BARU LELA NƐ
LUUK
KUTE NA
11N teri lela Tiɔfiles, fo nyi kananɛ basa 2nɛ bumo gbagba wu asheŋ nɛ a wora anyi to na kikɛ nsaa bɔ kubɔya na ka bɔ amo be kubɔya n sa anyi. Basa damta malɛ teŋ wora ania n sibɛ amo n nase. 3Ebunyampo, ma Luuk gba keni asheŋ na kikɛ to nyam ŋ koya amo nɛnɛ 4nseŋ wu fanɛ a daga fanɛ n sibɛ amo kikɛ kebɛso so n sa fo nɛ fo tiŋ m pin asɔ nɛ b ŋini fo na kikɛ be kashenteŋ chap.
B ka kute Jɔn kabɔrɛbɛrpo be kakurge be asheŋ
5Jemanɛ nɛ Ewura Hɛrɔd daa ji kuwura ashi Judiya be efuli so na, bɔrɛmatapo ko daa wɔtɔ nɛ baa tre mo Zakareya. E daa la Abija be bɔrɛmatapoana be katuŋ na to be eko nna. Mbe eche be ketre e daa la Elizabɛt. Mo alɛ gba daŋ shi bɔrɛmatapoana be kanaŋ to nna, Ɛɛrɔn be kanaŋ to. 6Bumo benyɔ kikɛ daa bɛ Enyɛnpe be mbraana na nɛ mbe asheŋ ŋinisoana na kikɛ so nna nɛnɛ a maa foe ekpa kikɛ nsaa wɔ kebaawɔtɔ cheembi nɛ k bee par Ebɔrɛ to. 7Ama b daa maŋ kɔ mbia, ŋkpal manɛ so, Elizabɛt daa la egbentepo nna, mo alɛ nɛ mo kul Zakareya kikɛ daŋ bel nna.
8Saŋko nɛ bɔrɛmatapoana be daŋkare be kushuŋ na tɔr katuŋ nɛ Zakareya daa wɔ na to ebi so nɛ k ba fanɛ Zakareya e ya kaa shuŋ mbe kushuŋ Ebɔrɛ be anishito ashi bɔrɛlambu na to. 9Bɔrɛmatapoana be daŋkare so nɛ b daŋ bɛ so n to beri nɛ k lara mo fanɛ e luri Enyɛnpe be bɔrɛlambu na to n ya lara sarga. Duwu mo nɛ amo be efɛa bee wora Ebɔrɛ ebel nɛ e chɔɔ bɔrɛsure na so n lara sarga. Ndoŋ nna nɛ e luri bɔrɛlambu na to. 10Jemanɛ nɛ e luri nɛ e chɔɔ duwu na nɛ jimaŋ malɛ wɔ kowu a kule Ebɔrɛ. 11E wɔ ndoŋ nna nɛ Enyɛnpe be malaika ba mo kutɔ epul na to m ba yili bɔrɛsure nɛ e daa chɔɔ duwu kumo so na be jisoso. 12Zakareya ka wu mo nɛ kufu pɛ mo n wul mo to. 13Nɛ malaika na kaŋɛ mo: “Zakareya, sa maa lɔ kufu. Ebɔrɛ nu fo kekule na, amoso, fo eche Elizabɛt beeŋ kurge fo ebinyɛn nɛ men nase mo ketre Jɔn. 14Fo kagbene beeŋ fuli n wora fo ebel ga nɛ kebia na be kakurge na be asheŋ e wora basa damta ebel ga. 15Ŋkpal manɛ so, e beeŋ ba kaa la esagboŋ Enyɛnpe be anishito. Yili jemanɛ nɛ e wɔ mo nio be epun to, Kiyoyu Cheeŋ na e naaŋ bɔlɔ mo to. E ba koso e maaŋ nuu nsa be yiri kikɛ. 16E beeŋ shin nɛ Israɛlebi be bedamta e kilgi m ba Enyɛnpe bumo be Ebɔrɛ kutɔ. 17E beeŋ ba kaa la kenya nɛ e beeŋ juŋkpar Enyɛnpe na a kɔ eleŋ nɛ Kiyoyu Cheeŋ nɛ anebi Elaija daŋ nya na. E beeŋ bar betuto nɛ bibi abar so n shin nɛ amukpakpasowuraana e fara a fɛ basa cheembi be nfɛra. E beeŋ chala basa n sa Enyɛnpe n shin nɛ b bela ase a jo mo.” 18Nɛ Zakareya kaŋɛ malaika na: “Ma nɛ ma eche kikɛ bel, nɛ nuso nɛ meeŋ wora m pin fanɛ k la kashenteŋ nna?” 19Nɛ malaika na kaŋɛ mo: “Ma e la Geebriɛl, emo nɛ e yil Ebɔrɛ kutɔ saŋkama na. Nɛ Ebɔrɛ shuŋi ma nɛ m ba bɔ le be baru n sa fo. 20Ama fo maŋ yirda kubɔya na, kumo alɛ be saŋɛ kaŋ fo, loŋ e naaŋ wora. Ŋkpal fo ka maŋ yirda ma kubɔya ere so, fo maaŋ naŋ tiŋ m malga. Feeŋ ki neemu yili kabre n ya fo kachɛ nɛ ma kamalga ere beeŋ bɔla ekpa.” 21Saŋɛ ere so kikɛ nɛ Zakareya be kechɛr bɔrɛlambu na to na bee chinchiŋ basa nɛ b yil kowu a jo mo na. 22E ka baŋ lar, e maŋ tiŋ m malga bumo kutɔ nɛ b pin fanɛ Ebɔrɛ shin nɛ e wu kusɔ ko bɔrɛlambu na to. Mbe enɔana nɛ e daŋ ta a ŋini asheŋ ŋkpal e ka maŋ tiŋ m malga na so. 23Zakareya be kushuŋ ashi bɔrɛlambu na to be jemanɛ ka ba choŋ nɛ e yɔ epe.
24K maŋ chɛr ko nɛ mbe eche Elizabɛt di kedampo nseŋ ŋana mbe kumu afɔl anu a wɔ laŋ to. 25E yɛ: “Naniere bre Enyɛnpe chɛ ma to ŋ ŋini ma mbe kasha nseŋ lara ma anishinyɔr basa to.”
B ka malga b ka beeŋ kurge Yesu be asheŋ
26Elizabɛt be kedampo be kufɔl shesopo to nɛ Ebɔrɛ shuŋi malaika Geebriɛl Galili be kade ko to nɛ baa tre Nazarɛt. 27Kasuŋgurbia ko nɛ b daŋ yili kumo fanɛ mo nɛ Josɛf, Ewura Deevid be kanaŋ to be esa, daŋ ba kil nna nɛ e daŋ bar kubɔya ko. Kebichebi na be ketre e daa la Mɛɛri. 28Le nɛ malaika na daŋ ba kaŋɛ mo: “Kumulelawura, fo kechɔrɔ nde. Ebɔrɛ yɛ e wɔ fo kutɔ.” 29Malaika na be kamalga daŋ wul Mɛɛri to ga nseŋ chinchiŋ mo nɛ e fara a pin mbe kechɔrɔ na be kifito a gben. 30Nɛ malaika na kaŋɛ mo: “Mɛɛri, sa maa lɔ kufu, ŋkpal manɛ so, Ebɔrɛ bee sha kenɛfa fo nna. 31Feeŋ di kedampo ŋ kurge ebinyɛn n nase mo ketre Yesu. 32E beeŋ ba kaa la esagboŋ nɛ b baa tre mo Ewurgboŋ Ebɔrɛ Pibinyɛn. Enyɛnpe Ebɔrɛ beeŋ shin nɛ e ji kuwura nɛ mo nana Deevid daŋ ji na. 33E beeŋ ba ki Jeekɔb be kanaŋ to be Ewura mbaanaayɔ. Mbe kuwura maaŋ loge kikɛ.” 34Nɛ Mɛɛri bishi malaika na: “M maŋ nyi enyɛn nɛ nuso nɛ le be kusɔ beeŋ tiŋ n wora?” 35Nɛ malaika na shuli so ŋ kaŋɛ: “Kiyoyu Cheeŋ na e naaŋ gbelge fo so nɛ Ebɔrɛ be eleŋ e ba buu fo so. Amoso, baaŋ tre kebia cheembi nɛ feeŋ kurge na Ebɔrɛ Pibinyɛn. 36Fo kurgepo Elizabɛt nɛ b yɛ e la egbentepo na gba di kedampo mbe mbel to, kumo be afɔl ashe nde. 37Ŋkpal manɛ so, kusɔ kama maŋ wɔtɔ nɛ Ebɔrɛ maaŋ tiŋ n wora.” 38Nɛ Mɛɛri kaŋɛ: “N la Ebɔrɛ be kenya nna, shin nɛ kusɔ nɛ fo malga ere e wora ma loŋ.” Nɛ malaika na yɔ ŋ ka mo.
Mɛɛri ka yɔ Elizabɛt be kechɔrɔ to be asheŋ
39K maŋ chɛr ko nɛ Mɛɛri bela ase n nya manaŋ n yɔ kebee so be kade ko to, Judiya be efuli so. 40E ya luri Zakareya pe nna n chɔrɔ Elizabɛt. 41Elizabɛt ka nu Mɛɛri be kechɔrɔ na nɛ mbe kebia na kilgi mbe epun to nɛ Kiyoyu Cheeŋ na bɔlɔ Elizabɛt to kikɛ. 42Nɛ e malga eleŋso ŋ kooba ŋ kaŋɛ: “Kumulelawura, beche kikɛ to fo e nya nɛfa ga. Nɛfa malɛ e baa la kebia nɛ feeŋ kurge na peya. 43Manɛ e ba nɛ le be kesheŋ gboŋ ba ma alɛ so le nɛ n Nyɛnpe mo nio e ba nɛ e ba chɔrɔ ma. 44Ŋkpal manɛ so, ŋ ka nu fo kechɔrɔ nɛ kebia na kilgi ma epun to kagbenefuliso 45Fo ka yirda fanɛ Ebɔrɛ be kubɔya nɛ e bar fo na beeŋ bɔla ekpa na so so nɛ e nɛfa fo kagbenefuliso nna.”
46Nɛ Mɛɛri kaŋɛ:
“Mee ta ma kagbene kikɛ a di Ebɔrɛ epaŋ.
47Ma kagbene fuli ŋkpal Ebɔrɛ ma Emɔlgapo so,
48ŋkpal e ka wu ma alɛ ebɔlpo,
mbe kenya kuwɔr so.
Yili kabre mbaanaayɔ basa kikɛ beeŋ kaŋɛ fanɛ n nya nɛfa,
49ŋkpal asɔgboŋ nɛ Enyɛnpetale Ebɔrɛ wora n sa ma ere so.
50Mbe ketre e du cheeŋ.
Bekama nɛ baa ŋana mo
nɛ e bee wu kuwɔr ashi enananyɛn koŋwule be jemanɛ
n ya fo enananyɛn ko malɛ be jemanɛ.
51E teŋi mbe enɔgboŋ to n
jija kamoowuwuraana be ejina kikɛ n lɛ.
52E gbelge bewurgboŋ ashi bumo be nwurputi so
m ba kaseto nseŋ maŋ bebɔlpo so.
53E sa bumo nɛ akoŋ bee mɔ
na asɔ lela ga nseŋ shin nɛ damawuraana bɛta
n yɔ nɛ enɔfuloŋ.
54E shin nɛ mbe kɔnɔ nɛ e nase
n sa an nanaana na bɔla so nseŋ ba
mbe kenya Israɛl be kechɛto to.
55E nyiŋi kewu Eebraham
nɛ mbe kanaŋ kikɛ kuwɔr mbaanaayɔ.”
56Mɛɛri daŋ ji fanɛ afɔl asa Elizabɛt kutɔ nseŋ naŋ bɛta n yɔ epe.
B ka kurge Jɔn kabɔrɛbɛrpo be asheŋ
57Elizabɛt be kakurgeachɛ ka fo nɛ e kurge ebinyɛn. 58Mbe bechenashapoana nɛ mo kurgepoana ka nu mamachi be kelela nɛ Enyɛnpe wora mo na nɛ bumo kikɛ be ŋgbene fuli bumo.
59Kebi na ka fo nchɛ aburwa nɛ b ba ku mo kututu nsaa shin nɛ b nase mo mo tuto be ketre Zakareya. 60Nɛ mo nio kaŋɛ: “Ayai, mbe ketre e la Jɔn.” 61Nɛ b kaŋɛ mo: “Fo kurgepo malɛ kikɛ maa ji ketre na ai!” 62Ndoŋ nna nɛ b wora enɔ m bishi kebia na mo tuto ketre nɛ e bee sha nɛ e nase kebia na. 63Nɛ Zakareya ŋini n shin nɛ b bar mo kusɔ sibɛso nɛ e sibɛ ŋ kaŋɛ: “Mbe ketre e la Jɔn.” Nɛ k chinchiŋ bumo ga. 64Epul na to nɛ Zakareya be kɔnɔ bugi nɛ mbe kudonduloŋ kilgi nɛ e fara a malga a di Ebɔrɛ epaŋ.
65Kufu daŋ pɛ mbe bechenashapoana kikɛ ga nɛ asheŋ nɛ a wora na be baru sɔ Judiya be kebee be efuli na so kikɛ. 66Ekama nɛ e nu kumo be asheŋ fɛ kumo be nfɛra nseŋ kaŋɛ: “Nuso be esa nɛ kebia ere yɛ e ba ki.” K daŋ baŋ fuli nna fanɛ Ebɔrɛ be eleŋ daa wɔ mo to.
Zakareya be kewuŋkaŋɛ be kamalga be asheŋ
67Nɛ Kiyoyu Cheeŋ na bɔlɔ Jɔn mo tuto Zakareya to nɛ e wu le be kubɔya ŋ kaŋɛ:
68“Men shin nɛ an di Enyɛnpe, Israɛl be Ebɔrɛ epaŋ.
Mo e ba mbe basa be kechɛto to m ba sɔ bumo n yige.
69E sa anyi Emɔlgapo lempo nɛ e shi Deevid
mbe kenya be kanaŋ to.
70Dra na kikɛ nɛ e shin nɛ mbe anebi cheembiana kaŋɛ le:
71‘E nase kɔnɔ fanɛ e beeŋ mɔlga anyi ashi an doŋana
nɛ basa nɛ b kishi anyi kikɛ be eleŋ to.’
72E yɛ e beeŋ wu an nanaana kuwɔr
n nyiŋi mbe kɔnɔ naseso cheembi na.
73E nase kɔnɔ n sa an nana Eebraham
74nseŋ bɔ fanɛ e beeŋ mɔlga anyi ashi an doŋana kutɔ
75n shin nɛ an shuŋ mo a maa ŋana nɛ an baa du cheembi a maa kɔ kulubi kikɛ mo kutɔ ashi an be ŋkpa ere to kikɛ.
76Fo, m pibi, baaŋ tre fo Ebɔrɛ Enyɛnpetale be anebi.
Feeŋ juŋkpar mo,
Enyɛnpe na,
n lɔŋɛ mbe ekpa n sa mo
77ŋ ŋini mbe basa kananɛ baaŋ nya bumo be alubi be ketampaŋ bumo. Baaŋ nya kumɔlga.
78An be Ebɔrɛ la kuwɔrwupowura a du cheembi nna,
79e beeŋ shin nɛ an fara a nya kumɔlga naniere
nseŋ nyaŋɛ kefulto ashi ebɔrɛso
n yuu bumo nɛ b wɔ tentembiri to
nsaa ŋana luwu na so kikɛ
n shin nɛ an bɔla kagbenewushi be ekpa to.”
80Nɛ kebia na daŋ eyur to a kɔ Kiyoyu Cheeŋ na be eleŋ ga. Kiyi to nɛ e daa wɔ n ya fo jemanɛ nɛ e fara a bɔ mbe kubɔya a sa Israɛlebi na.
2B ka kurge Yesu be asheŋ
1Kumo be jemanɛ na nɛ Ewura Ɔgastes kaŋɛ fanɛ b karga mbe efuli so be basa kikɛ. 2Saŋɛ na Kwirinias e daa la Siriya be gomena, mbe jemanɛ to be basa be kekarga be sososo e daa la na. 3Ewura Ɔgastes ka kaŋɛ loŋ nɛ ekama yɔ mbe kade to gbagba to nɛ b ya sibɛ mbe ketre.
4Nɛ Josɛf malɛ gba lar Nazarɛt, Galili be efuli so n yɔ Judiya be efuli so be kade ko to nɛ baa tre Bɛtlɛhɛm, kakpa nɛ b kurge Ewura Deevid na. Josɛf daŋ yɔ ndoŋ nna ŋkpal e ka daŋ shi Deevid be kanaŋ to so. 5Mo nɛ Mɛɛri nɛ b daŋ kre kumo fanɛ baaŋ ta abar na e daŋ yɔ nɛ b ya sibɛ bumo be atre.
6Mɛɛri daa kɔ kedampo nna. Bɛtlɛhɛm to nɛ b daa wɔ nɛ mbe kakurgeachɛ fo. 7Asɔbɔya be edikpa to nɛ b daa wɔ, ŋkpal manɛ so, ebu kikɛ daa maŋ naa wɔ befɔ be kowu na to. Ndoŋ nɛ e kurge mbe wurkoŋ, ebinyɛn n ta ewajɛ m mea mo nseŋ ta mo n nase asɔbɔya na be deka jiso to.
Mbolpɔkpapo nɛ emalaika be asheŋ
8Mbolpɔkpapoana ko daa wɔ efuli na so kiyi to be kakpa ko a keni bumo be mbolpɔ kanyɛso. 9Epul na to nɛ Enyɛnpe be malaika lar bumo so nɛ Enyɛnpe be kemaŋkura nyaŋɛ m buu bumo so nɛ kufu pɛ bumo ga. 10Nɛ malaika na kaŋɛ bumo: “Men sa maa lɔ kufu, ŋkpal manɛ so, baru lela nɛ k beeŋ sa basa kikɛ kagbenefuli nɛ m bar menyi. 11Kabre be kachɛ ere b kurge men be Emɔlgapo Kristo Enyɛnpe ashi Deevid be kade to. 12Kusɔ nɛ k beeŋ ŋini menyi kumo nde: Menyeeŋ wu b ka ta ewajɛ m mea kebia na n nase asɔbɔya be deka jiso to, asɔbɔya be edikpa to.” 13Epul na to nɛ emalaika damta ba ti emo na so a boŋ nshɛ a di Ebɔrɛ epaŋ a kaŋɛ:
14“Kemaŋkura e baa la Ebɔrɛ nɛ e wɔ esoso na peya nɛ kagbenewushi
e baa wɔ mbe kepar be basa kikɛ to ashi kasawule so.”
15Emalaika na ka yige bumo m bɛta n yɔ esoso nɛ mbolpɔkpapoana na kaŋɛ abar: “Men shin nɛ an yɔ Bɛtlɛhɛm n ya keni kusɔ nɛ k wora nɛ Enyɛnpe shin nɛ an pin ere.” 16Ndoŋ nna nɛ b nya manaŋ n ya wu Mɛɛri nɛ Josɛf nɛ kebia na dese asɔbɔya be deka jiso to asɔbɔya be edikpa. 17Mbolpɔkpapoana na ka wu kebia na nɛ b kaŋɛ Mɛɛri nɛ Josɛf kusɔ nɛ malaika na kaŋɛ bumo kebia na be asheŋ. 18K daŋ chinchiŋ bekama nɛ b nu mbolpɔkpapoana na be mmalga na ga. 19Mɛɛri malɛ daŋ ta asheŋ ere kikɛ nna n wɔtɔ mbe kagbene to a fɛ amo be nfɛra. 20Nɛ mbolpɔkpapoana na bɛta a boŋ nshɛ a di Ebɔrɛ epaŋ a yɔ ŋkpal asɔ nɛ b nu nseŋ wu na kikɛ so. Kusɔ nɛ malaika na daŋ malga na gbagba e daŋ wora chap.
B ka nase Yesu mbe ketre be asheŋ
21Kebi na be kachɛ burwasopo nɛ b ku mo kututu nseŋ nase mo Yesu, ketre nɛ malaika na daŋ sa pɔɛŋ nɛ Mɛɛri di mbe kedampo na. 22Jemanɛ ka ba fo nɛ Josɛf nɛ Mɛɛri e lara kefɔrsonlar be daŋkare na be sarga nɛ anebi Mosis be mbra na bee kaŋɛ na nɛ b ta kebia na n yɔ Jerusalɛm nɛ b ya bɔɔ Enyɛnpe enɔ 23fanɛ kananɛ Enyɛnpe be mbra na bee kaŋɛ na: “Men ta men be ewurkoŋnyɛn m ba bɔɔ Enyɛnpe na enɔ.” 24Bumo alɛ daa naŋ yɔ nna nɛ b ya lara sarga nɛ Enyɛnpe be mbra na bee kaŋɛ fanɛ basa e baa ta, ali anyɔ ŋko elepɔbi anyɔ a lara na nna.
25Kanyɛn ko malɛ daa wɔ Jerusalɛm nɛ baa tre mo Simiɔn. E daa la esa lela nna a bunyaŋ Ebɔrɛ nsaa jo jemanɛ nɛ Israɛlebi beeŋ nya kumɔlga. Kiyoyu Cheeŋ na daa wɔ mo to. 26Kiyoyu Cheeŋ na malɛ e daŋ ŋini mo fanɛ e maŋ wu Kristo nɛ Enyɛnpe nase kɔnɔ fanɛ e beeŋ sa na, e maaŋ wu. 27Kachako nɛ Kiyoyu Cheeŋ na shin nɛ Simiɔn yɔ bɔrɛlambu na to nɛ b bar Yesu bɔrɛlambu na to nɛ b ba wora mo kusɔ nɛ mbra na bee ŋini na. 28Ndoŋ nna nɛ e sɔ kebia na ŋ keta nseŋ di Ebɔrɛ epaŋ ŋ kaŋɛ:
29“Enyɛnpe, naniere bre
fo shin nɛ fo kɔnɔ naseso na bɔla ekpa.
Amoso, nɛ k par fo, fo shin nɛ fo kenya e lar basa to nɛ kagbenewushi,
30ŋkpal manɛ so, ŋ gbagba be anishi
e baŋ wu fo kumɔlga be kakɛ
31nɛ fo kɔ a sa basa kikɛ na.
32Kumɔlga na e la kefulto nɛ k bee sa fo basa Israɛlebi kemaŋkura nsaa ŋini nnyamase fo ekpa na.”
33Kananɛ Simiɔn daŋ malga kebia na be asheŋ na daŋ chinchiŋ kebia na mo tuto nɛ mo nio ga. 34Amo be kaman nɛ Simiɔn nɛfa bumo nseŋ kaŋɛ kebia na mo nio Mɛɛri: “Ebɔrɛ e lara kebia ere nɛ e shin nɛ Israɛlebi be bedamta e foe Ebɔrɛ be ekpa so nɛ bedamta malɛ e pin Ebɔrɛ be ekpa na. E beeŋ ba kaa la Ebɔrɛ be tɔɔnɛ nɛ basa damta e malga ŋ gbiti mo, 35nɛ e bugi bumo be ewulosheŋ to ŋ ŋini basa, nɛ fo Mɛɛri gbagba be kagbene e jija fo fanɛ tokobi jiso ka ku fo na.”
36Epul na to gbagba nɛ anebiche ko nɛ baa tre Ana ba ndoŋ. Mo tuto e daa la Fanuwɛl nɛ e shi Ashɛr be kanaŋ to na. 37E ka daŋ kil kumo be kafɛ shunusopo to nɛ mo kul wu ŋ ka mo nɛ e wɔtɔ loŋ n ya ji nfɛ aduburwa nɛ ana. E daa sha bɔrɛlambu na to ga nseŋ daa wɔtɔ a kule Ebɔrɛ nsaa kishi a bunyaŋ mo saŋkama. 38E ka ba tu Simiɔn nɛ kebia na nɛ mo nio nɛ mo tuto bɔrɛlambu na to nɛ mo alɛ gba di Ebɔrɛ epaŋ ga nseŋ kaŋɛ basa nɛ b daa jo jemanɛ nɛ Jerusalɛm beeŋ nya kesɔnyige na kikɛ kebia na be asheŋ.
B ka keta kebia na m bɛta n yɔ Nazarɛt be asheŋ
39Josɛf nɛ Mɛɛri ka wora asɔ nɛ Enyɛnpe be mbra bee ŋini na n loge nɛ b bɛta n yɔ bumo be kade to Nazarɛt ashi Galili be efuli so.
40Nɛ kebia na daŋ eyur to a kɔ eleŋ, nɛ kanyiasheŋ bɔlɔ mo to nɛ Ebɔrɛ malɛ be kasha wɔ mo so.
Yesu ka yɔ bɔrɛlambu na to be asheŋ
41Kafɛ kikɛ Yesu mo nio nɛ mo tuto daa yɔ Kebansonchoŋ be kejigboŋ na to ashi Jerusalɛm nna. 42Kafɛ ko Yesu ka fo nfɛ kuduanyɔ nɛ b yaŋ yɔ Kejigboŋ na to. 43Kejigboŋ na be jemanɛ ka ba choŋ nɛ b bɛta m pɛ epe be ekpa. Ama bumo alɛ daa maŋ nyi Yesu ka kraa wɔ Jerusalɛm to. 44B daa tama fanɛ e daa wɔ basa damta na to nna nseŋ nite loŋ hale nɛ epeŋi ya kaa tɔr pɔɛŋ nɛ b fara a bishi bumo kurgepoana nɛ bumo teriana kebia na be asheŋ. 45B fin mo loŋ n ya gben nseŋ naŋ bɛta n fin mo n yɔ Jerusalɛm. 46Kachɛ nasopo to nɛ b ya wu mo bɔrɛlambu na to nɛ e tase a nu asheŋ ashi Juwebi be mbraŋinipoana na kutɔ, mo alɛ nseŋ naa bishi bumo asheŋ. 47K daŋ chinchiŋ bekama nɛ b daŋ nu kananɛ e daŋ sa asheŋ bishiso na be afito kanyiashenso na ga. 48Mo nio nɛ mo tuto ka wu mo nɛ k chinchiŋ bumo ga nɛ mo nio bishi mo: “M pibi, manɛ e ba nɛ fo wora anyi loŋ? Ma nɛ fo tuto ka bee fin fo a gben anyi be ŋgbene jija anyi ga.” 49Ndoŋ nna nɛ e bishi bumo: “Manɛ e ba nɛ men daa fin ma? Men daa maŋ nyi ŋ ka beeŋ baa wɔ n Tuto pe a?” 50B daa maŋ pin mbe kesheŋ bishiso na be kifito. 51Amo be kaman nɛ mo nɛ bumo bɛta n yɔ Nazarɛt nɛ e ya kaa wɔtɔ a nu a sa bumo. Nɛ mo nio ta asheŋ ere kikɛ n wɔtɔ mbe kagbene to a wɔtɔ.
52Nɛ Yesu daŋ eyur to a wɔtɔ a pin kanyiasheŋ a ti so nsaa nya kasha ashi Ebɔrɛ nɛ basa kutɔ.
3Jɔn kabɔrɛbɛrpo be kubɔya be asheŋ
(Matiu 3:1-12; Maak 1:1-8; Jɔn 1:19-28)
1Ewurgboŋ Tiberius ka ji mbe kafɛ kuduanusopo to, Pɔnshes Pailat e daa la Judiya be gomena nɛ Hɛrɔd malɛ daa keni Galili be efuli so nɛ mo sipo Filip malɛ daa keni Ituriya nɛ Trakɔnaites be nsawule ko so. Lisanias e daa keni Abileene so nɛ Anas nɛ Kayafas malɛ daa la bɔrɛmatapo nimusoana. 2Amo be saŋɛ nɛ Ebɔrɛ ta mbe kamalga n wɔtɔ Zakareya pibi Jɔn to ashi kiyi to. 3Nɛ e yɔ Jɔɔdan be lɔr be kasawule so be ndeana kikɛ to n ya kaa bɔ le be kubɔya: “Men lar men be alubi to nɛ b bɛr menyi kabɔrɛbɛr nɛ Ebɔrɛ e ta men be alubi m paŋ menyi.” 4Loŋ malɛ nɛ anebi Aizaaya be kawɔl na bee kaŋɛ fanɛ Ebɔrɛ kaŋɛ:
“Esa ko bee ponte kiyi to a kaŋɛ le:
‘Men lɔŋɛ Enyɛnpe be ekpa niŋiso
n sa mo nɛ e bɔla so.
5A daga kumo be amambi kikɛ ka bɔlɔ so a walɛ.
A daga kumo be abeebiana
nɛ abeegboŋana kikɛ ka kpal so n nyalɛ.
Men niŋi ekpa na be mboŋ kɔntoana na
nseŋ lɔŋɛ ekpa tisoana na.
6Durnya kikɛ malɛ beeŋ wu kananɛ Ebɔrɛ be kumɔlga be kakɛ na du.’ ”
7Basa damta daŋ ba Jɔn kutɔ nɛ e bɛr bumo kabɔrɛbɛr nɛ e bishi bumo le: “Awɔ lubi be mbia ere, wanɛ e ŋini menyi fanɛ menyeeŋ tiŋ ŋ gelge Ebɔrɛ be agbo nɛ k bee ba basa so na? 8Men baa wora asheŋ nɛ a bee ŋini fanɛ men lar men be alubi to n sa maa wɔtɔ a kaŋɛ men be amu le: ‘An nana e la Eebraham,’ a fɛ fanɛ menyeeŋ ji n lar. Ma e kaŋɛ menyi na fanɛ Ebɔrɛ beeŋ tiŋ n ta ajembu ere m pɔr kaman to ebi n sa Eebraham. 9Men du fanɛ ndibi sɔrso nna. Kekama nɛ k maa sɔr asɔrso lela, kekpanfu tea wɔtɔ epul na to nɛ b ta ŋ ku kumo be kaseto n lɛ nseŋ ta kumo n wɔtɔ edɛ to.”
10Nɛ jimaŋ na bishi mo: “Nɛ nuso nɛ anyeeŋ wora?” 11Nɛ e kaŋɛ bumo: “Ekama nɛ e kɔ nle anyɔ, e lara kuko n sa emo nɛ e maŋ kɔ. Nɛ ekama malɛ nɛ e kɔ ajibi e sa beko.” 12Lamposɔpoana ko malɛ ba kabɔrɛbɛr to nseŋ ba bishi mo: “Eŋinipo, manɛ nɛ anyeeŋ wora?” 13Nɛ e kaŋɛ bumo: “Men sa maa sɔ basa lampo ga a chɔ kananɛ a daga.” 14Nɛ benapo ko malɛ ba bishi mo: “Manɛ nɛ anyi alɛ beeŋ wora?” Nɛ e kaŋɛ bumo: “Men sa maa suge basa be amansherbi ŋko a ji bumo so. Men shin nɛ men be kakɔka e baa kukwe menyi.”
15Ŋkpal basa ka daa jo Kristo na be keba na so, Jɔn be asheŋ daŋ fara nna a chinchiŋ bumo nɛ b fara a fɛ fanɛ ashere mo e la Kristo na. 16Nɛ Jɔn kaŋɛ bumo kikɛ le: “Nchu nɛ ma ere kɔ a bɛr menyi kabɔrɛbɛr, ama emo nɛ e wɔ ma kaman a ba na beeŋ shin nɛ Kiyoyu Cheeŋ na nɛ edɛ e gbelge menyi so. E chɔ ma ga hale m maŋ fo mbe aya to be shishɛr gba so. 17E du fanɛ esa nɛ e kɔ kawie chela asɔ to nna a chela asɔ to. E beeŋ chela mbe ayu to n ta amo be alela n wɔtɔ mbe kapuro to nseŋ ta amimi na n wɔtɔ edɛ nɛ a maa duŋ to.”
18Ekpa damtaana nɛ Jɔn daŋ bɔla m bɔ baru lela na n sa basa na ŋ kaŋɛ bumo asɔ nɛ a daga. 19Ewura Hɛrɔd bre, Jɔn daŋ kaŋɛ mo nna fanɛ e maŋ wora n nyalɛ ŋkpal e ka daŋ ta mo gbagba mo sipo be eche Hɛrodias nseŋ naŋ wora asheŋ lubi damta ko n ti so na so. 20Ade malɛ kikɛ be kaman nɛ e pɛ Jɔn n ti ebu gba kuraa.
Jɔn ka bɛr Yesu kabɔrɛbɛr be asheŋ
21Ama pɔɛŋ nɛ Hɛrɔd ti Jɔn ebu na Jɔn daŋ bɛr basa damta na kabɔrɛbɛr nna n loge nseŋ bɛr Yesu gba. Kumo be kaman Yesu ka bee kule Ebɔrɛ nɛ ebɔrɛso bugi 22nɛ Kiyoyu Cheeŋ na gbelge m ba mo so fanɛ lepɔ gbagba nɛ ebɔl shi ebɔrɛso ŋ kaŋɛ le: “Fo e la m Pibinyɛn shaso na. Ma kagbene fuli fo so ga.”
Yesu be kanaŋ to ebi be asheŋ
23Yesu daŋ fo fanɛ nfɛ adesa nna nseŋ fara mbe kushuŋ. Mo tuto e daa la Josɛf fanɛ kananɛ basa daa fɛ na. Josɛf mo tuto e daa la Ilai, Matat pibi. 24Matat mo tuto e daa la Livai, Mɛlkai pibi, Mɛlkai malɛ mo tuto e daa la Janai nɛ mo alɛ mo tuto daa la Josɛf 25nɛ Josɛf malɛ mo tuto daa la Matatiyas, Eemɔs pibi. Eemɔs malɛ mo tuto e daa la Nahum, 26nɛ Nahum malɛ mo tuto daa la Ɛzli, Nagai pibi. Nagai malɛ mo tuto e daa la Maaf nɛ mo alɛ mo tuto daa la Matatiyas, Sɛmeen pibi. Sɛmeen mo tuto e daa la Josɛk, Joda pibi. 27Joda malɛ mo tuto e daa la Joana nɛ mo alɛ mo tuto daa la Risa nɛ Risa malɛ mo tuto daa la Zerubabel nɛ mo alɛ mo tuto daa la Shialtiɛl, Nɛrai pibi. 28Nɛrai mo tuto e daa la Mɛlkai nɛ mo alɛ mo tuto daa la Adai, Kosam pibi nɛ Kosam malɛ mo tuto daa la Ɛlmadam, Ɛr pibi. 29Ɛr malɛ mo tuto e daa la Joshuwa nɛ mo alɛ mo tuto daa la Eliaza nɛ mo alɛ mo tuto daa la Jɔrim nɛ mo alɛ mo tuto daa la Matat, Livai pibi. 30Livai malɛ mo tuto e daa la Simiɔn nɛ mo alɛ mo tuto daa la Juda nɛ Juda malɛ mo tuto daa la Josɛf nɛ Josɛf malɛ mo tuto daa la Jonam, Ilayakim pibi. 31Ilayakim mo tuto e daa la Mɛliya nɛ mo alɛ mo tuto daa la Mɛna nɛ Mɛna malɛ mo tuto daa la Matata nɛ mo alɛ mo tuto daa la Neetan, Deevid pibi. 32Deevid malɛ mo tuto e daa la Jɛsi nɛ mo alɛ mo tuto daa la Obɛd nɛ Obɛd malɛ mo tuto daa la Bowas nɛ mo alɛ mo tuto daa la Salmon, Naashɔn pibi. 33Naashɔn malɛ mo tuto e daa la Aminadab nɛ mo alɛ mo tuto daa la Admin nɛ Admin malɛ mo tuto daa la Aani nɛ mo alɛ mo tuto daa la Hɛzrɔn nɛ Hɛzrɔn malɛ mo tuto daa la Pɛrɛs, Juda pibi. 34Juda malɛ mo tuto e daa la Jeekɔb nɛ mo alɛ mo tuto daa la Aizek nɛ Aizek malɛ mo tuto daa la Eebraham nɛ mo alɛ mo tuto daa la Tɛɛra, Nahɔɔ pibi. 35Nahɔɔ malɛ mo tuto e daa la Sɛrug nɛ Sɛrug malɛ mo tuto daa la Rehu nɛ Rehu malɛ mo tuto daa la Pɛlɛg, Ibaa pibi, Ibaa malɛ mo tuto e daa la Shɛla. 36Shɛla mo tuto e daa la Keenan nɛ mo alɛ mo tuto daa la Aafaksad nɛ mo alɛ mo tuto daa la Shɛm nɛ Shɛm malɛ mo tuto daa la Nowa nɛ Nowa malɛ mo tuto daa la Lamɛk. 37Lamɛk mo tuto e daa la Mɛtusela nɛ mo alɛ mo tuto daa la Inɔk nɛ Inɔk malɛ mo tuto daa la Jarɛɛd nɛ mo alɛ mo tuto daa la Mahalalɛl nɛ Mahalalɛl malɛ mo tuto daa la Keenan. 38Keenan malɛ mo tuto e daa la Inɔsh nɛ Inɔsh malɛ mo tuto daa la Sɛt nɛ Sɛt malɛ mo tuto daa la Adam, Ebɔrɛ pibi.
