BARU LELA NƐ
MATIU
KUTE NA
1Yesu be kanaŋ to ebi be asheŋ
1Kananɛ Yesu Kristo nɛ e shi Ewura Deevid nɛ mo alɛ shi Eebraham be kanaŋ to kikɛ lar nde. 2Eebraham pibi e daa la Aizek nɛ Aizek pibi daa la Jeekɔb nɛ Jeekɔb malɛ be mbia daa la Juda nɛ mo daana nɛ mo sipoana. 3Juda be mbia e daa la Pɛrɛs nɛ Zɛra. Bumo nio e daa la Tamaa. Pɛrɛs pibi e daa la Hɛzrɔn nɛ Hɛzrɔn malɛ pibi daa la Ram. 4Ram pibi e daa la Aminadab nɛ Aminadab pibi daa la Naashɔn nɛ Naashɔn malɛ pibi daa la Salmon. 5Salmon e daŋ ta Reehab ŋ kurge Bowas nɛ Bowas malɛ ta Ruf ŋ kurge Obɛd nɛ Obɛd malɛ pibi daa la Jɛsi. 6Jɛsi pibi e daa la Ewura Deevid.
Ewura Deevid e daŋ ta Yuraya be eche ŋ kurge Sɔlɔmɔn. 7Nɛ Sɔlɔmɔn malɛ pibi daa la Rehoboam nɛ Rehoboam pibi daa la Abija nɛ Abija malɛ pibi daa la Asa. 8Asa pibi e daa la Jehoshafat nɛ Jehoshafat pibi daa la Jɔram nɛ Jɔram malɛ pibi daa la Uzaya. 9Uzaya pibi e daa la Jotam nɛ Jotam pibi daa la Ehaz nɛ Ehaz malɛ pibi daa la Hɛzekaya. 10Hɛzekaya pibi e daa la Manase nɛ Manase pibi daa la Emɔn nɛ Emɔn malɛ pibi daa la Josaya. 11Josaya e daŋ kurge Jɛkɔnaya nɛ mo siponyɛnsoana jemanɛ nɛ Babilɔnebi daŋ yɛr Israɛlebi Babilɔn na.
12Babilɔnebi ka yɛr Israɛlebi Babilɔn na pɔɛŋ nɛ Jɛkɔnaya kurge Shialtiɛl. Shialtiɛl malɛ pibi e daa la Zerubabel. 13Zerubabel pibi e daa la Abiyud nɛ Abiyud pibi daa la Elayakim. Elayakim malɛ pibi e daa la Azɔɔ. 14Azɔɔ pibi e daa la Zadɔk nɛ Zadɔk pibi daa la Akim nɛ Akim malɛ pibi daa la Elayud. 15Elayud pibi e daa la Eliazaa nɛ Eliazaa pibi daa la Matan nɛ Matan malɛ pibi daa la Jeekɔb. 16Jeekɔb pibi e daa la Josɛf, Mɛɛri mo kul. Mɛɛri e daŋ kurge Yesu nɛ baa tre Kristo na, kumo e la fanɛ Ebɔrɛ be esa laraso.
17Bede kikɛ e naa ŋini fanɛ yili Eebraham m ba fo Ewura Deevid, benananyɛn kuduana e lar kanaŋ na to. N naŋ yili Ewura Deevid be jemanɛ n ya fo jemanɛ nɛ b yɛr Israɛlebi Babilɔn na, benananyɛn kuduana e lar kanaŋ na to. N naŋ yili jemanɛ nɛ b yɛr Israɛlebi Babilɔn na m ba fo Kristo be jemanɛ na gba, benananyɛn kuduana e lar kanaŋ na to.
Kananɛ b kurge Yesu be asheŋ
18Kananɛ b kurge Yesu Kristo nde. B daŋ yili kumo nna fanɛ Yesu mo nio Mɛɛri nɛ Josɛf e kil, ama pɔɛŋ nɛ b ta abar, b wu fanɛ Kiyoyu Cheeŋ na shin nɛ Mɛɛri di kedampo. 19Josɛf nɛ Mɛɛri daa sha kekil na daa la esa nɛ e daa la esa cheembi nna a wora alelasheŋ saŋkama, ama e daa maa sha kesheŋ na e lar efuli ŋ ŋaba Mɛɛri. Amoso, e daa kre mo nɛ Mɛɛri be kakil na be kegboŋi be nia nna wulo to. 20E daa wɔ le be nfɛra ere to nna nɛ Enyɛnpe be malaika lar mo so edare to ŋ kaŋɛ mo le: “Josɛf, Deevid be kanaŋ to be esa, sa maa ŋana keta Mɛɛri nɛ e ki fo eche, ŋkpal manɛ so, Kiyoyu Cheeŋ na so nɛ e bɔla n di kedampo na. 21E beeŋ kurge ebinyɛn nɛ men nase mo ketre Yesu, ŋkpal manɛ so, mo e naaŋ mɔlga mbe basa ashi bumo be alubi to.” 22Asheŋ ere kikɛ daŋ wora nna nɛ kusɔ nɛ Enyɛnpe daŋ bɔla anebi Aizaaya to ŋ kaŋɛ le na e bɔla ekpa. 23E yɛ:
“Kasuŋgurbia nɛ e maŋ nyi enyɛn beeŋ di kedampo ŋ kurge ebinyɛn
nɛ b nase mo ketre Emanuɛl.
Kumo be kifito e la fanɛ Ebɔrɛ wɔ anyi kutɔ.”
24Josɛf ka tiŋi mbe edi na to nɛ e nu Enyɛnpe be malaika be kɔnɔ na nseŋ ta Mɛɛri, 25ama mo nɛ Mɛɛri daa maŋ di keche nɛ kenyɛn kikɛ hale nɛ Mɛɛri ya kurge mbe ebinyɛn na nɛ Josɛf nase mo ketre Yesu.
2Befɔ asa nɛ b shi epeŋilarkpa m ba na be asheŋ
1Bɛtlɛhɛm nɛ k wɔ Judiya be kasawule so na to nɛ b daŋ kurge Yesu, saŋɛ nɛ Ewura Hɛrɔd daa ji ndoŋ be kuwura na. B ka kurge Yesu k maŋ chɛr ko nɛ basa ko nɛ b daa koya achɛkpabi be asheŋ na shi epeŋilarkpa m ba Jerusalɛm m ba bishi: 2“Nnɛ nɛ kebia nɛ b kurge nɛ e la Juwebi be ewura na wɔ? Mbe kechɛkpabi e lar epeŋilarkpa be kasawule so nɛ an wu kumo nseŋ ba nɛ an ba bunyaŋ mo.” 3Ewura Hɛrɔd ka nu kesheŋ na nɛ mbe kagbene kaa. Loŋ koŋwule na malɛ e daŋ wora Jerusalɛmebi kikɛ. 4Ndoŋ nna nɛ Ewura Hɛrɔd tre bɔrɛmatapowuraana na nɛ mbraŋinipoana na kikɛ m ba shɛr m bishi bumo le: “Nnɛ nɛ baaŋ kurge Ebɔrɛ be esa laraso Kristo na?” 5Nɛ b kaŋɛ mo le: “Bɛtlɛhɛm nɛ k wɔ Judiya be kasawule so na, ŋkpal manɛ so, le nɛ Ebɔrɛ daŋ bɔla anebi Maika so ŋ kaŋɛ:
6‘Fo Bɛtlɛhɛm nɛ fo wɔ Judiya so na, fo maŋ la Juda be kasawule so be bewuraana be ebibiso kuraa,
ŋkpal manɛ so, fo to nɛ ejuŋkparpo beeŋ lar
n juŋkpar ma basa Israɛlebi.’ ”
7Ewura Hɛrɔd ka nu asheŋ ere nɛ e tre befɔ nɛ b shi epeŋilarkpa be kasawule so m ba na n lar ekarso ŋ ŋana m bishi bumo jemanɛ gbagba nɛ kechɛkpabi na lar. 8Kede be kaman nɛ e kaŋɛ bumo le nseŋ shin nɛ b yɔ Bɛtlɛhɛm be kade to: “Men ya keni nɛnɛ n fin kebia na. Nɛ men kaŋ ya wu mo, men shin nɛ n nu. Saŋɛ na so ma alɛ gba beeŋ ya bunyaŋ mo.” 9B ka nu ewura na be kamalga na n loge nɛ b lar m pɛ ekpa a yɔ. Ndoŋ nna nɛ kechɛkpabi koŋwule nɛ b daŋ kewu epeŋilarkpa be kasawule so na naŋ lar n juŋkpar bumo nɛ b bɛ kumo so loŋ m ba wu fanɛ k ba yili kakpa nɛ kebia na daa wɔ na. 10B ka wu kechɛkpabi na nɛ bumo be ŋgbene fuli bumo alegaiso. 11B ka luri laŋ na to n wu kebia na nɛ mo nio Mɛɛri nɛ b gbir m bunyaŋ kebia na. Kumo be kaman nɛ b bugi bumo be asɔ to n lara shuwa nɛ asɔ ko nɛ baa tre fraŋkinsensi nɛ mir ŋ kɛ kebia na. 12B ka loge nɛ Ebɔrɛ fiɛ bumo so edare to ŋ kaŋɛ fanɛ b sa maŋ naŋ bɛta n yɔ Ewura Hɛrɔd kutɔ. Amoso b daŋ bɔla ekpa popɔr so nna m bɛta n yɔ bumo be efuli so.
Kegelge n yɔ Ijipt na be asheŋ
13Basa na ka yɔ nɛ Enyɛnpe be malaika lar Josɛf so edare to ŋ kaŋɛ mo le: “Niŋi to n ta kebia na nɛ mo nio n shile n yɔ Ijipt be efuli so n ya kaa wɔ ndoŋ hale nɛ m ba kaŋɛ fo fanɛ fo naŋ lar ndoŋ. Ŋkpal manɛ so Ewura Hɛrɔd bee fin kebia na nɛ e mɔ.” 14Ndoŋ nna nɛ Josɛf koso n ta kebia na nɛ mo nio kanyɛso na kikɛ n yɔ Ijipt. 15Ndoŋ nɛ e daŋ ya kaa wɔ loŋ hale nɛ Ewura Hɛrɔd ya wu. Le be asheŋ ere daŋ wora nna nɛ kusɔ nɛ Enyɛnpe daŋ bɔla anebi Hoziya to ŋ kaŋɛ le na e bɔla ekpa. E yɛ: “N tre m pibinyɛn ashi Ijipt to n lar.”
Mbiwurbi be kemɔ be asheŋ
16Ewura Hɛrɔd ka pin fanɛ epeŋilarkpa be kasawule so be befɔ na fule mo nna nɛ agbo pɛ mo ga nɛ e sa ekpa ŋ kaŋɛ fanɛ b mɔ Bɛtlɛhɛm to nɛ ndoŋ be kasawule na so kikɛ to be mbinyɛnsobi nɛ b daŋ fo nfɛ anyɔnyɔ nɛ bumo nɛ b daa maŋ naŋ fo loŋ na kikɛ nyam. Ewura Hɛrɔd daŋ sa le be mbra ere nna fanɛ b mɔ mbia nɛ b fo nɛ bumo nɛ b daa maŋ naŋ fo nfɛ anyɔnyɔ na nna ŋkpal e ka daŋ bishi befɔ na wulo to m pin saŋɛ nɛ kechɛkpabi na daŋ lar na so. 17Le e shin nɛ kusɔ nɛ anebi Jɛremaya daŋ kaŋɛ na bɔla ekpa fanɛ:
18“Awɔr shi Raama to n cha m ba,
baa boŋ to nna a shu.
Reechel e naa kpal mbe mbia kikɛ ka maŋ naa wɔtɔ so a shu,
nɛ basa bee wushi mo kagbene a gben.”
Kebɛta n shi Ijipt n yɔ Nazarɛt be asheŋ
19Josɛf nɛ Mɛɛri nɛ kebia na daa wɔ Ijipt na loŋ nɛ Ewura Hɛrɔd ba wu nɛ Enyɛnpe be malaika lar Josɛf so edare to ndoŋ 20m ba kaŋɛ mo le: “Koso n ta kebia na nɛ mo nio m bɛta n yɔ Israɛl be kasawule so, ŋkpal manɛ so, basa nɛ b daa sha kemɔ mo na wu.” 21Ndoŋ nna nɛ Josɛf koso n ta kebia na nɛ mo nio m bɛta n yɔ Israɛl. 22Ama Josɛf ka nu fanɛ Ewura Hɛrɔd pibi Aakileeyes e sɔ mo tuto so n ji Judiya be efuli so be kuwura nɛ e ŋana kechena kasawule na so. Ama edare to nɛ Ebɔrɛ daŋ naŋ kaŋɛ mo kusɔ nɛ k daga fanɛ e wora, 23amoso, Galili be kasawule so nɛ e daŋ ya chena, kade ko to nɛ baa tre Nazarɛt. Loŋ daŋ wora nna nɛ kusɔ nɛ anebiana na daŋ kaŋɛ na e bɔla ekpa. B yɛ:
“Baaŋ ba kaa tre mo Nazarin na.”
3Jɔn kabɔrɛbɛrpo be baru be asheŋ
(Maak 1:1-8; Luuk 3:1-18; Jɔn 1:19-28)
1Kumo be jemanɛ na so nɛ Jɔn kabɔrɛbɛrpo ba Judiya be kiyi to m ba fara a bɔ Ebɔrɛ be kubɔya a sa basa. 2E yɛ: “Men lar menyi be alubi to, ŋkpal manɛ so, ebɔrɛso be kuwura na taga to.” 3Jɔn be asheŋ nɛ anebi Aizaaya daŋ malga saŋɛ nɛ e daŋ kaŋɛ le na:
“Esa ko bee ponte kiyi to a kaŋɛ le:
‘Men lɔŋɛ Enyɛnpe be ekpa niŋiso
n sa mo nɛ e bɔla so.’ ”
4Nyɔma be afuibi be kusɔbuuso nɛ Jɔn daŋ buu ŋ kre kawɔl be kreso kashɛr to. Elotɔr nɛ mushoŋ nɛ e daa ji. 5Basa daŋ shi Jerusalɛm to nɛ Judiya be efuli so kikɛ nɛ ndewurbi nɛ a daŋ kulti Jɔɔdan be lɔr na kikɛ to n yɔ Jɔn kutɔ nna 6n ya bugi ŋgbene ŋ kaŋɛ mo bumo be alubiana pɔɛŋ nɛ e bɛr bumo kabɔrɛbɛr ashi Jɔɔdan be lɔr na to.
7Jɔn ka wu Efarisi nɛ Esadusi damtaana ka bee ba mo kutɔ nɛ e bɛr bumo kabɔrɛbɛr, nɛ e bishi bumo le: “Awɔ lubi be mbia ere, wanɛ e ŋini menyi fanɛ menyeeŋ tiŋ ŋ gelge Ebɔrɛ be agbo nɛ k bee ba basa so na? 8Men baa wora asheŋ nɛ a bee ŋini fanɛ men lar menyi be alubi to 9nsaa maa fɛ fanɛ, nɛ men kaŋɛ men be amu le: ‘An nana e la Eebraham’, menyeeŋ ji n lar. Ma e kaŋɛ menyi na fanɛ Ebɔrɛ beeŋ tiŋ n ta ajembu ere m pɔr kaman to ebi n sa Eebraham. 10Men du fanɛ ndibi sɔrso nna. Kedibi kama nɛ k maa sɔr asɔrso lela, kekpanfu tea wɔtɔ epul na to nɛ b ta ŋ ku kumo be kaseto n lɛ nseŋ ta kumo n wɔtɔ edɛ to. 11Nchu nɛ ma ere kɔ a bɛr menyi kabɔrɛbɛr a ŋini fanɛ men lar menyi be alubi to, ama emo nɛ e wɔ ma kaman a ba na beeŋ shin nɛ Kiyoyu Cheeŋ na nɛ edɛ e gbelge menyi so. E chɔ ma ga, hale m maŋ fo mbe aya to be shishɛr gba so. 12E du fanɛ esa nɛ e kɔ kawie chela asɔ to nna a chela asɔ to. E beeŋ chela mbe ayu to n ta amo be alela n wɔtɔ mbe kapuro to nseŋ ta amimi na n wɔtɔ edɛ nɛ a maa duŋ to.”
Jɔn ka bɛr Yesu kabɔrɛbɛr be asheŋ
13Jemanɛ na so nɛ Yesu shi Galili be kasawule so n yɔ Jɔɔdan be lɔr to nɛ Jɔn e bɛr mo kabɔrɛbɛr. 14Ama Jɔn daa sha kelara mo loŋ be nfɛra to nna nseŋ kaŋɛ mo: “Fo ere e daŋ daga kebɛr ma kabɔrɛbɛr, nɛ fo alɛ naa ba ma kutɔ nɛ m bɛr fo a?”
15Ndoŋ nna nɛ Yesu kaŋɛ mo le: “Sa maŋ kuŋ ma kumo be ekpa naniere, ŋkpal manɛ so, loŋ e daga fanɛ an wora asheŋ nɛ a bɔla ekpa nɛ Ebɔrɛ nase na kikɛ.” Ndoŋ nna nɛ Jɔn shuli m bɛr mo kabɔrɛbɛr na. 16Jɔn ka bɛr Yesu kabɔrɛbɛr na n loge epul na to nɛ Yesu lar nchu na to. Ndoŋ nna nɛ esoso bugi nɛ e wu Ebɔrɛ be Kiyoyu ka bee gbelge a ba mo so fanɛ lepɔ na. 17Kumo be kaman nɛ ebɔl shi esoso ŋ kaŋɛ le: “M Pibinyɛn shaso nɛ ma kagbene bee fuli mo so ga nde.”
4Alubipo ka chɔ Yesu ŋ keni be asheŋ
1Ndoŋ nna nɛ Kiyoyu na shin nɛ Yesu yɔ kiyi to nɛ alubipo na e ya chɔ mo ŋ keni. 2Nchɛ adena nɛ nnyɛ adena nɛ Yesu daŋ ta ŋ kishi ndoŋ. Nchɛ na be kaman nɛ akoŋ pɛ mo. 3Ndoŋ nna nɛ echɔŋkenipo na ba mo kutɔ m ba kaŋɛ mo le: “Nɛ fo baa la Ebɔrɛ Pibinyɛn gbagba nna, fo shin nɛ ajembu ere e ki ebodobodo.” 4Nɛ Yesu kaŋɛ mo le:
“Abɔrɛsibɛ na bee kaŋɛ fanɛ a maŋ daga nyiŋgbasa ka wɔtɔ
ŋkpal ajibi nawule so,
ama e wɔtɔ nna ŋkpal kamalga kikɛ
nɛ k bee shi Ebɔrɛ be kɔnɔ to a lar so.”
5Ndoŋ nna nɛ alubipo na naŋ shin nɛ b yɔ kadegboŋ cheembi na to n ya shin nɛ Yesu yili bɔrɛlambu na be kakpa jeŋgreŋ ko so nseŋ kaŋɛ mo le: 6“Nɛ fo baa la Ebɔrɛ Pibinyɛn gbagba nna, fo shi nfe n tɔr kasawule, ŋkpal manɛ so, abɔrɛsibɛ na bee kaŋɛ:
‘Ebɔrɛ beeŋ shin nɛ mbe emalaika e keni fo so n suse fo to hale
nɛ fo sa maŋ doro fo anashibi kejembu so.’ ”
7Nɛ Yesu kaŋɛ mo le: “Le nɛ abɔrɛsibɛ na gba bee kaŋɛ:
‘Sa maŋ kaŋ wora Enyɛnpe fo Ebɔrɛ ŋ keni kikɛ.’ ”
8Ndoŋ nna nɛ alubipo na naŋ shin nɛ b ya dii kebee jeŋgreŋ ko so n yili nɛ e ŋini Yesu durnya ere to be kuwurjiana kikɛ nyam nɛ amo be kemaŋkura 9nseŋ kaŋɛ mo le: “Nɛ fo baŋ gbir m bunyaŋ ma, meeŋ ta asɔ ere kikɛ nyam n sa fo.” 10Ndoŋ nna nɛ Yesu kaŋɛ mo: “Shile ma anishito Setani! Abɔrɛsibɛ na bee kaŋɛ fanɛ: ‘Bunyaŋ Enyɛnpe fo Ebɔrɛ na nseŋ shuŋ mo nawule.’ ” 11Ndoŋ nna nɛ alubipo na yige mo nɛ emalaika ba chɛ mo to.
Yesu ka fara mbe kushuŋ ashi Galili be asheŋ
12Kachako Yesu ka nu fanɛ b ti Jɔn kabɔrɛbɛrpo ebu nɛ e yɔ Galili be kasawule so. 13Mannɛ Nazarɛt be kade to nɛ e daŋ ya chena. Kapɛɛniam nɛ k mata Galili be kepagboŋ na, Zɛbyulɔn nɛ Naftali be kasawule so nɛ e daŋ yɔ. 14E daŋ wora loŋ nna nɛ kusɔ nɛ anebi Aizaaya daŋ kaŋɛ na e bɔla ekpa. 15Le nɛ e daŋ kaŋɛ:
“Zɛbyulɔn nɛ Naftali be nsawule
nɛ a wɔ teku ase ashi Jɔɔdan be kaba ndoŋ na,
Nnyamase be Galili,
16basa nɛ b wɔ tentembiri to na wu kefulto gboŋ ko.
Kefulto na nyaŋɛ a yuu
basa nɛ b wɔ luwu be tentembiri be kasawule so na.”
17Yili jemanɛ na so a yɔ nɛ Yesu fara a bɔ mbe kubɔya a kaŋɛ le: “Men lar menyi be alubi to, ŋkpal manɛ so, ebɔrɛso be kuwura na taga to.”
Yesu ka tre bebɛsopo ana be asheŋ
18Yesu ka na Galili be kepagboŋ na ase nɛ e wu benyɛn anyɔ ko, Saimɔn nɛ baa tre Pita na nɛ mo sipo Andru ka bee lɛ keshewu kepagboŋ na to, ŋkpal manɛ so, b daa la ekɔrɔtɔpɛpoana nna. 19Ndoŋ nna nɛ e kaŋɛ bumo le: “Men ba bɛ ma so nɛ ŋ ŋini menyi kananɛ menyeeŋ baa keta basa a ba ma kutɔ.” 20Epul na to nɛ b yige bumo be ashewu na nseŋ bɛ mo so.
21E ka naŋ yɔ anishito nɛ e naŋ ya wu benyɛn anyɔ ko, Jeems nɛ mo sipo Jɔn, Zɛbedi be mbia. Bumo nɛ bumo tuto Zɛbedi e daa wɔ bumo be ekuloŋ to a lɔŋɛ bumo be ashewu to nɛ e tre bumo. 22Epul na to nɛ b yige bumo tuto nɛ ekuloŋ na nseŋ bɛ Yesu so.
Kananɛ Yesu ŋini basa abɔrɛsheŋ nseŋ chɛ basa be asheŋ
23Ade be kaman nɛ Yesu nite Galili be kasawule so kikɛ to a ŋini basa abɔrɛsheŋ ashi bumo be nshɛrbuana to nsaa bɔ Ebɔrɛ be kuwura na to be baru lela na a sa basa nseŋ chɛ basa na to be alɔ nɛ ebesa be yiri kikɛ. 24Amoso mbe ketre daŋ sɔ Siriya kikɛ to nna nɛ basa bar mo belɔpo nɛ bumo be alɔ be nnaŋ to kikɛ, bumo nɛ b daa wɔ ebesa to nɛ bumo nɛ mbuibi lubiana daŋ tɔr so nɛ kegbuŋgbuŋwuraana nɛ eyurwusowuraana kikɛ nɛ e chɛ n chɛ bumo. 25Ndoŋ nna nɛ jimaŋ damta ko shi Galili nɛ Dɛkapɔlis nɛ Jerusalɛm nɛ Judiya nɛ nde nɛ a ya kaa wɔ Jɔɔdan be kaba ndoŋ ere na kikɛ to m bɛ mo so.
5Yesu ka malga kagbenefuli be asheŋ
1Yesu ka wu jimaŋ ana na nɛ e dii n yɔ kebee ko so n ya chena nɛ mbe bebɛsopo ba mo kutɔ ndoŋ. 2Ndoŋ nna nɛ e bugi mbe kɔnɔ ŋ ŋini bumo asheŋ ere a kaŋɛ:
3“Kagbenefuli la bekama nɛ b nyi b ka la bebɔlpo ashi Ebɔrɛ be anishito na peya nna,
ŋkpal manɛ so,
ebɔrɛso be kuwura na la loŋ be basa peya nna.
4Kagbenefuli la bekama nɛ baa shu nli na peya nna,
ŋkpal manɛ so,
baaŋ ba nya kagbenewushi.
5Kagbenefuli la bekama nɛ b maŋ kɔ keŋkenshi na peya nna,
ŋkpal manɛ so,
durnya ere beeŋ ba kaa la bumo peya.
6Kagbenefuli la bekama nɛ alelasheŋ be kebaawɔtɔ bee yɛlga bumo nsaa pere bumo kenishi na peya nna,
ŋkpal manɛ so,
baaŋ ba nya kumo kanaŋkamaso nɛ baa sha.
7Kagbenefuli la kuwɔrwupoana peya nna,
ŋkpal manɛ so, Ebɔrɛ beeŋ wu bumo alɛ gba kuwɔr.
8Kagbenefuli la bekama nɛ kulubi kama maŋ wɔ bumo be ŋgbene to na peya nna,
ŋkpal manɛ so, baaŋ wu Ebɔrɛ.
9Kagbenefuli la bekama nɛ baa bar kagbenewushi basa so na peya nna,
ŋkpal manɛ so, Ebɔrɛ beeŋ tre bumo mbe mbia.
10Kagbenefuli la bekama nɛ basa bee kpal bumo be alelasheŋ be kebaawora so a tɔrɔ bumo na peya nna,
ŋkpal manɛ so,
ebɔrɛso be kuwura na la bumo peya nna.
11Nɛ basa bee tege menyi nsaa tɔrɔ menyi a ku efɛ a malga mmalga be yiri kikɛ a gbiti menyi ŋkpal ma so, kagbenefuli beeŋ ba kaa la menyeya. 12Men shin nɛ men be ŋgbene e baa fuli menyi ga a par menyi, ŋkpal manɛ so, tɔnɔ nɛ k jo menyi ebɔrɛso na shi ga. Loŋ koŋwule na nɛ basa daŋ tɔrɔ anebiana nɛ b daŋ juŋkpar menyi na.”
Bebɛsopo ka du fanɛ nfɔl nɛ kefulto be asheŋ
13Men du fanɛ nfɔl nna durnya ere to. Ama nɛ fanɛ nfɔl malɛ be ebel baŋ lar amo to, nuso nɛ baaŋ naŋ tiŋ n wora amo ebel? Loŋ be nfɔl na maŋ naŋ daga shɛŋ she keta n lɛ nɛ basa e chichi amo so. 14Men la fanɛ kefulto nna durnya ere to. Kadegboŋ kama nɛ k chena kebee so maa ŋana kikɛ. 15Basa malɛ maa chɔɔ fitila so nsaa ta katishaŋ a buu kumo so, fitila be eyilikpa nɛ baa ta kumo a yili nɛ k bee sa basa kikɛ kefulto ebu na to. 16Men baa shin nɛ men be kefulto e baa nyaŋɛ nɛnɛ ga nɛ basa e tiŋ n wu men be ashuŋ lela nseŋ maŋkura men Tuto nɛ e wɔ ebɔrɛso na.
17Men sa maa fɛ fanɛ m ba na nɛ m ba kpra mbra dra nna nɛ asɔ nɛ anebiana na kaŋɛ na. M maŋ ba nna nɛ m ba kpra amo, m ba nna nɛ m ba shin nɛ a bɔla so. 18Kashenteŋto nɛ mee kaŋɛ menyi na fanɛ, pɔɛŋ nɛ esoso nɛ kasawule e ba mur, mbra na to be kasibɛbi ŋko kedosobi nyitiibi kama maaŋ chɛrga m mur ama amo kikɛ ba bɔla so nna nyam. 19Amoso, esa kama nɛ e kini kenu n sa mbra na to be kebibi kama nseŋ ŋini basa kusɔ nɛ e yirda, beeŋ ba kaa la ekama be kebibi ashi Ebɔrɛ be kuwura na to. Ama ekama nɛ e bee bɛ amo so nsaa ŋini basa loŋ gbagba, beeŋ ba kaa la esagboŋ ashi Ebɔrɛ be kuwura na to. 20Ŋkpal manɛ so, ma e kaŋɛ menyi na fanɛ, nɛ men be alelasheŋ maŋ shi a chɔ mbraŋinipoana na nɛ Efarisiana na peya, men maaŋ luri Ebɔrɛ be kuwura na to kikɛ.
21Menyee kaa nu fanɛ dra na le nɛ b daa kaŋɛ: “Men sa maŋ kaŋ mɔ. Ekama nɛ e mɔ mo barkasa, baaŋ yɛr mo demujipowura be anishito.” 22Ama ma e kaŋɛ menyi na fanɛ ekama nɛ e nya agbo n wora mo barkasa a wɔtɔ gba, baaŋ yɛr mo demujipowura be anishito. Ekama nɛ e tege mo barkasa, baaŋ yɛr mo nshɛrwuraana nɛ baa tre Sanhedrinebi be anishito. Nɛ ekama malɛ nɛ e kaŋɛ mo barkasa le: ‘Ewulpo ere!’ Amodoŋwura wora kulubi n daga Setani be edɛ to be keluri. 23Amoso fo kama nɛ fo bar fo kakɛ Ebɔrɛ kutɔ nseŋ nyiŋi fanɛ fo barkasa kaŋɛ fo wora kusɔ ko n da mo so, 24a daga fo ka yige fo kakɛ na nseŋ ya wu mo nɛ men lɔŋɛ abar pɔɛŋ nɛ fo bar fo kakɛ na m ba kɛ Ebɔrɛ. 25Nɛ fanɛ esa kaŋɛ fanɛ fo wora kusɔ ko n da mo so nsaa yɛr fo kɔɔti to, fo nya manaŋ n shin nɛ men lɔŋɛ abar ekpa to nɛ e sa maŋ ta fo m bɔɔ sheriajipo enɔ nɛ mo alɛ e ta fo n sa kabutikenipo nɛ mo alɛ e ta fo n ti ebu. 26Kashenteŋto nɛ mee kaŋɛ menyi na fanɛ nɛ fo baa maŋ tiŋ ŋ ka fo kukɔ na kikɛ, fo maaŋ lar kabuti na to kikɛ.
27Menyee kaa nu fanɛ dra na le nɛ b daa kaŋɛ: ‘Men sa maŋ kaŋ ji kubojua.’ 28Ama ma e kaŋɛ menyi na fanɛ esa kama nɛ e keni eche kayɛlgaso teŋ tu eche na n ji kubojua mbe kagbene to nna na. 29Nɛ fo jiso be kenishi malɛ bee shin nɛ fee luri alubi to, fo chule kumo n lɛ, ŋkpal manɛ so, fo ka paŋ fo eyur be kaba koŋwule nseŋ luri Ebɔrɛ be kuwura na to e bɔ fo so a chɔ b ka ta fo eyur kikɛ n lɛ Setani be edɛ to. 30Nɛ fo enɔjiso bee shin nɛ fee luri alubi to, fo ku kumo n lɛ, ŋkpal manɛ so, fo ka paŋ fo eyur be kaba koŋwule nseŋ luri Ebɔrɛ be kuwura na to e bɔ fo so a chɔ fo eyur kikɛ ka luri Setani be edɛ to.
Yesu ka ŋini kakilgboŋi be asheŋ
(Matiu 19:9; Maak 10:11-12; Luuk 16:18)
31Basa daŋ naa kaŋɛ le gba:
‘A daga fanɛ esa kama nɛ e gboŋi mo nɛ mbe eche be kakil,
e sa eche na kakilgboŋi be kawɔl.’
32Ama ma e kaŋɛ menyi na fanɛ enyɛn kama nɛ e kini mbe eche, ta eche na ŋ ki bojuache nna na ama e baŋ kini eche dra na nna ŋkpal mbe kesakalea so. Enyɛn kama malɛ nɛ e ta eche nɛ mo kul kini mo, ji kubojua nna na.
33Menyi alɛ kraŋ naa nu fanɛ dra na le nɛ b daa kaŋɛ nnɔ naseso be asheŋ: “Men sa maa sa Enyɛnpe nnɔ jiga nsaa maa bɛ nnɔ na so. Fo kama nɛ fo nase kɔnɔ n sa Enyɛnpe, fo bɛ kumo so.” 34Ama ma e kaŋɛ menyi na fanɛ men sa maa bɔ gba kuraa. Men sa maa bɔ ebɔrɛso, ŋkpal manɛ so, ndoŋ la Ebɔrɛ be kuwurputiakpa nna. 35Menyi alɛ e sa maa bɔ kasawule, ŋkpal manɛ so, k la Ebɔrɛ be keyaputi ase nna. Men sa maa bɔ Jerusalɛm gba, ŋkpal manɛ so, ndoŋ la Ewurgboŋ na be kade nna. 36Men sa maa bɔ men be amu, ŋkpal manɛ so, men be ekama maaŋ tiŋ n shin nɛ mbe kemin koŋwule kama e chɛrga n fuli ŋko m biri. 37Kesheŋ kama nɛ b bishi menyi, men shin nɛ men be kamalga e baa la mm ŋko m-m. Kamalga kama nɛ men naŋ malga n ti so shi alubipo na kutɔ nna.
