BARU LELA NƐ

MAAK

KUTE NA

1

Jɔn kabɔrɛbɛrpo be kesheŋ ŋini be asheŋ

(Matiu 3:1-12; Luuk 3:1-18; Jɔn 1:19-28)

1Yesu Kristo, Ebɔrɛ Pibi be baru lela nde. 2Anebi Aizaaya sibɛ mbe kawɔl to fanɛ Ebɔrɛ kaŋɛ:

“Ma kabɔ nde, mee shuŋi mo nna

nɛ e juŋkpar fo n ya lɔŋɛ ekpa n sa fo.

3Esa ko bee ponte kiyi to a kaŋɛ le: ‘Men lɔŋɛ Enyɛnpe be ekpa niŋiso n sa mo nɛ e bɔla so.’ ”

4Amoso nɛ Jɔn lar kiyi to a bɛr basa kabɔrɛbɛr na nsaa kute mbe kubɔya a kaŋɛ bumo: “Men lar menyi be alubi to n shin nɛ b bɛr menyi kabɔrɛbɛr na nɛ Ebɔrɛ e ta menyi be alubi m paŋ menyi.” 5Judiya be efuli so kikɛ ebi nɛ Jerusalɛm to ebi kikɛ daŋ yɔ Jɔn kutɔ nna n ya bugi ŋgbene ŋ kaŋɛ bumo be alubi pɔɛŋ nɛ e bɛr bumo kabɔrɛbɛr ashi Jɔɔdan be lɔr na to. 6Nyɔma be afuibi be asɔbuuso nɛ Jɔn daŋ buu ŋ kre kawɔl be kreso kashɛr to. Elotɔr nɛ mushoŋ nɛ e daa ji. 7E daŋ kaŋɛ basa na: “Ma kaman esa ko beeŋ ba a chɔ ma ga, hale m maŋ fo mbe aya to be shishɛr gba so. 8Nchu nɛ ma ere kɔ a bɛr menyi kabɔrɛbɛr, ama mo ere beeŋ shin nɛ Kiyoyu Cheeŋ na e gbelge menyi so.”

Yesu be kabɔrɛbɛr nɛ Setani be kechɔ mo ŋ keni be asheŋ

(Matiu 3:13—4:11; Luuk 3:21-22; 4:1-13)

9K maŋ chɛr nɛ Yesu shi Nazarɛt, Galili be efuli so m ba nɛ Jɔn bɛr mo kabɔrɛbɛr ashi Jɔɔdan to. 10Yesu ka baŋ lar nchu na to nɛ e wu esoso ka bee bugi nɛ Kiyoyu Cheeŋ na bee gbelge fanɛ lepɔ a ba mo so. 11Nɛ ebɔl shi esoso ŋ kaŋɛ le: “Fo e la m Pibinyɛn shaso na. Ma kagbene fuli fo so ga.”

12Epul to nɛ Kiyoyu na shin nɛ e yɔ kiyi to. 13E daa wɔ ndoŋ nchɛ adena nɛ Setani bee chɔ mo a keni. Kupuŋ to be asɔbɔya lubi gba daa wɔ ndoŋ nɛ emalaika ba chɛ mo to.

Yesu ka yɔ Galili be asheŋ

(Matiu 4:12-17; Luuk 4:14-15)

14B ka ti Jɔn ebu na be kaman nɛ Yesu yɔ Galili be kasawule so n ya malga Ebɔrɛ be baru lela na. E yɛ: 15“Jemanɛ na fo. Ebɔrɛ be kuwura na taga to. Men lar menyi be alubi to n yirda baru lela na.”

Yesu ka tre bebɛsopo ana be asheŋ

(Matiu 4:18-22; Luuk 5:1-11)

16Yesu ka na Galili be kepagboŋ na ase nɛ e wu Saimɔn nɛ mo sipo Andru ka bee lɛ keshewu kepagboŋ na to, ŋkpal manɛ so, b daa la ekɔrɔtɔpɛpoana nna. 17Ndoŋ nna nɛ Yesu kaŋɛ bumo le: “Men ba bɛ ma so nɛ ŋ ŋini menyi kananɛ menyeeŋ baa keta basa a ba ma kutɔ.” 18Epul na to nɛ b yige bumo be ashewu na nseŋ bɛ mo so. 19E ka naŋ yɔ anishito gbrɛbi nɛ e wu Jeems nɛ mo sipo Jɔn, Zɛbedi be mbia. B daa wɔ bumo be ekuloŋ to nna a lɔŋɛ bumo be ashewu to. 20Yesu ka baŋ wu bumo nɛ e tre bumo. Nɛ b yige bumo tuto Zɛbedi nɛ basa nɛ b ber paa na ekuloŋ to nseŋ bɛ Yesu so.

Kanyɛn nɛ mbuibi lubi tɔr so na be asheŋ

(Luuk 4:31-37)

21Ndoŋ nna nɛ b yɔ Kapɛɛniam be kade to. Kumo be kewushiachɛ nɛ Yesu fara a ŋini bumo abɔrɛsheŋ ashi nshɛrbu na to. 22Mbe keŋini na daŋ chinchiŋ basa na ga. E daa maŋ du fanɛ mbraŋinipoana na, ŋkpal manɛ so, mo ere be keŋini na daa kɔ eleŋ nna kumo to.

23Epul to nɛ kiyoyulubiwura ko ba luri nshɛrbu na to m boŋ to: 24“Nazarɛt be Yesu, manɛ nɛ fee fin anyi kutɔ? Fo ba nna nɛ fo ba mur anyi a? N nyi fo! Fo e la Ebɔrɛ be Esa cheembi na.” 25Nɛ Yesu ponte kiyoyu lubi na so: “Lo to ndoŋ n lar kanyɛn na to!” 26Ndoŋ nna nɛ kiyoyu lubi na gbuŋgbuŋ kanyɛn na to ga m boŋ to nseŋ lar mo to. 27K daŋ chinchiŋ basa na kikɛ ga nɛ b fara a bishi abar: “Manɛ malɛ nde? Keŋini pɔtɛ ko nna a? Kanyɛn ere bre kɔ eleŋ hale a tiŋ a ponte ayoyu lubi so fanɛ b lar esa to nɛ baa nu mbe kɔnɔ.” 28Amoso Yesu be asheŋ woraso ere be baru daŋ sɔ Galili be efuli so kikɛ.

Yesu ka chɛ basa damta be asheŋ

(Matiu 8:14-17; Luuk 4:38-41)

29B ka baŋ lar nshɛrbu na to, Saimɔn nɛ Andru pe nɛ b yɔ nɛ Jeems nɛ Jɔn tu bumo n yɔ. 30Saŋɛ na so Saimɔn mo shache be eyur daŋ bel mo edɛ nna nɛ e dese a lɔ. Yesu ka fo ndoŋ epul na to nɛ b kaŋɛ mo mbe asheŋ. 31Nɛ e yɔ mo kutɔ n ya pɛ mbe enɔ to n chɛ mo to nɛ e koso nɛ kayurbeldɛ na lar mo to nɛ e fara a keta bumo kufɔ.

32Epeŋi ka tɔr nɛ kaase fo nɛ basa bar bumo be belɔpo kikɛ nɛ bumo nɛ mbuibi lubi tɔr so na Yesu kutɔ. 33Kade na to ebi kikɛ daŋ shɛr kowu na be kabuna nna. 34Nɛ Yesu chɛ belɔpo damta na be alɔ be nnaŋ to kikɛ n ju mbuibi lubi ashi bumo nɛ mbuibi lubi tɔr so na to. E daa maŋ shuli nɛ mbuibi lubi na kaŋɛ shɛŋ, ŋkpal manɛ so, b nyi mo.

Yesu ka malga abɔrɛsheŋ ashi Galili be asheŋ

(Luuk 4:42-44)

35Ŋklade kachipurdidi pɔɛŋ nɛ kaboŋ bugi to nɛ Yesu koso n lar kowu n yɔ ketamanto mo nawule n ya kule Ebɔrɛ. 36Nɛ Saimɔn nɛ mo braana na koso a fin mo. 37B ka wu mo nɛ b kaŋɛ: “Ekama bee fin fo.” 38Nɛ Yesu kaŋɛ: “A daga an ka yɔ ndewurbi nɛ a taga to nfe ere to nɛ n ya malga abɔrɛsheŋ ndoŋana gba, ŋkpal manɛ so, loŋ so nɛ m ba.” 39Kumo be kaman nɛ e fara a nite Galili be kasawule so kikɛ to a malga abɔrɛsheŋ na ashi bumo be nshɛrbuana to nseŋ daa ju mbuibi lubiana na basa to.

Yesu ka chɛ botipo be asheŋ

(Matiu 8:1-4; Luuk 5:12-16)

40Botipo ko daŋ ba Yesu kutɔ m ba gbir ŋ kule mo fanɛ e chɛ mo to ŋ kaŋɛ: “Nɛ k par fo, feeŋ tiŋ n shin nɛ n nyalɛ so.” 41Nɛ kuwɔr pɛ Yesu nɛ e teŋi enɔ m beta mo ŋ kaŋɛ: “Mm, k par ma. Keboti, lar mo to.” 42Epul na to nɛ keboti na lar kanyɛn na to nɛ e nyalɛ so. 43Nɛ Yesu fiɛ mo so nɛnɛ ŋ kaŋɛ mo: 44“Nu nfe: Sa maŋ kaŋɛ esa kikɛ kesheŋ ere, ama yɔ n ya ta fo kumu ŋ ŋini bɔrɛmatapo na nɛ e keni fo. E kaŋ loge, fo lara sarga nɛ anebi Mosis nase na ŋ ŋini basa kikɛ fanɛ naniere fo nyalɛ so.” Kumo be kaman nɛ e shin nɛ e yɔ epul na to. 45Ama kanyɛn na ya bugi demu na to ŋ kaŋɛ ekama. E malga demu na ga hale nɛ Yesu maŋ naŋ tiŋ m bugi to n luri kade kama to. Kupuŋ to chil nɛ e daa chena nɛ basa bee shi kaplɛkama a ba mo kutɔ.

2

Yesu ka chɛ eyurwusowura ko be asheŋ

(Matiu 9:1-8; Luuk 5:17-26)

1K maŋ chɛr ko Yesu ka beta m ba Kapɛɛniam nɛ kumo be baru sɔ kaplɛkama fanɛ e ba epe. 2Basa shɛr ndoŋ ga hale nɛ kakpa maŋ naŋ ka ebu na to nɛ kowushina. 3Yesu ka bee bɔ kubɔya na, basa ana ko sulɔ eyurwusowura ko m ba nɛ b ba sa mo. 4Ama jimaŋ na ka wora keshi so, b maŋ tiŋ n ta mo n yɔ Yesu kutɔ. Amoso, b daŋ wora kemaŋ nna ashi ebu na be esoso kakpa nɛ Yesu wɔ na. B ka wora kemaŋ na n loge nɛ b ta mo nɛ kekpata nɛ e daa dese so na ŋ gbelge to. 5Yesu ka wu yirda nɛ basa nɛ b bar mo na kɔ nɛ e kaŋɛ eyurwusowura na: “M pibinyɛn, n ta fo alubi m paŋ fo.” 6Nɛ mbraŋinipoana ko nɛ b daa tase ndoŋ na fɛ bumo be ŋgbene to ŋ kaŋɛ: 7“Manɛ e ba nɛ kanyɛn ere bee malga a gbiti Ebɔrɛ le? Nyiŋgbasa kikɛ maaŋ tiŋ n ta alubi m paŋ ama Ebɔrɛ nawule.” 8Epul to nɛ Yesu pin bumo be ŋgbene to be nfɛra na nseŋ bishi bumo: “Manɛ nna nɛ menyee fɛ le be nfɛra? 9Ma ketiŋ ŋ kaŋɛ eyurwusowura ere: ‘N ta fo alubi m paŋ fo,’ e du ma so kpakpa ŋko ma ketiŋ ŋ kaŋɛ: ‘Koso n ta fo kekpata n nite,’ e du ma so kpakpa? 10To, meeŋ ŋini menyi fanɛ ma, Nyiŋgbasa Pibinyɛn kɔ ekpa durnya to nɛ n ta alubi m paŋ.” Kumo be kaman nɛ e kaŋɛ eyurwusowura na: 11“Ma e kaŋɛ fo na, niŋi to n ta fo kekpata n yɔ epe.” 12Nɛ kanyɛn na koso basa na kikɛ be anishito n ta mbe kekpata epul na to n yɔ epe. Demu na daŋ chinchiŋ basa na kikɛ ga nɛ b di Ebɔrɛ epaŋ a kaŋɛ: “Anyi maŋ naŋ wu le kikɛ!”

Yesu ka tre Livai be asheŋ

(Matiu 9:9-13; Luuk 5:27-32)

13Yesu naŋ beta n yɔ Galili be kepagboŋ na ase nɛ jimaŋ fara a ba nɛ e bee ŋini bumo. 14E ka bee choŋ nɛ e wu lamposɔpo Livai, Alfias pibi nɛ e tase mbe eshuŋkpa nɛ Yesu kaŋɛ mo: “Bɛ ma so.” Nɛ Livai koso m bɛ mo so.

15Kumo be kaman Yesu ka yɔ Livai pe n ya kaa ji, nɛ lamposɔpoana damta nɛ alubiworapoana ba tu mo nɛ mbe bebɛsopo na a ji. Loŋ be basa daa shibi ga a bɛ Yesu so. 16Efarisiana to be mbraŋinipoana na ka wu Yesu nɛ alubiworapoana nɛ lamposɔpoana ka tu abar a ji nɛ b bishi mbe bebɛsopo na: “Manɛ e ba nɛ mo nɛ lamposɔpoana nɛ alubiworapoana bee ji?” 17Yesu ka nu kusɔ nɛ b kaŋɛ na nɛ e kaŋɛ bumo: “Basa nɛ b kɔ alenfia maa fin echɛpo, she basa nɛ baa lɔ. M maŋ ba nna nɛ m ba tre basa nɛ baa tre bumo be amu basa lela, alubiworapo nɛ m ba nɛ m ba tre.”

Ekishi be demu na be kebishi be asheŋ

(Matiu 9:14-17; Luuk 5:33-39)

18Jɔn kabɔrɛbɛrpo be bebɛsopo nɛ Efarisiana ka daa kishi nɛ basa ko ba Yesu kutɔ m ba bishi mo: “Manɛ e ba nɛ Jɔn kabɔrɛbɛrpo be bebɛsopo nɛ Efarisiana be bebɛsopo bee kaa kishi, nɛ fo ere be bebɛsopo maa kishi ere bre?” 19Nɛ Yesu bishi bumo: “Menyee sha kejafɔ to be befɔ ka chena akoŋ nna a? Loŋ maŋ daga. Ŋkpal kejafɔ mo kul na so, akoŋ maaŋ mɔ bumo kikɛ. 20Ama jemanɛ ko bee ba nɛ b lara kejafɔ mo kul na bumo to. Saŋɛ na so nawule nɛ baaŋ kishi.”

21Nɛ e naŋ kaŋɛ bumo le: “Basa maa kaa ku kechɛbi popɔr a tɛ kusɔbuuso dra. Nɛ b wora loŋ, kakpa nɛ b tɛ na beeŋ kpɛa to n lar kusɔbuuso dra na to n shin nɛ kemaŋ na e naaŋ kpalga to n ti so. 22Ekama malɛ maaŋ shuli n chulgi nsa popɔr n wɔtɔ nsa be asɔ dra to. Nɛ e wora loŋ, nsa na beeŋ shin nɛ asɔ na e pante nɛ amo kikɛ e jija. Kashenteŋto, nsa popɔr daga keluri asɔ popɔr to nna.”

Ewushiachɛ be demu be kebishi be asheŋ

(Matiu 12:1-8; Luuk 6:1-5)

23Ewushiachɛ ko Yesu nɛ mbe bebɛsopo ka na adurbi be ndɔ to a choŋ nɛ mbe bebɛsopo na fara a buri adurbi na be ako. 24Nɛ Efarisiana na kaŋɛ Yesu: “Manɛ e ba nɛ fo bebɛsopo bee wora kusɔ nɛ anyi be mbra na bee kishi kewushiachɛ?” 25Nɛ Yesu bishi bumo: “Men maŋ naŋ kraŋ kusɔ nɛ Ewura Deevid wora saŋɛ nɛ e daa maŋ kɔ shɛŋ nɛ akoŋ daŋ pɛ mo nɛ basa nɛ b daa wɔ mo kutɔ na nna a? 26E daŋ yɔ Ebɔrɛ be lambu to nna n ya ta bodobodo nɛ b daŋ ta n lara sarga n sa Ebɔrɛ na nna n we, ŋkeshin anyi be mbra na bee kaŋɛ fanɛ bɔrɛmatapo na nawule e naaŋ tiŋ n we loŋ be bodobodo na. Ama Deevid we kumo hale n sa basa na gba, saŋɛ nɛ Abiata daa la bɔrɛmatapo nimuso na.” 27Kamalga ere be kaman nɛ Yesu naŋ kaŋɛ bumo: “B jɔŋɛ kewushiachɛ na nna n sa basa, mannɛ basa nɛ b lɔŋɛ n sa kewushiachɛ na. 28Amoso ma, Nyiŋgbasa Pibinyɛn e la kewushiachɛ na gba be Enyɛnpe.”

3

Kanyɛn nɛ mbe enɔ wu na be asheŋ

(Matiu 12:9-14; Luuk 6:6-11)

1Ndoŋ nna nɛ Yesu naŋ bɛta n yɔ nshɛrbu na to nɛ kanyɛn ko malɛ kɔ enɔ wuso a wɔ ndoŋ. 2Basa ko malɛ gba daa wɔ ndoŋ a fin ekpa nɛ b wu Yesu kulubi, amoso b daa tɛ mo nna a keni fanɛ e beeŋ chɛ kanyɛn na kewushiachɛ na a. 3Nɛ Yesu kaŋɛ enɔwusowura na: “Koso m ba anishito nfe.” 4Kumo be kaman nɛ e bishi basa na: “Manɛ nɛ anyi be mbra na bee kaŋɛ anyi fanɛ an baa wora kewushiachɛ, kewora kelela ŋko kewora kulubi, kumɔlga esa be ŋkpa ŋko keshin nɛ e mur?” Ama b maŋ tiŋ ŋ kaŋɛ shɛŋ. 5Kumo be kaman nɛ Yesu keni bumo agbo nɛ kagbenejijaso ŋkpal b ka kɔ amu kpakpaso so nseŋ kaŋɛ kanyɛn na: “Teŋi fo enɔ to.” E ka teŋi kumo to nɛ mbe enɔ na nya eleŋ. 6Epul na to nɛ Efarisiana na lar nshɛr na to, nɛ bumo nɛ Hɛrɔdebi ya shɛr n to jina kananɛ baaŋ wora m mɔ Yesu.

Kananɛ Yesu chɛ basa ashi kepagboŋ ko ase be asheŋ

7Yesu nɛ mbe bebɛsopo na lar n yɔ Galili be kepagboŋ ase nɛ jimaŋ damta ko buu mo so. B shi Galili, 8Judiya, Jerusalɛm nɛ Idumiya be efuli so nɛ Jɔɔdan be kaba so ndoŋ nɛ Tayɛ nɛ Saidɔn be kefɛato nna. Jimaŋ damta ere ba Yesu kutɔ ŋkpal asɔ nɛ b nu e ka bee wora so. 9Jimaŋ na be keshi so Yesu daŋ kaŋɛ mbe bebɛsopo na fanɛ b lɔŋɛ ekuloŋ n yili mo nɛ e luri to nɛ basa na e sa maŋ kaŋ tir mo to ga. 10Ŋkpal e ka daŋ chɛ basa damta so, belɔpo na kikɛ daa ŋin abar a fin kebeta mo nna. 11Saŋkama nɛ ayoyu lubi nɛ b wɔ basa to na baŋ wu Yesu, b daa shin nɛ basa na bee lar nna a tɔr mbe anishito a boŋ to a kaŋɛ: “Fo e la Ebɔrɛ Pibinyɛn na.” 12Nɛ Yesu kpele ayoyu lubi na kusoe ga fanɛ b sa maa kaŋɛ basa esa nɛ e la mo.