4Alubipo ka chɔ Yesu ŋ keni be asheŋ
1Kiyoyu Cheeŋ na ka bɔlɔ Yesu to nɛ e shi Jɔɔdan be lɔr na akpa nɛ Kiyoyu Cheeŋ na shin nɛ e yili ndoŋ n yɔ kiyi to. 2Nɛ alubipo na ya chɔ mo ndoŋ nchɛ adena ŋ keni.
Mbe kechɔŋkeni be jemanɛ na malɛ kikɛ nɛ e daa maa ji shɛŋ, amoso, kumo be kaman akoŋ daŋ pɛ mo nna. 3Ndoŋ nna nɛ alubipo na kaŋɛ mo le: “Nɛ fo baa la Ebɔrɛ Pibinyɛn gbagba nna, fo shin nɛ kejembu ere e ki bodobodo.” 4Nɛ Yesu kaŋɛ mo le: “Abɔrɛsibɛ na bee kaŋɛ fanɛ: ‘A maŋ daga nyiŋgbasa ka wɔtɔ ŋkpal ajibi nawule so.’ ”
5Nɛ alubipo na naŋ shin nɛ b ya dii kakpa jeŋgreŋ ko so n yili nɛ e ŋini Yesu durnya ere to be kuwurjiana kikɛ nyam epul na to nseŋ kaŋɛ mo le: 6“Nɛ fo baŋ gbir m bunyaŋ ma, meeŋ ta durnya ere to be eleŋ nɛ kumo be kemaŋkura be asheŋ kikɛ nyam n sa fo. 7B daŋ ta kumo kikɛ nna m bɔɔ ma enɔ, amoso, meeŋ tiŋ n ta kumo n sa ekama nɛ mee sha.” 8Nɛ Yesu kaŋɛ mo: “Abɔrɛsibɛ na bee kaŋɛ fanɛ: ‘Bunyaŋ Enyɛnpe fo Ebɔrɛ na nseŋ shuŋ mo nawule.’ ”
9Ndoŋ nna nɛ alubipo na naŋ shin nɛ b yɔ Jerusalɛm n ya shin nɛ Yesu yili bɔrɛlambu na be kakpa jeŋgreŋ ko so nseŋ kaŋɛ mo le: “Nɛ fo baa la Ebɔrɛ Pibinyɛn gbagba nna, fo shi nfe n tɔr kasawule, 10ŋkpal manɛ so, abɔrɛsibɛ na bee kaŋɛ: ‘Ebɔrɛ beeŋ shin nɛ mbe emalaika e keni fo so 11nseŋ suse fo to hale nɛ fo sa maŋ doro fo anashibi kejembu so.’ ” 12Nɛ Yesu kaŋɛ mo le: “Abɔrɛsibɛ na bee kaŋɛ: ‘Sa maŋ kaŋ wora Enyɛnpe fo Ebɔrɛ ŋ keni kikɛ.’ ”
13Setani na ka chɔ mo ŋ keni ŋ gben nɛ e yige mo nseŋ yɔ gbrɛ.
Yesu ka fara mbe kushuŋ ashi Galili be asheŋ
14Ade be kaman nɛ Kiyoyu Cheeŋ na be eleŋ bɔlɔ mo to nɛ e yɔ Galili be kasawule so. Epul to nɛ mbe keba na be baru sɔ kasawule na so kikɛ. 15E ka ŋini abɔrɛsheŋ bumo be nshɛrbuana na to nɛ ekama chɔrɔ mo ga.
B ka kini Yesu ashi Nazarɛt be asheŋ
16Amo be kaman nɛ Yesu bɛta n yɔ Nazarɛt kakpa nɛ e daŋ ki esa na. Kewushiachɛ ka fo nɛ e ya n yɔ ndoŋ be nshɛrbu to n ya yili nɛ e kraŋ abɔrɛsibɛ na. 17Nɛ b ta anebi Aizaaya be kawɔl n sa mo nɛ e bugi kumo be kakpa nɛ k bee kaŋɛ le na ŋ kraŋ:
18“Enyɛnpe be Kiyoyu nɛ e kɔ a sa basa kikɛ na wɔ ma so.
E lara ma nna n nɛfa ma
nɛ m bɔ baru lela na n sa betirpo,
mo e shuŋi ma nɛ n ya bɔ kesɔnyige be baru
n sa bumo nɛ b ki beko be anya
nseŋ bɔ anishi be kebugi be baru n sa betanpo.
E yɛ n sɔ bumo nɛ baa mɛaŋ na n yige.
19E yɛ ŋ kaŋɛ basa kafɛ nɛ Enyɛnpe na beeŋ mɔlga mbe basa.”
20Yesu ka kraŋ n loge nɛ e gberge kawɔl na m buu so nseŋ ta kumo n naŋ sa nshɛrbu na to be echɛtopobi ko nseŋ kilgi n chena nɛ basa kikɛ be anishi yuu mo so. 21Nɛ e fara a malga a sa bumo: “Kakraŋ nɛ men nu naniere bɔla kabre.” 22Mbe asheŋ daŋ bɔlɔ basa na be kenishi ga nɛ mbe kubɔya belbelso na be asheŋ chinchiŋ bumo ga nɛ b bishi abar: “Mannɛ mo e la Josɛf pibi na a?” 23Nɛ e kaŋɛ bumo: “M baa nyi geeŋ men ka beeŋ bɔ ma keŋasa nɛ k bee kaŋɛ: ‘Echɛpo, chɛ fo kumu.’ N nyi menyi alɛ ka beeŋ naŋ kaŋɛ ma: ‘Wora asheŋ nɛ an nu fo ka wora Kapɛɛniam na ashi fo kade gbagba to nfe.’ 24Ama ma e kaŋɛ menyi kashenteŋto na: Anebi maa nya bunyaŋ mo gbagba be kade to kikɛ. 25Men nu nfe, kashenteŋ nna fanɛ anebi Elaija be jemanɛ na bekulpoche damta e daa wɔ Israɛl be efuli so saŋɛ nɛ bɔrɛ daa maŋ ba nfɛ asa nɛ bargato nɛ akoŋ daŋ tɔr efuli ere so kikɛ na. 26Ama Ebɔrɛ daa maŋ shin nɛ Elaija yɔ bumo be ekama kutɔ she ekulpoche ko nɛ e daa wɔ Zarefat nɛ k wɔ Saidɔn be efuli so na nawule kutɔ nɛ Ebɔrɛ daŋ shin nɛ e yɔ. 27Anebi Elaisha malɛ be jemanɛ na bebotipo damta e daa wɔ Israɛl be efuli so, ama Ebɔrɛ daa maŋ shin nɛ e chɛ bumo be ekama she Neeman nɛ e shi Siriya na.” 28Basa nɛ b daa wɔ nshɛrbu na to na ka nu loŋ nɛ b diewu 29ŋ koso ŋ gberge Yesu n lar n yɔ kebee nɛ bumo be kade na daa yil so na be kaboŋ chulgiso nɛ b ya yili ndoŋ n da mo n lɛ kasawule. 30Ama Yesu kilgi m bɔla jimaŋ na to n lar n yɔ ŋ ka bumo.
Kanyɛn nɛ mbuibi lubi tɔr so na be asheŋ
31Ndoŋ nna nɛ Yesu yɔ Kapɛɛniam, Galili be kade ko to, n ya ŋini basa abɔrɛsheŋ kewushiachɛ ko. 32Mbe keŋini na daŋ chinchiŋ basa na ga, ŋkpal manɛ so, mbe mmalga na daa kɔ eleŋ nna amo to. 33Kanyɛn ko daa wɔ nshɛrbu na to a kɔ kiyoyu lubi mo to nseŋ koso m boŋ to m bishi: 34“Hei, Nazarɛt be Yesu manɛ nɛ fee fin anyi kutɔ? Fo ba nna nɛ fo ba mur anyi a? N nyi fo. Fo e la Ebɔrɛ be Esa cheembi na!” 35Nɛ Yesu ponte kiyoyu lubi na so: “Lo to ndoŋ n lar kanyɛn na to!” Ndoŋ nna nɛ kiyoyu lubi na da kanyɛn na n lɛ bumo kikɛ be anishito ndoŋ nseŋ lar mo to n yɔ ŋ ka mo nɛ kayurwushi. 36K daŋ chinchiŋ basa na kikɛ ga nɛ b fara a bishi abar: “Nuso malɛ be keŋini nde? Ŋkpal manɛ so, kanyɛn ere bre kɔ ekpa nɛ eleŋ a ponte ayoyu lubi so fanɛ b lar esa to nɛ baa lar.” 37Nɛ Yesu be asheŋ na n sɔ kasawule na so be kaplɛkama.
Kananɛ Yesu chɛ basa damta be asheŋ
38Yesu ka koso n lar nshɛrbu na to nɛ e yɔ Saimɔn pe. Saŋɛ na so nɛ Saimɔn mo shache be eyur bel mo edɛ ga nɛ b kule Yesu fanɛ e chɛ mo to. 39Nɛ e yɔ mo kutɔ n ya yili mbe kumu ase nseŋ kaŋɛ kayurbeldɛ na fanɛ k lar mo to nɛ k yige mo nɛ e koso epul na to n fara a keta bumo kufɔ.
40Epeŋi ka tɔr nɛ basa bar bumo teri lɔpoana nɛ bumo be alɔ be yiri kikɛ Yesu kutɔ nɛ e ta mbe enɔana n deŋi n deŋi bumo be ekama so n chɛ bumo. 41Mbuibi lubiana gba daŋ lar basa damta to m boŋ to ŋ kaŋɛ: “Fo e la Ebɔrɛ Pibinyɛn na.” Ama Yesu daŋ fiɛ bumo so a maŋ shuli nɛ mbuibi lubi na kaŋɛ shɛŋ, ŋkpal manɛ so, b nyi e ka la Kristo na.
Yesu ka malga abɔrɛsheŋ ashi Judiya be asheŋ
42Ŋklade chipurdidi nɛ Yesu koso n lar kowu n yɔ ketamanto chil. Nɛ basa na fara a fin mo. B ka wu mo b daa maŋ naa sha nɛ e yɔ kaplɛkama. 43Nɛ e kaŋɛ bumo: “A daga ŋ ka bɔ Ebɔrɛ be kuwura na to be baru lela na n sa nde ko malɛ gba to ebi, ŋkpal manɛ so, loŋ so nɛ Ebɔrɛ shuŋi ma.” 44Amo be kaman nɛ e ya kaa malga abɔrɛsheŋ na ashi Judiya be kasawule so be nshɛrbuana to.
5Yesu ka tre mbe bebɛsopo juŋkparso be asheŋ
1Kachako Yesu ka yil Gɛnɛsarɛt be kepagboŋ na ase nɛ basa mel abar m buu mo so nɛ b nu Ebɔrɛ be kubɔya na 2nɛ e yili ndoŋ n wu ekɔrɔtɔpɛpoana ko ka chɛ ekuloŋ anyɔ ko m muni nseŋ ya kaa fɔr bumo be ashewu to. 3Ndoŋ nna nɛ e luri amo be kuko to, Saimɔn peya, nseŋ kule mo fanɛ e gberge kumo ashi kedeŋi so n yɔ nchu na so gbrɛ. Ndoŋ nna nɛ e chena ekuloŋ na to a ŋini jimaŋ na abɔrɛsheŋ. 4E ka malga n loge nɛ e kaŋɛ Saimɔn le: “Far ekuloŋ na n yɔ kakpa nɛ k wɔ nchiŋ n ya lɛ fo keshewu ndoŋ m pɛ ekɔrɔtɔ.” 5Nɛ Saimɔn kaŋɛ mo: “Enyɛnpe, ndre kanyɛso kikɛ nɛ an shuŋ ŋ klade kabre, a maŋ nya shɛŋ, ama nɛ fo ere ka kaŋɛ le ere, meeŋ lɛ ma ashewu na n wɔtɔ.” 6B ka lɛ ashewu na nɛ b pɛ ekɔrɔtɔ damta ga hale nɛ ashewu na bee shin nɛ a kpɛa to. 7Nɛ b wora bumo braana nɛ b daa wɔ ekuloŋ mo na to na enɔ nɛ b ba chɛ bumo to. B ka ba chɛ bumo to n lara ekɔrɔtɔ na ashewu na to n wɔtɔ ekuloŋ anyɔ na to nɛ a bɔlɔ a shin nɛ a muni. 8Saimɔn Pita ka wu asheŋ nɛ a wora na kikɛ nɛ e ya gbir Yesu be anishito nseŋ kaŋɛ: “Enyɛnpe, yige ma, ŋkpal manɛ so, n la alubiworapo nna.” 9Ekɔrɔtɔ damta nɛ mo nɛ mo braana na daŋ pɛ na daŋ chinchiŋ mo nɛ bumo kikɛ ga. 10Loŋ koŋwule na nɛ Jeems nɛ Jɔn, Zɛbedi be mbia nɛ b daa la Saimɔn mo braana na gba daŋ ŋini. Nɛ Yesu kaŋɛ Saimɔn: “Sa maa lɔ kufu, ŋkpal manɛ so, yili kabre a yɔ menyeeŋ baa keta basa a ba ma kutɔ.” 11Ndoŋ nna nɛ b gberge ekuloŋana na n dii kedeŋi so n yige kusɔ kama nseŋ bɛ mo so.
Yesu ka chɛ botipo ko be asheŋ
12Kachako Yesu yɔ kade ko nɛ kanyɛn ko wɔ ndoŋ a kɔ keboti mbe eyur so kikɛ. E ka wu Yesu nɛ e gbir mbe anishito ŋ kule mo: “Enyɛnpe, nɛ k par fo, feeŋ tiŋ n shin nɛ n nyalɛ so.” 13Nɛ Yesu teŋi enɔ to m beta mo nseŋ kaŋɛ: “Mm, k par ma. Keboti lar mo to.” Epul na to nɛ keboti na lar kanyɛn na to. 14Nɛ Yesu fiɛ mo so ŋ kaŋɛ: “Sa maŋ kaŋɛ esa kikɛ, ama yɔ n ya ta fo kumu ŋ ŋini bɔrɛmatapo na nɛ e keni fo. E kaŋ loge, fo lara sarga nɛ anebi Mosis nase na ŋ ŋini basa kikɛ fanɛ naniere fo nyalɛ so.” 15Ama Yesu be asheŋ na be baru daa naŋ sɔ kaplɛkama nna n ti so nɛ jimaŋ damta ba nɛ b ba nu mbe kubɔya na nɛ e chɛ bumo be alɔ be nnaŋ to kikɛ. 16Ama e daa tiŋ a yɔ kupuŋ to mo nawule nna n ya kaa kule Ebɔrɛ.
Yesu ka chɛ eyurwusowura ko be asheŋ
17Kachako Yesu ka bee ŋini basa abɔrɛsheŋ nɛ Efarisiana nɛ mbraŋinipoana ko tase ndoŋ. Bumo kikɛ daŋ shi Galili nɛ Judiya be ndeana kikɛ nɛ Jerusalɛm be kade to nna m ba. Jemanɛ na gbagba nɛ Kiyoyu na wɔ Yesu to a sha nɛ e chɛ belɔpo. 18Ndoŋ nna nɛ basa ko sulɔ eyurwusowura ko mbe kekpata so m ba kaa kɔ a fin nɛ b ta mo n luri ebu na to n nase Yesu be anishito. 19Ama jimaŋ na ka wora keshi so b maŋ tiŋ n nya kakpa n ta mo n luri nseŋ sulɔ mo n dii kuchoŋi nɛ Yesu daa wɔtɔ na so n ya wora kemaŋ ndoŋ n ta mo nɛ kekpata na ŋ gbelge to n yɔ basa na be nferinto Yesu be anishito. 20Yesu ka wu yirda nɛ basa nɛ b bar mo na kɔ nɛ e kaŋɛ eyurwusowura na: “N teri, n ta fo alubi m paŋ fo.” 21Ndoŋ nna nɛ Efarisiana na nɛ mbraŋinipoana na fara a bishi abar: “Manɛ be ekpa nɛ kanyɛn ere kɔ a malga a gbiti Ebɔrɛ le? Nyiŋgbasa kikɛ maaŋ tiŋ n ta alubi m paŋ ama Ebɔrɛ nawule.” 22Ndoŋ nna nɛ Yesu pin bumo be nfɛra na nseŋ bishi bumo: “Manɛ nna nɛ menyee fɛ le be nfɛra? 23Ma ketiŋ ŋ kaŋɛ kanyɛn ere: ‘N ta fo alubi m paŋ fo’, e du ma so kpakpa ŋko ma ketiŋ ŋ kaŋɛ: ‘Koso n nite’, e du ma so kpakpa? 24To, meeŋ ŋini menyi fanɛ ma, Nyiŋgbasa Pibinyɛn kɔ ekpa durnya to nɛ n ta alubi m paŋ.” Kumo be kaman nɛ e kaŋɛ eyurwusowura na: “Ma e kaŋɛ fo na: Niŋi to n ta fo kekpata n yɔ epe.” 25Epul na to nɛ kanyɛn na koso bumo kikɛ be anishito ndoŋ n ta mbe kekpata nɛ e daa dese so na a yɔ epe nsaa di Ebɔrɛ epaŋ. 26Demu na daŋ chinchiŋ bumo ga nɛ kufu pɛ bumo nɛ b di Ebɔrɛ epaŋ a kaŋɛ: “An wu mamachi kabre!”
Yesu ka tre Livai be asheŋ
27Kede be kaman nɛ Yesu lar a yɔ n ya wu lamposɔpo nɛ baa tre Livai na nɛ e tase mbe eshuŋkpa nɛ Yesu kaŋɛ mo: “Bɛ ma so.” 28Nɛ Livai yige kusɔ kama nseŋ koso m bɛ mo so.
29Kumo be kaman nɛ Livai ya wora kejigboŋ mo pe n sa Yesu nɛ bumo kikɛ nɛ lamposɔpoana ko nɛ basa damta ko chena a ji. 30Ndoŋ nna nɛ Efarisiana na nɛ bumo to be mbraŋinipoana na bile asheŋ nseŋ bishi Yesu be bebɛsopo na: “Manɛ e ba nɛ menyi nɛ lamposɔpoana nɛ alubiworapoana bee ji nsaa nuu?” 31Nɛ Yesu kaŋɛ bumo: “Basa nɛ b kɔ alenfia maa fin echɛpo she basa nɛ baa lɔ. 32M maŋ ba nna nɛ m ba tre basa nɛ baa tre bumo be amu basa lela. Alubiworapoana nɛ m ba m ba tre nɛ b lar bumo be alubi to.”
Ekishi be demu be kebishi be asheŋ
33Basa ko malɛ daŋ bishi Yesu: “Manɛ e ba nɛ Jɔn be bebɛsopo nɛ Efarisiana be bebɛsopo bee kaa kishi saŋɛ damta nsaa kule Ebɔrɛ nɛ fo ere be bebɛsopo wɔtɔ a ji a nuu?” 34Nɛ Yesu bishi bumo: “Menyee sha kejafɔ to be befɔ ka chena akoŋ nna a? Akai, loŋ maŋ daga. Ŋkpal kejafɔ mo kul ka wɔtɔ na so, akoŋ maaŋ pɛ kejafɔ to be befɔ na kikɛ. 35Ama jemanɛ ko bee ba nɛ b lara kejafɔ mo kul na bumo to, saŋɛ na so nawule nɛ baaŋ kishi.”
36Kamalga ere be kaman nɛ Yesu bɔ bumo keŋasa ere: “Basa maa kaa ku kusɔbuuso popɔr a tɛ kusɔbuuso dra. Nɛ b wora loŋ baaŋ kpɛa kepopɔr na to. Kechɛbi popɔr na nɛ kedra na malɛ maaŋ kukwe abar to. 37Ekama malɛ maaŋ shuli n chulgi nsa popɔr n wɔtɔ nsa be asɔ dra to. Nɛ e wora loŋ, nsa na beeŋ shin nɛ asɔ na e pante n jija nɛ nsa na e wurge. 38Kashenteŋto, nsa popɔr daga asɔ popɔr to be keluri nna! 39Esa kama malɛ nɛ e nuu nsa dra, maaŋ naa sha nsa popɔr, ŋkpal manɛ so, e beeŋ kaŋɛ: ‘Nsa dra e bɔ.’ ”
6Kewushiachɛ be demu be mbishi be asheŋ
1Kewushiachɛ ko Yesu nɛ mbe bebɛsopo na adurbi be kudɔ to a choŋ nɛ mbe bebɛsopo fara a buri adurbi na be ako a far a wɔtɔ bumo be enɔana to a we. 2Nɛ Efarisiana ko bishi bumo: “Manɛ e ba nɛ menyee wora kusɔ nɛ anyi be mbra na bee kishi kewushiachɛ?” 3Nɛ Yesu bishi bumo: “Men maŋ naŋ kraŋ kusɔ nɛ Ewura Deevid daŋ wora saŋɛ nɛ akoŋ daŋ pɛ mo nɛ basa nɛ b daa wɔ mo kutɔ na nna a? 4E daŋ yɔ Ebɔrɛ be lambu to nna n ya ta bodobodo nɛ b daŋ ta n lara sarga n sa Ebɔrɛ na nna nɛ mo nɛ basa na we, ŋkeshin nɛ anyi be mbra na bee kaŋɛ fanɛ bɔrɛmatapo na nawule e naaŋ tiŋ n we loŋ be bodobodo na.” 5Kamalga ere be kaman nɛ Yesu naŋ kaŋɛ bumo: “Ma, Nyiŋgbasa Pibinyɛn na e la kewushiachɛ na be Enyɛnpe.”
Kanyɛn nɛ mbe enɔ wu na be asheŋ
6Kewushiachɛ ko malɛ Yesu yɔ nshɛrbu na to n ya ŋini basa abɔrɛsheŋ nɛ kanyɛn ko malɛ kɔ enɔjiso wuso a wɔ ndoŋ. 7Mbraŋinipoana ko nɛ Efarisiana ko malɛ daa wɔ ndoŋ a fin ekpa nɛ baaŋ bɔla so n wu Yesu kulubi, amoso, b daa tɛ mo nna a keni fanɛ e beeŋ chɛ esa kewushiachɛ nna a. 8Ama Yesu daa nyi bumo be nfɛra nseŋ kaŋɛ enɔwusowura na: “Koso m ba anishito nfe.” Nɛ kanyɛn na koso n yɔ ndoŋ. 9Nɛ Yesu bishi bumo: “Men kaŋɛ ma, manɛ nɛ an be mbra na bee kaŋɛ fanɛ an baa wora kewushiachɛ, kewora kelela ŋko kewora kulubi, kumɔlga esa be ŋkpa ŋko keshin nɛ e mur?” 10Kumo be kaman nɛ e keni bumo kikɛ ŋ kulti nseŋ kaŋɛ kanyɛn na: “Teŋi fo enɔ to.” E ka wora loŋ nɛ mbe enɔ na nya eleŋ. 11Ndoŋ nna nɛ basa na diewu n fara a bishi abar kusɔ nɛ baaŋ wora Yesu.
Kananɛ Yesu lara mbe bebɛsopo kuduanyɔ na be asheŋ
12Saŋko Yesu dii kebeebi ko so n yɔ kabɔrɛkule to n ya kule Ebɔrɛ kumo be kamɔnchɛ be kanyɛso loŋ hale nɛ kare ya chɛ. 13Kare ka chɛ nɛ e tre mbe bebɛsopo n lara bumo to be basa kuduanyɔ n nase bumo ketre beshuŋipo. 14Bumo e daa la: Saimɔn, emo nɛ Yesu nase Pita na nɛ mo sipo Andru nɛ Jeems nɛ Jɔn nɛ Filip nɛ Baatɔlomiu nɛ Matiu nɛ Tɔmas nɛ Jeems, Alfias pibi 15nɛ Saimɔn, emo nɛ b daa tre Zɛlɔt na 16nɛ Judas, Jeems pibi nɛ Judas Iskareɔt, emo nɛ e daŋ ba ki edebɔrpo na.
Kananɛ Yesu ŋini abɔrɛsheŋ nseŋ chɛ basa be asheŋ
17Bumo nɛ Yesu ka gbelge n shi kebeebi na so a ba nɛ bumo kikɛ nɛ bebɛsopo damta ko ba yili kakpa peŋgeleŋ ko. Jimaŋ damta ko gba daa wɔ ndoŋ. B daŋ shi Judiya be efuli na so kikɛ nɛ Jerusalɛm nɛ Tayɛ nɛ Saidɔn be teku ase be nde to nna m ba nɛ b ba nu mbe kubɔya na nɛ e chɛ bumo be alɔ be yiri kikɛ. 18Bumo nɛ ayoyu lubiana daa tɔrɔ gba daŋ nya kechɛ. 19Basa na kikɛ daa kɔ a fin kebeta mo nna, ŋkpal manɛ so, eleŋ daa shi mo to nna a lar n ya kaa chɛ bumo kikɛ.
Kagbenefuli nɛ kagbenejija be asheŋ
20Nɛ Yesu keni mbe bebɛsopo nseŋ kaŋɛ:
“Kagbenefuli la menyi betirpo peya nna,
ŋkpal manɛ so, Ebɔrɛ be kuwura na to la menyeya nna.
21Kagbenefuli la menyi nɛ akoŋ kɔ naniere peya nna,
ŋkpal manɛ so, menyeeŋ ba moɛ.
Kagbenefuli la menyi nɛ menyee shu naniere peya nna,
ŋkpal manɛ so, menyeeŋ ba mushe.
22Nɛ basa kishi menyi a kini menyi nsaa tege menyi a tre menyi basa lubi ŋkpal ma, Nyiŋgbasa Pibinyɛn na so, kagbenefuli beeŋ ba kaa la menyeya. 23Saŋkama nɛ basa bee wora menyi loŋ, men shin nɛ men be ŋgbene e baa fuli menyi ga fanɛ men koso a cha, ŋkpal manɛ so, tɔnɔ nɛ k jo menyi ebɔrɛso na shi ga. Loŋ koŋwule na nɛ bumo nanaana gba daŋ tɔrɔ anebiana na.
24Asheŋ maaŋ ba nyalɛ n sa menyi nɛ men wɔ kebaawɔtɔ belbelso to a kɔ asɔ naniere kikɛ,
ŋkpal manɛ so, men teŋ nya men be tɔnɔ.
25Menyi nɛ menyee moɛ naniere, asheŋ maaŋ ba nyalɛ n sa menyi,
ŋkpal manɛ so, akoŋ e naaŋ ba kaa mɔ menyi.
Asheŋ maaŋ ba nyalɛ n sa menyi nɛ menyee mushe naniere,
ŋkpal manɛ so, men be ŋgbene beeŋ ba jija menyi ga
nɛ men shu anishichubi.
26Menyi nɛ basa bee chɔrɔ na, asheŋ maaŋ ba nyalɛ n sa menyi, ŋkpal manɛ so, loŋ be kechɔrɔ gbagba chap nɛ bumo nanaana chɔrɔ anebi fɛpoana na.
Kesha bedoŋ be asheŋ
27Ma e kaŋɛ menyi nɛ menyee nu ma kamalga ere na fanɛ: Men baa sha men doŋana nsaa wora bumo nɛ b kishi menyi na kelela. 28Men baa nɛfa bumo nɛ baa melgi menyi na nsaa kule Ebɔrɛ a sa bumo nɛ baa keni menyi jiga na. 29Nɛ esa baŋ kpa fo etaŋ, fo naŋ kilgi ketaya nyɔsopo nɛ k ka na n sa mo, nɛ esa baŋ sɔ fo kale, fo shin nɛ e sɔ fo siŋgleti gba n ti so. 30Esa kama nɛ e kule fo kusɔ kama, fo sa mo, nɛ esa ta fo asɔ, sa maŋ kaŋɛ mo fanɛ e bɛta amo m ba. 31Kusɔ kama nɛ menyee sha fanɛ basa e baa wora a sa menyi, menyi alɛ gba e baa wora loŋ a sa bumo. 32Nɛ men baa wɔtɔ a sha basa nɛ baa sha menyi nawule, manɛ be kechɔrɔ nɛ menyeeŋ nya? Loŋ koŋwule na nɛ alubiworapoana gba bee wora. 33Nɛ menyee wora basa nɛ baa wora menyi kelela nawule kelela, manɛ be kechɔrɔ nɛ menyeeŋ nya? Loŋ koŋwule na nɛ alubiworapoana gba bee wora. 34Nɛ menyee shin nɛ basa nɛ menyee tama fanɛ baaŋ paŋ menyi nseŋ tiŋ n nya ŋ ka menyi na nawule bee paŋ menyi asɔ, manɛ be kechɔrɔ nɛ menyeeŋ nya? Loŋ nɛ alubiworapoana gba bee wora. Baa paŋ abar nna nsaa bɛta a sɔ asɔ nɛ baa ta a paŋ abar na gbagba chap. Ama kashenteŋto loŋ maŋ daga! 35Men baa sha men doŋana nsaa wora bumo kelela. Men sa maa ta men be asɔ a paŋ basa nsaa tama kebɛta n nya tɔnɔ kama ashi bumo kutɔ. Loŋ nɛ menyeeŋ nya tɔnɔgboŋ nseŋ ki Enyɛnpetale Ebɔrɛ na be mbia. Ebɔrɛ gba bee wora ebutuli nɛ dalubiwuraana kelela.
36Amoso, men baa wu kuwɔr fanɛ kananɛ men Tuto bee wu kuwɔr na.
Kebaawu abar kulubi be asheŋ
37Men sa maa wu abar be alubi nɛ Ebɔrɛ e sa maŋ ji menyi alɛ gba sheria. Men sa maŋ kaŋɛ fanɛ eko wora n jija n daga kasogberge nɛ Ebɔrɛ e sa maŋ kaŋɛ fanɛ men wora n da so n daga kasogberge. Men baa ta men braana be alubi a paŋ bumo nɛ Ebɔrɛ e ta men be alubi m paŋ menyi. 38Men baa sa basa asɔ nɛ Ebɔrɛ malɛ e sa menyi. Loŋ na Ebɔrɛ beeŋ kɛ menyi asɔ m bɔlɔ men be enɔana a wurge fanɛ kananɛ ayufapoana bee karga ayu a bɔlɔ egarwa a wurge a fa na. Kanaŋkamaso nɛ menyee ber asɔ a sa men braana na gbagba chap nɛ Ebɔrɛ beeŋ ber amo n sa menyi alɛ gba.”
39Amo be kaman nɛ Yesu bɔ keŋasa ere n sa bumo: “Tanpo maa keta mo barkasa tanpo kekpabi, ŋkpal manɛ so, nɛ e wora loŋ, bumo benyɔ na kikɛ beeŋ tɔr kemaŋ to. 40Ekoyapo kikɛ maŋ chɔ mbe eŋinipo. Ama ekoyapo na baŋ koya n ya loge, e beeŋ ki fanɛ mbe eŋinipo na. 41Manɛ e ba nɛ fee wu kaduubi nɛ k wɔ fo niopibi be kenishi to nsaa kplaŋ kedishaŋ nɛ k wɔ fo gbagba be kenishi to so? 42Nuso nɛ feeŋ wora n nya kagbene ŋ kaŋɛ fo niopibi: ‘N niopibi, shin nɛ n lara kaduubi nɛ k wɔ fo kenishi to ere n sa fo’, nsaa maa de kedishaŋ nɛ k wɔ fo gbagba be kenishi to so? Kebirkɔnshiwura ere! A daga fanɛ fo lara kedishaŋ nɛ k wɔ fo gbagba be kenishi to na pɔɛŋ nseŋ tiŋ n wu nɛnɛ n lara kaduubi nɛ k wɔ fo barkasa be kenishi to na.
Kedibi nɛ kumo be asɔrso be asheŋ
43Kedibi lempo maa sɔr asɔrso lubi, kedibi pɔso malɛ maa sɔr asɔrso lela. 44Kedibi kama be asɔrso nɛ baa ta a pin kumo. Mannɛ ewidibi so nɛ baa chuge apɔl, bumo alɛ maa chuge elemu ashi gbaŋgbanturbidibi so. 45Esa lela bee kaa shin nɛ asɔ lela damta nɛ a wɔ mo to na bee shi mo to a lar nna na nɛ esa lubi malɛ bee kaa shin nɛ asɔ lubi damta nɛ a wɔ mo to na bee shi mo to a lar. Men maŋ nyi fanɛ asɔ nɛ a bɔlɔ nyiŋgbasa be kagbene to e naa lar mbe kɔnɔ to a?
Nwupɔrpo anyɔ na be asheŋ
46Manɛ e ba nɛ menyee tre ma Enyɛnpe, Enyɛnpe, nsaa maa wora kusɔ nɛ mee kaŋɛ menyi? 47Meeŋ ŋini menyi kananɛ esa nɛ e bee ba ma kutɔ m ba kaa nu ma mmalga nsaa bɛ amo so du. 48E du fanɛ esa ko ka ya pɔr mbe kowu nna. E ka bee shin nɛ e fara kapɔr na nɛ e kur kasawule n tɔl ebu na be kifi n yili kefalta so. Bɔrɛ ka baŋ to chuful kaplɛkama n ya ber ebu na, k maŋ gbuŋgbuŋ to ŋkpal e ka pɔr ebu na nɛnɛ so. 49Ama esa nɛ e bee nu ma mmalga a maa bɛ amo so du fanɛ esa nɛ e maŋ tɔl mbe ebu be kifi nseŋ pɔr kumo n yili nna. Nchu ka bɔlɔ kakpa m ba ber ebu na nɛ k tɔr epul to. Kumo be ketɔr na daŋ lubi ga.”