Kulubi be kewora n tal to be asheŋ
38Menyee kaa nu fanɛ dra na le nɛ b daa kaŋɛ: ‘Nɛ esa baŋ bure mo barkasa be kenishi, b bure amodoŋwura malɛ be kenishi. Nɛ esa gbaŋ mo barkasa be kenyi, b gbaŋ amodoŋwura malɛ be kenyi.’ 39Ama ma e kaŋɛ menyi na fanɛ, nɛ esa lubi ko wora menyi kulubi, men sa maŋ wora mo kulubi n tal to. Nɛ esa baŋ kpa fo jisoso be ketaya etaŋ, fo naŋ kilgi fo bena so be ketaya gba n sa mo. 40Nɛ esa baŋ wu fo kulubi nseŋ yɛr fo ewurkpa a sha kesuge fo n sɔ fo kale, fo shin nɛ e sɔ fo ketumbi gba n ti so. 41Esa kama malɛ nɛ e tintiŋ fo fanɛ fo nite mayɛl koŋwule be ekpa, fo tu mo n nite emayɛl anyɔ. 42Nɛ esa kule fo kusɔ ko, fo sa mo, nɛ esa ko malɛ bee sha kepaŋ kusɔ ko fo kutɔ, fo sa maŋ mɔn mo.
Bedoŋ be kesha be asheŋ
43Menyee kaa nu fanɛ dra na le nɛ b daa kaŋɛ: ‘Baa sha fo teri nsaa kishi fo doŋ.’ 44Ama ma e kaŋɛ menyi na fanɛ men baa sha men doŋana nsaa kule Ebɔrɛ a sa bumo nɛ baa tɔrɔ menyi na, 45saŋɛ na so menyeeŋ baa la men Tuto nɛ e wɔ ebɔrɛso na be mbia. Men baa nyi fanɛ mo ere gbagba maa kpɛa to a shin nɛ mbe epeŋi bee nyaŋɛ a yuu basa lela so a ka basa lubi, mo alɛ maŋ naa shin nɛ bɔrɛ bee ba a sa basa nɛ baa ji asheŋ nɛ amo be ekpa so a ka bumo nɛ b maa wora loŋ na. 46Nɛ men baa wɔtɔ a sha basa nɛ baa sha menyi na nawule, manɛ be tɔnɔ nɛ menyeeŋ nya? Men maŋ nyi fanɛ loŋ nɛ lamposɔpowuraana gba bee wora a? 47Ŋko nɛ men wɔtɔ a chɔrɔ men kurgepoana nawule, manɛ be kelela nɛ menyee wora a chɔ basa pɔtɛ? Men maŋ nyi fanɛ loŋ nɛ nnyamase gba bee wora a? 48A daga fanɛ menyi ere e baa du cheembi fanɛ kananɛ men Tuto Ebɔrɛ nɛ e wɔ ebɔrɛso na du na.
6Kakɛ be asheŋ
1“Men baa da so nɛ men maa shuŋ men be kabɔrɛshuŋana basa be anishito nɛ b baa wu menyi. Nɛ mannɛ aloŋ, men maaŋ nya kechɔrɔ kikɛ ashi men Tuto nɛ e wɔ ebɔrɛso na kutɔ. 2Amoso, men baŋ kɛ betirpo asɔ, men sa maa na a ber kumo be loŋ be kebomboŋ fanɛ kananɛ kebirkɔnshiwuraana na wɔ nshɛrbuana to nɛ agbembiana so a wora nɛ basa e chɔrɔ bumo na so. Kashenteŋ nɛ mee kaŋɛ menyi na fanɛ loŋ be basa na teŋ nya bumo be kechɔrɔ kikɛ. 3Nɛ ekama nɛ e kɛ betirpo kakɛ kama, amodoŋwura e sa maŋ shin nɛ mbe enɔ bena e pin kusɔ nɛ mbe enɔjiso bee wora. 4Loŋ e naaŋ shin nɛ fo kakɛ na e baa la wulo be kusɔ nɛ fo Tuto Ebɔrɛ nɛ e bee wu kusɔ nɛ basa bee wora wulo to na e chɔrɔ fo.”
Kabɔrɛkule be asheŋ
5Nɛ men baa kule Ebɔrɛ, men sa maa kule fanɛ kananɛ kebirkɔnshiwuraana bee kule na. Ŋkpal manɛ so, bumo ere bee kaa sha fanɛ b baa yil nshɛrbuana to nɛ ŋkpancheriana to nna a kule Ebɔrɛ nɛ basa e wu bumo. Kashenteŋ nɛ mee kaŋɛ menyi na, b teŋ nya bumo be kechɔrɔ kikɛ. 6Ama fo kama nɛ fee sha kekule Ebɔrɛ, fo luri fo ebu to n ti kabuna nseŋ kule fo Tuto nɛ basa maa wu na. Nɛ fo Tuto nɛ e bee wu kusɔ nɛ basa bee wora wulo to na e chɔrɔ fo. 7Nɛ menyi alɛ naa kule Ebɔrɛ, men sa maa bela mmalga fuloŋ a deŋi abar so fanɛ kananɛ nnyamase bee wora na. Ŋkpal manɛ so, baa tama fanɛ mmalga damta na so Ebɔrɛ beeŋ nu bumo be kabɔrɛkule. 8Men sa maa du fanɛ bumo, ŋkpal manɛ so, men Tuto bee kaa nyi kusɔ nɛ k daga menyi nna pɔɛŋ nɛ men kule mo. 9Men baa kule mo le:
‘An Tuto nɛ fo wɔ ebɔrɛso,
shin nɛ fo ketre cheembi na e baa nya bunyaŋ,
10n shin nɛ fo Kuwurgboŋ na e ba,
n shin nɛ basa e baa wora fo aparsheŋ durnya ere to fanɛ kananɛ k du ebɔrɛso na.
11Yaŋ sa anyi ajibi nɛ a daga anyi kabre,
12nseŋ ta anyi be alubi m paŋ anyi fanɛ kananɛ anyi alɛ gba ta m paŋ bumo nɛ b wora n da anyi so na.
13Sa maŋ shin nɛ an luri kechɔŋkeni to,
ama pete anyi ashi alubipo na kutɔ.
[Ŋkpal manɛ so, Kuwurgboŋ nɛ eleŋ nɛ kemaŋkura
la feya nna hale mbaanaayɔ. Amɛn.]’
14Ŋkpal manɛ so, nɛ menyee ta basa be alubi nɛ baa wora menyi a paŋ bumo, men Tuto nɛ e wɔ ebɔrɛso na gba beeŋ ta menyi be alubi m paŋ menyi. 15Ama nɛ men maa ta bumo be alubi a paŋ bumo, men Tuto nɛ e wɔ ebɔrɛso na gba maaŋ ta m paŋ menyi.
Ekishi be asheŋ
16Nɛ men baa kishi, men sa maa gbir kenishi to fanɛ kananɛ kebirkɔnshiwuraana na bee wora na, ŋkpal manɛ so, baa kaa chɛrga bumo be anishiakpaana nna nɛ basa e wu b ka bee kishi. Kashenteŋ nɛ mee kaŋɛ menyi na fanɛ b teŋ nya bumo be kechɔrɔ kikɛ. 17Ama nɛ men baŋ kishi, men fɔr men be anishito ŋ gbiti men be amu ŋku. 18Saŋɛ na so basa maaŋ wu fanɛ men kishi she men Tuto nɛ basa maa wu na nawule, nɛ men Tuto Ebɔrɛ nɛ e bee wu kusɔ nɛ basa bee wora wulo to na e chɔrɔ menyi.
Ebɔrɛso be ekpanjawu be asheŋ
19Men sa maa bela men be ekpanjawu a yili durnya ere to, ŋkpal manɛ so, elala beeŋ tiŋ n ji amo ŋko a beeŋ tiŋ ŋ ku edare ŋ kreŋ so n jija ŋko beyu beeŋ tiŋ n luri n yuri amo. 20Men baa bela men be ekpanjawu a yili ebɔrɛso, ndoŋ nɛ elala ŋko keku edare ŋ kreŋ so ŋko beyu ka beeŋ luri n yuri be asheŋ maŋ wɔ. 21Ŋkpal manɛ so, kakpa nɛ fo kpanjawu wɔ, ndoŋ nɛ fo kagbene malɛ gba wɔ.
Eyur be kefulto be asheŋ
22Esa be anishi e la mbe eyur be kefulto. Amoso, nɛ fo anishi baa walɛ, kefulto malɛ bee bɔlɔ fo eyur kikɛ to nna. 23Ama nɛ fo anishi baa maŋ walɛ, tentembiri e naaŋ baŋ bɔlɔ fo eyur na kikɛ to. Amoso, nɛ kefulto nɛ k wɔ fo to na baa la tentembiri, kumo ere tentembiri gbagba nna pasaa!
Ebɔrɛ nɛ asɔ be asheŋ
24Esa koŋwule maaŋ tiŋ a shuŋ a sa benyɛnpe anyɔ. Nɛ e baŋ maŋ kishi bumo be eko nsaa sha eko, e beeŋ bugi kagbene a shuŋ eko nsaa wora eko malɛ emurpi. Fo maaŋ tiŋ n ta fo kagbene kikɛ a bɛ amansherbi so nseŋ tiŋ n ta kagbene koŋwule na a bɛ Ebɔrɛ so.
25Amoso, mee kaŋɛ menyi nna fanɛ men sa maa fɔŋ men be ŋkpa so a wɔtɔ a fɛ kananɛ menyeeŋ tiŋ n nya kusɔ jiso nɛ kusɔnuuso be asheŋ, ŋkpal manɛ so, mannɛ ŋkpa e chɔ ajibi a? Menyi alɛ e sa maŋ naa fɔŋ menyi be eyurana so a wɔtɔ a fɛ kananɛ menyeeŋ tiŋ n nya asɔbuuso be asheŋ, ŋkpal manɛ so, mannɛ eyur e chɔ asɔbuuso a? 26Men keni mbuibi ka wɔ esoso a firgi na, b maa duu shɛŋ, bumo alɛ maa teŋi shɛŋ ŋko a chala asɔ a wɔtɔ mpuro to, ŋkeshin nɛ men Tuto nɛ e wɔ ebɔrɛso na malɛ bee sa bumo asɔ jiso. Men keni, men maŋ bɔ bumo a? 27Ŋko menyi be emo e naaŋ tiŋ n ta kafɔŋ n shin nɛ mbe ŋkpa e wora nteŋ n ti so? 28Nɛ manɛ so nɛ menyee fɔŋ asɔbuuso so? Men keni kananɛ kupuŋ to be afitiri be atoto bee daŋ a walɛ loŋ, ama amo alɛ maa shuŋ shɛŋ ŋko a lue amo gbagba be asɔbuuso, 29ŋkeshin nɛ men baa nyi fanɛ Ewura Sɔlɔmɔn gba e daa kɔ kemaŋkura nɛ asɔ ga ere daa maa kɔ asɔbuuso nɛ a walɛ n fo atoto ere so. 30O, menyi be yirda du fimbi pasaa. Nɛ Ebɔrɛ bee keni afitiri nɛ feeŋ wu kabre, ŋklade n fin amo ndoŋ ŋ gben ŋkpal b ka chɔɔ amo so ere so a sa amo amo be kela, nɛ menyi ere ka bɔ amo ere nɛ e maaŋ sa asɔbuuso a? 31Amoso, men sa maa fɔŋ so a kaŋɛ le: ‘Manɛ nɛ anyeeŋ ji ŋko manɛ nɛ anyeeŋ nuu ŋko manɛ nɛ anyeeŋ buu?’ 32Loŋ be asɔ ere kikɛ nɛ basa nɛ b maŋ nyi Ebɔrɛ na bee yela kenishi to a fin. Ama men Tuto Ebɔrɛ nɛ e wɔ ebɔrɛso na nyi a ka daga fanɛ men nya loŋ be asɔ na kikɛ. 33Amoso men ta Ebɔrɛ be kuwura na nɛ mbe alelasheŋ be kasha n juŋkpar men be kebaawɔtɔ to nɛ e shin nɛ men nya asɔ na kikɛ n ti so. 34Amoso, men sa maa fɔŋ echefoso, ŋkpal manɛ so, kumo alɛ gba kɔ kumo to be asheŋ tirso nna nɛ a maŋ daga menyi ka naa ta kachɛ pɔtɛ ko be kafɔŋ a ti kuko peya so. Men shin nɛ kachɛ kama e baa kɔ kumo gbagba be asheŋ tirso.
7Kebaawu abar kulubi be asheŋ
1“Men sa maa wu abar be alubi nɛ Ebɔrɛ e sa maŋ ji menyi alɛ gba sheria. 2Ŋkpal manɛ so, ekpa kama so nɛ menyee bɔla a wu abar be alubi na gbagba so nɛ Ebɔrɛ gba beeŋ bɔla n wu menyi be alubi nseŋ ber asɔ kanaŋkamaso nɛ menyee ber amo a sa men braana na gbagba chap n sa menyi. 3Manɛ e ba nɛ fee wu kaduubi nɛ k wɔ fo niopibi be kenishi to nsaa kplaŋ kedishaŋ nɛ k wɔ fo gbagba be kenishi to so 4Nuso nɛ feeŋ wora n nya kagbene ŋ kaŋɛ fo niopibi: ‘Shin nɛ n lara kaduubi fo kenishi to n sa fo’, nɛ kedishaŋ wɔ fo gbagba be kenishi to? 5Kebirkɔnshiwura ere, a daga fanɛ fo lara kedishaŋ nɛ k wɔ fo gbagba be kenishi to na pɔɛŋ nseŋ tiŋ n wu nɛnɛ n lara kaduubi ashi fo barkasa be kenishi to. 6Men sa maa ta kusɔ cheembi a sa njɔnɔ. Menyi alɛ e sa maŋ naa ta menyi be eyawu kpakpaso be ashembi a lɛ a sa epreku, ŋkpal manɛ so, epreku na beeŋ chichi amo so nɛ njɔnɔ na malɛ e kilgi n diewu n wora menyi.”
Kakule nɛ kefin nɛ keŋmɛa be asheŋ
7Men kule nseŋ nya, men fin nseŋ wu, men ŋmɛa kabuna nɛ b bugi n sa menyi. 8Ŋkpal manɛ so, ekama nɛ e kule beeŋ nya, ekama nɛ e fin beeŋ wu nɛ ekama malɛ nɛ e ŋmɛa kabuna, baaŋ bugi n sa mo. 9Menyi nɛ men la betuto ere be emo pibi e naaŋ kule mo bodobodo nɛ e ta kejembu n sa mo? 10Ŋko nɛ e kule fo kɔrɔtɔ, feeŋ shuli n ta kuwɔ n sa mo a? 11To, nɛ menyi ere ka la basa lubi le nsaa nyi asɔ lela be kebaata a sa men be mbia, nɛ men Tuto Ebɔrɛ nɛ e wɔ ebɔrɛso na ai? Mo ere maaŋ shuli n sa bekama nɛ b kule mo asɔ lela a? 12Amoso, kusɔ kama nɛ menyee sha fanɛ basa e baa wora a sa menyi, menyi alɛ gba e baa wora loŋ a sa bumo. Kusɔ nɛ anebi Mosis be mbra na nɛ anebiana nɛ b ka na be keŋini na bee ŋini nna na.
Kabunabi be asheŋ
13Men bɔla kabunabi na to n luri. Ŋkpal manɛ so, ekpa nɛ k bee yɔ kemur be kakpa na kpalga to nna nɛ kumo be kabuna gba kpalga to. Nɛ basa nɛ baa bɔla kumo so a luri na malɛ shi. 14Ama ekpa nɛ k bee yɔ ŋkpa to na maŋ kpalga to nɛ kumo be kabuna malɛ maŋ shi. Basa nɛ baa nya kumo a nite to na malɛ maŋ shi.
Kedibi nɛ kumo be asɔrso be asheŋ
15Men baa de anebi fɛpoana so. Baa kaa wɔ mbolpɔ be nwɔl to nna a ba men kutɔ, ama ekuntuŋ lubi gbagba nna na. 16Bumo be asheŋ woraso to nɛ menyeeŋ pin bumo. Ewidibi so nɛ baa chuge apɔl a? Ŋko baa chuge elemu ashi gbaŋgbanturbidibi so nna a? 17Kedibi lempo kama bee sɔr asɔrso lela nna nɛ kedibi pɔso kama malɛ bee sɔr asɔrso lubi. 18Kedibi lempo maaŋ tiŋ n sɔr asɔrso lubi, kedibi pɔso malɛ gba maaŋ tiŋ n sɔr asɔrso lela. 19Kedibi kama nɛ k maa sɔr asɔrso lela, baa ku kumo nna n lɛ n ta n wɔtɔ edɛ to. 20Ade kikɛ e naa ŋini fanɛ anebi fɛpoana na be asheŋ woraso to nɛ menyeeŋ pin bumo.
Kusɔ nɛ Yesu beeŋ kaŋɛ basa ko kachako be asheŋ
21Mannɛ basa nɛ baa tre ma Enyɛnpe, Enyɛnpe na kikɛ e naaŋ luri ebɔrɛso be kuwura na to she bumo nɛ baa wora n Tuto nɛ e wɔ ebɔrɛso na be aparsheŋ na. 22Kachɛ na kaŋ fo, basa damta beeŋ kaŋɛ ma le: ‘Enyɛnpe, Enyɛnpe, an daŋ bɔla fo ketre so nna n wu abɔrɛsheŋ ŋ kaŋɛ. An bɔla fo ketre so n ju mbuibi lubi basa to nseŋ wora emamachisheŋ damta!’ 23Ama le nɛ meeŋ kaŋɛ bumo: ‘Alubiworapoana ere, men shile ma so. Ma ere maŋ nyi menyi.’
Nwupɔrpo anyɔ be asheŋ
24Amoso, ekama nɛ e nu ma mmalga ere nsaa bɛ amo so du fanɛ enyiashempo nɛ e pɔr mbe ebu n yili kefalta so nna. 25E ka pɔr n loge nɛ afugboŋ ber ebu na so eleŋso ga nɛ bɔrɛ ba ga n to chuful kaplɛkama, ama k maŋ tɔr, ŋkpal e ka pɔr kumo kefalta so na so. 26Ama ekama nɛ e nu ma mmalga ere nsaa maa bɛ amo so beeŋ baa du fanɛ ewulpo nɛ e pɔr mbe ebu shishɛrpumpuŋ so nna. 27E ka pɔr n loge nɛ afugboŋ ber ebu na so eleŋso ga nɛ bɔrɛ ba ga n to chuful kaplɛkama, nɛ k tɔr. Kumo be ketɔr na daŋ lubi ga.
Yesu be eleŋ be asheŋ
28Yesu ka malga asheŋ ere kikɛ n loge nɛ mbe keŋini na daa chinchiŋ jimaŋ na ga. 29E daa maŋ du fanɛ bumo be mbraŋinipoana na, ŋkpal manɛ so, mo ere be keŋini na daa kɔ eleŋ nna kumo to.
8Kananɛ Yesu chɛ botipo ko be asheŋ
1Yesu ka shi kebee na so ŋ gbelge a ba nɛ jimaŋ damta ko bɛ mo so. 2Ndoŋ nna nɛ botipo ko ba mo kutɔ m ba gbir mbe anishito nseŋ kaŋɛ mo le: “Enyɛnpe, nɛ k par fo, feeŋ tiŋ n shin nɛ n nyalɛ so.” 3Ndoŋ nna nɛ Yesu teŋi mbe enɔ to m beta mo nseŋ kaŋɛ mo: “Mm, k par ma. Keboti lar mo to!” Epul na to nɛ keboti na lar mo to nɛ e nyalɛ so. 4Nɛ Yesu kaŋɛ mo: “Nu nfe! Sa maŋ kaŋɛ esa kikɛ kesheŋ ere, ama yɔ n ya ta fo kumu ŋ ŋini bɔrɛmatapo na nɛ e keni fo. E kaŋ loge, fo lara sarga nɛ anebi Mosis nase na ŋ ŋini basa kikɛ fanɛ naniere fo nyalɛ so.”
Yesu ka chɛ kenya ko be asheŋ
5Yesu ka luri Kapɛɛniam be kade to nɛ Romebi be benapo be enimu ko ba mo kutɔ m ba kule mo le be kechɛto, 6e yɛ: “Enyɛnpe, ma kenya e dese mbe gedo so epe a lɔ ga a ji awurfoŋ ga a maaŋ tiŋ ŋ koso.” 7Nɛ Yesu kaŋɛ mo: “Meeŋ ba chɛ mo.” 8Ndoŋ nna nɛ Romebi be benapo be enimu na kaŋɛ mo le: “Enyɛnpe, m maŋ fo keshin nɛ fo ba ma pe, amoso, baŋ malga kamalga koŋwule fanɛ fo chɛ ma kenya na nɛ e nya eleŋ. 9Ma alɛ gba la benimu ko be kebia nna nseŋ naa la benapo ko malɛ be enimu a keni bumo so. Benapo nɛ mee keni so na be ekama nɛ m baŋ kaŋɛ: ‘Kuti, yɔ ndoŋ ere’, e bee yɔ nna. Ekama malɛ nɛ m baŋ kaŋɛ: ‘Ba’, e bee ba nna nɛ ma alɛ naŋ kaŋɛ ma kenya: ‘Wora le’, e bee wora kumo nna.” 10Yesu ka nu mbe kamalga na nɛ k chinchiŋ mo ga nɛ e kilgi ŋ kaŋɛ basa nɛ b daŋ bɛ mo so na le: “Ma e kaŋɛ menyi na fanɛ Israɛl be efuli so ebi gba to m maŋ naŋ wu le be yirda kikɛ. 11Ma e kaŋɛ menyi na fanɛ basa damta beeŋ shi epeŋilarkpa nɛ epeŋitɔrkpa m ba nɛ bumo nɛ Eebraham nɛ Aizek nɛ Jeekɔb e chena ebɔrɛso be kuwura na to n ji, 12nɛ Ebɔrɛ e ta basa nɛ b daŋ daga keluri kuwura na to na n lar n lɛ n wɔtɔ tentembiri to plɔ. Ndoŋ nɛ basa wɔtɔ a shu nsaa we anyi to na.” 13Ade kikɛ be kaman nɛ Yesu kaŋɛ Romebi be benapo be enimu na le: “Baa yɔ epe, kusɔ nɛ fo yirda ere beeŋ wora loŋ n sa fo.” Epul na malɛ to nɛ kenya na nya alenfia.
Kananɛ Yesu chɛ basa damta be asheŋ
14Kachako Yesu ka yɔ Pita pe nɛ e wu Pita mo shache be eyur ka bel mo edɛ nɛ e dese a lɔ. 15Ndoŋ nna nɛ e beta kache na be enɔ nɛ kayurbeldɛ na lar mo to nɛ e koso n fara a keta mo kufɔ. 16Kaboŋ ka bee jija to nɛ basa bar bumo be basa nɛ mbuibi lubi tɔr so na be bedamta Yesu kutɔ nɛ e ta kamalga koŋwule n ju n ju mbuibi lubiana na bumo to nseŋ chɛ bekama nɛ b daa lɔ na kikɛ nyam. 17E daŋ wora loŋ nna nɛ kusɔ nɛ anebi Aizaaya daŋ kaŋɛ na e bɔla ekpa. E yɛ:
“E sɔ anyi be kayurnyaŋ
nseŋ lara anyi be alɔana n deŋi mbe kumu so.”
Basa nɛ baaŋ ba kaa bɛ Yesu so be asheŋ
18Yesu ka wu jimaŋ damta ko ka kulti mo nɛ e shin nɛ mo nɛ mbe bebɛsopo yɔ kepagboŋ na be kaba ndoŋ. 19Ndoŋ nna nɛ mbraŋinipo ko ba mo kutɔ m ba kaŋɛ mo: “Eŋinipo, kaplɛkama nɛ fee yɔ, meeŋ bɛ fo so n yɔ.” 20Nɛ Yesu kaŋɛ mo: “Ejiŋkaamu kɔ abeelaŋ a di to nɛ mbuibi malɛ kɔ asha, ama ma, Nyiŋgbasa Pibinyɛn maŋ kɔ kakpa nɛ meeŋ dese n wushi.” 21Nɛ ebɛsopo ko malɛ kaŋɛ Yesu le: “Enyɛnpe, shin nɛ n ya puli n tuto pɔɛŋ nseŋ ba.” 22Nɛ Yesu kaŋɛ mo le: “Bɛ ma so nseŋ shin nɛ basa nɛ b du fanɛ bubuni na e baa puli bumo braana bubuni.”
Kananɛ Yesu yɔɔ afugboŋ be asheŋ
23Nɛ Yesu nɛ mbe bebɛsopo luri ekuloŋ to a dii kepagboŋ na. 24Epul to nɛ afugboŋ ko ber m ba kepagboŋ na so nɛ atili kaa nchu na so a sha keluri ekuloŋ na to, ama saŋɛ na so nɛ Yesu bee di. 25Ndoŋ nna nɛ bebɛsopo na ya tiŋi Yesu ŋ kaŋɛ mo: “Enyɛnpe, mɔlga anyi, anyee shin nɛ an mur nna na.” 26Nɛ e bishi bumo: “Manɛ nna nɛ kufu pɛ menyi loŋ? Men be yirda du fimbi pasaa!” Kamalga ere be kaman nɛ e koso m ponte afuana na nɛ kepa na so nɛ kakpa kikɛ wora shruum. 27Kesheŋ na daŋ chinchiŋ bumo ga nɛ b fara a bishi abar: “Nuso malɛ be nyiŋgbasa nde, hale afuana nɛ atiliana gba bee nu mbe kɔnɔ.”
Kananɛ Yesu chɛ mbuibilubiwuraana ko be asheŋ
28Nɛ Yesu ba kepagboŋ na be kaba ndoŋ, Gadaraebi be kasawule so. Ndoŋ nna nɛ benyɛn anyɔ ko lar abeelaŋ nɛ baa puli bubuni na akpa m ba shɛr mo to. Mbuibi lubiana e daa wɔ bumo to a shin nɛ b daŋ lubi ga nɛ basa daa maŋ naa shuli a bɔla ekpa na so. 29B ka baŋ wu Yesu epul na to nɛ b boŋ to ŋ kaŋɛ: “Ebɔrɛ Pibinyɛn, manɛ nɛ fee fin anyi to? Fo ba nna nɛ fo ba tɔrɔ anyi pɔɛŋ nɛ kachɛ na gbagba e fo a?”
30Jemanɛ na so nɛ epreku damta ko daŋ taga to ndoŋ a ji 31nɛ mbuibi lubiana na kule Yesu ŋ kaŋɛ: “Nɛ fee sha keju anyi basa ere to, fo shin nɛ an ya luri epreku ere to.” 32Nɛ Yesu kaŋɛ bumo: “Men baa yɔ.” Ndoŋ nna nɛ b lar n ya luri epreku na to nɛ epreku na kikɛ shile m bɔla kebee na be kaseto n ya luri kepagboŋ na to m mur. 33Eprekukpapoana na ka wu loŋ nɛ b shile n yɔ kade to n ya bɔ kumo be kubɔya n sa basa na nseŋ naŋ kaŋɛ bumo kusɔ nɛ k wora basa anyɔ nɛ mbuibi lubiana na daa wɔ bumo to na. 34Ndoŋ nna nɛ kade na to ebi kikɛ lar n yɔ Yesu kutɔ. B ka ya wu mo nɛ b kule mo fanɛ e lar bumo be kasawule so.
9Kananɛ Yesu chɛ eyurwusowura ko be asheŋ
1Nɛ Yesu luri ekuloŋ to nɛ b dii kepagboŋ na m ba mo gbagba be kade to. 2Ndoŋ nna nɛ basa ko sulɔ eyurwusowura ko mbe kekpata so m ba nɛ b ba sa mo. Yesu ka wu yirda nɛ basa nɛ b bar mo na kɔ nɛ e kaŋɛ eyurwusowura na: “Baa kɔ kagbene, m pibinyɛn. N ta fo alubi m paŋ fo.” 3Nɛ mbraŋinipoana na be beko fara a fɛ bumo be ŋgbene to: “Kanyɛn ere bee malga a gbiti Ebɔrɛ nna na.” 4Ndoŋ nna nɛ Yesu pin bumo be nfɛra na nseŋ bishi bumo: 5“Manɛ nna nɛ menyee fɛ le be nfɛra lubi? Ma ketiŋ ŋ kaŋɛ kanyɛn ere: ‘N ta fo alubi m paŋ fo’, e du ma so kpakpa ŋko ma ketiŋ ŋ kaŋɛ mo: ‘Koso n nite’, e du ma so kpakpa? 6To, meeŋ ŋini menyi fanɛ ma, Nyiŋgbasa Pibinyɛn kɔ ekpa durnya to nɛ n ta alubi m paŋ.” Kamalga ere be kaman nɛ e kaŋɛ eyurwusowura na: “Niŋi to n ta fo kekpata n yɔ epe.” 7Ndoŋ nna nɛ kanyɛn na koso n yɔ epe. 8Basa na ka wu kusɔ nɛ k wora na nɛ kufu pɛ bumo nɛ b di Ebɔrɛ epaŋ ŋkpal e ka ta le be eleŋ n sa basa so.
Kananɛ Yesu tre Matiu be asheŋ
9Kede be kaman nɛ Yesu lar ndoŋ a yɔ n ya wu lamposɔpo nɛ baa tre Matiu na nɛ e tase mbe eshuŋkpa nɛ Yesu kaŋɛ mo: “Bɛ ma so.” Nɛ Matiu koso m bɛ mo so.
10Kumo be kaman Yesu ka yɔ Matiu pe n ya kaa ji nɛ lamposɔpoana damta nɛ alubiworapoana ba tu mo nɛ mbe bebɛsopo na a ji. 11Efarisiana na ka wu loŋ nɛ b bishi mbe bebɛsopo na: “Manɛ e ba nɛ men be Eŋinipo nɛ elamposɔpoana nɛ alubiworapoana bee ji?” 12Yesu ka nu kusɔ nɛ b kaŋɛ na nɛ e kaŋɛ: “Basa nɛ b kɔ alenfia maa fin echɛpo she basa nɛ baa lɔ. 13Le nɛ abɔrɛsibɛ na bee kaŋɛ fanɛ Ebɔrɛ bee kaŋɛ: ‘Mannɛ esarga be kelara nɛ mee sha. Abar be kebaawora kelela nɛ mee sha.’ Men ya keni n fin kumo be kifito. M maŋ ba nna nɛ m ba tre basa nɛ baa tre bumo be amu basa lela, alubiworapoana nɛ m ba nɛ m ba tre.”
Ekishi be demu na be kebishi be asheŋ
14Kachako nɛ Jɔn kabɔrɛbɛrpo be bebɛsopo ba Yesu kutɔ m ba bishi mo: “Manɛ e ba nɛ anyi nɛ Efarisiana bee kaa kishi nɛ fo ere be bebɛsopo maa kishi ere bre?” 15Nɛ Yesu bishi bumo: “Menyee sha fanɛ kejafɔ to be befɔ ka chena nɛ kagbenejija nna a? Akai, loŋ maŋ daga, ŋkpal manɛ so, kejafɔ mo kul wɔtɔ nna. Ama jemanɛ ko bee ba nɛ b lara kejafɔ mo kul na bumo to, saŋɛ na so nawule nɛ baaŋ kishi.” 16Nɛ e naŋ kaŋɛ bumo le: “Basa maa kaa ku kechɛbi popɔr a tɛ kusɔbuuso dra. Nɛ b wora loŋ, kakpa nɛ b tɛ na beeŋ kpɛa to n lar kusɔbuuso na to n shin nɛ kemaŋ na e naaŋ kpalga to n ti so. 17Ekama malɛ maaŋ shuli n chulgi nsa popɔr n wɔtɔ nsa be asɔ dra to. Nɛ e wora loŋ, asɔ na beeŋ pante n jija nɛ nsa na e wurge. Kashenteŋto, nsa popɔr daga asɔ popɔr to be keluri nna, saŋɛ na so asɔ na nɛ nsa na kikɛ maaŋ jija.”
Jairus pibiche nɛ kache nɛ e beta Yesu na be asheŋ
18Yesu ka daŋ kraa malga basa na kutɔ na nɛ Juwebi be enimu ko ba m ba gbir mbe anishito nseŋ kaŋɛ: “Naniere nɛ m pibichesobi baŋ wu, amoso, wora ania m ba ta fo enɔ n deŋi mo so nɛ e tiŋi luwu na to.” 19Ndoŋ nna nɛ Yesu koso m bɛ mo so nɛ mo nɛ mbe bebɛsopo kikɛ ta m pɛ ekpa. 20Kache ko malɛ daa wɔtɔ a shil ŋklaŋ kenishipereso nfɛ kuduanyɔ. E ka wu Yesu nɛ e choŋ mbe kamanto m beta mbe kusɔbuuso be kɔnɔ so. 21Le nɛ e daŋ fɛ mbe kumu to: “Nɛ m baŋ beta mbe kusɔbuuso ere gba, meeŋ nya alenfia.” 22Ndoŋ nna nɛ Yesu kilgi n wu mo nseŋ kaŋɛ mo le: “M pibiche, baa kɔ kagbene, fo yirda e chɛ fo na.” Epul na malɛ to nɛ kache na nya alenfia.
23Kede be kaman nɛ Yesu yɔ Juwebi be enimu na pe n ya wu keeli na to be nlopifompoana na nɛ kebagato nɛ k daa wɔ basa na to na nseŋ ponte bumo so ŋ kaŋɛ: 24“Ekama e lar! Kebichebi na maŋ wu nna, e bee di nna.” E ka kaŋɛ loŋ na nɛ basa na fara a mushe mo. 25Basa na kikɛ ka lar laŋ na to nɛ Yesu ya luri kebichebi na be ebu to n ya pɛ mbe enɔ to nɛ e koso. 26Ndoŋ nna nɛ kesheŋ na be baru sɔ efuli na so kikɛ nyam.