Kananɛ Yesu lara mbe bebɛsopo kuduanyɔ na be asheŋ

(Matiu 10:1-4; Luuk 6:12-16)

13Nɛ Yesu dii kebeebi ko so n tre basa nɛ e daa sha nɛ b ba mo kutɔ. 14Nɛ e lara basa kuduanyɔ fanɛ mo nɛ bumo e baa wɔtɔ nseŋ nase bumo ketre beshuŋipo. E lara bumo nna nɛ b ya kaa bɔ Ebɔrɛ be kubɔya 15nseŋ sa bumo eleŋ nɛ b baa tiŋ a ju mbuibi lubi basa to. Basa kuduanyɔ nɛ e lara na be atre nde: 16Saimɔn, emo nɛ Yesu nase Pita na 17nɛ Jeems nɛ mo sipo Jɔn, Zɛbedi be mbia, ketre nɛ Yesu daŋ tre bumo e la Bowanɛɛjes, kumo be kifito e la Basa Brembreŋ, 18nɛ Andru nɛ Filip nɛ Baatɔlomiu nɛ Matiu nɛ Tɔmas nɛ Jeems, Alfias pibi nɛ Tadias nɛ Saimɔn, emo nɛ b daa tre Zɛlɔt na 19nɛ Judas Iskareɔt, emo nɛ e daŋ ba ki edebɔrpo na.

Yesu nɛ Biyɛlzibel be asheŋ

(Matiu 12:22-32; Luuk 11:14-23; 12:10)

20Nɛ Yesu yɔ epe. Nɛ jimaŋ damta naŋ chala hale nɛ Yesu nɛ mbe bebɛsopo maŋ nya kachena nɛ b ji. 21Mbe basa ka nu kumo be asheŋ nɛ b lar nɛ b ba keta mo n lar ndoŋ, ŋkpal manɛ so, b nu basa ka bee kaŋɛ fanɛ: “Mbe kumu kilgi nna.” 22Mbraŋinipoana be beko nɛ b daŋ shi Jerusalɛm na daŋ ba kaŋɛ fanɛ: “E kɔ mbuibi lubi be ewura Biyɛlzibel mo to nna. Mo e naa sa mo eleŋ nɛ e kɔ a ju mbuibi lubi na.” 23Nɛ Yesu tre basa na m bɔ bumo aŋasa: “Nuso nɛ Setani bee wora a ju Setani? 24Ewura kama nɛ mbe basa barga to a kɔ abar kena, kuwura na maaŋ chɛr ŋkeŋ tɔr. 25Nɛ kakurge koŋwule to ebi barga to a kɔ abar kena, kakurge na beeŋ jija. 26Amoso, nɛ Setani koso m barga mbe kumu to a kɔ mo gbagba be kumu kena, e maaŋ chɛr ŋkeŋ tɔr. 27Esa kama maaŋ tiŋ n tintiŋ n luri elempo be laŋ to n ta mbe asɔ n yɔ ama e kre elempo na nna pɔɛŋ, nseŋ tiŋ n yuri mbe kowu na to be asɔ n yɔ. 28Ma e kaŋɛ menyi kashenteŋto na fanɛ nyiŋgbasa be asheŋ lubi kikɛ nɛ mbe mmalga kama nɛ a bee gbiti Ebɔrɛ beeŋ tiŋ n nya keyigempaŋ. 29Ama ekama nɛ e malga ŋ gbiti Kiyoyu Cheeŋ na, mbe alubi na maŋ kɔ keyigempaŋ kikɛ, ŋkpal manɛ so, e wora kulubi mbaanaayɔ.” 30Yesu daŋ kaŋɛ loŋ nna ŋkpal beko ka daŋ kaŋɛ fanɛ e kɔ kiyoyu lubi na so.

Yesu mo nio nɛ mo siponyɛnsoana be asheŋ

(Matiu 12:46-50; Luuk 8:19-21)

31Kachako Yesu mo nio nɛ mo siponyɛnsoana daŋ ba Yesu kutɔ m ba yili kowushina n shuŋi fanɛ b tre mo. 32Nɛ jimaŋ nɛ b chena ŋ kulti Yesu na to be beko kaŋɛ mo: “Keni, fo nio nɛ fo siponyɛnsoana yil kowushina a fin fo.” 33Nɛ Yesu bishi: “Basa mo e la n nio nɛ n siponyɛnsoana?” 34Nɛ e kilgi ŋ keni basa nɛ b chena ŋ kulti mo na nseŋ kaŋɛ: “N nio nɛ n sipoana nde. 35Ŋkpal manɛ so, ekama nɛ e bee wora Ebɔrɛ be aparsheŋ e la n sipo nɛ n sipoche nɛ n nio.”

4

Eduupo be keŋasa na be asheŋ

(Matiu 13:1-9; Luuk 8:4-8)

1Kumo be kaman nɛ Yesu naŋ beta n yɔ Galili be kepagboŋ na ase n ya bɔ mbe kubɔya. Jimaŋ nɛ k shɛr ŋ kulti mo na daa shi ga nɛ e kpal loŋ so n luri ekuloŋ to n chena. Ekuloŋ na daa deŋ nchu so nna nɛ jimaŋ na yil kedeŋi so ashi nchu na be kɔnɔ. 2Ndoŋ nna nɛ e ta aŋasa ŋ ŋini bumo asɔ damta ŋ kaŋɛ: 3“Men nu nfe. Kanyɛn ko e daa wɔtɔ n lar n yɔ mbe kudɔsawule so nɛ e ya duu asɔ. 4E ka ya kaa ŋmenyaŋ asɔ duuso na nɛ amo be ako tɔr ekpa to nɛ mbuibi ba tise amo n ji. 5Nɛ ako malɛ tɔr kejasawule so, kakpa nɛ eshishɛr maŋ shi. K maŋ chɛr ko nɛ a kɔr, ŋkpal manɛ so, a maŋ yɔ nchiŋ ko. 6Ama epeŋi ka baŋ lar nɛ asɔ kɔrso popɔrbi na bolo to, ŋkpal manɛ so, amo be nliŋi maŋ yɔ nchiŋ ko nɛ asɔ na kikɛ wɔl. 7Asɔ duuso na be ako malɛ tɔr ewi to nɛ ewi na daŋ m pɛ amo nɛ a wora ŋ gben. 8Asɔ duuso na be ako malɛ tɔr eshishɛr lela to ŋ kɔr n daŋ n wora. Amo be ako wora bibi adesasa, ako adesheshe, ako malɛ kalfa kalfa.” 9Nɛ Yesu kaŋɛ: “Fo nɛ fo kɔ asoe, fo nu.”

Kusɔ nɛ k ba nɛ Yesu bɔ aŋasa na be asheŋ

(Matiu 13:10-17; Luuk 8:9-10)

10Yesu nawule ka ya ka nɛ jimaŋ na be beko tu mbe bebɛsopo na m ba kule mo fanɛ e ŋini bumo aŋasa na be afito. 11Nɛ Yesu kaŋɛ: “Ebɔrɛ bugi kuwura na to be kesheŋ ŋini be ewulo nna n sa menyi, ama aŋasa to nɛ basa pɔtɛ bre beeŋ nu Ebɔrɛ be kuwura na to be asheŋ.

12Loŋ nɛ baaŋ keni, ama b maaŋ wu shɛŋ, baaŋ nu, ama b maaŋ pin to. Nɛ mannɛ aloŋ, baaŋ kilgi m bɛ Ebɔrɛ so, nɛ e ta bumo be alubi m paŋ bumo.”

Yesu ka ŋini eduupo be keŋasa na be kifito be asheŋ

(Matiu 13:18-23; Luuk 8:11-15)

13Nɛ Yesu bishi bumo: “Men maŋ nyi keŋasa ere be kifito a? Nɛ nuso nɛ menyeeŋ wora m pin aŋasa mo nɛ a ka na kikɛ be afito? 14Eduupo na e la esa nɛ e bee bɔ Ebɔrɛ be kubɔya na. 15Basa ko du fanɛ asɔ duuso nɛ a tɔr ekpa to na nna. B baŋ nu kamalga na nɛ Setani ba epul na to m ba lara kumo bumo be ŋgbene to. 16Basa ko malɛ du fanɛ asɔ duuso nɛ a tɔr kejasawule so na nna. B baŋ ya kaa nu kamalga na nɛ b sɔ kumo nɛ kagbenefuli epul na to. 17Ama k maa luri bumo to nɛnɛ, amoso, b maa yirda a yɔ kufɔ. Awurfoŋ nɛ tɔrɔ baŋ tu bumo ŋkpal kamalga na so, epul na to nɛ b bɛ so ŋ gben. 18Basa ko malɛ du fanɛ asɔ duuso nɛ a tɔr ewi to na nna. Le be basa e naa nu kamalga na, 19ama durnya ere to be kafɔŋ nɛ kumo be kemansherbisha nɛ ayɛlgasɔ kikɛ bee luri bumo to nna n sɔ kamalga na be kaboŋ nɛ b bɛ so ŋ gben. 20Basa ko malɛ du fanɛ asɔ duuso nɛ a tɔr eshishɛr lela to na nna. Bumo e naa nu kamalga na nsaa sɔ kumo a bar tɔnɔ fanɛ kananɛ asɔ duuso bee wora bibi na, saŋko a bee wora bibi adesa, saŋko bibi adeshe nɛ saŋko malɛ bibi kalfa.”

Fitila nɛ katishaŋ buuso na be asheŋ

(Luuk 8:16-18)

21Nɛ Yesu naŋ kaŋɛ: “Emo e naaŋ ta katishaŋ m buu fitila so ŋko n ta fitila na n yili gedo be kaseto? Mannɛ fitila be eyilikpa nɛ esa bee ta kumo a yili a? 22Kusɔ nɛ k ŋana kikɛ beeŋ ba dii efuli nɛ kusɔ nɛ k buu so malɛ kikɛ be wulo e ba bugi so n lar kefulto so. 23Amoso, fo nɛ fo kɔ asoe, fo nu.”

24Nɛ e kaŋɛ bumo: “Men baa de kusɔ nɛ menyee nu so. Kanaŋkamaso nɛ menyee ber asɔ a sa basa, loŋ gbagba chap nɛ Ebɔrɛ beeŋ ber amo n sa menyi hale nɛ men naŋ nya n ti so. 25Ekama nɛ e kɔ beeŋ nya n ti so, ama ekama nɛ e maŋ kɔ, gbrɛ nɛ e kɔ na gba baaŋ sɔ mo kutɔ.”

Kusɔ kɔrso be keŋasa na be asheŋ

26Ndoŋ nna nɛ Yesu naŋ kaŋɛ: “Ebɔrɛ be kuwura na du fanɛ esa ka ŋmenyaŋ asɔ duuso kudɔ to nna 27nseŋ ya kaa dese a di a koso kapa nɛ kanyɛ nɛ asɔ duuso na malɛ bee kɔr a daŋ. Ama mo ere maŋ nyi amo be kekɔr nɛ amo be kedaŋ na to. 28Kasawule na e naa shin nɛ asɔ na bee kɔr a wora. Sososo kedibi popɔrbi na e naa lar nɛ k ba daŋ n wora bibi. 29Bibi na baŋ bel, kanyɛn na bee la kasaŋɛ nna epul na to n luri amo to a teŋi, ŋkpal manɛ so, kasɔteŋi be jemanɛ fo.”

Kakilia be keduuso be keŋasa be asheŋ

(Matiu 13:31-32; Luuk 13:18-19)

30Kumo be kaman nɛ Yesu bishi bumo: “Manɛ nɛ anyeeŋ ta Ebɔrɛ be kuwura na m ber? Manɛ be keŋasa nɛ anyeeŋ ta ŋ ŋini kumo be kifito? 31K du fanɛ kakilia be keduuso nna, durnya to be aduusoana be kefimbi nɛ esa bee ta a duu kasawule so. 32Esa baŋ ta kumo n duu, k bee daŋ a ki ndibi to be kegboŋi nna a wora ayabi gboŋgboŋi ga, nɛ mbuibi e ba kaa tɔ amo be asha a wɔtɔ ayabi na to.”

Aŋasa be asheŋ

(Matiu 13:34-35)

33Le be aŋasa nɛ Yesu daŋ ta m bɔ mbe kubɔya. Amo nɛ e kaŋɛ bumo na kikɛ daa la amo nɛ baaŋ tiŋ m pin to nna. 34E daa maa malga basa kutɔ nɛ e maŋ bɔ aŋasa, ama mo nɛ mbe bebɛsopo nawule baŋ ya ka, e daa kaŋɛ bumo amo be afito nna.

Yesu ka yɔɔ afugboŋ be asheŋ

(Matiu 8:23-27; Luuk 8:22-25)

35Kumo be kamɔnchɛ be kaaseso nɛ Yesu kaŋɛ mbe bebɛsopo: “Men shin nɛ an dii kepagboŋ ere be kaba ndoŋ.” 36Nɛ mbe bebɛsopo na lar jimaŋ na to m ba luri ekuloŋ mo nɛ Yesu wɔ to na to nseŋ far mo a yɔ. Ekuloŋ pɔtɛana gba daa wɔ ndoŋ. 37Ndoŋ nna nɛ afugboŋ ko ber m ba nɛ atili na fara a da a luri ekuloŋ na to, hale nɛ k teŋ fara a bɔlɔ nchu. 38Saŋɛ na so nɛ Yesu dese mbe kusɔ kaputi so ekuloŋ na to, kamanto a di nɛ mbe bebɛsopo na tiŋi mo ŋ kaŋɛ: “Eŋinipo, an ka bee shin nɛ an mur ere, k maŋ tir fo a?” 39Nɛ Yesu koso m ponte afu na so: “Lo dindiŋ!” nseŋ kaŋɛ kepa na: “Yɔɔ boeŋ!” Ndoŋ nna nɛ afu na lo dindiŋ, nɛ kakpa na kikɛ wora shruum. 40Kumo be kaman nɛ Yesu bishi bumo: “Manɛ nna nɛ kufu pɛ menyi loŋ? Hale mbre, menyi maŋ naŋ nya yirda a?” 41Ama kufu daŋ pɛ bumo ga nɛ b fara a bishi abar: “Nuso malɛ be nyiŋgbasa nde? Hale afu nɛ nchuana gba bee nu mbe kɔnɔ.”

5

Yesu ka chɛ mbuibilubiwura ko be asheŋ

(Matiu 8:28-34; Luuk 8:26-39)

1Nɛ b ba Galili be kepagboŋ na be kaba ndoŋ, Gɛrasaebi be efuli so. 2Yesu ka baŋ lar ekuloŋ na to nɛ kanyɛn ko lar abeelaŋ nɛ baa puli bubuni akpa m ba shɛr mo to. 3Amo be kanyɛn daa kɔ kiyoyu lubi nna nsaa wɔ nchaŋana na akpa. 4Esa kama daa maŋ naa nyi kusɔ nɛ baaŋ wora mo. B daŋ ta ŋgbɛlɛbi nna ŋ kre mbe enɔana nɛ aya, ama saŋkama e daa tuge amo to nna a bɔɔlɔ mbe aya so be ŋgbɛlɛbi na kikɛ. Mbe eleŋ na so esa kama daa maa tiŋ a pɔɔ mo so. 5E daa nite a kilgi to nchaŋana na nɛ abeebi na so nna a boŋ to a ta ajembu a ku mbe kumu kapa nɛ kanyɛ.

6E ka daŋ yili kufɔ n wu Yesu nɛ e shile m ba gbir mbe anishito m boŋ to eleŋso a kaŋɛ: 7“Yesu, Ebɔrɛ Enyɛnpetale Pibinyɛn, manɛ nɛ fee fin ma to? Ebɔrɛ so, mee kule fo nna, sa maŋ tɔrɔ ma.” 8E daŋ kaŋɛ loŋ nna ŋkpal Yesu ka daŋ kaŋɛ fanɛ kiyoyu lubi na e lar mo to so. 9Nɛ Yesu bishi mo: “Fo ketre?” Nɛ e kaŋɛ: “Ma ketre e la jimaŋ, ŋkpal manɛ so, an shibi nna.” 10Nɛ e kule Yesu ga fanɛ e sa maŋ kaŋ ju ayoyu lubi na efuli na so. 11Jemanɛ na so nɛ epreku damta ko daŋ taga to ndoŋ a ji kebeebi ko ase. 12Nɛ ayoyu lubi na kule Yesu ŋ kaŋɛ: 13“Shin nɛ an ya luri epreku ere to.” Nɛ e sa bumo ekpa. Nɛ ayoyu lubi na lar kanyɛn na to n ya luri epreku na to. Epreku na kikɛ daŋ fo ŋgboŋ anyɔ n shile m bɔla kebeebi na be kaseto n ya luri kepagboŋ na to m mur.

14Eprekukpapoana na ka wu loŋ nɛ b shile n ya bɔ kumo be kubɔya n sa kade na to ebi nɛ bumo nɛ b wɔ ndɔana kikɛ to. Nɛ basa lar n ya keni kusɔ nɛ k wora na. 15B ka ba Yesu kutɔ m ba wu mbuibilubiwura na, kanyɛn nɛ e daa kɔ jimaŋ mo to na, ka kɔ mbe nfɛra lela m buu asɔ a tase nɛ kufu pɛ bumo ga. 16Bumo nɛ b daa wɔtɔ n wu kusɔ nɛ k wora na kaŋɛ kusɔ nɛ k wora mbuibilubiwura na nɛ epreku na. 17Nɛ b fara a kule Yesu fanɛ e lar bumo be efuli so.

18Yesu ka bee luri ekuloŋ to nɛ kanyɛn nɛ mbuibi lubi daa wɔ mo to na kule mo ŋ kaŋɛ: “Shin nɛ n tu fo a yɔ.” 19Ama Yesu daa maŋ shuli nseŋ kaŋɛ mo: “Bɛta n yɔ epe fo basa kutɔ n ya kaŋɛ bumo kusɔgboŋ nɛ Enyɛnpe wora n sa fo nɛ kananɛ e wu fo kuwɔr be asheŋ.” 20Nɛ kanyɛn na bɛta n yɔ nde kudu na kikɛ to n ya kaa kaŋɛ kusɔgboŋ nɛ Yesu wora n sa mo na be asheŋ nɛ k chinchiŋ ekama nɛ e nu mbe kubɔya na ga.

Jairus pibiche nɛ kache nɛ e beta Yesu be asheŋ

(Matiu 9:18-26; Luuk 8:40-56)

21Yesu ka naŋ bɛta n ta ekuloŋ n yɔ kepagboŋ na be kaba ndoŋ nɛ jimaŋ damta naŋ chala m buu mo kepa na ase. 22Ndoŋ nna nɛ kade na to be nshɛrbu to be enimu ko nɛ baa tre Jairus na ba wu Yesu nseŋ gbir mbe anishito 23ŋ kule mo ga ŋ kaŋɛ: “M pibichesobi e naa lɔ ga a shin nɛ e wu. Amoso, wora ania m ba ta fo enɔ n deŋi mo so nɛ e nya alenfia nsaa maŋ wu.” 24Nɛ mo nɛ Yesu fara a yɔ. Nɛ jimaŋ damta ko bɛ mo so, hale a tir mo to.

25Kache ko malɛ daa wɔtɔ a shil ŋklaŋ nfɛ kuduanyɔ 26n tɔrɔ mbe kumu adurwuraana damta be enɔ to n jija mbe amansherbi kikɛ a fin kechɛ mbe kumu, ama saŋkama kulɔ na daa ti so nna. 27Ŋkpal e ka daŋ nu Yesu be asheŋ so nɛ e daŋ luri jimaŋ na to m ba Yesu be kaman 28ŋ kaŋɛ mbe kumu: “Nɛ m baŋ beta mbe asɔbuuso ere gba, meeŋ nya alenfia.”

29E ka beta mbe asɔbuuso na, epul na to nɛ ŋklaŋ na ku. Nɛ mo gbagba pin mbe eyur to fanɛ e nya alenfia. 30Epul na to nɛ Yesu pin eleŋ ka lar mo to nɛ e kilgi jimaŋ na to m bishi: “Esa mo e beta ma asɔbuuso?”

31Nɛ mbe bebɛsopo kaŋɛ: “Fo gbagba nyi kananɛ basa shi a buu fo so nseŋ naa bishi fanɛ esa mo e beta fo a?” 32Ama Yesu maŋ tuge bumo ŋ kraa keni a fin esa nɛ e beta mbe asɔbuuso na. 33Kache na ka pin fanɛ e nya alenfia nɛ e lar a chicha kufuso m ba gbir Yesu be anishito ŋ kaŋɛ mo kusɔ nɛ k wora na kikɛ. 34Nɛ Yesu kaŋɛ mo: “M pibiche, fo yirda e chɛ fo. Baa yɔ nɛ kagbenewushi. Fo nya alenfia.”

35Yesu daŋ kraa malga nna nɛ mbɔ shi nshɛrbu to be enimu pe m ba kaŋɛ Jairus: “Fo pibiche na wu. Amoso, sa maŋ naŋ tɔrɔ eŋinipo na.”