7Yesu ka chɛ kenya ko be asheŋ
1Yesu ka kaŋɛ basa asheŋ ere kikɛ n loge nɛ e luri Kapɛɛniam be kade to. 2Romebi be benapo be enimu ko daa wɔ ndoŋ a kɔ kenya ko a sha mo ga nɛ kenya na daa lɔ a shin nɛ e wu. 3Benapo be enimu na ka nu Yesu be asheŋ nɛ e shuŋi Juwebi be benimu ko fanɛ b ya kule mo nɛ e ba chɛ mbe kenya na. 4B ka ba Yesu kutɔ nɛ b ba kule mo ga ŋ kaŋɛ: “Kanyɛn nɛ e shuŋi anyi ere daga fo kechɛto ga. 5E bee sha an be efuli ere so be basa ga, mo e shin nɛ b pɔr nshɛrbu n sa anyi na.” 6Ndoŋ nna nɛ Yesu tu bumo n yɔ. E ka ya kaa taga to benapo be enimu na be kowu nɛ benapo be enimu na shuŋi mo teriana fanɛ b ya kaŋɛ Yesu le: “Enyɛnpe, sa maŋ tɔrɔ fo kumu m ba ma pe, ŋkpal manɛ so, m maŋ fo keshin nɛ fo ba ma pe, 7ma alɛ maa ta ma kumu fanɛ esagboŋ nɛ e beeŋ tiŋ m ba fo kutɔ. Amoso, baŋ malga kamalga koŋwule fanɛ fo chɛ ma kenya na, nɛ e nya eleŋ. 8Ma alɛ gba la benimu ko be kebia nna nseŋ naa la benapo ko malɛ be enimu a keni bumo so. Benapo nɛ mee keni so na be ekama nɛ m baŋ kaŋɛ: ‘Kuti, yɔ ndoŋ ere’, e bee yɔ nna. Ekama malɛ nɛ m baŋ kaŋɛ: ‘Ba’, e bee ba nna nɛ ma alɛ naŋ kaŋɛ ma kenya: ‘Wora le’, e bee wora kumo nna.” 9Yesu ka nu mbe kamalga na nɛ k chinchiŋ mo ga nɛ e kilgi ŋ kaŋɛ jimaŋ nɛ k daŋ bɛ mo so na: “Ma e kaŋɛ menyi na fanɛ Israɛl be efuli so ebi gba to, m maŋ naŋ wu le be yirda kikɛ.” 10Mbɔ na ka bɛta n yɔ benapo be enimu na pe nɛ mbe kenya na nya alenfia.
Yesu ka tiŋi ekulpoche pibinyɛn be asheŋ
11K maŋ chɛr ko nɛ Yesu yɔ kade ko nɛ baa tre Neen. Mo nɛ mbe bebɛsopo nɛ jimaŋ damta ko e daŋ yɔ. 12E ka baŋ ba kaa fo kade na be kabuna nɛ b sulɔ ebuni a yɔ nɛ b ya puli. Ebuni na daa la ekulpoche ko be ebi koŋwule nna nseŋ wu nɛ kade na to be basa damta ko bɛ ekulpoche na so a lar a yɔ nchaŋ na ase. 13Enyɛnpe ka wu ekulpoche na nɛ mbe asheŋ pɛ mo kuwɔr ga nɛ e kaŋɛ mo: “Sa maa shu.” 14Kumo be kaman nɛ e yɔ n ya beta deka nɛ ebuni na daa wɔ to na nɛ basa nɛ b daŋ sulɔ ebuni na yili. Nɛ Yesu kaŋɛ: “Kabrantiɛbia, ma e kaŋɛ fo na: Niŋi to.” 15Nɛ ebuni na niŋi to n chena n fara a malga nɛ Yesu naŋ ta mo m bɔɔ mo nio enɔ. 16Kufu daŋ pɛ ekama ga nɛ bumo kikɛ di Ebɔrɛ epaŋ ŋ kaŋɛ: “Esa nɛ e chɔ Anebi gboŋ ba anyi to,” nseŋ naŋ kaŋɛ: “Ebɔrɛ ba nɛ e ba mɔlga mbe basa.” 17Yesu be asheŋ na be baru ere daŋ sɔ Judiya nɛ kasawule na so be nde kikɛ to nyam.
Mbɔ nɛ Jɔn kabɔrɛbɛrpo shuŋi na be asheŋ
18Nɛ Jɔn be bebɛsopo kaŋɛ mo asheŋ ere kikɛ 19nɛ e tre bumo to be benyɔ n shuŋi bumo Enyɛnpe na kutɔ nɛ b ya bishi mo: “Fo e la emo nɛ e beeŋ ba na ŋko an baa kraa jo amodoŋwura a?” 20Mbɔ na ka ba Yesu kutɔ nɛ b ba kaŋɛ mo: “Jɔn kabɔrɛbɛrpo e shuŋi anyi fanɛ an ba bishi fo le: ‘Fo e la emo nɛ e beeŋ ba na ŋko an baa kraa jo amodoŋwura a?’ ” 21Kumo be jemanɛ na malɛ gbagba so nɛ Yesu chɛ belɔpo damta be alɔ be nnaŋ to kikɛ nseŋ ju mbuibi lubi basa to nseŋ bugi betanpo damta be anishi. 22Amoso, le nɛ e daŋ kaŋɛ Jɔn be mbɔ na: “Men bɛta n ya kaŋɛ Jɔn asɔ nɛ men wu nɛ amo nɛ men nu ere be asheŋ fanɛ: Mee shin nɛ betanpo bee wu nɛ ebobi bee nite nɛ bebotipo bee nyalɛ so nɛ ekpawu bee nu nɛ bubuni bee tiŋi luwu to nɛ bebɔlpo malɛ bee nya a nu baru lela na be asheŋ. 23Kagbenefuli la ekama nɛ e maa wora ma shikashika peya nna.”
24Jɔn be mbɔ na ka bɛta n yɔ nɛ Yesu fara a malga Jɔn be asheŋ a kaŋɛ jimaŋ na: “Men ka daŋ yɔ Jɔn kutɔ kiyi to na, manɛ nɛ men daŋ tama keyawu? Men daŋ yɔ nna nɛ men ya wu kefitiri be keyɛlbi nɛ afu wɔtɔ a ber a dɛlɛ to na nna ŋko? 25Manɛ nɛ men daŋ lar n yɔ nɛ men ya keni? Men daŋ yɔ nna nɛ men ya keni kanyɛn ko ka buu damaso be asɔbuuso ŋko? Kashenteŋto basa nɛ baa kaa buu loŋ be asɔbuuso a wɔ dama to na bee kaa wɔ ewurkpaana nna. 26Men kaŋɛ ma, manɛ nɛ men daa tama keyawu? Men daa tama keyawu anebi nna ŋko? Kashenteŋ nɛ mee kaŋɛ menyi na fanɛ men ya wu emo nɛ e chɔ anebi gba, 27ŋkpal manɛ so, Jɔn be asheŋ nɛ abɔrɛsibɛ na bee kaŋɛ fanɛ Ebɔrɛ kaŋɛ le na:
‘Ma kabɔ nde, meeŋ shuŋi mo nɛ e juŋkpar fo
n ya lɔŋɛ ekpa n sa fo.’ ”
28Kede be kaman nɛ Yesu naŋ kaŋɛ: “Mee kaŋɛ menyi nna fanɛ Jɔn chɔ durnya to be bomin kikɛ, ama Ebɔrɛ be kuwura na to be ekekarso gba chɔ mo.” 29Basa nɛ b daŋ nu mbe kamalga na kikɛ nɛ elamposɔpoana na sɔ Jɔn kabɔrɛbɛrpo be kabɔrɛbɛr na ŋ ŋini kananɛ b shuli fanɛ ekpa nɛ Ebɔrɛ nase na e la kashenteŋ. 30Ama kananɛ Efarisiana nɛ mbraŋinipoana na kini kesɔ Jɔn be kabɔrɛbɛr ere ŋini kananɛ b kplaŋ Ebɔrɛ be kɔnɔ naseso nna na.
31Nɛ Yesu naŋ kaŋɛ: “Manɛ nɛ meeŋ ta mbreebi m ber? Manɛ nɛ b duli? 32B du fanɛ mbia ka tase kelɔnɛ so ntuŋ so nna nɛ katuŋ ko to ebi bishi kuko to ebi le ere:
‘Manɛ e ba nɛ an laŋ ŋkure kejafɔ to n sa menyi nɛ men kini kecha?
Nɛ manɛ e ba nɛ an shu keeli to n sa menyi
nɛ men kini kechɛ anyi to n shu?’
33Men du fanɛ mbia ere nna, ŋkpal manɛ so, Jɔn kabɔrɛbɛrpo ka ba kaa kishi, mo alɛ ŋkaa maa nuu nsa be yiri kikɛ, le nɛ men kaŋɛ: ‘Kiyoyu lubi e wɔ mo to.’ 34Nɛ ma, Nyiŋgbasa Pibinyɛn ba kaa ji nsaa nuu nɛ men naa kaŋɛ le: ‘Men keni kanyɛn ere, ajibishapo nɛ nsanuupo nɛ lamposɔpoana nɛ alubiworapoana bumo teri e la mo.’ 35Ama benyiashempo malɛ kikɛ e naa ŋini kanyiasheŋ ka kɔ kashenteŋ.”
B ka chulgi tulale n wurge Yesu so be asheŋ
36Farisinyɛn ko daŋ tre Yesu n yɔ mo pe nɛ mo nɛ mo ya ji ajibi. Nɛ Yesu yɔ mbe kowu na to n ya chena a ji. 37Kache ko malɛ daa wɔ kade na to a la bojuache. E ka nu fanɛ Yesu wɔ Farisinyɛn na pe a tase a ji nɛ e keta tulale dufɛso ko nɛ amo be kɔlba lelabi 38m ba kaa yil Yesu be aya ase a shu anishichubi a wurge Yesu be aya so. Kumo be kaman nɛ e gbir n ta mbe emin m melti anishichubi na nseŋ pipe Yesu be aya na bunyanso nseŋ chulgi tulale lelabi na n wurge mbe aya na so. 39Farisinyɛn nɛ e daŋ tre Yesu fanɛ e ba ji ajibi na ka wu loŋ nɛ e kaŋɛ mbe kumu: “Nɛ kanyɛn ere baa la anebi gbagba nna, e beeŋ pin esa nɛ e la kache nɛ e bee beta mo ere, e beeŋ pin kebaawɔtɔ lubi nɛ e wɔ to.” 40Ndoŋ nna nɛ Yesu kaŋɛ mo: “Saimɔn, mee sha nɛ ŋ kaŋɛ fo kusɔ ko.” Nɛ Saimɔn kaŋɛ: “To, kaŋɛ ma Enyɛnpe.”
41Nɛ Yesu kaŋɛ: “Benyɛn anyɔ ko e daŋ ji amansherbipampo ko be kukɔ. Eko be kukɔ daa la pɔŋ alfa anu nɛ eko malɛ peya daa la pɔŋ adunu. 42Bumo be ekama daa maŋ tiŋ ŋ ka nɛ e yige amo m paŋ bumo. To, basa anyɔ ere to be emo e naaŋ baa sha amansherbipampo na ga?” 43Nɛ Saimɔn kaŋɛ: “Mee tama fanɛ emo nɛ e beeŋ baa sha mo ga e la emo nɛ mbe kukɔ daa shi ga na.” 44Nɛ Yesu kaŋɛ: “Kashenteŋ nɛ fo ji.” Kumo be kaman nɛ e kilgi kache na kutɔ nseŋ bishi Saimɔn: “Fo wu kache ere a? Ŋ ka ba fo pe fo maŋ sa ma aya be nchu, ama mo ere ta mbe anishichubi n fɔr ma aya so nseŋ ta mbe emin m melti amo ashi to. 45Fo maŋ pipe ma kegbuŋ kechɔrɔso n sɔ ma fanɛ efɔ, ama ŋ ka ba luri nfe nɛ kache ere bre ba kaa pipe ma ayadra daŋkare so hale e maŋ naŋ loge. 46Ŋ ka ba, fo maŋ ta ŋku n do ma kumu so, ŋkeshin nɛ mo ere ta tulale n wurge ma ayadra kikɛ so. 47Amoso, mee kaŋɛ fo nna fanɛ kashagboŋ nɛ e ŋini ma ere e naa ŋini b ka ta mbe alubi damta na m paŋ mo. Ama ekama nɛ b yige gbrɛ m paŋ be kasha gba maŋ shi.” 48Ade be kaman nɛ Yesu kaŋɛ kache na: “N ta fo alubi m paŋ fo.” 49Ndoŋ nna nɛ basa nɛ bumo nɛ mo daa tase a ji na fara a bishi abar: “Manɛ be ekpa nɛ kanyɛn ere kɔ hale a tiŋ a ta basa be alubi a paŋ bumo?” 50Nɛ Yesu kaŋɛ kache na: “Baa yɔ nɛ kagbenewushi, fo yirda e mɔlga fo.”
8Beche nɛ b daŋ tu Yesu n yɔ na be asheŋ
1K daa maŋ naŋ chɛr ko nɛ Yesu koso a na ndegboŋana nɛ ndewurbiana to n ya kaa bɔ Ebɔrɛ be kuwura na to be baru lela na a sa ndoŋebiana. 2Mo nɛ mbe bebɛsopo kuduanyɔ na nɛ beche ko e ka daŋ ju mbuibi lubiana nɛ alɔ be nnaŋ to bumo to na e daŋ yɔ. Beche na be eko e daa la Mɛɛri, emo nɛ baa tre Magdalin na. Mbuibi lubi ashunu nɛ Yesu daŋ ju ashi mo to. 3Beche na be eko e daa la Joana, Kuza nɛ e daa keni Hɛrɔd be kowu so be eche na nɛ Suzana, n ta beche damta ko nɛ b daa ta bumo gbagba be asɔ a chɛ Yesu nɛ mbe bebɛsopo to na.
Eduupo be keŋasa na be asheŋ
4Basa damta daŋ baa shi nde damta to nna a ba Yesu kutɔ hale nɛ jimaŋ damta ko ya shɛr ndoŋ nɛ Yesu bɔ keŋasa ere n sa bumo: 5“Kanyɛn ko e daa wɔtɔ n lar n yɔ mbe kudɔsawule so nɛ e ya duu mbe asɔ duuso. E ka ya kaa ŋmenyaŋ asɔ duuso na nɛ amo be ako tɔr ekpa to nɛ b chicha amo so nɛ mbuibi ba tise amo n ji. 6Nɛ ako malɛ tɔr kejasawule so. Asɔ na ka kɔr nɛ a bolo to n wɔl, ŋkpal manɛ so, kakpa na daa maŋ kɔ koyul. 7Asɔ duuso na be ako malɛ tɔr ewi to nɛ amo nɛ ewi na daŋ nɛ ewi na pɛ amo. 8Asɔ duuso na be ako malɛ tɔr eshishɛr lela to ŋ kɔr n daŋ n wora, kekama wora bibi kalfa kalfa.” Keŋasa ere be kaman nɛ Yesu kaŋɛ: “To, fo nɛ fo kɔ asoe, fo nu!”
Kusɔ nɛ k ba nɛ Yesu daa bɔ aŋasa na be asheŋ
9Nɛ Yesu be bebɛsopo na bishi mo keŋasa na be kifito. 10Nɛ e kaŋɛ: “Ebɔrɛ bugi mbe kuwura na to be kesheŋ ŋini be ewulo nna n sa menyi, ama aŋasa to nɛ basa pɔtɛ bre beeŋ nu Ebɔrɛ be kuwura na to be asheŋ. Loŋ nɛ baaŋ keni, ama b maaŋ wu shɛŋ, baaŋ nu, ama b maaŋ pin to.”
Yesu ka ŋini eduupo be keŋasa na be kifito be asheŋ
(Matiu 13:18-23; Maak 4:13-20)
11Ade be kaman nɛ Yesu naŋ kaŋɛ: “Kusɔ nɛ keŋasa na bee ŋini nde: Asɔ duuso na e la Ebɔrɛ be kamalga na. 12Amo nɛ a tɔr ekpa to na du fanɛ basa nɛ baa nu Ebɔrɛ be kamalga nɛ Setani e ba epul na to m ba lara kamalga na ashi bumo be ŋgbene to nɛ b sa maŋ kaŋ yirda n nya kumɔlga na nna. 13Asɔ duuso nɛ a tɔr kejasawule so na du fanɛ basa nɛ baa nu kamalga na nsaa sɔ kumo nɛ kagbenefuli na nna. Ama k maa luri bumo to nɛnɛ, amoso, b maa yirda a yɔ kufɔ. Kechɔŋkeni be jemanɛ baŋ ya fo nɛ b bɛ so ŋ gben. 14Asɔ duuso nɛ a tɔr ewi to na malɛ du fanɛ basa nɛ baa nu kamalga na nseŋ fara a bɛ so nna. Ama durnya ere to be kafɔŋ nɛ kumo be amansherbisheŋ nɛ kebaawɔtɔ be asɔ belbelso baŋ luri m bɔlɔ bumo to nɛ b bɛ so ŋ gben. 15Asɔ duuso nɛ a tɔr eshishɛr lela to na du fanɛ basa nɛ baa nu kamalga na nsaa bugi kagbene to a sɔ kumo a bɛ kumo so nɛnɛ a kɔ kumo to kpakpa kanyitiso hale n ya bar tɔnɔ fanɛ kananɛ asɔ duuso bee wora bibi na nna.”
Fitila nɛ katishaŋ buuso na be asheŋ
16Nɛ Yesu kaŋɛ: “B maa chɔɔ fitila so nsaa ta katishaŋ a buu kumo so ŋko a ta kumo a yili gedo be kaseto. Fitila be eyilikpa nɛ baa ta kumo a yili nɛ basa nɛ baa luri ebu na to na e nya kefulto. 17Kusɔ nɛ k ŋana kikɛ beeŋ ba dii efuli nɛ kusɔ nɛ k buu so malɛ kikɛ be wulo e ba bugi so n lar efuli. 18Amoso, men baa da so kananɛ menyeeŋ nu asheŋ so, ŋkpal manɛ so, ekama nɛ e kɔ beeŋ nya n ti so, ama ekama nɛ e maŋ kɔ shɛŋ na gba, baaŋ sɔ gbrɛ nɛ e bee tama fanɛ e kɔ na gba mo kutɔ.”
Yesu mo nio nɛ mo siponyɛnsoana be asheŋ
(Matiu 12:46-50; Maak 3:31-35)
19Kachako Yesu mo nio nɛ mo siponyɛnsoana ka bee ba mo kutɔ, b maŋ tiŋ n fo mo ŋkpal jimaŋ na so. 20Nɛ esa ko kaŋɛ mo: “Fo nio nɛ fo siponyɛnsoana yil kowushina a sha kewu fo.” 21Nɛ e kaŋɛ basa na: “N nio nɛ n sipoana e la bumo nɛ baa nu Ebɔrɛ be kamalga na nsaa wora kusɔ nɛ k bee ŋini na.”
Yesu ka yɔɔ afugboŋ ko be asheŋ
22Kachako Yesu nɛ mbe bebɛsopo luri ekuloŋ to nɛ e kaŋɛ bumo: “Men shin nɛ an dii kepagboŋ ere be kaba ndoŋ.” Ndoŋ nna nɛ b fara a yɔ. 23B ka wɔ ekuloŋ na to a yɔ nɛ Yesu fara a di. Ndoŋ nna nɛ afugboŋ ko ber kepa na so nɛ nchu na fara a da a luri a bɔlɔ ekuloŋ na nɛ kenishipere tu bumo kikɛ. 24Ndoŋ nna nɛ b ya tiŋi Yesu ŋ kaŋɛ mo: “Enyɛnpe, Enyɛnpe, anyee shin nɛ an mur nna na!” Nɛ Yesu koso m ponte afu nɛ nchu nɛ atiliana nɛ a koso na so nɛ amo kikɛ yɔɔ nɛ kakpa na wora shruum. 25Kumo be kaman nɛ e bishi mbe bebɛsopo na: “Nnɛ nɛ men be yirda na wɔ?” Ama k daŋ chinchiŋ bumo ga nɛ kufu pɛ bumo nɛ b fara a bishi abar: “Nuso malɛ be nyiŋgbasa nde, hale nɛ e bee shin nɛ afu nɛ nchuana bee nu mbe kɔnɔ?”
Yesu ka chɛ mbuibilubiwura ko be asheŋ
26Kumo be kaman nɛ b ta ekuloŋ na n far n ya luri Gɛrasaebi be efuli so, efuli na wɔ Galili be kepagboŋ na be kaba ndoŋ nna. 27Yesu ka baŋ lar ekuloŋ na to a dii kedeŋi so nɛ kade na to be kanyɛn ko nɛ mbuibi lubi daŋ tɔr mo so na ba tu mo. Amo be kanyɛn daŋ delge so nna a na, e daa maa chena laŋ to kikɛ. Abeelaŋ nɛ baa puli bubuni na akpa nɛ e daa wɔ saŋkama. 28E ka wu Yesu nɛ e boŋ to eleŋso nseŋ ba gbir mbe anishito nseŋ malga awɔrso m bishi: “Yesu, Ebɔrɛ Enyɛnpetale Pibinyɛn, manɛ nɛ fee fin ma to? Mee kule fo nna, sa maŋ tɔrɔ ma.” 29E daŋ kaŋɛ le nna ŋkpal Yesu ka daŋ kaŋɛ fanɛ kiyoyu lubi na e lar mo to so. Saŋɛ damta kiyoyu lubi na daa tiŋ a dii mo ga nɛ basa daa ta ŋgbɛlɛbi a kre mbe aya nɛ enɔana a nase nsaa de mo so, ama e daa tuge amo to nna nɛ kiyoyu lubi na daa yeŋ mo to a yɔ kiyi to. 30Nɛ Yesu bishi mo: “Fo ketre?” Nɛ e kaŋɛ: “Ma ketre e la jimaŋ.” Ŋkpal manɛ so, ayoyu lubi damta e daŋ luri mo to. 31Nɛ ayoyu lubi na kule Yesu fanɛ e sa maŋ shin nɛ b yɔ kemaŋ nɛ k maŋ kɔ ekar na to. 32Jemanɛ na so nɛ epreku damta ko daŋ taga to ndoŋ a ji kebeebi ko ase. Nɛ ayoyu lubi na kule Yesu fanɛ e shin nɛ b ya luri epreku na to, nɛ e sa bumo ekpa. 33Nɛ b lar kanyɛn na to n ya luri epreku na to nɛ epreku na kikɛ shile m bɔla kebeebi na be kaseto n ya luri kepagboŋ na to m mur. 34Eprekukpapoana na ka wu kusɔ nɛ k wora na nɛ b shile n ya bɔ kumo be kubɔya n sa kade na to ebi nɛ bumo nɛ b wɔ ndɔana kikɛ to. 35Nɛ basa lar n ya keni kusɔ nɛ k wora na. B ka ba Yesu kutɔ m ba wu kanyɛn nɛ ayoyu lubi na lar mo to na ka kɔ mbe nfɛra lela m buu asɔ a tase Yesu be anishito nɛ kufu pɛ bumo ga. 36Bumo nɛ b daa wɔtɔ n wu kusɔ nɛ k wora na kaŋɛ basa na kananɛ Yesu chɛ kanyɛn na. 37Ndoŋ nna nɛ Gɛrasa be efuli na so ebi kikɛ ba kule Yesu fanɛ e lar bumo to ŋkpal kananɛ kufu daŋ pɛ bumo ga na so. Nɛ Yesu luri ekuloŋ na to a shin nɛ e yɔ 38nɛ kanyɛn nɛ mbuibi lubi lar mo to na ba kule Yesu ŋ kaŋɛ: “Shin nɛ n tu fo a yɔ.” Ama Yesu daa maŋ shuli nseŋ kaŋɛ mo: 39“Bɛta n yɔ epe n ya kaŋɛ basa kusɔgboŋ nɛ Ebɔrɛ wora n sa fo.” Nɛ kanyɛn na yɔ kade na kikɛ to n ya kaa kaŋɛ kusɔgboŋ nɛ Yesu wora n sa mo na be asheŋ.
Jairus pibiche nɛ kache nɛ e beta Yesu na be asheŋ
40Yesu ka naŋ bɛta n yɔ kepa na be kaba ndoŋ nɛ jimaŋ na kikɛ daa jo nɛ e ba nɛ b wora mo ansaŋ nɛ keba. 41Ndoŋ nna nɛ kade na to be nshɛrbu to be enimu ko nɛ baa tre Jairus na ba gbir Yesu be anishito ŋ kule mo ga fanɛ e yɔ mo pe 42ŋkpal mo pibichesobi koŋwule ka daa shin nɛ e wu so. Kebia na daa la nfɛ kuduanyɔ nna. Yesu ka daa yɔ kanyɛn na pe nɛ basa damta buu mo so. 43Kache ko malɛ daa wɔ bumo to a shil ŋklaŋ nfɛ kuduanyɔ n tɔrɔ mbe kumu adurwuraana damtaana be enɔ to n jija mbe amansherbi kikɛ a fin kechɛ mbe kumu, ama bumo be ekama daa maŋ tiŋ n chɛ mo. 44Ndoŋ nna nɛ e choŋ Yesu be kaman m beta mbe kusɔbuuso be kɔnɔ so nɛ ŋklaŋ na ku epul na to. 45Nɛ Yesu bishi: “Esa mo e beta ma?” Nɛ ekama kaŋɛ fanɛ e maŋ beta mo nɛ Pita kaŋɛ: “Enyɛnpe, fo alɛ gba wu kananɛ basa buu fo so a ŋin abar gbergber le.” 46Nɛ Yesu kaŋɛ: “Esa ko beta ma, ŋkpal manɛ so, m pin eleŋ ka lar ma to kumo be jemanɛ na.” 47Kache na ka wu fanɛ e maaŋ naŋ tiŋ ŋ ŋana nɛ e chicha m ba lar ŋ gbir Yesu be anishito ŋ kaŋɛ mo basa na kikɛ be anishito kusɔ nɛ k ba nɛ e beta mo nɛ kananɛ e nya alenfia epul na to. 48Nɛ Yesu kaŋɛ mo: “M pibiche, fo yirda e chɛ fo. Baa yɔ nɛ kagbenewushi.”
49Yesu daŋ kraa malga nna nɛ kabɔ shi nshɛrbu to be enimu na pe m ba kaŋɛ Jairus: “Fo pibiche na wu, amoso, sa maŋ naŋ tɔrɔ Eŋinipo na.” 50Yesu ka nu loŋ nɛ e kaŋɛ Jairus: “Sa maa lɔ kufu, fo ere e yirda de, e beeŋ nya alenfia.” 51E ka fo kowu na akpa, e maŋ shin nɛ ekama bɛ mo so n luri she Pita nɛ Jɔn nɛ Jeems nɛ kebia na mo tuto nɛ mo nio nawule. 52Saŋɛ na so nɛ ekama wɔ ndoŋ a shu kebia na be keeli a boŋ to. Nɛ Yesu kaŋɛ bumo: “Men sa maa shu, kebia na maŋ wu nna, e bee di nna.” 53Nɛ basa na fara a mushe mo, ŋkpal manɛ so, b nyi kebia na ka wu kashenteŋto. 54Nɛ Yesu ya pɛ kebichebi na be enɔ to nseŋ kaŋɛ awɔrso: “Kebia, niŋi to.” 55Ndoŋ nna nɛ e naŋ nya mbe ŋkpa ŋ koso epul na to nɛ Yesu kaŋɛ bumo fanɛ b sa kebia na kusɔ ko nɛ e ji. 56Kesheŋ na daŋ chinchiŋ kebia na mo tuto nɛ mo nio na ga, ama Yesu daŋ kaŋɛ bumo nna fanɛ b sa maŋ kaŋɛ esa kikɛ kusɔ nɛ k wora na be asheŋ.
9Yesu ka shuŋi bebɛsopo kuduanyɔ na be asheŋ
1Nɛ Yesu tre mbe bebɛsopo kuduanyɔ na m ba shɛr n sa bumo eleŋ nɛ ekpa nɛ b baa tiŋ a ju mbuibi lubi be yiri kikɛ basa to nseŋ chɛ basa be alɔ. 2Kumo be kaman nɛ e shuŋi bumo fanɛ b ya bɔ Ebɔrɛ be kuwura na to be baru na n sa basa nsaa chɛ belɔpo. 3Le nɛ e daŋ kaŋɛ bumo: “Men sa maŋ ta shɛŋ n ti men be amu so n yɔ, fanɛ akpabi ŋko ekɔlgu ŋko ajibi ŋko amansherbi ŋko nle anyɔ n ti men be amu so n yɔ. 4Laŋ kama to nɛ men ya luri nɛ b sɔ menyi, men baa wɔ ndoŋ hale nɛ men ya lar kade na to. 5Ama kade kama to nɛ b kini kesɔ menyi, men lar kade na to nseŋ gbaŋgbaŋ men be aya to be shishɛr n lɛ bumo nɛ k baa la bumo be kekini menyi na be tɔɔnɛ.” 6Nɛ bebɛsopo na lar n yɔ ndewurbiana na kikɛ to n ya kaa bɔ baru lela be kubɔya na nsaa chɛ basa kaplɛkama.
Hɛrɔd be nfɛra ka wul mo to be asheŋ
7Jemanɛ na so nɛ Galili be Ewura Hɛrɔd nu asheŋ nɛ a daa wora na kikɛ nɛ a wul mo to ŋkpal basa ko ka daa kaŋɛ fanɛ Jɔn kabɔrɛbɛrpo e naŋ tiŋi luwu to m ba na so. 8Nɛ beko malɛ kaŋɛ fanɛ anebi Elaija e naŋ bɛta m ba nɛ beko malɛ kraŋ naa kaŋɛ fanɛ dra na be anebiana na be eko e naŋ tiŋi luwu to m bɛta m ba. 9Nɛ Hɛrɔd kaŋɛ: “N shin nɛ b ku Jɔn be kumu nɛ esa mo malɛ e naa la emo nɛ mee nu mbe asheŋ ere?” Ndoŋ nna nɛ e fara a fin kewu Yesu.
Yesu ka sa basa ŋgboŋ anu ajibi be asheŋ
(Matiu 14:13-21; Maak 6:30-44; Jɔn 6:1-14)
10Bebɛsopo na ka bɛta m ba nɛ b ba kaŋɛ Yesu asheŋ nɛ b wora kikɛ nyam. Nɛ e shin nɛ mo nɛ bumo nawule yɔ kade ko nɛ baa tre Bɛtsaida. 11Jimaŋ na ka pin kumo be loŋ nɛ b bɛ mo so, ama e daa maŋ ju bumo. E daŋ malga Ebɔrɛ be kuwura na to be asheŋ nna n sa bumo nseŋ chɛ bumo nɛ b daa wɔ bumo to n daga kechɛ na.
12Epeŋi ka daa tɔr nɛ mbe bebɛsopo kuduanyɔ na ba kaŋɛ mo: “Kakpa ere maŋ la basa to, amoso, to basa ere aya nɛ b yɔ ndewurbi nɛ ndɔana nɛ a taga to nfe ere n ya fin ajibi nɛ mboŋ desesoana.” 13Nɛ Yesu kaŋɛ bumo: “Men gbagba e sa bumo kusɔ ko nɛ b ji.” Nɛ b kaŋɛ mo: “Ebodobodo anu nɛ ekɔrɔtɔ anyɔ nawule nɛ an baa kɔ nfe ama an baŋ yɔ nna n ya tɔ ajibi m ba sa jimaŋ ere kikɛ ai!” 14B daa sa fanɛ benyɛn ŋgboŋ anu. Nɛ Yesu kaŋɛ mbe bebɛsopo na: “Men shin nɛ basa na e barga to n chena ntuŋ so fanɛ adununu so.” 15Nɛ bebɛsopo na wora loŋ n shin nɛ b chena. 16Ndoŋ nna nɛ Yesu ta ebodobodo anu na nɛ ekɔrɔtɔ anyɔ na nseŋ keni esoso n nɛfa amo nseŋ fara a buri amo to a sa bebɛsopo na fanɛ b baa sa jimaŋ na nɛ ekama we m moɛ 17nɛ bebɛsopo na tise ejiŋka na m bɔlɔ nlantaŋɛ kuduanyɔ.
Pita ka kaŋɛ esa nɛ Yesu la be asheŋ
(Matiu 16:13-19; Maak 8:27-29)
18Kachako Yesu nawule ka bee kule Ebɔrɛ nɛ mbe bebɛsopo wɔ mo kutɔ nɛ e kilgi m bishi bumo le: “Esa mo nɛ basa bee tre ma?” 19Nɛ b kaŋɛ mo: “Beko bee tre fo Jɔn kabɔrɛbɛrpo nna, beko malɛ bee kaŋɛ fanɛ anebi Elaija e la fo nɛ beko bee kaŋɛ fanɛ dra na be anebiana na be eko e naŋ tiŋi luwu to m ba.” 20Nɛ Yesu bishi bumo: “Nɛ menyi alɛ ai? Esa mo nɛ menyee tre ma?” Nɛ Pita kaŋɛ: “Fo e la Ebɔrɛ be Kristo na.”
Yesu malga mbe awurfoŋ nɛ mbe luwu be asheŋ
(Matiu 16:21-28; Maak 8:31—9:1)
21Nɛ Yesu fiɛ bumo so kpakpa fanɛ b sa maŋ kaŋɛ esa kikɛ kesheŋ na nseŋ kaŋɛ: 22“A daga fanɛ ma, Nyiŋgbasa Pibinyɛn e ji awurfoŋ ga nɛ benimuana nɛ bɔrɛmatapowuraana nɛ mbraŋinipoana e kini ma nseŋ mɔ ma nɛ n tiŋi luwu na to kumo be kachɛ sasopo to.”
23Nɛ e naŋ kaŋɛ bumo kikɛ: “Ekama nɛ e bee sha kebɛ ma so, a daga e ka teŋ mbe kumu so nseŋ sulɔ mbe kedibi largato kachɛ kama m bɛ ma so. 24Ŋkpal manɛ so, esa kama nɛ e bee sha mbe ŋkpa ga beeŋ paŋ kumo, ama ekama nɛ e paŋ mbe ŋkpa ŋkpal ma so, beeŋ nya kumo. 25Nɛ fanɛ durnya ere kikɛ ki esa peya nɛ e foe ekpa m mur, manɛ be tɔnɔ nɛ e nya? E maŋ nya tɔnɔ kikɛ. 26Esa kama nɛ e bee kpal anishinyɔr so a maaŋ tiŋ ŋ kaŋɛ basa ma nɛ ma mmalga na be asheŋ, e baa nyi fanɛ saŋɛ nɛ ma, Nyiŋgbasa Pibinyɛn beeŋ keta ma kemaŋkura nɛ Etuto na nɛ emalaika cheembi na be kemaŋkura m ba na, anishinyɔr beeŋ pɛ ma alɛ gba ŋkpal amodoŋwura so. 27Ma e kaŋɛ menyi kashenteŋto na fanɛ basa ko wɔ nfe a maaŋ wu she b wu Ebɔrɛ be kuwura na ka ba nna pɔɛŋ.”
Kemaŋkura nɛ Yesu nya be asheŋ
28Asheŋ nɛ Yesu malga na be bɔkwe be kaman nɛ e keta Pita nɛ Jɔn nɛ Jeems n ya dii kebee ko so nɛ e ya kule Ebɔrɛ. 29E ka bee kule Ebɔrɛ na nɛ mbe anishiakpa kilgi kanaŋ ko nɛ mbe asɔbuuso fuli to parr a kpa edɛ. 30Epul na to nɛ benyɛn anyɔ ko ba kaa yil a malga mo kutɔ, anebi Mosis nɛ anebi Elaija e daa la. 31Kemaŋkura e daŋ baa wɔ bumo kikɛ so nɛ mo nɛ bumo daa malga kananɛ e beeŋ wu Jerusalɛm to n shin nɛ k bɔla Ebɔrɛ be ekpa so be asheŋ. 32Jemanɛ na so nɛ Pita nɛ mo braana na daa di, ama b tiŋi n wu Yesu be kemaŋkura na nɛ basa nɛ b daa yil mo kutɔ na. 33Basa na ka bee yɔ a ka Yesu, nɛ Pita kaŋɛ Yesu: “Enyɛnpe, anyi be kebaawɔ nfe ere nyalɛ ga, anyeeŋ yuu abuu asa nɛ kukoŋwule e baa la feya nɛ kukoŋwule e baa la Mosis peya nɛ kukoŋwule malɛ e baa la Elaija peya.” Kashenteŋto, e daa maŋ nyi kusɔ nɛ e daa malga. 34E daŋ kraa malga nna nɛ kuwɔlpa ko lar nɛ kumo be kiyoyul ba buu bumo so nɛ kufu pɛ bumo ŋkpal kuwɔlpa na so. 35Ndoŋ nna nɛ ebɔl shi kuwɔlpa na to ŋ kaŋɛ: “M Pibinyɛn nɛ n lara na nde, men baa nu mbe kɔnɔ!” 36Ebɔl na ka lo to nɛ b wu fanɛ Yesu nawule e yil. Amo be jemanɛ na so bebɛsopo na daa maŋ kaŋɛ esa kikɛ kusɔ nɛ b wu na be kusɔ kama.