Kananɛ Yesu chɛ betanpo anyɔ ko be asheŋ
27K maŋ chɛr ko nɛ Yesu lar ndoŋ a yɔ nɛ betanpo anyɔ ko ta m bɛ mo so a boŋ to a tre mo a kaŋɛ: “Ewura Deevid mo nanabi, wu anyi kuwɔr!” 28Yesu ka luri laŋ to nɛ betanpo anyɔ na ba nɛ e bishi bumo le: “Men yirda fanɛ meeŋ tiŋ n chɛ menyi a?” Nɛ b shuli ŋ kaŋɛ: “Mm, Enyɛnpe.” 29Nɛ Yesu beta bumo be anishiana nseŋ kaŋɛ: “To, kanaŋkamaso nɛ men yirda, menyeeŋ nya kumo be loŋ be kechɛto.” 30Ndoŋ nna nɛ bumo be anishiana bugi nɛ Yesu malga kenishipereso ŋ kaŋɛ bumo le: “Men sa maŋ kaŋɛ esa kikɛ kesheŋ ere.” 31Ama b lar ndoŋ n ya shin nɛ Yesu be asheŋ be baru sɔ efuli na so be kaba so kikɛ nyam.
Kananɛ Yesu chɛ neemunyɛn ko be asheŋ
32B ka bee yɔ na nɛ basa ko malɛ bee bar kiyoyulubiwura ko nɛ e daa maa tiŋ kamalga Yesu kutɔ. 33Yesu ka baŋ ju kiyoyu lubi na kanyɛn na to nɛ e fara a malga. Nɛ kesheŋ na chinchiŋ jimaŋ na ga nɛ b kaŋɛ: “Anyi ere maŋ naŋ wu le Israɛl be efuli ere so kikɛ.” 34Ama le nɛ Efarisiana na bre daŋ kaŋɛ: “Mbuibi lubiana be ewura e naa sa mo eleŋ nɛ e kɔ a ju mbuibi lubiana na.” 35Kumo be kaman nɛ Yesu yɔ ndegboŋana nɛ ndewurbiana na kikɛ to n ya kaa ŋini basa abɔrɛsheŋ ashi bumo be nshɛrbuana to nsaa bɔ Ebɔrɛ be kuwura na to be baru lela na a sa basa nseŋ naa chɛ basa be alɔ nɛ ebesa be yiri kikɛ. 36Yesu ka wu jimaŋ na nɛ bumo be asheŋ pɛ mo kuwɔr, ŋkpal manɛ so, b daa du fanɛ mbolpɔ nɛ b yeŋ to ŋ gben nsaa maŋ kɔ ekpapo nna. 37Amoso le nɛ e daŋ kaŋɛ mbe bebɛsopo na: “Kasɔteŋi na shi, ama beteŋipoana nɛ baaŋ chala loŋ be asɔ na maŋ shi. 38Amoso, men kule Kasɔteŋiwura na nɛ e shuŋi beshumpo ko n ti so nɛ b chala mbe asɔ na.”
10Kananɛ Yesu lara mbe bebɛsopo kuduanyɔ na be asheŋ
1Nɛ Yesu tre mbe bebɛsopo kuduanyɔ na m ba shɛr nseŋ sa bumo eleŋ nɛ b baa tiŋ a ju mbuibi lubi basa to nsaa tiŋ a chɛ kulɔ nɛ eyur to be ebesa be yiri kikɛ. 2Beshuŋipo kuduanyɔ na be atre nde: Saimɔn, emo nɛ baa tre Pita na nɛ mo sipo Andru nɛ Jeems nɛ mo sipo Jɔn, Zɛbedi be mbia 3nɛ Filip nɛ Baatɔlomiu nɛ Tɔmas nɛ Matiu, lamposɔpo na nɛ Jeems Alfias pibi nɛ Tadias 4nɛ Saimɔn, emo nɛ b daa tre Zɛlɔt na nɛ Judas Iskareɔt, emo nɛ e daŋ ba ki edebɔrpo na.
Yesu ka shuŋi bebɛsopo kuduanyɔ na be asheŋ
5Le be mmalga nɛ Yesu daŋ ta n shuŋi beshuŋipo kuduanyɔ na ŋ kaŋɛ: “Men sa maŋ yɔ nnyamase be kasawule kama so ŋko Samɛriaebi be nde kama to. 6Kakpa nɛ k daga fanɛ men yɔ e la Israɛlebi nɛ b du fanɛ mbolpɔ foeso na kutɔ. 7Men yɔ n ya kaa bɔ kubɔya na a kaŋɛ fanɛ: ‘Ebɔrɛso be kuwura na taga to.’ 8Men kaŋ yɔ, men chɛ belɔpo n tiŋi bubuni n shin nɛ bebotipo e nyalɛ so nseŋ ju mbuibi lubi basa to. Menyi maŋ tɔ nseŋ nya, amoso, menyi alɛ gba e sa nsaa maa fin kakɔka.
9Men sa maŋ ta amansherbi kikɛ n wɔtɔ men be ejifa to. 10Men sa maŋ ta ekɔlgu n lar ekpa na to ŋko nle anyɔnyɔ ŋko asɛbta nyɔsopoana ŋko akpabiana n ti men be amu so n yɔ. A daga eshumpo ka nya mbe keji mbe kushuŋ to. 11Kadegbombi ŋko kadebi kama nɛ men baŋ fo, men luri kumo to n fin esa nɛ e daga men ka luri mo pe. Menyi alɛ baŋ luri ndoŋ, men baa wɔ ndoŋ loŋ hale nɛ men ya lar kade na to. 12Laŋ kama to nɛ men ya kaa luri, men kaŋɛ le: ‘Kagbenewushi e baa wɔ laŋ ere to ebi so.’ 13Nɛ laŋ na to ebi baŋ daga loŋ be kechɔrɔ, kagbenewushi na beeŋ baa wɔ bumo so. Ama nɛ b baŋ maŋ daga kechɔrɔ na, men naŋ leŋi men be kagbenewushi na be kɔnɔ. 14Nɛ kowu kama ŋko kade kama malɛ to nɛ men yɔ nɛ b maŋ sɔ menyi ŋko ŋ kini kenu men be kubɔya na, men lar ŋ gbaŋgbaŋ men be aya to be shishɛr n lɛ bumo. 15Mee kaŋɛ menyi kashenteŋto nna fanɛ demujiachɛ na, asheŋ beeŋ ba bɔ Sodɔmebi nɛ Gomɔraebi so a chɔ kananɛ a beeŋ baa du n sa loŋ be kade na to ebi.”
Tɔrɔ nɛ k bee ba na be asheŋ
16Kede be kaman nɛ e naŋ kaŋɛ: “Kashenteŋto, mee shuŋi menyi nna nɛ menyi nɛ durnya ere to ebi e ya kaa wɔtɔ fanɛ mbolpɔ kaa wɔ ekuntuŋ to na. Men baa nyi asheŋ, a de men be amu so fanɛ awɔ nsaa du boeŋ fanɛ ali.
17Men baa de edimɛdi so, ŋkpal manɛ so, baaŋ pɛ menyi n yɔ demujikpa n ya kuya menyi so ashi bumo be nshɛrbuana to. 18Baaŋ kpal ma so n yɛr menyi bewurbi nɛ bewurgboŋana be anishito nɛ men ji ma asheŋ be shɛda n sa bumo nɛ nnyamase. 19Nɛ b baa yɛr menyi demujikpa, men sa maa fɔŋ kananɛ menyeeŋ ya malga so ŋko kusɔ nɛ menyeeŋ ya kaŋɛ so, ŋkpal manɛ so, kumo be jemanɛ ya fo, menyeeŋ nya kusɔ nɛ k daga fanɛ men kaŋɛ. 20Ŋkpal manɛ so, mmalga nɛ menyeeŋ malga na, maaŋ baa la menyeya, a beeŋ baa shi men Tuto Ebɔrɛ be Kiyoyu na kutɔ nna a bɔla menyi to a lar. 21Basa beeŋ ta bumo niopibiana gbagba n sa nɛ b mɔ nɛ betuto e wora bumo be bibi loŋ. Mbia beeŋ wu bumo nioana nɛ bumo tutoana kedoŋ n ta bumo n sa nɛ b mɔ. 22Ekama beeŋ kishi menyi ŋkpal ma so, ama esa kama nɛ e ji kanyiti n ya fo lalaloge na beeŋ nya kumɔlga. 23Kade kama nɛ men yɔ nɛ b ya kaa tɔrɔ menyi, men lar ndoŋ n shile n yɔ kepɔtɛ to. Kashenteŋto, ma e kaŋɛ menyi na fanɛ men maaŋ loge men be ashuŋ kikɛ ashi Israɛl be efuli ere so be kade kama to pɔɛŋ nɛ ma, Nyiŋgbasa Pibinyɛn e ba.
24Ekoyapo kikɛ maŋ chɔ mbe eŋinipo, kenya kikɛ malɛ maŋ chɔ mo nyɛnpe. 25Amoso, ekoyapo kama nɛ e fo mbe eŋinipo so, e shin nɛ loŋ e kukwe mo. Kenya kama malɛ nɛ e ba fo mo nyɛnpe so, e shin nɛ loŋ e kukwe mo. Nɛ basa baa tre kanaŋ ko to be enimu Alubipo Biyɛlzibel, kumo ere kanaŋ na to ebi bre beeŋ nya atre lubi nɛ a chɔ loŋ ai.”
Esa nɛ e daga kaŋana be asheŋ
26Amoso, men sa maa ŋana edimɛdi. Kusɔ kama nɛ k buu so beeŋ ba dii efuli nɛ kumo be wulo kikɛ e ba bugi so. 27Asɔ nɛ mee kaŋɛ menyi tentembiri to ere, menyeeŋ ba malga amo gbagba kufulbi so, kusɔ kama malɛ nɛ men nu wulo to, men malga amo ashi ebuana be esoso. 28Men sa maa ŋana basa nɛ baa kaa tiŋ a mɔ men be eyur ere ŋkaa maaŋ naŋ tiŋ m mɔ men be ayoyu na. Esa nɛ e daga kaŋana e la emo nɛ e beeŋ tiŋ n jija esa be eyur nɛ mbe kiyoyu kikɛ ashi Setani be edɛ to. 29Feeŋ tiŋ n ta kuboo gba n tɔ etitibi anyɔ, ŋke amo be kekama maaŋ tɔr kasawule n wu nɛ Ebɔrɛ Etuto na maŋ nyi kumo be asheŋ. 30Ama menyi ere, Ebɔrɛ nyi kananɛ men be emin gba sa. 31Amoso, men sa maa lɔ kufu, ŋkpal manɛ so, men bɔ etitibi damta!
Kebaanyi Kristo be asheŋ
32Ekama nɛ e bugi to ŋ kaŋɛ basa to fanɛ ma e wɔ mo, ma alɛ gba beeŋ wora loŋ n sa mo ashi n Tuto nɛ e wɔ ebɔrɛso na be anishito. 33Ama ekama nɛ e bee kaŋɛ basa to fanɛ mannɛ ma e wɔ mo, ma alɛ gba beeŋ kaŋɛ fanɛ m maŋ nyi mo ashi n Tuto nɛ e wɔ ebɔrɛso na be anishito.
B ka kpal Yesu so m barga to be asheŋ
34Men sa maa fɛ fanɛ m ba na nɛ m ba sa durnya ere kagbenewushi. Ayai, mannɛ kagbenewushi nɛ m ba sa, basa be ketu abar m bile be kebaawɔtɔ nɛ m ba sa. 35M ba na nɛ m ba shin nɛ bibinyɛn nɛ bumo tutoana e barga abar nɛ bibiche nɛ bumo nioana e barga abar nɛ bechekilpo nɛ bumo shacheana malɛ gba e barga abar. 36Esa be kaman to ebi e naaŋ ba kaa la amodoŋwura mo doŋana.
37Esa kama malɛ nɛ e bee sha mo tuto nɛ mo nio a chɔ ma maŋ daga e ka la meya. Ekama malɛ nɛ e bee sha mo pibinyɛnso ŋko mo pibicheso a chɔ ma maŋ daga e ka la meya. 38Esa kama nɛ e maŋ sulɔ mbe kedibi largato m bɛ ma so maŋ daga e ka la meya. 39Esa kama nɛ e bee sha mbe ŋkpa ga beeŋ paŋ kumo, ama ekama nɛ e bee paŋ mbe ŋkpa ŋkpal ma so, beeŋ nya kumo.
Etɔnɔ be kenya be asheŋ
40“Ekama nɛ e sɔ menyi, sɔ ma nna na. Nɛ ekama malɛ nɛ e sɔ ma, sɔ emo nɛ e shuŋi ma na nna na. 41Esa kama nɛ e sɔ anebi ŋkpal e ka la anebi na so, beeŋ nya tɔnɔ fanɛ anebi be tɔnɔ. Ekama malɛ nɛ e sɔ elelapo kama ŋkpal e ka la elelapo na so, beeŋ nya tɔnɔ fanɛ elelapo be tɔnɔ. 42Nɛ ekama malɛ nɛ e ta nchu nuuso wushiso gbrɛbi kama n sa ma mbibi ere be ekama ŋkpal amodoŋwura ka la ma ebɛsopo so, abaanaaworasheŋ, esa nɛ e bee sa mo nchu na beeŋ nya kumo be tɔnɔ.”
11Mbɔ nɛ Jɔn kabɔrɛbɛrpo shuŋi na be asheŋ
1Yesu ka kaŋɛ mbe bebɛsopo kuduanyɔ na asɔ nɛ a daga fanɛ b wora na kikɛ n loge nɛ e lar ndoŋ n yɔ nɛ e ya ŋini abɔrɛsheŋ nseŋ bɔ kubɔya na n sa nde nɛ a taga to ndoŋ na to ebi. 2Jɔn kabɔrɛbɛrpo ka wɔ kabuti to nseŋ nu Kristo be asheŋ woraso nɛ e shuŋi mbe bebɛsopo ko Yesu kutɔ nɛ b ya bishi mo: 3“Fo e la emo nɛ e beeŋ ba na ŋko an baa kraa jo amodoŋwura?” 4Nɛ Yesu kaŋɛ bumo le: “Men bɛta n ya kaŋɛ Jɔn asɔ nɛ men nu nɛ amo nɛ men wu ere be asheŋ fanɛ: 5Mee shin nɛ betanpo bee wu nɛ ebobi bee nite nɛ bebotipo bee nyalɛ so nɛ ekpawu bee nu nɛ bubuni bee tiŋi luwu to nɛ bebɔlpo malɛ bee nya a nu baru lela na be asheŋ. 6Kagbenefuli la ekama nɛ e maa wora ma shikashika na peya nna.”
7Jɔn be bebɛsopo na ka bɛta a yɔ nɛ Yesu fara a malga Jɔn be asheŋ a kaŋɛ jimaŋ na: “Men ka daŋ yɔ Jɔn kutɔ kiyi to na, manɛ nɛ men daŋ tama keyawu? Men daŋ yɔ nna nɛ men ya wu kefitiri be keyɛlbi nɛ afu wɔtɔ a ber a dɛlɛ to na nna ŋko? 8Manɛ nɛ men daŋ lar n yɔ nɛ men ya keni? Men daŋ yɔ nna nɛ men ya keni kanyɛn ko ka buu damaso be asɔbuuso ŋko? Basa nɛ baa kaa buu damaso be asɔbuuso na bee kaa wɔ ewurkpaana nna. 9Men kaŋɛ ma, manɛ nɛ men daa tama keyawu? Men daa tama keyawu anebi nna ŋko? Kashenteŋ nɛ mee kaŋɛ menyi na fanɛ men daŋ ya wu emo nɛ e chɔ anebi gba. 10Ŋkpal manɛ so, Jɔn be asheŋ nɛ abɔrɛsibɛ na bee kaŋɛ fanɛ Ebɔrɛ kaŋɛ le na:
‘Ma kabɔ nde, meeŋ shuŋi mo nna
nɛ e juŋkpar fo n ya bugi ekpa n sa fo.’
11Mee kaŋɛ menyi kashenteŋto nna fanɛ durnya ere to be bomin kikɛ maŋ naŋ lar a chɔ Jɔn kabɔrɛbɛrpo, ama Ebɔrɛ be kuwura na to be ekekarso gba chɔ mo. 12Yili jemanɛ nɛ Jɔn kabɔrɛbɛrpo bɔ mbe kubɔya na m ba fo mbre, Ebɔrɛ be kuwura na baa nya eleŋ nna ga a yɔ anishito nɛ belempo ko malɛ gba baa wora ania ga a fin kesuge kumo. 13Anebiana na kikɛ nɛ Mosis be mbra na kikɛ daŋ malga kuwura na be asheŋ nna pɔɛŋ nɛ Jɔn be jemanɛ na fo. 14Nɛ menyi alɛ gba baa sha keyirda, men baa nyi fanɛ Jɔn e la anebi Elaija na, mo alɛ be keba be asheŋ nɛ b daŋ wu ŋ kaŋɛ na. 15Amoso fo nɛ fo kɔ asoe, fo nu!
16To, naniere, manɛ nɛ meeŋ ta mbreebi m ber? B du fanɛ mbia ka tase kelɔnɛ so ntuŋ so nna nɛ katuŋ ko to ebi bishi kuko to ebi le:
17‘Manɛ e ba nɛ an laŋ ŋkure kejafɔ to n sa menyi nɛ men kini kecha?
Nɛ manɛ e ba nɛ an shu keeli to n sa menyi
nɛ men kini kechɛ anyi to n shu?’
18Men du fanɛ mbia ere nna, ŋkpal manɛ so, Jɔn ka ba kaa kishi, mo alɛ ŋkaa maa nuu nsa be yiri kikɛ nɛ ekama kaŋɛ le: ‘Kiyoyu lubi e wɔ mo to.’ 19Nɛ ma alɛ, Nyiŋgbasa Pibinyɛn ba kaa ji nsaa nuu nɛ ekama naa kaŋɛ le: ‘Men keni kanyɛn ere, ajibishapo nɛ nsanuupo nɛ lamposɔpoana nɛ alubiworapoana bumo teri e la mo.’ Ama enyiashempo be asheŋ woraso malɛ e naa ŋini kanyiasheŋ ka kɔ kashenteŋ.”
Nde mo nɛ amo to ebi maŋ yirda be asheŋ
20Ade be kaman nɛ Yesu fara a fiɛ nde nɛ e daŋ wora mbe emamachisheŋ damta amo to na ebi so ŋkpal b ka daa maŋ lar bumo be alubi to na so. 21E yɛ: “Kɔrazinebi, asheŋ maaŋ nyalɛ n sa menyi kikɛ, Bɛtsaidaebi, menyi alɛ gba, asheŋ maaŋ nyalɛ n sa menyi, ŋkpal manɛ so, emamachisheŋ nɛ n wora menyi to ere, nɛ n daŋ wora amo Tayɛ nɛ Saidɔn to nna, ndoŋebi daŋ ta nsunɔ n chaŋ bumo be eyurana so nseŋ buu asɔ a tase fanɛ keeli to ebi a ŋini fanɛ b lar bumo be alubiana to n chɛr. 22Amoso, demujiachɛ na asheŋ beeŋ baa bɔ Tayɛ nɛ Saidɔn ebi so a chɔ kananɛ a beeŋ baa du n sa menyi. 23Nɛ menyi alɛ Kapɛɛniamebi, menyi daa sha kemaŋ menyi be amu so nna n yɔ ebɔrɛso ŋko? To, baaŋ ta menyi n lɛ n wɔtɔ Setani be edɛ to. Emamachisheŋ nɛ n wora menyi to ere, nɛ n daŋ wora amo Sodɔm to nna, dafanɛ k kraa wɔtɔ hale m ba fo mbre. 24Ama mee kaŋɛ menyi nna fanɛ demujiachɛ na, asheŋ beeŋ baa bɔ Sodɔmebi so a chɔ kananɛ a beeŋ baa du n sa menyi.”
Yesu ka bee chɔrɔ Ebɔrɛ nsaa tre basa be asheŋ
25Jemanɛ na so nɛ Yesu kaŋɛ le: “Etuto nɛ fo la ebɔrɛso nɛ kasawule so be Enyɛnpe, mee chɔrɔ fo ga ŋkpal fo ka ta asɔ nɛ fo ta ŋ ŋana benyiashempo nɛ bekoyapo so nseŋ bugi amo be wulo n sa bebɔlpo so. 26N Tuto, kashenteŋ, fo gbagba e yili kumo loŋ n shin nɛ k wora m bɛ fo keparso.”
27Kede be kaman nɛ Yesu naŋ kaŋɛ le: “N Tuto ta kusɔ kama nna m bɔɔ ma enɔ. Esa kama maŋ nyi esa nɛ e la Ebinyɛn na she Etuto na, esa kikɛ malɛ maŋ naa nyi Etuto na she Ebinyɛn na nɛ bumo nɛ Ebinyɛn na bee sha keta Etuto na ŋ ŋini na nawule.
28Men kikɛ nɛ men sulɔ men be esulɔ gbɛgbɛso ŋ gben na, men ba ma kutɔ nɛ n sa menyi ewushi. 29Men be ekama e ta ma kubɔ to be kebarga n dii nɛ ma nɛ mo e baa na, saŋɛ na so e beeŋ koya kebaawɔtɔ ashi ma kutɔ, ŋkpal manɛ so, n du boeŋ nna a bar ma kumu kaseto. Ekama nɛ e baŋ wora loŋ, e beeŋ nya ewushi. 30Kubɔ to be kebarga nɛ meeŋ sa menyi na maŋ du kpakpa nɛ esulɔ nɛ mee ta a sulɔ menyi na malɛ gba maŋ wɔ egbɛ.”
12Ewushiachɛ be demu be kebishi be asheŋ
1Saŋko, kewushiachɛ ko Yesu nɛ mbe bebɛsopo na adurbi be kudɔ to a choŋ. Amo be jemanɛ na so nɛ akoŋ kɔ mbe bebɛsopo na nɛ b fara a buri adurbi na be ako a we. 2Efarisiana na ka wu loŋ nɛ b kaŋɛ Yesu: “Keni, fo bebɛsopo bee wora kusɔ nɛ anyi be mbra na bee kishi kewushiachɛ nna na.” 3Nɛ Yesu bishi bumo: “Men maŋ naŋ kraŋ kusɔ nɛ Ewura Deevid daŋ wora saŋɛ nɛ akoŋ daŋ pɛ mo nɛ basa nɛ b daa wɔ mo kutɔ na nna a? 4E daŋ yɔ Ebɔrɛ be lambu to nna n ya ta ebodobodo nɛ b daŋ ta n lara sarga n sa Ebɔrɛ na nna nɛ mo nɛ basa na we, ŋkeshin nɛ an be mbra na bee kaŋɛ fanɛ bɔrɛmatapo na nawule e naaŋ tiŋ n we loŋ be bodobodo na. 5Anebi Mosis be mbra na gba bee kaŋɛ fanɛ kewushiachɛ kikɛ bɔrɛmatapoana na bee wora nna a da kewushiachɛ be mbra na so ashi bɔrɛlambu na to, ama kumo alɛ be kulubi maa bɛ bumo so. Men maŋ naŋ kraŋ kumo a? 6Ma e kaŋɛ menyi na fanɛ emo nɛ e chɔ bɔrɛlambu na e wɔ nfe na. 7Le nɛ abɔrɛsibɛ na bee kaŋɛ: ‘M maa sha asɔbɔya be esarga, kebaala basa nɛ mee sha.’ Nɛ menyi alɛ daa nyi kumo be kifito nna kashenteŋto, men daa maaŋ kaŋɛ fanɛ basa nɛ b maŋ wora kulubi ji kapɔŋ. 8Ma, Nyiŋgbasa Pibinyɛn e la kewushiachɛ na be Enyɛnpe.”
Kanyɛn nɛ mbe enɔ wu na be asheŋ
9Ndoŋ nna nɛ Yesu lar ndoŋ n yɔ bumo be nshɛrbu na to. 10Nɛ kanyɛn ko malɛ kɔ enɔ wuso a wɔ ndoŋ. Basa ko malɛ gba daa wɔ ndoŋ a fin ekpa nɛ b wu Yesu kulubi, amoso, le nɛ b daŋ bishi mo: “Anyi be mbra na bee shuli fanɛ b chɛ esa kewushiachɛ a?” 11Nɛ Yesu malɛ bishi bumo: “Nɛ fanɛ menyi be eko kɔ kubolpɔ koŋwule nɛ k tɔr kemaŋ chiŋgeliŋ to kewushiachɛ na, kumowura maaŋ ya pɛ kumo n lara a? 12Men maŋ nyi fanɛ nyiŋgbasa e chɔ kubolpɔ ga a? Amoso anyi be mbra na bee shuli fanɛ b wora kelela kewushiachɛ na.” 13Kumo be kaman nɛ e kaŋɛ kanyɛn na: “Teŋi fo enɔ to.” E ka teŋi kumo to nɛ k nya eleŋ a du fanɛ enɔ nyɔsopo na. 14Kede malɛ be kaman nɛ Efarisiana na lar n ya to jina kananɛ baaŋ wora m mɔ Yesu.
Ebɔrɛ be kenya laraso be asheŋ
15Yesu ka pin bumo be jina na be asheŋ nɛ e lar ndoŋ nɛ basa damta ko bɛ mo so nɛ e chɛ bumo to be belɔpo kikɛ, 16nseŋ kpele bumo kusoe fanɛ b sa maa kaŋɛ basa esa nɛ e la mo, 17saŋɛ na so, kusɔ nɛ Ebɔrɛ bɔla anebi Aizaaya to m malga le na beeŋ bɔla ekpa. 18E yɛ:
“Ma kenya nɛ ma kagbene fuli mo so
nɛ mee sha mo nseŋ lara nde.
Meeŋ ta ma Kiyoyu n wɔtɔ mo to
nɛ e kaŋɛ basa kananɛ Ebɔrɛ bee ji edemu be asheŋ.
19Ama e maaŋ ji emɔrɔ ŋko m ponte to,
esa malɛ maaŋ nu mbe ebɔl ka dii abɔrbi so.
20E maaŋ bu kejolobi kɔnto gba to
ŋko n duŋ fitila nɛ k maa wu nɛnɛ.
Kede e naa ŋini fanɛ e maaŋ pɔ aba kikɛ,
hale nɛ kashenteŋ be keji e ya sɔ kejuŋkpar.
21Nɛ basa kikɛ e ta bumo be tama kikɛ n deŋi mo so.”
Yesu nɛ Biyɛlzibel be asheŋ
(Maak 3:20-30; Luuk 11:14-23; 12:10)
22Kachako basa ko bar mbuibilubiwura ko Yesu kutɔ. E daa la tanponyɛn nna, mo alɛ nseŋ daŋ naa la neemu. Nɛ Yesu chɛ mo nɛ e fara a malga nseŋ naa wu. 23Nɛ k chinchiŋ basa na kikɛ ga nɛ b bishi abar le: “Ama kanyɛn ere e la Ewura Deevid mo Nanabi na a?” 24Efarisiana na ka nu loŋ nɛ b kaŋɛ: “Mbuibi lubiana be ewura Biyɛlzibel e naa sa mo eleŋ nɛ e kɔ a ju mbuibi lubiana na.” 25Ama Yesu pin bumo be nfɛra na nseŋ kaŋɛ bumo le: “Ewura kama nɛ mbe basa barga to a kɔ abar kena, kuwura na maaŋ chɛr ŋkeŋ tɔr. Nɛ kade kama ŋko kakurge koŋwule kama to ebi baŋ barga to a kɔ abar kena, kade na ŋko kakurge na beeŋ jija. 26Amoso, nɛ Setani bee ju Setani, e barga mbe kumu to a kɔ mo gbagba be kumu kena nna na. Nuso nɛ mbe kuwura na beeŋ wora a wɔtɔ 27Menyi yɛ Biyɛlzibel e naa sa ma eleŋ nɛ ŋ kɔ a ju mbuibi lubiana ashi basa to. To, nɛ wanɛ malɛ e naa sa men be bebɛsopoana eleŋ nɛ baa tiŋ a ju bumo ashi basa to? To, men gbagba be bebɛsopo e naa ŋini fanɛ men maŋ kɔ kashenteŋ. 28Kashenteŋto, Ebɔrɛ be Kiyoyu na e naa sa ma eleŋ nɛ ŋ kɔ a ju mbuibi lubi basa to, nɛ loŋ malɛ bee ŋini fanɛ Ebɔrɛ be kuwura na teŋ ba menyi to. 29Esa kama maaŋ tiŋ n tintiŋ n luri elempo be laŋ to n ta mbe asɔ n yɔ ama e kre elempo na nna pɔɛŋ nseŋ tiŋ n yuri mbe kowu na to be asɔ n yɔ. 30Esa kama nɛ e maŋ la n teri la n doŋ nna nɛ ekama malɛ nɛ e maa chɛ ma to a chala, bee gboŋi asɔ nɛ mee chala nna.
31Amoso, mee kaŋɛ menyi le nna fanɛ basa be kulubi kama nɛ kamalga kama nɛ k gbiti Ebɔrɛ beeŋ nya keyigempaŋ, ama kamalga kama nɛ k gbiti Kiyoyu Cheeŋ na maaŋ nya keyigempaŋ kikɛ. 32Esa kama nɛ e malga ŋ gbiti ma, Nyiŋgbasa Pibinyɛn beeŋ tiŋ n nya kumo be keyigempaŋ, ama ekama nɛ e malga ŋ gbiti Kiyoyu Cheeŋ na maaŋ nya kumo be keyigempaŋ kikɛ, jemanɛ ere so ŋko jemanɛ nɛ k bee ba na.”
Kedibi nɛ kumo be asɔrso be asheŋ
33“Nɛ fo baŋ shuli fanɛ kedibi walɛ, kumo ere kumo be asɔrso gba walɛ, ama nɛ fo baŋ shuli fanɛ kedibi maŋ walɛ, kumo ere kumo be asɔrso gba maŋ walɛ, ŋkpal manɛ so, kedibi kama be asɔrso nɛ baa ta a pin kumo. 34Basa lubi fanɛ awɔ ere! Nuso nɛ menyeeŋ tiŋ a la basa lubi le nsaa tiŋ a malga asɔ lela be asheŋ? Men maŋ nyi fanɛ asɔ nɛ a bɔlɔ nyiŋgbasa be kagbene to e naa lar mbe kɔnɔ to a? 35Esa lela bee kaa shin nɛ asɔ lela damta nɛ a wɔ mo to na nna bee shi mo to a lar nɛ esa lubi malɛ bee kaa shin nɛ asɔ lubi damta nɛ a wɔ mo to na bee kaa shi mo to a lar. 36Ma e kaŋɛ menyi na fanɛ demujiachɛ na ekama beeŋ kute kesariaso be kamalga jiga kama nɛ e malga be kifito. 37Ŋkpal manɛ so, esa be mmalga so nɛ baaŋ ba yili n ji amodoŋwura demu. Mmalga na e naaŋ ba shin nɛ fo ji n lar ŋko n tɔr ntaŋ.”
B ka kule Yesu fanɛ e wora kemamachisheŋ be asheŋ
38Ndoŋ nna nɛ mbraŋinipoana nɛ Efarisiana na be beko lara ebɔl ŋ kaŋɛ Yesu le: “Eŋinipo, wora kemamachisheŋ ko ŋ ŋini anyi.” 39Nɛ Yesu kaŋɛ le: “Ama mbreebi be alubi nɛ kabɔrɛkini shi bumo to bre. B yɛ fanɛ n wora mamachi be kesheŋ ko ŋ ŋini fanɛ Ebɔrɛ wɔ ma kaman, ama b maaŋ nya shɛŋ n wu she anebi Jona be mamachi be kesheŋ na nawule. 40Kananɛ Jona daŋ baŋ ji nchɛ asa nɛ nnyɛ asa kɔrɔtɔgboŋ na be epun to na, loŋ gbagba na nɛ ma, Nyiŋgbasa Pibinyɛn na beeŋ ji nchɛ asa nɛ nnyɛ asa kasawule to. 41Demujiachɛ na Ninɛveebi beeŋ yili n ji m bri mbreebi, ŋkpal manɛ so, anebi Jona ka daŋ bɔ kubɔya na n sa bumo na, b daŋ lar bumo be alubi to, ama ma e kaŋɛ menyi na fanɛ esa ko wɔ nfe a chɔ anebi Jona. 42Demujiachɛ na Bɔrɛfito be Ewurche beeŋ yili n ji m bri mbreebi, ŋkpal manɛ so, e yili kaboŋ wɔfɔ durnya ere to n nite n ya nu Ewura Sɔlɔmɔn be kashennyi be kesheŋ ŋini, ama ma e kaŋɛ menyi na fanɛ esa ko wɔ nfe a chɔ Ewura Sɔlɔmɔn.”
Kiyoyu lubi be kenaŋ bɛta mba be asheŋ
43“Kiyoyu lubi baŋ lar esa to, e na kiyi to nna a fin ewushikpa. E baŋ fin kakpa ŋ gben, 44le nɛ e bee kaŋɛ mbe kumu: ‘Meeŋ naŋ bɛta n yɔ ma kowu dra nɛ n lar na to.’ E baŋ bɛta m ba wu fanɛ b lɔŋɛ kowu na nɛnɛ n yili nɛ shɛŋ maŋ wɔtɔ, 45e bee lar nna n ya keta mbuibi lubi ashunu nɛ b lubi a chɔ mo m ba ti mbe kumu so a wɔ ndoŋ. Saŋɛ na so amodoŋwura be kebaawɔtɔ bee lubi nna a ti so a chɔ kebaawɔtɔ nɛ e daa kɔ sososo na. Loŋ e naaŋ wora mbreebi lubi ere.”