36Ama Yesu maŋ tuge bumo nseŋ kaŋɛ nshɛrbu to be enimu na: “Sa maa lɔ kufu, fo ere e yirda de.” 37E maŋ shin nɛ ekama bɛ mo so she Pita nɛ Jeems nɛ mo sipo Jɔn. 38B ka fo nshɛrbu to be enimu na pe nɛ Yesu wu laŋ na to be kebagato n nu b ka bee shu kebia na be keeli a boŋ to. 39E ka luri laŋ na to nɛ e bishi bumo: “Manɛ be awɔr nde? Manɛ nna nɛ menyee shu? Kebia na maŋ wu nna, e bee di nna.”

40Nɛ basa na fara a mushe mo. Nɛ e shin nɛ bumo kikɛ lar laŋ na to ŋ ka kebia na mo tuto nɛ mo nio nɛ mbe bebɛsopo asa na n ya luri ebu nɛ kebia na daa dese to na to. 41Ndoŋ nna nɛ e pɛ mbe enɔ to ŋ kaŋɛ mo: “Talita kum.” Kumo e la fanɛ “Kebichebi, ma e kaŋɛ fo: Niŋi to.”

42Epul na to nɛ e koso n fara a nite a kilgi to. E daa la nfɛ kuduanyɔ nna. Kusɔ nɛ k wora na daŋ chinchiŋ bumo ga. 43Ama Yesu daŋ fiɛ bumo so ga fanɛ b sa maŋ kaŋ kaŋɛ esa kama nseŋ kaŋɛ: “Men sa mo kusɔ ko nɛ e ji.”

6

B ka kini Yesu ashi Nazarɛt be asheŋ

(Matiu 13:53-58; Luuk 4:16-30)

1Yesu ka lar ndoŋ nɛ e bɛta n yɔ mo gbagba be kade to nɛ mbe bebɛsopo bɛ mo so. 2Kewushiachɛ ka fo nɛ e fara a ŋini basa abɔrɛsheŋ ashi nshɛrbu na to nɛ mbe keŋini na daŋ chinchiŋ basa damta nɛ b daa wɔ ndoŋ nseŋ nu kumo na ga nɛ b bishi abar: “Nnɛ nɛ kanyɛn ere nya ade kikɛ? Nnɛ nɛ e nya le be kanyiasheŋ ere? Nuso nɛ e bee wora a wora emamachisheŋ ere? 3Mannɛ mo e la kapɛnta na a? Mɛɛri pibi nɛ Jeems nɛ Josɛf nɛ Judas nɛ Saimɔn bumo da nna a? Mannɛ anyi nɛ mo sipocheana e wɔ nfe na a?” Ndoŋ nna nɛ b kpal kumo so ŋ kini kesɔ mo.

4Nɛ Yesu kaŋɛ bumo: “Anebi kikɛ bee nya bunyaŋ kaplɛkama she mo gbagba be kade to nɛ mo kurgepoana nɛ mbe laŋ to ebi kutɔ.”

5E daa maŋ tiŋ n wora emamachisheŋ kama ndoŋ she e ka baŋ ta enɔ n deŋi belɔpo gbrɛ ko so nɛ b nya alenfia. K chinchiŋ mo ga ŋkpal basa na ka daa maa kɔ yirda so.

Yesu ka shuŋi bebɛsopo kuduanyɔ na be asheŋ

(Matiu 10:1, 5-15; Luuk 9:1-6)

6Nɛ Yesu kulti ndoŋ be ndewurbi na kikɛ to n ya kaa ŋini basa abɔrɛsheŋ. 7Kachako nɛ e tre bebɛsopo kuduanyɔ na m ba shɛr n shuŋi bumo benyɔnyɔ nseŋ sa bumo eleŋ nɛ b baa tiŋ a ju mbuibi lubi basa to 8nseŋ kaŋɛ bumo: “Men sa maŋ ta shɛŋ n ti menyi be amu so she kekpabi. Men sa maŋ ta ajibi ŋko bekulepo be kɔlgu ŋko n ta amansherbi n wɔtɔ menyi be ejifa to. 9Men wɔtɔ asɛbta, ama men sa maŋ kaŋ buu kale nyɔsopo.” 10Nɛ e naŋ kaŋɛ bumo: “Laŋ kama to nɛ men ya luri nɛ b sɔ menyi, men baa wɔ ndoŋ hale nɛ men ya lar kade na to. 11Kaplɛkama malɛ nɛ men fo nɛ b maŋ sɔ menyi ŋko ŋ kini kenu menyi be kubɔya na, men lar ŋ gbaŋgbaŋ menyi be aya to be shishɛr n lɛ bumo nɛ k baa la bumo be kekini menyi na be tɔɔnɛ.” 12Nɛ b lar n ya bɔ kubɔya na fanɛ ekama e lar mbe asheŋ lubi to. 13Nɛ b ju mbuibi lubi damta ashi basa to n chulgi ŋku n wurge belɔpo damta so n chɛ bumo.

Jɔn kabɔrɛbɛrpo be luwu be asheŋ

(Matiu 14:1-12; Luuk 9:7-9)

14Ewura Hɛrɔd daŋ nu asheŋ ere kikɛ ŋkpal Yesu be ketre ka sɔ kaplɛkama so. Nɛ beko kaŋɛ: “Jɔn kabɔrɛbɛrpo e naŋ tiŋi luwu to m ba na. Amoso nɛ e kɔ le be eleŋ mo to a wora asheŋ loŋ na.” 15Nɛ beko malɛ kaŋɛ: “Elaija nna.” Nɛ beko kaŋɛ: “Anebi nna fanɛ dra na peyaana be eko.”

16Hɛrɔd ka nu kumo nɛ e kaŋɛ: “Jɔn kabɔrɛbɛrpo nɛ n shin nɛ b ku mbe kumu na e naŋ tiŋi luwu to na.” 17Mo, Hɛrɔd gbagba e daŋ shin nɛ b pɛ Jɔn ŋ kre nseŋ ti mo ebu. Hɛrɔd daŋ wora loŋ nna ŋkpal Hɛrodias, mo sipo Filip be eche nɛ e daŋ kil na so. 18Le nɛ Jɔn kabɔrɛbɛrpo daa kaŋɛ Hɛrɔd: “K maŋ daga fo ka ta fo sipo Filip be eche.”

19Amoso, Hɛrodias daŋ kurge mo yurkishi nna a fin mo nɛ e mɔ, ama e daa maŋ tiŋ ŋkpal Hɛrɔd ka daa ŋana Jɔn na so. 20Hɛrɔd daa nyi Jɔn ka daa la esa lela nɛ esa cheembi, amoso, e daa de mo so nna nɛnɛ. E daa sha kebaanu mbe mmalga, ama saŋkama nɛ e nu amo, a bee jija mbe kagbene to nna.

21Ama kachako Hɛrodias nya kusɔ nɛ e daa sha na. Kumo be kamɔnchɛ daa la Hɛrɔd be kakurgeachɛ nna nɛ e wora kejigboŋ n sa abane be benimu nɛ benapo be benimu nɛ Galili be bebunyampoana. 22Nɛ Hɛrodias pibiche lar m ba cha nɛ k par Hɛrɔd nɛ mbe befɔ ga. Nɛ Ewura na kaŋɛ kebichebi na: “Kule ma kusɔ kama nɛ fee sha nɛ n sa fo.” 23Kumo be kaman nɛ e bɔ ntaŋ ŋ kaŋɛ mo: “Meeŋ sa fo kusɔ kama nɛ fo kule ma hale nɛ k la efuli ere be bargato gba.”

24Nɛ kebichebi na lar n ya bishi mo nio: “Manɛ nɛ meeŋ kule?” Nɛ mo nio kaŋɛ: “Jɔn kabɔrɛbɛrpo be kumu.” 25Nɛ kebichebi na jɔ to m bɛta epul na to n yɔ Ewura na kutɔ n ya kaŋɛ: “Mee sha fo ka bar ma epul ere to Jɔn kabɔrɛbɛrpo be kumu kelɛfa so.”

26Ndoŋ nna nɛ Ewura na be kagbene jija mo ga, ama e daa maa sha nɛ e kini ŋkpal ntaŋana nɛ e bɔ mbe befɔ be anishito na so. 27Epul na to nɛ e shuŋi mbɔŋwura fanɛ e ya bar Jɔn be kumu. 28Nɛ mbɔŋwura na yɔ kabutikpa n ya ku Jɔn be kumu n ta kumo n deŋi kelɛfa so m ba sa kebichebi na nɛ e ta kumo n sa mo nio. 29Jɔn be bebɛsopo ka nu demu na nɛ b ya ta mo n ya nase kejembulaŋ to nchaŋ to.

Yesu ka sa basa ŋgboŋ anu ajibi be asheŋ

(Matiu 14:13-21; Luuk 9:10-17; Jɔn 6:1-14)

30Beshuŋipo na ka bɛta m ba Yesu kutɔ nɛ b ba kaŋɛ mo asɔ nɛ b wora nɛ asheŋ nɛ b ŋini kikɛ. 31Saŋɛ na malɛ so basa damta daŋ baa ba bumo kutɔ nna a yɔ, amoso, Yesu nɛ mbe bebɛsopo daa maŋ nya kachena gba nɛ b ji ajibi. Ŋkpal loŋ so le nɛ e daŋ kaŋɛ bebɛsopo na: “Men shin nɛ an fin kakpa nɛ basa maŋ wɔtɔ nɛ men nya n wushi gbrɛbi.” 32Ndoŋ nna nɛ bumo nawule luri ekuloŋ to n yɔ kakpa nɛ basa maŋ wɔtɔ.

33Ama basa damta wu b ka bee yɔ m pin epul na to basa nɛ b la bumo, nɛ b lar nde na kikɛ to n shile aya fuful n daŋ Yesu nɛ mbe bebɛsopo keyɔ ndoŋ. 34Yesu ka lar ekuloŋ na to nɛ e wu jimaŋ damta na nɛ bumo be asheŋ pɛ mo kuwɔr, ŋkpal manɛ so, b daa du fanɛ mbolpɔ nɛ b maŋ kɔ ekpapo nna. Nɛ e fara a ŋini bumo asɔ damta. 35Kaboŋ ka bee jija to na nɛ mbe bebɛsopo ba mo kutɔ m ba kaŋɛ mo: “Kaboŋ bee jija to nna na. Kakpa ere malɛ maŋ la basa to. 36Amoso, to bumo aya nɛ b yɔ ndɔana nɛ ndewurbi nɛ a taga to nfe ere to n ya tɔ kusɔ ko n ji.”

37Nɛ Yesu kaŋɛ bumo: “Menyi gbagba e sa bumo kusɔ ko nɛ b ji.” Nɛ b bishi mo: “Fee sha an ka ya tɔ pɔŋ alfanyɔso be bodobodo nna m ba sa bumo nɛ b ji a?”

38Nɛ Yesu bishi bumo: “Ebodobodo afanɛ nɛ men kɔ? Men ya keni.” B ka yɔ n ya keni nɛ b ba kaŋɛ mo: “Ebodobodo anu nɛ ekɔrɔtɔ anyɔ nɛ an kɔ.”

39Nɛ Yesu kaŋɛ bumo fanɛ b shin nɛ basa na e barga to ntuŋ ntuŋ so n chena afitiri bumbuŋ na so. 40Nɛ basa na chena m bɛ abar so, beko ntuŋ kalfa kalfa, beko malɛ ntuŋ adununu. 41Nɛ Yesu ta ebodobodo anu nɛ ekɔrɔtɔ anyɔ na nseŋ keni esoso n nɛfa amo nseŋ fara a buri ebodobodo na to a sa bebɛsopo na fanɛ b baa sa basa na. Kumo be kaman nɛ e chige ekɔrɔtɔ na gba to n sa bumo kikɛ. 42Nɛ ekama we m moɛ. 43Nɛ bebɛsopo na tise ebodobodo nɛ ekɔrɔtɔ jiŋka na m bɔlɔ nlantaŋɛ kuduanyɔ. 44Basa nɛ b we ebodobodo na daa sa fanɛ benyɛn ŋgboŋ anu.

Yesu ka nite nchu so be asheŋ

(Matiu 14:22-33; Jɔn 6:15-21)

45Epul na to nɛ Yesu shin nɛ mbe bebɛsopo luri ekuloŋ to n juŋkpar mo n yɔ Bɛtsaida, kepagboŋ na be kaba ndoŋ nɛ mo alɛ shin nɛ jimaŋ na yɔ epe. 46E ka kela bumo n loge nɛ e yɔ kebeebi ko so nɛ e ya kule Ebɔrɛ. 47Kanyɛ ka ya biri nɛ ekuloŋ na wɔ kepagboŋ na be nferinto nɛ Yesu malɛ wɔ kedeŋi so. 48E wu fanɛ ekuloŋ na be kefar ka bee nu mbe bebɛsopo, ŋkpal manɛ so, afu daa kpata kumo nna. Amoso, koshinyɛn juŋkparso e nite nchu na so m ba bumo kutɔ. 49E daa sha kebaa baŋ bumo so nna n choŋ, ama b wu mo e ka na nchu na so, nɛ b fɛɛ n fɛɛto: “Kebuniyoyu!” 50Ŋkpal manɛ so, bumo kikɛ daŋ wu mo nna nɛ kufu pɛ bumo ga.

Epul na to nɛ Yesu malga bumo kutɔ ŋ kaŋɛ: “Men keta kagbene, ma nna. Men sa maa lɔ kufu.” 51Nɛ e luri ekuloŋ na to n tu bumo nɛ afu na yɔɔ. Nɛ k chinchiŋ bebɛsopo na ga, 52ŋkpal manɛ so, b daa maŋ pin ebodobodo be mamachi be kesheŋ nɛ e wora na to, ŋkpal b ka daa kɔ amu kpakpaso na so.

Yesu ka chɛ Gɛnɛsarɛt be belɔpo be asheŋ

(Matiu 14:34-36)

53B ka dii kepagboŋ na m ba kedeŋi so ashi Gɛnɛsarɛt, nɛ b ba chɛ ekuloŋ na m muni. 54B ka baŋ lar ekuloŋ na to nɛ basa pin Yesu epul na to. 55Kaplɛkama nɛ b nu Yesu ka wɔ efuli na so, b daa ta belɔpo nna a deŋi akpata so a bar mo. 56Kaplɛkama malɛ nɛ Yesu daŋ yɔ, ndewurbi to ŋko ndegboŋ to ŋko ndɔana to, basa daa ta bumo be belɔpo nna a lar kowu a kule mo fanɛ e baŋ wora ania n shin nɛ belɔpo na e nya mbe kusɔbuuso be kɔnɔ so gba m beta. Bekama malɛ kikɛ nɛ b beta kumo nya alenfia.

7

Draebi be asheŋ

(Matiu 15:1-9)

1Kachako Efarisiana na nɛ mbraŋinipoana na be beko nɛ b daŋ shi Jerusalɛm m ba na daŋ ba shɛr ŋ kulti Yesu. 2B daŋ wu fanɛ mbe bebɛsopo ko daa kɔ enɔyurpi nna a ji ajibi, kumo e la fanɛ b daa maŋ fɔr bumo be enɔana fanɛ kananɛ Efarisiana na daŋ ŋini na pɔɛŋ nsaa ji. 3Ŋkpal manɛ so, Efarisiana nɛ Juwebi na daa bɛ bumo nanaana be kesheŋ ŋiniso so nna fanɛ b maa ji ama b baŋ fɔr bumo be enɔana nna fanɛ kananɛ bumo be edaŋkaresheŋ bee ŋini na. 4Bumo alɛ baŋ shi kebɛ to m ba, b maa ji shɛŋ ama b fɔr bumo be amu daŋkare so nna pɔɛŋ. Bumo alɛ daŋ naa bɛ edaŋkare damtaana so nna fanɛ kananɛ baa fɔr nwiebi to nɛ mpuliya to nɛ danyaŋ be ntishaŋ to na.

5Amoso, le nɛ Efarisiana na nɛ mbraŋinipoana na daŋ bishi Yesu: “Manɛ e ba nɛ fo bebɛsopo maa bɛ an nanaana be keŋini nɛ b yige n sa anyi na so nsaa wɔtɔ a ji nɛ enɔyurpi?”

6Nɛ Yesu kaŋɛ bumo: “Kebirkɔnshiwuraana ere, anebi Aizaaya ka daŋ wu menyi be asheŋ ŋ kaŋɛ na baa la kashenteŋ nna. E yɛ:

Ebɔrɛ kaŋɛ: ‘Basa ere be nnɔ nawule nɛ b kɔ a bunyaŋ ma,

ama bumo be ŋgbene maŋ taga ma to.

7Bumo be kebunyaŋ ma la bunyaŋ fuloŋ nna,

ŋkpal manɛ so, nyiŋgbasa be mbra nɛ b ta ŋ ki Ebɔrɛ peya a ŋini.’ ”

8Nɛ Yesu kaŋɛ: “Men yige Ebɔrɛ be mbra n nase nsaa bɛ nyiŋgbasa be edaŋkaresheŋ so.”

9Nɛ e naŋ kaŋɛ: “Men kini Ebɔrɛ be mbra ŋgbalanto nsaa bɛ menyi be edaŋkaresheŋ so. 10Ŋkpal manɛ so, anebi Mosis daŋ kaŋɛ fanɛ: ‘Bunyaŋ fo tuto nɛ fo nio,’ nɛ: ‘Ekama nɛ e malga ŋ gbiti mo nio nɛ mo tuto, b mɔ amodoŋwura.’ 11Ama menyee ŋini fanɛ nɛ esa kɔ kusɔ ko nɛ e beeŋ tiŋ n ta n chɛ mo tuto ŋko mo nio to nseŋ kaŋɛ bumo fanɛ: ‘Korban be kusɔ nde,’ kumo e la fanɛ ‘Ebɔrɛ e wɔ,’ 12e kɔ ekpa nɛ e beeŋ tiŋ ŋ kini keta kumo n chɛ mo tuto nɛ mo nio to. 13Loŋ nɛ menyee wora a keni Ebɔrɛ be kamalga na jiga nsaa ŋini basa menyi gbagba be edaŋkaresheŋ na. Asheŋ damta ko gba kraa wɔtɔ a du fanɛ ade nɛ menyee wora amo.”

Asɔ nɛ a bee jija esa be asheŋ

(Matiu 15:10-20)

14Nɛ Yesu naŋ tre jimaŋ na m ba mo kutɔ m ba kaŋɛ bumo: “Menyi kikɛ e kaŋ kusoe n nu nfe nseŋ pin to. 15Mannɛ kusɔ nɛ k bee shi kowu a luri nyiŋgbasa to e naa jija mo, ama kusɔ nɛ k bee jija esa e la kusɔ nɛ k bee shi mo to a lar. 16Menyi nɛ men kɔ asoe, men nu.”

17E ka yige jimaŋ na n yɔ epe nɛ mbe bebɛsopo bishi mo keŋasa na be asheŋ.

18Nɛ Yesu bishi bumo: “Menyi alɛ gba maa pin asheŋ to a? Menyi maŋ nyi fanɛ kusɔ nɛ k bee shi kowu a luri esa to maaŋ tiŋ n jija mo a? 19Ŋkpal manɛ so, k maa luri mbe kagbene to, mbe epun nawule to nɛ k bee luri a lar mbe eyur to.” Yesu daŋ malga le be demu nna a ŋini fanɛ kejibi kikɛ walɛ keji.

20Nɛ e naŋ kaŋɛ: “Kusɔ nɛ k bee jija esa e la kusɔ nɛ k bee shi mo to a lar, 21ŋkpal manɛ so, esa be kagbene to nɛ nfɛra lubi nɛ a bee shin nɛ e bee luri kusɔ jigaya be kanyɛnsha nɛ kachesha to bee shi a lar. 22Ndoŋ nɛ kayu nɛ kamɔ nɛ kubojuaji nɛ kayɛlga nɛ dalubisheŋ nɛ kafule nɛ kusɔjigaya nɛ kayurbesa, nɛ basa be atre be kejija nɛ kamoowu nɛ kawuli kikɛ bee shi. 23Le be alubi ere kikɛ e naa shi esa to a lar a jija mo.”