Yesu ka chɛ kebinyɛnbi nɛ mbuibi lubi tɔr so na be asheŋ
(Matiu 17:14-18; Maak 9:14-27)
37Kumo be ŋklade b ka shi kebee na so a ba nɛ jimaŋ damta ko ba tu Yesu. 38Nɛ jimaŋ na to be esa ko kaŋɛ Yesu awɔrso: “Eŋinipo, mee kule fo, keni m pibinyɛn koŋwule ere. 39Kiyoyu lubi ko e naa kaa koso mo to a shin nɛ e bee koso epul to a wora awɔr nsaa sela aya to a kpa enɔana nɛ apɔpɔ bee lar mbe kɔnɔ to. E maa sha keyige mo nseŋ baa wɔtɔ a doro mo. 40Ŋ kule fo bebɛsopo fanɛ b ju kiyoyu lubi na mo to, ama b maŋ tiŋ.” 41Nɛ Yesu bishi bebɛsopo na: “O menyi mbreebi, nuso be basa lubi e la menyi nɛ men maŋ kɔ yirda ere bre? Nuso be kechɛr nɛ menyee sha fanɛ n chɛr menyi kutɔ? Nɛ nuso be kanyiti nɛ menyee sha fanɛ n naŋ ta ŋ keta menyi?” Ndoŋ nna nɛ e kaŋɛ kanyɛn na: “Bar fo pibi na nfe.” 42Kebia na ka bee ba nɛ kiyoyu lubi na da mo n lɛ kasawule n shin nɛ e bee sela aya to a kpa enɔana fanɛ kegbuŋgbuŋwura. Ndoŋ nna nɛ Yesu fiɛ kiyoyu lubi na so n chɛ kebia na nseŋ ta mo m bɔɔ mo tuto enɔ. 43Eleŋ nɛ Ebɔrɛ daŋ ŋini na daŋ chinchiŋ basa kikɛ ga.
Yesu ka naŋ malga mbe luwu be asheŋ
(Matiu 17:22-23; Maak 9:30-32)
44Asheŋ nɛ Yesu daŋ wora na kikɛ daŋ kraa chinchiŋ basa na nna nɛ Yesu kaŋɛ mbe bebɛsopo: “Men sa maŋ kaŋ teŋ kusɔ nɛ mee shin nɛ ŋ kaŋɛ menyi ere so. Baaŋ ta ma, Nyiŋgbasa Pibinyɛn m bɔɔ basa enɔ.” 45Ama bebɛsopo na daa maŋ pin mbe kamalga na to, ŋkpal manɛ so, Ebɔrɛ daa maŋ bugi kumo to n sa bumo, ŋkeshin nɛ bumo alɛ daa maŋ bishi mo kumo be kifito ŋkpal kufu so.
Emo nɛ e chɔ ekama be asheŋ
46Jemanɛ ko bebɛsopo na ka bee ji emɔrɔ a fin bumo to be emo nɛ e chɔ ekama. 47Nɛ Yesu pin kusɔ nɛ b daa fɛ na nseŋ ta kebi ko n yili mbe kekel to nseŋ kaŋɛ bumo: 48“Esa kama nɛ e sɔ le be kebia ere ŋkpal ma so, sɔ ma nna na, ekama malɛ nɛ e sɔ ma, sɔ emo nɛ e shuŋi ma na gba nna na. Amoso, ekama nɛ e la men kikɛ to be emantopo e la esa nɛ e chɔ ekama.”
Ekama nɛ e maŋ la men doŋ la men teri nna be asheŋ
49Kachako Jɔn kaŋɛ Yesu: “Enyɛnpe, an wu kanyɛn ko ka kɔ fo ketre a ju mbuibi lubi nɛ an kaŋɛ mo fanɛ e yige, ŋkpal manɛ so, e maŋ la anyi to be eko.” 50Nɛ Yesu kaŋɛ Jɔn: “Men sa maa fin keju mo, ŋkpal manɛ so, ekama nɛ e maŋ la men doŋ la men teri nna.”
Kananɛ Samɛriaebi kini Yesu be asheŋ
51Yesu be keyɔ ebɔrɛso be jemanɛ ka bee taga to nɛ e koso kachako m pɛ Jerusalɛm be ekpa. 52E daŋ shuŋi mbɔ nna fanɛ b juŋkpar mo n yɔ Samɛriaebi be kade ko to n ya bela asɔ ase n yili mo. 53Ama kade na to ebi kini kesɔ mo, ŋkpal manɛ so, k daŋ baŋ fuli nna fanɛ Jerusalɛm nɛ e daa yɔ. 54Mbe bebɛsopo Jeems nɛ Jɔn ka wu loŋ nɛ b bishi mo: “Enyɛnpe, fee sha fanɛ an kaŋɛ fanɛ edɛ e shi ebɔrɛso m ba mur bumo a?” 55Nɛ Yesu kilgi n fiɛ bumo so 56nseŋ shin nɛ b lar n yɔ kade ko to.
Basa nɛ baaŋ ba kaa bɛ Yesu so be asheŋ
57B ka bee yɔ nɛ kanyɛn ko ba kaŋɛ Yesu: “Kaplɛkama nɛ fee yɔ, meeŋ bɛ fo so n yɔ.” 58Nɛ Yesu kaŋɛ mo: “Ejiŋkaamu kɔ abeelaŋ a di to nɛ mbuibi malɛ kɔ asha, ama ma, Nyiŋgbasa Pibinyɛn maŋ kɔ kakpa nɛ meeŋ dese n wushi.”
59Kumo be kaman nɛ Yesu kaŋɛ esa ko malɛ: “Bɛ ma so.” Nɛ amodoŋwura kaŋɛ mo: “Enyɛnpe, shin nɛ n ya puli n tuto pɔɛŋ nseŋ ba.” 60Nɛ Yesu kaŋɛ mo: “Shin nɛ basa nɛ b du fanɛ bubuni na e baa puli bumo braana bubuni. Ama fo ere baa yɔ n ya kaa bɔ Ebɔrɛ be kuwura na to be kubɔya na.”
61Nɛ kanyɛn ko malɛ naŋ kaŋɛ mo: “Enyɛnpe, meeŋ bɛ fo so, ama shin nɛ n ya kela ma laŋ to ebi pɔɛŋ nseŋ ba.” 62Nɛ Yesu kaŋɛ mo: “Esa kama nɛ e pɛ katekpa to a dɔ nsaa wɔtɔ a gbɛ a keni kaman, maaŋ tiŋ n wora shɛŋ. Loŋ koŋwule nɛ Ebɔrɛ be kuwura na to be kushuŋ na du.”
10Yesu ka shuŋi bebɛsopo adushunu nɛ anyɔ na be asheŋ
1Ade be kaman nɛ Enyɛnpe lara basa adushunu nɛ anyɔ ko malɛ n shuŋi bumo benyɔnyɔ fanɛ b juŋkpar mo n yɔ kade kama nɛ kaplɛkama nɛ e daa shin nɛ e yɔ to. 2Le nɛ e daŋ kaŋɛ bumo: “Kasɔteŋi na shi ga, ama beteŋipo nɛ baaŋ chala loŋ be asɔ na maŋ shi. Amoso, men kule Kasɔteŋiwura na nɛ e shuŋi beshumpo ko n ti so nɛ b chala mbe asɔ na. 3To, men baa yɔ. Kashenteŋto, mee shuŋi menyi nna nɛ menyi nɛ durnya ere to ebi e ya kaa wɔtɔ fanɛ mbolpɔbi ka wɔ ekuntuŋ to na. 4Men sa maŋ ta amansherbi ŋko ekɔlgu ŋko asɛbta nyɔsopoana n ti menyi be amu so n yɔ. Men sa maŋ ya yili ekpa to a wɔtɔ a chɔrɔ esa kikɛ. 5Laŋ kama to nɛ men ya kaa luri, men kaŋɛ le pɔɛŋ: ‘Kagbenewushi e baa wɔ laŋ ere to ebi so.’ Nɛ kagbenewushi shapowura kama wɔ ndoŋ, men be kagbenewushi be kechɔrɔ na beeŋ baa wɔ mo so. 6Nɛ loŋ be esa maŋ wɔtɔ, men naŋ leŋi menyi be loŋ be kechɔrɔ na be kɔnɔ. 7Men baa wɔ laŋ na to a ji a nuu kusɔ kama nɛ b sa menyi, ŋkpal manɛ so, a daga eshumpo ka nya mbe kakɔka. Men sa maŋ ya kaa chɛrga elaŋ. 8Kade kama to nɛ men yɔ nɛ b sɔ menyi, men ji kusɔ kama nɛ b sa menyi 9nseŋ chɛ kade na to be belɔpo nseŋ kaŋɛ ndoŋebi le: ‘Ebɔrɛ be kuwura na taga menyi to.’ 10Ama kade kama to nɛ men yɔ nɛ ndoŋebi maŋ sɔ menyi, men lar n yɔ bumo be abɔrbiana so ŋ kaŋɛ: 11‘Men be kade ere to be shishɛr nɛ a gbiti anyi be aya gba nɛ anyee kpata a lɛ menyi a wora menyi kusha na. Ama men baa nyiŋi fanɛ Ebɔrɛ be kuwura na taga to.’ 12Mee kaŋɛ menyi nna fanɛ demujiachɛ na, asheŋ beeŋ ba bɔ Sodɔmebi so a chɔ kananɛ a beeŋ ba du n sa loŋ be kade na to ebi.”
Nde nɛ amo be basa maŋ yirda Yesu be asheŋ
13Kumo be kaman nɛ Yesu naŋ kaŋɛ: “Kɔrazinebi, asheŋ maaŋ nyalɛ n sa menyi kikɛ. Bɛtsaidaebi, menyi alɛ gba, asheŋ maaŋ nyalɛ n sa menyi, ŋkpal manɛ so, emamachisheŋ nɛ n wora menyi to, nɛ n daŋ wora amo Tayɛ nɛ Saidɔn to nna, ndoŋebiana daŋ ta nsunɔ n chaŋ bumo be eyurana so nseŋ buu asɔ a tase fanɛ keeli to ebi a ŋini fanɛ b lar bumo be alubiana to n chɛr. 14Amoso, demujiachɛ na, asheŋ beeŋ ba bɔ Tayɛ nɛ Saidɔn ebi so a chɔ kananɛ a beeŋ ba du n sa menyi. 15Nɛ menyi alɛ Kapɛɛniamebi, menyi daa sha kemaŋ men be amu so nna n yɔ ebɔrɛso ŋko? To, baaŋ ta menyi n lɛ n wɔtɔ Setani be edɛ to.”
16Kumo be kaman nɛ e kaŋɛ mbe bebɛsopo: “Esa kama nɛ e bee nu a sa menyi, bee nu a sa ma nna na. Ekama malɛ nɛ e bee kini menyi, bee kini ma nna na. Nɛ ekama malɛ nɛ e kini ma, kini emo nɛ e shuŋi ma na nna na.”
Bebɛsopo adushunu nɛ anyɔ na ka bɛta m ba be asheŋ
17Ndoŋ nna nɛ bebɛsopo adushunu nɛ anyɔ na ya bɛta m ba nɛ kagbenefuli m ba kaŋɛ Yesu: “Enyɛnpe, an ka ya ti fo ketre, mbuibi lubiana gba nu n sa anyi n lar basa to.” 18Nɛ Yesu kaŋɛ bumo: “N wu Setani ka shi ebɔrɛso n tɔr a ba fanɛ bɔrɛ ka nyɛkpɛ na. 19Men nu nfe, n sa menyi eleŋ nɛ k tiŋ n shin nɛ men chichi awɔ nɛ nna so nseŋ pɔɔ edompo na be eleŋana kikɛ so nɛ shɛŋ maaŋ wora menyi. 20Ama men sa maŋ shin nɛ menyi be ŋgbene e baa fuli menyi ŋkpal mbuibi lubiana ka bee nu a sa menyi so. Kusɔ nɛ k daga men ka beeŋ kpal kumo so a shin nɛ menyi be ŋgbene e baa fuli menyi e la b ka sibɛ menyi be atre n nase ebɔrɛso na.”
Yesu be kagbene ka fuli mo be asheŋ
21Epul na malɛ to nɛ Kiyoyu Cheeŋ na shin nɛ kagbenefuli luri m bɔlɔ Yesu to nɛ e kaŋɛ: “Etuto nɛ fo la ebɔrɛso nɛ kasawule so be Enyɛnpe, mee chɔrɔ fo ga ŋkpal fo ka ta asɔ nɛ fo ta ŋ ŋana benyiashempo nɛ bekoyapo so nseŋ bugi amo be wulo n sa bebɔlpo so. N Tuto, kashenteŋ, fo gbagba e yili kumo loŋ n shin nɛ k wora m bɛ fo keparso.” 22Kede be kaman nɛ Yesu naŋ kaŋɛ le: “N Tuto ta kusɔ kama nna m bɔɔ ma enɔ. Esa kama maŋ nyi esa nɛ e la Ebinyɛn na she Etuto na, esa kikɛ malɛ maŋ naa nyi Etuto na she Ebinyɛn na nɛ bumo nɛ Ebinyɛn na bee sha keta Etuto na ŋ ŋini na nawule.”
23Kumo be kaman nɛ Yesu kilgi ŋ kaŋɛ mbe bebɛsopo na wuloso: “Kagbenefuli la menyeya nna ŋkpal asɔ nɛ menyee wu ere so. 24Ŋkpal manɛ so, anebi damtaana nɛ bewuraana kikɛ daŋ yɛlga kewu asɔ nɛ menyee wu ere a maŋ nya amo n wu. B daŋ yɛlga kenu asheŋ nɛ menyee nu ere a maŋ nya amo n nu.”
Yesu ka bɔ Samɛrianyɛn lela be keŋasa be asheŋ
25Kachako mbraŋinipo ko ba m ba kaa fin kewora Yesu ŋ keni nseŋ bishi mo: “Eŋinipo, manɛ nɛ meeŋ wora n tiŋ n nya ŋkpa nɛ k maŋ kɔ ekar na?” 26Nɛ Yesu bishi mo: “Manɛ nɛ abɔrɛsibɛ na bee ŋini? Nuso nɛ feeŋ kute asɔ nɛ a bee ŋini na be afito?” 27Nɛ kanyɛn na kaŋɛ: “A bee kaŋɛ fanɛ fo baa ta fo kagbene kikɛ nɛ fo kiyoyu kikɛ nɛ fo eleŋ kikɛ nɛ fo nfɛra kikɛ a sha Enyɛnpe fo Ebɔrɛ na, nsaa sha fo barkasa fanɛ fo kumu.” 28Nɛ Yesu kaŋɛ mo: “Kashenteŋ nɛ fo ji, amoso, baa wora asheŋ nɛ fo malga ere nseŋ nya ŋkpa.” 29Ama mbraŋinipo na daa sha na fanɛ e malga n lar nseŋ kpal loŋ so m bishi Yesu: “Esa mo e la m barkasa?” 30Nɛ Yesu naŋ kaŋɛ mo: “Kanyɛn ko e daŋ lar Jerusalɛm a yɔ Jɛriko nɛ beyu ya nyaŋ mo n suge mbe asɔbuuso nseŋ bri mo m bɛlɛ to. Kumo be kaman nɛ b yige mo loŋ n nase nseŋ shile n choŋ. 31Ndoŋ nna nɛ bɔrɛmatapo ko ba bɔla ekpa na so a choŋ nseŋ wu mo ŋ gelge boeŋ n choŋ ŋ ka mo. 32Kanyɛn na dese loŋ nɛ Livainyɛn ko malɛ ba bɔla ndoŋ a choŋ n wu mo nseŋ gelge mo m pɛ mbe ekpa n choŋ ŋ ka mo ndoŋ. 33Ndoŋ nna nɛ Samɛria be kanyɛn ko malɛ wɔ mbe enite to m ba tu kanyɛn na m ba wu mo nɛ kuwɔr pɛ mo ga. 34Nɛ e yɔ n ya pɛ mo to n wora ŋku nɛ nsa ko n wɔtɔ mbe achuu to nseŋ kre mbe achuuana na. Kumo be kaman nɛ e ta mo n chena mo gbagba be kediiso so n ta mo n yɔ befɔ be ebu ko to n ya keni mo so. 35Kumo be ŋklade nɛ e lara gbiti be ndarbi anyɔ n sa befɔ be ebukenipo na nseŋ kaŋɛ mo: ‘Baa keni mo so nɛ ŋ ka naŋ ya bɛta m ba nɛ fo jija amansherbi ko n ti so, meeŋ ka fo.’ ” 36Keŋasa ere be kaman nɛ Yesu bishi kanyɛn na: “Basa asa nɛ b tu kanyɛn nɛ beyu na daŋ bri na be emo e la kanyɛn na mo barkasa?” 37Nɛ mbraŋinipo na kaŋɛ le: “Emo nɛ e wu mo kuwɔr n chɛ mo to na.” Nɛ Yesu kaŋɛ mo: “To, fo alɛ gba e baa yɔ n ya kaa wora loŋ.”
Mɛɛri nɛ Maata be asheŋ
38Yesu nɛ mbe bebɛsopo wɔ bumo be enite na to loŋ m ba fo kadebi ko nɛ kache ko nɛ baa tre Maata shin nɛ b ba luri mo pe. 39Ndoŋ nna nɛ Maata mo sipocheso mo nɛ baa tre Mɛɛri na ya kaa tase Enyɛnpe na be anishito a nu mbe kamalga. 40Maata be kafɔketa be ashuŋ daŋ wora mo keshi ga nɛ e kpal loŋ so m ba kaŋɛ Enyɛnpe na le: “Kananɛ n sipo Mɛɛri yige ma nɛ ashuŋ ere maŋ tir fo a? Kaŋɛ mo nɛ e ba chɛ ma to.” 41Ndoŋ nna nɛ Enyɛnpe na kaŋɛ Maata: “Maata Maata, sa maŋ shin nɛ asheŋ damta e tir fo a jija fo kagbene. 42Kusɔ koŋwule e baŋ daga, kumo alɛ nɛ Mɛɛri lara na. Esa kikɛ maaŋ tiŋ n sɔ kumo ŋ ka mo.”
11Yesu ka ŋini basa kabɔrɛkule be asheŋ
1Jemanɛ ko Yesu yɔ kakpa ko n ya kule Ebɔrɛ n loge nɛ mbe ebɛsopo ko kaŋɛ mo: “Enyɛnpe, ŋini anyi kananɛ anyeeŋ baa kule Ebɔrɛ fanɛ kananɛ Jɔn ŋini mbe bebɛsopo na.”
2Nɛ Yesu kaŋɛ bumo:
“Nɛ men baa kule Ebɔrɛ, men baa kaŋɛ le:
‘Etuto, shin nɛ fo ketre cheembi na
e baa nya bunyaŋ
n shin nɛ fo kuwurgboŋ na e ba.
3Baa sa anyi ajibi nɛ a daga kachɛ kama.
4Ta anyi be alubi m paŋ anyi,
ŋkpal manɛ so,
anyi alɛ gba ta m paŋ ekama nɛ e wora n da anyi so.
Sa maŋ shin nɛ an luri kechɔŋkeni to.’ ”
5Kede be kaman nɛ Yesu naŋ kaŋɛ mbe bebɛsopo na: “Nɛ fanɛ menyi be eko yɔ mo teri ko kutɔ kiidiso n ya kaŋɛ mo: 6‘N teri, paŋ ma ebodobodo asa. N teri ko e wɔ mbe enite to nseŋ ba ma pe naniere, ama m maŋ kɔ shɛŋ nɛ n sa mo nɛ e ji.’ 7Nɛ fanɛ fo teri na wɔ mbe ebu to nseŋ kaŋɛ: ‘Sa maŋ tɔrɔ ma, ŋkpal manɛ so, n teŋ ti ma kabuna so nɛ ma nɛ ma mbia dese, ma alɛ maaŋ naŋ tiŋ ŋ koso n sa fo kusɔ kama.’ 8To, manɛ e naŋ ka? Ma e kaŋɛ menyi na fanɛ nɛ e maŋ koso n sa fo bodobodo na ŋkpal fo ka la mo teri so gba, e beeŋ koso n sa fo kusɔ kama nɛ fee sha ŋkpal fo ka maŋ wora anishinyɔr nseŋ pere kenishi a yil a kule mo so.
9Amoso, mee kaŋɛ menyi nna na: Men kule nseŋ nya, men fin nseŋ wu, men ŋmɛa kabuna nɛ b bugi n sa menyi. 10Ŋkpal manɛ so, ekama nɛ e kule beeŋ nya, ekama nɛ e fin beeŋ wu nɛ ekama malɛ nɛ e ŋmɛa kabuna, baaŋ bugi n sa mo. 11Menyi nɛ men la betuto ere be emo pibi e naaŋ kule mo kɔrɔtɔ nɛ e ta kuwɔ n sa mo? 12Ŋko nɛ e kule fo kufule, feeŋ shuli n ta kana n sa mo a? 13Nɛ menyi ere ka la basa lubi le nsaa nyi asɔ lela be kebaata a sa menyi be mbia, nɛ Etuto nɛ e wɔ ebɔrɛso na a? Mo ere maaŋ shuli n sa bekama nɛ b kule mo Kiyoyu Cheeŋ na a?”
Yesu nɛ Biyɛlzibel be asheŋ
(Matiu 12:22-30; Maak 3:20-27)
14Kachako Yesu ju neemu be kiyoyu lubi ashi kanyɛn ko to. Kiyoyu lubi na ka baŋ yɔ nɛ kanyɛn na fara a malga nɛ k chinchiŋ jimaŋ na ga. 15Nɛ bumo be beko malɛ kaŋɛ: “Mbuibi lubiana be ewura Biyɛlzibel e naa sa mo eleŋ nɛ e kɔ a ju mbuibi lubiana na.” 16Basa na be beko daa sha kewora mo nna ŋ keni nseŋ kaŋɛ fanɛ e shin nɛ kemamachisheŋ ko e shi ebɔrɛso m ba ŋini fanɛ Ebɔrɛ wɔ mbe kaman a. 17Nɛ Yesu pin bumo be nfɛra nseŋ kaŋɛ bumo: “Ewura kama nɛ mbe basa barga to a kɔ abar kena, kuwura na maaŋ chɛr ŋkeŋ tɔr. Kakurge koŋwule to ebi baŋ barga to a kɔ abar kena, kakurge na bee jija nna. 18Amoso, nɛ Setani barga mbe kumu to a kɔ mo gbagba be kumu kena, nuso nɛ mbe kuwura na beeŋ wora a wɔtɔ? Menyi yɛ Biyɛlzibel e naa sa ma eleŋ nɛ ŋ kɔ a ju mbuibi lubi ashi basa to. 19Ama nɛ fanɛ loŋ e naa shin nɛ mee ju mbuibi lubi na kashenteŋto, nɛ wanɛ malɛ e naa sa menyi be bebɛsopoana eleŋ nɛ baa tiŋ a ju amo ashi basa to? To, menyi gbagba be bebɛsopo na e naa ŋini fanɛ men maŋ kɔ kashenteŋ. 20Kashenteŋto, Ebɔrɛ e naa sa ma eleŋ nɛ ŋ kɔ a ju mbuibi lubiana na ashi basa to nɛ loŋ malɛ bee ŋini fanɛ Ebɔrɛ be kuwura na teŋ ba menyi to. 21Nɛ elempo kɔ mbe kena to be asɔ a wɔtɔ a keni mo gbagba be kowu so, shɛŋ maaŋ wora mbe asɔ. 22Ama nɛ elempo ko nɛ e chɔ mo eleŋ ba tu mo m bile nseŋ pɔɔ mo so, amodoŋwura bee sulɔ asɔ na wura be kena to be asɔ nɛ e daŋ ta mbe yirda kikɛ n wɔtɔ na nna n yɔ nseŋ barga asɔ nɛ e daŋ yuri na to.
23Ekama nɛ e maŋ la meya la n doŋ nna na, nɛ ekama malɛ nɛ e maa chɛ ma to a chala, bee gboŋi asɔ nɛ mee chala nna na.
Kiyoyu lubi be kenaŋ bɛta mba be asheŋ
Kiyoyu lubi baŋ lar esa to, e na kiyi to nna a fin ewushikpa. E baŋ fin kakpa ŋ gben, le nɛ e bee kaŋɛ mbe kumu: ‘Meeŋ naŋ bɛta n yɔ ma kowu dra nɛ n lar na to.’ 24Kiyoyu lubi baŋ lar esa to, e na kiyi to nna a fin ewushikpa. E baŋ fin kakpa ŋ gben, le nɛ e bee kaŋɛ mbe kumu: ‘Meeŋ naŋ bɛta n yɔ ma kowu dra nɛ n lar na to.’ 25E baŋ bɛta m ba wu fanɛ b lɔŋɛ kowu na nɛnɛ n yili, 26e bee lar nna n ya keta mbuibi lubi ashunu nɛ b lubi a chɔ mo m ba ti mbe kumu so a wɔ ndoŋ. Saŋɛ na so amodoŋwura be kebaawɔtɔ bee lubi nna a ti so a chɔ kebaawɔtɔ nɛ e daa kɔ sososo na.”
Kagbenefuli gbagba be asheŋ
27Yesu ka malga kesheŋ ere nɛ jimaŋ na to be kache ko kaŋɛ mo: “Kache nɛ e kurge fo nɛ fo nyipo mo n daŋ ere nu ebel bre.” 28Nɛ Yesu kaŋɛ: “Ayai, bumo nɛ baaŋ nu ebel e la bumo nɛ baa nu abɔrɛsheŋ na nsaa wora amo.”
B ka kule Yesu fanɛ e wora kemamachisheŋ be asheŋ
29Basa na ka mel ŋ kulti Yesu loŋ nɛ e naŋ fara a kaŋɛ: “Mbreebi be alubi shi bumo to bre. B kaŋɛ fanɛ n wora mamachi be kesheŋ ko ŋ ŋini fanɛ Ebɔrɛ wɔ ma kaman, ama b maaŋ nya shɛŋ n wu she anebi Jona be mamachi be kesheŋ na. 30Kananɛ anebi Jona daŋ baa la Ninɛveebi be tɔɔnɛ na nɛ ma, Nyiŋgbasa Pibinyɛn gba beeŋ baa la mbreebi be tɔɔnɛ. 31Demujiachɛ Bɔrɛfito be Ewurche beeŋ yili n ji m bri mbreebi, ŋkpal manɛ so, e yili kaboŋ wɔfɔ durnya ere to n nite n ya nu Ewura Sɔlɔmɔn be kashennyi be kesheŋ ŋini. Ama ma e kaŋɛ menyi na fanɛ esa ko wɔ nfe a chɔ Ewura Sɔlɔmɔn. 32Demujiachɛ na Ninɛveebi beeŋ yili n ji m bri mbreebi, ŋkpal manɛ so, anebi Jona ka daŋ bɔ kubɔya na n sa bumo na b daŋ lar bumo be alubi to. Ama ma e kaŋɛ menyi na fanɛ esa ko wɔ nfe a chɔ anebi Jona.”
Eyur be kefulto be asheŋ
33Nɛ Yesu kaŋɛ: “B maa chɔɔ fitila so nsaa ta kumo a ŋana ŋko a ta katishaŋ a buu kumo so. Fitila be eyilikpa nɛ baa ta kumo a yili nɛ basa nɛ baa luri ebu na to na e nya kefulto. 34Fo anishi e la fo eyur be kefulto. Fo anishi baa walɛ, kefulto malɛ bee bɔlɔ fo eyur kikɛ to nna. Ama nɛ fo anishi baa maŋ walɛ, tentembiri e naaŋ baŋ bɔlɔ fo eyur na kikɛ to. 35Amoso, baa da so nɛ kefulto nɛ k wɔ fo to ere e sa maŋ kaa la tentembiri. 36Nɛ fo eyur kikɛ kɔ kefulto nɛ kumo be kaplɛkama maŋ kɔ tentembiri, fo eyur na be kaplɛkama beeŋ baa wɔ kefulto na to nna fanɛ fitila ka nyaŋɛ kumo be kefulto n yuu fo so na.”
Yesu ka fiɛ Efarisiana na nɛ mbraŋinipoana na so be asheŋ
(Matiu 23:1-36; Maak 12:38-40; Luuk 20:45-47)
37Yesu ka malga n loge nɛ Farisinyɛn ko tre mo fanɛ e ba mo pe nɛ b ji ajibi nɛ Yesu yɔ n ya chena nɛ e ji. 38Farisinyɛn na ka wu fanɛ Yesu maŋ fɔr mbe enɔana kananɛ k daga na pɔɛŋ nsaa ji nɛ k chinchiŋ mo ga. 39Nɛ Enyɛnpe kaŋɛ mo: “O Farisiebi, men baa du fanɛ kananɛ menyee fɔr mba nɛ nwiebi be mmanto a yige amo be epunana to na nna. Men baŋ duli basa lela nna, ama kejimuni nɛ alubi e baŋ bɔlɔ menyi to. 40Bewulpo ere, mannɛ esa nɛ e wora kamanto na gbagba e wora epun to na gba a? 41Kusɔ nɛ k daga kewora e la men ka bee ta asɔ ashi menyi be ekpanjawu to a kɛ betirpo nɛ kusɔ kama e nyalɛ n sa menyi. 42Farisiebi, asheŋ maaŋ nyalɛ n sa menyi, ŋkpal manɛ so, menyee kaa lara menyi be eposɔ fanɛ ashiibi nɛ egabu nɛ amo nɛ a ka na kikɛ gba so be asɔ kudukudusopo a sa Ebɔrɛ, ama men kini keji asheŋ nɛ amo be ekpa so, menyi alɛ maa sha Ebɔrɛ. Le be asɔ ere e daga fanɛ men baa wora nsaa maa gal amo nɛ a ka na gba a lɛ. 43Farisiebi, asheŋ maaŋ nyalɛ n sa menyi nɛ menyee sha kebaachena bunyanso be mbɛ so ashi nshɛrbuana to nseŋ naa sha nɛ basa e baa tu menyi kebɛ to a chɔrɔ menyi bunyanso na. 44Asheŋ maaŋ nyalɛ n sa menyi, ŋkpal manɛ so, men du fanɛ nchaŋ nɛ b maŋ dulgi nɛ basa maŋ nyi nsaa nite amo so na nna.”
45Ndoŋ nna nɛ mbraŋinipoana na be eko kaŋɛ mo: “Eŋinipo, kananɛ fee malga le ere, fee tege anyi alɛ gba nna na.” 46Nɛ Yesu kaŋɛ: “Asheŋ maaŋ nyalɛ n sa menyi mbraŋinipoana ere gba, ŋkpal kananɛ menyee kre esulɔ gbɛgbɛso a sa basa, ama menyi alɛ gbagba maaŋ shuli n ta keshilbi koŋwule gba ŋ gbuŋgbuŋ esulɔ na to so. 47Asheŋ maaŋ nyalɛ n sa menyi, ŋkpal manɛ so, men nanaana mɔ anebiana na nɛ menyi alɛ pɔr asɔ n yuu bumo be nchaŋana so. 48Le e naa ŋini fanɛ men shuli fanɛ asɔ nɛ men nanaana daŋ wora na daŋ bɔla ekpa, ŋkpal manɛ so, b mɔ anebiana na nɛ menyi alɛ pɔr asɔ n yuu bumo be nchaŋana so. 49Ŋkpal ade so nɛ Ebɔrɛ ta mbe kanyiasheŋ ŋ kaŋɛ: ‘Meeŋ shuŋi anebiana nɛ beshuŋipoana bumo kutɔ, ama baaŋ mɔ bumo to be beko nseŋ tɔrɔ beko malɛ.’ 50Amoso, anebiana nɛ b lar nɛ baa mɔ a mɔ bumo jemanɛ nɛ durnya fara na kikɛ m ba fo mbre be luwu be turju beeŋ bɛ mbreebi. 51Kumo e la fanɛ, baŋ fara jemanɛ nɛ b mɔ Ebel na m ba fo Zakareya nɛ b mɔ bɔrɛsure na nɛ bɔrɛlambu be nferinto na achɛ nɛ n de na. Ma e kaŋɛ menyi na fanɛ kashenteŋto, asheŋ na kikɛ be kasogberge beeŋ ba mbreebi ere so. 52Mbraŋinipoana, asheŋ maaŋ nyalɛ n sa menyi, ŋkpal manɛ so, men ta kashenteŋ be kepin na be ekpa ŋ ŋana basa so, menyi alɛ gbagba maŋ bɛ loŋ be ekpa na so nseŋ naa kuŋ basa nɛ b daa sha kebɛ kumo so na ekpa.”
53Yesu ka lar ndoŋ nɛ Efarisiana na nɛ mbraŋinipoana na fara a wu mo kulubi agboso 54a bishi mo kɔnɔnuso be asheŋ damta nɛ e malga kamalga lubi ko nɛ b shin nɛ b pɛ mo.
12Yesu ka fiɛ basa so ŋkpal kebirkɔnshi so be asheŋ
1Basa ŋgboŋ damta ko ka shɛr ndoŋ hale n ya kaa chichi abar so nɛ Yesu fara a kaŋɛ mbe bebɛsopo le: “Men baa de Efarisiana na be yiisi so, kumo e la fanɛ bumo be kebirkɔnshi be asheŋ. 2Kusɔ kama nɛ k buu so beeŋ ba dii efuli nɛ kumo be wulo kikɛ e ba bugi so. 3Amoso, kusɔ kama nɛ esa ŋana tentembiri to m malga, k beeŋ ba lar efuli so parr nɛ basa e nu kumo. Kusɔ kama malɛ nɛ esa kuli ŋ kaŋɛ basa ebu be ŋkpar to beeŋ ba lar awɔrso ashi ebuana be esoso.
Esa nɛ e daga kaŋana be asheŋ
4N teriana, mee kaŋɛ menyi nna na fanɛ men sa maa ŋana basa nɛ baaŋ tiŋ m mɔ menyi be eyur ere ŋkaa maaŋ naŋ tiŋ n wora menyi shɛŋ. 5Meeŋ ŋini menyi esa nɛ e daga kaŋana: Men baa ŋana emo nɛ e beeŋ tiŋ m mɔ nseŋ naa kɔ eleŋ nɛ e tiŋ n ta amodoŋwura n wɔtɔ edɛ to. Kashenteŋto mee kaŋɛ menyi nna, men baa ŋana mo. 6Ekama nyi etitibi be yawu ka maŋ du kpakpa ŋko? 7Ŋke Ebɔrɛ maa teŋ amo be kekama so. Ebɔrɛ nyi kananɛ menyi be emin gba sa. Amoso, men sa maa lɔ kufu, ŋkpal manɛ so, men bɔ etitibi damta.”