Yesu mo nio nɛ mo siponyɛnsoana be asheŋ
46Yesu daŋ kraa malga a sa basa na nna nɛ mo nio nɛ mo siponyɛnsoana ba yili kowu a sha kemalga mo kutɔ. 47Ndoŋ nna nɛ basa na to be eko kaŋɛ Yesu le: “Keni, fo nio nɛ fo siponyɛnsoana yil kowu a sha kemalga fo kutɔ.” 48Nɛ Yesu bishi kanyɛn na le: “N nio nɛ n siponyɛnsoana e la basa mo?” 49Kede be kaman nɛ e teŋi enɔ ŋ ŋini mbe bebɛsopo nseŋ kaŋɛ le: “N nio nɛ n sipoana nde. 50Ŋkpal manɛ so, ekama nɛ e bee wora n Tuto nɛ e wɔ ebɔrɛso na be aparsheŋ e la n sipo nɛ n sipoche nɛ n nio.”
13Eduupo be keŋasa na be asheŋ
1Kumo be kamɔnchɛ na kikɛ nɛ Yesu lar laŋ na to n yɔ Galili be kepagboŋ na ase n ya kaa tase. 2Jimaŋ nɛ k daŋ shɛr ŋ kulti mo na daa shi ga nɛ e kpal loŋ so n luri ekuloŋ to n chena n ta aŋasa ŋ ŋini jimaŋ na asɔ damta. Saŋɛ na so nɛ bumo alɛ yil kedeŋi so. 3Aŋasa nɛ e daŋ ta ŋ ŋini bumo asɔ damta a kaŋɛ: “Kanyɛn ko e daa wɔtɔ n lar n yɔ mbe kudɔsawule so nɛ e ya duu asɔ. 4E ka ya kaa ŋmenyaŋ asɔ duuso na nɛ amo be ako tɔr ekpa to nɛ mbuibi ba tise amo n ji. 5Nɛ ako malɛ tɔr kejasawule so, kakpa nɛ eshishɛr maŋ shi. K maŋ chɛr ko nɛ a kɔr, ŋkpal manɛ so, a maŋ yɔ nchiŋ ko. 6Ama epeŋi ka baŋ lar nɛ asɔ kɔrso popɔrbi na bolo to, ŋkpal manɛ so, amo be nliŋi maŋ yɔ nchiŋ ko nɛ asɔ na kikɛ wɔl. 7Asɔ duuso na be ako malɛ tɔr ewi to nɛ ewi na daŋ m pɛ amo. 8Ama asɔ duuso na be ako malɛ tɔr eshishɛr lela to ŋ kɔr n daŋ n wora. Amo be ako wora bibi kalfa kalfa, ako adesheshe, ako malɛ adesasa.” 9Keŋasa ere be kaman nɛ Yesu kaŋɛ: “To, fo nɛ fo kɔ asoe, fo nu.”
Kusɔ nɛ k ba nɛ Yesu daa bɔ aŋasa be asheŋ
10Ade be kaman nɛ bebɛsopo na ba bishi Yesu le: “Manɛ e ba nɛ fee ta aŋasa a malga abɔrɛsheŋ a sa basa ere?” 11Nɛ Yesu kaŋɛ bumo le: “Ebɔrɛ bugi mbe kuwura na to be kesheŋ ŋini be ewulo nna n sa menyi, ama e maŋ wora loŋ n sa basa pɔtɛ bre. 12Ŋkpal manɛ so, ekama nɛ e kɔ beeŋ naŋ nya ga n ti so, ama ekama nɛ e maŋ kɔ, gbrɛ nɛ e kɔ na gba, baaŋ sɔ amo mo kutɔ. 13Kusɔ nɛ k ba nɛ mee ta aŋasa a bɔ a sa bumo na nde: Baa keni, ama b maa wu shɛŋ, baa nu, ama b maa nu to ŋko a pin to. 14Amoso, kusɔ nɛ anebi Aizaaya daŋ wu ŋ kaŋɛ na bɔla ekpa ŋkpal bumo be kebaawɔtɔ ere so nna na. E yɛ:
‘Basa ere beeŋ nu hale n ya gben,
ama b maaŋ pin to, baaŋ keni hale n ya gben,
ama b maaŋ wu shɛŋ.
15Ŋkpal bumo be ŋgbene ka du kpakpa so,
b ti bumo be asoe so nseŋ buu bumo be anishi so.
Nɛ mannɛ aloŋ, bumo be anishi beeŋ bugi asheŋ be kewuto
nɛ bumo be asoe e bugi asheŋ be kenuto
nɛ bumo be ŋgbene e bugi asheŋ be kepinto.
Ebɔrɛ yɛ: Loŋ na, baaŋ ba ma kutɔ
nɛ n lara bumo ashi bumo be kebaawɔtɔ dra to
n sa bumo kebaawɔtɔ popɔr.’
16Menyi nɛ men kɔ anishi a wu nɛ asoe a nu ere, kagbenefuli la menyeya nna. 17Kashenteŋ nɛ mee kaŋɛ menyi na fanɛ anebi damtaana nɛ Ebɔrɛ be basa damtaana daŋ yɛlga kewu asɔ nɛ menyee wu ere a maŋ nya amo n wu. B daŋ yɛlga kenu asheŋ nɛ menyee nu ere a maŋ nya amo n nu.”
Yesu ka ŋini eduupo be keŋasa be kifito be asheŋ
18Nɛ Yesu kaŋɛ: “To, naniere, men nu asɔ nɛ eduupo be keŋasa na bee ŋini. 19Ekama nɛ e bee nu Ebɔrɛ be kuwura na to be asheŋ ŋkaa maa pin kumo be asheŋ to na du fanɛ asɔ duuso nɛ a daŋ tɔr ekpa to na nna. E baŋ nu n loge, alubipo na bee ba nna m ba lara kamalga na mbe kagbene to. 20Asɔ duuso nɛ a tɔr kejasawule so na du fanɛ esa nɛ e bee nu kamalga na nsaa sɔ kumo nɛ kagbenefuli epul na to na nna. 21Ama k maa luri mo to nɛnɛ, amoso, e maa yirda a yɔ kufɔ. Awurfoŋ nɛ tɔrɔ baŋ tu mo ŋkpal kamalga na so, epul na to nɛ e bɛ so ŋ gben. 22Asɔ duuso nɛ a tɔr ewi to na malɛ du fanɛ esa nɛ e bee nu kamalga na nna nɛ durnya ere to be kafɔŋ nɛ kumo be kemansherbisha ba luri n sɔ kamalga na be kaboŋ, nɛ e bɛ so ŋ gben. 23Asɔ duuso nɛ a tɔr eshishɛr lela to na du fanɛ esa nɛ e bee nu kamalga na nsaa pin kumo to na nna. Le be esa e naa bar tɔnɔ kashenteŋto na fanɛ kananɛ asɔ duuso bee wora bibi na, saŋko a bee wora bibi kalfa, saŋko bibi adeshe, nɛ saŋko malɛ bibi adesa.”
Asɔ duuso lubi be keŋasa be asheŋ
24Ndoŋ nna nɛ Yesu naŋ bɔ keŋasa ko ŋ kaŋɛ bumo. E yɛ: “Ebɔrɛso be kuwura na du fanɛ kanyɛn ko ka ya duu asɔ duuso lela mbe ndɔ to nna. 25Kanyɛso ko ekama ka bee di nɛ mo doŋ ya duu asɔ duuso nɛ b maa ji n wɔtɔ asɔ duuso lela na to nseŋ choŋ. 26Asɔ duuso lela na ka ba kɔr n fara a daŋ a sɔr nɛ asɔ duuso nɛ b maa ji na malɛ fara a lar. 27Ndoŋ nna nɛ kudɔ na wura be anya ba bishi mo le: ‘Ebunyampo, mannɛ asɔ duuso lela nɛ fo daŋ duu fo ndɔ to na a? To, nɛ nnɛ nɛ asɔ duuso lubi ere malɛ shi?’ 28Ndoŋ nna nɛ kudɔ na wura kaŋɛ mo le: ‘Ma edoŋ ko e wora loŋ na.’ Nɛ anya na bishi mo: ‘Fee sha fanɛ an ya tia amo n lɛ a?’ 29Nɛ kanyɛn na kaŋɛ bumo: ‘Ayai, nɛ mannɛ aloŋ, men ya kaa tia alubi na, menyeeŋ tia alela na be ako n ti so. 30Men yige amo nɛ alela na kikɛ nɛ a baa yil a daŋ hale nɛ kasɔteŋi be jemanɛ e ya fo nɛ ŋ kaŋɛ beteŋipo na le: Men tia alubi na pɔɛŋ ŋ kre amo ntuŋ so n ta amo n wɔtɔ edɛ to. Amo be kaman nɛ men teŋi alela na n wɔtɔ ma kapuro to.’ ”
Kakilia be keduuso be keŋasa be asheŋ
31Nɛ Yesu naŋ kaŋɛ bumo keŋasa popɔr fanɛ: “Ebɔrɛso be kuwura na du fanɛ kakilia be keduusobi nna, aduusoana kikɛ be kefimbi nɛ esa bee ta a duu mbe kasawule so. 32Nɛ k bee daŋ a ki keeyagboŋ a chɔ keeya kama na nna nɛ mbuibi ba kaa tɔ amo be asha a wɔtɔ kumo be ayabi to.”
Yiisi be keŋasa be asheŋ
33Nɛ Yesu naŋ bɔ bumo keŋasa ko ŋ kaŋɛ: “Ebɔrɛso be kuwura na du fanɛ yiisi nna. Eche baŋ ta yiisi n wɔtɔ katishaŋgboŋ nɛ nyifu to ŋ gbiti amo, a bee dii nna le fɔŋgrɔŋ.”
34Aŋasa nɛ Yesu daŋ ta a kaŋɛ e jimaŋ na asheŋ ere kikɛ. E daa sha nɛ e malga kamalgabi kama n sa bumo, aŋasa nɛ e daa bɔ. 35E daŋ wora loŋ nna nɛ kusɔ nɛ anebi ko daŋ kaŋɛ na e bɔla ekpa. Anebi na yɛ:
“Ebɔrɛ kaŋɛ: ‘M ba kaa malga bumo kutɔ,
aŋasa nɛ meeŋ baa bɔ bumo.
Meeŋ bugi asheŋ nɛ a la wulo be asɔ,
yili kasɔto be jemanɛ na m ba fo mbre n sa basa.’ ”
Yesu ka bugi asɔ duuso lubi be keŋasa na be kifito be asheŋ
36Ade be kaman nɛ Yesu yige jimaŋ na nseŋ luri laŋ to. Ndoŋ nna nɛ mbe bebɛsopo ba bishi mo le: “Fo maaŋ kaŋɛ anyi asɔ duuso lubi nɛ b duu kudɔ to na be kifito a?” 37Nɛ Yesu kaŋɛ bumo: “Esa nɛ e duu asɔ duuso lela na e la ma, Nyiŋgbasa Pibinyɛn. 38Kudɔ na e la durnya ere nɛ asɔ duuso lela na malɛ la Ebɔrɛ be kuwura na to be basa. Asɔ duuso lubi na malɛ e la alubipo na be basa. 39Edoŋ nɛ e duu asɔ duuso lubi na e la Setani. Kasɔteŋi be jemanɛ na e la lalaloge be jemanɛ na nɛ beteŋipo na malɛ la emalaika. 40Kananɛ b baŋ chala asɔ duuso lubi na n chɔɔ edɛ na gbagba chap nɛ asheŋ beeŋ wora lalaloge be jemanɛ na. 41Kumo be jemanɛ na ma, Nyiŋgbasa Pibinyɛn beeŋ shuŋi ma emalaika nɛ b chala asɔ kama nɛ a bee shin nɛ basa bee wora a da Ebɔrɛ so na nɛ alubiworapoana kikɛ nyam ashi ma kuwura ere to 42n lɛ edɛ wuloŋwuloŋ to. Ndoŋ nɛ basa wɔtɔ a shu nsaa we anyi to na. 43Saŋɛ na so nɛ Ebɔrɛ malɛ be basa wɔ bumo Tuto be kuwura to a nyɛkpɛ so fanɛ epeŋi na. To, fo nɛ fo kɔ asoe, fo nu.”
Kpanjawu to be kusɔ shaso be keŋasa be asheŋ
44Nɛ Yesu naŋ kaŋɛ: “Ebɔrɛso be kuwura na du fanɛ kusɔ shaso ko ka ŋana a wɔ kasawule ko to nna. Ndoŋ nna nɛ kanyɛn ko ya wu kumo nɛ mbe kagbene fuli mo ga nɛ e lɔŋɛ kumo ŋ ŋana kasawule to nɛnɛ. Kumo be kaman nɛ e ya ta mbe asɔ kikɛ n fa nseŋ ya tɔ kasawule na.”
45Nɛ Yesu naŋ kaŋɛ: “Kede be kaman, ebɔrɛso be kuwura na du fanɛ yawujipo nɛ e na a fin yawu kpakpaso be ashembi lela nɛ e tɔ na nna. 46E na a fin amo loŋ n ya wu kumo nɛ k walɛ ga nseŋ ya fa mbe asɔ kikɛ nɛ e ya tiŋ n tɔ kumo.”
47Nɛ Yesu naŋ kaŋɛ: “Kede malɛ gba be kaman ebɔrɛso be kuwura na du fanɛ b ka lɛ keshewu n wɔtɔ kepagboŋ to nna nɛ k pɛ ekɔrɔtɔ be yiri kikɛ. 48K baŋ pɛ m bɔlɔ, ekɔrɔtɔpɛpoana na bee gberge kumo nna n dii kedeŋi so n ya chena n tise ekɔrɔtɔana na to n ta alela na n wɔtɔ bumo be nlantaŋɛana to nseŋ ta amo be alubi na n lɛ. 49Lalaloge be jemanɛ na, loŋ nɛ asheŋ beeŋ baa du. Amo be jemanɛ na, emalaika beeŋ nite n chala basa lubiana ashi belela to n ta bumo n lɛ n wɔtɔ edɛ wuloŋwuloŋ to. 50Ndoŋ nɛ basa wɔtɔ a shu nsaa we anyi to na.”
Kashenteŋ dra nɛ kashenteŋ popɔr be asheŋ
51Ade kikɛ be kaman nɛ Yesu bishi bumo: “Men pin asheŋ ere kikɛ to a?” Nɛ b shuli ŋ kaŋɛ: “Mm, an pin amo to.” 52Nɛ e kaŋɛ le: “Mbraŋinipo kama nɛ b ŋini mo ebɔrɛso be kuwura na to be asheŋ baa du fanɛ laŋwura ko ka bela asɔ popɔr nɛ asɔ dra ashi mbe kpanjawu to be ebu to n lar na nna.”
B ka kini Yesu ashi Nazarɛt be asheŋ
53Yesu ka bɔ aŋasa ere n loge nɛ e lar kade na to 54n yɔ mo gbagba be kade to n ya ŋini basa abɔrɛsheŋ ashi bumo be nshɛrbu to nɛ mbe keŋini na chinchiŋ basa kama nɛ b nu amo na ga nɛ b bishi abar: “To, nnɛ nɛ kanyɛn ere nya le be kanyiasheŋ ere? Nɛ mbe emamachi be asheŋ woraso ere malɛ ai? 55Mannɛ mo e la kapɛnta na pibi na a? Mannɛ mo nio e la Mɛɛri na a? Kumo be kaman, mannɛ mo sipoana e la Jeems nɛ Josɛf nɛ Saimɔn nɛ Judas na a? 56Mannɛ anyi nɛ mo sipocheana kikɛ e wɔ nfe na? To, nɛ nnɛ nɛ e nya le be asheŋ ere kikɛ?” 57Ndoŋ nna nɛ b kpal kumo so ŋ kini kesɔ mo. Nɛ Yesu kaŋɛ bumo: “Anebi kikɛ bee nya bunyaŋ kaplɛkama she mo gbagba be kade to nɛ mbe laŋ to ebi kutɔ.” 58E daa maŋ wora emamachisheŋ damta ndoŋ ŋkpal basa na ka daa maa kɔ yirda so.
14Jɔn kabɔrɛbɛrpo be luwu be asheŋ
1Jemanɛ na so nɛ Hɛrɔd, Galili be ewura nu Yesu be asheŋ nseŋ kaŋɛ mbe nyɛrbi: 2“Jɔn kabɔrɛbɛrpo e naŋ tiŋi luwu to m ba na, amoso nɛ e kɔ le be eleŋ mo to a wora asheŋ loŋ na.”
3Mo, Hɛrɔd gbagba e daŋ shin nɛ b pɛ Jɔn ŋ kre nseŋ ta mo n wɔtɔ kabuti to. Hɛrɔd daŋ wora loŋ nna ŋkpal Hɛrodias mo sipo Filip be eche so. 4Le nɛ Jɔn kabɔrɛbɛrpo daa kaŋɛ Hɛrɔd: “K maŋ daga fo ka ta fo sipo Filip be eche.” 5Hɛrɔd daa sha kemɔ Jɔn nna, ama mo alɛ daa ŋana Juwebi na nna, ŋkpal manɛ so, Jɔn daa la anebi nna bumo be anishito. 6Ama Hɛrɔd be kakurgeachɛ ko nɛ Hɛrodias pibiche lar m ba cha basa damta nɛ b daŋ shɛr ndoŋ na be anishito, nɛ k par Hɛrɔd ga 7nɛ e nase kɔnɔ n sa kebichebi na ŋ kaŋɛ: “M bɔ fanɛ kusɔ kama nɛ fo kule ma, meeŋ sa fo kumo.” 8Ndoŋ nna nɛ kebichebi na mo nio Hɛrodias ŋini mo kusɔ nɛ e beeŋ kule nɛ e ba kaŋɛ Ewura Hɛrɔd le: “Mee sha fo ka bar ma epul ere to Jɔn kabɔrɛbɛrpo be kumu kelɛfa so.” 9Ndoŋ nna nɛ Ewura na be kagbene jija mo, ama ŋkpal ntaŋana nɛ e bɔ mbe befɔ na be anishito na so nɛ e gben n sa ekpa fanɛ b wora kusɔ nɛ kebichebi na daŋ kule na. 10Ndoŋ nna nɛ e shin nɛ b yɔ kabuti to n ya ku Jɔn be kumu 11n deŋi kelɛfa so m ba sa kebichebi na nɛ e ta kumo n sa mo nio. 12Kumo be kaman nɛ Jɔn be bebɛsopo ya ta mo n ya puli nseŋ ya kaŋɛ Yesu.
Yesu ka sa benyɛn ŋgboŋ anu ajibi be asheŋ
(Maak 6:30-44; Luuk 9:10-17; Jɔn 6:1-14)
13Yesu ka nu baru na nɛ e luri ekuloŋ to n yɔ kakpa nɛ basa maŋ wɔtɔ mo nawule. Ama basa daŋ nu kumo be asheŋ nseŋ lar bumo be ndeana to n nite aya so m bɛ mo so.
14Yesu ka lar ekuloŋ na to nɛ e wu jimaŋ damta na nɛ bumo be asheŋ pɛ mo kuwɔr nɛ e chɛ bumo be belɔpo. 15Kaboŋ ka ba wushito nɛ mbe bebɛsopo ba kaŋɛ mo le: “Kaboŋ teŋ wushito n loge, kakpa ere malɛ maŋ la basa to. Amoso, to bumo aya nɛ b yɔ ndebi ere to n ya tɔ ajibi n ji.” 16Nɛ Yesu kaŋɛ bumo le: “A maŋ daga b ka yɔ ai, men gbagba e sa bumo kusɔ ko nɛ b ji.” 17Nɛ bebɛsopo na kaŋɛ mo: “Ebodobodo anu nɛ ekɔrɔtɔ anyɔ nawule nɛ an baa kɔ nfe.” 18Ndoŋ nna nɛ e kaŋɛ bumo: “Men ta amo m bar ma nfe.” 19Kumo be kaman nɛ e shin nɛ basa na chena afitiri so nɛ e ta ebodobodo anu na nɛ ekɔrɔtɔ anyɔ na nseŋ keni esoso n nɛfa amo nseŋ fara a buri ebodobodo na to a sa bebɛsopo na nɛ bumo alɛ bee ta amo a sa jimaŋ na. 20Nɛ ekama we m moɛ nɛ bebɛsopo na tise ejiŋka na m bɔlɔ nlantaŋɛ kuduanyɔ. 21Nɛ esa maŋ ber beche nɛ mbia n wɔtɔ bumo nɛ b daŋ ji ajibi na to, benyɛn nawule daa sa fanɛ basa ŋgboŋ anu.
Yesu ka nite nchu so be asheŋ
22Nɛ Yesu shin nɛ bebɛsopo na luri ekuloŋ to n juŋkpar mo n yɔ kepagboŋ na be kaba ndoŋ nɛ mo alɛ shin nɛ jimaŋ na yɔ epe. 23E ka shin nɛ basa na yɔ n loge nɛ mo nawule yɔ kebeebi ko so nɛ e ya kule Ebɔrɛ. 24Kanyɛ ka ya biri nɛ Yesu nawule e ka ndoŋ. Saŋɛ na so malɛ nɛ ekuloŋ na wɔ kufɔ kepa na be nferinto nɛ afu bee kpata kumo nɛ atili kaa nchu na so a shin nɛ ekuloŋ na bee laŋkpaŋ to a yɔ a ba. 25Koshinyɛn juŋkparso nɛ Yesu nite nchu na so m ba bumo kutɔ. 26Bebɛsopo na ka wu e ka bee nite nchu na so nɛ kufu pɛ bumo ga nɛ b fɛɛto kufuso ŋ kaŋɛ abar: “Kebuniyoyu!” 27Epul na to nɛ Yesu malga bumo kutɔ ŋ kaŋɛ: “Men keta kagbene, ma nna. Men sa maa lɔ kufu.” 28Ndoŋ nna nɛ Pita kaŋɛ le: “Enyɛnpe, nɛ fo gbagba e baa la, fo shin nɛ n nite nchu ere so m ba fo kutɔ.” 29Nɛ Yesu kaŋɛ mo: “Baa ba.” Ndoŋ nna nɛ Pita lar ekuloŋ na to n fara a nite nchu na so a yɔ Yesu kutɔ. 30Ama e ka naŋ wu kananɛ afu na bee ber na nɛ kufu pɛ mo nɛ e fara a muni. E ka wu loŋ nɛ e boŋ to ŋ kaŋɛ: “Enyɛnpe, mɔlga ma.” 31Epul na to nɛ Yesu teŋi enɔ to m pɛ mo to nseŋ kaŋɛ mo le: “Ama fo yirda du fimbi pasaa. Manɛ e ba nɛ fo maŋ yirda?” 32Kumo be kaman nɛ bumo benyɔ kikɛ luri ekuloŋ na to nɛ afu na yɔɔ. 33Nɛ bumo nɛ b daa wɔ ekuloŋ na to na bunyaŋ Yesu ŋ kaŋɛ: “Kashenteŋto fo e la Ebɔrɛ Pibinyɛn na.”
Yesu ka chɛ belɔpo ashi Gɛnɛsarɛt be asheŋ
34B ka dii kepagboŋ na m ba kedeŋi so ashi Gɛnɛsarɛt be kasawule so 35nɛ ndoŋebi pin Yesu nseŋ shoŋi ebɔl n sa nde nɛ a taga to ndoŋ na kikɛ to ebi nɛ b bar bumo be belɔpoana mo kutɔ 36m ba kule Yesu fanɛ e baŋ wora ania n shin nɛ belɔpo na e nya mbe kusɔbuuso be kɔnɔ so gba m beta. Bekama malɛ kikɛ nɛ b beta kumo nya alenfia.
15Keŋini draebi be asheŋ
1Kachako Efarisiana ko nɛ mbraŋinipoana ko shi Jerusalɛm m ba bishi Yesu le: 2“Manɛ e ba nɛ fo bebɛsopo maa bɛ an nanaana be keŋini nɛ b yige n sa anyi na so? B maa fɔr bumo be enɔana kananɛ k daga na pɔɛŋ nsaa ji.” 3Nɛ Yesu bishi basa na: “Nɛ manɛ e ba nɛ men kpal menyi gbagba be edaŋkaresheŋ so a maa bɛ Ebɔrɛ be mbra so? 4Ŋkpal manɛ so, Ebɔrɛ kaŋɛ: ‘Bunyaŋ fo tuto nɛ fo nio nɛ ekama nɛ e malga ŋ gbiti mo nio nɛ mo tuto, b mɔ amodoŋwura.’ 5Ama menyee ŋini fanɛ nɛ esa kɔ kusɔ ko nɛ e beeŋ tiŋ n ta n chɛ mo tuto ŋko mo nio to nseŋ kaŋɛ le: ‘Ebɔrɛ e wɔ,’ kumo ere e kɔ ekpa nɛ e tiŋ ŋ kini kebunyaŋ mo tuto nɛ mo nio. 6To, kananɛ menyee keni Ebɔrɛ be kamalga na jiga nsaa bɛ menyi gbagba be edaŋkaresheŋ so nna na. 7Kebirkɔnshiwuraana ere! Anebi Aizaaya ka daŋ wu menyi be asheŋ ŋ kaŋɛ na baa la kashenteŋ nna. E yɛ Ebɔrɛ kaŋɛ:
8‘Basa ere be nnɔ nawule nɛ b kɔ a bunyaŋ ma, ama bumo be ŋgbene maŋ taga ma to kuraa.
9Bumo be kebunyaŋ ma la bunyaŋ fuloŋ nna,
ŋkpal manɛ so, nyiŋgbasa be mbra nɛ b ta ŋ ki Ebɔrɛ peya a ŋini.’ ”
Asɔ nɛ a bee jija esa be asheŋ
10Nɛ Yesu tre jimaŋ na m ba mo kutɔ m ba kaŋɛ bumo: “Men kaŋ kusoe n nu nfe nseŋ pin to. 11Mannɛ kusɔ nɛ k bee shi kowu a luri esa be kɔnɔ to e naa jija mo, ama kusɔ nɛ k bee shi mbe kɔnɔ to a lar e naa jija mo.”
12Ade be kaman nɛ mbe bebɛsopo na ba mo kutɔ m ba bishi mo le: “Fo nyi fanɛ kusɔ nɛ fo kaŋɛ na maŋ par Efarisiana na a?” 13Nɛ Yesu kaŋɛ bumo: “Kedibi kama nɛ n Tuto nɛ e wɔ ebɔrɛso na maŋ fɛa, e beeŋ tia kumo. 14Men kplaŋ bumo so. B la betanpo nna a juŋkpar betanpo. Nɛ tanpo malɛ keta mo barkasa tanpo kekpabi, bumo benyɔ na kikɛ beeŋ tɔr kemaŋ to.”
15Nɛ Pita kaŋɛ Yesu: “Kaŋɛ anyi keŋasa na be kifito.” 16Nɛ Yesu bishi bumo le: “Menyi alɛ gba kraa maa pin asheŋ to a? 17Men maŋ nyi fanɛ kusɔ kama nɛ k bee luri esa be kɔnɔ to beeŋ yɔ mbe epun gba to n ya lar mbe eyur to a? 18Ama asɔ nɛ a bee shi esa be kɔnɔ to a lar na bee shi mbe kagbene to nna. Loŋ malɛ be asɔ e naa jija mo. 19Ŋkpal manɛ so, esa be kagbene to nɛ nfɛra lubi nɛ a bee shin nɛ e bee mɔ, a ji kubojua nsaa wora kusɔ jigayaso be kanyɛnsha nɛ kachesha bee shi a lar. Ndoŋ nɛ kayu nɛ kafule nɛ basa be atre be kejija bee shi. 20Le be alubi ere e naa jija esa. Ama nɛ fanɛ esa maŋ fɔr mbe enɔ fanɛ kananɛ b yɛ a daga fanɛ basa e baa wora na pɔɛŋ nseŋ ji, loŋ maa jija mo.”
Kache ko be yirda be asheŋ
21Nɛ Yesu lar ndoŋ n yɔ efuli nɛ k mata Tayɛ nɛ Saidɔn be ndegboŋana na to. 22Ndoŋ nɛ Keenan be efuli so be kache ko nɛ e daa tase efuli na so na ba boŋ to n tre Yesu ŋ kaŋɛ mo le: “Enyɛnpe, Ewura Deevid mo Nanabi, wu ma kuwɔr. M pibiche e kɔ kiyoyu lubi mo to nɛ k bee tɔrɔ mo ga.” 23Ama Yesu daa maŋ kaŋɛ mo shɛŋ. Ndoŋ nna nɛ mbe bebɛsopo ba kule mo ŋ kaŋɛ: “Sa maŋ shin nɛ kache ere e bɛ anyi so a wora awɔr loŋ, shin nɛ e baa yɔ.” 24Nɛ Yesu kaŋɛ: “Israɛlebi nɛ b du fanɛ mbolpɔ foeso na nawule so nɛ b shuŋi ma.” 25Kache na ka nu loŋ na nɛ e ba gbir Yesu be anishito nseŋ kaŋɛ: “Enyɛnpe, chɛ ma to.” 26Nɛ Yesu kaŋɛ: “A maŋ daga b ka ta mbia be ajibi n lɛ njɔnɔ.” 27Ndoŋ nna nɛ kache na kaŋɛ: “Kashenteŋ nna Enyɛnpe, ama njɔnɔ gba bee kaa dese ejikpa a tise bumo nyɛnpeana be ejiŋka a ji.” 28Ŋkpal e ka kaŋɛ loŋ na so nɛ Yesu kaŋɛ mo: “Fo la eche nɛ fo kɔ yirda nna paa. Feeŋ nya kusɔ nɛ fee sha ere.” Epul na to nɛ kache na pibi na nya alenfia.
Yesu ka chɛ belɔpo damta be asheŋ
29Nɛ Yesu lar ndoŋ m bɔla Galili be kepagboŋ na ase n ya dii kebeebi ko so n chena. 30Ndoŋ nna nɛ jimaŋ damta ko keta eyurwusowuraana nɛ betanpo nɛ ebobi nɛ eneemu nɛ belɔpo damta ko m ba nase mbe anishito nɛ e chɛ bumo. 31Basa na ka wu eneemu ka fara a malga nɛ eyurwusowuraana be eyurana kikɛ ka nya alenfia nɛ ebobi fara a nite nɛ betanpo fara a wu nɛ k chinchiŋ bumo ga nɛ b di Israɛl be Ebɔrɛ epaŋ ga.
Yesu ka sa benyɛn ŋgboŋ ana ajibi be asheŋ
32Nɛ Yesu tre mbe bebɛsopo na m ba kaŋɛ bumo le: “Basa ere be asheŋ bee keta ma kuwɔr, ŋkpal manɛ so, bumo be nchɛ asa nde b ka wɔ ŋ kutɔ nfe ŋkaa maa nya shɛŋ a ji. M maa sha keshin nɛ b ta akoŋ n yɔ epe. Nɛ mannɛ aloŋ, baaŋ chɛl ekpa to.” 33Nɛ mbe bebɛsopo na bishi mo: “Kiyi ere to nfe be nnɛ nɛ anyeeŋ nya ajibi nɛ a fo basa ere kikɛ nɛ b ji?” 34Nɛ Yesu bishi bumo: “Ebodobodo afanɛ nɛ men kɔ?” Nɛ b kaŋɛ: “Ebodobodo ashunu nɛ ekɔrɔtɔbi ko.” 35Nɛ Yesu shin nɛ jimaŋ na chena kasawule. 36Kumo be kaman nɛ e ta ebodobodo ashunu na nɛ ekɔrɔtɔ na nseŋ chɔrɔ Ebɔrɛ nseŋ fara a buri amo to a sa bebɛsopo na nɛ bumo alɛ bee ta amo a sa basa na. 37Nɛ bumo kikɛ we m moɛ. Kumo be kaman nɛ bebɛsopo na tise ejiŋka na m bɔlɔ nlantaŋɛ ashunu. 38Nɛ esa maŋ ber beche nɛ mbia n wɔtɔ bumo nɛ b daŋ ji ajibi na to, benyɛn nawule daa sa fanɛ basa ŋgboŋ ana.
39Ade kikɛ be kaman nɛ Yesu shin nɛ basa na yɔ epe nɛ mo alɛ luri ekuloŋ to n yɔ Magadan be kasawule so.
16B ka kule Yesu kemamachisheŋ be kewora be asheŋ
1Kachako Efarisiana ko nɛ Esadusiana ko ba Yesu kutɔ m ba kaa sha kewora mo ŋ keni nseŋ kule mo fanɛ e wora mamachi be kesheŋ ko nɛ k shi ebɔrɛso. 2Nɛ Yesu kaŋɛ: “Saŋko kaaseso menyee kaa kaŋɛ nna fanɛ kaboŋ bee sha kewushito nna na a walɛbi ŋkpal men ka wu awɔlpa ka kpata to so. 3Kumo be ŋklade nɛ men naŋ kaŋɛ: ‘Bɔrɛ bee sha keba nna na,’ ŋkpal men ka wu awɔlpa ka pere m biri to so. Menyee tiŋ a keni awɔlpa so a pin kananɛ a du be afito, ama men maaŋ tiŋ ŋ keni asheŋ nɛ a bee wora jemanɛ ere to ere m pin amo be afito. 4Ama mbreebi be alubi nɛ kabɔrɛkini shi bumo to bre. B yɛ fanɛ n wora mamachi be kesheŋ ko ŋ ŋini fanɛ Ebɔrɛ wɔ ma kaman, ama b maaŋ nya shɛŋ n wu she anebi Jona be mamachi be kesheŋ na nawule.” Kede be kaman nɛ e yige bumo nseŋ yɔ.