Kache ko be yirda be asheŋ

(Matiu 15:21-28)

24Nɛ Yesu lar ndoŋ n yɔ efuli nɛ k mata Tayɛ nɛ Saidɔn be ndegboŋana na to. E ya luri laŋ ko to a maa sha ekama e pin fanɛ e wɔ ndoŋ, ama e maŋ tiŋ ŋ ŋana mbe kumu. 25Amoso, kache ko nɛ mo pibiche daa kɔ kiyoyu lubi mo to na nu Yesu be asheŋ m ba mo kutɔ epul na to m ba gbir mbe anishito. 26Kache na daa la efuli ko so be esa nna, b kurge mo Fenisha ashi Siriya nna. Ndoŋ nna nɛ e kule Yesu fanɛ e ju kiyoyu lubi na ashi mo pibiche na to. 27Nɛ Yesu kaŋɛ mo: “Men shin nɛ an bela mbia pɔɛŋ. A maŋ daga b ka ta mbia be ajibi n lɛ njɔnɔ.”

28Nɛ e shuli ŋ kaŋɛ: “Kashenteŋ nna Enyɛnpe, ama njɔnɔ gba bee kaa dese ejikpa a tise mbia be ejiŋka a ji.”

29Nɛ Yesu kaŋɛ mo: “Ŋkpal kesheŋ nɛ fo malga ere so, baa yɔ epe. Kiyoyu lubi na lar fo pibiche na to.”

30E ka bɛta n yɔ epe nɛ kebia na dese gedo so nɛ kiyoyu lubi na lar mo to kashenteŋto.

Yesu ka chɛ neemunyɛn ko be asheŋ

31Nɛ Yesu naŋ lar Tayɛ be efuli so m bɔla Saidɔn n yɔ Galili be kepagboŋ na ase m bɔla nde kudu na be efuli be ekpa so.

32Ndoŋ nna nɛ basa ko bar mo neemunyɛn ko nɛ kamalga daa nu mo m ba kule Yesu fanɛ e ta mbe enɔ n deŋi mo so. 33Ndoŋ nna nɛ Yesu ta mo n lar jimaŋ na to n yɔ ekarso n ya ta mbe ashilbi n wɔtɔ kanyɛn na be asoe to nseŋ tuu echɔl n wɔtɔ enɔ to nseŋ beta kanyɛn na be kudonduloŋ. 34Kumo be kaman nɛ Yesu keni esoso n shu to ŋ kaŋɛ kanyɛn na be asoe: “Ɛfata!” Kumo e la fanɛ “Men bugi to!”

35Epul na to nɛ kanyɛn na be asoe bugi nɛ mbe kudonduloŋ yɔɔ mo to nɛ e fara a malga nɛnɛ. 36Nɛ Yesu fiɛ bumo kikɛ so fanɛ b sa maŋ kaŋ malga kumo be asheŋ ŋ ŋini esa kikɛ, ama kanaŋkamaso nɛ e fiɛ bumo so, loŋ nɛ bumo alɛ gba malga kumo be asheŋ. 37K daŋ chinchiŋ bekama nɛ b nu kumo be asheŋ ga nɛ b kooba ŋ kaŋɛ: “Kananɛ e nyi asheŋ be kewora loŋ! Hale e bee tiŋ a shin nɛ ekpawu bee nu nɛ eneemu malɛ bee malga.”

8

Yesu ka sa basa ŋgboŋ ana ajibi be asheŋ

(Matiu 15:32-39)

1K maŋ chɛr ko nɛ jimaŋ damta ko naŋ shɛr Yesu kutɔ. Saŋɛ na so nɛ shɛŋ maŋ naa wɔtɔ nɛ b ji nɛ Yesu tre mbe bebɛsopo na m ba mo kutɔ m ba kaŋɛ bumo: 2“Basa ere be asheŋ bee keta ma kuwɔr, ŋkpal manɛ so, bumo be nchɛ asa nde b ka wɔ ŋ kutɔ nfe ŋkaa maa nya shɛŋ a ji. 3N shin nɛ b ta akoŋ n yɔ epe, baaŋ chɛl ekpa to, ŋkpal manɛ so, bumo be beko shi kufɔ nna.”

4Nɛ mbe bebɛsopo na bishi mo: “Kiyi ere to nfe be nnɛ nɛ esa beeŋ nya ajibi nɛ a fo basa damta ere kikɛ nɛ b ji?”

5Nɛ Yesu bishi bumo: “Ebodobodo afanɛ nɛ men kɔ?” Nɛ b kaŋɛ mo: “Ebodobodo ashunu.”

6Nɛ e shin nɛ jimaŋ na chena kasawule. Nɛ e ta ebodobodo ashunu na nseŋ chɔrɔ Ebɔrɛ nseŋ fara a buri amo to a sa mbe bebɛsopo na fanɛ b baa sa jimaŋ na nɛ bebɛsopo na wora loŋ. 7B daa kɔ ekɔrɔtɔbi ko gba. Nɛ Yesu ta amo nseŋ nɛfa amo ŋ kaŋɛ bebɛsopo na fanɛ b ta amo alɛ gba n sa basa na. 8Nɛ ekama we m moɛ. 9Basa na daa sa fanɛ basa ŋgboŋ ana. Kumo be kaman nɛ bebɛsopo na tise ejiŋka na m bɔlɔ nlantaŋɛ ashunu. Ndoŋ nna nɛ Yesu shin nɛ basa na yɔ epe, 10nɛ mo nɛ mbe bebɛsopo na luri ekuloŋ to epul na to n yɔ Dalmanuta be kasawule so.

Efarisiana ka kule kemamachisheŋ be kewora be asheŋ

(Matiu 16:1-4)

11Kachako Efarisiana na be beko ba m ba fara a ji Yesu emɔrɔ. B daa sha kewora mo ŋ keni nna nseŋ kule mo fanɛ e wora mamachi be kesheŋ ko nɛ k shi ebɔrɛso. 12Ndoŋ nna nɛ Yesu fute eleŋso nseŋ bishi: “Manɛ e ba nɛ mbreebi ere kaŋɛ n wora mamachi be kesheŋ ko ŋ ŋini fanɛ Ebɔrɛ wɔ ma kaman? Kashenteŋto mee kaŋɛ menyi nna fanɛ mbreebi ere maaŋ nya shɛŋ n wu.”

13Kumo be kaman nɛ e yige bumo nseŋ bɛta n ya luri ekuloŋ na to n fara a dii kepagboŋ be kaba ndoŋ.

Efarisiana nɛ Hɛrɔd be yiisi be asheŋ

(Matiu 16:5-12)

14Bebɛsopo na daa maŋ nyiŋi m bar ebodobodo ko n ti so, kukoŋwule nawule nɛ b daa kɔ ekuloŋ na to. 15Nɛ Yesu ji bumo asoe to ŋ kaŋɛ: “Men baa keni so nɛnɛ a de Efarisiana na nɛ Hɛrɔd be yiisi so.”

16Ndoŋ nna nɛ b fara a malga kumo be asheŋ a sa abar: “An ka maŋ kɔ ebodobodo so nɛ e bee malga loŋ na.” 17Yesu ka pin kusɔ nɛ b daa malga na nɛ e bishi bumo: “Manɛ e ba nɛ menyee malga a kaŋɛ men ka maŋ kɔ ebodobodo be asheŋ. Hale mbre men maŋ naŋ nu ŋko m pin to a? Le be amu kpakpaso nɛ men kraa kɔ a? 18Men baa kɔ anishi ŋkaa maa wu a? Men baa kɔ asoe a maa nu a? 19Men teŋ so saŋɛ nɛ n daŋ buri ebodobodo anu to n sa benyɛn ŋgboŋ anu na a? Ejiŋka nlantaŋɛ afanɛ nɛ men daŋ tise na?”

Nɛ b kaŋɛ: “A daa wɔ nlantaŋɛ kuduanyɔ.”

20Nɛ Yesu naŋ bishi bumo: “Nɛ ŋ ka daŋ buri ebodobodo ashunu to n sa benyɛn ŋgboŋ ana na, ejiŋka nlantaŋɛ afanɛ nɛ men daŋ tise na?” Nɛ b kaŋɛ: “A daa wɔ nlantaŋɛ ashunu.”

21Nɛ e bishi bumo: “Nɛ men kraa maŋ naŋ pin to a?”

Yesu ka chɛ tanpo ashi Bɛtsaida be asheŋ

22B ka ba Bɛtsaida nɛ basa ko bar mo tanponyɛn ko m ba kule mo fanɛ e beta mo m bugi mbe anishi. Nɛ Yesu pɛ tanponyɛn na be enɔ to 23nseŋ keta mo n lar kadebi na to n ya tuu echɔl n wora amo n wɔtɔ kanyɛn na be anishito nseŋ ta mbe enɔ n deŋi mo so nseŋ bishi mo: “Fee wu a?” 24Nɛ tanponyɛn na maŋ kumu so ŋ kaŋɛ: “Mee wu basa ka du fanɛ ndibi a na a kulti.”

25Nɛ Yesu naŋ ta mbe enɔana n deŋi kanyɛn na be anishi so. Kede ere to nɛ kanyɛn na keni nɛnɛ nɛ mbe anishi bugi nɛ e fara a wu kusɔ kama nɛnɛ. 26Nɛ Yesu sa mo ekpa fanɛ e yɔ epe nseŋ fiɛ mo so fanɛ e sa maŋ naŋ bɛta n yɔ kadebi na to.

Pita ka kaŋɛ esa nɛ Yesu la be asheŋ

(Matiu 16:13-20; Luuk 9:18-21)

27Nɛ Yesu nɛ mbe bebɛsopo yɔ Sizariya Filipai be ndewurbiana to. B ka bee yɔ nɛ e bishi bumo: “Esa mo nɛ basa bee tre ma?”

28Nɛ b kaŋɛ: “Beko bee tre fo Jɔn kabɔrɛbɛrpo nna. Beko malɛ bee kaŋɛ fanɛ Elaija e la fo. Nɛ beko malɛ bee kaŋɛ fanɛ anebi ko e la fo.”

29Nɛ Yesu bishi bumo: “Nɛ menyi alɛ ai? Esa mo nɛ menyee tre ma?” Nɛ Pita kaŋɛ: “Fo e la Kristo na.” 30Ndoŋ nna nɛ Yesu fiɛ bumo so fanɛ b sa maŋ kaŋ kaŋɛ esa kama mbe asheŋ.

Yesu ka malga mbe awurfoŋ nɛ mbe luwu be asheŋ

(Matiu 16:21-28; Luuk 9:22-27)

31Nɛ Yesu naŋ fara a ŋini mbe bebɛsopo na a kaŋɛ: “A daga fanɛ ma, Nyiŋgbasa Pibinyɛn e ji awurfoŋ ga nɛ benimu nɛ bɔrɛmatapowuraana nɛ mbraŋinipoana e kini ma nseŋ mɔ ma nɛ n tiŋi luwu na to kumo be kachɛ sasopo.” 32E bugi le be demu to nɛnɛ ŋ kaŋɛ bumo. Nɛ Pita keta mo n lar ekarso n ya fara nɛ e fiɛ mo so. 33Ama Yesu kilgi ŋ keni mbe bebɛsopo nseŋ fiɛ Pita so ŋ kaŋɛ: “Shile ashi ma so Setani. Fo nfɛra ere la nyiŋgbasa be nfɛra nna, a maŋ la Ebɔrɛ peya.”

34Nɛ Yesu tre jimaŋ na nɛ mbe bebɛsopo m ba shɛr ŋ kaŋɛ bumo: “Ekama nɛ e bee sha kebɛ ma so, a daga e ka teŋ mbe kumu so nseŋ sulɔ mbe kedibi largato m bɛ ma so. 35Ŋkpal manɛ so, esa kama nɛ e bee sha mbe ŋkpa ga, beeŋ paŋ kumo, ama ekama nɛ e paŋ mbe ŋkpa ŋkpal ma so nɛ baru lela na so, beeŋ nya kumo. 36Nɛ fanɛ durnya kikɛ ki esa peya nɛ e paŋ mbe ŋkpa na, manɛ be tɔnɔ nɛ e nya? 37Ŋko manɛ nɛ esa beeŋ tiŋ n ta n chɛr mbe ŋkpa? 38Esa kama nɛ e kpal anishinyɔr so a maaŋ tiŋ ŋ kaŋɛ kabre be bɔrɛkinipoana ere nɛ alubiworapoana ere ma nɛ ma mmalga be asheŋ, e baa nyi fanɛ saŋɛ nɛ ma, Nyiŋgbasa Pibinyɛn beeŋ keta n Tuto be kemaŋkura nɛ emalaika cheembi na m ba na, anishinyɔr beeŋ pɛ ma alɛ gba ŋkpal amodoŋwura so.”

9

1Nɛ Yesu naŋ kaŋɛ: “Ma e kaŋɛ menyi kashenteŋto na fanɛ basa ko wɔ nfe a maaŋ wu she b wu Ebɔrɛ be kuwura na ka ba nɛ eleŋ nna pɔɛŋ.”

Kemaŋkura nɛ Yesu nya be asheŋ

(Matiu 17:1-13; Luuk 9:28-36)

2Asheŋ nɛ Yesu malga na be nchɛnshe be kaman nɛ e keta Pita nɛ Jeems nɛ Jɔn nɛ mo nɛ bumo nawule ya dii kebee jeŋgreŋ ko so n ya chena ndoŋ gbrɛbi. Ndoŋ nna nɛ e kilgi kanaŋ ko bumo be anishito. 3Nɛ mbe asɔbuuso fuli to parr a kpa edɛ. Durnya to be esa kikɛ daa maaŋ tiŋ n shin nɛ a fuli to a kpa edɛ kananɛ a daŋ fuli to na. 4Kumo be kaman nɛ bebɛsopo asa na wu anebi Elaija nɛ anebi Mosis nɛ baa malga Yesu kutɔ. 5Ndoŋ nna nɛ Pita kaŋɛ Yesu: “Eŋinipo, anyi be kebaawɔ nfe ere nyalɛ ga. Anyeeŋ yuu abuu asa nɛ kukoŋwule e baa la feya nɛ kukoŋwule e baa la Mosis peya nɛ kukoŋwule malɛ e baa la Elaija peya.” 6E daŋ malga loŋ nna ŋkpal kufu ka daŋ pɛ mo nɛ bumo nɛ b ka na ga so nɛ e daa maŋ nyi kusɔ nɛ e beeŋ kaŋɛ.

7Nɛ kuwɔlpa ko lar nɛ kumo be kiyoyul ba buu bumo so nɛ ebɔl shi kuwɔlpa na to ŋ kaŋɛ: “M Pibinyɛn shaso nde, men baa nu mbe kɔnɔ.” 8Nɛ b gbɛ manaŋ ŋ keni nɛ Yesu nawule e yil, esa kama maŋ naŋ ti mo so a wɔ bumo kutɔ.

9Ndoŋ nna nɛ bumo kikɛ fara a gbelge kebee na so nɛ Yesu fiɛ bumo so ŋ kaŋɛ: “Men sa maŋ kaŋɛ esa kikɛ kusɔ nɛ men wu na be asheŋ hale nɛ ma, Nyiŋgbasa Pibinyɛn e ya tiŋi luwu to.”

10B daŋ nu mbe kɔnɔ, ama b daŋ fara nna a malga kumo be asheŋ a bishi abar: “Ketiŋi luwu to ere be kifito e la manɛ?” 11Nɛ b bishi Yesu: “Manɛ e ba nɛ mbraŋinipoana na bee kaŋɛ fanɛ anebi Elaija e daga kejuŋkpar m ba na?”

12Nɛ e kaŋɛ bumo le: “Kashenteŋ, Elaija bee juŋkpar a ba nna nɛ e ba lɔŋɛ kusɔ kama n yili. Ŋkeshin nɛ manɛ e ba nɛ abɔrɛsibɛ na bee kaŋɛ fanɛ ma, Nyiŋgbasa Pibinyɛn beeŋ ji etɔrɔ damta nɛ b keni ma jiga? 13Ma alɛ e kaŋɛ menyi na fanɛ Elaija teŋ ba, nɛ basa wora mo kusɔ kama nɛ k par bumo fanɛ kananɛ abɔrɛsibɛ na kaŋɛ na.”

Yesu ka chɛ kebinyɛnbi nɛ mbuibi lubi tɔr so na be asheŋ

(Matiu 17:14-21; Luuk 9:37-43a)

14B ka bɛta m ba bebɛsopo nɛ b ka na kutɔ nɛ b wu jimaŋ damta ndoŋ. Saŋɛ na so nɛ mbraŋinipoana be beko nɛ bebɛsopo na daa ji emɔrɔ. 15Basa na ka baŋ wu Yesu nɛ k chinchiŋ bumo ga nɛ b shile n yɔ mo kutɔ n ya chɔrɔ mo. 16Nɛ Yesu bishi mbe bebɛsopo: “Manɛ be emɔrɔ nɛ menyi nɛ bumo bee ji?”

17Nɛ jimaŋ na to be esa ko sɔ ŋ kaŋɛ: “Eŋinipo, m pibinyɛn nɛ n ta m ba fo kutɔ, ŋkpal manɛ so, kiyoyu lubi e wɔ mo to nɛ e maa tiŋ a malga. 18Saŋkama nɛ kiyoyu lubi na baŋ ya koso mo so, e bee lɛ mo kasawule nna, nɛ apɔpɔ e baa lar mbe kɔnɔ to, nɛ e baa we anyi to, nɛ mbe eyur kikɛ e ki keŋkreŋ. Ŋ kule fo bebɛsopo na fanɛ b ju kiyoyu lubi na mo to, ama b maŋ tiŋ.”

19Nɛ Yesu bishi bebɛsopo na: “O menyi mbreebi, nuso be basa e la menyi nɛ men maŋ kɔ yirda ere bre? Nuso be kechɛr nɛ menyee sha fanɛ n chɛr menyi kutɔ? Nuso be kanyiti nɛ menyee sha fanɛ n naŋ ta ŋ keta menyi?

20Men bar kebia na ma kutɔ.” Nɛ b bar mo m ba sa Yesu. Kiyoyu lubi na ka baŋ wu Yesu nɛ e da kebia na n lɛ kasawule n shin nɛ e bee sela aya to a kpa enɔana nsaa gbelti nɛ apɔpɔ bee lar mbe kɔnɔ to. 21Nɛ Yesu bishi kebia na mo tuto:

“Kusɔ ere wɔ mo to n chɛr a?” Nɛ kanyɛn na kaŋɛ: “Hale mbe kebiato kikɛ. 22Mbe keda mo n lɛ edɛ nɛ nchu to a sha kemɔ mo shi ga. Wu anyi kuwɔr n chɛ anyi to nɛ feeŋ tiŋ nna na.”

23Nɛ Yesu kaŋɛ mo: “Fo yɛ meeŋ tiŋ? Shɛŋ shɛŋ maaŋ baa du kpakpa n sa esa nɛ e kɔ yirda!”

24Epul na to nɛ kebia na mo tuto kaŋɛ awɔrso: “Ŋ kɔ yirda, ama k maŋ shi nna. Chɛ ma to!”

25Yesu ka wu fanɛ jimaŋ na bee wora keshi mo so nɛ e fiɛ kiyoyu lubi na so ŋ kaŋɛ: “Kpawu nɛ neemu be kiyoyu lubi, lar kebinyɛnbi na to nsaa maŋ naŋ bɛta n yɔ mo to kikɛ.”

26Nɛ kiyoyu lubi na nyaŋɛ to kebinyɛnbi na to ga n fiɛ to m ba lar ŋ ka mo n nase fanɛ ebuni nɛ basa na be bedamta kaŋɛ fanɛ: “E wu.” 27Ama Yesu pɛ kebinyɛnbi na be enɔ to n chɛ mo to nɛ e niŋi to ŋ koso n yili.

28Kumo be kaman nɛ Yesu luri laŋ ko to nɛ mbe bebɛsopo na ŋana m bishi mo: “Manɛ e ba nɛ anyi ere maŋ tiŋ n ju kiyoyu lubi na?”

29Nɛ Yesu kaŋɛ bumo: “Sheŋ shɛŋ maaŋ tiŋ n ju le be kiyoyu ere bre ama bebɛsopo na baŋ kule Ebɔrɛ nna.”

Yesu naŋ malga mbe luwu be asheŋ

(Matiu 17:22-23; Luuk 9:43b-45)

30Ndoŋ nna nɛ b shi ndoŋ m bɔla Galili to a yɔ, ama Yesu daa maa sha ekama ka pin kakpa nɛ e wɔ. 31Ŋkpal manɛ so, e daa ŋini mbe bebɛsopo nna a kaŋɛ: “Baaŋ ta ma, Nyiŋgbasa Pibinyɛn m bɔɔ basa enɔ nɛ b mɔ ma, ama b kaŋ mɔ ma be nchɛ asa to meeŋ tiŋi luwu na to.”