Kebaanyi Kristo be asheŋ
(Matiu 10:32-33; 12:32; 10:19-20)
8Ma e kaŋɛ menyi na fanɛ ekama nɛ e bugi to ŋ kaŋɛ basa to fanɛ ma e wɔ mo, ma, Nyiŋgbasa Pibinyɛn gba beeŋ wora loŋ n sa mo ashi Ebɔrɛ be emalaika be anishito. 9Ama ekama nɛ e bee kaŋɛ basa to fanɛ mannɛ ma e wɔ mo, ma alɛ gba beeŋ kaŋɛ fanɛ m maŋ nyi mo ashi Ebɔrɛ be emalaika be anishito. 10Ekama nɛ e malga ŋ gbiti ma, Nyiŋgbasa Pibinyɛn beeŋ nya kumo be keyigempaŋ, ama ekama nɛ e malga ŋ gbiti Kiyoyu Cheeŋ na maaŋ nya kumo be loŋ be keyigempaŋ. 11“Nɛ b baŋ yɛr menyi nshɛrbuana to be benimuana be anishito ŋko n yɛr menyi egomena nɛ bewuraana kutɔ, men sa maa fɔŋ kananɛ menyeeŋ ya malga so ŋko kusɔ nɛ menyeeŋ ya kaŋɛ so. 12Ŋkpal manɛ so, Kiyoyu Cheeŋ na beeŋ ŋini menyi kusɔ nɛ menyeeŋ kaŋɛ kumo be jemanɛ na gbagba to.”
Damawura wulpo be keŋasa be asheŋ
13Ndoŋ nna nɛ jimaŋ na to be esa ko kaŋɛ mo: “Eŋinipo, kaŋɛ n da nɛ e sa ma kapetɛ nɛ n tuto yige n sa anyi na be ako.” 14Nɛ Yesu bishi mo: “N teri, wanɛ e sa ma ekpa fanɛ n ji menyi be demu nseŋ barga menyi be kapetɛ na to n sa menyi?” 15Kamalga ere be kaman nɛ e kaŋɛ basa na kikɛ: “Men baa da so nsaa gelge kejimuni be yiri kikɛ, ŋkpal manɛ so, esa baa kɔ asɔ kanaŋkamaso gba, mbe ŋkpa bre maŋ la mo peya.”
16Ndoŋ nna nɛ Yesu bɔ bumo keŋasa ere ŋ kaŋɛ: “Damawura ko be adɔjibi e daŋ wora ga. 17Nɛ e fara a fɛ le be nfɛra: ‘M maŋ kɔ kakpa nɛ n ta ma adɔjibi ere kikɛ n wɔtɔ, amoso, nuso nɛ meeŋ wora?’ 18Ndoŋ nna nɛ nfɛra ba mo to nɛ e kaŋɛ mbe kumu: ‘N nyi kusɔ nɛ meeŋ wora. Meeŋ jija ma mpuro ere nseŋ naŋ lue agboŋi n ta ma ayu ere nɛ ma adɔjibi nɛ a ka na kikɛ n wɔtɔ amo to. 19Amo be kaman nɛ ŋ kaŋɛ ma kumu: Kumulelawura, feeŋ ta nfɛ damta nɛ fo kraa kɔ asɔ lela. Amoso, baa wɔtɔ boeŋ a ji a nuu nsaa ji fo kumu.’ 20Ndoŋ nna nɛ Ebɔrɛ kaŋɛ mo: ‘Ewulpo ere. Kanyɛ ere feeŋ paŋ fo ŋkpa ere. Nɛ fo alɛ paŋ kumo, wanɛ peya nɛ asɔ nɛ fo bela n yili fo kumu ere kikɛ beeŋ ki?’ ” 21Nɛ Yesu kaŋɛ: “To, kusɔ nɛ k beeŋ nya basa nɛ b maŋ kɔ shɛŋ Ebɔrɛ be anishito nsaa wɔtɔ a chala asɔ a sa bumo be amu nna na.”
Keyirda Ebɔrɛ be asheŋ
22Nɛ Yesu kaŋɛ mbe bebɛsopo: “Amoso, mee kaŋɛ menyi nna fanɛ men sa maa fɔŋ menyi be ŋkpa so a wɔtɔ a fɛ kananɛ menyeeŋ tiŋ n nya kusɔ jiso be asheŋ, ŋkpal manɛ so, ŋkpa e chɔ ajibi. Menyi alɛ e sa maŋ naa fɔŋ menyi be eyurana so a wɔtɔ a fɛ kananɛ menyeeŋ tiŋ n nya asɔbuuso be asheŋ, 23ŋkpal manɛ so, eyur e chɔ asɔbuuso. 24Men keni emɔmɔ, b maa du shɛŋ, bumo alɛ maa teŋi shɛŋ, b maŋ kɔ ajibi mpuro to, ŋkeshin nɛ Ebɔrɛ malɛ bee sa bumo asɔ jiso. Nɛ keni, menyi alɛ ka bɔ mbuibi kanaŋkamaso nde. 25Menyi be emo e naaŋ tiŋ n ta kafɔŋ n shin nɛ mbe ŋkpa e wora nteŋ n ti so? 26Nɛ men ka maaŋ tiŋ n wora le be kusɔbi ere gba nɛ manɛ so nɛ menyee fɔŋ asɔ nɛ a ka malɛ kikɛ so? 27Men keni kananɛ afitiri be atoto bee daŋ a walɛ loŋ, ama amo alɛ maa shuŋ shɛŋ ŋko a lue amo gbagba be asɔbuuso, ŋkeshin nɛ men baa nyi fanɛ Ewura Sɔlɔmɔn e daa kɔ kemaŋkura nɛ asɔ ga ere gba daa maa kɔ asɔbuuso nɛ a walɛ n fo atoto ere so. 28O yirdabiwuraana, nɛ Ebɔrɛ bee keni afitiri nɛ feeŋ wu kabre ŋ klade n fin amo ndoŋ ŋ gben ŋkpal b ka chɔɔ amo so ere so a sa amo amo be kela, nɛ menyi ere ka bɔ amo ere nɛ e maaŋ sa asɔbuuso a? 29Men sa maa fɔŋ so a wɔtɔ a yela kenishi to a fin asɔ nɛ menyeeŋ ji nɛ asɔ nɛ menyeeŋ buu. 30Loŋ be asɔ nɛ durnya ere to be basa nɛ b maŋ nyi Ebɔrɛ bee yela kenishi to a fin. Ama men Tuto Ebɔrɛ na nyi a ka daga fanɛ men nya loŋ be asɔ na. 31Amoso, men ta Ebɔrɛ be kuwura na be kasha n juŋkpar men be kebaawɔtɔ to nɛ e shin nɛ men nya asɔ na n ti so.”
Kebaakɔ asɔ ebɔrɛso be asheŋ
32Ma basa, men maŋ shi, ama men sa maa lɔ kufu. Ŋkpal manɛ so, men Tuto be keparso nna nɛ e yili kumo fanɛ e beeŋ ta mbe kuwura na n sa menyi.
33Men fa menyi be ekpanjawu to be asɔ nseŋ ta amo be amansherbi n sa betirpo. Loŋ e naaŋ shin nɛ men baa kɔ ekpanjawu nɛ a bɔlɔ menyi be ekɔlgu a yil ebɔrɛso a maa jija, amo alɛ maa duga so. Eyu kikɛ maaŋ tiŋ n yuri amo ndoŋ, elala malɛ gba maaŋ tiŋ n ji amo. 34Ŋkpal manɛ so, kakpa nɛ fo kpanjawu wɔ, ndoŋ nɛ fo kagbene malɛ gba wɔ.
Anya nɛ baa da so be asheŋ
35“Men bela ase ŋ kre so nɛnɛ nseŋ chɔɔ efitila so n yili 36fanɛ anya nɛ baa jo bumo nyɛnpe nɛ e shi kejafɔ to be kejigboŋ to m ba na. Loŋ na e baŋ ba ŋmɛa kabuna na, baaŋ bugi kumo epul na to n sa mo. 37Bumo nɛ bumo nyɛnpe na beeŋ ba tu nɛ b bela ase a jo mo nsaa keni na beeŋ nu ebel ga. Enyɛnpe na gbagba beeŋ shin nɛ b chena nɛ e kre so n wora ajibi n sa bumo. 38Hale nɛ e ba kiidiso ŋko saŋkama gba m ba tu bumo nɛ b bela ase a keni a jo mo, baaŋ nu ebel ga. 39Men baa nyi fanɛ laŋwura kama baa nyi saŋɛ nɛ eyu beeŋ ba mbe laŋ to e maaŋ shin nɛ eyu na e ba tintiŋ n luri mbe kowu m ba yuri. 40To, menyi alɛ gba e wora shiriya a jo ma, Nyiŋgbasa Pibinyɛn na, ŋkpal manɛ so, meeŋ ba saŋɛ nɛ men maaŋ baa tama ma.”
Kenya nɛ e maŋ kɔ kebirkɔnshi nɛ emo nɛ e kɔ na be asheŋ
41Nɛ Pita bishi mo: “Enyɛnpe, anyi nawule nɛ fee bɔ keŋasa ere a sa ŋko ekama?” 42Nɛ Enyɛnpe na bishi bumo: “Esa mo e la kenya nyiashempo nɛ e maŋ kɔ kebirkɔnshi, emo nɛ mo nyɛnpe na beeŋ shin nɛ e baa keni mbe anya kikɛ so nsaa sa bumo bumo be ajibi saŋɛ nɛ a daga na? 43Amo be kenya mo nyɛnpe baŋ yɔ kakpa ko m bɛta m ba tu mo nɛ e bee wora kusɔ kama nɛ kumo be ekpa so, kenya na beeŋ nya kechɔrɔ ga. 44Ma e kaŋɛ menyi kashenteŋto na fanɛ enyɛnpe na beeŋ shin nɛ amo be kenya na e baa keni mbe asɔ kikɛ so nyam. 45Ama nɛ fanɛ kenya na kaŋɛ mbe kumu le: ‘N nyɛnpe beeŋ chɛr ga pɔɛŋ nseŋ bɛta m ba’, nseŋ fara a bri anya nɛ b ka na, benyɛn nɛ beche kikɛ nsaa wɔtɔ a ji a nuu nsaa nuu nsa a boo, 46mo nyɛnpe na beeŋ ya bɛta m ba kachɛ nɛ jemanɛ nɛ kenya na maŋ nyi ŋko a tama mo. Enyɛnpe na malɛ ba tu mo loŋ e beeŋ kuya mo so m bɛlɛ to nseŋ shin nɛ e yɔ kakpa nɛ bumo nɛ basa maaŋ tiŋ n yirda na bee yɔ na. 47Kenya kama nɛ e nyi kusɔ nɛ mo nyɛnpe bee sha fanɛ e wora nseŋ maŋ bela ase ŋ koso n wora kumo, baaŋ kuya mo so ga. 48Ama kenya kama nɛ e maŋ nyi kusɔ nɛ mo nyɛnpe bee sha nseŋ wora asɔ nɛ baa kpal amo so ŋ kuya basa so, baaŋ kuya mo so gbrɛ. Esa kama nɛ b sa asɔ ga, amodoŋwura kutɔ nɛ baa tama kenya ga nɛ ekama malɛ nɛ b ta asɔ damta n wɔtɔ mbe enɔ to, mo kutɔ nɛ baa tama kenya ga.”
B ka kpal Yesu so m barga to be asheŋ
49Nɛ Yesu naŋ kaŋɛ: “M ba na nɛ m ba bar edɛ durnya to. Nɛ kumo alɛ daŋ teŋ chɔɔ so nna naniere, k daa beeŋ par ma ga. 50A daga fanɛ b wɔtɔ ma tɔrɔ to fanɛ kananɛ baa muni esa nchu to a bɛr mo kabɔrɛbɛr na. Kumo alɛ maŋ loge, ma kagbene maaŋ dese ma kikɛ. 51Menyee tama fanɛ m ba na nɛ m ba sa durnya ere kagbenewushi nna ŋko? Ayai, mannɛ aloŋ nna, basa be kebarga abar be kebaawɔtɔ nɛ m ba sa. 52Yili kabre a yɔ, kanaŋ nɛ k kɔ basa fanɛ benu kumo to beeŋ barga to a kɔ abar. Kanaŋ na to be basa asa beeŋ wora kɔnɔkoŋwule a wɔ abar so nɛ benyɔ nɛ b ka na malɛ e wora kɔnɔkoŋwule a wɔ abar so. 53Betuto ko beeŋ ba kaa bar kebarga to ashi bumo nɛ bumo be mbinyɛnsobi ko be nferinto nɛ mbinyɛnsobi ko malɛ gba e ba kaa wora bumo tutoana loŋ. Benio ko beeŋ ba kaa bar kebargato ashi bumo nɛ bumo be mbichesobi ko be nferinto nɛ mbichesobi ko malɛ e ba kaa wora bumo nioana loŋ. Beshache ko beeŋ ba kaa bar kebargato ashi bumo nɛ bumo be mbia be beche be nferinto nɛ beko be mbia be beche malɛ gba e ba kaa wora bumo shacheana loŋ.”
Kepin jemanɛ na to be asheŋ
54Nɛ Yesu kaŋɛ basa na malɛ: “Saŋkama nɛ men baŋ ya wu kuwɔlpa lembir bɔrɛfito nɛ men teŋ kaŋɛ: ‘Bɔrɛ beeŋ ba’, kashenteŋ malɛ nɛ k ba. 55Nɛ ketarso be afu malɛ baa chela menyi so nɛ men kaŋɛ: ‘Kebleŋ e naa ba na’, kashenteŋ malɛ nɛ k ba. 56Kebirkɔnshiwuraana ere, menyee tiŋ a keni kasawule nɛ awɔlpa so a pin kananɛ a du be afito. To, nɛ manɛ e ba nɛ men maaŋ tiŋ m pin jemanɛ ere be kebaawɔtɔ be kifito?”
Kelɔŋɛ abar be asheŋ
57“Nɛ manɛ e ba nɛ men gbagba maa pin kusɔ nɛ k daga fanɛ men wora to? 58Nɛ fanɛ esa kaŋɛ fanɛ fo wora kusɔ ko n da mo so nsaa yɛr fo kɔɔti to, fo wora ania ga nɛ fo nɛ mo e lɔŋɛ kesheŋ na ekpa to nɛ e sa maŋ gberge fo n yɔ demujipo kutɔ nɛ mo alɛ e ta fo n sa kabutikenipo nɛ mo alɛ e ta fo n ti ebu. 59Ma e kaŋɛ menyi na fanɛ nɛ fo baa maŋ tiŋ ŋ ka fo kukɔ na kikɛ nyam, fo maaŋ lar kabuti na to kikɛ.”
13Kelar alubi to be asheŋ
1Basa ko daa wɔ ndoŋ jemanɛ na so gbagba nseŋ kaŋɛ Yesu Galiliebi nɛ b daŋ lara esarga nɛ Gomena Pailat mɔ bumo n shin nɛ bumo be ŋklaŋana luri n wea bumo be esargaana to be asheŋ. 2Nɛ Yesu bishi bumo: “Menyee tama fanɛ Galiliebi nɛ b ji loŋ be tɔrɔ na be alubi ka shi a chɔ Galiliebiana kikɛ be alubiana so so nɛ b ji loŋ be tɔrɔ na a? 3Ayai, ma e kaŋɛ menyi na fanɛ nɛ menyi maŋ lar menyi be alubi to, menyi alɛ gba kikɛ beeŋ mur. 4Ŋko menyee tama fanɛ basa kuduaburwa nɛ Sailowam be kejaŋ jeŋgreŋ daŋ tɔr bumo so m mɔ na e daŋ wora n da Ebɔrɛ so ga a chɔ basa nɛ b daa wɔ Jerusalɛm to na kikɛ a? 5Ayai, ma e kaŋɛ menyi na fanɛ nɛ menyi maŋ lar menyi be alubi to, menyi alɛ gba beeŋ mur.”
Kedibi nɛ k maa sɔr na be keŋasa be asheŋ
6Ndoŋ nna nɛ e bɔ keŋasa ere ŋ kaŋɛ: “Kanyɛn ko e daa kɔ figi be kedibi sɔrso ko ashi mbe ndibi sɔrso to be kudɔ to. Kachako nɛ e bee sha kusɔrso kumo so nɛ e chuge nseŋ fin ŋ gben. 7Ndoŋ nna nɛ e kaŋɛ ndibi na be ekenipo: ‘Keni, nfɛ asa nde ŋ ka ba kaa fin kesɔrso kedibi ere so a gben, amoso, ku kumo n lɛ, ŋkpal manɛ so, k bee jija kasawule nna na.’ 8Nɛ kudɔkenipo na kaŋɛ kudɔ na wura: ‘Ebunyampo, shin nɛ k naŋ ji kafɛ koŋwule nɛ n wɔtɔ anabin kumo be kifito nseŋ lɔŋɛ kumo be kifito ase. 9Nɛ fanɛ kafɛ a ba nɛ k sɔr, kumo ere asheŋ beeŋ nyalɛ, ama nɛ k maŋ sɔr bre, kumo ere feeŋ tiŋ ŋ ku kumo n lɛ.’ ”
Yesu ka chɛ kashɛrlɔpowura ko ewushiachɛ be asheŋ
10Kewushiachɛ ko Yesu wɔ nshɛrbu ko to a ŋini nɛ kache ko malɛ daa wɔ ndoŋ a kɔ mbuibi lubi. 11Mbuibi lubi na daŋ nyɔŋ mo nna m murgi nfɛ kuduaburwa nɛ e maa tiŋ a niŋi to kikɛ. 12Yesu ka wu mo nɛ e tre mo ŋ kaŋɛ: “Kache manɛ, fo kulɔ lar fo to.” 13Ndoŋ nna nɛ e ta mbe enɔana n deŋi mo so nɛ e niŋi to epul na to nseŋ di Ebɔrɛ epaŋ. 14Ndoŋ nna nɛ nshɛrbu na to be enimu nya agbo n wora Yesu ŋkpal e ka chɛ kache na kewushiachɛ so nseŋ kaŋɛ basa na le: “Nchɛ nshe a daga fanɛ an baa kɔ a shuŋ, amoso, men baa ba nfe nchɛ nshe na to m ba kaa shin nɛ b baa chɛ menyi be alɔana. Men sa maa ba kewushiachɛ.” 15Nɛ Enyɛnpe kaŋɛ mo: “Kebirkɔnshiwuraana e la menyi! Menyi be emo e maa saŋɛ mbe kena ŋko mbe kurma ashi kumo be kuluu to kewushiachɛ na a yɛr kumo nchu akpa nɛ k ya kaa nuu? 16Nɛ keni kananɛ Setani nyɔŋ kache ere to, Eebraham mo nanabi, nfɛ kuduaburwa kikɛ! Le be esa maŋ daga b ka suge mo ashi Setani be enɔ to kewushiachɛ a?” 17E ka bishi kesheŋ ere na nɛ anishinyɔr pɛ mo doŋana na kikɛ nɛ basa pɔtɛ malɛ be ŋgbene fuli bumo ŋkpal emamachisheŋ kama nɛ e daŋ wora so.
Kakilia be keduuso be keŋasa be asheŋ
(Matiu 13:31-33; Maak 4:30-32)
18Nɛ Yesu naŋ bishi: “Nuso nɛ Ebɔrɛ be kuwura na du ŋko manɛ nɛ meeŋ ta kumo m ber? 19K du fanɛ kakilia be keduusobi nna nɛ esa ta n duu mbe kasawulebi so nɛ k daŋ ŋ ki keeyagboŋ nɛ mbuibi ba kaa tɔ asha a wɔtɔ kumo be ayabiana to.” 20Keŋasa ere be kaman nɛ e naŋ bishi: “Manɛ nɛ meeŋ ta Ebɔrɛ be kuwura m ber? 21K du fanɛ yiisi nna. Eche baŋ ta yiisi n wɔtɔ katishaŋgboŋ nɛ nyifu to ŋ gbiti amo, a bee dii nna le fɔŋgrɔŋ.”
Kabuna kpɛterbi na be asheŋ
22Ade be kaman nɛ Yesu pɛ Jerusalɛm be ekpa m bɔla ndegboŋana nɛ ndewurbiana to a ŋini basa abɔrɛsheŋ a yɔ. 23Ndoŋ nna nɛ esa ko bishi mo: “Enyɛnpe, basa gbrɛbi nawule e naaŋ nya kumɔlga a?” 24Nɛ e kaŋɛ bumo: “Men wora ania ga m bɔla kabunabi na to n luri, ŋkpal manɛ so, basa damta beeŋ wora ania nɛ b luri, ama b maaŋ tiŋ. 25Saŋɛ nɛ kowurnyɛn baŋ koso n ti kabuna na, yili saŋɛ na so nɛ menyi alɛ beeŋ yili kabuna to a ŋmɛa kabuna na a kaŋɛ: ‘Enyɛnpe, bugi anyi.’ Ama e beeŋ kaŋɛ menyi: ‘M maŋ nyi kakpa nɛ menyi shi.’ 26Jemanɛ na so nɛ men fara a kaŋɛ: ‘Anyi nɛ fo e daa ji a nuu, nɛ fo daa ŋini abɔrɛsheŋ anyi be alɔnɛ so.’ 27Nɛ e kaŋɛ menyi: ‘Ma e kaŋɛ menyi na, m maŋ nyi kakpa nɛ men shi, alubiworapoana ere, men shile ma so.’ 28Saŋɛ na so, menyeeŋ wu Eebraham nɛ Aizek nɛ Jeekɔb nɛ anebiana na kikɛ ashi Ebɔrɛ be kuwura na to, ama menyi alɛ maaŋ nya n luri. Ndoŋ nɛ menyeeŋ shu nseŋ we anyi to. 29Basa beeŋ shi epeŋilarkpa nɛ epeŋitɔrkpa nɛ kelarga to be esoso nɛ kelarga to be kaseto na kikɛ to m ba chena Ebɔrɛ be kuwura na to n ji. 30Men keni, bumo nɛ b shir kaman naniere beeŋ ba ki bejuŋkparpo nɛ bumo nɛ b juŋkpar naniere e ba ki bemantopo.”
Kasha nɛ Yesu kɔ a sa Jerusalɛmebi be asheŋ
31Jemanɛ na so gbagba nɛ Efarisiana ko ba kaŋɛ Yesu le: “Keni, lar nfe n yɔ kakpa ko, ŋkpal manɛ so, Ewura Hɛrɔd bee fin fo kemɔ nna.” 32Nɛ Yesu kaŋɛ bumo: “Men ya kaŋɛ kuntuŋ na le: ‘Keni ma, Yesu, bee ju mbuibi lubi basa to nsaa chɛ alɔana, kabre nɛ echefo nɛ n loge kushuŋ na kachɛ sasopo to.’ 33Ama a daga fanɛ m pɛ ma ekpa kabre nɛ echefo nɛ eklade a yɔ, ŋkpal manɛ so, a maŋ daga anebi kikɛ ka wu kaboŋ pɔtɛ she Jerusalɛm to. 34O Jerusalɛmebi, Jerusalɛmebi, menyi e naa mɔ anebiana nsaa kpa bumo nɛ Ebɔrɛ shuŋi menyi kutɔ na ajembu a mɔ. Ela afanɛ nɛ n wora ania nɛ n chala menyi abar so fanɛ kananɛ koshi bee koli mbe mbia a wɔtɔ mbe atɛ to na, ama men kini. 35To, naniere bre Ebɔrɛ lara mbe enɔ ashi menyi be asheŋ to. Ma alɛ e kaŋɛ menyi na fanɛ yili kabre a yɔ, men maaŋ naŋ wu ma kikɛ, ama jemanɛ nɛ menyeeŋ kaŋɛ le na fo nna:
‘Kagbenefuli e baa wɔ emo nɛ e shi Enyɛnpe be ketre to a ba na.’ ”
14Yesu ka chɛ elɔponyɛn ko be asheŋ
1Kewushiachɛ ko Yesu ka yɔ Efarisiana be enimu ko pe nɛ e ya ji nɛ baa tɛ mo nɛnɛ. 2Kanyɛn ko malɛ daŋ tiŋ a wɔ ndoŋ. 3Ndoŋ nna nɛ Yesu bishi mbraŋinipoana na nɛ Efarisiana na le: “A daga fanɛ b chɛ elɔpo ewushiachɛ na ŋko b sa maŋ chɛ mo?” Nɛ b lo to boeŋ a maŋ kaŋɛ shɛŋ. 4Nɛ e pɛ kanyɛn na to n chɛ mo nseŋ shin nɛ e yɔ. 5Kumo be kaman nɛ e bishi basa na: “Men be emo e naaŋ baa kɔ mo pibinyɛn ŋko kena nɛ e tɔr ŋko nɛ k tɔr kemaŋ chiŋgeliŋ ko to kewushiachɛ nɛ e maaŋ lara mo ŋko kumo kemaŋ na to epul na to?” 6Ama b maŋ tiŋ ŋ kaŋɛ shɛŋ.
Yesu ka fiɛ kamoowuwuraana so be asheŋ
7Ndoŋ nna nɛ Yesu wu basa nɛ b daŋ tre fanɛ b ba ji na ka ba fin bunyanso be echenakpaana n chena nɛ e bɔ bumo keŋasa ere ŋ kaŋɛ: 8“Esa kama nɛ e baŋ tre fo kejafɔ be kejigboŋ to nɛ fo yɔ, sa maŋ ya chena bunyanso be echenakpa. Nɛ mannɛ aloŋ, nɛ esa nɛ e chɔ fo baŋ ba, 9esa nɛ e tre menyi kikɛ na beeŋ ba kaŋɛ fo: ‘Koso nseŋ ta kabɛ ere n sa ede.’ Saŋɛ na so feeŋ ta anishinyɔr n ya chena bebɔlpo be kakpa. 10B baŋ tre fo loŋ be kakpa, fo ya chena bebɔlpo be kakpa n shin nɛ kowurnyɛn gbagba e ba wu fo nseŋ kaŋɛ fo le: ‘N teri, koso n dii a ba nfe.’ Saŋɛ na so nɛ basa nɛ b chena ndoŋ na kikɛ e wu bunyaŋ nɛ fo nya ejikpa na. 11Ekama nɛ e bee maŋ mbe kumu so, baaŋ bar mo kaseto nɛ ekama nɛ e bee bar mbe kumu kaseto, baaŋ maŋ mo so.”
12Ndoŋ nna nɛ Yesu kaŋɛ kanyɛn nɛ e daŋ tre mo kejigboŋ na to na: “Fo baŋ wora kejigboŋ kapaso ŋko kanyɛso, sa maa tre fo teriana ŋko fo sipoana nɛ fo daana ŋko fo kurgepoana ŋko fo bechenashapo nɛ b la damawuraana. Nɛ mannɛ aloŋ, bumo alɛ gba beeŋ wora ajigboŋ n tre fo nɛ fo ba ji n tal to. 13Ama nɛ fo baŋ wora kejigboŋ, tre betirpo nɛ basa dulgiso nɛ basa nɛ bumo be mboŋ ko wu nɛ betanpo. 14Loŋ nɛ feeŋ nya nɛfa, ŋkpal manɛ so, bumo e maaŋ tiŋ n nya n wora fo n tal to. Kachɛ nɛ kagbene koŋwule wuraana beeŋ tiŋi luwu to na, feeŋ nya fo kakɔka.”
Kejigboŋ ko be keŋasa be asheŋ
15Basa nɛ b chena ndoŋ na be eko ka nu loŋ nɛ e kaŋɛ Yesu le: “Esa kama nɛ e nya Ebɔrɛ be kuwura na to n chena n ji, kagbenefuli beeŋ baa la mo peya.” 16Nɛ Yesu kaŋɛ mo: “Kanyɛn ko e daŋ wora kejigboŋ nseŋ tre basa damta. 17Keji be saŋɛ ka ba fo nɛ kanyɛn na shuŋi mbe anya fanɛ b ya kaŋɛ basa nɛ e daŋ tre na le: ‘Naniere bre kusɔ kama loge, amoso, men baa ba.’ 18Ndoŋ nna nɛ bumo kikɛ fara a wora nambara a kini. Nɛ ejuŋkparso na kaŋɛ: ‘Ma ere tɔ kasawule nna nsaa sha kelar n ya keni kumo. Amoso, jande baa yɔ, m maaŋ tiŋ n yɔ.’ 19Nɛ eko malɛ kaŋɛ le: ‘N tɔ ana be anyɔnyɔ be ntuŋ anu so nna nsaa sha keyaa keni amo. Amoso, jande baa yɔ, m maaŋ tiŋ n yɔ.’ 20Nɛ eko malɛ kaŋɛ: ‘N ta eche popɔr nna. Amoso, m maaŋ tiŋ n yɔ.’ 21Ndoŋ nna nɛ kenya na ta asheŋ na m bɛta n ya kaŋɛ mo nyɛnpe. Nɛ kowurnyɛn na nya agbo nseŋ kaŋɛ mbe kenya na le: ‘Lar manaŋ manaŋ n yɔ kadegboŋ ere to be abɔrbi nɛ kumo be akɔlɔbiana to n shin nɛ betirpo nɛ basa dulgiso nɛ betanpo nɛ eyurwusowuraana e ba.’ 22Kenya na ka yɔ m ba nɛ e ba kaŋɛ le: ‘Enyɛnpe, n wora asheŋ nɛ fo kaŋɛ na kikɛ, ama ebu na maŋ naŋ bɔlɔ basa.’ 23Nɛ enyɛnpe na kaŋɛ kenya na: ‘To, yɔ abɔrbigboŋana so nɛ nde karso be ekpaana so n ya leŋ basa to nɛ b ba nɛ ma ebu ere e nya m bɔlɔ basa. 24Ŋkpal manɛ so, ma e kaŋɛ fo na fanɛ basa nɛ fo daŋ tre nɛ b kini na be ekama maaŋ nya ma kejigboŋ na to be ajibi n da ŋ keni.’ ”
Kebaala ebɛsopo ka du kpakpa be asheŋ
25Basa damta ko daŋ tu Yesu a wɔ enite to nɛ e kilgi ŋ kaŋɛ bumo le: 26“Esa kama nɛ e ba ma kutɔ nsaa maŋ kishi mo tuto gbagba nɛ mo nio nɛ mbe eche nɛ bibi nɛ besiponyɛnana nɛ besipocheana hale mo gbagba be kumu be aparsheŋ, e maaŋ tiŋ a la ma ebɛsopo. 27Esa kama nɛ e maŋ sulɔ mbe kedibi largato m bɛ ma so, maaŋ tiŋ a la ma ebɛsopo.
28Ŋkpal manɛ so, menyi be emo e naaŋ baa sha kepɔr ebu nsaa maaŋ chena m ber amansherbi nɛ e beeŋ jija ebu na so ŋ keni ŋko a beeŋ fo mo pɔɛŋ nseŋ fara a pɔr? 29Nɛ mannɛ aloŋ, e beeŋ tɔl ebu na be kifi nseŋ pɔr kumo ŋ gben. Esa kama nɛ e wu kumo beeŋ fara a wora mo eyurto a kaŋɛ le: 30‘Kanyɛn ere daa pɔr ebu nna na, ama e maŋ tiŋ nɛ e loge kumo.’ ”
31Ŋko ewura mo e naaŋ baa yɔ nɛ mo nɛ ewura pɔtɛ e ya kɔ kena nsaa maaŋ chena n fɛ kumo be nfɛra pɔɛŋ m pin ŋko e beeŋ tiŋ n ta benapo ŋgboŋ kudu n ya tu mo doŋ nɛ e kɔ benapo ŋgboŋ adunyɔ ŋko e maaŋ tiŋ a ba na? 32Nɛ e wu fanɛ e maŋ kɔ eleŋ, mo doŋ na beeŋ ba kraa wɔ ekpa to kufɔ kufɔ nna nɛ e shuŋi bematapo nɛ b ya mata mo m bar kagbenewushi. 33To, nɛ men be ekama baa maŋ kplaŋ kusɔ kikɛ nɛ e kɔ so, e maaŋ tiŋ a la ma ebɛsopo.
Nfɔl be kela be asheŋ
34“Nfɔl walɛ, ama nɛ fanɛ amo be ebel baŋ lar amo to, nuso nɛ baaŋ naŋ tiŋ n wora amo ebel? 35Fo ta amo n lɛ kasawule ŋko n sa asɔbɔya gba, a maŋ kɔ tɔnɔ kama. Loŋ be nfɔl na, basa bee ta amo nna a lɛ jiga. Fo nɛ fo kɔ asoe, fo nu.”
15Kubolpɔ foeso be keŋasa be asheŋ
1Lamposɔpoana nɛ alubiworapoana kikɛ daa tiŋ a chala nna a buu Yesu a nu mbe kamalga. 2Ndoŋ nna nɛ Efarisiana nɛ mbraŋinipoana bile asheŋ nseŋ kaŋɛ: “Men keni, kanyɛn ere ka sɔ alubiworapoana n shin nɛ mo nɛ bumo bee ji.” 3Nɛ e bɔ bumo keŋasa ere m bishi bumo le: “Menyi to be emo e naaŋ baa kɔ mbolpɔ kalfa 4nɛ kuko e foe nɛ e maaŋ yige adekpanu nɛ akpanu nɛ a ka na kiyi to nseŋ ya fin kukoŋwule nɛ k foe na loŋ hale n ya wu kumo? 5E baŋ ya wu kumo, mbe kagbene beeŋ fuli mo ga, nɛ e ta kumo n dii ŋkɔŋ. 6Nɛ e baŋ ba epe e beeŋ tre mo teriana nɛ mbe bechenashapoana ŋ kaŋɛ bumo le: ‘Men chɛ ma to nɛ n ji ma kumu, ŋkpal manɛ so, ma kubolpɔ daŋ foe nna, ama n naŋ wu kumo.’ 7To, ma e yɛ menyi na fanɛ nɛ esa koŋwule baŋ lar mbe alubi to, Ebɔrɛ be emalaika be ŋgbene beeŋ fuli mo so ga a chɔ basa adekpanu nɛ akpanu nɛ b kaŋɛ b la belelapo Ebɔrɛ be anishito a maŋ kɔ alubi nɛ b lar amo to na.
Kemansherbi foeso na be asheŋ
Ŋko eche mo e naaŋ baa kɔ gbiti be ndarbi kudu nɛ kuko e foe nɛ e maaŋ chɔɔ fitila so nseŋ fige mbe ebu ŋ keni kakpa kikɛ nɛnɛ n fin kumo loŋ hale n ya wu kumo? 8Ŋko eche mo e naaŋ baa kɔ gbiti be ndarbi kudu nɛ kuko e foe nɛ e maaŋ chɔɔ fitila so nseŋ fige mbe ebu ŋ keni kakpa kikɛ nɛnɛ n fin kumo loŋ hale n ya wu kumo? 9E baŋ wu kumo, e beeŋ tre mo teriana nɛ mbe bechenashapoana ŋ kaŋɛ bumo le: ‘Men chɛ ma to nɛ n ji ma kumu, ŋkpal manɛ so, n wu ma kemansherbi nɛ k daŋ foe na.’ 10To, ma e kaŋɛ menyi na fanɛ nɛ esa koŋwule baŋ lar mbe alubi to, Ebɔrɛ be emalaika be ŋgbene beeŋ fuli bumo ga.”