Efarisiana nɛ Esadusiana be yiisi be asheŋ
5Bebɛsopo na ka daŋ choŋ kepagboŋ na ase be kaba ndoŋ, b maŋ nyiŋi n ta bodobodo kama n ti so. 6B ka yɔ ndoŋ na nɛ Yesu kaŋɛ bumo le: “Men baa keni so nɛnɛ a de Efarisiana na nɛ Esadusiana na be yiisi so.” 7Ndoŋ nna nɛ b fara a malga kumo be asheŋ a sa abar: “An ka maŋ bar bodobodo so nɛ e bee malga loŋ na.” 8Yesu ka pin kusɔ nɛ b daa malga na nɛ e bishi bumo: “Manɛ e ba nɛ menyee malga abar kutɔ a kaŋɛ men ka maŋ kɔ bodobodo be asheŋ. Men be yirda du fimbi pasaa. 9Hale mbre men maŋ naŋ pin to a? Men teŋ so saŋɛ nɛ n daŋ buri ebodobodo anu to n sa benyɛn ŋgboŋ anu na a? Ejiŋka nlantaŋɛ afanɛ nɛ men daŋ tise na? 10Nɛ ŋ ka daŋ buri ebodobodo ashunu to n sa benyɛn ŋgboŋ ana na, ejiŋka nlantaŋɛ afanɛ nɛ men daŋ tise na? 11Nɛ a ji nuso nna nɛ men maŋ pin fanɛ mannɛ bodobodo so nɛ n daŋ kpal a malga menyi kutɔ? Men baa keni men be amu so nɛnɛ a de Efarisiana nɛ Esadusiana be yiisi so.” 12Kede be kaman pɔɛŋ nɛ bebɛsopo na pin fanɛ e daa maa kaŋɛ bumo nna fanɛ b baa de yiisi mo nɛ b kɔ a wora bodobodo na so, ama Efarisiana nɛ Esadusiana na be asheŋ ŋiniso nɛ e daa de.
Esa nɛ Pita kaŋɛ Yesu ka la be asheŋ
13Nɛ Yesu yɔ kasawule nɛ k taga to Sizariya Filipai be kade to na to. Ndoŋ nɛ e bishi mbe bebɛsopo le: “Esa mo nɛ basa bee tre ma, Nyiŋgbasa Pibinyɛn?” 14Nɛ b kaŋɛ mo: “Beko bee tre fo Jɔn kabɔrɛbɛrpo nna. Beko malɛ bee kaŋɛ fanɛ anebi Elaija e la fo nɛ beko malɛ bee tre fo anebi Jɛremaya ŋko anebi ko.” 15Nɛ Yesu naŋ bishi bumo: “Nɛ menyi alɛ ai? Esa mo nɛ menyee tre ma?” 16Nɛ Saimɔn Pita kaŋɛ: “Fo e la Kristo, Ebɔrɛ nɛ e wɔ ŋkpa to Pibinyɛn na.” 17Nɛ Yesu kaŋɛ mo: “Mbo, Jɔn pibinyɛn Saimɔn, ŋkpal manɛ so, le be kashenteŋ be kamalga ere maŋ shi nyiŋgbasa ko kutɔ nna m ba fo to. N Tuto nɛ e wɔ ebɔrɛso na gbagba kutɔ nɛ k shi. 18Ma alɛ e kaŋɛ fo na fanɛ fo e la Pita, kefalta. Le be kefalta malɛ so nɛ meeŋ pɔr ma asɔri nɛ luwu be eleŋ gba e pɔɔ kumo so ŋ gben. 19Meeŋ sa fo ebɔrɛso be kuwura na be kebugi nɛ keti be eleŋ. Kusɔ kama nɛ fo maŋ sa ekpa fanɛ k wora kasawule ere so maaŋ wora ashi ebɔrɛso gba. Kusɔ kama malɛ nɛ fo shin nɛ k wora kasawule ere so beeŋ wora loŋ ashi ebɔrɛso gba.” 20Ade be kaman nɛ Yesu ji mbe bebɛsopo na asoe to kpakpa fanɛ b sa maŋ kaŋɛ esa kikɛ fanɛ mo e la Kristo na.
Yesu ka malga mbe awurfoŋ nɛ mbe luwu be asheŋ
21Yili kumo be kamɔnchɛ na a yɔ nɛ Yesu fara a ŋini mbe bebɛsopo na le: “A daga ŋ ka yɔ Jerusalɛm n ya ji awurfoŋ ga benimuana nɛ bɔrɛmatapowuraana nɛ mbraŋinipoana na be enɔ to. Baaŋ mɔ ma nɛ n tiŋi luwu na to kumo be kachɛ sasopo to.” 22Ndoŋ nna nɛ Pita keta mo n lar ekarso n ya fara nɛ e fiɛ mo so a kaŋɛ: “Enyɛnpe, Ebɔrɛ e yɛr kusɔ nɛ fo kaŋɛ na kufɔ. Loŋ be kesheŋ maŋ daga k kaa nya fo kikɛ.” 23Nɛ Yesu kilgi ŋ kaŋɛ Pita le: “Shile ashi ma so Setani. Fee kagle ma to nna na, ŋkpal manɛ so, fo nfɛra ere la nyiŋgbasa be nfɛra nna a maŋ la Ebɔrɛ peya.” 24Kede be kaman nɛ Yesu kaŋɛ mbe bebɛsopo na: “Ekama nɛ e bee sha kebɛ ma so, a daga e ka teŋ mbe kumu so nseŋ sulɔ mbe kedibi largato m bɛ ma so. 25Ŋkpal manɛ so, esa kama nɛ e bee sha mbe ŋkpa ga beeŋ paŋ kumo, ama ekama nɛ e paŋ mbe ŋkpa ŋkpal ma so beeŋ nya kumo. 26Nɛ fanɛ durnya kikɛ ki esa peya nɛ e paŋ mbe ŋkpa, manɛ be tɔnɔ nɛ e nya ŋko manɛ nɛ esa beeŋ tiŋ n ta n chɛr mbe ŋkpa? 27Ma, Nyiŋgbasa Pibinyɛn beeŋ keta ma emalaika na nɛ n Tuto be kemaŋkura m ba nseŋ ba yili ekama be ashuŋ nɛ e wora so ŋ ka mo kukɔ. 28Ma e kaŋɛ menyi kashenteŋto na fanɛ basa ko wɔ nfe a maaŋ wu she b wu ma, Nyiŋgbasa Pibinyɛn ka ba fanɛ Ewura nna pɔɛŋ.”
17Kemaŋkura nɛ Yesu nya be asheŋ
1Asheŋ nɛ Yesu malga na be nchɛnshe be kaman nɛ e keta Pita nɛ Jeems nɛ mo sipo Jɔn nɛ mo nɛ bumo nawule ya dii kebee jeŋgreŋ ko so n ya chena ndoŋ gbrɛbi. 2Ndoŋ nna nɛ e kilgi kanaŋ ko bumo be anishito nɛ mbe anishiakpa fuli to a nyɛkpɛ fanɛ epeŋi nɛ mbe asɔbuuso malɛ fuli to parr a kpa edɛ. 3Kumo be kaman nɛ bebɛsopo asa na wu anebi Mosis nɛ anebi Elaija ka ba kaa malga Yesu kutɔ. 4Ndoŋ nna nɛ Pita kaŋɛ Yesu: “Enyɛnpe, anyi be kebaawɔ nfe ere nyalɛ ga. Nɛ fee sha, meeŋ yuu abuu asa nfe nɛ kukoŋwule e baa la feya nɛ kukoŋwule e baa la Mosis peya nɛ kukoŋwule malɛ e baa la Elaija peya.” 5E kraa malga nna nɛ kuwɔlpa nyɛkpɛso ko lar nɛ kumo be kiyoyul ba buu bumo so nɛ ebɔl shi kuwɔlpa na to ŋ kaŋɛ: “M Pibinyɛn shaso nɛ ma kagbene fuli mo so ga nde. Men baa nu mbe kɔnɔ.” 6Bebɛsopo na ka nu loŋ nɛ kufu pɛ bumo nɛ b tɔr m pugi bumo be anishi so. 7Ama Yesu ba beta m beta bumo nseŋ kaŋɛ: “Men niŋi to, men sa maa lɔ kufu.” 8B ka niŋi to ŋ keni nɛ Yesu nawule e yil, esa kama maŋ naŋ ti mo so.
9Ndoŋ nna nɛ bumo kikɛ fara a gbelge kebee na so nɛ Yesu ji bumo asoe to ŋ kaŋɛ: “Men sa maŋ kaŋɛ esa kikɛ kusɔ nɛ men wu na be asheŋ hale nɛ ma, Nyiŋgbasa Pibinyɛn e ya tiŋi luwu to.”
10Nɛ bebɛsopo na bishi mo: “Nɛ manɛ e ba nɛ mbraŋinipoana na bee kaŋɛ fanɛ anebi Elaija daga kejuŋkpar m ba na?” 11Nɛ Yesu kaŋɛ bumo: “Kashenteŋ, Elaija bee juŋkpar a ba nɛ e ba lɔŋɛ kusɔ kama n yili. 12Ma alɛ e kaŋɛ menyi na fanɛ Elaija teŋ ba, ama basa maŋ pin mo nseŋ wora mo kusɔ kama nɛ k par bumo. Loŋ koŋwule na malɛ gbagba chap nɛ ma, Nyiŋgbasa Pibinyɛn gba beeŋ wu tɔrɔ bumo be enɔ to.” 13E ka malga le be asheŋ ere n loge nɛ bebɛsopo na pin fanɛ Jɔn kabɔrɛbɛrpo be asheŋ nɛ e daa malga a sa bumo na.
Yesu ka chɛ kebinyɛnbi nɛ mbuibi lubi tɔr so na be asheŋ
14B ka bɛta m ba jimaŋ na kutɔ nɛ kanyɛn ko ba Yesu kutɔ m ba gbir mbe anishito 15nseŋ kaŋɛ: “Enyɛnpe, jande wu ma pibinyɛn kuwɔr. E bee tɔr kegbuŋgbuŋ nna nɛ k bee tɔrɔ mo ga hale a shin nɛ e bee kaa tɔr edɛ to ŋko nchu to. 16M bar mo fo bebɛsopo kutɔ nna fanɛ b chɛ mo, ama b maŋ tiŋ.” 17Nɛ Yesu bishi bebɛsopo na: “O menyi mbreebi, nuso be basa lubi e la menyi nɛ men maŋ kɔ yirda ere bre? Nuso be kechɛr nɛ menyee sha fanɛ n chɛr menyi kutɔ? Nɛ nuso be kanyiti nɛ menyee sha fanɛ n naŋ ta ŋ keta menyi? Men bar kebia na ma kutɔ nfe.” 18B ka bar mo mo kutɔ nɛ e fiɛ kiyoyu lubi na so nɛ k lar kebia na to nɛ e nya eleŋ epul na to. 19Kesheŋ ere be kaman nɛ bebɛsopo na ŋana m ba bishi Yesu: “Manɛ e ba nɛ anyi ere maŋ tiŋ n ju kiyoyu lubi na?” 20Nɛ Yesu kaŋɛ bumo: “Men be yirda ka maŋ shi so nɛ men maŋ tiŋ na. Ma e kaŋɛ menyi kashenteŋto na fanɛ nɛ men be yirda baa du fimbi fanɛ kakilia be kebi gba, menyeeŋ tiŋ ŋ kaŋɛ kebee ere le: ‘Pulgi fo kumu nfe n yɔ ndoŋ ere!’ Nɛ k pulgi. Shɛŋ shɛŋ maaŋ baa du menyi so kpakpa. 21[Ama le be kiyoyu ere bre maa lar esa to loŋ ama bebɛsopo na baŋ kishi nna ŋ kule Ebɔrɛ.]”
Yesu ka naŋ malga mbe luwu be asheŋ
22Kachako Yesu nɛ mbe bebɛsopo ka ba shɛr Galili nɛ e kaŋɛ bumo: “Baaŋ ta ma, Nyiŋgbasa Pibinyɛn m bɔɔ basa enɔ 23nɛ b mɔ ma, ama kumo be kachɛ sasopo to Ebɔrɛ beeŋ naŋ tiŋi ma luwu na to.” Nɛ bebɛsopo na be ŋgbene jija bumo ga.
Bɔrɛlambu to be lampo be asheŋ
24Yesu nɛ mbe bebɛsopo ka ba Kapɛɛniam nɛ ndoŋ be bɔrɛlambu be lamposɔpoana ba bishi Pita: “Men be Eŋinipo maa ka bɔrɛlambu be lampo na ŋko?” 25Nɛ Pita kaŋɛ bumo: “Mm, e bee ka.” Pita ka ba luri laŋ to Yesu e fara m malga, e yɛ: “Saimɔn, kaŋɛ ma kusɔ nɛ fee fɛ kesheŋ ere to. Fee tama fanɛ durnya ere to be bewura bee sɔ lampo ashi bumo gbagba be mbia kutɔ ŋko basa pɔtɛ nɛ baa sɔ?” 26Nɛ Pita kaŋɛ: “Basa pɔtɛ nɛ baa sɔ.” Nɛ Yesu kaŋɛ mo: “Kumo ere bumo be mbia maŋ ti so nna na. 27Ama ŋkpal a ka maŋ daga an ka fɛl bumo na so, yɔ kepagboŋ na to n ya lɛ dariwa m bugi kɔrɔtɔ nɛ feeŋ fara m pɛ na be kɔnɔ to. Feeŋ nya kemansherbi kumo to. Lara kumo n ya ka ma nɛ fo be lampo.”
18Emo nɛ e chɔ ekama be asheŋ
1Kumo be jemanɛ na so nɛ bebɛsopo na ba Yesu kutɔ m ba bishi mo: “Ebɔrɛso be kuwura na to nyiŋgbasa mo e chɔ ekama?” 2Ndoŋ nna nɛ e tre kebia ko m ba shin nɛ e yili bumo be anishito 3nseŋ kaŋɛ bumo: “Ma e kaŋɛ menyi kashenteŋto na fanɛ nɛ men baŋ maŋ chɛrga a du fanɛ mbibi, men maaŋ luri ebɔrɛso be kuwura na to kikɛ. 4Amoso, ekama nɛ e bee bar mbe kumu kaseto a du fanɛ kebia ere e chɔ ekama ashi ebɔrɛso be kuwura to. 5Nɛ ekama malɛ nɛ e sɔ le be kebia ere ŋkpal ma so, sɔ ma nna na.”
Asɔ nɛ a bee shin nɛ basa bee wora alubi be asheŋ
(Maak 9:42-48; Luuk 17:1, 2)
6Nɛ ekama malɛ nɛ e shin nɛ le be mbibi nɛ b yirda ma ere be eko wora kulubi, kusɔ nɛ k beeŋ nya amodoŋwura na beeŋ lubi a chɔ b ka ta kuboo gboŋgboŋi n chɛ n shiga mbe kubɔ to nseŋ ta mo n lɛ n wɔtɔ teku be kaboŋ chiŋgeliŋ to nɛ e ji nchu.
7Asheŋ maaŋ nyalɛ n sa durnya ere kikɛ ŋkpal asɔ nɛ a wɔ kumo to a shin nɛ basa bee wora alubi na so. A daga loŋ be asɔ ka ba, ama asheŋ maaŋ nyalɛ n sa nyiŋgbasa kama nɛ a beeŋ bɔla mo so m ba na.
8Nɛ fo enɔ ŋko fo keya bee shin nɛ fee luri alubi to, fo ku kumo n lɛ, ŋkpal manɛ so, fo ka dulgi ŋko fo ka la bobi nseŋ luri ŋkpa to e bɔ fo so a chɔ fo ka kɔ fo enɔ anyɔ nɛ aya anyɔ kikɛ nɛ b ta fo n lɛ edɛ nɛ a maa duŋ kikɛ na to. 9Nɛ fo kenishi malɛ bee shin nɛ fee luri alubi to, fo chule kumo n lɛ, ŋkpal manɛ so, fo ka ta kenishi koŋwule n luri ŋkpa to e bɔ fo so a chɔ fo ka kɔ anishi anyɔ nɛ b ta fo n lɛ Setani be edɛ to.
Kubolpɔ foeso be keŋasa be asheŋ
10Nɛ Yesu kaŋɛ bumo: “Men baa da so n sa maa fɛl mbibi ere be ekama, ŋkpal manɛ so, ma e kaŋɛ menyi na fanɛ bumo be emalaika wɔ ebɔrɛso nna a wu n Tuto Ebɔrɛ nɛ e wɔ ebɔrɛso na. 11[Ma alɛ, Nyiŋgbasa Pibinyɛn na ba nna nɛ m ba mɔlga basa foeso.]”
12Kede be kaman nɛ e bishi bumo: “Men kaŋɛ ma menyi be nfɛra kesheŋ ere to. Nɛ fanɛ esa ko kɔ mbolpɔ kalfa nɛ kuko bɔla kakpa ko n foe, mbolpɔ na wura maaŋ yige adekpanu nɛ akpanu nɛ a ka na kiyi to nseŋ ya fin kukoŋwule nɛ k bɔla kakpa ko n foe na a? 13Ma e kaŋɛ menyi kashenteŋto na fanɛ, nɛ e baŋ ya wu kumo, mbe kagbene beeŋ fuli mo kukoŋwule na so a chɔ adekpanu nɛ akpanu nɛ a maŋ bɔla kakpa ko n foe kikɛ na. 14To, loŋ koŋwule na gbagba chap nɛ men Tuto nɛ e wɔ ebɔrɛso na gba maa sha fanɛ mbibi ere be ekama e foe ekpa.”
Ekurgepo nɛ e wora kulubi n da fo so be asheŋ
15Nɛ fo kurgepo baŋ wora kulubi n da fo so, yɔ mo kutɔ n ya kaŋɛ mo mbe kulubi na fo nɛ mo nawule. Nɛ e baŋ nu n sa fo, kumo ere fo naŋ nya fo kurgepo m mata fo kumu nna na. 16Ama nɛ e baŋ kini kenu n sa fo, keta esa koŋwule ŋko basa anyɔ ko n ti fo kumu so nɛ men yɔ. Saŋɛ na so kusɔ kama beeŋ yili basa anyɔ ŋko basa asa be shɛda be keji so. 17Nɛ e baŋ kini kenu n sa bumo, kaŋɛ asɔriebi na kikɛ. Nɛ e baŋ kini kenu n sa bumo alɛ gba, kumo ere, fo shin nɛ e ki fanɛ kanyamase ŋko lamposɔpo fo kutɔ.
18Ma e kaŋɛ menyi kashenteŋto na fanɛ kusɔ kama nɛ men maŋ sa ekpa fanɛ k wora kasawule ere so, maaŋ wora ashi ebɔrɛso gba. Nɛ kusɔ kama malɛ nɛ men shin nɛ k wora kasawule ere so beeŋ wora loŋ ashi ebɔrɛso gba.
19“Ma alɛ naa kaŋɛ menyi nna fanɛ nɛ menyi benyɔ durnya ere to baŋ wora kɔnɔkoŋwule ŋ kule Ebɔrɛ kusɔ kama, n Tuto nɛ e wɔ ebɔrɛso na beeŋ wora kumo n sa menyi. 20Ŋkpal manɛ so, kaplɛkama nɛ basa anyɔ ŋko besa ba shɛr ma ketre to, n wɔ bumo kutɔ ndoŋ.”
Kenya nɛ e maŋ yige m paŋ na be keŋasa be asheŋ
21Nɛ Pita ba Yesu kutɔ m ba bishi mo le: “Enyɛnpe, ale afanɛ nɛ m barkasa beeŋ wora n da ma so nɛ n ta m paŋ mo? N yige m paŋ mo n ya fo ale ashunu a?” 22Nɛ Yesu kaŋɛ mo: “M-m, ma e kaŋɛ fo na fanɛ mannɛ ale ashunu, ama ale ashunu be ntuŋ ashunu.
23Ŋkpal manɛ so, ebɔrɛso be kuwura na to du fanɛ ewurgboŋ ko ka bee sha mo nɛ mbe nyɛrbi ka wu akɔ nɛ b ji mo be edesekpa nna. 24E ka fara nyɛrbi na be akɔ na be asheŋ na nɛ b bar bumo to be eko ka daŋ ji mo kukɔ fanɛ bɔtɛ ŋgboŋ alfa anyɔ. 25E daa maŋ tiŋ nɛ e ka, amoso, mo nyɛnpe daŋ kaŋɛ nna fanɛ b ta mo nɛ mbe eche nɛ mbe mbia nɛ mbe asɔ kikɛ nyam n fa ŋ ka kukɔ na. 26Ndoŋ nna nɛ kayɛrbi na gbir enyɛnpe na be anishito ŋ kule mo ŋ kaŋɛ: ‘Jande, baa ji ma kanyiti, meeŋ ka kukɔ na kikɛ nyam.’ 27Nɛ kayɛrbi na wura wu mo kuwɔr nseŋ ta kukɔ na kikɛ m paŋ mo nseŋ shin nɛ e yɔ. 28Ama kayɛrbi na ka lar n ya wu mo barkasa kayɛrbi ko malɛ ka ji mo kukɔ fanɛ bɔtɛ koŋwule, nɛ e nyaŋ mbe kubɔ to nsaa ponte mo so a kaŋɛ le: ‘Ka ma kukɔ nɛ fo ji na.’ 29Ndoŋ nna nɛ mo barkasa kayɛrbi na gbir ŋ kule mo kenishipereso ŋ kaŋɛ: ‘Baa ji ma kanyiti, meeŋ ka fo kukɔ na.’ 30Ama e kini mo barkasa na be kekule na nseŋ shin nɛ b ya ti mo barkasa na ebu nɛ e baa wɔ ndoŋ loŋ n ya fo saŋɛ nɛ e beeŋ tiŋ ŋ ka kukɔ na. 31Mo braana nyɛrbi nɛ b ka na ka wu asheŋ nɛ a wora na kikɛ nɛ bumo be ŋgbene jija bumo ga nɛ b ya kaŋɛ bumo nyɛnpe asheŋ nɛ a wora na kikɛ be asheŋ nyam. 32Ndoŋ nna nɛ enyɛnpe na tre kayɛrbi na m ba kaŋɛ mo: ‘Kayɛrbi dalubiwura ere, ŋ kpra fo kukɔ nɛ fo ji ma na kikɛ nyam n lɛ ŋkpal fo ka kule ma kenishipereso so. 33Amoso, a daa maŋ daga fo alɛ gba ka wu fo barkasa kayɛrbi kuwɔr fanɛ kananɛ n wu fo kuwɔr na a?’ 34Ndoŋ nna nɛ agbo pɛ enyɛnpe na ga nɛ e ta mo m bɔɔ kabutipoana na enɔ nɛ e baa wɔ ndoŋ n ya fo saŋɛ nɛ e beeŋ tiŋ ŋ ka kukɔ na kikɛ nyam.” 35Nɛ Yesu kaŋɛ: “To, kananɛ n Tuto nɛ e wɔ ebɔrɛso na beeŋ wora menyi be ekama nna na ama amodoŋwura baa ta asheŋ nɛ mo braana bee wora mo nna a paŋ bumo kashenteŋto.”
19Yesu ka ŋini kakilgboŋi be asheŋ
1Yesu ka malga asheŋ ere n loge nɛ e lar Galili n yɔ Judiya be kasawule so ashi Jɔɔdan be lɔr be kaba ndoŋ. 2Nɛ jimaŋ damta muu m bɛ mo so nɛ e chɛ bumo kikɛ be alɔana ndoŋ. 3Ndoŋ nna nɛ Efarisiana ko ba mo kutɔ nɛ b ba wora mo ŋ keni m ba bishi mo: “Mbra na bee shuli fanɛ enyɛn e kini mbe eche ŋkpal kesheŋ ko so a?” 4Nɛ Yesu bishi bumo: “Men maŋ naŋ kraŋ ashi abɔrɛsibɛ na to fanɛ sososo na enyɛn nɛ eche nɛ Epɔrpo na pɔr 5nseŋ kaŋɛ le: ‘Amoso, enyɛn beeŋ yige mo tuto nɛ mo nio nɛ mo nɛ mbe eche e ya far n chɛ abar nɛ bumo benyɔ na e ki eyur koŋwule’ na a? 6Amoso, b maŋ naa la basa anyɔ, ama esa koŋwule. Amoso, asɔ kama nɛ Ebɔrɛ ta m ber abar so, bomin kikɛ e sa maŋ barga amo to.” 7Nɛ basa na naŋ bishi mo: “To nɛ manɛ e ba nɛ anebi Mosis daŋ nase fanɛ enyɛn e sa mbe eche kakilgboŋi be kawɔl nseŋ ju mo na?” 8Nɛ Yesu kaŋɛ bumo: “Anebi Mosis daŋ sa menyi loŋ be ekpa nna nɛ men kini menyi be beche ŋkpal menyi be ŋgbene ka du kpakpa so. Dafanɛ mannɛ loŋ e daa la sososo na. 9Ma e kaŋɛ menyi na fanɛ enyɛn kama nɛ e kini mbe eche nseŋ naŋ ta eche pɔtɛ ji kubojua nna ŋ gbiti mbe eche dra na nna na ama e baŋ kini eche dra na nna ŋkpal mbe kesakalea so.” 10Ndoŋ nna nɛ bebɛsopo na kaŋɛ mo le: “Nɛ enyɛn nɛ eche be kebaawɔtɔ baa du loŋ bre, esa maŋ ta eche, k bɔ.” 11Nɛ Yesu kaŋɛ bumo: “Mannɛ ekama e naaŋ tiŋ n sɔ le be keŋini ere she bumo nɛ Ebɔrɛ sa bumo kumo be eleŋ na nawule. 12Beko fir nna, ŋkpal manɛ so, loŋ nɛ b kurge bumo. Beko malɛ, basa fɛl bumo nna. Beko malɛ kini kakil nna nsaa wɔtɔ ŋkpal ebɔrɛso be kuwura na so. Amoso, ekama nɛ e beeŋ tiŋ n sɔ loŋ be kebaawɔtɔ, e sɔ.”
Yesu ka nɛfa mbia be asheŋ
(Maak 10:13-16; Luuk 18:15-17)
13Kachako basa ko bar mbia Yesu kutɔ fanɛ e ta mbe enɔana n deŋi n deŋi bumo so nseŋ kule Ebɔrɛ n sa bumo. Nɛ bebɛsopo na fara a ŋmenyaŋ basa na. 14Nɛ Yesu kaŋɛ: “Men shin nɛ mbia na e baa ba ma kutɔ, men sa maa kuŋ bumo ekpa, ŋkpal manɛ so, ebɔrɛso be kuwura na la loŋ be basa peya nna.” 15E ka ta mbe enɔana n deŋi n deŋi bumo so n loge nɛ e lar ndoŋ n naŋ yɔ kakpa ko.
Damawura ko be asheŋ
(Maak 10:17-31; Luuk 18:18-30)
16Ndoŋ nna nɛ kanyɛn ko ba Yesu kutɔ m ba bishi mo: “Eŋinipo, manɛ be kelela nɛ meeŋ wora n tiŋ n nya ŋkpa nɛ k maŋ kɔ ekar na?” 17Nɛ Yesu bishi mo: “Manɛ e ba nɛ fee bishi ma kelela be asheŋ? Esa koŋwule e baa la elelapo. Nɛ fee sha keluri ŋkpa na to, baa bɛ mbraana na so.” 18Nɛ kanyɛn na bishi mo: “Amo malɛ?” Nɛ Yesu kaŋɛ mo: “Amo e la fanɛ, sa maŋ kaŋ mɔ, sa maa ji kubojua, sa maŋ kaŋ yuri, sa maŋ kaŋ ji efɛ be shɛda, 19baa bunyaŋ fo tuto nɛ fo nio nsaa sha fo barkasa fanɛ fo kumu.” 20Nɛ kabrantiɛbia na kaŋɛ Yesu le: “M bɛ ade kikɛ so, manɛ e naŋ ka ma?” 21Ndoŋ nna nɛ Yesu kaŋɛ mo: “Nɛ fee sha kebaadu cheembi, fo ya fa fo asɔ kikɛ n ta amo be amansherbi n sa betirpo, loŋ nɛ feeŋ nya ekpanjawu ashi ebɔrɛso. Ade be kaman nɛ fo ba bɛ ma so.” 22Kanyɛn na ka nu loŋ nɛ e kilgi n yɔ nɛ kagbenejija, ŋkpal manɛ so, e daa kɔ asɔ ga.
23Nɛ Yesu kaŋɛ mbe bebɛsopo na: “Ma e kaŋɛ menyi kashenteŋto na fanɛ a beeŋ nu damawuraana ga pɔɛŋ nɛ b luri ebɔrɛso be kuwura na to. 24Ŋ kraa kaŋɛ menyi nna na fanɛ damawura be keluri ebɔrɛso be kuwura na to du kpakpa a chɔ b ka beeŋ ta kemamprɔŋ n wɔtɔ kebasibi be kemaŋ to.” 25Bebɛsopo na ka nu loŋ nɛ k chinchiŋ bumo ga nɛ b bishi mo: “To, nɛ basa mo malɛ e naaŋ tiŋ n nya kumɔlga?” 26Ndoŋ nna nɛ Yesu keni bumo nseŋ kaŋɛ le: “Nyiŋgbasa bre kutɔ loŋ maaŋ tiŋ n wora, ama shɛŋ shɛŋ maŋ du Ebɔrɛ so kpakpa.” 27Nɛ Pita kaŋɛ Yesu: “Keni, anyi ere yige kusɔ kama nna nseŋ ba kaa bɛ fo so na, nɛ manɛ nɛ anyi alɛ beeŋ nya?” 28Nɛ Yesu kaŋɛ bumo: “Ma e kaŋɛ menyi kashenteŋto na fanɛ durnya popɔr na to jemanɛ nɛ ma, Nyiŋgbasa Pibinyɛn beeŋ chena ma kemaŋkura be kuwurputi na so na, menyi nɛ men bɛ ma so na malɛ gba beeŋ chena nwurputi kuduanyɔ so a ji Israɛlebi be nnaŋ kuduanyɔ na demu. 29Ekama malɛ nɛ e yige mo pe ŋko beda nɛ besipo ŋko besipoche ŋko betuto ŋko benio ŋko bibi ŋko nsawule ŋkpal ma so, amodoŋwura beeŋ nya amo be ntuŋ kalfaso nseŋ nya ŋkpa nɛ k maŋ kɔ ekar na n ti so.
30Ama bedamta nɛ b juŋkpar naniere beeŋ ba ki bemantopo nɛ bedamta nɛ b shir kaman naniere e ba ki bejuŋkparpo.”
20Ndibi be kudɔ to be beshumpo be keŋasa be asheŋ
1Nɛ Yesu naŋ kaŋɛ: “Ebɔrɛso be kuwura na du fanɛ kudɔwura ko ka koso chipurdidi nna n ya ber basa paa nɛ b ya shuŋ mbe ndibi be kudɔ to. 2E ka nya bumo nɛ mo nɛ bumo ji n yili fanɛ e ka bumo lebra be kachɛ koŋwule be kakɔka. Kumo be kaman nɛ e yɛr bumo mbe ndibi be kudɔ na to. 3Ta a ba fanɛ kerfi akpanu chipurso nɛ e naŋ lar n ya wu basa ko malɛ nɛ b yil kebɛ to kenyanyaŋɛso. 4Nɛ e kaŋɛ bumo: ‘Menyi alɛ gba e yɔ ma ndibi be kudɔ to n ya shuŋ nɛ ŋ ka menyi kanaŋkamaso nɛ k daga.’ 5Ndoŋ nna nɛ b yɔ. Nɛ e naŋ lar fanɛ kerfi kuduanyɔ nɛ kaaseso kerfi asa be saŋɛ n naŋ ya wora loŋ gbagba gbiiŋ. 6Ta a ba fanɛ kaaseso kerfi anu be saŋɛ nɛ e lar ŋ kraa naŋ ya wu basa ko nɛ b yil. Nɛ e bishi bumo le: ‘Kare ka chɛ kikɛ manɛ nɛ men baa yil nfe a wora?’ 7Nɛ b kaŋɛ mo: ‘To, esa kama maŋ ber anyi paa ai.’ Nɛ e kaŋɛ bumo: ‘Kumo ere, menyi alɛ gba e yɔ ma ndibi be kudɔ to n ya shuŋ.’ 8Kaboŋ ka ya kaa jija to nɛ kudɔ na wura kaŋɛ mbe beshumpo be enimu le: ‘Tre beshumpo na ŋ ka bumo. Fara bumo nɛ b shir kaman m ba na ŋ ka n ya fo bumo nɛ b juŋkpar m ba na.’ 9Ndoŋ nna nɛ e shin nɛ bumo nɛ b yɔ kushuŋ na to fanɛ kerfi anu na be ekama ba sɔ lebra be kachɛ koŋwule be kakɔka. 10Bumo nɛ b juŋkpar n yɔ kudɔ na to na ka wu loŋ nɛ b fara a tama kenya a chɔ kananɛ lalalogeebi na nya na, ama bumo alɛ be ekama gba daŋ nya lebra be kachɛ koŋwule be kakɔka na. 11Ndoŋ nna nɛ b fara a bile asheŋ a gbiti kudɔ na wura a kaŋɛ: 12‘Keni, awa koŋwule nɛ bumo nɛ b shir kaman m ba na baŋ shuŋ, ama fo shin nɛ anyi nɛ an shuŋ ga nɛ epeŋi mɔ anyi na nɛ bumo kikɛ ji a sasa.’ ” 13Nɛ kudɔ na wura kaŋɛ bumo be emo nɛ e malga na le: “Keni, n teri m maŋ puni fo nna, ŋkpal manɛ so, ma nɛ fo maŋ ji nna n yili fanɛ ŋ ka fo lebra be kachɛ koŋwule be kakɔka a? 14Ta fo kakɔka a yɔ. Ma e naa sha keka fo nɛ kanyɛn nɛ e shir kaman m ba shuŋ ere a sasa. 15M maŋ kɔ ekpa nna nɛ n ta ma amansherbi n wora kusɔ nɛ mee sha a? Ŋko fee besa eyur nna ŋkpal ma kelela so?” 16Keŋasa ere be kaman nɛ Yesu kaŋɛ le: “To, amoso, bumo nɛ b shir kaman naniere beeŋ ba ki bejuŋkparpo nɛ bumo nɛ b juŋkpar naniere e ba ki bemantopo.”