32B daa maŋ pin mbe kamalga na to, ama b daa maŋ bishi mo shɛŋ ŋkpal kufu so.

Emo nɛ e chɔ ekama be asheŋ

(Matiu 18:1-5; Luuk 9:46-48)

33B ka ba Kapɛɛniam m ba luri laŋ ko to nɛ Yesu bishi mbe bebɛsopo na: “Manɛ be emɔrɔ nɛ menyi daa ji ekpa to na?”

34Nɛ b la to, ŋkpal manɛ so, b daa wɔ ekpa na to nna a ji emɔrɔ a fin bumo to be emo nɛ e chɔ ekama. 35Nɛ Yesu chena nseŋ tre bebɛsopo kuduanyɔ na m ba kaŋɛ bumo: “Ekama nɛ e bee sha kejuŋkpar, e yɛr mbe kumu ekama be kaman nseŋ ki ekama be kayɛrbi.” 36Ndoŋ nna nɛ e shin nɛ kebia ko ba yili bumo be anishito nɛ e gberge kebia na m mata mbe kumu nseŋ kaŋɛ bumo: 37“Esa kama nɛ e sɔ le be kebia ere ŋkpal ma so, sɔ ma nna na nɛ ekama nɛ e sɔ ma, e maŋ sɔ ma nawule, ama emo nɛ e shuŋi ma na gba nɛ e sɔ.”

Ekama nɛ e maŋ la an doŋ la an teri nna be asheŋ

(Luuk 9:49-50)

38Kachako Jɔn kaŋɛ Yesu: “Eŋinipo, an wu kanyɛn ko ka kɔ fo ketre a ju mbuibi lubi nɛ an kaŋɛ mo e yige, ŋkpal manɛ so, mannɛ anyi to be eko e la mo.”

39Nɛ Yesu kaŋɛ: “Men sa maa fin keju mo, ŋkpal manɛ so, ekama nɛ e ta ma ketre a wora emamachisheŋ, maaŋ tiŋ ŋ kilgi epul na to m malga alubi ŋ gbiti ma. 40Ŋkpal manɛ so, ekama nɛ e maŋ la an doŋ la an teri nna.

41Ma e kaŋɛ menyi kashenteŋto na fanɛ abaanaaworasheŋ, ekama nɛ e sa menyi nchu nuuso ŋkpal men ka la Kristo peya na so so, e beeŋ nya kumo be tɔnɔ.”

Kechɔ n wɔtɔ kulubi to be asheŋ

(Matiu 18:6-9; Luuk 17:1-2)

42Ndoŋ nna nɛ e naŋ kaŋɛ: “Ekama nɛ e shin nɛ mbibi nɛ b yirda ma ere be eko wora kulubi, kusɔ nɛ k beeŋ nya amodoŋwura na beeŋ lubi a chɔ b ka ta kuboo gboŋgboŋi n shiga mbe kubɔ to nseŋ ta mo n lɛ n wɔtɔ teku to nɛ e ji nchu. 43Amoso, nɛ fo enɔ bee shin nɛ fee luri alubi to, fo ku kumo n lɛ, ŋkpal manɛ so, fo ka dulgi nseŋ luri ŋkpa to e bɔ fo so a chɔ fo ka ta enɔ anyɔ n luri Setani be edɛ nɛ b maaŋ tiŋ n duŋ kikɛ na to. 44[Ndoŋ basa be ashushombi maa wu kikɛ nɛ edɛ na malɛ maa duŋ kikɛ.] 45Nɛ fo keya bee shin nɛ fee luri alubi to, fo ku kumo n lɛ, ŋkpal manɛ so, fo ka la bobi nseŋ luri ŋkpa to e bɔ fo so a chɔ fo ka kɔ aya anyɔ nɛ b ta fo n lɛ Setani be edɛ to. 46[Ndoŋ basa be ashushombi maa wu kikɛ nɛ edɛ na malɛ maa duŋ kikɛ.] 47Nɛ fo kenishi malɛ bee shin nɛ fee luri alubi to, fo chule kumo n lɛ, ŋkpal manɛ so, fo ka ta kenishi koŋwule n luri Ebɔrɛ be kuwura na to e bɔ fo so a chɔ fo ka kɔ anishi anyɔ nɛ b ta fo n lɛ Setani be edɛ to. 48Ndoŋ basa be ashushombi maa wu kikɛ nɛ edɛ na malɛ maa duŋ kikɛ.”

Nfɔl be kela be asheŋ

(Matiu 5:30; Luuk 14:34-35)

49Baaŋ ta edɛ be kayurnyaŋ n wora ekama ŋ keni nɛ e ki esa cheembi fanɛ kananɛ baa kɔr nfɔl a wɔtɔ ajibi to nɛ a maa jija manaŋ manaŋ na. 50“Nfɔl walɛ, ama nɛ fanɛ amo be ebel baŋ lar amo to, nuso nɛ baaŋ naŋ tiŋ n wora amo ebel? Men shin nɛ men be asheŋ e baa wɔ ebel nɛ menyi nɛ men braana na e baa wɔtɔ nɛ kagbenewushi.”

10

Yesu ka ŋini kakilgboŋi be asheŋ

(Matiu 19:1-12; Luuk 16:18)

1Ndoŋ nna nɛ Yesu lar kaboŋ na n yɔ Judiya be kasawule so ashi Jɔɔdan be lɔr be kaba ndoŋ nɛ jimaŋ naŋ chala m buu mo nɛ e yaŋ ŋini bumo kananɛ e chɛr a wora na.

2Ndoŋ nna nɛ Efarisiana ko ba mo kutɔ nɛ b ba wora mo ŋ keni m ba bishi mo: “Mbra na bee shuli fanɛ enyɛn e kini mbe eche a?”

3Nɛ Yesu bishi bumo: “Manɛ be mbra nɛ anebi Mosis sa menyi na?”

4Nɛ b kaŋɛ: “Anebi Mosis sa anyi ekpa nna fanɛ enyɛn e sa mbe eche kakilgboŋi be kawɔl nseŋ ju mo.”

5Nɛ Yesu kaŋɛ bumo: “Mosis daŋ sibɛ loŋ be mbra nna n sa menyi ŋkpal menyi be ŋgbene ka du kpakpa so. 6Ama sososo na, kasɔto be jemanɛ na, b daŋ kaŋɛ fanɛ: ‘Ebɔrɛ pɔr bumo enyɛn nɛ eche nna.’ 7Amoso, enyɛn beeŋ yige mo tuto nɛ mo nio 8nɛ mo nɛ mbe eche e ya far n chɛ abar nɛ bumo benyɔ na e ki eyur koŋwule. Amoso, b maŋ naa la basa anyɔ, ama esa koŋwule. 9Amoso, asɔ kama nɛ Ebɔrɛ ta m ber abar so, bomin kikɛ e sa maŋ barga amo to.”

10Yesu nɛ mbe bebɛsopo na ka bɛta n yɔ laŋ to nɛ b bishi mo demu na be asheŋ. 11Nɛ e kaŋɛ bumo: “Enyɛn kama nɛ e kini mbe eche nseŋ naŋ ya ta eche pɔtɛ, ji kubojua nna ŋ gbiti mbe eche dra na nna na. 12Eche kama malɛ nɛ e kini mo kul nseŋ naŋ ya kil enyɛn pɔtɛ ji kubojua nna ŋ gbiti mo kul dra na nna na.”

Yesu ka nɛfa mbiwurbi be asheŋ

(Matiu 19:13-15; Luuk 18:15-17)

13Kachako basa ko daa bar mbia Yesu kutɔ nna fanɛ e beta bumo, ama mbe bebɛsopo na fara a ŋmenyaŋ basa na. 14Yesu ka pin loŋ nɛ agbo pɛ mo, nɛ e kaŋɛ mbe bebɛsopo na: “Men shin nɛ mbia na e baa ba ma kutɔ, men sa maa kuŋ bumo ekpa, ŋkpal manɛ so, Ebɔrɛ be kuwura na la loŋ be basa peya nna. 15Kashenteŋ nɛ mee kaŋɛ menyi na fanɛ esa kama nɛ e maŋ sɔ Ebɔrɛ be kuwura na fanɛ kebibi, maaŋ luri kumo to kikɛ.” 16Nɛ e gberge mbia na m mata mbe kumu n ta mbe enɔana n deŋi n deŋi bumo so nseŋ nɛfa bumo.

Damawura ko be asheŋ

(Matiu 19:16-30; Luuk 18:18-30)

17Yesu ka baŋ fara nɛ e pɛ ekpa nɛ kanyɛn ko shile m ba gbir mbe anishito m bishi mo: “Eŋinipo lela, manɛ nɛ meeŋ wora n tiŋ n nya ŋkpa nɛ k maŋ kɔ ekar na?”

18Nɛ Yesu bishi mo: “Manɛ e ba nɛ fee tre ma Elelapo? Elelapo kama maŋ wɔtɔ she Ebɔrɛ. 19Fo nyi mbraana nɛ a bee kaŋɛ: Sa maŋ kaŋ mɔ, sa maa ji kubojua, sa maŋ kaŋ yuri, sa maŋ kaŋ ji efɛ be shɛda, sa maŋ kaŋ puni, baa bunyaŋ fo tuto nɛ fo nio.”

20Nɛ kanyɛn na kaŋɛ: “Eŋinipo, ma kebiato kikɛ nɛ m bɛ amo ere kikɛ so.”

21Nɛ Yesu keni mo kashaso ŋ kaŋɛ: “Kusɔ koŋwule e kraŋ ka nɛ fo wora. Kumo alɛ nde: Ya fa fo asɔ kikɛ n ta amo be amansherbi n sa betirpo. Loŋ nɛ feeŋ nya ekpanjawu ashi ebɔrɛso. 22Ade be kaman nɛ fo ba bɛ ma so.” Kanyɛn na ka nu loŋ nɛ mbe kagbene kaa nɛ e kilgi n yɔ nɛ kagbenejija, ŋkpal manɛ so, e daa kɔ asɔ ga.

23Ndoŋ nna nɛ Yesu kilgi ŋ keni mbe bebɛsopo na nseŋ kaŋɛ bumo: “Kashenteŋto, a beeŋ nu damawuraana ga pɔɛŋ nɛ b luri Ebɔrɛ be kuwura na to.”

24Nɛ mbe kamalga na chinchiŋ bebɛsopo na ga, ama Yesu naŋ kaŋɛ: “Ma mbia, Ebɔrɛ be kuwura na to be keluri du kpakpa ga. 25Damawura be keluri Ebɔrɛ be kuwura na to du kpakpa a chɔ b ka beeŋ ta kemamprɔŋ n wɔtɔ kebasibi be kemaŋ to.”

26E ka kaŋɛ loŋ na nɛ k chinchiŋ bebɛsopo na ga nɛ b bishi mo: “To, nɛ basa mo malɛ e naaŋ tiŋ n nya kumɔlga?”

27Ndoŋ nna nɛ Yesu keni bumo nseŋ kaŋɛ le: “Nyiŋgbasa bre kutɔ loŋ maaŋ tiŋ n wora. Ebɔrɛ bre beeŋ tiŋ. Shɛŋ shɛŋ maŋ du Ebɔrɛ so kpakpa.”

28Nɛ Pita kaŋɛ: “Keni, anyi ere yige kusɔ kama nna nseŋ ba kaa bɛ fo so.”

29Nɛ Yesu kaŋɛ bumo: “Ma e kaŋɛ menyi kashenteŋto na fanɛ esa kama nɛ e yige mo pe ŋko beda nɛ besipo ŋko besipoche ŋko benio ŋko betuto ŋko bibi ŋko nsawule ŋkpal ma nɛ baru lela na so, amodoŋwura beeŋ nya amo be ntuŋ kalfaso durnya ere to. 30E beeŋ nya ntuŋ kalfaso be nwu nɛ beda nɛ besipo nɛ besipoche nɛ benio nɛ mbia nɛ nsawule, amo nɛ etɔrɔ, nɛ jemanɛ nɛ k bee ba na to e naaŋ nya ŋkpa nɛ k maŋ kɔ ekar na. 31Ama bedamta nɛ b juŋkpar naniere beeŋ ba ki bemantopo nɛ bedamta nɛ b shir kaman naniere e ba ki bejuŋkparpo.”

Yesu ka naŋ malga mbe luwu be asheŋ

(Matiu 20:17-19; Luuk 18:31-34)

32Kachako b ka bɔla Jerusalɛm be ekpa a yɔ nɛ Yesu juŋkpar bebɛsopo na nɛ k chinchiŋ bumo nɛ kufu pɛ basa nɛ b daa wɔ kaman na malɛ ga. Nɛ Yesu naŋ keta bebɛsopo kuduanyɔ na n lar ekarso n ya kaŋɛ bumo asɔ nɛ a beeŋ wora mo. Nɛ e kaŋɛ bumo: 33“To, anyee yɔ Jerusalɛm nna nɛ b ya ta ma, Nyiŋgbasa Pibinyɛn m bɔɔ bɔrɛmatapowuraana na nɛ mbraŋinipoana na enɔ nɛ b kaŋɛ fanɛ n daga luwu 34nseŋ kilgi n ta ma m bɔɔ nnyamase enɔ. Nɛ bumo alɛ e wora ma eyurto n tuu echɔl n fea ma ŋ kuya ma so nseŋ mɔ ma. Ama kumo be nchɛ asa to meeŋ tiŋi luwu na to.”

Jeems nɛ Jɔn be kekule be asheŋ

(Matiu 20:20-28)

35Kachako Jeems nɛ Jɔn, Zɛbedi be mbia ba Yesu kutɔ m ba kaŋɛ mo: “Eŋinipo, kusɔ ko nɛ anyee sha fo ka wora n sa anyi.”

36Nɛ Yesu bishi bumo: “Manɛ nɛ menyee sha ŋ ka wora n sa menyi?”

37Nɛ b kaŋɛ mo: “Nase kɔnɔ fanɛ fo kaŋ ya kaa tase fo kemaŋkura na so, feeŋ shin nɛ anyi be eko e chena fo so nɛ eko malɛ e chena fo bena so.”

38Nɛ Yesu kaŋɛ bumo: “Men maŋ nyi kusɔ nɛ menyee kule ere. Menyeeŋ tiŋ n ji awurfoŋ nɛ mee ji ere a? Menyeeŋ tiŋ n sɔ tɔrɔ nɛ baa ta ma a wɔtɔ to fanɛ kananɛ baa muni esa nchu to a bɛr mo kabɔrɛbɛr na a?”

39Nɛ b kaŋɛ: “Mm, anyeeŋ tiŋ.” Ndoŋ nna nɛ Yesu kaŋɛ bumo: “Kashenteŋ, menyeeŋ ji awurfoŋ nɛ mee ji ere, menyeeŋ sɔ tɔrɔ nɛ baa ta ma a wɔtɔ to, 40ama m maŋ kɔ ekpa nɛ n lara emo nɛ e beeŋ chena ma jisoso ŋko ma bena so. Ebɔrɛ e lɔŋɛ loŋ be mboŋ n yili bumo nɛ e lɔŋɛ amo nɛ e sa na.”

41Bebɛsopo kudu nɛ b ka na ka nu kesheŋ na nɛ b nya agbo n wɔtɔ Jeems nɛ Jɔn. 42Nɛ Yesu tre bumo m ba shɛr ŋ kaŋɛ: “Men nyi fanɛ bumo nɛ baa tre basa be benimu na e wɔ basa na a ŋini bumo eleŋ nɛ bumo be bewuraana malɛ gba bee ŋini bumo eleŋ. 43Ama menyi ere to mannɛ aloŋ nɛ k du. Nɛ men be ekama bee sha kenimu, a daga e ka ki bumo nɛ b ka na be kayɛrbi. 44Nɛ ekama nɛ e bee sha kejuŋkpar, a daga e ka ki ekama be kenya. 45Ŋkpal manɛ so, ma, Nyiŋgbasa Pibinyɛn gba maŋ ba nna nɛ b shuŋ ma. M ba nna nɛ m ba shuŋ n ta ma ŋkpa n sɔ basa damta n yige.”

Yesu ka chɛ Baatimeeyes tanpo na be asheŋ

(Matiu 20:29-34; Luuk 18:35-43)

46Kachako Yesu nɛ mbe bebɛsopo ba Jɛriko nsaa lar kade na to nɛ jimaŋ damta bɛ bumo so. Saŋɛ na so nɛ tanponyɛn ko nɛ baa tre Baatimeeyes, Timeeyes pibi daa tase ekpakar a kule. 47E ka nu fanɛ Nazarɛt be Yesu e naa choŋ nɛ e boŋ to n tre Yesu a kaŋɛ: “Yesu, Ewura Deevid mo Nanabi, wu ma kuwɔr!”

48Nɛ basa damta ponte mo so ŋ kaŋɛ mo fanɛ e lo mbe kɔnɔ, ama e lɔŋɛ m boŋ to a chɔ sososo na ŋ kaŋɛ: “Deevid mo Nanabi wu ma kuwɔr!”

49Ndoŋ nna nɛ Yesu yili ŋ kaŋɛ: “Men tre mo.” Nɛ b tre tanponyɛn na ŋ kaŋɛ mo: “Koso a kɔ kagbene, e bee tre fo.”

50Nɛ e lɛ mbe kusɔbuuso n tɛ to n yili nseŋ yɔ Yesu kutɔ.

51Nɛ Yesu bishi mo: “Manɛ nɛ fee sha fanɛ n wora n sa fo?” Nɛ tanpo na kaŋɛ: “Enyɛnpe, mee sha ŋ ka naŋ nya ma anishi nna a wu.”

52Nɛ Yesu kaŋɛ mo: “Baa yɔ, fo yirda e chɛ fo.” Epul na to nɛ e nya mbe anishi a wu nseŋ bɛ Yesu so ekpa na to.

11

Yesu ka luri Jerusalɛm bunyanso be asheŋ

(Matiu 21:1-11; Luuk 19:28-40; Jɔn 12:12-19)

1A ka ba ka gbrɛbi nɛ Yesu nɛ mbe bebɛsopo e luri Jerusalɛm be kade to nɛ b fo Bɛtfagi nɛ Bɛtani be nde to nɛ a wɔ Ɔlifs be kebee so ase na. Ndoŋ nna nɛ e ta le be kubɔya ere n shuŋi bebɛsopo na be benyɔ ŋ kaŋɛ bumo: 2“Men yɔ kadebi nɛ k ya kaa wɔ menyi be anishito ere to. Men baŋ ya kaa luri kumo to, menyeeŋ wu b ka chɛ kurmafɔlbi ko m muni. 3Esa kikɛ maŋ naŋ dii kumo. Men saŋɛ kumo m bar kumo nfe. Nɛ esa kama nɛ e kaŋ bishi menyi le: ‘Manɛ e ba nɛ menyee wora loŋ?’ Men kaŋɛ mo le: ‘Enyɛnpe na e naa sha kumo nɛ e naŋ ya bɛta kumo m ba naniere.’ ”

4Nɛ b yɔ n ya wu kurmafɔlbi na kowushina nɛ b chɛ kumo m muni kowu ko be kukuloŋ. B ka ya kaa saŋɛ kumo 5nɛ basa nɛ b yili ndoŋ na bishi bumo: “Manɛ nɛ menyee wora loŋ? Menyee saŋɛ kurmafɔlbi na nna a?”

6Nɛ b kaŋɛ basa na kananɛ Yesu kaŋɛ bumo na nɛ b sa bumo ekpa nɛ b saŋɛ kumo n yɔ. 7Nɛ b ta kurmafɔlbi na m bar Yesu n ta bumo be asɔbuuso ko n deŋi kumo so nɛ Yesu dii n chena so. 8Basa damta parga bumo be asɔbuuso ko to n nase ekpa to nɛ beko malɛ fɛta abii be ayabi ashi kupuŋ to n ta amo n nase ekpa na to. 9Le nɛ basa nɛ b daŋ juŋkpar mo na nɛ bumo nɛ b daŋ bɛ mo so na kikɛ daa ponte a kaŋɛ:

“Hosana, nɛfa e la esa nɛ e shi Enyɛnpe be ketre to a ba na peya.

10Ebɔrɛ nɛfa an nana Deevid be kuwurgboŋ nɛ k bee ba na.

Kemaŋkura e baa la Enyɛnpetale peya.”

11Yesu ka luri Jerusalɛm nɛ e yɔ bɔrɛlambu to n ya nite ŋ keni asɔ kikɛ, ama ŋkpal kaase ka fo so, mo nɛ mbe bebɛsopo kuduanyɔ na daŋ lar nna n yɔ Bɛtani.