Ebi foeso na be asheŋ
11Ndoŋ nna nɛ Yesu kaŋɛ: “Kanyɛn ko e daa wɔtɔ a kɔ mbinyɛnsobi benyɔ. 12Kachako nɛ ekekarso na kaŋɛ mo tuto le: ‘N tuto, barga asɔ nɛ feeŋ wu nɛ a ki anyi be kapetɛ na to n ta meya n sa ma’. 13Nɛ etuto na barga mbe asɔ na to n sa bumo. K maŋ chɛr ko nɛ ekekarso na chala mbe asɔ kikɛ n fa nseŋ ta mbe amansherbi m pɛ efuli wɔfɔ ko be ekpa. E ka yɔ kade ko nɛ e ya ji mbe amansherbi na chilchilso n loge pɔp. 14E ka ji kusɔ kama n loge nɛ akoŋgboŋ ko tɔr efuli na so nɛ awurfoŋ pɛ mo. 15Ndoŋ nna nɛ e ta mbe kumu n ya mata kadetobia ko nɛ amo be kadetobia na yɛr mo mbe ndɔ to nɛ e ya kaa keni mbe epreku so. 16Ndoŋ nna nɛ akoŋ pɛ kebia na loŋ hale nɛ e ya kaa yɛlga keji asɔrso be afɔfɔ nɛ epreku na daa ji na, ama esa kama maŋ sa mo amo. 17E ka wu kebaawɔtɔ nɛ e daa wɔ na to nɛ e bishi mbe kumu le: ‘N tuto be nyɛrbi afanɛ e kɔ ajibi a ji a ka nɛ m ba kaa wɔ nfe nɛ akoŋ bee shin nɛ k mɔ ma n to jiga le? 18Cha, meeŋ koso n yɔ n tuto kutɔ n ya kaŋɛ mo le: N tuto, n wora alubi ŋ gbiti fo nɛ Ebɔrɛ. 19A maŋ naŋ daga b ka naa tre ma fo pibi, amoso, naniere shin nɛ ŋ ki fo beshumpo ere be eko.’ 20Ndoŋ nna nɛ e koso m pɛ epe be ekpa a ba mo tuto kutɔ. E ka ba kaa fo epe ŋ kraa wɔ kufɔ nɛ mo tuto wu mo nseŋ wu mo kuwɔr nseŋ shile n ya pɛ mo to kashaso n wora mo ansaŋ nɛ keba ga. 21Nɛ kebinyɛnbi na kaŋɛ mo le: ‘N tuto, n wora alubi ŋ gbiti fo nɛ Ebɔrɛ. A maŋ naŋ daga b ka naa tre ma fo pibi.’ 22Nɛ etuto na kplaŋ mo so nseŋ kaŋɛ mbe anya le: ‘Men nya manaŋ n ya lara piŋi lela chɔɛŋ na m ba buu mo nseŋ ta kepinibi n wɔtɔ mbe enɔ to nseŋ ta asɛbta n wɔtɔ mo. 23Amo be kaman, men ya pɛ kenafɔlbi danso na m mɔ nɛ an wora kejigboŋ n ji anyi be amu, 24ŋkpal manɛ so, ma kebia ere daŋ wu nna, ama e naŋ ba ŋkpa to, e daŋ foe nna, ama e naŋ wu epe be ekpa m ba.’ Ndoŋ nna nɛ b fara a ji bumo be amu. 25Jemanɛ ere so kikɛ nɛ kanyɛn na be kebia nimuso na wɔ ndɔ to. E ka ba kaa taga to kowu nseŋ nu basa ka bee boŋ nshɛ nsaa cha laŋ na to na 26nɛ e tre anya na be eko m bishi kusɔ nɛ k bar awɔr na. 27Ndoŋ nna nɛ kenya na kaŋɛ mo le: ‘Fo sipo e ba nɛ fo tuto shin nɛ b mɔ kenafɔlbi danso na ŋkpal fo sipo ka bɛta m ba nɛ eyur be alenfia na so.’ Ndoŋ nna nɛ e nya agbo nseŋ kini keluri laŋ to. 28Nɛ mo tuto lar m ba kule mo fanɛ e wushi kagbene nseŋ luri a ba. 29Nɛ e kini nseŋ kaŋɛ mo tuto le: ‘Keni, ŋ ka baŋ koso ma kebiato kikɛ m baa wɔtɔ a shuŋ, m maŋ naŋ kini kenu n sa fo kikɛ. Ama fo alɛ maŋ naŋ sa ma kalotebi gba fanɛ n ta nɛ ma nɛ n teriana e ji anyi be amu. 30Ŋkeshin nɛ, keni kananɛ fo pibi ere ta fo asɔ n ya jija ebojuache so nseŋ bɛta m ba nɛ fo shin nɛ b mɔ kenafɔlbi danso loŋ n sa mo.’ 31Nɛ etuto na kaŋɛ kebia na le: ‘Keni, m pibi, fo wɔ ŋ kutɔ nna saŋkama, ma alɛ be kusɔ kama nɛ ŋ kɔ la feya nna. 32Nɛ kananɛ fo sipo ere ba le ere, a daga fanɛ an ji anyi be amu kagbenefuliso, ŋkpal manɛ so, fo sipo ere daŋ wu nna nseŋ naŋ ba ŋkpa to, e daŋ foe nna, ama an naŋ wu mo.’ ”
16Eshumpo nyiashempo na be asheŋ
1Nɛ Yesu naŋ fara a kaŋɛ mbe bebɛsopo le: “Damawura ko e daa kɔ esibɛpo, kachako n nu fanɛ esibɛpo na wɔtɔ nna a jija mbe asɔ. 2Nɛ damawura na tre esibɛpo na ŋ kaŋɛ mo: ‘Manɛ be kushuŋ lubi nɛ fo wɔtɔ a wora ma? Ber amansherbi na nseŋ kaŋɛ ma asɔ nɛ fo ta amo n wora, ŋkpal manɛ so, m maaŋ naŋ shin nɛ fo naŋ shuŋ n sa ma kikɛ.’ 3Ndoŋ nna nɛ esibɛpo na fara a fɛ le be nfɛra: ‘To, naniere n nyɛnpe ka lara ma kushuŋ ere to ere, nuso nɛ meeŋ wora, ŋkpal manɛ so, m maŋ kɔ eleŋ nɛ n dɔ, ma alɛ anishinyɔr so m maaŋ tiŋ ŋ kule n ji.’ 4Nɛ e kaŋɛ mbe kumu le: ‘N nyi kusɔ nɛ meeŋ wora nɛ basa e sɔ ma bumo peana saŋɛ nɛ m paŋ ma kushuŋ ere na.’ 5Ndoŋ nna nɛ e fara a tre mo nyɛnpe be akɔjipoana kukoko to a bishi bumo akɔ na. Le nɛ e daŋ bishi ejuŋkparpo na: ‘N nyɛnpe be kukɔ afanɛ e wɔ fo so?’ 6Nɛ e kaŋɛ mo: ‘Fo nyɛnpe be ŋku be egalɔn kalfa e wɔ ma so.’ Nɛ esibɛpo na kaŋɛ mo: ‘To, sibɛ egalɔn adunu n wɔtɔ fo kawɔl to manaŋ manaŋ nɛ an ta fo kukɔ na n yili loŋ.’ 7Ade be kaman nɛ esibɛpo na naŋ bishi enyɔsopo na le: ‘Nɛ afanɛ be kukɔ e wɔ fo alɛ so?’ Nɛ akɔjipo na kaŋɛ mo: ‘Fo nyɛnpe be ayu be ebɔtɛ kalfa e wɔ ma so.’ Nɛ esibɛpo na kaŋɛ mo: ‘To, sibɛ ebɔtɛ aduburwa n wɔtɔ fo kawɔl to.’ 8Damawura na daŋ kpaŋ mbe esibɛpo kebirkɔnshiwura na ga ŋkpal kashennyi nɛ e daŋ ŋini na so. Ŋkpal manɛ so, durnya ere to ebi kɔ kebirkɔnshi be kashennyi nna a wora bumo be asheŋ a chɔ basa nɛ b wɔ kefulto to.”
Kebaakeni asɔ so nɛnɛ be asheŋ
9Ade kikɛ be kaman nɛ Yesu kaŋɛ le: “To, ma e kaŋɛ menyi na fanɛ men baa ta durnya to be kanya a ji basa keteri, saŋɛ na so, nɛ a ba loge, menyeeŋ nya kowu ashi bumo kutɔ nɛ kumo be kebaawɔtɔ maŋ kɔ ekar na n ya kaa wɔtɔ.
10Esa nɛ feeŋ tiŋ n yirda n ta kusɔbi n sa mo nɛ e tiŋ ŋ keni kumo so la esa nɛ e beeŋ tiŋ ŋ keni kusɔgboŋ gba so nna. Esa kama malɛ nɛ e kɔ kebirkɔnshi kusɔbi to, beeŋ baa kɔ kebirkɔnshi kusɔgboŋ gba to. 11Nɛ fanɛ fo maŋ tiŋ n ta kagbene koŋwule ŋ keni durnya ere to be asɔ so, wanɛ e naaŋ ta asɔ nɛ a la dama kashenteŋto n sa fo nɛ fo baa keni so? 12Nɛ fanɛ fo maŋ bugi kagbene ŋ keni esa pɔtɛ be kusɔ so, esa mo e naaŋ sa fo fo gbagba be kusɔ?
13Kenya koŋwule maaŋ tiŋ n shuŋ a sa benyɛnpe anyɔ. Nɛ e baa maŋ kishi bumo be eko nsaa sha eko, e beeŋ bugi kagbene a shuŋ eko nsaa wora eko malɛ emurpi. Fo maaŋ tiŋ n ta fo kagbene kikɛ a bɛ amansherbi so nseŋ tiŋ n ta kagbene koŋwule na a bɛ Ebɔrɛ so.” 14Efarisiana na ka daa sha amansherbi ga so, b ka nu asheŋ na kikɛ nɛ b wora mo eyurto. 15Nɛ e kaŋɛ bumo le: “Menyi e naa sha fanɛ basa e baa tre menyi basa lela, ama Ebɔrɛ nyi menyi be ŋgbene to be nfɛra. Asɔ nɛ durnya ere to ebi malɛ bee bunyaŋ a fɛ fanɛ a la asɔ lela na maŋ la shɛŋ Ebɔrɛ be anishito.”
Mbra be asheŋ
16Mbra nɛ Ebɔrɛ daŋ bɔla anebi Mosis to n sa na nɛ asheŋ nɛ anebiana na daŋ malga na daŋ tar Jɔn kabɔrɛbɛrpo so nna. Yili mbe jemanɛ na a ba, Ebɔrɛ be kuwura na so be baru lela be kubɔya nɛ baa bɔ nɛ ekama bee kɔ a fin keluri kuwura na to. 17Ama ebɔrɛso nɛ kasawule be kemur du potɔpotɔ a chɔ mbra na to be kedosobi nyitiibi gba ko ka beeŋ ki jiga m mur.
Kakilgboŋi be asheŋ
(Matiu 5:31-32; Maak 10:11-12)
18Enyɛn kama nɛ e kini mbe eche nseŋ naŋ ya ta eche pɔtɛ ji kubojua nna ŋ gbiti mbe eche dra na nna na. Enyɛn kama malɛ nɛ e ta eche nɛ mo kul kini mo ji kubojua nna na.
Lazɔrɔs nɛ damawura na be asheŋ
19Kamalga ere be kaman nɛ e naŋ bɔ keŋasa ere ŋ kaŋɛ: “Damawura ko e daa wɔtɔ a buu yawu kpakpaso be asɔbuuso lela peper mɔlmɔlbi ko a wɔtɔ a ji ajibi belbelso damta kachɛ kama. 20Nɛ etirpo ko malɛ nɛ b daa tre Lazɔrɔs daa kɔ achuu damta a tase damawura na be kabuna 21a yɛlga keji damawura na be ejiŋka. Ade kikɛ be kaman njɔnɔ daa ba nna m ba kaa dente mbe achuu na. 22Kachako nɛ etirpo na wu nɛ emalaika ta mbe kiyoyu n yɔ ebɔrɛso n ya chena Eebraham be kekel so. 23Kachako nɛ damawura na malɛ wu nɛ basa ta mo n ya puli nɛ e yɔ edɛ to n ya kaa wɔ ebesa to nseŋ maŋ kumu so n wu Lazɔrɔs ka ya chena Eebraham be kekel so. 24Ndoŋ nna nɛ e lara ebɔl n tre Eebraham ŋ kaŋɛ mo le: ‘Etuto Eebraham, wu ma kuwɔr nseŋ shuŋi Lazɔrɔs nɛ e ta mbe keshilbi n wɔtɔ nchu to m ba do ma kudonduloŋ so nɛ k wushi ma, ŋkpal manɛ so, ebesa gbagba e naa tɔrɔ ma edɛ wuloŋwuloŋ ere to na.’ 25Nɛ Eebraham kaŋɛ mo le: ‘M pibi baa nyiŋi saŋɛ nɛ fo daa wɔ ŋkpa to a ji fo ebel na nsaa nyiŋi kananɛ Lazɔrɔs malɛ daŋ ji awurfoŋ na. Ama naniere e luri ebel to nɛ fo alɛ luri ebesa to. 26Ade malɛ kikɛ be kaman, kemaŋ chiŋgeliŋ ko wɔ anyi nɛ menyi be nferinto nɛ basa nɛ b wɔ nfe maaŋ tiŋ n yɔ menyi kutɔ nɛ ekama malɛ nɛ e wɔ menyi kutɔ maaŋ tiŋ n shi ndoŋ m ba anyi kutɔ nfe.’ 27Nɛ kanyɛn na kaŋɛ Eebraham: ‘N tuto, kumo ere, mee kule fo, shuŋi mo nɛ e yɔ n tuto pe 28n ya fiɛ n sipoana so nɛ b sa maŋ ba ebesa be kakpa ere. Ŋkpal manɛ so, besipo anu nɛ ŋ kɔ.’ 29Nɛ Eebraham kaŋɛ mo le: ‘B kɔ mmalga nɛ anebi Mosis nɛ anebiana na sibɛ na, amoso, shin nɛ b baa nu amo.’ 30Nɛ kanyɛn na naŋ kaŋɛ: ‘Ayai, etuto Eebraham, mannɛ aloŋ nna, ŋkpal manɛ so, nɛ esa baŋ shi luwu to n ya malga n sa bumo, baaŋ lar bumo be alubi to.’ 31Nɛ Eebraham kaŋɛ mo: ‘Nɛ b baŋ kini kenu asheŋ nɛ Mosis nɛ anebiana na bee malga na, kumo ere baa nyi fanɛ nɛ esa shi luwu to n ya kaŋɛ bumo gba, b maaŋ nu.’ ”
17Kulubi be asheŋ
(Matiu 18:6-7, 21-22; Maak 9:42)
1Nɛ Yesu kaŋɛ mbe bebɛsopo: “Asɔ nɛ a bee shin nɛ basa bee wora alubi baŋ fuli nna, ama asheŋ maaŋ nyalɛ n sa esa nɛ a beeŋ bɔla mo so m ba na kikɛ. 2Ekama nɛ e shin nɛ mbibi ere be eko wora kulubi, kusɔ nɛ k beeŋ nya amodoŋwura na beeŋ lubi a chɔ b ka ta kuboo n shiga mbe kubɔ to nseŋ ta mo n lɛ n wɔtɔ teku to nɛ e ji nchu. 3Men be ekama e baa de mbe kumu so nɛ mo kurgepo, Yesu be ebɛsopo wora kulubi, e fiɛ mo so nɛ e lar kumo to nɛ e ta m paŋ mo. 4Nɛ e wora n da mo so ale ashunu kachɛ koŋwule nseŋ kilgi ale ashunu na kikɛ to ŋ kaŋɛ mo le: ‘N wora n jija’, a daga e ka ta m paŋ mo.”
Yirda be asheŋ
5Kachako Enyɛnpe Yesu be beshuŋipo na kaŋɛ mo le: “Ti anyi so yirda.” 6Nɛ Enyɛnpe na kaŋɛ bumo le: “Nɛ men be yirda baa du fimbi fanɛ kakilia be kebi gba, menyeeŋ tiŋ ŋ kaŋɛ sikamɔɔ be kedibigboŋ ere le: ‘Fo gbagba e tia n ta fo kumu n ya yuu teku to’, nɛ k nu n sa menyi.”
Kayɛrbi be kushuŋ be asheŋ
7Nɛ Yesu bishi bumo le: “Menyi be emo e naaŋ baa kɔ kayɛrbi nɛ e yɔ ndɔ to ŋko e yɔ kupuŋ to n ya keni asɔbɔya so m bɛta m ba epe nɛ fo kaŋɛ mo le: ‘Ba choŋ ejikpa n chena nfe a ji’? 8Mannɛ ale nɛ feeŋ kaŋɛ mo a: ‘Keni, wora ajibi n sa ma nseŋ kre to ŋ keni to nɛ n ji nseŋ nuu n loge pɔɛŋ nɛ fo alɛ e ji nseŋ nuu’? 9Nɛ fanɛ kayɛrbi na wora asɔ nɛ enyɛnpe na kaŋɛ na kikɛ n loge, enyɛnpe na beeŋ chɔrɔ mo a? 10To, menyi alɛ gba loŋ nna fanɛ, nɛ menyi baŋ wora kusɔ kama nyam nɛ b yɛ men wora n loge, men kaŋɛ le: ‘Anya fuloŋ e baa la anyi, anyi alɛ be kushuŋ nɛ k daga anyi nɛ an shuŋ na.’ ”
Yesu ka chɛ bebotipo kudu be asheŋ
11Yesu ka bee yɔ Jerusalɛm nɛ e bɔla Samɛria nɛ Galili be nsawule be egbaŋ to. 12E ka ba kaa luri kadebi ko to nɛ bebotipo kudu ko yili kufɔ 13nseŋ malga eleŋso ŋ kaŋɛ le: “Yesu, Enyɛnpe, wu anyi kuwɔr.” 14E ka wu bumo nɛ e kaŋɛ bumo le: “Men ta men be amu n ya ŋini bɔrɛmatapoana na.” B ka bee yɔ nɛ b nyalɛ so. 15Bumo be eko ka wu fanɛ e nya alenfia nɛ e kilgi m boŋ to n di Ebɔrɛ epaŋ 16nseŋ gbir Yesu be anishito n chɔrɔ mo. Samɛria be esa e daa la mo. 17Nɛ Yesu bishi le: “Mannɛ bebotipo kudu e nya alenfia na a? Nɛ bekpanu nɛ b ka na wɔ nnɛ? 18Ama bumo be ekama maŋ tiŋ m bɛta m ba di Ebɔrɛ epaŋ she efɔ ere nawule a?” 19Nɛ Yesu kaŋɛ emo nɛ e bɛta m ba na le: “Niŋi to ŋ koso m pɛ fo ekpa a yɔ. Fo yirda e chɛ fo.”
Ebɔrɛ be kuwura na be keba be asheŋ
20Kachako Efarisiana ko bishi Yesu saŋɛ nɛ Ebɔrɛ be kuwura na beeŋ ba nɛ e kaŋɛ bumo le: “Ebɔrɛ be kuwura na be keba maŋ la kusɔ nɛ k beeŋ bar asɔ ko nna nɛ men wu amo geeŋ pɔɛŋ nɛ k ba. 21Kumo alɛ maŋ naa la kusɔ nɛ basa beeŋ kaŋɛ le nna: ‘Men keni, Ebɔrɛ be kuwura na nde nfe ŋko kumo e wɔ ndoŋ ere na!’ Ŋkpal manɛ so, Ebɔrɛ be kuwura na tea wɔ menyi to.”
22Ndoŋ nna nɛ e kaŋɛ mbe bebɛsopo na le: “Kachako menyeeŋ yɛlga ma, Nyiŋgbasa Pibinyɛn be nchɛ be kukoŋwule, ama menyi alɛ maaŋ nya kumo n wu. 23Amo be jemanɛ na so basa beeŋ kaŋɛ menyi le: ‘Men keni, mo e wɔ ndoŋ ere na ŋko mo e wɔ nfe ere na!’ 24Men sa maŋ kaŋ yɔ ŋko m bɛ bumo so. Ŋkpal manɛ so, kananɛ bɔrɛ bee kaa yili awɔlpa be kaba ko so n nyɛkpɛ n ya chute kaba ko so na nɛ ma, Nyiŋgbasa Pibinyɛn beeŋ ba du kachɛ nɛ meeŋ ba na. 25Ama pɔɛŋ nɛ asheŋ ere kikɛ e wora, ma, Nyiŋgbasa Pibinyɛn beeŋ ji awurfoŋ damta nɛ kanaŋ ere to ebi e kini ma. 26Ma, Nyiŋgbasa Pibinyɛn be jemanɛ beeŋ ba kaa du fanɛ Nowa be jemanɛ na gbagba nna le chap. 27Basa daa wɔtɔ nna a ji a nuu nɛ benyɛn bee ta beche nɛ beche malɛ bee yɔ kakil to hale loŋ nɛ kachako nɛ Nowa ya luri ekuloŋgboŋ na to nɛ nchugboŋ na ba mur bumo kikɛ nyam. 28Lɔt gba be jemanɛ basa daa wɔtɔ nna a ji a nuu nsaa ji yawu nsaa duu asɔ nsaa pɔr ebuana. 29Ama kachɛ nɛ Lɔt lar Sodɔm be kade na to nɛ edɛ nɛ abɔrɛjembubi tushiso shi ebɔrɛso n tɔr m mur bumo kikɛ nyam. 30To, loŋ gbagba be kebaawɔtɔ nɛ basa beeŋ baa kɔ kachɛ nɛ ma, Nyiŋgbasa Pibinyɛn beeŋ lara ma kumu ŋ ŋini durnya ere na. 31Kumo be kachɛ na, nɛ fanɛ esa wɔ mbe kuchoŋi so nɛ mbe asɔ wɔ ebu to, e sa maŋ naŋ gbelge m ba ta amo. Nɛ ekama malɛ nɛ e wɔ ndɔ to kumo be kamɔnchɛ na, e sa maŋ bɛta n ya ta mbe asɔ. 32Men baa nyiŋi kusɔ nɛ k daŋ nya Lɔt be eche na. 33Ekama nɛ e bee sha mbe ŋkpa ga, beeŋ paŋ kumo, ama ekama nɛ e paŋ mbe ŋkpa, beeŋ nya kumo. 34Kumo be kamɔnchɛ be kanyɛso benyɛn anyɔ beeŋ baa dese gedo koŋwule so nɛ b ta ekoŋwule nseŋ ka enyɔsopo na. 35Beche anyɔ beeŋ baa wɔ kaboŋ koŋwule a kɔr asɔ nɛ b ta ekoŋwule nseŋ ka enyɔsopo na. 36Kumo be kamɔnchɛ na benyɛn anyɔ beeŋ baa wɔ ndɔ to nɛ b ta ekoŋwule nseŋ ka enyɔsopo na.” 37Nɛ b bishi mo: “Enyɛnpe, nnɛ nɛ le be asheŋ ere kikɛ beeŋ wora?” Nɛ e kaŋɛ bumo: “Kakpa nɛ kusɔ wuso dese, ndoŋ nɛ ejita bee chala a mel.”
18Ekulpoche nɛ demujipo ko be asheŋ
1Nɛ Yesu bɔ bumo keŋasa ere a ŋini kananɛ a daga fanɛ b baa kule Ebɔrɛ saŋkama nsaa maa pɔ aba. 2E yɛ: “Demujipowura ko e daa wɔ kadegboŋ ko to a maa ŋana Ebɔrɛ, mo alɛ maa sa nyiŋgbasa kikɛ bunyaŋ. 3Ekulpoche ko malɛ daa wɔ kade na to a wɔtɔ a ba mo kutɔ m ba kaa kaŋɛ mo le: ‘Jande, keni ma nɛ ma doŋ be demu ere to n ji kashenteŋ n sɔ ma n yige.’ 4Sososo demujipowura na daŋ kini kenu nna n sa ekulpoche na, ama kumo be kaman nɛ e gben ŋ kaŋɛ mbe kumu le: 5‘N nyi ŋ ka maa ŋana Ebɔrɛ, ma alɛ maa sa nyiŋgbasa kikɛ bunyaŋ, ama ŋkpal kananɛ kache ere bee tɔrɔ ma ere so, meeŋ keni mbe kesheŋ na to n sa mo. Nɛ mannɛ aloŋ, e beeŋ baa wɔtɔ a ba nfe loŋ hale nɛ ebɔl e ya lar ma.’ ”
6Nɛ Yesu kaŋɛ basa na le: “Men nu kusɔ nɛ demujipo kebirkɔnshiwura na kaŋɛ nna na. 7To, nɛ a ji nuso nɛ Ebɔrɛ bre maaŋ keni mbe basa laraso nɛ b wɔtɔ a shu kapa nɛ kanyɛ a tre mo na be asheŋ to n sa bumo? E beeŋ kini kenu manaŋ n sa bumo a? 8Ma e kaŋɛ menyi na fanɛ e beeŋ keni bumo be asheŋ na to amo be ekpa so manaŋ n sa bumo. Ama nɛ fanɛ ma, Nyiŋgbasa Pibinyɛn na kaŋ ba durnya to, meeŋ nya basa nɛ b kɔ yirda na a?”
Farisinyɛn ko nɛ lamposɔpo ko be asheŋ
9Yesu e daŋ bɔ basa nɛ b daŋ yirda bumo gbagba be alelasheŋ a tama fanɛ b la basa cheembi nsaa wɔtɔ a fɛl beko na keŋasa ere. 10E yɛ: “Basa anyɔ ko daŋ yɔ bɔrɛlambu to nɛ b ya kule Ebɔrɛ. Eko daa la Farisi nna nɛ eko malɛ la lamposɔpo. 11Ndoŋ nna nɛ Farisinyɛn na ya yili ŋ kule Ebɔrɛ ŋ kaŋɛ: ‘Ebɔrɛ, mee chɔrɔ fo ga fanɛ ma ere maŋ du fanɛ m braana a suge basa ŋko a la esa lubi ŋko a la esa nɛ e wɔtɔ a kɔ eche nsaa di beche jijiga ŋko a du fanɛ lamposɔpo nɛ e yil ere gba. 12Ela anyɔ nɛ mee kishi bɔkwe kama to nsaa lara ma kpanjawu to be kusɔ kama be kudukudusopo a ba bɔrɛlambu ere to.’ 13Ndoŋ nna nɛ lamposɔpo na malɛ ya yili kufɔ ŋ kur kumu n yuu kasawule nseŋ bri mbe kagbene so ŋ kaŋɛ: ‘Ebɔrɛ, n la alubiworapo nna, wu ma kuwɔr.’ ” 14Nɛ Yesu naŋ kaŋɛ: “Ma e kaŋɛ menyi na fanɛ Ebɔrɛ shin nɛ lamposɔpo na ki elelapo mbe anishito n yɔ epe. Ama Farisinyɛn na bre maŋ nya loŋ, ŋkpal manɛ so, esa kama nɛ e bee maŋ mbe kumu so, baaŋ bar mo kaseto, ama ekama nɛ e bee bar mbe kumu kaseto, baaŋ maŋ mo so.”
Yesu ka nɛfa mbiwurbi be asheŋ
(Matiu 19:13-15; Maak 10:13-16)
15Kachako basa daa bar mbiwurbi gba Yesu kutɔ nna fanɛ e beta bumo, ama mbe bebɛsopo na ka wu loŋ nɛ b fara a ŋmenyaŋ basa na. 16Ndoŋ nna nɛ Yesu tre bumo ŋ kaŋɛ le: “Men shin nɛ mbia na e baa ba ma kutɔ, men sa maa kuŋ bumo ekpa, ŋkpal manɛ so, Ebɔrɛ be kuwura na la loŋ be basa peya nna. 17Kashenteŋ nɛ mee kaŋɛ menyi nna fanɛ esa kama nɛ e maŋ sɔ Ebɔrɛ be kuwura na fanɛ kebibi maaŋ luri kumo to kikɛ.”
Damawura ko be asheŋ
(Matiu 19:16-30; Maak 10:17-31)
18Nɛ Juwebi be ebunyampo ko bishi Yesu le: “Eŋinipo lela, manɛ nɛ meeŋ wora n tiŋ n nya ŋkpa nɛ k maŋ kɔ ekar na?” 19Nɛ Yesu bishi mo: “Manɛ e ba nɛ fee tre ma elelapo? Elelapo kama maŋ wɔtɔ she Ebɔrɛ nawule. 20Fo nyi mbraana nɛ a bee kaŋɛ, sa maa ji kubojua, sa maŋ kaŋ mɔ, sa maŋ kaŋ yuri, sa maŋ kaŋ ji efɛ be shɛda, baa bunyaŋ fo tuto nɛ fo nio na ŋko?” 21Nɛ kanyɛn na kaŋɛ le: “Ma kebiato kikɛ nɛ m bɛ amo ere kikɛ so.” 22Yesu ka nu loŋ nɛ e kaŋɛ kanyɛn na le: “Kusɔ koŋwule e kraŋ ka nɛ fo wora. Kumo alɛ nde: Ya fa fo asɔ kikɛ nyam n ta amo be amansherbi n chige betirpo. Loŋ nɛ feeŋ nya ekpanjawu ashi ebɔrɛso. Ade be kaman nɛ fo ba bɛ ma so.” 23Kanyɛn na ka nu loŋ nɛ mbe kagbene jija mo, ŋkpal manɛ so, e daa la damawura gbagba nna kashenteŋto. 24Ndoŋ nna nɛ Yesu keni mo boeŋ nseŋ kaŋɛ le: “Kashenteŋto, a beeŋ nu damawuraana ga pɔɛŋ nɛ b luri Ebɔrɛ be kuwura na to. 25Damawura be keluri Ebɔrɛ be kuwura na to du kpakpa a chɔ b ka beeŋ ta kemamprɔŋ n wɔtɔ kebasibi be kemaŋ to.” 26Ndoŋ nna nɛ basa nɛ b nu Yesu be kamalga na bishi mo: “To, nɛ basa mo malɛ e naaŋ tiŋ n nya kumɔlga?” 27Nɛ Yesu kaŋɛ bumo le: “Kusɔ nɛ nyiŋgbasa maaŋ tiŋ n wora, Ebɔrɛ bre beeŋ tiŋ n wora kumo.”
28Nɛ Pita kaŋɛ Yesu: “Keni, anyi ere yige anyi be asɔ kikɛ nna nseŋ ba kaa bɛ fo so na.” 29Nɛ Yesu kaŋɛ bumo le: “Ma e kaŋɛ menyi kashenteŋto na fanɛ esa kama nɛ e yige mo pe ŋko mbe eche ŋko mo sipoana nɛ mo daana ŋko mo nio nɛ mo tuto ŋko mbe mbia ŋkpal Ebɔrɛ be kuwura na so, 30amodoŋwura beeŋ nya bumo nɛ e yige na be bedamta naniere n tal to nɛ b baa chɔ bumo nɛ e yige na nɛ jemanɛ nɛ k bee ba na to e naaŋ nya ŋkpa nɛ k maŋ kɔ ekar na.”
Yesu ka naŋ malga mbe luwu be asheŋ
(Matiu 20:17-19; Maak 10:32-34)
31Saŋko Yesu keta mbe bebɛsopo na n lar ekarso ŋ kaŋɛ bumo le: “Men keni, anyee yɔ Jerusalɛm nna nɛ asɔ nɛ anebiana na wu ma, Nyiŋgbasa Pibinyɛn be asheŋ n sibɛ n nase na kikɛ e ya bɔla ekpa. 32Ŋkpal manɛ so, baaŋ ya ta ma m bɔɔ nnyamase enɔ nɛ b wora ma eyurto nɛ amɔmɔshiasheŋ damta nseŋ tuu echɔl n fea ma. 33Baaŋ ya kuya ma so nseŋ mɔ ma. Ama kumo be nchɛ asa to meeŋ tiŋi luwu na to.” 34Ama bebɛsopo na daa maŋ pin mbe mmalga na be kekama to, ŋkpal manɛ so, Ebɔrɛ daa maŋ bugi amo be afito n sa bumo, amoso, b daa maŋ pin mbe mmalga na to.
Yesu ka chɛ tanponyɛn ko be asheŋ
(Matiu 20:29-34; Maak 10:46-52)
35E ka ba kaa taga to Jɛriko nɛ tanponyɛn ko tase ekpakar a kule. 36E ka nu jimaŋ ka bee choŋ nɛ e bishi kusɔ nɛ k ba. 37Nɛ b kaŋɛ mo le: “Nazarɛt be Yesu e naa choŋ.” 38Ndoŋ nna nɛ e boŋ to a tre Yesu a kaŋɛ le: “Yesu, Ewura Deevid mo Nanabi, wu ma kuwɔr!” 39Nɛ basa nɛ b daa wɔ anishito na ponte mo so ŋ kaŋɛ mo fanɛ e lo mbe kɔnɔ, ama e lɔŋɛ m boŋ to a chɔ sososo na a kaŋɛ: “Ewura Deevid mo Nanabi wu ma kuwɔr!” 40Ndoŋ nna nɛ Yesu yili nseŋ kaŋɛ fanɛ b bar tanponyɛn na mo kutɔ. E ka ba taga to nɛ Yesu bishi mo: “Manɛ nɛ fee sha fanɛ n wora n sa fo?” 41Nɛ kanyɛn na kaŋɛ mo: “Enyɛnpe mee sha ŋ ka naŋ nya ma anishi nna a wu.” 42Kumo be kaman nɛ Yesu kaŋɛ mo le: “Naŋ nya fo anishi a wu. Fo yirda e chɛ fo.” 43Epul na malɛ to nɛ kanyɛn na nya mbe anishi a wu nseŋ bɛ Yesu so a di Ebɔrɛ epaŋ. Basa na kikɛ ka wu kumo be loŋ nɛ b di Ebɔrɛ epaŋ ga.
19Yesu nɛ Zakiyes be asheŋ
1Nɛ Yesu ba bɔla Jɛriko be kade to a choŋ. 2Kanyɛn ko malɛ daa wɔtɔ nɛ baa tre mo Zakiyes. E daa la elamposɔpoana na be enimu ko nna a la damawura nseŋ daŋ wora ania ga nɛ e wu esa nɛ Yesu daa la, 3ama e daa maŋ tiŋ ŋkpal jimaŋ nɛ b daŋ shɛr ndoŋ na nɛ kananɛ mo gbagba daa du shiimbi so. 4Ndoŋ nna nɛ e kpal loŋ so n ta ekpa nɛ Yesu beeŋ bɔla so na so n shile n juŋkpar n ya dii sikamɔɔ be kedibi a tase so nɛ Yesu e ba kaa bɔla ndoŋ a choŋ nɛ e wu mo. 5Yesu ka ba fo kedibi na ase nɛ e maŋ kumu so ŋ keni mo nseŋ kaŋɛ mo le: “Zakiyes nya manaŋ ŋ gbelge m ba, ŋkpal manɛ so, kabre a daga ŋ ka yɔ fo pe n ya ki fo efɔ.” 6Ndoŋ nna nɛ Zakiyes nya manaŋ ŋ gbelge ŋ keta Yesu kagbenefuliso n yɔ mo pe. 7Basa na kikɛ ka wu loŋ nɛ b bile asheŋ ŋ kaŋɛ: “Men keni, e ka yɔ alubiworapo pe n ya ki mbe efɔ.” 8Nɛ Zakiyes niŋi to n yili nseŋ kaŋɛ Enyɛnpe le: “Enyɛnpe, keni, meeŋ barga ma asɔ to ntuŋ anyɔ so n ta barga to ko ŋ kɛ betirpo, nɛ esa kama malɛ nɛ m puni, meeŋ leŋi amodoŋwura be kusɔ na ntuŋ nna n sa mo.” 9Nɛ Yesu kaŋɛ: “Kabre kumɔlga ba laŋ ere to ebi so, ŋkpal manɛ so, Zakiyes gba la Eebraham mo nanabi nna. 10Ma alɛ Nyiŋgbasa Pibinyɛn ba na nɛ m ba fin basa nseŋ mɔlga bumo ashi bumo be alubi to.”