Yesu ka naŋ malga mbe luwu be asheŋ
(Maak 10:32-34; Luuk 18:31-34)
17Yesu ka bee yɔ Jerusalɛm nɛ e keta mbe bebɛsopo kuduanyɔ na n lar ekarso ŋ kaŋɛ bumo le ekpa na to: 18“To, anyee yɔ Jerusalɛm nna na nɛ b ya ta ma, Nyiŋgbasa Pibinyɛn m bɔɔ bɔrɛmatapowuraana na nɛ mbraŋinipoana na enɔ nɛ b kaŋɛ fanɛ n daga luwu 19nseŋ kilgi n ta ma m bɔɔ nnyamase enɔ nɛ b wora ma eyurto ŋ kuya ma so nseŋ ta ma ŋ gbir m mata kedibi largato so. Ama kumo be nchɛ asa to meeŋ tiŋi luwu na to.”
Enio be kekule be asheŋ
20Kachako Zɛbedi be mbinyɛnsobi nɛ bumo nio ba Yesu kutɔ nɛ kache na ba gbir nseŋ kule mo kusɔ ko. 21Nɛ Yesu bishi mo: “Manɛ nɛ fee sha?” Nɛ e kaŋɛ mo: “Nase kɔnɔ fanɛ fo kaŋ ya kaa tase fo kuwura na so, feeŋ shin nɛ ma mbinyɛnsobi ere be eko e chena fo jisoso nɛ eko malɛ e chena fo bena so.” 22Nɛ Yesu kaŋɛ bumo: “Men maŋ nyi kusɔ nɛ menyee kule ere. Menyeeŋ tiŋ n ji awurfoŋ nɛ meeŋ ji a?” Nɛ mbia na kaŋɛ: “Mm, anyeeŋ tiŋ.” 23Ndoŋ nna nɛ Yesu kaŋɛ bumo: “Kashenteŋ, menyeeŋ ji awurfoŋ nɛ meeŋ ji, ama m maŋ kɔ ekpa nɛ n lara emo nɛ e beeŋ chena ma jisoso nɛ ma bena so. N Tuto e lɔŋɛ loŋ be mboŋ n yili bumo nɛ e lɔŋɛ amo nɛ e sa na.” 24Bebɛsopo kudu nɛ b ka na ka nu kesheŋ na nɛ b nya agbo n wora Jeems nɛ mo sipo Jɔn. 25Nɛ Yesu tre bumo m ba shɛr ŋ kaŋɛ: “Men nyi durnya to be benimuana e wɔ basa a ŋini bumo eleŋ nɛ bumo be bewuraana malɛ gba bee ŋini bumo eleŋ, 26ama menyi ere to mannɛ aloŋ nɛ k du. Nɛ men be ekama bee sha kenimu, a daga e ka ki bumo nɛ b ka na be kayɛrbi. 27Nɛ ekama malɛ nɛ e bee sha kejuŋkpar, a daga e ka ki menyi be kenya 28fanɛ kananɛ ma, Nyiŋgbasa Pibinyɛn gba maŋ ba nɛ b ba shuŋ ma na. M ba nna nɛ m ba shuŋ nseŋ ta ma ŋkpa n sɔ basa damta n yige.”
Yesu ka sa betanpo anyɔ anishi be asheŋ
(Maak 10:46-52; Luuk 18:35-43)
29Yesu nɛ mbe bebɛsopo ka bee lar Jɛriko to nɛ jimaŋ damta ko bɛ mo so. 30Betanpo anyɔ ko malɛ daa tase ekpakar nseŋ nu fanɛ Yesu e naa choŋ nɛ b boŋ to n tre Yesu a kaŋɛ: “Enyɛnpe, Ewura Deevid mo Nanabi, wu anyi kuwɔr.” 31Nɛ jimaŋ na ponte bumo so ŋ kaŋɛ bumo fanɛ b lo bumo be nnɔ to, ama b lɔŋɛ m boŋ to a chɔ sososo na a kaŋɛ: “Enyɛnpe, Ewura Deevid mo Nanabi, wu anyi kuwɔr.” 32Ndoŋ nna nɛ Yesu yili nseŋ tre bumo m bishi: “Manɛ nɛ menyee sha fanɛ n wora n sa menyi?” 33Nɛ b kaŋɛ mo le: “Enyɛnpe, anyee sha kenaawu nna.” 34Ndoŋ nna nɛ Yesu wu bumo kuwɔr nseŋ beta m beta bumo be anishi. Epul na to nɛ b nya bumo be anishi a wu nseŋ fara a bɛ mo so.
21Yesu ka luri Jerusalɛm bunyanso be asheŋ
(Maak 11:1-11; Luuk 19:28-38; Jɔn 12:12-19)
1A ka ba ka gbrɛbi nɛ Yesu nɛ mbe bebɛsopo e luri Jerusalɛm be kade to nɛ b fo Bɛtfagi be kade to nɛ k wɔ ɔlifs be kebee so ase na. Ndoŋ nna nɛ e ta le be kubɔya ere n shuŋi bebɛsopo na be benyɔ ŋ kaŋɛ bumo: 2“Men yɔ kadebi nɛ k ya kaa wɔ men be anishito ere to. Men baŋ ya kaa luri kumo to, menyeeŋ wu b ka chɛ kurma m muni ndoŋ nɛ kumo pibi yil m mata kumo. Men saŋɛ amo m bar ma. 3Nɛ esa kama nɛ e kaŋ kaŋɛ menyi kusɔ kama, men kaŋɛ amodoŋwura fanɛ Enyɛnpe e naa sha amo nɛ e naŋ ya bɛta amo m ba naniere.”
4Kesheŋ ere daŋ wora nna nɛ kusɔ nɛ anebi Zakareya daŋ kaŋɛ na e bɔla ekpa. E yɛ:
5“Kaŋɛ Zayɔn be kade to ebi:
‘Keni men be Ewura ka du boeŋ n dii kurma a ba menyi kutɔ.
Kusɔbɔya pibi, kakurmabi nɛ e dii.’ ”
6Ndoŋ nna nɛ bebɛsopo na ya wora kusɔ nɛ Yesu kaŋɛ fanɛ b ya wora na. 7B ka bar kurma na nɛ kumo pibi na nɛ b ta bumo be asɔbuuso ko n deŋi amo so nɛ Yesu dii n chena ebi na so. 8Nɛ jimaŋ damta ko malɛ parga bumo be asɔbuuso ko to n nase ekpa to nɛ beko malɛ fɛta abii be ayabi n ta amo n nase ekpa na to. 9Le nɛ jimaŋ nɛ b daŋ juŋkpar mo na nɛ bumo nɛ b daŋ bɛ mo so na kikɛ daa ponte a kaŋɛ:
“Hosana e baa wɔ Ewura Deevid mo Nanabi so.
Nɛfa la esa nɛ e shi Enyɛnpe be ketre to a ba na peya nna.
Hosana e baa la Enyɛnpetale peya.”
10Yesu ka luri Jerusalɛm be kade na to nɛ kade na kikɛ baga to nɛ basa bishi abar: “Wanɛ nna?” 11Nɛ jimaŋ na kaŋɛ bumo le: “Nazarɛt nɛ k wɔ Galili be kasawule so be anebi nɛ baa tre Yesu na nna.”
Yesu ka ju yawujipoana ashi bɔrɛlambu na to be asheŋ
(Maak 11:15-19; Luuk 19:45-48; Jɔn 2:13-22)
12Nɛ Yesu ya luri Ebɔrɛ be lambu na to n fara a ju bekama nɛ b daa tɔ nɛ bumo nɛ b daa fa asɔ bɔrɛlambu na to be kelɔnɛ so na kikɛ. E daŋ melgi bumo nɛ b daa chɛr amansherbi na be eteebɔl nɛ alifapoana be mbɛ nna m buu 13nseŋ kaŋɛ basa na le: “Abɔrɛsibɛ na bee kaŋɛ fanɛ Ebɔrɛ kaŋɛ: ‘Baaŋ tre ma kowu kabɔrɛkule be kakpa.’ Ama menyi ere ta kumo ŋ ki beyu be eŋanakpa.”
14Ade be kaman nɛ betanpo nɛ ebobi ba mo kutɔ bɔrɛlambu na to nɛ e chɛ bumo kikɛ. 15Ama bɔrɛmatapowuraana na nɛ mbraŋinipoana na ka wu emamachisheŋ nɛ e daŋ wora na nseŋ naŋ wu kananɛ mbia daa wɔ bɔrɛlambu na akpa a ponte a kaŋɛ: “Hosana e baa la ewura Deevid mo Nanabi peya!” Nɛ agbo pɛ bumo, 16nɛ b bishi Yesu le: “Fee nu kusɔ nɛ mbia ere bee kaŋɛ nna ere a?” Nɛ Yesu kaŋɛ bumo: “Mm, mee nu. Menyi ere maŋ naŋ kraŋ ashi Nshɛ be Kawɔl to fanɛ: ‘Fo shin nɛ mbigboŋibi nɛ bumo nɛ b kraa wɔ enɔ to kikɛ ba pin kedi Ebɔrɛ epaŋ nɛnɛ na a?’ ”
17Kede be kaman nɛ e yige bumo nseŋ lar kadegboŋ na to n yɔ Bɛtani n ya di ŋ klade.
Yesu ka so figidibi kɔnɔ be asheŋ
18Kumo be kamɔnchɛ chipurso Yesu ka bɛta a yɔ kade na to nɛ akoŋ pɛ mo. 19Ndoŋ nna nɛ e wu figi be kedibi ko ka yil ekpakar nɛ e yɔ kumo ase, ama e maŋ ya nya shɛŋ kumo so, afantaŋ nawule nɛ e wu. Nɛ e kaŋɛ kumo le: “Fo maaŋ naŋ sɔr asɔrso kikɛ!” Epul na to nɛ kedibi na wɔl. 20Bebɛsopo na ka wu loŋ nɛ k chinchiŋ bumo ga nɛ b bishi Yesu: “Nuso nɛ figi be kedibi ere wora n wu epul ere to loŋ?” 21Nɛ Yesu kaŋɛ bumo: “Ma e kaŋɛ menyi kashenteŋto na fanɛ nɛ men baa kɔ yirda a maa wora shikashika, mannɛ kusɔ nɛ k wora figi be kedibi na nawule nɛ menyeeŋ tiŋ n wora, ama menyeeŋ tiŋ ŋ kaŋɛ kebee ere le: ‘Pulgi n ta fo kumu n ya lɛ teku to’, nɛ loŋ e wora. 22Nɛ men baŋ yirda, menyeeŋ nya kusɔ kama nɛ men kule ashi kabɔrɛkule to.”
B ka bishi Yesu kakpa nɛ mbe eleŋ shi be asheŋ
23Yesu ka ya luri bɔrɛlambu na to a ŋini basa, nɛ bɔrɛmatapowuraana na nɛ basa na be benimuana na ba mo kutɔ m ba bishi mo: “Manɛ be eleŋ nɛ fo kɔ a wɔtɔ a wora asheŋ ere, nɛ wanɛ e sa fo loŋ be eleŋ na?” 24Nɛ Yesu kaŋɛ bumo: “Ma alɛ gba beeŋ bishi menyi kesheŋ bishiso ko nɛ men baŋ sa ma kumo be kifito, kumo ere ma alɛ gba beeŋ kaŋɛ menyi kakpa nɛ eleŋ nɛ ŋ kɔ a wɔtɔ a wora asheŋ na shi. 25Jɔn be kabɔrɛbɛr be asheŋ na daŋ shi nnɛ na, ebɔrɛso nɛ a shi ŋko enyiŋgbasa kutɔ?” Ndoŋ nna nɛ b bishi abar kusɔ nɛ baaŋ kaŋɛ. B yɛ: “Nɛ an baŋ kaŋɛ fanɛ ebɔrɛso nɛ a shi, e beeŋ bishi anyi: ‘Nɛ manɛ e ba nɛ menyi maŋ yirda mo?’ 26Nɛ anyi alɛ naŋ kaŋɛ fanɛ a shi enyiŋgbasa kutɔ nna, an maaŋ tiŋ m pin kusɔ nɛ basa ere beeŋ wora anyi, ŋkpal manɛ so, bumo kikɛ yirda fanɛ Jɔn daa la anebi nna.” 27Amoso le nɛ b daŋ kaŋɛ Yesu: “Anyi maŋ nyi.” Ndoŋ nna nɛ Yesu malɛ kaŋɛ bumo: “To, ma alɛ gba maaŋ kaŋɛ menyi kakpa nɛ eleŋ nɛ ŋ kɔ a wɔtɔ a wora asheŋ na shi.”
Kanyɛn ko be mbinyɛnsobi anyɔ be asheŋ
28Nɛ Yesu naŋ kaŋɛ: “Nuso nɛ menyee fɛ keŋasa ere to? Kanyɛn ko e daa wɔtɔ a kɔ mbinyɛnsobi anyɔ, kachako e yɔ enimuso na kutɔ n ya kaŋɛ mo: ‘M pibi yɔ ma ndibi be kudɔ to kabre n ya dɔ ma.’ 29Nɛ kebia na kaŋɛ mo: ‘M maaŋ yɔ.’ Kumo be kaman nɛ e naŋ chɛrga mbe nfɛra nseŋ yɔ. 30Etuto na ka lar ebi nimuso na kutɔ nɛ e yɔ ekekarso na malɛ kutɔ n ya kaŋɛ mo alɛ gba kesheŋ koŋwule na. Nɛ e kaŋɛ: ‘Toto, meeŋ yɔ.’ Ama kumo be kaman e maŋ yɔ.” Nɛ Yesu bishi bumo: 31“To, mbia na be emo e wora kusɔ nɛ bumo tuto na bee sha?” Nɛ b yɛ: “Sososo peya na.” Nɛ Yesu kaŋɛ bumo le: “Kashenteŋ nɛ mee kaŋɛ menyi na fanɛ elamposɔpoana nɛ kesakaleawuraana bee baŋ menyi so nna a luri Ebɔrɛ be kuwura na to nna na. 32Ŋkpal manɛ so, Jɔn daŋ ba menyi kutɔ nna nɛ e ba ŋini menyi alelasheŋ be ekpa, ama men maŋ yirda mo. Lamposɔpoana nɛ kesakaleawuraana bre yirda mo. Menyi alɛ ka naŋ wu kumo be loŋ gba, men kraa maŋ lar menyi be alubi to n yirda mo.”
Paawuraana be asheŋ
33Nɛ Yesu kaŋɛ basa na: “Men naŋ nu keŋasa ko: Kowurnyɛn ko e daa wɔtɔ n dɔ ndibi sɔrso be kudɔ n fɛa asɔ ŋ kulti kumo nseŋ kur asɔrso na be kemaŋ nɛ b baa nyaŋ amo ndoŋ. Kumo be kaman nɛ e yuu kejaŋ jeŋgreŋ ko malɛ. E ka loge ade kikɛ nɛ e ta kudɔ na m bɔɔ paawuraana enɔ fanɛ b baa keni so nseŋ yɔ efuli pɔtɛ ko so. 34Asɔrso na be kechuge be jemanɛ ka ya fo nɛ e shuŋi mbe anya ko paawuraana na kutɔ fanɛ b ya sɔ mbe asɔrso na m bar mo. 35Ndoŋ nna nɛ paawuraana na nyaŋ mbe anya na m bri ede, m mɔ ede malɛ nseŋ kpa ede malɛ ajembu m mɔ. 36Ndoŋ nna nɛ kudɔ na wura naŋ shuŋi anya damta nɛ b chɔ sososo peya na paawuraana na kutɔ nɛ b naŋ ya wora bumo alɛ gba kananɛ b daŋ wora bejuŋkparpoana na. 37Bede kikɛ be kaman nɛ e shuŋi mo pibi paawuraana na kutɔ, ŋkpal manɛ so, le nɛ e daŋ kaŋɛ mbe kumu: ‘M pibinyɛn ere bre, baaŋ bunyaŋ mo.’ 38Ama paawuraana na ka ya wu kebia na nɛ b kaŋɛ abar le: ‘Men keni, kudɔ ere wura be kapetɛjipo nde, men ba nɛ an mɔ mo nseŋ ta asɔ na nɛ a ki anyeya.’ 39Ndoŋ nna nɛ b gberge mo n lar kudɔ na to n ya mɔ mo.” 40Nɛ Yesu bishi basa na le: “To, kudɔ na wura kaŋ ba, manɛ nɛ e beeŋ wora paawuraana na?” 41Nɛ b yɛ: “E beeŋ shin nɛ basa lubi na e wu luwu lubi nseŋ naŋ ta kudɔ na m ber basa pɔtɛ paa, bumo nɛ baaŋ chuge asɔrso na amo be jemanɛ na nsaa ta kudɔ na wura peya a sa mo.” 42Nɛ Yesu naŋ bishi bumo: “Men maŋ naŋ kraŋ abɔrɛsibɛ nɛ a bee kaŋɛ le na nna; a yɛ:
‘Kejembu mo nɛ bepɔrpo kini na
e ba ki ebu na be kebonfu be gbaltɔlase lela na.
Enyɛnpe e daŋ wora le be kesheŋ.
Kumo alɛ be kananɛ k kɔ mamachi anyi to’ a?
43Amoso, ma e kaŋɛ menyi na fanɛ baaŋ sɔ Ebɔrɛ be kuwura na menyi kutɔ n sa basa nɛ baaŋ sɔr kumo be asɔrso. 44[Esa kama nɛ e tɔr loŋ be kejembu so, e beeŋ buri to le burburbi nɛ ekama malɛ nɛ k tɔr mo so, e beeŋ bɛa to cheche.]” 45Bɔrɛmatapowuraana na nɛ Efarisiana na ka nu Yesu be aŋasa na nɛ b pin fanɛ bumo be asheŋ nɛ e daa malga na 46nɛ b wora ania a fin kananɛ baaŋ wora m pɛ mo, ama bumo alɛ daa ŋana jimaŋ na nna, ŋkpal manɛ so, basa na kikɛ daŋ yirda fanɛ e la anebi nna.
22Kejafɔ to be kejigboŋ be keŋasa be asheŋ
1Nɛ Yesu naŋ ta aŋasa m malga n sa basa na a kaŋɛ bumo: 2“Ebɔrɛso be kuwura na to du fanɛ ewura ko ka wora kejafɔ to be kejigboŋ nna n sa mo pibinyɛn. 3Keji be saŋɛ ka ba fo nɛ e shuŋi mbe anya fanɛ b ya kaŋɛ basa nɛ e daŋ tre na fanɛ b baa ba, ama b kini keba. 4Ndoŋ nna nɛ e naŋ shuŋi anya ko n ti so ŋ kaŋɛ bumo: ‘Men ya kaŋɛ basa nɛ n tre na fanɛ n loge ma kejigboŋ be ajibi na. B teŋ bɛ ma ana nɛ amo be afɔlbi danso n loge nɛ kusɔ kama wora shiriya, amoso, men baa ba kejafɔ to be kejigboŋ na to.’ 5Ama basa na daŋ kplaŋ ketre na so nna. Ede yɔ mbe ndɔ to nɛ ede malɛ choŋ mbe kushuŋ to. 6Nɛ bumo nɛ b ka malɛ nyaŋ kanyɛn na be anya na n wora bumo amɔmɔshiasheŋ nseŋ mɔ bumo. 7Ndoŋ nna nɛ ewura na nya agbo ga nseŋ shuŋi mbe benapo nɛ b ya mɔ bemɔpo na kikɛ nseŋ chɔɔ bumo be kade na. 8Kumo be kaman nɛ e kaŋɛ mbe anya na le: ‘Kejafɔ to be kejigboŋ na wora shiriya, ama basa nɛ b daŋ tre na maŋ daga keba. 9Amoso, men yɔ abɔrbiana be ŋkpancheriana to so n ya tre basa kama nɛ men tu nɛ b ba kejafɔ to be kejigboŋ ere to.’ 10Ndoŋ nna nɛ anya na lar n yɔ abɔrbiana na so n ya kaa chala basa kama nɛ b wu, belela nɛ belubi kikɛ hale nɛ lambu nɛ b daa wora kejafɔ to be kejigboŋ na kikɛ ya bɔlɔ befɔ. 11Ama ewura na ka luri m ba nɛ e ba wu befɔ na, nɛ e wu kanyɛn ko ndoŋ nɛ e tase a maŋ buu kejafɔ to be asɔbuuso. 12Nɛ e bishi mo le: ‘N teri, nuso nɛ fo wora n luri nfe ŋkaa maa kɔ kejafɔ to be asɔbuuso?’ Nɛ kanyɛn na la to. 13Ndoŋ nna nɛ ewura na kaŋɛ mbe nyɛrbi le: ‘Men kre mbe enɔ nɛ aya nseŋ ta mo ŋ kpa kowu, tentembiri to plɔ. Ndoŋ nɛ basa wɔtɔ a shu nsaa we anyi to na.’
14Amo alɛ kikɛ be kifi to e la fanɛ basa damta nɛ b tre, ama bumo to be gbrɛ nɛ b lara.”
Lampo be keka be asheŋ
(Maak 12:13-17; Luuk 20:20-26)
15Ade be kaman nɛ Efarisiana lar n ya wora kɔnɔ fanɛ b ya lute Yesu kɔnɔ n shin nɛ e malga nɛ b yili mbe mmalga na so n nya mo. 16Bumo be bebɛsopo nɛ Hɛrɔd be basa na nɛ b daŋ shuŋi nɛ b ba bishi mo: “Eŋinipo, an nyi fo ka la kashenteŋjipo a ŋini basa abɔrɛsheŋ na nɛ amo be kashenteŋ be ekpa so, fo alɛ be shɛŋ maŋ wɔ kananɛ basa bee fɛ fo asheŋ to, ŋkpal manɛ so, fo maa keni kananɛ basa du nsaa malga. 17Amoso, kaŋɛ anyi kusɔ nɛ fee fɛ. Anyi be mbra na to k wɔtɔ fanɛ an baa ka lampo a sa Romebi be ewurgboŋ Siza ŋko k maŋ wɔtɔ loŋ?” 18Ama Yesu daŋ pin bumo be nfɛra lubi na nseŋ bishi bumo: 19“Kebirkɔnshiwuraana ere, manɛ e ba nɛ menyee sha kenu ma kɔnɔ? Men bar ma kemansherbi nɛ b kɔ a ka lampo na.” Ndoŋ nna nɛ b bar mo kemansherbi ko. 20Nɛ e bishi bumo: “Esa mo be foto nɛ wanɛ be ketre e deŋ kumo so ere?” 21Nɛ basa na kaŋɛ: “Ewurgboŋ Siza peya.” Nɛ Yesu kaŋɛ bumo: “To, kumo ere, men baa ta asɔ nɛ a la Ewurgboŋ Siza peya a sa mo nsaa ta Ebɔrɛ malɛ peya a sa mo.” 22B ka nu loŋ nɛ k chinchiŋ bumo, nɛ b yige mo nseŋ yɔ.
B ka bishi Yesu ketiŋi luwu to be asheŋ
(Maak 12:18-27; Luuk 20:27-40)
23Kumo be kamɔnchɛ na kikɛ nɛ Esadusiana, bumo nɛ baa kaŋɛ fanɛ ketiŋi luwu to maŋ wɔtɔ na be beko ba bishi Yesu kesheŋ ere ŋ kaŋɛ: 24“Eŋinipo, anebi Mosis kaŋɛ anyi fanɛ nɛ enyɛn ta eche a maŋ nya mbia nseŋ wu ŋ ka mbe eche, enyɛn na mo sipo e ta ekulpoche na ŋ kurge mbia n sa mo da nɛ e wu na. 25To, basa koŋwule beshunu ko e daŋ koso anyi to. Nɛ enimuso na ta eche n wu ŋ ka mbe eche n sa mo sipo, ŋkpal manɛ so, b daa maŋ kurge bibi. 26Kesheŋ koŋwule na gbagba chap e daŋ wora esipo nyɔsopo nɛ esasopo na kikɛ n ta loŋ hale n ya fo eshunusopo na. 27Kumo be kaman nɛ eche na malɛ ba wu. 28To, nɛ ketiŋiachɛ na, basa ashunu na to be emo be eche e naaŋ baa la kache mo kuli, na ŋkpal manɛ so, bumo kikɛ ta mo ŋ ku so.” 29Nɛ Yesu kaŋɛ bumo: “Men maŋ kɔ kashenteŋ, ŋkpal manɛ so, men maŋ nyi abɔrɛsibɛ na ŋko Ebɔrɛ be eleŋ. 30Ŋkpal manɛ so, ketiŋi luwu to be jemanɛ na basa beeŋ ba kaa du fanɛ emalaika nɛ b wɔ ebɔrɛso na nna. Benyɛn maaŋ ba kaa ta beche, beche malɛ maaŋ ba kaa yɔ kakil to. 31To, ketiŋi luwu to na malɛ be asheŋ, men maŋ naŋ kraŋ kusɔ nɛ Ebɔrɛ kaŋɛ menyi na nna a? 32Ebɔrɛ yɛ: ‘Ma e la Eebraham be Ebɔrɛ nɛ Aizek be Ebɔrɛ nɛ Jeekɔb be Ebɔrɛ.’ Ebɔrɛ maŋ la bubuni be Ebɔrɛ. E la basa nɛ b wɔ ŋkpa to be Ebɔrɛ nna.” 33Jimaŋ na ka nu loŋ nɛ mbe keŋini na chinchiŋ bumo.
Mbragboŋ na be asheŋ
(Maak 12:28-34; Luuk 10:25-28)
34Efarisiana na ka nu fanɛ Yesu malga n shin nɛ Esadusiana na paŋ kɔnɔ be kebugi nɛ bumo alɛ shɛr abar. 35Nɛ bumo to be mbraŋinipo ko ba ta kesheŋ bishiso ko n wora Yesu ŋ keni m bishi mo le: 36“Eŋinipo, mbra mo e la mbraana na to kikɛ be kegboŋi?” 37Nɛ Yesu kaŋɛ mo: “Kede e la amo to be kegboŋi: Baa ta fo kagbene kikɛ nɛ fo kiyoyu kikɛ nɛ fo nfɛra kikɛ a sha Enyɛnpe fo Ebɔrɛ na. 38Mbra juŋkparso nɛ mbraana na kikɛ to be kegboŋi nna na. 39Mbra nyɔsopo na du fanɛ kejuŋkparso na nna. K yɛ: ‘Baa sha fo barkasa fanɛ fo kumu.’ 40Anebi Mosis be mbra na kikɛ nɛ anebiana be asheŋ ŋiniso na yil mbra anyɔ ere so nna.”
Esa nɛ Kristo na la be asheŋ
(Maak 12:35-37; Luuk 20:41-44)
41Efarisiana na ka ba shɛr nɛ Yesu bishi bumo le: 42“Nuso nɛ menyee fɛ Ebɔrɛ be esa laraso Kristo na be asheŋ? Wanɛ pibi e la mo?” Nɛ b kaŋɛ mo: “Ewura Deevid mo Nanabi.” 43Ndoŋ nna nɛ e bishi bumo le: “To, nɛ a ji nuso nna nɛ Kiyoyu Cheeŋ na daŋ bugi Deevid be kagbene n shin nɛ e tre mo mo Nyɛnpe ŋ kaŋɛ le:
44‘Enyɛnpe na kaŋɛ n Nyɛnpe, chena ma jisoso nfe hale nɛ n ya ta fo doŋana m bɔɔ fo enɔ.’
45To, nɛ Ewura Deevid gbagba daŋ tre Kristo na Enyɛnpe, nuso nɛ Kristo na bee wora a la mo Nanabi?” 46Basa na be ekama daa maŋ naŋ tiŋ nɛ e malga kusɔ ko. Yili kumo be kachɛ na malɛ a yɔ, ekama maŋ naŋ tiŋ m bugi kɔnɔ m bishi mo asheŋ bishiso.
23Yesu ka ji basa asoe to ŋkpal mbraŋinipoana so be asheŋ
(Maak 12:38-39; Luuk 11:43, 46; 20:45-46)
1Nɛ Yesu kaŋɛ jimaŋ na nɛ mbe bebɛsopo na le: 2“Mbraŋinipoana na nɛ Efarisiana na yil anebi Mosis be katelamu to nna. 3Amoso, men baa nu a sa bumo a wora kusɔ kama nɛ baa kaŋɛ menyi. Ama men sa maa wora asheŋ nɛ baa wora, ŋkpal manɛ so, b maa bɛ asɔ nɛ baa kaŋɛ menyi na so. 4Baa kre esulɔ gbɛgbɛso nna a sa basa fanɛ b sulɔ, ama bumo alɛ gbagba maaŋ shuli n ta keshilbi koŋwule gba ŋ gbuŋgbuŋ amo to. 5Bumo be asheŋ woraso kama to, basa nɛ baa sha fanɛ b wu bumo. Men keni kananɛ baa shin nɛ bumo be kabɔrɛkule be awulbi bee kpalga to loŋ nsaa shin nɛ bumo be nle malɛ be nnɔ bee shi a du jolijoli. 6Kejigboŋ be bunyanso be echenakpaana nɛ baa sha nsaa sha kebaachena bunyanso be mbɛ so ashi nshɛrbuana to. 7Baa sha fanɛ basa e baa tu bumo kebɛ to a chɔrɔ bumo bunyanso ga nseŋ naa sha fanɛ b baa tre bumo rabai, kumo e la fanɛ eŋinipo. 8Ama a maŋ daga men ka bee shin nɛ b baa tre menyi rabai, ŋkpal manɛ so, men kikɛ la keniopibi nna a kɔ Eŋinipo koŋwule. 9Menyi alɛ e sa maŋ kaŋ tre esa kama durnya ere to etuto, ŋkpal manɛ so, Etuto koŋwule nɛ men kɔ, mo alɛ wɔ ebɔrɛso. 10Menyi alɛ e sa maŋ shin nɛ b baa tre menyi benyɛnpe gba, ŋkpal manɛ so, Enyɛnpe koŋwule nɛ men kɔ, mo e la Kristo na. 11Men kikɛ to be enimu e naaŋ baa la men be kayɛrbi. 12Ŋkpal manɛ so, ekama nɛ e bee maŋ mbe kumu so, Ebɔrɛ beeŋ bar mo kaseto, nɛ ekama nɛ e bee bar mbe kumu kaseto, Ebɔrɛ beeŋ maŋ mo so.”
Yesu ka fiɛ basa so ŋkpal kebirkɔnshi so be asheŋ
(Maak 12:40; Luuk 11:39-42, 44, 52; 20:47)
13Asheŋ maaŋ nyalɛ n sa menyi mbraŋinipoana nɛ Efarisiana ere kikɛ, kebirkɔnshiwuraana ere, ŋkpal men ka bee kuŋ basa ashi Ebɔrɛ be kuwura na to be keluri na to so. Men gbagba maa luri ebɔrɛso be kuwura na to, menyi alɛ nseŋ naa shin nɛ basa nɛ b daa beeŋ baa sha keluri bee paŋ kumo to be keluri.
14[Mbraŋinipoana nɛ Efarisiana, asheŋ maaŋ nyalɛ n sa menyi kikɛ, kebirkɔnshiwuraana ere. Menyee puni bekulpocheana nsaa suge bumo be nwu nsaa ta kabɔrɛkule tenteŋ kebirkɔnshiso a kule Ebɔrɛ. Ŋkpal le be asheŋ ere kikɛ so, men be kasogberge beeŋ baa shi ga a chɔ ekama peya.]
15Mbraŋinipoana nɛ Efarisiana, asheŋ maaŋ nyalɛ n sa menyi kikɛ, kebirkɔnshiwuraana ere. Menyee ta ekpa tenteŋana nsaa baŋ etekuana so a yɔ mboŋ ko n ya shin nɛ esa koŋwule e tuba, kumo be kaman nɛ men naŋ shin nɛ mo koŋwule na e naaŋ ki esa lubi a chɔ kananɛ menyi gbagba du a la Setani be edɛ to be esa.
16Bejuŋkparpo tanpoana ere, asheŋ maaŋ nyalɛ n sa menyi kikɛ. Men yɛ fanɛ nɛ esa baŋ ta bɔrɛlambu na be ketre m bɔ ntaŋ, k maŋ la shɛŋ, ama ekama nɛ e bɔ bɔrɛlambu na to be amansherbi na bre daga e ka wora kusɔ nɛ e bɔ fanɛ e beeŋ wora na. 17Betanpo wulpo ere, bɔrɛlambu na nɛ kumo to be amansherbi na, kumo e chɔ? Amansherbi na e chɔ ŋko bɔrɛlambu nɛ k shin nɛ amansherbi na ki cheembi na e chɔ? 18Menyi alɛ kraa naa kaŋɛ fanɛ nɛ esa baŋ bɔ bɔrɛsure na, k maŋ la shɛŋ, ama nɛ e bɔ kakɛ nɛ baa ta a deŋi bɔrɛsure na so na bre k daga e ka wora kusɔ nɛ e bɔ fanɛ e beeŋ wora na. 19Betanpo ere, kakɛ na nɛ bɔrɛsure na, kumo e chɔ? Kakɛ na e chɔ ŋko bɔrɛsure nɛ k shin nɛ kakɛ na ki cheembi na e chɔ? 20Men baa nyiŋi fanɛ esa kama nɛ e bɔ bɔrɛsure na bɔ kumo gbagba nɛ kusɔ kama nɛ k deŋ kumo so na nna na. 21Esa kama malɛ nɛ e bɔ bɔrɛlambu na bɔ kumo gbagba nɛ Ebɔrɛ nɛ e wɔ kumo to na nna na. 22Esa kama malɛ nɛ e bɔ ebɔrɛso bɔ Ebɔrɛ be kuwurputi nɛ emo nɛ e bee chena kumo so na nna na.