Yesu ka so figidibi kɔnɔ be asheŋ

(Matiu 21:18-19)

12Ŋklade b ka bɛta n shi Bɛtani a ba nɛ akoŋ pɛ Yesu. 13Ndoŋ nna nɛ e wu figi be kedibi ka kɔ afantaŋ damta mbe anishito nɛ e yɔ kumo ase nɛ e ya keni ŋko e beeŋ nya asɔrso kumo so a. Ama e ka fo ndoŋ e maŋ nya shɛŋ, afantaŋ nawule nɛ e wu, ŋkpal manɛ so, efigi be kesɔr be jemanɛ daa maŋ naŋ fo. 14Nɛ Yesu kaŋɛ figi be kedibi na: “Ekama maaŋ naŋ ji efigi fo so kikɛ.” Nɛ mbe bebɛsopo na nu kusɔ nɛ e kaŋɛ na.

Yesu ka ju yawujipoana ashi bɔrɛlambu na to be asheŋ

(Matiu 21:12-17; Luuk 19:45-48; Jɔn 2:13-22)

15B ka fo Jerusalɛm nɛ Yesu luri bɔrɛlambu na to n ya fara a ju bekama nɛ b daa tɔ nɛ bumo nɛ b daa fa asɔ bɔrɛlambu na be kelɔnɛ so na kikɛ. E daŋ melgi bumo nɛ b daa chɛr amansherbi na be eteebɔl nɛ alifapoana be mbɛ nna m buu. 16E daa maŋ shin nɛ ekama ta kusɔ kama m bɔla bɔrɛlambu na be kelɔnɛ so n lar. 17Nɛ e naŋ ŋini basa na ŋ kaŋɛ: “B sibɛ abɔrɛsibɛ na to fanɛ Ebɔrɛ kaŋɛ: ‘Baaŋ tre ma kowu basa kikɛ be kabɔrɛkule be kakpa.’ Ama menyi ere ta kumo ŋ ki beyu be eŋanakpa.”

18Bɔrɛmatapowuraana nɛ mbraŋinipoana ka nu le be demu na nɛ b fara a fin ekpa nɛ baaŋ bɔla so m mɔ Yesu. B daa ŋana mo nna, ŋkpal manɛ so, mbe keŋini daa chinchiŋ jimaŋ na kikɛ nna.

19Kaase ka fo nɛ Yesu nɛ mbe bebɛsopo na lar kadegboŋ na to.

Figidibi be kesheŋ ŋini be asheŋ

(Matiu 21:20-22)

20Kumo be ŋklade be kachipurso b ka na ekpa na to, b wu figi be kedibi na nɛ k wu hale n ya luri kumo be nliŋi to. 21Nɛ Pita nyiŋi kusɔ nɛ k wora na nseŋ kaŋɛ Yesu: “Keni Eŋinipo, figi be kedibi nɛ fo so kɔnɔ na wu.”

22Nɛ Yesu kaŋɛ bumo: “Ma e kaŋɛ menyi kashenteŋto na fanɛ nɛ men baŋ yirda Ebɔrɛ, 23menyeeŋ tiŋ ŋ kaŋɛ kebee ere: ‘Pulgi n ta fo kumu n ya lɛ teku to.’ Nɛ men maa wora shikashika menyi be ŋgbene to nseŋ yirda fanɛ kusɔ nɛ menyi kaŋɛ na beeŋ wora a, k beeŋ wora n sa menyi. 24Amoso, mee kaŋɛ menyi nna fanɛ nɛ menyi kule Ebɔrɛ a bishi mo kusɔ kama, men yirda fanɛ men nya kumo nɛ men nya kumo. 25Nɛ men ya kaa yil a kule Ebɔrɛ, men baa kɔ nfɛra niŋiso a sa esa kama nɛ e wora n da menyi so na nsaa ta a paŋ mo nɛ men Tuto nɛ e wɔ ebɔrɛso na e ta menyi alɛ gba be alubi m paŋ menyi. 26Nɛ menyi maa ta asheŋ a paŋ basa, men Tuto nɛ e wɔ ebɔrɛso na gba maaŋ ta menyi be alubi m paŋ menyi.”

B ka bishi kakpa nɛ Yesu be eleŋ shi be asheŋ

(Matiu 21:23-27; Luuk 20:1-8)

27B ka ba fo Jerusalɛm nɛ Yesu ya kaa nite bɔrɛlambu na to nɛ bɔrɛmatapowuraana na nɛ mbraŋinipoana na nɛ benimuana na ba mo kutɔ m ba bishi mo: 28“Manɛ be eleŋ nɛ fo kɔ a wɔtɔ a wora asheŋ ere ŋko wanɛ e sa fo asheŋ nɛ fee wora ere be eleŋ?”

29Nɛ Yesu kaŋɛ bumo: “Meeŋ bishi menyi kesheŋ bishiso ko. Nɛ men baŋ kaŋɛ ma kumo be kifito, ma alɛ gba beeŋ kaŋɛ menyi kakpa nɛ eleŋ nɛ ŋ kɔ a wora asheŋ na shi. 30Men kaŋɛ ma, Jɔn be kabɔrɛbɛr na be asheŋ daŋ shi ebɔrɛso nna ŋko enyiŋgbasa kutɔ?”

31Ndoŋ nna nɛ b fara a bishi abar kusɔ nɛ baaŋ kaŋɛ. B yɛ: “Nɛ an baŋ kaŋɛ fanɛ ebɔrɛso nɛ a shi, e beeŋ bishi anyi: ‘Nɛ manɛ e ba nɛ menyi maŋ yirda mo?’ 32Nɛ anyi alɛ naŋ kaŋɛ: ‘Enyiŋgbasa kutɔ nɛ a shi’ a?” B daa ŋana basa na nna, ŋkpal manɛ so, basa na kikɛ daŋ yirda fanɛ Jɔn daa la anebi nna kashenteŋto. 33Amoso, le nɛ b daŋ kaŋɛ Yesu: “Anyi maŋ nyi.”

Ndoŋ nna nɛ Yesu malɛ kaŋɛ bumo: “To, ma alɛ gba maaŋ kaŋɛ menyi kakpa nɛ eleŋ nɛ ŋ kɔ a wɔtɔ a wora asheŋ na shi.”

12

Paawuraana be asheŋ

(Matiu 21:33-46; Luuk 20:9-19)

1Ade be kaman nɛ Yesu naŋ bɔ bumo aŋasa a kaŋɛ: “Kanyɛn ko e daŋ dɔ ndibi sɔrso be kudɔ n fɛa asɔ ŋ kulti kumo nseŋ kur asɔrso na be kemaŋ nɛ b baa nyaŋ amo ndoŋ. Kumo be kaman nɛ e yuu kejaŋ jeŋgreŋ ko malɛ. E ka loge ade kikɛ nɛ e ta kudɔ na m bɔɔ paawuraana enɔ fanɛ b baa keni so nseŋ yɔ efuli pɔtɛ ko so. 2Asɔrso na be kechuge be jemanɛ ka ya fo nɛ e shuŋi kenya ko paawuraana na kutɔ fanɛ e ya sɔ mbe kudɔ na to be asɔrso na be ako m bar mo. 3Nɛ paawuraana na nyaŋ kenya na m bri mo nseŋ bɛta mo n yɔ nɛ enɔfuloŋ. 4Nɛ kudɔ na wura naŋ shuŋi kenya ko nɛ paawuraana na ya doro mbe kumu nseŋ wora mo amɔmɔshiasheŋ. 5Nɛ e naŋ bɛta n shuŋi kenya ko nɛ b ya mɔ mo. Loŋ koŋwule nɛ b wora bekama nɛ b yɔ ndoŋ, a bri beko nsaa mɔ beko malɛ. 6Emo nɛ e daŋ ka nɛ e shuŋi e daa la mo pibi shaso gbagba. Kachako nɛ e ba shuŋi mo pibinyɛn na paawuraana na kutɔ nseŋ kaŋɛ mbe kumu: ‘M pibinyɛn ere bre, baaŋ bunyaŋ mo.’ 7Ama paawuraana na ya kaŋɛ abar: ‘Men keni, kudɔ ere wura be kapetɛjipo nde. Men ba nɛ an mɔ mo nɛ asɔ na e ki anyeya.’ 8Ndoŋ nna nɛ b pɛ kebinyɛnbi na m mɔ nseŋ lara mo kudɔ na to n ya lɛ.”

9Nɛ Yesu bishi basa na le: “To, manɛ nɛ kudɔ na wura beeŋ wora? E beeŋ ba mɔ paawuraana na nseŋ ta ndibi sɔrso be kudɔ na n sa paawuraana popɔr. 10Men maŋ naŋ kraŋ abɔrɛsibɛ nɛ a bee kaŋɛ le:

‘Kejembu mo nɛ bepɔrpo kini na

e ba ki ebu na be kebonfu be gbaltɔlase lela na.

11Enyɛnpe e daŋ wora le be kesheŋ,

kumo alɛ be kananɛ k kɔ mamachi anyi to’ a?”

12Ndoŋ nna nɛ Juwebi be benimuana na wora ania a fin kananɛ baaŋ wora m pɛ mo, ŋkpal manɛ so, b daŋ pin fanɛ bumo nɛ e daŋ bɔ keŋasa na, ama bumo alɛ daa ŋana jimaŋ na nna, amoso, b daŋ yige mo nna nseŋ yɔ.

Lampo be keka be asheŋ

(Matiu 22:15-22; Luuk 20:20-26)

13Kachako b shuŋi Efarisiana nɛ Hɛrɔd be basa ko nɛ b ya lute Yesu kɔnɔ n shin nɛ e malga nɛ b yili mbe mmalga na so n nya mo. 14Nɛ b ba mo kutɔ m ba kaŋɛ: “Eŋinipo, an nyi fo ka la kashenteŋjipo. Fo shɛŋ maŋ wɔ kananɛ basa bee fɛ fo asheŋ to, ŋkpal manɛ so, fo maa keni kananɛ basa du, kashenteŋ nawule nɛ fo kɔ a ŋini basa Ebɔrɛ be ekpa. Kaŋɛ anyi, anyi be mbra na to k wɔtɔ fanɛ an baa ka lampo a sa Romebi be ewurgboŋ Siza ŋko k maŋ wɔtɔ loŋ? An ka ŋko an sa maŋ ka?”

15Ama Yesu wu bumo be kebirkɔnshi nseŋ bishi: “Manɛ e ba nɛ menyee sha kenu ma kɔnɔ? Men bar ma kemansherbi nɛ ŋ keni.”

16Ndoŋ nna nɛ b bar mo kemansherbi na nɛ e bishi bumo: “Esa mo be foto nɛ wanɛ be ketre e deŋ kumo so ere?” Nɛ basa na kaŋɛ mo: “Ewurgboŋ Siza peya.”

17Nɛ Yesu kaŋɛ bumo: “To, kumo ere men baa ta asɔ nɛ a la Ewurgboŋ Siza peya a sa mo nsaa ta Ebɔrɛ malɛ peya a sa mo.”

B ka nu loŋ nɛ k chinchiŋ bumo ga.

B bishi Yesu ketiŋi luwu to be asheŋ

(Matiu 22:23-33; Luuk 20:27-40)

18Kachako Esadusiana na, bumo nɛ baa kaŋɛ fanɛ ketiŋi luwu to maŋ wɔtɔ na be beko ba bishi Yesu kesheŋ ere ŋ kaŋɛ: 19“Eŋinipo, anebi Mosis e sibɛ n sa anyi fanɛ nɛ enyɛn ta eche a maŋ nya mbia nseŋ wu ŋ ka eche na, enyɛn na mo sipo e ta ekulpoche na ŋ kurge mbia n sa mo da nɛ e wu na. 20To, basa koŋwule beshunu ko e daa wɔtɔ. Nɛ enimuso na ta eche n wu a maŋ kurge bibi. 21Nɛ enyɔsopo na malɛ ta ekulpoche na m ba wu a maŋ nya mbia. 22Loŋ e wora esasopo na gba nɛ bumo nɛ b ka na kikɛ. Bumo basa koŋwule beshunu na kikɛ ba ta eche na n wu a maŋ nya bibi. 23Kumo be kaman nɛ eche na malɛ ba wu. To, nɛ ketiŋiachɛ na, emo be eche e naaŋ baa la kache na? Ŋkpal manɛ so, bumo beshunu na malɛ kikɛ daŋ ta kache na ŋ ku so.”

24Nɛ Yesu kaŋɛ bumo: “Men maŋ nyi fanɛ men maŋ kɔ kashenteŋ a? Ŋkpal manɛ so, men maŋ nyi abɔrɛsibɛ na ŋko Ebɔrɛ be eleŋ. 25Ŋkpal manɛ so, saŋɛ nɛ basa beeŋ tiŋi luwu to na, baaŋ ba kaa du fanɛ emalaika nɛ b wɔ ebɔrɛso na nna. Benyɛn maaŋ ba kaa ta beche nɛ beche malɛ maaŋ ba kaa yɔ kakil to. 26To, basa be ketiŋi luwu to na malɛ be asheŋ, men maŋ naŋ kraŋ kupumbi be kechɔɔ na be asheŋ ashi anebi Mosis be kawɔl na to a? Le nɛ Ebɔrɛ daŋ kaŋɛ Mosis ndoŋ: ‘Ma e la Eebraham be Ebɔrɛ nɛ Aizek be Ebɔrɛ nɛ Jeekɔb be Ebɔrɛ.’ 27Ebɔrɛ maŋ la bubuni be Ebɔrɛ, e la basa nɛ b wɔ ŋkpa to be Ebɔrɛ nna. Amoso, men foe ekpa paa.”

Mbragboŋ na be asheŋ

(Matiu 22:34-40; Luuk 10:25-28)

28Mbraŋinipo ko daa wɔ ndoŋ n nu bumo be bare na. E daŋ wu fanɛ Yesu sa basa na be kebishi na be kifito nɛnɛ nɛ e kpal loŋ so m ba Yesu kutɔ m ba bishi mo: “Mbra mo e la mbraana na to kikɛ be kegboŋi?”

29Nɛ Yesu kaŋɛ: “Kede e la amo to be kegboŋi: ‘Israɛlebi men nu nfe, Enyɛnpe anyi be Ebɔrɛ e la Enyɛnpe koŋwule. 30Men baa ta menyi be ŋgbene kikɛ nɛ menyi be ayoyu kikɛ nɛ menyi be nfɛra kikɛ nɛ menyi be eleŋ kikɛ a sha Enyɛnpe menyi be Ebɔrɛ.’ 31Mbragboŋ nyɔsopo e la fanɛ: ‘Baa sha fo barkasa fanɛ fo kumu.’ Mbra kama maŋ naa wɔtɔ a chɔ anyɔ ere.”

32Nɛ mbraŋinipo na kaŋɛ Yesu: “Mbo, Eŋinipo, kashenteŋ nɛ fo kaŋɛ, Enyɛnpe na nawule e la Ebɔrɛ. Nɛ ebɔrɛ malɛ kikɛ maŋ naa wɔtɔ n ti mo so. 33Amoso, esa baa ta mbe kagbene kikɛ nɛ mbe nfɛra kikɛ nɛ mbe eleŋ kikɛ a sha Ebɔrɛ nsaa sha mo barkasa fanɛ mbe kumu, loŋ bɔ ga a chɔ e ka ta asɔbɔya n chɔɔ n lara sarga ashi sarga be kusure so nseŋ naa lara esargawurbi a sa Ebɔrɛ.”

34Yesu ka pin kanyiasheŋ nɛ kanyɛn na ta m malga kamalga na nɛ e kaŋɛ mo: “Fo nɛ Ebɔrɛ be kuwura na maŋ wɔ kufɔ.”

Kede be kaman nɛ kufu pɛ ekama nɛ b paŋ kenaŋ bishi Yesu asheŋ.

Esa nɛ Kristo na la be asheŋ

(Matiu 22:41-46; Luuk 20:41-44)

35Kachako Yesu ka bee ŋini basa bɔrɛlambu na to nɛ e bishi bumo: “A ji nuso nna nɛ mbraŋinipoana bee kaŋɛ fanɛ Ebɔrɛ be esa laraso Kristo na la Ewura Deevid mo Nanabi nna? 36Kiyoyu Cheeŋ na daŋ bugi Deevid be kagbene nna n shin nɛ Deevid gbagba kaŋɛ:

‘Enyɛnpe na kaŋɛ n Nyɛnpe:

Chena ma jisoso nfe,

hale nɛ n ya ta fo doŋana m bɔɔ fo enɔ.’

37Deevid gbagba daŋ tre mo mo Nyɛnpe. Nɛ nuso nɛ Kristo na beeŋ wora a la mo nanabi?” Jimaŋ damta ko daŋ nu mbe kamalga na nɛ bumo be ŋgbene fuli bumo.

Yesu ka ji basa asoe to ŋkpal mbraŋinipoana so be asheŋ

(Matiu 23:1-36; Luuk 20:45-47)

38Yesu be keŋini na to nɛ e kaŋɛ bumo: “Men baa de mbraŋinipoana so. Bumo e naa sha kebaabuu epiŋi tenteŋ a nite a kilgi to nɛ b baa chɔrɔ bumo bunyanso na. 39Bumo e naa sha kebaachena bunyanso be mbɛ so ashi nshɛrbuana to nseŋ naa sha kejigboŋ to be bunyanso be echenakpaana na. 40Bumo e naa puni bekulpocheana a suge bumo be nwu nsaa ta kabɔrɛkule tenteŋ kebirkɔnshiso a kule Ebɔrɛ na. Ŋkpal le be asheŋ ere kikɛ so bumo be kasogberge beeŋ baa shi ga a chɔ ekama peya.”

Ekulpoche be kakɛ be asheŋ

(Luuk 21:1-4)

41Yesu ka chena m mata bɔrɛlambu na be amansherbi be deka ase nɛ e pɛshɛ kananɛ basa bee ta amansherbi a wɔtɔ deka na to. Damawura damta daa ta amansherbi damta a wɔtɔ. 42Nɛ ekulpoche tirpo ko malɛ ba ta aninibi anyɔ nɛ a fo kubo n wɔtɔ deka na to. 43Ndoŋ nna nɛ e tre mbe bebɛsopo m ba shɛr ŋ kaŋɛ: “Ma e kaŋɛ menyi na fanɛ ekulpoche tirpo ere wɔtɔ amansherbi ga ashi amansherbi be deka na to a chɔ bumo nɛ b ka amansherbi na kikɛ. 44Ŋkpal manɛ so, bekama nɛ b wɔtɔ na kikɛ lara bumo be kedama to be gbrɛgbrɛ nna m ba wɔtɔ, ama mo ere etirpo, ta kusɔ nɛ e kɔ kikɛ nna n wɔtɔ. E wɔtɔ mbe kusɔ jiso kikɛ.”

13

Yesu ka malga bɔrɛlambu be kebure be asheŋ

(Matiu 24:1-2; Luuk 21:5-6)

1Yesu ka bee lar bɔrɛlambu na to nɛ mbe bebɛsopo na be eko kaŋɛ mo: “Eŋinipo, keni mamachi be ajembu nɛ ebuana loŋ.”

2Nɛ Yesu bishi mo le: “Fo wu nwu gboŋ ere ŋko? Kejembu koŋwule kama gba maaŋ ba ka a bɛ kumo barkasa so. Baaŋ ba da amo kikɛ n lɛ.”

Etɔrɔ nɛ kekishi be kasogberge be asheŋ

(Matiu 24:3-14; Luuk 21:7-19)

3Kamalga na be kaman nɛ Yesu lar ndoŋ n ya kaa tase Ɔlifs be kebee na so, bɔrɛlambu be kaba ndoŋ, nɛ Pita nɛ Jeems nɛ Jɔn nɛ Andru ba mo kutɔ m ba ŋana m bishi mo: 4“Kaŋɛ anyi saŋɛ mo nɛ kesheŋ nɛ fo malga na beeŋ ba nɛ manɛ malɛ e naaŋ ŋini fanɛ loŋ be jemanɛ na fo.”

5Nɛ Yesu fara a ŋini bumo: Men baa da so, nɛ esa kikɛ e sa maŋ fule menyi. 6Ŋkpal manɛ so, basa damta beeŋ ba kaa kɔ ma ketre a na a kaŋɛ: ‘Ma e la mo!’ Nseŋ fule basa damta. 7Nɛ men kaŋ ba kaa nu fanɛ basa bee kɔ abar ana nseŋ naa nu fanɛ basa beeŋ kɔ abar ana, men sa maŋ shin nɛ menyi be ŋgbene e baa ku menyi, ŋkpal manɛ so, a daga loŋ be asheŋ na ka wora, ama lalaloge be jemanɛ na maŋ naŋ fo pɔɛŋ. 8Efuli ko beeŋ kɔ kuko kena nɛ kuwurgboŋ ko e kɔ kuwurgboŋ nyɔsopo malɛ kena. Abembeŋ beeŋ ba mboŋ damta nɛ akoŋ damta e tɔr. Le be asɔ du na fanɛ kakurge be ebesa juŋkparso.