Eshuwa be amansherbi be keŋasa be asheŋ
11Basa na ka yil a nu asheŋ na nɛ Yesu naŋ bɔ bumo keŋasa ere ŋkpal e ka daŋ taga to Jerusalɛm nɛ ŋkpal b ka daa tama fanɛ epul na to nɛ Ebɔrɛ be kuwura na daa shin nɛ k lar efuli so so. 12Ndoŋ nna nɛ e kpal loŋ so ŋ kaŋɛ bumo: “Ebunyamponyɛn ko e daŋ lar mo pe n yɔ efuli wɔfɔ ko so nɛ e ya ji kuwura nseŋ bɛta m ba. 13E ka daa shin nɛ e yɔ nɛ e tre mbe anya kudu ko n ta pɔŋ kudu m bɔɔ bumo enɔ nseŋ kaŋɛ bumo le: ‘Men baa kɔ amansherbi ere to a ji yawu hale nɛ n naŋ ya bɛta m ba.’ 14Mbe efuli so ebi malɛ daŋ kishi mo ga, amoso, e ka yɔ nɛ b shuŋi mbɔ fanɛ b bɛ mo so n ya kaŋɛ bumo nɛ baaŋ buu mo kuwura na le: ‘Anyi ere maa sha kanyɛn ere ka ki anyi be ewura.’ 15Kanyɛn na ka nya mbe kuwura nseŋ bɛta m ba epe nɛ e shin nɛ b tre mbe anya nɛ e daŋ ta amansherbi na n sa na nɛ e bishi bumo etɔnɔ mo nɛ b ta amansherbi na n ji yawu n nya. 16Ndoŋ nna nɛ ejuŋkparso na ba kaŋɛ mo le: ‘Enyɛnpe, n ta fo pɔŋ koŋwule na n nya pɔŋ kudu n ti so.’ 17Nɛ enyɛnpe na kaŋɛ mo: ‘Mbo, kenya lela, fo wora asɔ. Fo ka baŋ ta gbrɛbi ere n shuŋ le ere nɛ m pin fanɛ meeŋ tiŋ n yirda fo, amoso, naniere n sa fo nde kudu nɛ fo baa keni so.’ 18Ejuŋkparso na be kaman nɛ enyɔsopo ba kaŋɛ mo le: ‘Enyɛnpe, n ta fo pɔŋ koŋwule na n nya pɔŋ anu n ti so.’ 19Nɛ enyɛnpe na kaŋɛ mo alɛ le: ‘N sa fo alɛ nde anu nɛ fo baa keni so.’ 20Nɛ emo nɛ e naŋ bɛ so malɛ ba kaŋɛ enyɛnpe na le: ‘Enyɛnpe, fo pɔŋ koŋwule na nde. N ta kumo nna n wɔtɔ kechɛbi to ŋ kre n nase, 21ŋkpal manɛ so, n daa ŋana fo kagbene nna. Ŋkpal manɛ so, n nyi kananɛ fo la kumukpakpasowura. Kusɔ nɛ fo maŋ ta n nase, kumo nɛ fee ta, asɔ nɛ fo maŋ duu, amo nɛ fee teŋi.’
22Nɛ enyɛnpe na kaŋɛ mo le: ‘Kusɔ nɛ fee malga ere gbagba nɛ meeŋ ta n ji fo demu, kenya lubi ere. Fo yɛ fo nyi ŋ ka la kumukpakpasowura a ta kusɔ nɛ m maŋ ta n nase nsaa teŋi asɔ nɛ m maŋ duu ŋko? 23Nɛ manɛ e ba nɛ fo daa maŋ ta ma amansherbi na n ya yili amansherbi be eyilikpa nɛ n daŋ ba m ba nya nchu.’ 24Ndoŋ nna nɛ e kaŋɛ anya nɛ b daa yil ndoŋ na le: ‘Men sɔ pɔŋ koŋwule na mo kutɔ n sa emo nɛ e nya pɔŋ kudu na.’ 25Nɛ b bishi enyɛnpe na le: ‘Enyɛnpe, nɛ mo alɛ ka kɔ pɔŋ kudu ai?’ 26Nɛ enyɛnpe na kaŋɛ: ‘Ma e kaŋɛ menyi na fanɛ ekama nɛ e kɔ beeŋ naŋ nya n ti so nɛ ekama nɛ e maŋ kɔ, gbrɛ nɛ e kɔ na gba, baaŋ sɔ kumo mo kutɔ.’ 27Ade kikɛ be kaman nɛ enyɛnpe na kaŋɛ le: ‘To, naniere men ya pɛ ma doŋana nɛ b daŋ kaŋɛ fanɛ m maaŋ ki bumo be ewura na m ba teŋ bumo ma anishito.’ ” 28Yesu ka malga asheŋ ere kikɛ n loge nɛ e naŋ pɛ Jerusalɛm be ekpa n juŋkpar bumo a yɔ.
Yesu ka luri Jerusalɛm bunyanso be asheŋ
(Matiu 21:1-11; Maak 11:1-11; Jɔn 12:12-19)
29A ka ba ka gbrɛbi nɛ e fo Bɛtfagi nɛ Bɛtani be nde to nɛ a wɔ kebee nɛ baa tre Ɔlifs be kebee na ase, nɛ e ta le be kubɔya ere n shuŋi bebɛsopo na be benyɔ ŋ kaŋɛ bumo: 30“Men yɔ kadebi nɛ k ya kaa wɔ menyi be anishito ere to. Men baŋ ya kaa luri kumo to, menyeeŋ wu b ka chɛ kurmafɔlbi ko m muni. Esa kikɛ maŋ naŋ dii kumo. Men saŋɛ kumo m bar ma nfe. 31Nɛ esa kama nɛ e kaŋ bishi menyi le: ‘Manɛ e ba nɛ menyee saŋɛ kumo?’ Men kaŋɛ mo le: ‘Enyɛnpe na e naa sha kumo.’ ” 32Ndoŋ nna nɛ bumo nɛ Yesu shuŋi na yɔ n ya wu fanɛ asheŋ nɛ Yesu kaŋɛ bumo na gbagba kikɛ chap e wora. 33B ka ya kaa saŋɛ kurmafɔlbi na nɛ kurmawuraana bishi bumo le: “Manɛ e ba nɛ menyee saŋɛ kurmafɔlbi na?” 34Nɛ b kaŋɛ bumo le: “Enyɛnpe na e naa sha kumo.” 35Kumo be kaman nɛ b keta kurmafɔlbi na m bar Yesu nseŋ ba ta bumo be asɔbuuso ko n deŋi kumo so nseŋ shin nɛ Yesu dii n chena so. 36Yesu ka bee dii kurma na a yɔ nɛ basa ta bumo be asɔbuuso ko a parga to a nase ekpa to. 37E ka ba taga to Ɔlifs be kebee so be kegbelge na nɛ mbe bebɛsopo kikɛ fara a di Ebɔrɛ epaŋ awɔrso nɛ kagbenefuliso, ŋkpal emamachisheŋ damta nɛ b daŋ wu na kikɛ so. 38Le nɛ b daŋ kaŋɛ:
“Nɛfa la Ewura nɛ e shi Enyɛnpe be ketre to a ba na peya nna.
Kagbenewushi e baa wɔ ebɔrɛso
nɛ kemaŋkura e baa la Enyɛnpetale peya.”
39Ndoŋ nna nɛ Efarisiana nɛ b daa wɔ jimaŋ na to na be beko kaŋɛ Yesu le: “Eŋinipo, kaŋɛ fo bebɛsopo ere nɛ b lo to.” 40Nɛ Yesu kaŋɛ Efarisiana na le: “Ma e kaŋɛ menyi na fanɛ nɛ b lo to gba ajembu ere beeŋ boŋ to n di ma epaŋ.”
Yesu ka kpal Jerusalɛmebi so n shu be asheŋ
41Yesu ka ba kaa taga to Jerusalɛm be kade na to nseŋ keni kumo, 42e shu na nseŋ kaŋɛ le: “Alako kabre, menyi alɛ gba daa nyi asɔ nɛ a bee bar kagbenewushi nna. Ama b ta amo ŋ ŋana menyi so. 43Ŋkpal manɛ so, saŋko beeŋ ba nɛ men doŋana e ba pɔr egbal ŋ kulti menyi be kade ere nseŋ chambɔ kaba kama so ŋ kulti kade na 44nseŋ da menyi be kade ere n lɛ kasawule nseŋ mur menyi kikɛ nɛ kumo to be egbalana ere kikɛ e buri to nyam n deŋi abar so le kululu. Ŋkpal manɛ so, men daa maŋ pin jemanɛ nɛ Ebɔrɛ daŋ ba nɛ e ba mɔlga menyi na.”
Yesu ka ju yawujipoana ashi bɔrɛlambu na to be asheŋ
(Matiu 21:12-17; Maak 11:15-19; Jɔn 2:13-22)
45Ndoŋ nna nɛ Yesu luri bɔrɛlambu na to n fara a ju bumo nɛ b daa wɔ kumo be kelɔnɛ so a ji yawu na a lar kowu 46nsaa kaŋɛ bumo le: “Abɔrɛsibɛ na bee kaŋɛ fanɛ Ebɔrɛ kaŋɛ: ‘A daga ma kowu ka la kabɔrɛkule be kakpa.’ Ama menyi ere ta kumo ŋ ki beyu be eŋanakpa.” 47Ade be kaman nɛ e wɔtɔ a yɔ bɔrɛlambu na to kachɛ kama n ya kaa ŋini basa abɔrɛsheŋ. Ndoŋ nna nɛ bɔrɛmatapowuraana na nɛ mbraŋinipoana na nɛ kade na to be benimuana fara a fin kananɛ baaŋ wora m mɔ mo. 48Ama bumo alɛ daa maŋ tiŋ n nya shɛŋ n wora ŋkpal kananɛ basa daŋ baa wɔtɔ a nu mbe kamalga na so.
20B ka bishi Yesu kakpa nɛ mbe eleŋ shi be asheŋ
(Matiu 21:23-27; Maak 11:27-33)
1Kachako Yesu ka wɔ bɔrɛlambu na to a ŋini basa nsaa bɔ baru lela na a sa basa nɛ bɔrɛmatapowuraana na nɛ mbraŋinipoana na nɛ benimuana na ba ndoŋ m ba bishi mo le: 2“Kaŋɛ anyi eleŋ nɛ fo kɔ a wɔtɔ a wora asheŋ ere ŋko wanɛ e sa fo loŋ be eleŋ.” 3Nɛ Yesu kaŋɛ bumo: “Ma alɛ gba beeŋ bishi menyi kesheŋ bishiso ko. 4To, men kaŋɛ ma, Jɔn be kabɔrɛbɛr na be asheŋ daŋ shi ebɔrɛso nna ŋko enyiŋgbasa kutɔ?” 5Ndoŋ nna nɛ b fara a bishi abar kusɔ nɛ baaŋ kaŋɛ Yesu. B yɛ: “Nɛ an baŋ kaŋɛ fanɛ: ‘Ebɔrɛso nɛ a shi’, e beeŋ bishi anyi: ‘Nɛ manɛ e ba nɛ men maŋ yirda mo?’ 6Nɛ anyi alɛ naŋ kaŋɛ: ‘A shi enyiŋgbasa kutɔ nna’, basa ere kikɛ beeŋ kpa anyi ajembu, ŋkpal manɛ so, bumo ere be ekama baŋ yirda mbe kagbene to nna fanɛ Jɔn daa la anebi nna.” 7Amoso, kusɔ nɛ b daŋ kaŋɛ e la fanɛ b maŋ nyi kakpa nɛ a shi. 8Ndoŋ nna nɛ Yesu malɛ kaŋɛ bumo: “To, ma alɛ gba maaŋ kaŋɛ menyi kakpa nɛ eleŋ nɛ ŋ kɔ a wɔtɔ a wora asheŋ na shi.”
Paawuraana be asheŋ
(Matiu 21:33-46; Maak 12:1-12)
9Ade be kaman nɛ Yesu naŋ fara a bɔ keŋasa ere a sa basa na. E yɛ: “Kanyɛn ko e daŋ dɔ ndibi sɔrso be kudɔ nseŋ ta kumo m bɔɔ paawuraana enɔ fanɛ b baa keni so nseŋ yɔ efuli pɔtɛ ko so nɛ e ya wora nchɛnnyɔ. 10Asɔrso na be kechuge be jemanɛ ka ya fo nɛ e shuŋi kenya ko paawuraana na kutɔ fanɛ b sa mo kudɔ na to be asɔrso na be ako. Nɛ paawuraana na bri kenya na nseŋ bɛta mo n yɔ nɛ enɔfuloŋ. 11Nɛ kudɔ na wura naŋ bɛta n shuŋi kenya ko paawuraana na kutɔ nɛ b ya bri mo alɛ gba n wora mo amɔmɔshiasheŋ nseŋ bɛta mo n yɔ nɛ enɔfuloŋ. 12Nɛ e naŋ bɛta n shuŋi kenya sasopo ko nɛ b ya doro mo alɛ gba nseŋ gberge mo n lar kudɔ na to n ya lɛ. 13Ndoŋ nna nɛ kudɔ na wura na fara a bishi mbe kumu le: ‘Naniere nuso nɛ meeŋ wora?’ Ndoŋ nna nɛ le be nfɛra ba mbe kumu to nɛ e kaŋɛ: ‘Meeŋ shuŋi m pibi shaso ere, ashere mo ere, baaŋ bunyaŋ mo.’ 14Ama paawuraana na ka ya wu kebia na nɛ b kaŋɛ abar: ‘Men keni, kudɔ ere wura be kapetɛjipo nde, men shin nɛ an mɔ mo nɛ asɔ na e ki anyeya.’ 15Ndoŋ nna nɛ b gberge mo n lar kudɔ na to n ya mɔ mo.” Nɛ Yesu bishi basa na le: “To, manɛ nɛ kudɔ na wura beeŋ wora paawuraana na? 16E beeŋ ba mɔ paawuraana na nseŋ ta ndibi sɔrso be kudɔ na n sa paawuraana popɔr.” Basa na ka nu kusɔ nɛ Yesu malga na nɛ b kaŋɛ le: 17“Ebɔrɛ e baa pete anyi.” Nɛ Yesu keni bumo nseŋ bishi bumo le: “Mannɛ le nɛ abɔrɛsibɛ na bee kaŋɛ:
‘Kejembu mo nɛ bepɔrpo kini na
e ba ki ebu na be kebonfu be gbaltɔlase lela na’ a?
18Esa kama nɛ e tɔr loŋ be kejembu so, e beeŋ buri to le burburbi nɛ ekama malɛ nɛ k tɔr mo so, e beeŋ bɛa to cheche.”
Lampo be keka be asheŋ
(Matiu 22:15-22; Maak 12:13-17)
19Mbraŋinipoana na nɛ bɔrɛmatapowuraana na ka pin fanɛ bumo nɛ Yesu bɔ keŋasa na nɛ b wora ania a fin kananɛ baaŋ wora m pɛ mo epul na kikɛ to. 20Ama bumo alɛ daa ŋana basa na nna. Nɛ b fara a tɛ mo nseŋ shuŋi basa fanɛ b kute n yɔ mo kutɔ fanɛ b ka la basa lela na n ya lute mo kɔnɔ nɛ e malga n da so nɛ b ta mo m bɔɔ gomena nɛ e daa ji na enɔ. 21Basa na ka ba nɛ b kaŋɛ mo le: “Eŋinipo, an nyi fo ka bee ji kashenteŋ nsaa ŋini basa kashenteŋ be ekpa na, fo alɛ maŋ kɔ ŋkpɛato, kagbene koŋwule nɛ fo kɔ a ŋini basa Ebɔrɛ be ekpa na. 22Amoso, kaŋɛ anyi, anyi be mbra na to k wɔtɔ fanɛ an baa ka lampo a sa Romebi be ewurgboŋ Siza ŋko k maŋ wɔtɔ loŋ?” 23Ama Yesu daŋ pin bumo be kɔnɔnu be kebishi na nseŋ kaŋɛ bumo le: “Men sa ma kemansherbi nɛ ŋ keni.” 24B ka bar kumo nɛ e bishi bumo le: “Esa mo be foto nɛ wanɛ be ketre e deŋ kumo so ere?” Nɛ basa na kaŋɛ: “Ewurgboŋ Siza peya.” 25Nɛ Yesu kaŋɛ bumo: “To, kumo ere, men baa ta asɔ nɛ a la Ewurgboŋ Siza peya a sa mo nsaa ta Ebɔrɛ malɛ peya a sa mo.” 26B daa maŋ tiŋ n ta mbe mmalga na n nya mo basa na to m pɛ. Kananɛ e daŋ sa bumo kamalga na be kifito na daŋ mɔ bumo kɔnɔ ga nɛ b lo to shruum.
B ka bishi Yesu ketiŋi luwu to be asheŋ
(Matiu 22:23-33; Maak 12:18-27)
27Kachako Sadusiebi, bumo nɛ baa kaŋɛ fanɛ ketiŋi luwu to maŋ wɔtɔ na be beko ba Yesu kutɔ m ba bishi mo kesheŋ ere ŋ kaŋɛ: 28“Eŋinipo, anebi Mosis sibɛ n sa anyi fanɛ nɛ enyɛn ta eche a maŋ nya ebi nseŋ wu ŋ ka eche na, enyɛn na mo sipo e ta ekulpoche na ŋ kurge mbia n sa mo da nɛ e wu na. 29To, basa koŋwule beshunu ko e daa wɔtɔ nɛ enimuso ta eche n wu a maŋ kurge mbia. 30Nɛ enyɔsopo na ta ekulpoche na n wu a maŋ nya mbia, nɛ esasopo ta mo a maŋ nya mbia. 31Loŋ koŋwule na e wora bumo beshunu na kikɛ loŋ hale nɛ bumo kikɛ ba wu a maŋ nya mbia. 32Kumo be kaman nɛ eche na malɛ ba wu. 33To, nɛ ketiŋiachɛ na, emo be eche e naaŋ baa la kache na? Ŋkpal manɛ so, bumo beshunu na malɛ kikɛ daŋ ta kache na ŋ ku so.”
34Nɛ Yesu kaŋɛ bumo le: “Durnya ere to be basa nɛ b wɔ ŋkpa to ere be benyɛn wɔtɔ nna a ta beche nɛ beche malɛ bee yɔ kakil to, 35ama benyɛn nɛ beche nɛ b daga ketiŋi luwu to a wɔ ŋkpa to jemanɛ na so na, maaŋ ba kaa ta beche ŋko m ba kaa yɔ kakil to. 36Ŋkpal manɛ so, b maaŋ naŋ tiŋ n wu, baaŋ baa wɔtɔ nna fanɛ emalaika nsaa la Ebɔrɛ be mbia ŋkpal b ka naŋ ba ŋkpa to so. 37To, anebi Mosis gba ŋini basa be ketiŋi luwu to na be asheŋ ashi kupumbi be asheŋ to, ndoŋ nɛ e daŋ tre Enyɛnpe fanɛ Eebraham be Ebɔrɛ nɛ Aizek be Ebɔrɛ nɛ Jeekɔb be Ebɔrɛ na. 38Ebɔrɛ maŋ la bubuni be Ebɔrɛ, e la basa nɛ b wɔ ŋkpa to be Ebɔrɛ nna, ŋkpal manɛ so, mo so nɛ basa kikɛ wɔ ŋkpa to.” 39Ndoŋ nna nɛ mbraŋinipoana na be beko kaŋɛ Yesu: “Eŋinipo, fo malga nɛnɛ.” 40Ŋkpal manɛ so, b daŋ ŋana kenaŋ n tiŋ m bishi mo kusɔ ko.
Esa nɛ Kristo na la be asheŋ
(Matiu 22:41-46; Maak 12:35-37)
41Nɛ Yesu bishi bumo le: “A ji nuso nna nɛ basa bee kaŋɛ fanɛ Ebɔrɛ be esa laraso Kristo na la Ewura Deevid mo Nanabi nna? 42Ŋkpal manɛ so, Deevid gbagba kaŋɛ ashi Nshɛ be Kawɔl na to fanɛ;
Enyɛnpe na kaŋɛ n Nyɛnpe le:
‘Chena ma jisoso nfe
43hale nɛ n ya ta fo doŋana m bɔɔ fo enɔ.’
44Deevid gbagba daŋ tre Kristo na Enyɛnpe nɛ nuso nɛ Kristo na bee wora a la mo nanabi?”
Yesu ka ji mbe bebɛsopo asoe to ŋkpal mbraŋinipoana so be asheŋ
(Matiu 23:1-36; Maak 12:38-40; Luuk 11:37-54)
45Ndoŋ nna nɛ e yili basa na kikɛ be anishito ŋ kaŋɛ mbe bebɛsopo le: 46“Men baa de mbraŋinipoana na so. Bumo e naa sha kebaabuu epiŋi tenteŋ a nite a kilgi to nɛ basa e baa tu bumo kebɛ to a chɔrɔ bumo bunyanso na. Bumo e naa sha kebaachena bunyaŋ be mbɛ so ashi nshɛrbuana to nseŋ naa sha kejigboŋ to be bunyanso be echenakpaana na. 47Bumo e naa puni bekulpocheana a suge bumo be nwu nsaa ta kabɔrɛkule tenteŋ kebirkɔnshiso a kule Ebɔrɛ na. Ŋkpal loŋ be asheŋ ere kikɛ so, bumo be kasogberge beeŋ baa shi a chɔ ekama peya.”
21Ekulpoche be kakɛ be asheŋ
1Yesu ka wu kananɛ damawuraana bee ta bumo be kakɛ a wɔtɔ amansherbi be deka na to na 2nɛ e wu ekulpoche tirpo ko malɛ ka ba ta aninibi anyɔ n wɔtɔ. 3Nɛ e kaŋɛ le: “Ma e kaŋɛ menyi na fanɛ ekulpoche tirpo ere wɔtɔ amansherbi ga ashi amansherbi be deka na to a chɔ bumo nɛ b ka na kikɛ. 4Ŋkpal manɛ so, bekama nɛ b wɔtɔ na kikɛ lara bumo be kedama to be gbrɛgbrɛ nna m ba wɔtɔ, ama mo ere etirpo ta kusɔ nɛ e kɔ kikɛ nna m ba wɔtɔ. E wɔtɔ mbe kusɔ jiso kikɛ.”
Yesu malga bɔrɛlambu na be kebure be asheŋ
5Basa ko ka bee ji bɔrɛlambu na be asheŋ a malga yawu kpakpaso be ajembu nɛ basa ta m pɔr kumo na be asheŋ nɛ Yesu kaŋɛ bumo le: 6“Asɔ nɛ menyee wu ere bre kikɛ, saŋko beeŋ ba nɛ kejembu koŋwule kama gba maaŋ ba ka a bɛ kumo barkasa so. Baaŋ ba da amo kikɛ n lɛ.”
Etɔrɔ nɛ kekishi be kasogberge be asheŋ
7Ndoŋ nna nɛ b bishi mo: “Eŋinipo, saŋɛ mo nɛ kesheŋ nɛ fo malga na beeŋ wora? Nɛ jemanɛ na malɛ ba kaa taga to, manɛ e naaŋ ŋini fanɛ kumo be loŋ be saŋɛ na fo?” 8Nɛ e kaŋɛ bumo le: “Men baa da so nɛ esa kikɛ e sa maŋ fule menyi, ŋkpal manɛ so, basa damta beeŋ ba kaa kɔ ma ketre a na a kaŋɛ le: ‘Ma e la mo!’ ŋko ‘Jemanɛ na fo!’ Men sa maŋ bɛ bumo so. 9Nɛ men kaŋ ba kaa nu fanɛ basa bee kɔ abar ana nseŋ naa nu alantokɔ be asheŋ, men sa maŋ shin nɛ menyi be ŋgbene e baa ku menyi, ŋkpal manɛ so, a daga fanɛ loŋ be asheŋ e juŋkpar n wora pɔɛŋ, ama lalaloge be jemanɛ na maaŋ bɛ so epul na to.”
10Ade be kaman nɛ e naŋ kaŋɛ bumo le: “Efuli ko beeŋ kɔ kuko kena nɛ kuwurgboŋ ko e kɔ kuwurgboŋ nyɔsopo malɛ kena. 11Abembeŋgboŋ beeŋ ba nɛ akoŋ nɛ alɔana e tɔr mboŋ damta. Alemaŋkarsheŋ damta beeŋ shi ebɔrɛso n wora nɛ kufu e pɛ basa ga. 12Ama pɔɛŋ nɛ le be asheŋ malɛ kikɛ e wora, basa beeŋ pɛ menyi n tɔrɔ menyi a ta menyi a bɔɔ nshɛrbuana to be benimuana enɔ nsaa ti menyi ebuana. Basa beeŋ kpal ma ketre so n yɛr menyi bewurgboŋana nɛ egomena be anishito. 13Kumo be jemanɛ na so menyeeŋ nya ekpa n ji ma asheŋ be shɛda. 14Men baa nyi geeŋ menyi be ŋgbene to fanɛ a maŋ daga men ka beeŋ chena n fɛ kananɛ menyeeŋ malga be asheŋ. 15Ŋkpal manɛ so, meeŋ bugi menyi be nnɔ nɛ men doŋana e pɔɔ menyi so ŋ gben ŋko n ji m bri menyi ŋ gben. 16Betuto nɛ benioana nɛ bedaana nɛ bekurgepoana nɛ beteriana beeŋ ta menyi m bɔɔ men doŋana enɔ nɛ b mɔ menyi be beko. 17Ekama beeŋ kpal ma ketre so ŋ kishi menyi, 18ama menyi be kemin koŋwule kama gba maaŋ mur. 19Ama ekama nɛ e ji kanyiti n lar, e beeŋ nya mbe ŋkpa.
Yesu ka malga Jerusalɛm be kemur be asheŋ
(Matiu 24:15-21; Maak 13:14-19)
20Jemanɛ nɛ men baŋ wu benapo ka kulti Jerusalɛm na, men baa nyi fanɛ kade na be kemur be jemanɛ taga to. 21Amo be jemanɛ na, men shin nɛ bumo nɛ b wɔ Judiya be efuli so e shile n yɔ abee ase nɛ bumo nɛ b wɔ kade na be epunto e lar kumo to nɛ bumo nɛ b wɔ ndɔana to e sa maŋ bɛta n luri kade na to, 22ŋkpal manɛ so, naniere baaŋ gberge Israɛlebi kusoe n tal to n shin nɛ abɔrɛsibɛ na kikɛ e bɔla ekpa. 23Yee, kumo be jemanɛ na, bedampoche nɛ beche nɛ b kɔ mbia nɛ b kraa wɔ enɔ to, beeŋ wu asheŋ ga, ŋkpal manɛ so, awurfoŋ damta beeŋ ba durnya ere to nɛ kasogberge e ba basa ere so. 24Basa beeŋ ta etokobi m mɔ bumo be beko nɛ efuliana so ebi kikɛ e pɛ bumo be beko anya n yɔ bumo be efuliana so nɛ nnyamase e mur Jerusalɛm kikɛ nyam. K beeŋ ba du loŋ nna hale nɛ nnyamase na be eleŋ be jemanɛ e ya choŋ.
Nyiŋgbasa Pibinyɛn be keba be asheŋ
(Matiu 24:29-31; Maak 13:24-27)
25Amo be jemanɛ emamachisheŋ beeŋ shi epeŋi so nɛ kufɔl so nɛ achɛkpabi so m ba nɛ durnya ere to ebi be ŋgbene e kaa bumo nɛ b wul to ŋkpal teku be atiligboŋ be egbri nɛ amo be kebagato so. 26Kufu beeŋ pɛ basa, hale nɛ b ya kaa chɛl ŋkpal emamachisheŋ nɛ baaŋ wu a ka beeŋ wora durnya ere to so, ŋkpal manɛ so, ebɔrɛso be eleŋana kikɛ beeŋ wea abarto. 27Saŋɛ na so baaŋ wu ma, Nyiŋgbasa Pibinyɛn ka shi awɔlpa so nɛ eleŋ nɛ kemaŋkura gboŋ a ba. 28To, nɛ asheŋ ere kaŋ ba fara a wora, men maŋ menyi be amuana so n saŋɛ menyi be eyurana to, ŋkpal manɛ so, menyi be kumɔlga be jemanɛ taga to.”
Kakuluwu be kedibi be kesheŋ ŋini be asheŋ
(Matiu 24:32-35; Maak 13:28-31)
29Ade be kaman nɛ e bɔ bumo keŋasa ere ŋ kaŋɛ: “Men baa keni kakuluwu nɛ ndibi kikɛ. 30A baŋ ba kaa purge, menyi alɛ gba beeŋ wu nsaa nyi fanɛ kebleŋ be saŋɛ tea taga to. 31To, loŋ koŋwule na nna fanɛ nɛ asheŋ ere kikɛ kaŋ ba kaa wora, men baa nyi fanɛ Ebɔrɛ be kuwura na be keba nɛ jemanɛ na taga to. 32Kashenteŋto nɛ mee kaŋɛ menyi na fanɛ asheŋ ere kikɛ beeŋ wora pɔɛŋ nɛ mbreebi nɛ b wɔ ŋkpa to ere kikɛ e wu. 33Ebɔrɛso nɛ kasawule kikɛ beeŋ ba mur, ama ma mmalga maa ba nɛ a ba mur kikɛ.
34Ama men baa de menyi be amu so nsaa maa wɔ kebaawɔtɔ jiga nɛ kasanuu nɛ durnya ere to be kasɔsha be kebaawɔtɔ to nɛ menyi be aba e pɔ menyi nɛ kachɛ nɛ ma, Nyiŋgbasa Pibinyɛn beeŋ ba na e purgi menyi fanɛ kejigbelɛ na. 35Ŋkpal manɛ so, kachɛ na beeŋ ba durnyaebi kikɛ so nyam. 36Amoso, men baa da so saŋkama a kule Ebɔrɛ eleŋ nɛ menyeeŋ tiŋ n ta n luri asheŋ nɛ a beeŋ wora ere kikɛ to n lar nseŋ tiŋ m ba yili ma, Nyiŋgbasa Pibinyɛn be anishito.”
37Karechɛ kama e daa wɔ bɔrɛlambu na to nna a ŋini basa abɔrɛsheŋ nɛ kanyɛso nɛ e yɔ kebee nɛ baa tre Ɔlifs be kebee na so n ya kaa wɔtɔ. 38Chipurdidi basa na kikɛ daa ba mo kutɔ bɔrɛlambu na to nna m ba kaa nu mbe mmalga.
22B ka kre Yesu be kemɔ be nia be asheŋ
(Matiu 26:1-5, 14-16; Maak 14:1-2, 10-11; Jɔn 11:45-53)
1Bodobodo nɛ a maŋ kɔ yiisi be Kejigboŋ nɛ baa tre Kebansonchoŋ na ka ba kaa taga to 2nɛ bɔrɛmatapowuraana nɛ mbraŋinipoana daa fin kananɛ baaŋ nya mo m mɔ, ŋkpal manɛ so, b daa ŋana basa na nna.
3Ndoŋ nna nɛ Setani luri Judas Iskareɔt nɛ e daa la bebɛsopo kuduanyɔ na be eko na to, 4nɛ e yɔ bɔrɛmatapowuraana na nɛ bɔrɛlambu to be benimuana na kutɔ nɛ b ya kre kananɛ e beeŋ wora n debɔr Yesu n sa bumo be nia. 5B ka nu loŋ na nɛ bumo be ŋgbene fuli bumo ga nɛ bumo nɛ mo ji amansherbi nɛ baaŋ sa mo be asheŋ n yili. 6Nɛ Judas shuli fanɛ e beeŋ debɔr Yesu nseŋ fara a fin ekpa nɛ e beeŋ bɔla so ŋ ŋana n lar jimaŋ na be kaman n debɔr Yesu n sa bɔrɛmatapowuraana na nɛ benimuana na.
Yesu nɛ mbe bebɛsopo ka ji Kebansonchoŋ be ajibi be asheŋ
(Matiu 26:17-25; Maak 14:12-21; Jɔn 13:21-30)
7Ndoŋ nna nɛ bodobodo nɛ a maŋ kɔ yiisi na be kachɛ fo. Kumo be kamɔnchɛ nɛ baa mɔ Kebansonchoŋ be kpakpafɔlbi a lara sarga na. 8Nɛ Yesu ta le be kubɔya n shuŋi Pita nɛ Jɔn: “Men ya wora Kebansonchoŋ be ajibi na n yili nɛ an ba ji.” 9Nɛ b bishi mo le: “Nnɛ nɛ fee sha fanɛ an ya wora amo?” 10Nɛ e kaŋɛ bumo le: “Men keni nfe, men baŋ luri kade to, kanyɛn ko ka sulɔ kapuya nɛ nchu na beeŋ shɛr menyi to. Men bɛ mo so n ya luri laŋ mo nɛ e beeŋ luri na to, 11nseŋ kaŋɛ laŋ na wura le: ‘Eŋinipo na yɛ: Befɔ be ebu nɛ ma nɛ ma bebɛsopo beeŋ chena n ji Kebansonchoŋ be ajibi na wɔ nnɛ?’ 12E beeŋ ŋini menyi esoso be ebu gboŋgboŋi ko nɛ b bela ase n yili na. Men ya wora ajibi na n yili ndoŋ.” 13Ndoŋ nna nɛ bebɛsopo na yɔ n ya tu asɔ kananɛ Yesu daŋ baŋ malga na chap nseŋ ya wora Kebansonchoŋ be ajibi na n yili.
Enyɛnpe be daŋkarejibi na be asheŋ
(Matiu 26:26-30; Maak 14:22-26; 1 Kɔrintebi 11:23-25)
14Kebansonchoŋ be ajibi na be keji be saŋɛ ka fo nɛ mo nɛ beshuŋipoana na ya kaa tase ejikpa. 15Nɛ e kaŋɛ bumo le: “Pɔɛŋ nɛ n luri ma tɔrɔ to m baŋ yili kumo ma kagbene to nna fanɛ a daga fanɛ ma nɛ menyi e ji Kebansonchoŋ be ajibi ere. 16Ŋkpal manɛ so, m maaŋ naŋ ji kumo kikɛ hale nɛ kumo be kachɛ gbagba na e ya fo m bɔla ekpa ashi Ebɔrɛ be kuwurgboŋ na to.” 17Nɛ e ta kawiebi nɛ asɔnuuso n chɔrɔ Ebɔrɛ n loge nseŋ kaŋɛ le: 18“Men sɔ n chige abar n nuu, ŋkpal manɛ so, ma e kaŋɛ menyi na fanɛ yili kabre a yɔ m maaŋ naŋ nuu le be waindibi be yabra kikɛ hale nɛ Ebɔrɛ be kuwura na be jemanɛ e ya ba.” 19Kumo be kaman nɛ e ta bodobodo n chɔrɔ Ebɔrɛ n loge nseŋ bu kumo to n ta a sa bumo nsaa kaŋɛ le: “Ma eyur nɛ ŋ kɔ a sa menyi nde. 20Men baa wora loŋ a nyiŋi ma.” Ajibi na be kaman nɛ e ta kawiebi na malɛ n wora kananɛ e daŋ keta bodobodo na n wora na nseŋ kaŋɛ bumo: “Kawiebi ere to be asɔnuuso nɛ baa duga a sa menyi ere e la Ebɔrɛ nɛ dimɛdi be kɔnɔkoŋwule be ŋkre popɔr nɛ k wɔtɔ ŋkpal ma ŋklaŋ so na.
21Men keni, emo nɛ e beeŋ debɔr ma e tase ma kutɔ ejikpa nfe a ji na. 22Ma, Nyiŋgbasa Pibinyɛn bee yɔ luwu to fanɛ kananɛ b nase kumo abɔrɛsibɛ na to na, ama asheŋ maaŋ nyalɛ n sa emo nɛ e beeŋ debɔr ma na kikɛ.” 23Nɛ b fara a bishi abar fanɛ bumo to be emo e naaŋ nya kagbene n debɔr mo na.