23Mbraŋinipoana nɛ Efarisiana, asheŋ maaŋ nyalɛ n sa menyi kikɛ, kebirkɔnshiwuraana ere. Menyee kaa lara men be eposɔ fanɛ albasa nɛ egabu nɛ ashiibi gba so be kudukudusopo a sa Ebɔrɛ, ama men kini kewora mbra na to be asɔ nɛ a juŋkpar na, amo e la kebaaji asheŋ nɛ amo be ekpa so nɛ kebaawu kuwɔr nɛ kebaayɛ asheŋ a wora amo na. Le be asɔ ere e daga fanɛ men baa wora nsaa maa gal amo nɛ a ka na gba a lɛ. 24Bejuŋkparpo tanpo ere, menyi e naa gbo kusɔ firgisobi ashi men be kusɔnuuso to a lɛ nsaa min nyɔma!
25Mbraŋinipoana nɛ Efarisiana, asheŋ maaŋ nyalɛ n sa menyi kikɛ, kebirkɔnshiwuraana ere. Menyee fɔr mba nɛ nwiebi be mmanto nɛ amo be epun to bɔlɔ kasuge nɛ kejimuni be asɔ a yil. 26Farisi tanpo ere, baa juŋkpar a fɔr nwiebi na nɛ mba na be epunana to pɔɛŋ nɛ amo be mmanto e nyalɛ so.
27Mbraŋinipoana nɛ Efarisiana, asheŋ maaŋ nyalɛ n sa menyi kikɛ, kebirkɔnshiwuraana ere. Men du fanɛ nchaŋana nɛ b ta asɔ fuful n nyɔɔ amo be esoso nɛ a walɛ so kowu nɛ amo be epun to bre bɔlɔ bubuni be awibi n lubi so na nna. 28To, loŋ nɛ men du basa be anishito. Basa baŋ wu menyi, baa tre menyi basa lela nna, ama men be ŋgbene to bre kebirkɔnshi nɛ alubisheŋ e bɔlɔ to.
Kebirkɔnshiwuraana be kasogberge be asheŋ
29Mbraŋinipoana nɛ Efarisiana, asheŋ maaŋ nyalɛ n sa menyi kikɛ, kebirkɔnshiwuraana ere. Menyee pɔr asɔ a yuu anebiana be nchaŋana so nsaa ji basa lela be nchaŋana kebita. 30Menyee kaa kaŋɛ fanɛ, nɛ an daa wɔtɔ an nananyɛnana be jemanɛ na nna, an daa maaŋ tu bumo m mɔ anebiana na. 31To, menyi gbagba e baa ji shɛda a kaŋɛ fanɛ men ka la bumo nɛ b mɔ anebiana na be benanabi na. 32To, menyi alɛ gba e baa kɔ to a wora alubi nɛ men nanaana daŋ wora na ai! 33Awɔ ere, awɔ lubi be mbia ere, nuso nɛ menyeeŋ wora nɛ b maaŋ gberge menyi kusoe n yɛr menyi Setani be edɛ to? 34To, mee shuŋi anebiana nɛ benyiashempo nɛ beŋinipo menyi kutɔ nna na, ama menyeeŋ mɔ bumo be beko nseŋ ta beko ŋ gbir m mata kedibi largato so nseŋ bri beko malɛ ashi menyi be nshɛrbuana to n ju bumo ashi kade ko to n yɔ kepɔtɛ to. 35Amoso, belelapo nɛ b mɔ baŋ fara jemanɛ nɛ b mɔ Ebel elelapo na kikɛ m ba fo Barakaya pibi Zakareya nɛ men mɔ bɔrɛsure na nɛ bɔrɛlambu be nferinto na achɛ be luwu be turju beeŋ baa bɛ menyi. 36Ma e kaŋɛ menyi kashenteŋto na fanɛ asheŋ ere kikɛ be kasogberge beeŋ ba mbreebi ere so.
Kasha nɛ Yesu kɔ a sa Jerusalɛmebi be asheŋ
37O Jerusalɛmebi, Jerusalɛmebi, menyi e naa mɔ anebiana na nsaa kpa bumo nɛ Ebɔrɛ shuŋi menyi kutɔ na ajembu a mɔ. Ela afanɛ nɛ n wora ania nɛ n chala menyi abar so fanɛ kananɛ koshi bee koli mbe mbia a wɔtɔ mbe atɛ to na, ama men kini. 38To, naniere bre, Ebɔrɛ lara mbe enɔ ashi menyi be asheŋ to nseŋ yige menyi n to. 39Ma alɛ e kaŋɛ menyi na fanɛ, yili kabre a yɔ, men maaŋ naŋ wu ma kikɛ ama jemanɛ nɛ menyeeŋ kaŋɛ le na fo nna:
‘Kagbenefuli e baa wɔ
emo nɛ e shi Enyɛnpe be ketre to a ba na so.’
24Yesu ka malga bɔrɛlambu be kebure be asheŋ
1Yesu ka bee lar bɔrɛlambu na to a yɔ nɛ mbe bebɛsopo ba mo kutɔ m ba shin nɛ mbe nfɛra yɔ bɔrɛlambu na be egbal jeŋgreŋana na so. 2Nɛ Yesu bishi bumo le: “Men wu asɔ ere kikɛ ŋko? Ma e kaŋɛ menyi kashenteŋto na fanɛ kejembu koŋwule kama gba maaŋ ba ka a bɛ kumo barkasa so. Baaŋ ba da amo kikɛ n lɛ.”
Etɔrɔ nɛ kekishi be kasogberge be asheŋ
3Kamalga na be kaman nɛ Yesu lar ndoŋ n ya kaa tase Ɔlifs be kebee na so nɛ bebɛsopo na ŋana m ba mo kutɔ m ba bishi mo: “Kaŋɛ anyi saŋɛ mo nɛ kesheŋ nɛ fo malga na beeŋ ba nɛ manɛ malɛ e naaŋ ŋini fanɛ fo keba na be jemanɛ taga to nɛ durnya be ekar na malɛ fo.” 4Nɛ Yesu kaŋɛ bumo le: “Men baa da so nɛ esa kikɛ e sa maŋ fule menyi. 5Ŋkpal manɛ so, basa damta beeŋ ba kaa kɔ ma ketre a na a kaŋɛ le: ‘Ma e la Ebɔrɛ be esa laraso Kristo na,’ nseŋ fule basa damta. 6Menyeeŋ ba kaa nu fanɛ basa bee kɔ abar ana nseŋ naa nu fanɛ basa beeŋ kɔ abar ana, ama men sa maŋ shin nɛ menyi be ŋgbene e baa ku menyi, ŋkpal manɛ so, a daga loŋ be asheŋ na ka wora, ama lalaloge be jemanɛ na maŋ naŋ fo pɔɛŋ. 7Efuli ko beeŋ kɔ kuko kena nɛ kuwurgboŋ ko e kɔ kuwurgboŋ nyɔsopo malɛ kena. Akoŋgboŋ beeŋ tɔr nɛ abembeŋ e ba kasawule ere so be mboŋ damtaana. 8Le be asɔ ere kikɛ du fanɛ kakurge be ebesa juŋkparso nna. 9Ade malɛ be buushi, basa beeŋ shin nɛ b pɛ menyi n tɔrɔ menyi nseŋ mɔ menyi. Ekama beeŋ kishi menyi ŋkpal ma so. 10Amo be jemanɛ na basa damta beeŋ lar yirda na to nsaa kishi abar a debɔr abar. 11Nɛ anebi fɛpoana damta e lar n fule basa damta. 12Ŋkpal alubi malɛ ka wora keshi so, basa damta be kasha be eleŋ beeŋ yɔɔ. 13Ama ekama nɛ e ji kanyiti n ya fo lalaloge na beeŋ nya kumɔlga. 14Baaŋ bɔ Ebɔrɛ be kuwura na to be baru lela ere durnya ere to kikɛ nɛ k baa la shɛda a sa efuli kama so ebi pɔɛŋ nɛ jemanɛ ere be ekar e fo.”
Edɔsopogboŋ na be asheŋ
(Maak 13:14-23; Luuk 21:20-24)
15Amoso, men baŋ ya wu edɔsopogboŋ nɛ e bee shin nɛ kemur bee ba na ka yil kakpa cheembi na, mbe asheŋ nɛ anebi Danɛl daŋ malga na, fo nɛ fee kraŋ, fo pin kesheŋ ere be kifito. 16Men baŋ ya wu loŋ be asheŋ, men shin nɛ bumo nɛ b wɔ Judiya be efuli so na e shile n yɔ abee ase. 17Esa kama nɛ e wɔ mbe kuchoŋi so e sa maŋ naŋ gbelge n ya ta asɔ nɛ a wɔ mbe ebu to. 18Nɛ ekama malɛ nɛ e wɔ ndɔ to, e sa maŋ naŋ bɛta n yɔ epe n ya ta mbe piŋi. 19Yee, kumo be jemanɛ na bedampoche nɛ beche nɛ b kɔ mbia nɛ b kraa wɔ enɔ to beeŋ wu asheŋ ga. 20Men baa kule Ebɔrɛ nɛ menyi be eshile na maaŋ ba kaa la awo to ŋko kewushiachɛ. 21Ŋkpal manɛ so, kachɛ na be tɔrɔ beeŋ ba kaa chɔ tɔrɔ kama nɛ k ba basa so, yili durnya be sososo na kikɛ m ba fo mbre. Tɔrɔ kama malɛ maaŋ naŋ ba m ba fo kumo so kikɛ. 22Nɛ Ebɔrɛ malɛ daa maŋ ku nchɛ na so, esa kikɛ daa maaŋ nya kumɔlga. Ama ŋkpal mbe basa laraso so e beeŋ ku nchɛ na so. 23Amo be jemanɛ na, nɛ esa kama baŋ kaŋɛ menyi le: ‘Men keni, Kristo na nde!’ ŋko: ‘Men keni mo e wɔ ndoŋ ere na!’ Men sa maŋ kaŋ yirda kumo. 24Ŋkpal manɛ so, befɛpo nɛ baa tre bumo be amu Kristo na nɛ anebi fɛpoana beeŋ lar n wora eleŋ be etɔɔnɛsheŋ gboŋ nɛ emamachisheŋ damta n fule Ebɔrɛ be basa laraso gba nɛ baaŋ tiŋ nna na. 25To, n wule ŋ kaŋɛ menyi n yili nna na. 26Amoso, nɛ esa kama baŋ kaŋɛ menyi le: ‘Men keni, Kristo na e wɔ kiyi to na,’ men sa maŋ kaŋ yɔ ndoŋ ŋko nɛ b kaŋɛ menyi le: ‘Men keni Kristo na e wɔ ebu ere to na,’ men sa maŋ kaŋ yirda kumo. 27Ŋkpal manɛ so, kananɛ bɔrɛ bee shi epeŋilarkpa n nyɛkpɛ n ya fo epeŋitɔrkpa na gbagba nɛ ma, Nyiŋgbasa Pibinyɛn be keba na beeŋ baa du. 28Kaplɛkama nɛ kusɔ wuso dese, ndoŋ nɛ ejita bee chala a mel.
Nyiŋgbasa Pibinyɛn be keba be asheŋ
(Maak 13:24-27; Luuk 21:25-28)
29Etɔrɔ ere be jemanɛ baŋ ba choŋ, k maaŋ chɛr ko nɛ epeŋi e biri to nɛ kufɔl e fuli to ŋ gben. Achɛkpabi beeŋ shi awɔlpa so n tɔr nɛ ebɔrɛso be eleŋana kikɛ e wea abar to. 30Saŋɛ na so ma, Nyiŋgbasa Pibinyɛn be tɔɔnɛ beeŋ lar awɔlpa so, nɛ durnya ere to be efuliana kikɛ to ebi e shu. Baaŋ wu ma, Nyiŋgbasa Pibinyɛn nɛ eleŋ nɛ kemaŋkura gboŋ ka wɔ awɔlpa so a ba. 31Kumo be kaman nɛ b foŋ kabelgboŋ na awɔrso nɛ ma, Nyiŋgbasa Pibinyɛn na e shuŋi ma emalaika durnya ere to be abonfu ana na to nɛ b ya yili esoso be kebonfu ko to n chala ma basa laraso n ya fo kuko to m ba ma kutɔ.
Kedibi be kesheŋ ŋiniso be asheŋ
(Maak 13:28-31; Luuk 21:29-33)
32Men shin nɛ kakuluwudibi e ŋini menyi kusɔ ko. Kumo be ayabi gbagba baŋ ya ki kefitiri bumbuŋ a du bɛlɛbɛlɛbi n fara a purge na, kumo be jemanɛ na nɛ menyee pin kebleŋ be saŋɛ ka taga to. 33To, loŋ koŋwule na nna fanɛ men baŋ ya wu asheŋ ere kikɛ ka ya kaa wora, men baa nyi fanɛ ma kenamba na be jemanɛ na taga to a sha kefo. 34Kashenteŋto nɛ mee kaŋɛ menyi na fanɛ asheŋ ere kikɛ beeŋ wora pɔɛŋ nɛ mbreebi nɛ b wɔ ŋkpa to ere kikɛ e wu. 35Ebɔrɛso nɛ kasawule kikɛ beeŋ ba mur, ama ma mmalga maa ba nɛ a ba mur kikɛ!
Ekama ka maŋ nyi kachɛ na ŋko jemanɛ na be asheŋ
(Maak 13:32-37; Luuk 17:26-30, 34-36)
36Esa kikɛ maŋ nyi kachɛ nɛ saŋɛ nɛ meeŋ naŋ ba na, hale ebɔrɛso be emalaika na gba ŋko ma, Ebɔrɛ Pibinyɛn na gba maŋ nyi, Etuto na nawule e nyi. 37Ma, Nyiŋgbasa Pibinyɛn na be keba beeŋ ba kaa du fanɛ kananɛ Nowa be jemanɛ daa du na gbagba nna le chap. 38Ŋkpal manɛ so, pɔɛŋ nɛ nchugboŋ na ba na basa daa wɔtɔ nna a ji a nuu nɛ benyɛn bee ta beche nɛ beche malɛ bee yɔ kakil to hale loŋ nɛ kachako nɛ Nowa ya luri ekuloŋgboŋ na to na. 39B daa maŋ nyi kusɔ nɛ k daa shin nɛ k wora pɔɛŋ nɛ nchugboŋ na ba mur bumo kikɛ nyam. To, loŋ gbagba be kebaawɔtɔ nɛ basa beeŋ baa kɔ kachɛ nɛ ma, Nyiŋgbasa Pibinyɛn na beeŋ ba na. 40Kumo be kamɔnchɛ na benyɛn anyɔ beeŋ baa wɔ ndɔ to nɛ b ta ekoŋwule nseŋ ka enyɔsopo na. 41Beche anyɔ beeŋ baa kɔr asɔ abo so nɛ b ta ekoŋwule nseŋ ka enyɔsopo na. 42Amoso, men baa da so nɛnɛ, ŋkpal manɛ so, men maŋ nyi kachɛ nɛ ma, men Nyɛnpe beeŋ ba.
43Men baa nyi fanɛ laŋwura kama baa nyi kanyɛso be saŋɛ nɛ eyu beeŋ ba mbe laŋ to, e maaŋ di n shin nɛ eyu na e ba tintiŋ n luri mbe kowu to m ba yuri. 44To, menyi alɛ gba e wora shiriya a jo ma, Nyiŋgbasa Pibinyɛn na, ŋkpal manɛ so, meeŋ ba saŋɛ nɛ men maaŋ baa tama ma.
Kenya nɛ e maŋ kɔ kebirkɔnshi nɛ emo nɛ e kɔ na be asheŋ
45Nɛ Yesu bishi bumo: “Esa mo e la kenya nyiashempo nɛ e maŋ kɔ kebirkɔnshi, emo nɛ mo nyɛnpe beeŋ shin nɛ e baa keni mbe anya kikɛ so nsaa sa bumo bumo be ajibi saŋɛ nɛ a daga na? 46Amo be kenya na mo nyɛnpe baŋ yɔ kakpa ko m bɛta m ba tu mo nɛ e bee wora kusɔ kama nɛ kumo be ekpa so, kenya na beeŋ nya kechɔrɔ ga. 47Ma e kaŋɛ menyi kashenteŋto na fanɛ enyɛnpe na beeŋ shin nɛ amo be kenya na e baa keni mbe asɔ kikɛ so nyam. 48Ama nɛ fanɛ kenya dalubiwura na kaŋɛ mbe kumu le: ‘N nyɛnpe beeŋ chɛr ga pɔɛŋ nseŋ bɛta m ba,’ 49nseŋ fara a bri mo braana anya nɛ b ka na nɛ mo nɛ nsanuupo wɔtɔ a ji a nuu, 50mo nyɛnpe na beeŋ ya bɛta m ba kachɛ nɛ jemanɛ nɛ kenya na maŋ nyi ŋko a tama mo. 51Enyɛnpe na malɛ ba tu mo loŋ, e beeŋ kuya mo so m bɛlɛ to nseŋ shin nɛ e yɔ kakpa nɛ kebirkɔnshiwuraana bee yɔ na. Ndoŋ nɛ basa wɔtɔ a shu nsaa we anyi to na.”
25Besuŋgurbi kudu be keŋasa be asheŋ
1Nɛ Yesu naŋ bɔ keŋasa ko ŋ kaŋɛ: “Ebɔrɛso be kuwura na to beeŋ naŋ ba kaa du fanɛ besuŋgurbi kudu ko ka daŋ ta bumo be efitila nna n yɔ nɛ b ya shɛr kejafɔ mo kul to. 2Bumo be benu daa la bewulpo nna nɛ benu malɛ la benyiashempo. 3Bewulpo na daŋ ta bumo be efitila, ama b maŋ ta keresin n ti so. 4Ama benyiashempo na bre daŋ ta keresin n wɔtɔ ekɔlba to n ti bumo be efitila so. 5Kijafɔ mo kul na daŋ chɛr ga nɛ edi pɛ bumo kikɛ nɛ b fara a di. 6Kiidiso ka ya fo nɛ b nu basa ka bee tre a kaŋɛ: ‘Kijafɔ mo kul na nde. Men baa ba m ba tu mo.’ 7Ndoŋ nna nɛ besuŋgurbi na kikɛ koso n lɔŋɛ bumo be efitila to. 8Nɛ bewulpo na kaŋɛ benyiashempo na le: ‘Men sa anyi menyi be ekeresin ere be ako, ŋkpal manɛ so, anyi be efitila bee duŋ nna na.’ 9Nɛ benyiashempo na malɛ kaŋɛ bumo le: ‘Ayai, anyi maaŋ tiŋ n sa menyi, ŋkpal manɛ so, shere a maaŋ fo anyi nɛ menyi kikɛ. Kusɔ nɛ k daga men ka wora e la fanɛ men yɔ keresinfapoana na kutɔ n ya tɔ ako.’ 10B ka wɔ ekpa to a yɔ nɛ b ya tɔ keresin na nɛ kejafɔ mo kul na malɛ ba. Ndoŋ nna nɛ bumo nɛ b daŋ wora shiriya na tu kejafɔ mo kul na n luri nɛ b ya ji kejafɔ to be kejigboŋ na. Kumo be kaman nɛ b ti ebu na be kabuna. 11Kumo alɛ be kaman nɛ besuŋgurbi wulpoana na malɛ ba m ba kaa kaŋɛ le: ‘Enyɛnpe, Enyɛnpe, bugi anyi.’ 12Nɛ mo alɛ kaŋɛ: ‘Ma e kaŋɛ menyi kashenteŋto na fanɛ m maŋ nyi menyi.’ 13To, men baa da so, ŋkpal manɛ so, kumo be kifito e la fanɛ men maŋ nyi kachɛ ŋko saŋɛ nɛ ma, Nyiŋgbasa Pibinyɛn na be keba na beeŋ fo.”
Kakɛ be eyiri be keŋasa be asheŋ
14Nɛ Yesu naŋ bɔ keŋasa ere ŋ kaŋɛ: “Ebɔrɛso be kuwura na kraŋ naa du fanɛ kanyɛn ko ka daa yɔ kakpa ko nna nseŋ tre mbe anya n ta mbe asɔ m bɔɔ bumo enɔ. 15E daŋ ta amansherbi ebɔtɛ anu nna n sa bumo be eko nseŋ ta ebɔtɛ anyɔ n sa ede nseŋ ta bɔtɛ koŋwule n sa ede malɛ. Kananɛ ekama beeŋ tiŋ ŋ keni so nɛ e daŋ sa mo. Kumo be kaman nɛ e pɛ mbe enite na to be ekpa. 16Kenya nɛ e daŋ nya ebɔtɛ anu na ya fara epul na to n ta mbe amansherbi na a ji yawu n naŋ nya ebɔtɛ anu be tɔnɔ n ti so. 17Loŋ koŋwule nɛ emo nɛ e daŋ nya ebɔtɛ anyɔ na gba daŋ wora n nya ebɔtɛ anyɔ n ti so. 18Ama emo nɛ e daŋ nya bɔtɛ koŋwule na daŋ ya ta mo peya nna ŋ kur kemaŋ n ta mo nyɛnpe be amansherbi na m puli. 19Saŋko ka ya fo nɛ anya na bumo nyɛnpe ya bɛta m ba nseŋ ba fara nɛ mo nɛ mbe anya na e keni kusɔ nɛ b ta amansherbi na n wora. 20Ndoŋ nna nɛ emo nɛ e daŋ nya ebɔtɛ anu na lar m bar ebɔtɛ anu n ti so nseŋ ba kaŋɛ mo le: ‘Enyɛnpe, ebɔtɛ anu nɛ fo daŋ ta m bɔɔ ma enɔ. Keni, n naŋ nya ebɔtɛ anu n ti so.’ 21Nɛ mo nyɛnpe kaŋɛ mo le: ‘Mbo, kenya lela nɛ meeŋ tiŋ n yirda. Fo ka baŋ ta gbrɛbi ere n shuŋ le ere nɛ m pin fanɛ meeŋ tiŋ n yirda fo. Amoso, naniere meeŋ ta asɔ damta m bɔɔ fo enɔ. Ba tu ma, fo nyɛnpe a nu ma kuwura to be ebel.’ 22Ndoŋ nna nɛ emo nɛ e daŋ nya ebɔtɛ anyɔ na malɛ lar m ba kaŋɛ: ‘Enyɛnpe, ebɔtɛ anyɔ nɛ fo ta m bɔɔ ma enɔ. Keni, n naŋ nya ebɔtɛ anyɔ n ti so.’ 23Nɛ mo nyɛnpe na kaŋɛ mo le: ‘Mbo, kenya lela nɛ meeŋ tiŋ n yirda. Fo ka baŋ ta gbrɛbi ere n shuŋ le ere nɛ m pin fanɛ meeŋ tiŋ n yirda fo. Amoso, meeŋ ta asɔ damta m bɔɔ fo enɔ. Ba tu ma, fo nyɛnpe n nu ma kuwura to be ebel.’ 24Ndoŋ nna nɛ emo nɛ e daŋ nya bɔtɛ koŋwule na malɛ ba lar m ba kaŋɛ le: ‘Enyɛnpe, n nyi kananɛ fo la kumukpakpasowura, kakpa nɛ fo maŋ duu, ndoŋ nɛ fee teŋi nsaa tise asɔ kakpa nɛ fo maŋ chela amo. 25Amoso, n daa lɔ kufu nna nseŋ ta fo bɔtɛ koŋwule na n lar n ya ŋana kasawule to. Amoso, keni, fo kusɔ nde.’ 26Ndoŋ, nna nɛ mo nyɛnpe na kaŋɛ mo le: ‘Kenya lubi tɔlpo ere, fo kaŋɛ fo nyi ŋ ka bee teŋi asɔ kakpa nɛ m maŋ duu nsaa tise asɔ kakpa nɛ m maŋ chela amo ŋko? 27To, nɛ manɛ e ba nɛ fo daa maŋ ta ma amansherbi na n ya yili amansherbi be eyilikpa nɛ n daŋ ba m ba nya nchu n ti so?’ 28Kumo be kaman nɛ e kilgi ŋ kaŋɛ anya nɛ b daa yil ndoŋ na le: ‘Men sɔ bɔtɛ koŋwule na mo kutɔ n sa emo nɛ e nya ebɔtɛ kudu na. 29Ŋkpal manɛ so, ekama nɛ e kɔ beeŋ naŋ nya ga n ti so, ama ekama nɛ e maŋ kɔ, gbrɛ nɛ e kɔ na gba baaŋ sɔ mo kutɔ. 30To, men pɛ kenya jiga ere n lar n ya lɛ tentembiri to plɔ. Ndoŋ nɛ basa wɔtɔ a shu nsaa we anyi to na.’ ”
Kananɛ Nyiŋgbasa Pibinyɛn beeŋ ji basa demu be asheŋ
31Nɛ Yesu naŋ kaŋɛ: “Saŋɛ nɛ ma, Nyiŋgbasa Pibinyɛn beeŋ shi ma kemaŋkura to nɛ emalaika kikɛ e ba na, meeŋ ba chena ma kemaŋkura be kuwurputi na so. 32Baaŋ shɛr efuliana kikɛ nyam ma anishito nɛ m barga basa ko ashi beko to fanɛ kananɛ mbolpɔkpapo bee barga mbolpɔ ashi mboe to na. 33Meeŋ ta mbolpɔ na n yili ma jisoso nseŋ ta mboe na malɛ n yili ma bena so. 34Kumo be kaman nɛ ma, Ewura na e kaŋɛ basa lela nɛ b wɔ ma jisoso na le: ‘Menyi nɛ n Tuto nɛfa na, men ba luri kuwura nɛ b lɔŋɛ n yili menyi kasɔto be jemanɛ na kikɛ na to. 35Ŋkpal manɛ so, akoŋ daa kɔ ma nna nɛ men sa ma ajibi, achukoŋ daa kɔ ma nna nɛ men sa ma kusɔnuuso, n daa la efɔ nna nɛ men sɔ ma. 36N daa maa kɔ asɔbuuso nɛ men buu ma, n daa lɔ nna nɛ men keni ma so, n daa wɔ kabuti to nɛ men ba chɔrɔ ma.’ 37Nɛ basa lela na e bishi ma: ‘Enyɛnpe, saŋɛ mo nɛ an wu fo nɛ akoŋ nseŋ sa fo ajibi ŋko saŋɛ mo nɛ an wu fo nɛ achukoŋ nseŋ sa fo kusɔnuuso? 38Saŋɛ mo nɛ an wu fo ka la efɔ nseŋ sɔ fo ŋko saŋɛ mo nɛ an wu fo ka maŋ kɔ asɔbuuso nseŋ buu fo? 39Saŋɛ mo nɛ an wu fo ka bee lɔ ŋko a wɔ kabuti to nseŋ ya chɔrɔ fo?’ 40Nɛ ma, Ewura na e kaŋɛ le: ‘Ma e kaŋɛ menyi kashenteŋto na fanɛ, kusɔ kama nɛ men daŋ wora n sa ŋ kurgepobi ere be ekama, ma nɛ men daŋ wora n sa na.’ 41Ade be kaman nɛ ŋ kaŋɛ bumo nɛ b wɔ ma bena so na le: ‘Basa lubi ere, men shile ma so n yɔ edɛ nɛ b puga n yili Setani nɛ mbe emalaika na to. Edɛ na maa duŋ kikɛ. 42Ŋkpal manɛ so, akoŋ daŋ pɛ ma nɛ men maŋ sa ma shɛŋ nɛ n ji, achukoŋ daŋ pɛ ma nɛ men maŋ sa ma shɛŋ nɛ n nuu. 43N daa la efɔ nɛ men maŋ sɔ ma, n daa maa kɔ asɔbuuso, ama menyi alɛ maŋ buu ma, n daa lɔ nseŋ daa naa wɔ kabuti to nɛ men maŋ ba chɔrɔ ma.’ 44Nɛ bumo alɛ e bishi ma le: ‘Enyɛnpe, saŋɛ mo nɛ an wu akoŋ ka kɔ fo ŋko achukoŋ ka kɔ fo ŋko saŋɛ mo nɛ an wu fo ka la efɔ ŋko saŋɛ mo nɛ fo maŋ kɔ asɔbuuso ŋko saŋɛ mo nɛ fee lɔ ŋko saŋɛ mo nɛ fo wɔ kabuti to nɛ an maŋ chɛ fo to?’ 45Nɛ ŋ kaŋɛ bumo le: ‘Ma e kaŋɛ menyi kashenteŋto na fanɛ kusɔ kama nɛ men baŋ maŋ wora n sa bekarkarsobi ere be ekama, ma nɛ men maŋ wora kumo n sa na.’ 46Kumo be kaman nɛ b yɔ kasogberge nɛ k maŋ kɔ ekar na to nɛ basa lela na malɛ e yɔ ŋkpa nɛ k maŋ kɔ ekar na to.”
26B ka kre Yesu be kemɔ be nia be asheŋ
(Maak 14:1-2; Luuk 22:1-2; Jɔn 11:45-53)
1Yesu ka malga asheŋ ere kikɛ n loge nɛ e kaŋɛ mbe bebɛsopo le: 2“Men nyi fanɛ a ka nchɛnnyɔ nɛ Kebansonchoŋ be kejigboŋ na e fo, kumo be saŋɛ na so baaŋ ta ma, Nyiŋgbasa Pibinyɛn m bɔɔ basa enɔ nɛ b gbir ma m mata kedibi largato so m mɔ.” 3Kumo be jemanɛ na so nɛ bɔrɛmatapowuraana nɛ basa na be benimuana shɛr bɔrɛmatapo nimuso nɛ baa tre Kayafas na be lambu na to 4ŋ kre bumo nia fanɛ b ŋana m pɛ Yesu m mɔ. 5Ama le nɛ b daŋ kaŋɛ bumo be amu: “Men sa maŋ shin nɛ an wora loŋ Kejigboŋ ere be saŋɛ ere to, nɛ mannɛ aloŋ kebagato beeŋ koso basa ere to.”
B ka chulgi tulale n wurge Yesu so be asheŋ
6Yesu ka daa wɔ Bɛtani a tase Saimɔn botipo pe a ji 7nɛ kache ko keta amansherbi damta be tulale dufɛso ko be kɔlba lelabi m ba luri. Ndoŋ nna nɛ e ta tulale na n chulgi n wurge Yesu be kumu so. 8Bebɛsopo na ka wu kusɔ nɛ kache na wora na nɛ bumo be ŋgbene kaa bumo nɛ b bishi: “Cha, tulale ere be kejija loŋ ere be kifito e la nuso?” 9B yɛ: “Ŋkpal manɛ so, esa daa beeŋ tiŋ n ta tulale ere n fa n nya amansherbi damta n ta amo n sa betirpo.” 10Ama Yesu daŋ pin kesheŋ nɛ b daa malga na nseŋ bishi bumo le: “Manɛ e ba nɛ menyee tɔrɔ kache na? Kusɔ lela nɛ e wora ma na. 11Saŋkama menyi nɛ betirpo e naaŋ baa la, ama ma ere nɛ menyi maaŋ baa la saŋkama. 12E chulgi tulale ere nna n wurge ma eyur so nɛ e lɔŋɛ kumo n yili kepuliachɛ. 13Ma e kaŋɛ menyi kashenteŋto na fanɛ kaplɛkama nɛ b bɔ baru lela na durnya ere kikɛ to, baaŋ malga kusɔ nɛ e wora ere be asheŋ n nyiŋi mo.”
Judas ka shuli kedebɔr Yesu be asheŋ
14Ndoŋ nna nɛ bebɛsopo kuduanyɔ na to be eko, emo nɛ baa tre Judas Iskareɔt na, yɔ bɔrɛmatapowuraana kutɔ 15n ya bishi bumo le: “Nɛ n nya mo m bɔɔ menyi enɔ, manɛ nɛ menyeeŋ sa ma?” Ndoŋ nna nɛ b karga egbiti be ndarbi adesa n sa mo. 16Yili kumo be jemanɛ na so a yɔ nɛ Judas fara a fin ekpa nɛ e beeŋ bɔla so n debɔr Yesu.
Yesu nɛ mbe bebɛsopo ka ji Kebansonchoŋ be ajibi be asheŋ
(Maak 14:12-21; Luuk 22:7-13, 21-23; Jɔn 13:21-30)
17Kachɛ nɛ b fara bodobodo nɛ a maŋ kɔ yiisi na be Kejigboŋ na nɛ bebɛsopo na ba Yesu kutɔ m ba bishi mo le: “Nnɛ nɛ fee sha an ya bela ase n yili fo nɛ fo ba ji Kebansonchoŋ be ajibi na?” 18Nɛ e kaŋɛ bumo le: “Men yɔ kade to n ya wu kanyɛn na ŋ kaŋɛ mo le: ‘Eŋinipo na yɛ: Ma saŋɛ na taga to. Ma nɛ ma bebɛsopo beeŋ ba fo pe m ba ji Kebansonchoŋ be ajibi na.’ ” 19Ndoŋ nna nɛ bebɛsopo na ya wora kusɔ nɛ Yesu kaŋɛ bumo na nseŋ wora Kebansonchoŋ be ajibi na n yili.
20Kanyɛ ka biri nɛ Yesu dese kekel so teebɔl ase, mo nɛ mbe bebɛsopo kuduanyɔ na e daa la. 21B ka bee ji nɛ e kaŋɛ bumo le: “Kashenteŋto nɛ mee kaŋɛ menyi na fanɛ menyi be eko beeŋ debɔr ma.” 22Ndoŋ na nɛ bumo be ŋgbene jija bumo ga nɛ b fara a bishi mo kukoko to le: “M baa nyi fo ka maŋ de ma ere ŋko, Enyɛnpe?” 23Nɛ Yesu kaŋɛ bumo: “Emo nɛ ma nɛ mo bee bɔ enɔ a wɔtɔ kawie koŋwule to a ji ere e naaŋ debɔr ma na. 24Ma, Nyiŋgbasa Pibinyɛn bee yɔ luwu to fanɛ kananɛ b sibɛ n nase abɔrɛsibɛ na to na, ama asheŋ maaŋ nyalɛ n sa emo nɛ e beeŋ debɔr ma, Nyiŋgbasa Pibinyɛn na kikɛ. Nɛ b daa maŋ kurge loŋ be esa gba, k daa beeŋ baa bɔ mo so.” 25Nɛ Judas nɛ e daa debɔr mo na malɛ gba kaŋɛ Yesu le: “M baa nyi fo ka maŋ de ma ere ŋko, Eŋinipo?” Nɛ Yesu shuli ŋ kaŋɛ: “Mm, fo nna.”