9Men baa de menyi be amu so, ŋkpal manɛ so, basa beeŋ pɛ menyi n yɔ demujikpa n ya kuya menyi so ashi nshɛrbuana to. Baaŋ shin nɛ men yili bewurbi nɛ bewurgboŋ be anishito ŋkpal ma so nɛ men ji ma asheŋ be shɛda n sa bumo. 10K daga yiri kikɛ ka nu baru lela na pɔɛŋ nɛ jemanɛ ere be ekar e fo. 11Nɛ b baa yɛr menyi demujikpa nɛ b ya bɔɔ demujipo enɔ, men sa maŋ fara a fɔŋ kusɔ nɛ menyeeŋ ya kaŋɛ so. Ama kumo be jemanɛ na ya fo, men kaŋɛ kusɔ nɛ k ba menyi be nnɔ to, ŋkpal manɛ so, mmalga nɛ menyeeŋ nya na maaŋ baa la menyeya, a beeŋ baa shi Kiyoyu Cheeŋ na kutɔ nna. 12Basa beeŋ ta bumo niopibiana gbagba n sa nɛ b mɔ nɛ betuto e wora bumo be bibi loŋ, mbia beeŋ wu bumo nioana nɛ bumo tutoana kedoŋ n ta bumo n sa nɛ b mɔ. 13Ekama beeŋ kishi menyi ŋkpal ma so. Ama esa kama nɛ e ji kanyiti n ya fo lalaloge na beeŋ nya kumɔlga.

Mbushu be alambure be asheŋ

(Matiu 24:15-28; Luuk 21:20-24)

14Men baŋ ya wu edɔsopogboŋ nɛ e bee shin nɛ kemur bee ba na ka yil kakpa nɛ k maŋ daga na, fo nɛ fee kraŋ fo pin kesheŋ ere be kifito! Men baŋ ya wu loŋ be asheŋ, men shin nɛ bumo nɛ b wɔ Judiya be efuli so na e shile n yɔ abee ase. 15Esa kama nɛ e wɔ mbe kuchoŋi so, e sa maŋ naŋ gbelge n yɔ mbe ebu to n ya ta kusɔ kama. 16Nɛ ekama malɛ nɛ e wɔ ndɔ to, e sa maŋ naŋ bɛta n yɔ epe n ya ta mbe piŋi. 17Yee, kumo be jemanɛ na, bedampoche nɛ beche nɛ b kɔ mbia nɛ b kraa wɔ enɔ to beeŋ wu asheŋ ga. 18Men baa kule Ebɔrɛ nɛ loŋ be asheŋ na e sa maŋ ba wora awo to. 19Ŋkpal manɛ so, nchɛ na be tɔrɔ beeŋ ba kaa chɔ tɔrɔ kama nɛ k ba basa so yili durnya be sososo, Ebɔrɛ be kasɔto be jemanɛ na kikɛ, m ba fo mbre. Tɔrɔ kama malɛ maaŋ naŋ ba m ba fo kumo so kikɛ. 20Nɛ Enyɛnpe daa maŋ ku nchɛ na so, esa kama daa maaŋ nya kumɔlga. Ama ŋkpal mbe basa laraso nɛ e lara so, e ku nchɛ na so.

21Amo be jemanɛ na nɛ esa baŋ kaŋɛ menyi le: ‘Men keni, Kristo na nde!’ ŋko ‘Men keni, mo e wɔ ndoŋ ere na!’ Men sa maŋ kaŋ yirda kumo. 22Ŋkpal manɛ so, befɛpo nɛ baa tre bumo be amu Kristo na nɛ anebi fɛpoana beeŋ lar n wora eleŋ be etɔɔnɛsheŋ nɛ emamachisheŋ damta n fule Ebɔrɛ be basa laraso nɛ baaŋ tiŋ nna na. 23To, n wule ŋ kaŋɛ menyi asheŋ na kikɛ n yili nna na, men baa da so.

Nyiŋgbasa Pibinyɛn be keba be asheŋ

(Matiu 24:29-31; Luuk 21:25-28)

24Jemanɛ na so, etɔrɔ ere be kaman epeŋi beeŋ biri to nɛ kufɔl e fuli to ŋ gben. 25Achɛkpabi beeŋ shi awɔlpa so n tɔr, nɛ esoso be eleŋana kikɛ e wea abar to. 26Saŋɛ na so baaŋ wu ma, Nyiŋgbasa Pibinyɛn ka shi awɔlpa so nɛ eleŋgboŋ nɛ kemaŋkura a ba. 27Meeŋ shuŋi ma emalaika durnya ere to be abonfu ana na to nɛ b ya yili durnya ere to nɛ esoso be kebonfu ko to n chala ma basa laraso n ya fo durnya ere nɛ ebɔrɛso be ekar m ba ma kutɔ.

Kakuluwu be kedibi be kesheŋ ŋini be asheŋ

(Matiu 24:32-35; Luuk 21:29-33)

28Men shin nɛ kakuluwudibi na e ŋini menyi kesheŋ. Kumo be ayabi gbagba baŋ ya ki kefitiri bumbuŋ a du bɛlɛbɛlɛbi n fara a purge na, kumo be jemanɛ na nɛ menyee pin kebleŋ be saŋɛ ka taga to. 29To, loŋ koŋwule na nna fanɛ men baŋ ya wu asheŋ ere kikɛ ka ya kaa wora, men baa nyi fanɛ ma kenamba na be jemanɛ na taga to a sha kefo. 30Kashenteŋto nɛ mee kaŋɛ menyi na fanɛ asheŋ ere kikɛ beeŋ wora pɔɛŋ nɛ mbreebi nɛ b wɔ ŋkpa to ere kikɛ e wu. 31Ebɔrɛso nɛ kasawule kikɛ beeŋ ba mur, ama ma mmalga maa ba nɛ a ba mur kikɛ.

Ekama ka maŋ nyi kachɛ na ŋko jemanɛ na be asheŋ

(Matiu 24:36-44)

32“Esa kikɛ maŋ nyi kachɛ ŋko saŋɛ nɛ meeŋ naŋ ba na. Hale ebɔrɛso be emalaika na gba ŋko ma, Ebɔrɛ Pibinyɛn na gba maŋ nyi. Etuto na nawule e nyi. 33Men nu nɛnɛ nsaa de so, ŋkpal manɛ so, menyi maŋ nyi jemanɛ nɛ saŋɛ na beeŋ fo. 34K beeŋ ba du fanɛ enyɛn nɛ e koso n yɔ enite to nna nseŋ ta mbe kowu m bɔɔ mbe nyɛrbi enɔ, ekama nɛ mbe kushuŋ nseŋ kaŋɛ esa nɛ e bee keni kabuna so na fanɛ e baa da so. 35Amoso, men baa da so, ŋkpal manɛ so, menyi maŋ nyi saŋɛ nɛ kowu na wura bee ba. K beeŋ tiŋ a la kaaseso ŋko kiidiso ŋko karechɛso ŋko chipurso. 36Saŋkama nɛ e ba purgi menyi, a maŋ daga e ka tu menyi nɛ menyee di. 37Kusɔ nɛ mee kaŋɛ menyi nɛ mee kaŋɛ ekama: Men baa da so.”

14

B ka kre Yesu be kemɔ be nia be asheŋ

(Matiu 26:1-5; Luuk 22:1-2; Jɔn 11:45-53)

1A daŋ ka nchɛnnyɔ nna, nɛ Kebansonchoŋ be kejigboŋ, kumo e la bodobodo nɛ a maŋ kɔ yiisi be Kejigboŋ na be jemanɛ e fo. Bɔrɛmatapowuraana nɛ mbraŋinipoana daa fin kananɛ baaŋ ŋana m pɛ Yesu m mɔ. 2Ama le nɛ b daŋ kaŋɛ bumo be amu: “Men sa maŋ shin nɛ an wora loŋ Kejigboŋ ere be saŋɛ ere to, nɛ mannɛ aloŋ, basa beeŋ koso m bar kebagato.”

B ka chulgi tulale n wurge Yesu so be asheŋ

(Matiu 26:6-13; Jɔn 12:1-8)

3Yesu ka daa wɔ Bɛtani a tase Saimɔn botipo pe a ji nɛ kache ko keta amansherbi damta be tulale dufɛso ko be kɔlba lelabi m ba luri. Ndoŋ nna nɛ e bure kɔlbabi na n chulgi tulale na n wurge Yesu be kumu so. 4Ndoŋ nna nɛ basa na be beko be ŋgbene kaa nɛ b bishi abar: “Tulale ere be kejija be kifito e la nuso? 5B daa beeŋ tiŋ n ta tulale ere n fa n nya a chɔ pɔŋ alfa asa n ta amansherbi na n sa betirpo.” Nɛ b malga kache na ga.

6Ama Yesu kaŋɛ bumo: “Men yige mo. Manɛ e ba nɛ menyee tɔrɔ mo? Kusɔ lela nɛ e wora ma na. 7Saŋkama menyi nɛ betirpo e naaŋ baa la, nɛ saŋkama nɛ menyee sha, menyeeŋ tiŋ n chɛ bumo to, ama ma ere nɛ menyi maaŋ baa la saŋkama. 8Kusɔ nɛ e beeŋ tiŋ nɛ e wora na. E chulgi tulale na nna n wurge ma eyur so nɛ e lɔŋɛ kumo n yili kepuliachɛ. 9Ma e kaŋɛ menyi kashenteŋto na fanɛ, kaplɛkama nɛ b bɔ baru lela na durnya ere kikɛ to, baaŋ malga kusɔ nɛ e wora ere be asheŋ n nyiŋi mo.”

Judas ka shuli kedebɔr Yesu be asheŋ

(Matiu 26:14-16; Luuk 22:3-6)

10Ndoŋ nna nɛ Judas Iskareɔt, bebɛsopo kuduanyɔ na to be eko yɔ bɔrɛmatapowuraana kutɔ nɛ e ya debɔr Yesu n sa bumo. 11B ka nu loŋ na nɛ bumo be ŋgbene fuli bumo ga, nɛ b nase kɔnɔ fanɛ baaŋ sa mo amansherbi. Nɛ Judas fara a fin ekpa nɛ e beeŋ bɔla so n debɔr Yesu.

Yesu nɛ mbe bebɛsopo ka ji Kebansonchoŋ be ajibi be asheŋ

(Matiu 26:17-25; Luuk 22:7-14, 21-23; Jɔn 13:21-30)

12Kachɛ nɛ b fara bodobodo nɛ a maŋ kɔ yiisi be Kejigboŋ na, kachɛ nɛ baa mɔ Kebansonchoŋ be kpakpafɔlbi a lara sarga na nɛ Yesu be bebɛsopo ba bishi mo: “Nnɛ nɛ fee sha fanɛ an ya bela ase n yili fo nɛ fo ba ji Kebansonchoŋ be ajibi na?”

13Nɛ Yesu ta le be kubɔya n shuŋi bumo to be benyɔ ŋ kaŋɛ: “Men yɔ kade to. Kanyɛn ko ka sulɔ kapuya nɛ nchu beeŋ shɛr menyi to. 14Men bɛ mo so n ya luri laŋ kama to nɛ e beeŋ luri na to nseŋ ya kaŋɛ laŋ na wura: ‘Eŋinipo na yɛ: Befɔ be ebu nɛ ma nɛ ma bebɛsopo beeŋ chena n ji Kebansonchoŋ be ajibi na wɔ nnɛ?’ 15E beeŋ ŋini menyi esoso be ebu gboŋgboŋi ko nɛ b bela ase n yili na. Men wora ajibi na n yili anyi ndoŋ.”

16Nɛ bebɛsopo na lar n yɔ kade to n ya tu asɔ kananɛ Yesu daŋ baŋ malga na chap nseŋ ya wora Kebansonchoŋ be ajibi na n yili.

17Kanyɛ ka biri nɛ Yesu nɛ mbe bebɛsopo kuduanyɔ na ba. 18B ka ba kaa tase ejikpa a ji na nɛ Yesu kaŋɛ: “Kashenteŋto nɛ mee kaŋɛ menyi na fanɛ menyi to be eko beeŋ debɔr ma, mo alɛ e tase ma kutɔ ejikpa nfe a ji na.”

19Nɛ bumo be ŋgbene jija bumo ga nɛ b fara a bishi mo kukoko to: “M baa nyi fo ka maŋ de ma ŋko?”

20Nɛ Yesu kaŋɛ: “K la menyi kuduanyɔ ere to be eko nna, emo nɛ ma nɛ mo bee ta bodobodo a bɔ enɔ a wɔtɔ kawie koŋwule to a ji ere. 21Ma, Nyiŋgbasa Pibinyɛn beeŋ yɔ luwu to fanɛ kananɛ b sibɛ n nase abɔrɛsibɛ na to na, ama asheŋ maaŋ nyalɛ n sa emo nɛ e beeŋ debɔr ma, Nyiŋgbasa Pibinyɛn na kikɛ. Nɛ b daa maŋ kurge loŋ be esa gba, k daa beeŋ baa bɔ mo so.”

Enyɛnpe be daŋkarejibi be asheŋ

(Matiu 26:26-30; Luuk 22:14-20; 1 Kɔrintebi 11:23-25)

22B ka bee ji na nɛ Yesu ta bodobodo na n nɛfa kumo nseŋ bu kumo to n ta n sa mbe bebɛsopo nseŋ kaŋɛ: “Men ta n we, ma eyur nna na.”

23Nɛ e ta kawiebi nɛ asɔnuuso n chɔrɔ Ebɔrɛ n loge nseŋ ta kumo n sa bumo nɛ bumo kikɛ nuu kumo to. 24Nɛ Yesu kaŋɛ bumo: “Ma ŋklaŋ nɛ a lar a sa basa damta na nde. Amo e naa ti Ebɔrɛ nɛ dimɛdi be kɔnɔkoŋwule be ŋkre na so. 25Ma e kaŋɛ menyi kashenteŋto na fanɛ m maaŋ naŋ nuu le be waindibi be yabra kikɛ hale n ya fo kachɛ nɛ meeŋ nuu yabra popɔr ashi Ebɔrɛ be kuwura na to na.”

26Kede be kaman nɛ b boŋ kashɛ n lar n yɔ Ɔlif be kebee so.

Yesu ka wu ŋ kaŋɛ Pita ka beeŋ lar mo kaman be asheŋ

(Matiu 26:31-35; Luuk 22:31-34; Jɔn 13:36-38)

27Nɛ Yesu kaŋɛ bumo: “Menyi kikɛ beeŋ shile ŋ ŋana ŋ ka ma, ŋkpal manɛ so, abɔrɛsibɛ na bee kaŋɛ fanɛ Ebɔrɛ kaŋɛ: ‘Meeŋ mɔ mbolpɔkpapo na nɛ mbe mbolpɔ na kikɛ e yeŋ to m pesaŋ to.’ 28Ama ŋ kaŋ tiŋi luwu na to, meeŋ juŋkpar menyi n yɔ Galili.”

29Ndoŋ nna nɛ Pita kaŋɛ mo le: “Nɛ ekama shile ŋ ŋana ŋ ka fo gba, ma ere maaŋ shile fo kikɛ.”

30Nɛ Yesu kaŋɛ mo le: “Kashenteŋ nɛ mee kaŋɛ fo na fanɛ pɔɛŋ nɛ koshinyɛn e boŋ ale anyɔ kanyɛ ere, feeŋ chɛ ale asa ŋ kaŋɛ fanɛ fo maŋ nyi ma.”

31Nɛ Pita naŋ kaŋɛ kenyɛnso: “Hale nɛ ma nɛ fo beeŋ wu gba, m maa ba nɛ m ba kaŋɛ fanɛ m maŋ nyi fo.”

Loŋ koŋwule na nɛ bumo kikɛ malɛ gba daŋ kaŋɛ.

Kananɛ Yesu kule Ebɔrɛ ashi Gɛtsɛmani be asheŋ

(Matiu 26:36-46; Luuk 22:39-46)

32Asheŋ ere be kaman nɛ Yesu nɛ mbe bebɛsopo na yɔ kakpa nɛ baa tre Gɛtsɛmani na nɛ e ya kaŋɛ bumo le: “Men chena nfe nɛ n ya kule Ebɔrɛ.” 33Ndoŋ nna nɛ e keta Pita nɛ Jeems nɛ Jɔn n ti mbe kumu so n yɔ nɛ kagbenejija nɛ kafɔŋ tɔr mo so ga. 34Nɛ e kaŋɛ bumo le: “Kagbenejija nɛ k wɔ ma to shi ga, hale a sha keburi ma to m mɔ. Men shir a wɔ nfe a de so.”

35Ndoŋ nna nɛ e yɔ anishito gbrɛbi n ya gbir kasawule nseŋ kule Ebɔrɛ fanɛ, nɛ ekpa wɔtɔ, Ebɔrɛ e ta awurfoŋ na ashi mo so. 36E yɛ: “Etuto, n Tuto, feeŋ tiŋ n wora kusɔ kama, ta awurfoŋ ere ashi ma so. Ama mannɛ ma keparso, shin nɛ k baa la feya.” 37Nɛ e bɛta m ba tu bebɛsopo asa na nɛ baa di nɛ e kaŋɛ Pita: “Saimɔn, menyee di na a? Men maaŋ tiŋ n chena a de so awa koŋwule gba a? 38Men baa da so a kule Ebɔrɛ fanɛ men maaŋ luri kechɔŋkeni to. Kiyoyu na bre bee sha, eyur na e maŋ kɔ eleŋ.” 39Nɛ e naŋ bɛta n yɔ n ya kule loŋ be kabɔrɛkule koŋwule na. 40E ka naŋ bɛta m ba bebɛsopo asa na kutɔ nɛ b naa di, ŋkpal manɛ so, bumo be anishi daŋ wora bumo egbɛ nna ga, amoso, b daa maŋ pin kusɔ nɛ baaŋ naŋ kaŋɛ mo.

41E ka naŋ bɛta m ba kela sasopo to nɛ e bishi bumo le: “Men kraa di nna a wushi a? A kukwe, saŋɛ na fo nɛ b debɔr ma, Nyiŋgbasa Pibinyɛn na n ta ma m bɔɔ alubiworapoana enɔ. 42Men koso nɛ an yɔ. Men keni emo nɛ e debɔr ma na nde.”

Kananɛ b pɛ Yesu be asheŋ

(Matiu 26:47-56; Luuk 22:47-53; Jɔn 18:3-12)

43E kraa malga nna nɛ bebɛsopo kuduanyɔ na to be emo nɛ baa tre Judas na ba ndoŋ epul na to. Nɛ jimaŋ ko keta etokobi nɛ mprɛ m bɛ mo so. Bɔrɛmatapowuraana na nɛ mbraŋinipoana na nɛ benimuana na e daŋ shuŋi bumo. 44Pɔɛŋ nɛ b ba ndoŋ le nɛ edebɔrpo na daŋ ŋini bumo: “Emo nɛ meeŋ ba pipe mbe kegbuŋ kechɔrɔso na e la kanyɛn nɛ menyee sha na. Men pɛ mo ŋ keni mo so a yɔ.”

45B ka fo ndoŋ nɛ Judas yɔ Yesu kutɔ epul na to n ya kaŋɛ mo le: “Eŋinipo!” Nseŋ pipe Yesu be kegbuŋ kechɔrɔso. 46Nɛ b nyaŋ Yesu m pɛ mo. 47Ndoŋ nna nɛ bumo nɛ b daa yil na be eko pe mbe tokobi ŋ ŋe bɔrɛmatapo nimuso be kenya ko be kusoe n chuge. 48Nɛ Yesu malga ŋ kaŋɛ bumo: “Men ta etokobi nɛ mprɛ nna m ba nɛ men ba pɛ ma fanɛ eyu a? Ma nɛ menyi e daa la bɔrɛlambu na to kachɛ kama nɛ mee ŋini abɔrɛsheŋ, ama men maŋ pɛ ma. 49Ama a daga fanɛ abɔrɛsibɛ na ka bɔla.”

50Nɛ bebɛsopo na kikɛ shile ŋ ka mo.

51Kabrantiɛbia ko daŋ buu wajɛ nawule a bɛ mo so. Nɛ basa na daa sha kepɛ mo nseŋ nya mbe wajɛ 52nɛ e lɛ kumo n delge so n shile.