Bebɛsopo na ka ji abar emɔrɔ a yɔ be asheŋ
24Ndoŋ nna nɛ bebɛsopo na ji abar emɔrɔ a fin bumo to be emo nɛ e beeŋ ba ki bumo kikɛ be enimu. 25Nɛ Yesu kaŋɛ bumo le: “Durnya to be bewura e wɔ basa a ŋini bumo eleŋ, nɛ basa malɛ bee tre bumo be benimuana belelapo. 26Ama menyi ere to, mannɛ aloŋ nɛ k du. Menyi ere e shin nɛ menyi kikɛ to be enimu e ki ekama be kebibi n shin nɛ menyi kikɛ to be ejuŋkparpo e ki ekama be emantopo a shuŋ ekama. 27Ŋkpal manɛ so, esa nɛ e bee chena ejikpa a wushi nɛ emo nɛ e bee bar mo ajibi ndoŋ, emo e chɔ mo barkasa? Mannɛ emo nɛ e bee chena ejikpa a wushi na e chɔ emo nɛ e bee bar ajibi na a? Ama men keni, ma ere ka wɔ menyi to a shuŋ menyi.
28Menyi e la bumo nɛ b ji kanyiti ŋ kraŋ tu ma a wɔ ma awurfoŋ to na. 29Kananɛ n Tuto lara ma nɛ ŋ ki ewura na nɛ ma alɛ gba bee lara menyi nɛ men ki bewura n tu ma 30n ji nseŋ nuu ashi ma kuwura to nseŋ naaŋ chena nwurputiana so n ji Israɛlebi be nnaŋ kuduanyɔ na demu.”
Yesu ka wu ŋ kaŋɛ Pita ka beeŋ lar mo kaman be asheŋ
(Matiu 26:31-35; Maak 14:27-31; Jɔn 13:36-38)
31Nɛ Yesu kaŋɛ: “Saimɔn Saimɔn, keni, Setani kule Ebɔrɛ ekpa fanɛ e bee sha kewora menyi yɛryɛrbi fanɛ kananɛ baa gbaŋgbaŋ aboyunyifu to na, 32ama ŋ kule Ebɔrɛ n sa fo fanɛ fo yirda e tiŋ a kɔ fo to kpakpa a yil. Nɛ fo alɛ ka baŋ lar loŋ be kebaawɔtɔ na to, fo leŋ fo kurgepoana na to.” 33Nɛ Pita kaŋɛ mo le: “Enyɛnpe, nɛ fee yɔ kabuti to nɛ luwu to gba, ma nɛ fo beeŋ yɔ.” 34Nɛ Yesu kaŋɛ Pita le: “Pita, ma e kaŋɛ fo na fanɛ pɔɛŋ nɛ koshinyɛn e boŋ kanyɛ ere, feeŋ chɛ ale asa ŋ kaŋɛ fanɛ fo maŋ nyi ma.”
35Nɛ e bishi bumo le: “Ŋ ka daa maŋ ta kɔlgu ŋko adiiku ŋko asɛbta n shuŋi menyi nɛ men yɔ na, men daŋ ya paŋ kusɔ ko a?” Nɛ b kaŋɛ mo: “An daa maŋ ya paŋ shɛŋ.” 36Nɛ e kaŋɛ bumo: “To, naniere bre, ekama nɛ e kɔ kɔlgu ŋko adiiku, e ta kumo. Nɛ ekama malɛ nɛ e maŋ kɔ tokobi e fa mbe kusɔbuuso n ta amansherbi na n tɔ kuko. 37Ŋkpal manɛ so, ma e kaŋɛ menyi na fanɛ abɔrɛsibɛ nɛ a bee kaŋɛ fanɛ b ta ma n ti alubiworapoana so na daga kebɔla ekpa, ŋkpal manɛ so, asɔ nɛ b sibɛ a malga ma asheŋ na kikɛ bee bɔla ekpa nna na.” 38Nɛ b kaŋɛ mo: “Enyɛnpe, keni etokobi anyɔ nde.” Nɛ e kaŋɛ bumo le: “A kukwe loŋ.”
Kananɛ Yesu kule Ebɔrɛ ashi Ɔlifs be kebee so be asheŋ
(Matiu 26:36-46; Maak 14:32-42)
39Nɛ e lar kade na to n yɔ Ɔlifs be kebee so fanɛ kananɛ e chɛr a wora na nɛ mbe bebɛsopo na bɛ mo so n yɔ. 40E ka fo ndoŋ nɛ e kaŋɛ bumo le: “Men baa kule Ebɔrɛ fanɛ men maaŋ luri kechɔŋkeni to.” 41Ndoŋ nɛ e yige bumo nseŋ yɔ anishito gbrɛ n ya gbir ŋ kule Ebɔrɛ ŋ kaŋɛ le: 42“Etuto, nɛ k par fo, fo ta awurfoŋ ere ashi ma so, ama mannɛ ma keparso, shin nɛ k baa la feya.” 43Nɛ malaika ko shi ebɔrɛso n lar mo so m ba kaa leŋ mo to. 44Mbe kagbene ka jija mo alegaiso nɛ e bugi kagbene ŋ kule Ebɔrɛ ga hale nɛ kebleŋ ya kaa lar mo so a do kasawule so fanɛ ŋklaŋ. 45E ka yige kabɔrɛkule na nɛ e niŋi to m ba mbe bebɛsopo na kutɔ nɛ baa di ŋkpal kagbenejijaso. 46Nɛ e bishi bumo le: “Manɛ e ba nɛ menyee di? Men koso a kule Ebɔrɛ fanɛ men maaŋ luri kechɔŋkeni to.”
Kananɛ b pɛ Yesu be asheŋ
(Matiu 26:47-56; Maak 14:43-50; Jɔn 18:3-11)
47E kraa malga nna nɛ bebɛsopo kuduanyɔ na to be emo nɛ baa tre Judas na juŋkpar jimaŋ ko m ba ndoŋ m ba firgi n taga to Yesu nɛ e pipe mbe kegbuŋ kechɔrɔso. 48Nɛ Yesu bishi mo le: “Judas, ma, Nyiŋgbasa Pibinyɛn nɛ fee sha kepipe ma kegbuŋ kechɔrɔso n debɔr a?” 49Mbe bebɛsopo nɛ b daa yil ndoŋ na ka wu kesheŋ nɛ k daa shin nɛ k wora na nɛ b bishi mo le: “Enyɛnpe, an baa ŋe bumo etokobi a?” 50Ndoŋ nna nɛ bebɛsopo na to be eko ŋe bɔrɛmatapo nimuso be kenya ko be jiso so be kusoe n chuge. 51Nɛ Yesu kaŋɛ mo: “A kukwe, men sa maŋ naŋ ŋe n ti so.” Kumo be kaman nɛ e beta kenya na be kusoe na n chɔga mo so.
52Nɛ Yesu bishi bɔrɛmatapowuraana na nɛ bɔrɛlambu to be benimuana na nɛ kade na to be benimuana na nɛ b daŋ ba nɛ b ba pɛ mo na: “Men ta etokobi nɛ mprɛ nna m ba nɛ men ba pɛ ma fanɛ eyu a? 53Ma nɛ menyi e daa la bɔrɛlambu na to kachɛ kama nɛ men daa maŋ beta ma. Ama naniere bre menyi be saŋɛ nna nɛ tentembiri e ŋini kumo be eleŋ.”
Pita ka chɛ fanɛ e maŋ nyi Yesu be asheŋ
(Matiu 26:57-58, 69-75; Maak 14:53-54, 66-72; Jɔn 18:12-18, 25-27)
54Ndoŋ nna nɛ b nyaŋ Yesu m pɛ mo n yɔ bɔrɛmatapo nimuso na pe. Saŋɛ na so nɛ Pita bɛ kufɔ a wɔ kaman. 55B ka ya puga edɛ laŋ na to a wɔl nɛ Pita tu bumo a tase ndoŋ. 56E ka tase ndoŋ na nɛ bɔrɛmatapo nimuso na be kebita ko wu mo kefulto na to m pɛshɛ mo loŋ nseŋ kaŋɛ le: “Mo nɛ kanyɛn ere gba e daa la.” 57Nɛ Pita chɛ kumo ŋ kaŋɛ le: “Kache manɛ, m maŋ nyi mo.” 58K maŋ chɛr ko nɛ esa ko malɛ naŋ wu mo nseŋ kaŋɛ le: “Fo alɛ gba la bumo to be eko nna.” Nɛ Pita kaŋɛ: “Kanyɛn manɛ, ma alɛ maŋ la bumo to be eko.” 59Kumo be awa koŋwule be kaman nɛ basa na be eko naŋ kaŋɛ: “K baŋ fuli nna fanɛ kanyɛn ere gba nɛ Yesu e daa la, ŋkpal manɛ so, Galili be esa e la mo.” 60Nɛ Pita kaŋɛ le: “Kanyɛn manɛ, ma ere maŋ pin kusɔ nɛ fee malga ere gba to.” E kraa malga nna nɛ koshinyɛn boŋ epul na to. 61Ndoŋ nna nɛ Enyɛnpe kilgi ŋ keni Pita nɛ e nyiŋi Enyɛnpe be kamalga mo nɛ e daŋ kaŋɛ mo fanɛ: “Pɔɛŋ nɛ koshinyɛn e boŋ kabre, feeŋ chɛ ale asa ŋ kaŋɛ fanɛ fo maŋ nyi ma na.” 62Ndoŋ nna nɛ e lar kowu n ya shu ga.
B ka wora Yesu eyurto m bri mo be asheŋ
63Basa nɛ b daa kɔ Yesu to na wora mo eyurto nseŋ bri mo 64nseŋ naŋ wora mo kebuumbuuanishi nseŋ ŋmɛa mo nsaa kaŋɛ mo: “Pin esa nɛ e ŋmɛa fo ere.” 65Amo be kaman nɛ b malga mmalga damta ŋ gbiti mo a tege mo.
B ka bar Yesu demujikpa be asheŋ
(Matiu 26:59-66; Maak 14:55-64; Jɔn 18:19-24)
66Kare ka chɛ nɛ bɔrɛmatapowuraana na nɛ mbraŋinipoana nɛ baa tre Juwebi be benimuana be nshɛrwuraana na kikɛ shɛr. Amo be kaman nɛ b keta mo n yɔ bumo be demujikpa n ya kaŋɛ mo le: 67“Nɛ fo e la Kristo na, fo kaŋɛ anyi.” Nɛ e kaŋɛ bumo: “Ŋ kaŋɛ menyi gba, men maaŋ yirda. 68Nɛ ma alɛ naŋ bishi menyi kamalga ko, men maaŋ sa ma kumo be kifito. 69Ama yili kabre a yɔ ma, Nyiŋgbasa Pibinyɛn beeŋ ya chena Elempo Ebɔrɛ be jiso so.” 70Nɛ basa na kikɛ bishi mo le: “Ama fo e la Ebɔrɛ Pibinyɛn na ŋko?” Nɛ Yesu kaŋɛ bumo: “Loŋ gbagba nɛ men yɛ na.” 71Ndoŋ nna nɛ b kaŋɛ abar: “To, manɛ be shɛda nɛ an naa sha? Mo gbagba be kɔnɔ to nɛ an nu kumo na.”
23B ka yɛr Yesu Gomena Pailat kutɔ be asheŋ
(Matiu 27:1-2, 11-14; Maak 15:1-5; Jɔn 18:28-38)
1Ndoŋ nna nɛ nshɛrwuraana na kikɛ koso n yɛr Yesu Gomena Pailat kutɔ 2n ya kaŋɛ mo fanɛ le be alubi nɛ Yesu wora. B yɛ: “An wu fanɛ kanyɛn ere wɔtɔ nna a wul anyi be efuli ere so ebi to nsaa kaŋɛ anyi fanɛ an sa maa ka lampo a sa Romebi be ewurgboŋ Siza nseŋ naa wɔtɔ a tre mo gbagba be kumu Kristo nɛ e la ewura na.” 3Nɛ Gomena Pailat bishi mo le: “Fo e la Juwebi be Ewura na a?” Nɛ Yesu shuli so ŋ kaŋɛ: “Loŋ gbagba nɛ fo kaŋɛ na.” 4Ndoŋ nna nɛ Pailat kaŋɛ bɔrɛmatapowuraana na nɛ jimaŋ na le: “Ma ere maŋ wu kulubi kikɛ kanyɛn ere so.” 5Nɛ b kini nseŋ kaŋɛ: “E ta mbe asheŋ ŋiniso nna a wɔ Judiya be efuli so kikɛ a ŋini basa nsaa fur bumo a wɔtɔ kumuleŋ to. Hale Galili kikɛ nɛ e yili n wora loŋ m ba fo nfe.” 6Pailat ka nu loŋ nɛ e bishi bumo le: “Galili be esa e la mo a?” Nɛ b shuli so. 7E ka pin fanɛ Yesu shi Galili, Ewura Hɛrɔd be kasawule so na nɛ e shin nɛ b yɛr mo n ya sa Ewura Hɛrɔd, saŋɛ na so nɛ mo alɛ gba ba Jerusalɛm be kade na to. 8Ewura Hɛrɔd ka wu Yesu nɛ mbe kagbene fuli mo ga, ŋkpal manɛ so, e daŋ nu mbe asheŋ ga nseŋ daa fin kewu mo nɛ e wora mbe emamachisheŋ na be kuko nɛ e keni. 9Amoso, e daŋ bishi mo asheŋ damta, ama mo alɛ daa maŋ kaŋɛ mo shɛŋ. 10Ndoŋ nna nɛ bɔrɛmatapowuraana na nɛ mbraŋinipoana na yili nshɛr na to m malga kenishipereso ŋ gbiti Yesu. 11Nɛ Hɛrɔd nɛ mbe benapo wora mo nfɛlsheŋ nseŋ wora mo eyurto ga. Ade be kaman nɛ Hɛrɔd shin nɛ b ta asɔbuuso lela m buu Yesu shiaso nseŋ shin nɛ b naŋ bɛta mo n ya sa Pailat. 12Kumo be kamɔnchɛ kikɛ nɛ Hɛrɔd nɛ Pailat ki beteri, ŋkpal manɛ so, pɔɛŋ nɛ Yesu be demu na ba, b daa maŋ wɔ ebel abar so.
B ka yɛ Yesu daga luwu be asheŋ
(Matiu 27:15-26; Maak 15:6-15; Jɔn 18:39—19:16)
13Ndoŋ nna nɛ Pailat tre bɔrɛmatapowuraana na nɛ benimuana na nɛ jimaŋ na kikɛ m ba shɛr 14ŋ kaŋɛ bumo le: “Men yɛ kanyɛn nɛ men bar ma na la esa lubi nna a wɔtɔ a fur basa a wɔtɔ kumuleŋ to. Ma alɛ ka yili menyi kikɛ be anishito nfe ŋ keni mbe demu na to m maŋ wu alubi nɛ men kaŋɛ fanɛ e wora na be kekama mo so. 15Ewura Hɛrɔd gba daa maŋ wu kulubi kikɛ mo so, ŋkpal manɛ so, e laŋɛ mo nna n naŋ ba sa anyi. Men keni, mo alɛ maŋ wora kulubi kikɛ nɛ k daga mbe luwu. 16Amoso, meeŋ shin nɛ b kuya mo so nseŋ yige mo.” 17[Kebansonchoŋ be kejigboŋ be jemanɛ kikɛ k daa la daŋkare be kusɔ nna fanɛ Pailat e lara basa na be keparso be esa ashi kabuti to.]
18Nɛ bumo kikɛ ponte kɔnɔkoŋwuleso ŋ kaŋɛ le: “Lara mo basa to nseŋ lara Barabas kabuti to n sa anyi.” 19Barabas daŋ yɔ kabuti to nna ŋkpal e ka daŋ fur basa nɛ b ta kumuleŋ ŋ kɔ ewura be eleŋ kelantokɔ to nɛ esa ko daŋ wu so. 20Ndoŋ nna nɛ Pailat naŋ malga basa na kutɔ eleŋso a sha keshin nɛ Yesu e yɔ. 21Nɛ jimaŋ na ponte eleŋso ŋ kaŋɛ le: “Gbir mo m mata kedibi largato so, gbir mo m mata kedibi largato so.” 22Nɛ e naŋ bishi bumo kela sasopo: “Manɛ nna, manɛ be kulubi nɛ e wora? M maŋ wu kulubi kikɛ mo so nɛ k daga mbe luwu. Amoso, meeŋ shin nɛ b kuya mo so nseŋ yige mo nɛ e yɔ.” 23Nɛ b kini nseŋ ponte eleŋso a kaŋɛ fanɛ Pailat e shin nɛ b gbir mo m mata kedibi largato so. Bumo be kaponte na shin nɛ b pɔɔ Pailat so. 24Ndoŋ nna nɛ Pailat shuli n sa bumo 25n shin nɛ b lara kanyɛn nɛ b daŋ ti ebu ŋkpal e ka daŋ fur basa n wɔtɔ kumuleŋ to nɛ b kɔ ewura be eleŋ ashi kelantokɔ to m mɔ esa na so ashi kabuti na to. Ŋkpal manɛ so, mo nɛ b daŋ kule Pailat fanɛ e lara n sa bumo. Amo be kaman nɛ e yige Yesu bre n sa bumo fanɛ b wora mo kusɔ nɛ baa sha.
B ka gbir Yesu m mata kedibi largato so be asheŋ
(Matiu 27:32-44; Maak 15:21-32; Jɔn 19:17-27)
26B ka kɔ mo a yɔ nɛ b ya nyaŋ Sairini be kanyɛn ko nɛ baa tre Saimɔn nɛ e shi adɔ to a luri kade to n tintiŋ mo nɛ e sulɔ Yesu be kedibi largato na m bɛ Yesu so. 27Nɛ jimaŋ na be basa damta bɛ Yesu so nɛ beche damta ko ta enɔana n deŋi amu so a shu ŋkpal mo so. 28Nɛ Yesu kilgi ŋ kaŋɛ bumo le: “Jerusalɛm to be beche, men sa maŋ kpal ma so a shu. Men baa shu ŋkpal menyi nɛ menyi be mbia so. 29Ŋkpal manɛ so, saŋko bee ba nɛ b kaŋɛ le: ‘Begbentepoana nɛ basa nɛ b maŋ naŋ kurge ŋ ku so nɛ beche nɛ mbia maŋ naŋ nyipo ŋ ku so nu ebel kashenteŋto bre.’ 30Saŋɛ na so baaŋ fara a kule abeegboŋ nɛ abeebi fanɛ a ka la enyiŋgbasa na ŋ kaŋɛ abeegboŋ le: ‘Men tɔr anyi so’, nseŋ kaŋɛ abeebi malɛ: ‘Men buu anyi so.’ 31Ŋkpal manɛ so, ma ere ka du fanɛ kedibi wushiso nɛ b wora ma le ere, nuso nɛ baaŋ wora menyi nɛ men du fanɛ ndibi wɔlso ere?”
32B daŋ ta beyu anyɔ ko nna n ti mo so a yɔ nɛ b ya gberge bumo kusoe m mɔ bumo. 33B ka ba fo kakpa nɛ baa tre Kumuwibi be Kakpa na nɛ b ta mo nɛ beyu anyɔ na ŋ gbir m mata ndibi largato so. Beyu anyɔ na be ekoŋwule daa wɔ mbe jisoso nna nɛ ekoŋwule malɛ daa wɔ mbe bena so. 34Nɛ Yesu kaŋɛ le: “Etuto, ta m paŋ bumo, ŋkpal manɛ so, b maŋ nyi kusɔ nɛ baa wora.” Nɛ b to beri a fin bumo nɛ baaŋ nya mbe asɔbuuso. 35Ndoŋ nna nɛ basa ba yili ndoŋ a keni mo nɛ benimuana na bee wora mo eyurto a kaŋɛ mo le: “Men keni, e mɔlga basa pɔtɛ, men shin nɛ e mɔlga mo gbagba be kumu nɛ an keni ŋko kashenteŋ nɛ e la Kristo nɛ Ebɔrɛ be esa laraso na a.” 36Nɛ benapo malɛ gba wora mo eyurto nseŋ firgi n taga mo to n ta yabra nyannyanso ko a sa mo fanɛ e sɔ n nuu 37a kaŋɛ mo le: “Nɛ fo kaŋɛ fo la Juwebi be Ewura na gbagba nna, fo mɔlga fo kumu.” 38Kasibɛ nɛ basa na daŋ sibɛ ŋ gbir m mata Yesu be kumu ase e daa la:
“JUWEBI BE EWURA NA NDE.”
39Beyu anyɔ nɛ b daŋ gbir m mata ndibi largatoana so n ti mo so na be eko daŋ tege mo nna ŋ kaŋɛ: “Fo e la Kristo na, amoso, mɔlga fo kumu nseŋ mɔlga anyi alɛ gba.”
40Nɛ eyu nyɔsopo na fiɛ mo barkasa na so m bishi mo le: “Keni, fo maa ŋana Ebɔrɛ nna a? Ŋko fo maŋ wu kananɛ fo nɛ mo kikɛ wɔ luwu be kasogberge koŋwule to a? 41Anyi ere be alubi be tɔnɔ nɛ anyee ji na, ama kanyɛn ere bre maŋ wora shɛŋ.” 42E ka kaŋɛ loŋ nɛ e kilgi ŋ kaŋɛ Yesu le: “Yesu, fo kaŋ luri fo kuwura na to, fo nyiŋi ma.” 43Ndoŋ nna nɛ Yesu kaŋɛ mo le: “Kashenteŋ nɛ mee kaŋɛ fo na fanɛ kabre ma nɛ fo beeŋ ya kaa wɔ paradisi.”
Yesu be luwu be asheŋ
(Matiu 27:45-56; Maak 15:33-41; Jɔn 19:28-30)
44Ta a ba kapaso, kerfi kuduanyɔ be jemanɛ nɛ tentembiri ba buu efuli na kikɛ so m biri to loŋ hale n ya fo kaaseso kerfi asa. 45Ŋkpal manɛ so, epeŋi daa maŋ naa nyaŋɛ nɛ bɔrɛlambu na to be patisa na yili kumo be esoso n chaŋɛ to m ba kaseto. 46Nɛ Yesu boŋ to awɔrso ŋ kaŋɛ: “Etuto, n ta ma kiyoyu m bɔɔ fo enɔ.” E ka baŋ kaŋɛ loŋ n loge nɛ e fute mbe lalaloge be efute. 47Benapo be enimu ko ka daŋ wu asɔ nɛ a wora na kikɛ nɛ e di Ebɔrɛ epaŋ nseŋ kaŋɛ le: “Kashenteŋto, kanyɛn ere daa maŋ wora shɛŋ.” 48Basa damta nɛ b daŋ ba shɛr ndoŋ a keni na, ka wu asheŋ na kikɛ nɛ b bɛta n ta enɔana a bri bumo be ŋgbene so a yɔ epe. 49Nɛ Yesu be benyipoana na nɛ beche nɛ b daŋ shi Galili m bɛ mo so m ba na kikɛ ya kaa yil ekarso gbrɛ a keni asheŋ nɛ a daa wora na kikɛ.
Yesu be kepuli be asheŋ
(Matiu 27:57-61; Maak 15:42-47; Jɔn 19:38-42)
50Kanyɛn ko e daa wɔtɔ nɛ baa tre mo Josɛf. E daŋ shi Juwebi be kade nɛ baa tre Arimatiya na nna nseŋ daa la Juwebi be nshɛrwuraana na to be esa lela nɛ kashenteŋshapo. 51E daa la nshɛrwuraana na be eko nna, ama e daa maŋ sa bumo kashuli ashi kesheŋ nɛ b daŋ wora na to. E daa wɔtɔ nna a jo Ebɔrɛ be kuwura na be keba. 52Mo e daŋ yɔ Pailat kutɔ n ya kule mo Yesu be kebuni. 53Pailat ka sa mo ekpa, nɛ e ya lara ebuni na kedibi largato na so nseŋ ta kesaŋɛ lela ko m mea mo nseŋ ta mo n nase kejembulaŋ kurso ko be nchaŋ to nɛ b daa maŋ naŋ ta esa kikɛ n nase kumo to kikɛ na. 54Kebelaseachɛ e daa la nɛ Kewushiachɛ na daa fara.
55Beche nɛ b daŋ shi Galili m bɛ Yesu so m ba na daŋ bɛ Josɛf so n ya wu nchaŋ na nɛ kananɛ b daŋ nase mo kumo to. 56Kumo be kaman nɛ b bɛta n yɔ epe n ya wora ŋku dufɛso nɛ etulale n yili.
Kewushiachɛ ka fo nɛ b wushi m bɛ kusɔ nɛ mbra na bee kaŋɛ na so.
24Yesu be ketiŋi luwu to be asheŋ
(Matiu 28:1-10; Maak 16:1-8; Jɔn 20:1-10)
1Kewushiachɛ na ka ji ŋ klade be bɔkwe na be kachɛ juŋkparso be chipurdidi nɛ beche na ta ŋku dufɛsoana nɛ etulale nɛ b daŋ wora na n yɔ nchaŋ na akpa. 2B ka yɔ nɛ b wu fanɛ b gbelti kejembu nɛ b daŋ ta n ti nchaŋ na be kɔnɔ so na ashi to. 3Ama b ka luri nchaŋ na to, b keni kumo to n fin Yesu be kebuni na ŋ gben. 4B kraa yil ndoŋ nna nɛ kesheŋ na bee chinchiŋ bumo nɛ benyɛn anyɔ ko buu epiŋi fuful parrbiana ko m ba yili m mata bumo epul na to. 5Ndoŋ nna nɛ kufu pɛ beche na nɛ b kur amu n yuu kasawule nɛ benyɛn na bishi bumo le: “Manɛ e ba nɛ menyee fin esa keniso bubuni to? 6Men baa nyiŋi kusɔ nɛ e daŋ kaŋɛ menyi saŋɛ nɛ e daŋ kraa wɔ Galili na 7fanɛ a daga b ka ta mo, Nyiŋgbasa Pibinyɛn m bɔɔ alubiworapoana enɔ nɛ b gbir mo m mata kedibi largato so nɛ e tiŋi kumo be kachɛ sasopo to na.” 8Ndoŋ nna nɛ b nyiŋi Yesu be mmalga na 9nseŋ shi nchaŋ na akpa m bɛta n yɔ epe n ya ta asheŋ na kikɛ ŋ kaŋɛ bebɛsopo kudukako na nɛ bumo nɛ b ka na kikɛ. 10Mɛɛri Magdalin nɛ Joana nɛ Jeems mo nio Mɛɛri nɛ beche nɛ b daŋ ti bumo so na e daŋ ya kaŋɛ beshuŋipo na. 11Ama b daa maŋ yirda bumo nseŋ daa tama fanɛ bumo be mmalga na daa la mmalga fuloŋ nna. 12[Nɛ Pita koso n shile n yɔ nchaŋ na akpa n ya murgi n jule ŋ keni kumo to nɛ kesaŋɛ nɛ b daŋ ta m mea Yesu na nawule e dese to. Ndoŋ nna nɛ e bɛta a yɔ epe nɛ kesheŋ na bee chinchiŋ mo.]
Yesu ka lar bebɛsopo anyɔ ko so be asheŋ
13Kumo be kamɔnchɛ na kikɛ nɛ Yesu be bebɛsopo anyɔ ko yili Jerusalɛm n nite a malga asheŋ nɛ a wora na kikɛ be asheŋ a yɔ kadebi ko nɛ baa tre Ɛmeeyes na. 14Kumo nɛ Jerusalɛm daa la fanɛ emayɛl ashunu nna. 15B kaa bee malga a ber asheŋ nɛ a wora na be bare a yɔ nɛ Yesu gbagba ya tu bumo ekpa na to a yɔ. 16Ama bumo be anishi daŋ ki nna gbrum nɛ b maŋ tiŋ m pin mo. 17Nɛ e bishi bumo le: “Nuso be bare nɛ men kɔ a na a ber le ere?” Nɛ b kilgi a yil a keni asheŋ kagbenejijaso. 18Nɛ bumo be eko nɛ baa tre Kliopas na bishi mo le: “N tama fanɛ fo nawule e la Jerusalɛm ere to be efɔ nɛ e maŋ nyi asheŋ nɛ a wora ndoŋ nchɛnnyɔ ere to ŋko?” 19Nɛ e bishi bumo: “Manɛ be asheŋ?” Nɛ b kaŋɛ mo: “Nazarɛt be Yesu na be asheŋ. E daa la anebi nna nɛ mbe mmalga nɛ asheŋ woraso daa la asheŋgboŋ ashi Ebɔrɛ nɛ basa kikɛ be anishito. 20Ama anyi be bɔrɛmatapowuraana nɛ benimuana ta mo m bɔɔ Romebi be benimu enɔ nɛ b ji mo demu ŋ kaŋɛ fanɛ e daga luwu n ta mo ŋ gbir m mata kedibi largato so m mɔ. 21Anyi alɛ daa tama fanɛ mo nɛ Ebɔrɛ daŋ lara fanɛ e sɔ Israɛlebi n yige. Kumo be buushi kesheŋ na ka wora kumo be nchɛ asa nde kabre. 22Ade malɛ kikɛ be kaman anyi to be beche ko shin nɛ mamachi pɛ anyi nna. B wule nna n yɔ mbe nchaŋ akpa chipur ere 23n ya fin mbe kebuni ŋ gben nseŋ bɛta m ba kaŋɛ fanɛ emalaika lara bumo be amu nna ŋ ŋini bumo nseŋ kaŋɛ bumo fanɛ Yesu na tiŋi luwu to a wɔ ŋkpa to. 24Anyi to be beko ka yɔ nchaŋ na akpa nɛ b ya wu asheŋ nɛ beche na kaŋɛ na gbagba chap, ama Yesu bre gbagba, b maŋ wu mo.” 25Ndoŋ nna nɛ e kaŋɛ bumo le: “Men maa wora nfɛra kuraa, ŋkpal manɛ so, asɔ nɛ anebiana na sibɛ n nase na kikɛ be keta n wɔtɔ menyi be ŋgbene to du menyi so kpakpa kashenteŋto geeŋ. 26Men maŋ nyi fanɛ asheŋ nɛ a wora ere kikɛ daga kewora Kristo na nna pɔɛŋ nɛ e luri mbe kemaŋkura na to a?” 27Ndoŋ nna nɛ e fara Mosis be abɔrɛsibɛ to m bugi asɔ nɛ a bee malga mo gbagba be asheŋ kikɛ to ŋ kaŋɛ bumo loŋ hale n ya bɔla anebiana na kikɛ be abɔrɛsibɛana to nyam.
28B ka ba fo kadebi na nɛ Yesu wora fanɛ e ka daa sha kekpar so n yɔ anishito na. 29Nɛ basa anyɔ na kule mo ŋ kaŋɛ: “Sa maŋ yɔ, ba luri anyi be laŋ to, ŋkpal manɛ so, epeŋi teŋ tɔr nɛ kaboŋ bee jija to.” 30Ndoŋ nna nɛ Yesu shuli n tu bumo n yɔ. Mo nɛ bumo ka ya kaa tase ejikpa nɛ e ta bodobodo na n nɛfa kumo nseŋ bu kumo to n ta n sa bumo. 31Ndoŋ nna nɛ bumo be anishi bugi nɛ b pin mo nɛ e foe bumo to epul na to. 32Nɛ b kaŋɛ abar le: “Amoso nɛ e daŋ bugi abɔrɛsibɛ na to a malga a sa anyi ekpa to nɛ anyi be ŋgbene daŋ fuli anyi ga loŋ na.”
33Epul na gbagba to nɛ b bɛta n yɔ Jerusalɛm n ya tu bebɛsopo kudukako na nɛ bebɛsopo ko malɛ ti bumo so n shɛr a tase. 34Nɛ bebɛsopoana na kaŋɛ bumo benyɔ na le: “Enyɛnpe tiŋi kashenteŋto hale n lar Saimɔn so.” 35Ndoŋ nna nɛ bumo benyɔ na malɛ kaŋɛ bumo asheŋ nɛ a wora Ɛmeeyes be ekpa na to kikɛ nɛ kananɛ b pin mo ashi bodobodo na be kebuto to.
Yesu ka lar mbe bebɛsopo so be asheŋ
(Matiu 28:16-20; Maak 16:14-18; Jɔn 20:19-23; Ashuŋ Shunso 1:6-8)
36B kraa kute asheŋ ere nna nɛ Yesu gbagba ba yili bumo kikɛ to. 37Ama kananɛ e daŋ lar bumo so na daŋ chinchiŋ bumo n ta kufu m pɛ bumo ga nɛ b daa tama fanɛ kebuniyoyu nna. 38Nɛ e bishi bumo le: “Manɛ be kufu e kɔ menyi loŋ? Nɛ manɛ malɛ be nfɛra nɛ menyee fɛ menyi be ŋgbene to ere? 39Men keni ma enɔana nɛ ma aya m pin fanɛ ma nna. Men beta ma ŋ keni, ŋkpal manɛ so, kebuniyoyu maŋ kɔ eyur nɛ awibi fanɛ kananɛ ŋ kɔ ere.” 40E ka kaŋɛ loŋ na nɛ e ta mbe enɔana nɛ aya ŋ ŋini bumo. 41Bumo be ŋgbene ka fuli bumo ga nɛ kesheŋ na kraa chinchiŋ bumo nɛ baa yirda kumo a gben nɛ e bishi bumo le: “Men maŋ kɔ kusɔ jiso ko nfe a?” 42Ndoŋ nna nɛ b sa mo kɔrɔtɔ ŋaseso 43nɛ e ta kumo n we bumo be anishito ndoŋ.
44Kumo be kaman nɛ e kaŋɛ bumo le: “Asheŋ ere kikɛ nɛ n daŋ kaŋɛ menyi saŋɛ nɛ ma nɛ menyi daŋ kraa wɔtɔ na fanɛ ma asheŋ nɛ a wɔ Mosis be abɔrɛsibɛ to nɛ anebiana na kikɛ peyaana to nɛ Nshɛ to na kikɛ daga kebɔla ekpa na.” 45Ndoŋ nna nɛ e shin nɛ bumo be ŋgbene bugi nɛ b tiŋ m pin abɔrɛsibɛ na be afito 46nseŋ kaŋɛ bumo le: “Abɔrɛsibɛ na bee kaŋɛ fanɛ a daga fanɛ Kristo na ka ji awurfoŋ n wu, 47ama kumo be nchɛ asa to e beeŋ tiŋi luwu na to. Mbe ketre so nɛ baaŋ bɔla n yili Jerusalɛm m bɔ kelar alubi to nɛ Ebɔrɛ be keyige alubi m paŋ na be baru na n sa efuli kama so ebi. 48Menyi e la asheŋ ere be eshɛdajipoana. 49Meeŋ shin nɛ n Tuto be kɔnɔ naseso be kakɛ e ba menyi so. Amoso, men baa wɔ kade ere to hale nɛ eleŋ e ya shi esoso m ba buu menyi.”
Yesu ka yɔ ebɔrɛso be asheŋ
(Maak 16:19-20; Ashuŋ Shunso 1:9-11)
50Ndoŋ nna nɛ e juŋkpar bumo n lar n yɔ hale Bɛtani n ya maŋ mbe enɔana so n nɛfa bumo. 51E ka bee nɛfa bumo nɛ e fara a yige bumo a yɔ ebɔrɛso. 52Nɛ b bɛta n yɔ Jerusalɛm nɛ kagbenefuli damta 53n ya kaa wɔtɔ a ba a ba bɔrɛlambu na to saŋkama m ba kaa di Ebɔrɛ epaŋ.