Enyɛnpe be daŋkarejibi na be asheŋ
(Maak 14:22-26; Luuk 22:14-20; 1 Kɔrintebi 11:23-25)
26B ka bee ji na nɛ Yesu ta bodobodo nseŋ nɛfa kumo nseŋ bu kumo to n ta n sa mbe bebɛsopo nseŋ kaŋɛ bumo le: “Men ta n we, ma eyur nna na.” 27Kumo be kaman nɛ e ta kawiebi nɛ asɔnuuso n chɔrɔ Ebɔrɛ n loge nseŋ ta kumo n sa bumo ŋ kaŋɛ le: “Men kikɛ e sɔ kawiebi ere n nuu kumo to. 28Ma ŋklaŋ nɛ a lar a sa basa damta na nde. Amo e naa ti Ebɔrɛ nɛ dimɛdi be kɔnɔkoŋwule be ŋkre na so a bar alubi be ketampaŋ na. 29Ma e kaŋɛ menyi na fanɛ m maaŋ naŋ nuu le be waindibi be yabra ere kikɛ hale n ya fo kachɛ nɛ ma nɛ menyi beeŋ nuu yabra popɔr ashi n Tuto Ebɔrɛ be kuwura na to na.”
30Kede be kaman nɛ b boŋ kashɛ nseŋ lar n yɔ Ɔlifs be kebee so.
Yesu ka wu ŋ kaŋɛ Pita ka beeŋ lar mo kaman be asheŋ
(Maak 14:27-31; Luuk 22:31-34; Jɔn 13:36-38)
31Nɛ Yesu kaŋɛ bumo le: “Kanyɛ ere menyi kikɛ beeŋ shile ŋ ŋana ŋkpal ma so, ŋkpal manɛ so, abɔrɛsibɛ na bee kaŋɛ fanɛ Ebɔrɛ kaŋɛ: ‘Meeŋ mɔ mbolpɔkpapo na nɛ mbe mbolpɔ na kikɛ e yeŋ to m pesaŋ to.’ 32Ama ŋ kaŋ tiŋi luwu na to, meeŋ juŋkpar menyi n yɔ Galili.” 33Ndoŋ nna nɛ Pita kaŋɛ mo le: “Nɛ ekama shile ŋ ŋana ŋkpal fo so gba, ma ere maaŋ shile fo kikɛ.” 34Nɛ Yesu kaŋɛ mo le: “Kashenteŋ nɛ mee kaŋɛ fo na fanɛ pɔɛŋ nɛ koshinyɛn e boŋ kanyɛ ere feeŋ chɛ ale asa ŋ kaŋɛ fanɛ fo maŋ nyi ma.” 35Ndoŋ nna nɛ Pita naŋ kaŋɛ mo le: “Hale nɛ ma nɛ fo beeŋ wu gba, m maa ba nɛ m ba kaŋɛ fanɛ m maŋ nyi fo.” Loŋ koŋwule na nɛ bebɛsopo na kikɛ malɛ gba daŋ kaŋɛ.
Kananɛ Yesu kule Ebɔrɛ ashi Gɛtsɛmani to be asheŋ
(Maak 14:32-42; Luuk 22:39-46)
36Asheŋ ere be kaman nɛ Yesu nɛ mbe bebɛsopo na yɔ kakpa nɛ baa tre Gɛtsɛmani na nɛ e ya kaŋɛ bumo le: “Men chena nfe nɛ n yɔ anishito ndoŋ ere n ya kule Ebɔrɛ.” 37Ndoŋ nna nɛ e keta Pita nɛ Zɛbedi be mbia anyɔ na n ti mbe kumu so n yɔ nɛ kagbenejija nɛ kafɔŋ tɔr mo so. 38Nɛ e kaŋɛ bumo le: “Kagbenejija nɛ k wɔ ma to ere shi ga, hale a sha keburi ma to m mɔ, men shir a wɔ nfe n tu ma a de so.” 39Ndoŋ nna nɛ e yɔ anishito gbrɛbi n ya gbir n kur kumu n yuu nseŋ kule Ebɔrɛ ŋ kaŋɛ le: “N Tuto, nɛ ekpa wɔtɔ, fo ta awurfoŋ ere ashi ma so, ama mannɛ ma keparso, shin nɛ k baa la feya.” 40Kumo be kaman nɛ e bɛta m ba mbe bebɛsopo asa na kutɔ nɛ baa di nɛ e bishi Pita le: “Ama men maaŋ tiŋ n tu ma n chena a de so awa koŋwule gba a? 41Men baa da so a kule Ebɔrɛ fanɛ men maaŋ luri kechɔŋkeni to. Kiyoyu na bre bee sha, eyur na e maŋ kɔ eleŋ.” 42E ka malga n loge nɛ e naŋ bɛta kela nyɔsopo n ya kule Ebɔrɛ le: “N Tuto, nɛ ekpa maŋ wɔtɔ fanɛ n lar le be awurfoŋ ere to ama m baŋ luri kumo to nna, fo shin nɛ fo aparsheŋ e wora.” 43E ka naŋ bɛta m ba bebɛsopo asa na kutɔ nɛ b naa di, ŋkpal manɛ so, bumo be anishi daŋ wora bumo egbɛ nna. 44Ndoŋ nna nɛ e yige bumo nseŋ bɛta n naŋ ya kule kabɔrɛkule koŋwule na gbagba chap kela sasopo. 45Kumo be kaman nɛ e naŋ bɛta n yɔ bebɛsopo na kutɔ n ya bishi bumo le: “Men kraa di nna a wushi a? Men keni, saŋɛ na taga to nɛ b debɔr ma, Nyiŋgbasa Pibinyɛn na n ta ma m bɔɔ alubiworapoana enɔ. 46Men koso nɛ an yɔ. Men keni emo nɛ e debɔr ma na nde.”
Kananɛ b pɛ Yesu be asheŋ
(Maak 14:43-50; Luuk 22:47-53; Jɔn 18:3-12)
47E kraa malga nna nɛ bebɛsopo kuduanyɔ na to be emo nɛ baa tre Judas na ba ndoŋ. Nɛ jimaŋ damta ko keta etokobi nɛ mprɛ m bɛ mo so. Bɔrɛmatapowuraana na nɛ basa na be benimu e daŋ shuŋi bumo. 48Pɔɛŋ nɛ b ba ndoŋ, le nɛ edebɔrpo na daŋ ŋini bumo: “Emo nɛ meeŋ ba pipe mbe kegbuŋ kechɔrɔso na e la kanyɛn nɛ menyee sha na, men pɛ mo.” 49B ka fo ndoŋ nɛ Judas yɔ Yesu kutɔ epul na to n ya kaŋɛ mo le: “Eŋinipo, mee chɔrɔ!” Nseŋ pipe Yesu be kegbuŋ kechɔrɔso. 50Nɛ Yesu malɛ kaŋɛ mo: “Eteri, baŋ wora kusɔ nɛ k bar fo.” Ndoŋ nna nɛ basa na ba choŋ n nyaŋ Yesu m pɛ mo.
51Ndoŋ nna nɛ bumo nɛ b daa wɔ Yesu kutɔ na be eko pe mbe tokobi ŋ ŋe bɔrɛmatapo nimuso be kenya ko be kusoe n chuge. 52Nɛ Yesu kaŋɛ ebɛsopo na le: “Bɛta fo tokobi n wɔtɔ kumo be efar to, ŋkpal manɛ so, bekama nɛ baa pe etokobi a kɔ la bumo nɛ etokobi beeŋ mɔ nna. 53Fee tama fanɛ m maaŋ tiŋ ŋ kule n Tuto nna nɛ e shin nɛ emalaika nɛ b chɔ ŋgboŋ adushunu nɛ anyɔ e ba epul ere to m ba chɛ ma to a? 54Ama nɛ loŋ wora, nuso nɛ k beeŋ wora nɛ abɔrɛsibɛ nɛ a bee kaŋɛ fanɛ asheŋ ere e wora le na e bɔla ekpa?”
55Jemanɛ na so nɛ Yesu bishi jimaŋ na le: “Men ta etokobi nɛ mprɛ nna m ba nɛ men ba pɛ ma fanɛ eyu a? Ma nɛ menyi e daa la bɔrɛlambu na to kachɛ kama nɛ mee ŋini abɔrɛsheŋ na, ama men maŋ pɛ ma. 56Ama asheŋ ere kikɛ wora nna nɛ kusɔ nɛ anebiana na sibɛ na e bɔlɔ so.” Ndoŋ nna nɛ bebɛsopo na kikɛ shile ŋ ka mo.
B ka bar Yesu demujikpa be asheŋ
(Maak 14:53-65; Luuk 22:54-55, 63-71; Jɔn 18:13-14, 19-24)
57Basa nɛ b daŋ pɛ Yesu na daŋ ta mo nna n yɔ bɔrɛmatapo nimuso Kayafas pe. Ndoŋ nɛ mbraŋinipoana na nɛ benimuana na daŋ ya shɛr. 58Ama saŋɛ na so nɛ Pita malɛ bɛ mo so a wɔ kaman kufɔ hale n ya fo bɔrɛmatapo nimuso na be laŋ to nseŋ luri n ya tu nyɛrbi na n chena a keni kusɔ nɛ k beeŋ wora.
59Bɔrɛmatapowuraana na nɛ Sanhedrinebi na kikɛ daa fin efɛ be eshɛdajipo mo nɛ baaŋ malga ŋ gbiti Yesu nɛ b tiŋ n nya mo m mɔ nna. 60Efɛ be eshɛdajipo damta daŋ ba, ama b daa maŋ tiŋ n nya eshɛda kama nɛ a bɛ abar so. Ndoŋ nna nɛ befɛpo anyɔ ko ba choŋ n lar basa na be anishito 61ŋ kaŋɛ le: “An nu e ka daŋ kaŋɛ fanɛ: ‘Meeŋ tiŋ m bure Ebɔrɛ be lambu na n lɛ nɛ kumo be nchɛ asa to nɛ m pɔr kumo.’ ” 62Ndoŋ nna nɛ bɔrɛmatapo nimuso na niŋi to n yili m bishi Yesu le: “Fo maa tuge asheŋ nɛ baa malga a gbiti fo ere nna a?” 63Ama Yesu daŋ la to nna a yil. Nɛ bɔrɛmatapo nimuso na kaŋɛ mo le: “Ebɔrɛ nɛ e wɔ ŋkpa to ere so, kaŋɛ anyi, fo e la Kristo, Ebɔrɛ Pibinyɛn na a?” 64Ndoŋ nna nɛ Yesu kaŋɛ mo: “Loŋ nɛ fo yɛ na. Ma alɛ bee kaŋɛ menyi nna, yili kabre a yɔ menyeeŋ wu ma, Nyiŋgbasa Pibinyɛn ka tase Elempo na be jisoso nseŋ naŋ wu ŋ ka shi awɔlpa to a ba.” 65Nɛ bɔrɛmatapo nimuso na kpɛa mbe asɔbuuso to nseŋ kaŋɛ le: “E malga ŋ gbiti Ebɔrɛ! Men nu kananɛ e malga ŋ gbiti Ebɔrɛ nna na. An naa sha eshɛda ko nna n ti so a? 66Manɛ nɛ men wu kumo to?” Nɛ basa na kaŋɛ le: “E daga luwu nna.” 67Ndoŋ nna nɛ b tuu echɔl n fea mbe anishito nsaa ŋmɛa a ŋmɛa mo 68nɛ beko malɛ bee kpa mo etaŋana nsaa kaŋɛ mo: “Kristo, pin esa nɛ e ŋmɛa fo ere!”
Pita ka chɛ fanɛ e maŋ nyi Yesu be asheŋ
(Maak 14:66-72; Luuk 22:56-62; Jɔn 18:15-18, 25-27)
69Pita ka daa tase laŋ na be epunto na nɛ bɔrɛmatapo nimuso na be kebita ko ba mo kutɔ m ba kaŋɛ mo le: “Fo alɛ gba nɛ Galili be Yesu na e daa la.” 70Nɛ Pita chɛ kumo bumo kikɛ be anishito ŋ kaŋɛ le: “Ma ere maŋ pin fo kamalga ere be kifito.” 71Kede be kaman nɛ e lar laŋ na to n yɔ kabuna to, nɛ kebichebi ko malɛ naŋ wu mo nseŋ kaŋɛ bumo nɛ b daa yil ndoŋ na: “Kanyɛn ere nɛ Nazarɛt be Yesu e daa la.” 72Nɛ e bɔ n naŋ chɛ kumo alɛ gba ŋ kaŋɛ le: “M maŋ nyi amo be kanyɛn.” 73K maŋ chɛr ko nɛ basa nɛ b daa yil ndoŋ na firgi n taga Pita to ŋ kaŋɛ mo le: “K baŋ fuli nna fanɛ fo alɛ gba ka la basa ere to be eko, ŋkpal manɛ so, fo kamalga e naa ŋini kakpa nɛ fo shi.” 74Ndoŋ nna nɛ Pita bɔ ntaŋ n deŋi mbe kumu nseŋ kaŋɛ: “M maŋ nyi kanyɛn na kuraa!” 75Epul na to nɛ koshinyɛn boŋ nɛ Pita nyiŋi kusɔ nɛ Yesu daŋ kaŋɛ mo fanɛ: “Pɔɛŋ nɛ koshinyɛn e boŋ, feeŋ chɛ ale asa ŋ kaŋɛ fanɛ fo maŋ nyi ma.” Ndoŋ nna nɛ e lar kowu n ya shu ga.
27B ka yɛr Yesu Gomena Pailat kutɔ be asheŋ
(Maak 15:1; Luuk 23:1-2; Jɔn 18:28-32)
1Kare ka chɛ chipurdidi nɛ bɔrɛmatapowuraana na kikɛ nɛ basa na be benimuana na ya kre Yesu be kemɔ be nia. 2Ndoŋ nna nɛ b ta ŋgbɛlɛbi ŋ kre mo nseŋ ta mo n ya bɔɔ Pailat nɛ e daa la Romebi be gomena na enɔ.
Judas be luwu be asheŋ
3Judas edebɔrpo na ka wu fanɛ b kaŋɛ Yesu daga luwu nɛ e wu fanɛ e wora kulubi nseŋ bɛta egbiti be ndarbi adesa na n ya sa bɔrɛmatapowuraana na nɛ benimuana na 4nseŋ ya kaŋɛ bumo le: “N wora alubi, ŋkpal manɛ so, n debɔr esa nɛ e maŋ wora shɛŋ nɛ baa shin nɛ b mɔ mo.” Nɛ basa na bishi mo le: “Anyi alɛ be manɛ e naa wɔtɔ? Fo asheŋ nna.” 5Ndoŋ nna nɛ Judas ta amansherbi na n lɛ bɔrɛlambu na to nseŋ kilgi n ya chɛ efɔl. 6Nɛ bɔrɛmatapowuraana na tise amansherbi na nseŋ kaŋɛ: “To, mbra na maa shuli fanɛ b ta le be amansherbi ere n wɔtɔ bɔrɛlambu to be amansherbi be deka na to, ŋkpal manɛ so, ŋklaŋ be amansherbi nna.” 7Ndoŋ nna nɛ b malga kusɔ nɛ baaŋ ta amansherbi na n wora n ya yili kumo fanɛ b ta amo n tɔ kasawule a puli befɔ ndoŋ. Amoso, epɔrpo ko be kasawule nɛ b daŋ ta amansherbi na n tɔ. 8Amoso nɛ b kraa tre kasawule na Ŋklaŋ be Kasawule hale m ba fo mbre na. 9Loŋ e naaŋ shin nɛ anebi Jɛremaya be kusɔ nɛ e daŋ wu m malga na e bɔla ekpa. E yɛ: “Israɛlebi na daŋ ta egbiti be ndarbi adesa nɛ b daŋ shuli n ta ŋ ka n nya mo na nna 10n tɔ epɔrpo be kasawule fanɛ kananɛ Enyɛnpe daŋ kaŋɛ na.”
B ka bar Yesu Gomena Pailat kutɔ be asheŋ
(Maak 15:2-5; Luuk 23:3-5; Jɔn 18:33-38)
11B ka bar Yesu m ba yili Gomena Pailat be anishito nɛ e bishi mo le: “Fo e la Juwebi be Ewura na a?” Nɛ Yesu shuli so ŋ kaŋɛ mo le: “Loŋ gbagba nɛ fo yɛ na.” 12Ama bɔrɛmatapowuraana na nɛ benimuana na ka daa ji asheŋ a deŋi mo na bre, e daa maŋ tuge bumo. 13Ndoŋ nna nɛ Pailat bishi mo le: “Fo maa nu asheŋ damta nɛ basa ere kɔ a ji asheŋ a deŋi fo ere nna a?” 14Ama Yesu daa maŋ kaŋɛ mo shɛŋ hale n yɔ asheŋ nɛ b daa ji a deŋi mo na be kekama gba be kaplɛa. Amoso, k daŋ chinchiŋ mo ga.
B ka yɛ Yesu daga luwu be asheŋ
(Maak 15:6-15; Luuk 23:13-25; Jɔn 18:39—19:16)
15Kebansonchoŋ be kejigboŋ be jemanɛ kikɛ Pailat daa lara basa na be keparso be esa nna ashi kabuti to. 16Kumo be jemanɛ na so nɛ kumuleŋwura ko nɛ b daa tiŋ a ti mo ebu nɛ ekama daa nyi mbe asheŋ nɛ baa tre mo Barabas na daa wɔ kabuti to. 17Basa na kikɛ ka daŋ ba shɛr nɛ Pailat bishi bumo le: “Barabas nɛ Yesu nɛ baa tre Kristo na be emo nɛ menyee sha ŋ ka lara n sa menyi?” 18E daŋ bishi loŋ nna, ŋkpal manɛ so, e daa nyi basa na ka daŋ ta Yesu m bɔɔ mo enɔ ŋkpal kayurbesa so. 19Pailat daŋ kraa tase demujikpa na nna nɛ mbe eche ta le be kubɔya n shoŋi mo: “Lara fo enɔ ashi kanyɛn na be asheŋ to, ŋkpal manɛ so, e la esa lela nna. Ŋ kaŋ ku mbe edare ndre kanyɛso, n ji awurfoŋ ga.” 20Ama bɔrɛmatapowuraana na nɛ benimuana na daŋ we n wɔtɔ jimaŋ na nna fanɛ b kule Pailat nɛ e lara Barabas n sa bumo nseŋ mɔ Yesu. 21Amoso, Pailat ka naŋ bishi bumo: “Basa anyɔ na be emo nɛ menyee sha ŋ ka lara n sa menyi?” Nɛ b kaŋɛ mo: “Barabas.” 22Ndoŋ nna nɛ Pailat bishi bumo le: “To, nɛ nuso nɛ meeŋ wora Yesu nɛ baa tre Kristo na?” Nɛ bumo kikɛ kaŋɛ: “Gbir mo m mata kedibi largato so.” 23Nɛ e bishi bumo: “Manɛ nna? Manɛ be kulubi nɛ e wora?” Ama b lɔŋɛ m ponte awɔrso ga a chɔ sososo na ŋ kaŋɛ: “Gbir mo m mata kedibi largato so.”
24Pailat ka wu fanɛ e maaŋ naŋ tiŋ n wora shɛŋ she kebagato e naa shin nɛ k koso basa na to nɛ e ta nchu n fɔr mbe enɔana nseŋ kaŋɛ le: “Ma enɔ maŋ wɔ kanyɛn ere be luwu to, menyi be asheŋ nna.” 25Nɛ basa na kikɛ kaŋɛ: “Mm, mbe ŋklaŋ e baa wɔ anyi nɛ anyi be mbia so.” 26Ndoŋ nna nɛ Pailat lara Barabas n sa bumo ŋkeŋ shin nɛ b kuya Yesu so nseŋ ta mo m bɔɔ basa na enɔ fanɛ b ya gbir mo m mata kedibi largato so.
Kananɛ benapo wora Yesu eyurto be asheŋ
27Ndoŋ nna nɛ gomena na be benapo keta Yesu n luri gomena be lambu na to ŋ gama benapo na kikɛ m ba kulti mo. 28Nɛ b lara mbe asɔbuuso mo so nseŋ ta kusɔbuuso peper m buu mo. 29Kumo be kaman nɛ b ta ewidibi be ayabi n wora kuwurwuro m buu mo nseŋ ta kekpabi malɛ n wɔtɔ mbe enɔjiso to nseŋ gbir mbe anishito a wora mo eyurto a kaŋɛ le: “Juwebi be Ewura, anyee chɔrɔ fo.” 30Kumo be kaman nɛ b tuu echɔl n fea mo nseŋ ta kekpabi ŋ ŋmɛa mbe kumu. 31B ka wora mo eyurto n loge nɛ b lara kusɔbuuso peper na nseŋ naŋ ta mo gbagba be asɔbuuso m buu mo nseŋ keta mo n yɔ nɛ b ya gbir mo m mata kedibi largato so.
B ka gbir Yesu m mata kedibi largato so be asheŋ
(Maak 15:21-32; Luuk 23:26-43; Jɔn 19:17-27)
32B ka bee yɔ nɛ b ya shɛr Sairini be kanyɛn ko to nɛ baa tre Saimɔn nɛ b tintiŋ mo nɛ e sulɔ Yesu be kedibi largato na. 33Nɛ b ta m ba kakpa nɛ baa tre Gɔlgata na, kumo be kifito e la Kumuwibi be Kakpa. 34Ndoŋ nna nɛ b ta kudur kerkra ko n wea yabra ko to n sa mo fanɛ e nuu, ama e ka da amo ŋ keni nɛ e kini kenuu amo. 35B ka gbir mo m mata kedibi largato na so n loge nɛ b ta mbe asɔbuuso n nase nsaa to beri a fin bumo nɛ baaŋ nya amo. 36Kumo be kaman nɛ b chena ndoŋ a keni mo so. 37Mbe kasogbergeso be shɛda be kasibɛ nɛ b daŋ sibɛ ŋ gbir m mata mbe kumu ase e daa la:
“JUWEBI BE EWURA NƐ BAA
TRE YESU NA NDE.”
38B daŋ gbir beyu anyɔ ko gba m mata ndibi largatoana so n ti mo so, ekoŋwule daa wɔ mbe jisoso nna nɛ ekoŋwule malɛ daa wɔ mbe bena so. 39Basa nɛ b daa choŋ gba daa maŋ bumo be amu so nna a tege mo a kaŋɛ: 40“Fo yɛ feeŋ bure bɔrɛlambu na nseŋ pɔr kumo nchɛ asa be kefɛato. To, mɔlga fo kumu ai! Nɛ fo la Ebɔrɛ Pibinyɛn nna, fo shi kedibi largato ere so ŋ gbelge.” 41Loŋ koŋwule na nɛ bɔrɛmatapowuraana na nɛ mbraŋinipoana na nɛ benimuana na daŋ wora mo eyurto. 42B yɛ: “E mɔlga basa pɔtɛ, ama e maaŋ tiŋ m mɔlga mo gbagba be kumu. E yɛ mo e la Israɛlebi be Ewura na, men shin nɛ e shi kedibi largato ere so ŋ gbelge m ba nɛ an yirda mo. 43E yirda Ebɔrɛ, ŋkpal manɛ so, e yɛ: ‘Ebɔrɛ Pibinyɛn e la ma.’ Amoso, nɛ Ebɔrɛ bee sha mo, e mɔlga mo.” 44Loŋ koŋwule na malɛ nɛ beyu nɛ b daŋ gbir m mata ndibi largatoana so n ti mo so na gba daŋ tege mo.
Yesu be luwu be asheŋ
(Maak 15:33-41; Luuk 23:44-49; Jɔn 19:28-30)
45Ta a ba kapaso, kerfi kuduanyɔ nɛ tentembiri ba buu efuli na kikɛ so m biri to loŋ hale n ya fo kaaseso kerfi asa. 46Kerfi asa be jemanɛ na nɛ Yesu boŋ to awɔrso m bishi Ebɔrɛ le: “Elai, Elai, lama sabaktani?” Kumo be kifito e la fanɛ: “Ma Ebɔrɛ, ma Ebɔrɛ, manɛ e ba nɛ fo yige ma?” 47Basa nɛ b daa yil ndoŋ na be beko ka nu loŋ nɛ b kaŋɛ: “Elaija nɛ e bee tre na.” 48Epul na to nɛ bumo be eko shile n ya ta kiche m pɔlɔ yabra nyannyanso ko to nseŋ ta kedibi m maŋ kumo so n yɔ Yesu be kɔnɔ ase fanɛ e sɔ m pipe. 49Ama le nɛ bumo nɛ b daŋ ka na daŋ kaŋɛ bumo barkasa na: “Yige mo nɛ an keni ŋko Elaija beeŋ ba mɔlga mo a.” 50Ndoŋ nna nɛ Yesu naŋ boŋ to awɔrso nseŋ fute mbe lalaloge be efute.
51Ndoŋ nna nɛ bɔrɛlambu na to be patisa na yili kumo be esoso n chaŋɛ to m ba kaseto. Nɛ kasawule gbuŋgbuŋ to nɛ afalta baŋɛ m baŋɛ to. 52Nchaŋana malɛ gba daŋ bugi to nna nɛ Ebɔrɛ tiŋi basa cheembiana na be bedamta ashi bumo be eluwu na to. 53Amoso, Yesu be ketiŋi luwu to na be kaman nɛ b lar bumo be nchaŋana na to n yɔ kadegboŋ cheembi na to nɛ basa damta ya wu bumo ndoŋ. 54Benapo be enimu nɛ basa nɛ b daa yil ndoŋ a de Yesu so na ka wu kananɛ kasawule na gbuŋgbuŋ to nɛ asɔ nɛ a daŋ wora na kikɛ nɛ kufu pɛ bumo nɛ b kaŋɛ le: “Kashenteŋto, kanyɛn ere daa la Ebɔrɛ Pibinyɛn nna!”
55Beche damta ko gba daa wɔ ndoŋ a yil ekarso a keni. Hale Galili kikɛ nɛ b daŋ shi m bɛ Yesu so a chɛ mo to. 56Bumo to be beko e daa la Mɛɛri Magdalin nɛ Jeems nɛ Josɛf bumo nio Mɛɛri nɛ Zɛbedi be mbinyɛnsobi bumo nio.
Yesu be kepuli be asheŋ
(Maak 15:42-47; Luuk 23:50-56; Jɔn 19:38-42)
57Kaase ka fo nɛ damawura ko shi Arimatiya m ba. Mbe ketre e daa la Josɛf. Mo alɛ gba daa la Yesu be ebɛsopo nna. 58E ka ba nɛ e yɔ Gomena Pailat kutɔ n ya kule mo Yesu be kebuni. Nɛ Pailat sa ekpa fanɛ b ta ebuni na n sa Josɛf. 59Ndoŋ nna nɛ Josɛf ta ebuni na nseŋ ta kesaŋɛ lela ko m mea mo 60nseŋ ta mo n nase mo gbagba be kejembulaŋ nɛ e daŋ shin nɛ b kur kumo nchaŋ popɔr n nase to. E ka loge nɛ e gbelti kejembu gboŋgboŋi ko n ti nchaŋ na be kɔnɔ so nseŋ choŋ. 61Saŋɛ na so nɛ Mɛɛri Magdalin nɛ Mɛɛri nyɔsopo na tase nchaŋ na ase ndoŋ.
Yesu be nchaŋ ase be bekumpo be asheŋ
62Kachɛ nɛ k bɛ so nɛ baa tre Kebelase be kachɛ na ka ji ŋ klade na nɛ bɔrɛmatapowuraana na nɛ Efarisiana na yɔ Pailat kutɔ n ya kaŋɛ mo le: 63“Ebunyampo, an nyiŋi saŋɛ nɛ efɛpo na daa wɔ ŋkpa to ka kaŋɛ le: ‘Ŋ kaŋ wu, meeŋ tiŋi luwu na to kumo be kachɛ sasopo to.’ 64Amoso, shin nɛ bekumpo e ya kaa de nchaŋ na so n ya fo kachɛ sasopo na, saŋɛ na so mbe bebɛsopo maaŋ tiŋ n ya yuri mo nseŋ kaŋɛ basa le: ‘Ebɔrɛ tiŋi mo luwu na to.’ Nɛ mannɛ aloŋ efɛ nyɔsopo beeŋ lubi a chɔ sososo peya na.” 65Ndoŋ nna nɛ Pailat kaŋɛ bumo le: “Men keta bekumpo n ya wora kusɔ kama nɛ menyeeŋ wora nɛ esa kama e sa maŋ nya ekpa n wora shɛŋ.” 66Nɛ b yɔ n ya ti nchaŋ na be kabuna so nɛnɛ nseŋ laa kejembu na n dulgi kumo pɔɛŋ nseŋ shin nɛ bekumpo na yili ndoŋ a keni kumo so.
28Yesu be ketiŋi luwu to be asheŋ
(Maak 16:1-8; Luuk 24:1-12; Jɔn 20:1-10)
1Kewushiachɛ na ka ji ŋ klade be bɔkwe na be kachɛ juŋkparso be chipurdidi nɛ Mɛɛri Magdalin nɛ Mɛɛri nyɔsopo na yɔ nɛ b ya keni nchaŋ na. 2Epul na to nɛ kasawule gbuŋgbuŋ to nɛ Enyɛnpe be malaika ko shi ebɔrɛso m ba gbelti kejembu na n lɛ nseŋ chena kumo so. 3Mo kikɛ so daŋ baa nyɛkpɛ nna fanɛ bɔrɛ ka bee nyɛkpɛ na nɛ mbe asɔbuuso malɛ fuli to parrbi fanɛ ateebi. 4Kufu daŋ pɛ bekumpo na ga hale nɛ b chicha n tɔr ŋ kreŋ fanɛ bubuni na. 5Ndoŋ nna nɛ malaika na kaŋɛ beche na le: “Men sa maa lɔ kufu, ŋkpal manɛ so, n nyi men ka bee fin Yesu nɛ b daŋ gbir m mata kedibi largato so na. 6Ama e maŋ wɔ nfe, e tiŋi luwu to fanɛ kananɛ e kaŋɛ menyi na. Men ba keni kakpa nɛ e daŋ dese. 7Kumo be kaman nɛ men nya manaŋ n ya kaŋɛ mbe bebɛsopo le: ‘E tiŋi luwu to n juŋkpar menyi n choŋ Galili. Menyeeŋ ya wu mo ndoŋ.’ To, ŋ kaŋɛ menyi nna na.” 8Ndoŋ nna nɛ beche na nya manaŋ n shi nchaŋ na akpa kufu nɛ kagbenefuliso n shile n yɔ nɛ b ya kaŋɛ bebɛsopo na. 9K maŋ chɛr ko nɛ Yesu tu bumo ekpa na to nseŋ kaŋɛ bumo le: “Mee chɔrɔ menyi.” Ndoŋ nna nɛ b firgi n taga mo to ŋ gbir m pɛ mbe aya m bunyaŋ mo. 10Nɛ e kaŋɛ bumo le: “Men sa maa lɔ kufu. Men ya kaŋɛ ŋ kurgepoana na fanɛ b yɔ Galili, baaŋ ya wu ma ndoŋ.”
Kusɔ nɛ bekumpo na daŋ kaŋɛ be asheŋ
11Beche na daŋ kraa wɔ ekpa to a yɔ nna nɛ bekumpo na be beko yɔ kade na to n ya kute asheŋ nɛ a daŋ wora na kikɛ nyam n sa bɔrɛmatapowuraana na. 12Ndoŋ nna nɛ bɔrɛmatapowuraana na nɛ benimuana na shɛr ŋ kre bumo be nia. B daŋ sa esoji na amansherbi damta ko nna nseŋ kaŋɛ bumo le: 13“Men kaŋɛ basa fanɛ men dese kanyɛso nna a di nɛ mbe bebɛsopo ba yuri mbe eyur n shile. 14Nɛ men kaŋɛ loŋ hale nɛ gomena ya nu kumo gba, men sa maa fɔŋ menyi be amu so, ŋkpal manɛ so, an nyi kusɔ nɛ anyeeŋ kaŋɛ mo nɛ e sa maŋ tɔrɔ menyi.” 15Ndoŋ nna nɛ esoji na sɔ amansherbi na nseŋ wora kusɔ nɛ basa na kaŋɛ bumo na. Amoso, loŋ be baru sɔ Juwebi na kikɛ to hale m ba fo mbre.
Yesu be lalaloge be kubɔya be asheŋ
(Maak 16:14-18; Luuk 24:36-49; Jɔn 20:19-23; Ashuŋ Shunso 1:6-8)
16Bebɛsopo kudukako na ka nu Yesu be asheŋ nɛ b yɔ Galili be kebee nɛ Yesu daŋ kaŋɛ bumo fanɛ b yɔ na so. 17B ka ya wu mo nɛ b bunyaŋ mo, ama beko malɛ daa maŋ sa yirda fanɛ mo nna. 18Nɛ Yesu firgi n taga bumo to ŋ kaŋɛ le: “B ta ebɔrɛso nɛ kasawule so be eleŋ kikɛ nna m bɔɔ ma enɔ. 19Amoso, men yɔ efuli kikɛ so n ya shin nɛ basa e ki ma bebɛsopo nɛ men bɛr bumo kabɔrɛbɛr ashi Etuto na nɛ Ebinyɛn na nɛ Kiyoyu Cheeŋ na be ketre to, nseŋ ŋini bumo nɛ b bɛ asɔ nɛ ŋ ŋini menyi na kikɛ so. 20Menyi alɛ e baa nyiŋi fanɛ ma nɛ menyi e naaŋ baa la hale jemanɛ ere e ya fo kumo be ekar.”