B ka bar Yesu demujikpa be asheŋ

(Matiu 26:57-68; Luuk 22:54-55, 63-71; Jɔn 18:13-14, 19-24)

53Nɛ basa na keta Yesu n yɔ bɔrɛmatapo nimuso na pe. Ndoŋ nɛ bɔrɛmatapowuraana na nɛ benimuana na nɛ mbraŋinipoana na daŋ ya shɛr. 54Saŋɛ na so nɛ Pita malɛ bɛ mo so a wɔ kaman kufɔ n ya luri bɔrɛmatapo nimuso na be laŋ be epunto. Ndoŋ nɛ mo nɛ nyɛrbi na chena a wɔl edɛ. 55Bɔrɛmatapowuraana na nɛ Sanhedrinebi na kikɛ daa fin eshɛdajipo nɛ baaŋ malga ŋ gbiti Yesu nɛ b tiŋ n nya mo m mɔ nna. 56Ama b daa maŋ nya shɛŋ nɛ b yili so, ŋkpal manɛ so, eshɛdajipo damta daŋ ba ku efɛ n deŋi Yesu, ama bumo be eshɛdaana na daa maŋ bɛ abar so.

57Nɛ basa ko koso ŋ ku le be efɛ n deŋi Yesu. B yɛ: 58“An nu e ka kaŋɛ fanɛ: ‘Meeŋ bure bɔrɛlambu nɛ nyiŋgbasa pɔr ere n lɛ nɛ kumo be nchɛ asa to nɛ m pɔr kumo nɛ enyiŋgbasa kikɛ maaŋ tiŋ m pɔr.’ ” 59Ama bumo alɛ gba be mmalga daa maŋ bɛ abar so.

60Nɛ bɔrɛmatapo nimuso na yili basa na kikɛ be anishito m bishi Yesu le: “Fo maa tuge asheŋ nɛ baa malga a gbiti fo ere nna a?”

61Ama Yesu daŋ la to nna a yil a maa tuge shɛŋ. Nɛ bɔrɛmatapo nimuso na naŋ bishi mo: “Fo e la Kristo, Ebɔrɛ Ewurgboŋ nɛ b nɛfa na Pibinyɛn na a?”

62Nɛ Yesu kaŋɛ: “Ma nna. Menyi alɛ beeŋ wu ma, Nyiŋgbasa Pibinyɛn ka tase Elempo na be jisoso nseŋ naŋ wu ŋ ka shi awɔlpa to a ba.”

63Nɛ bɔrɛmatapo nimuso na kpɛa mbe asɔbuuso to nseŋ kaŋɛ le: 64“Men nu kananɛ e malga ŋ gbiti Ebɔrɛ nna na. An naa sha eshɛda ko nna n ti so a? Manɛ nɛ men wu kumo to?” Nɛ bumo kikɛ kaŋɛ fanɛ e wora alubi n daga luwu.

65Nɛ bumo be beko fara a tuu echɔl a fea Yesu n wora mo kebuumbuuanishi nsaa ŋmɛa mo a kaŋɛ: “Pin esa nɛ e ŋmɛa fo ere.” Nɛ bekumpo na pɛ mo ŋ kpa mo etaŋ.

Pita ka chɛ fanɛ e maŋ nyi Yesu be asheŋ

(Matiu 26:69-75; Luuk 22:56-62; Jɔn 18:15-18, 25-27)

66Pita ka daa wɔ laŋ na be epunto na, nɛ bɔrɛmatapo nimuso na be mbita be eko ba ndoŋ. 67E ka wu Pita ka bee wɔl edɛ nɛ e pɛshɛ mo nɛnɛ nseŋ kaŋɛ: “Fo alɛ gba nɛ Nazarɛt be Yesu na e daa la.”

68Nɛ Pita chɛ kumo ŋ kaŋɛ: “Ma ere maŋ nyi ŋko m pin fo kamalga ere be kifito.” Kumo be kaman nɛ e koso n yɔ laŋ na be kabuna to. Epul na to nɛ koshi boŋ.

69Ndoŋ nna nɛ kebita na naŋ wu mo ndoŋ nseŋ naŋ fara a kaŋɛ bumo nɛ b yil ndoŋ na: “Kanyɛn ere la bumo be eko nna.” 70Nɛ Pita naŋ chɛ kumo.

K maŋ chɛr ko nɛ basa nɛ b yil ndoŋ na naŋ kaŋɛ Pita: “K baŋ fuli nna fanɛ fo ka la basa ere to be eko, ŋkpal manɛ so, Galili be esa e la fo.”

71Ndoŋ nna nɛ Pita bɔ ntaŋ n deŋi mbe kumu nseŋ kaŋɛ: “M maŋ nyi kanyɛn mo nɛ menyee malga mbe asheŋ ere kuraa.”

72Epul na to nɛ koshinyɛn boŋ kela nyɔsopo. Ndoŋ nna nɛ Pita nyiŋi kusɔ nɛ Yesu kaŋɛ fanɛ: “Pɔɛŋ nɛ koshinyɛn e boŋ ale anyɔ, feeŋ chɛ ale asa ŋ kaŋɛ fanɛ fo maŋ nyi ma na.” Nɛ e fara a shu.

15

B ka yɛra Yesu Gomena Pailat kutɔ be asheŋ

(Matiu 27:1-2, 11-14; Luuk 23:1-5; Jɔn 18:28-38)

1Kare ka baŋ chɛ, nɛ bɔrɛmatapowuraana nɛ benimuana na nɛ mbraŋinipoana na nɛ Sanhedrinebi na kikɛ ya kre bumo be nia nseŋ ta ŋgbɛlɛbi ŋ kre Yesu n ta mo n lar n ya bɔɔ Gomena Pailat enɔ. 2Nɛ Pailat bishi mo: “Fo e la Juwebi be Ewura na a?” Nɛ Yesu shuli so ŋ kaŋɛ: “Loŋ gbagba nɛ fo yɛ na.”

3Nɛ bɔrɛmatapowuraana na ji asheŋ damta n deŋi Yesu. 4Nɛ Pailat naŋ lɔŋɛ m bishi mo: “Fo maŋ kɔ shɛŋ a kaŋɛ nna a? Keni asheŋ damta nɛ baa ji a deŋi fo loŋ.”

5Ama Yesu daa maŋ kaŋɛ mo shɛŋ. Nɛ k chinchiŋ Pailat ga.

B ka kaŋɛ Yesu daga luwu be asheŋ

(Matiu 27:15-26; Luuk 23:13-25; Jɔn 18:39—19:16)

6Kebansonchoŋ be kejigboŋ be jemanɛ kikɛ Pailat daa lara basa na be keparso be esa nna ashi kabuti to. 7Jemanɛ na so basa ko nɛ b daŋ kɔ ewura be eleŋ m mɔ basa kelantokɔ to na daa wɔ kabuti to. Bumo to be eko nɛ b daa tre Barabas. 8Jimaŋ na ka ba shɛr nɛ b fara a kule Pailat fanɛ e yaŋ wora kananɛ e chɛr a wora na, n lara esa ko ashi kabuti to. 9Nɛ Pailat bishi bumo: “Juwebi be Ewura na nɛ menyee sha ŋ ka lara n sa menyi a?” 10E daŋ bishi loŋ nna, ŋkpal manɛ so, e daa nyi bɔrɛmatapowuraana na ka daŋ ta Yesu m bɔɔ mo enɔ ŋkpal kayurbesa so.

11Ama bɔrɛmatapowuraana na we n wɔtɔ jimaŋ na nna fanɛ b kule Pailat nɛ e lara Barabas kabuti to n sa bumo ŋ ka Yesu. 12Nɛ Pailat naŋ bishi bumo: “To, nɛ nuso nɛ meeŋ wora emo nɛ menyee tre Juwebi be Ewura na?”

13Nɛ b ponte m buu mo: “Gbir mo m mata kedibi largato so.”

14Nɛ Pailat naŋ bishi bumo: “Manɛ nna? Manɛ be kulubi nɛ e wora?” Nɛ b lɔŋɛ m ponte awɔrso ga a chɔ sososo na ŋ kaŋɛ: “Gbir mo m mata kedibi largato so.”

15Pailat daa maa sha keda jimaŋ na so, amoso, e daŋ lara Barabas nna n sa bumo nseŋ shin nɛ b kuya Yesu so nseŋ ta mo m bɔɔ basa na enɔ fanɛ b ya gbir mo m mata kedibi largato so.

Kananɛ benapo wora Yesu eyurto be asheŋ

(Matiu 27:27-31; Jɔn 19:2-3)

16Ndoŋ nna nɛ benapo na keta Yesu n luri lambu be epunto, kumo e la fanɛ gomena be lambu na n tre benapo na kikɛ m ba shɛr. 17Nɛ b ta kusɔbuuso peper kunɔkunɔ m buu Yesu nseŋ ta ewidibi be ayabi n wora kuwurwuro m buu mo. 18Ndoŋ nna nɛ b fara a chɔrɔ mo ŋ kaŋɛ: “Juwebi be Ewura, anyee chɔrɔ fo.” 19Nɛ b ta kedibi ŋ ŋmɛa mbe kumu n tuu echɔl n fea mo nseŋ gbir mbe anishito m bunyaŋ mo. 20B ka wora mo eyurto n loge nɛ b lara kusɔbuuso peper kunɔkunɔ na nseŋ naŋ ta mo gbagba be asɔbuuso m buu mo nseŋ keta mo n yɔ nɛ b ya gbir mo m mata kedibi largato so.

B ka gbir Yesu m mata kedibi largato so be asheŋ

(Matiu 27:32-44; Luuk 23:26-43; Jɔn 19:17-27)

21B ka bee yɔ nɛ b ya shɛr Sairini be kanyɛn ko nɛ baa tre Saimɔn to nɛ e shi adɔ to a luri kadegboŋ na to nɛ b tintiŋ mo nɛ e sulɔ Yesu be kedibi largato na. Kanyɛn na daa la Alɛkzaanda nɛ Rufes bumo tuto nna. 22Nɛ b yɛr Yesu kakpa nɛ baa tre Gɔlgata na, kumo be kifito e la, Kumuwibi be Kakpa. 23Ndoŋ nɛ b ta kudur ko nɛ baa tre mir n wea yabra ko to n sa mo fanɛ e nuu nɛ e kini. 24Nɛ b gbir mo m mata kedibi largato na so nseŋ barga mbe asɔbuuso to n nase a to beri a fin kumo nɛ ekama beeŋ nya. 25Kachipurso kerfi akpanu nɛ b daŋ gbir mo m mata kedibi largato na so. 26Shɛda be kasibɛ nɛ b daŋ sibɛ ŋ gbir m mata mbe kumu ase e daa la:

“JUWEBI BE EWURA

NA NDE.”

27B daŋ gbir beyu anyɔ ko gba m mata ndibi largatoana so n ti mo so, ekoŋwule daa wɔ mbe jisoso nɛ ekoŋwule malɛ daa wɔ mbe bena so. 28Kumo be loŋ e daŋ shin nɛ abɔrɛsibɛ na bɔla ekpa fanɛ, b ta mo n ti alubiworapoana so.

29Basa nɛ b daa choŋ gba daa maŋ bumo be amu so nna a tege Yesu a kaŋɛ: “Aha, fo yɛ feeŋ bure bɔrɛlambu na nseŋ pɔr kumo nchɛ asa be kefɛato. 30To, gbelge kedibi largato na so m mɔlga fo kumu ai!”

31Loŋ koŋwule na nɛ bɔrɛmatapowuraana na nɛ mbraŋinipoana na daŋ wora mo eyurto ŋ kaŋɛ abar: “E mɔlga basa pɔtɛ, ama e maaŋ tiŋ m mɔlga mo gbagba be kumu. 32Men shin nɛ an keni Kristo, Israɛlebi be Ewura na ŋko e beeŋ tiŋ ŋ gbelge ashi kedibi largato na so m ba nɛ an yirda mo a.”

Nɛ bumo nɛ b gbir m mata ndibi largatoana so n ti mo so na gba daŋ tege mo.

Yesu be luwu be asheŋ

(Matiu 27:45-56; Luuk 23:44-49; Jɔn 19:28-30)

33Ta a ba kapaso, nɛ tentembiri ba buu efuli na kikɛ so m biri to loŋ hale n ya fo kaaseso kerfi asa. 34Kerfi asa be jemanɛ na nɛ Yesu boŋ to awɔrso m bishi Ebɔrɛ le: “Elɔi, Elɔi, lama sabaktani?” Kumo be kifito e la fanɛ “Ma Ebɔrɛ, ma Ebɔrɛ, manɛ e ba nɛ fo yige ma?”

35Basa nɛ b daa yil ndoŋ na be beko ka nu loŋ nɛ b yɛ: “Men nu, Elaija nɛ e bee tre na.” 36Nɛ basa na be eko shile n ya ta kiche m pɔlɔ yabra nyannyanso ko to nseŋ ta kedibi m maŋ kumo so n yɔ Yesu be kɔnɔ ase ŋ kaŋɛ: “Men jo nɛ an keni ŋko Elaija beeŋ ta mo ŋ gbelge kedibi largato ere so a.”

37Ndoŋ nna nɛ Yesu boŋ to awɔrso nseŋ fute mbe lalaloge be efute.

38Nɛ bɔrɛlambu na to be patisa na yili kumo be esoso n chaŋɛ to m ba kaseto. 39Benapo be enimu ko nɛ e daa yil Yesu be anishito na ka wu kananɛ Yesu fute mbe lalaloge be efute na nɛ e kaŋɛ: “Kashenteŋto kanyɛn ere daa la Ebɔrɛ Pibinyɛn nna.”

40Beche ko gba daa yil ekarso a keni. Bumo to be beko e daa la Mɛɛri Magdalin nɛ Mɛɛri, Jeems kekarkarso nɛ Josɛf bumo nio nɛ Salomi. 41B daŋ bɛ Yesu so nna hale ashi Galili a chɛ mo to. Beche damta nɛ b daŋ bɛ mo so m ba Jerusalɛm na gba daa wɔtɔ.

Yesu be kepuli be asheŋ

(Matiu 27:57-61; Luuk 23:50-56; Jɔn 19:38-42)

42Kaase ka fo, nɛ Arimatiya be Josɛf ba. E daa la Juwebi be nshɛrwuraana na to be ebunyampo nna nɛ mo alɛ daa jo Ebɔrɛ be kuwura na be keba. 43Ŋkpal k ka daa la kachɛ nɛ k juŋkpar kewushiachɛ na, kebelase be kachɛ na so nɛ Josɛf ji kenyɛn n ya luri Pailat kutɔ n ya kule mo Yesu be kebuni. 44Pailat ka nu fanɛ Yesu teŋ wu na nɛ k chinchiŋ mo ga. Nɛ e tre benapo be enimu na m bishi fanɛ Yesu ka wu k chɛr a? 45Pailat ka nu enimu na be kubɔya fanɛ Yesu teŋ wu na nɛ e sa Josɛf ekpa fanɛ e ya ta ebuni na. 46Nɛ Josɛf tɔ kesaŋɛ lela nseŋ lara ebuni na kedibi largato na so n ta kesaŋɛ na m mea mo nseŋ ta mo n nase kejembulaŋ kurso ko be nchaŋ to. Ndoŋ nna nɛ e gbelti kejembu gboŋgboŋi ko m ba ti nchaŋ na be kɔnɔ so. 47Mɛɛri Magdalin nɛ Josɛf mo nio Mɛɛri daŋ pɛshɛ n wu kakpa nɛ b nase Yesu na.

16

Yesu be ketiŋi luwu to be asheŋ

(Matiu 28:1-8; Luuk 24:1-12; Jɔn 20:1-10)

1Kewushiachɛ na be jemanɛ ka baŋ choŋ nɛ Mɛɛri Magdalin nɛ Jeems mo nio Mɛɛri nɛ Salomi tɔ etulale nɛ b ya gbiti Yesu. 2Bɔkwe na be kachɛ juŋkparso e daa la. Chipurdidi, saŋɛ nɛ epeŋi bee pete na nɛ b daŋ yɔ nchaŋ na ase. 3B ka wɔ ekpa na to a yɔ nɛ b bishi abar: “Esa mo e naaŋ ya gbelti kejembu na ashi nchaŋ na be kɔnɔ so n sa anyi?” 4Ndoŋ nna nɛ b keni n wu fanɛ b teŋ gbelti kejembu na ashi ndoŋ. Kejembu gboŋgboŋi ko e daa la. 5Ndoŋ nna nɛ b luri nchaŋ na to n ya wu kabrantiɛbia ko nɛ e tase jisoso m buu piŋi fuful, nɛ k chinchiŋ bumo.

6Nɛ e kaŋɛ bumo: “Men sa maŋ shin nɛ k chinchiŋ menyi. Nazarɛt be Yesu nɛ b daŋ gbir kedibi largato so na nɛ menyee fin, ama e maŋ wɔ nfe, e tiŋi luwu na to. Men keni kakpa nɛ b daŋ nase mo. 7To, men bɛta n ya kaŋɛ mbe bebɛsopo nɛ Pita gba fanɛ e juŋkpar menyi n choŋ Galili. Menyeeŋ ya wu mo ndoŋ fanɛ kananɛ e kaŋɛ menyi na.”

8Nɛ beche na shile n lar nchaŋ na to manaŋ, ŋkpal manɛ so, kufu nɛ keyeŋiyeŋi daŋ pɛ bumo, amoso, b daa maŋ kaŋɛ esa kama shɛŋ ŋkpal kufu na so.

Yesu ka lar Mɛɛri Magdalin so be asheŋ

(Matiu 28:9-10; Jɔn 20:11-18)

[ 9Yesu ka tiŋi luwu to bɔkwe be kachɛ juŋkparso, nɛ e fara n lar Mɛɛri Magdalin so, emo nɛ e daŋ ju mbuibi lubi ashunu mo to na. 10Nɛ e yɔ n ya kaŋɛ bumo nɛ bumo nɛ Yesu daa wɔtɔ na. Saŋɛ na so nɛ b tase a shu ŋkpal bumo be ŋgbene ka daŋ jija bumo na so. 11Ama b ka nu e ka yɛ Yesu tiŋi luwu to hale nɛ e wu mo gba, b maŋ yirda kumo.

Yesu ka lar bebɛsopo anyɔ ko so be asheŋ

(Luuk 24:13-35)

12Kumo be kaman nɛ Yesu chɛrga n lar bumo to be benyɔ ko so nɛ b wɔ ekpa to a yɔ kade karso ko. 13Nɛ b bɛta m ba kaŋɛ bumo nɛ b ka na, ama b kini keyirda bumo.

Yesu ka lar bebɛsopo kudukako na so be asheŋ

(Matiu 28:16-20; Luuk 24:36-49; Jɔn 20:19-23; Ashuŋ Shunso 1:6-8)

14Kumo be lalaloge nɛ Yesu ba lar bebɛsopo kudukako na so nɛ b tase a ji nɛ e malga bumo ŋkpal b ka maŋ kɔ yirda so n naŋ kpal b ka ta kumuleŋ ŋ kini keyirda bumo nɛ b wu mo saŋɛ nɛ e tiŋi luwu to na so. 15Nɛ e kaŋɛ bumo: “Men yɔ efuli kikɛ so n ya bɔ kubɔya na n sa kepɔrso kikɛ. 16Ekama nɛ e yirda, nɛ b bɛr mo kabɔrɛbɛr, e beeŋ nya kumɔlga, ama ekama nɛ e maŋ yirda, e beeŋ nya kasogberge. 17Beyirdapo beeŋ nya le be eleŋ: Baaŋ ta ma ketre n ju mbuibi lubi ashi basa to. 18Baaŋ gbar ŋgbar nɛ b maa nu nɛ b pɛ awɔ ŋko n ji kɔrtɔ, a maaŋ wora bumo shɛŋ. Baaŋ ta bumo be enɔana n deŋi n deŋi belɔpoana so nɛ b nya alenfia.”

Yesu ka yɔ ebɔrɛso be asheŋ

(Luuk 24:50-53; Ashuŋ Shunso 1:9-11)

19Enyɛnpe Yesu ka malga bumo kutɔ n loge nɛ e yɔ ebɔrɛso n ya chena Ebɔrɛ be jisoso, ebunyampo be kakpa. 20Bebɛsopo na ya bɔ bumo be kubɔya kaplɛkama nɛ bumo nɛ Enyɛnpe shuŋ nɛ Enyɛnpe ta etɔɔnɛsheŋ ŋ ŋini fanɛ bumo be kubɔya na la kashenteŋ nna. Amɛn.]