BARU LELA NƐ
JƆN
KUTE NA
1Ŋkpa be kamalga na be asheŋ
1Pɔɛŋ nɛ durnya fara na nɛ esa nɛ baa tre Ebɔrɛ be Kamalga na wɔtɔ. Mo nɛ Ebɔrɛ e daa wɔtɔ nɛ mo nɛ Ebɔrɛ malɛ daa la kukoŋwule. 2Pɔɛŋ nɛ durnya fara na nɛ esa nɛ baa tre Kamalga ere nɛ Ebɔrɛ e wɔtɔ. 3Mo so nɛ Ebɔrɛ bɔla n to kusɔ kikɛ. Kusɔ toso kikɛ maŋ wɔtɔ nɛ Ebɔrɛ maŋ bɔla Kamalga na so n to. 4Kamalga na to nɛ ŋkpa kikɛ shi nɛ le be ŋkpa ere malɛ bar kefulto basa to. 5Kefulto na malɛ wɔtɔ nna a nyaŋɛ a fuli tentembiri to, ama tentembiri na malɛ maŋ naŋ pɔɔ kumo so. 6Kanyɛn ko malɛ daa wɔtɔ nɛ baa tre mo Jɔn, nɛ Ebɔrɛ daŋ shuŋi mo durnya to. 7E daŋ ba nna fanɛ shɛdajipo, kumo e la fanɛ e ba ji kefulto na be asheŋ be shɛda, saŋɛ na so, basa beeŋ bɔla mo so n yirda kumo. 8Mannɛ mo gbagba e daa la kefulto na, e daŋ ba nna nɛ e ba ji kefulto na be shɛda. 9Kashenteŋ be kefulto nɛ k bee nyaŋɛ a sa esa kama na e daa ba durnya ere to na. 10Durnya ere to nɛ e daa wɔ a la esa nɛ Ebɔrɛ bɔla mo so n to durnya, ama kumo alɛ daa maŋ pin mo. 11E daŋ ba mo gbagba be efuli so nna, ama mbe basa gbagba daa maŋ sɔ mo. 12Ama bekama nɛ b sɔ mo nseŋ yirda mbe ketre na, e sa bumo ekpa nna nɛ b ki Ebɔrɛ be mbia. 13Mannɛ durnya ere to be ekpa so ŋko dimɛdi be eyur be kayɛlga be ekpa so ŋko kusɔ nɛ esa yili na so nɛ b bɔla ŋ ki Ebɔrɛ be mbia. Ebɔrɛ gbagba be katinto be kesheŋ nna.
14Esa nɛ baa tre Kamalga na daŋ ki dimɛdi nna m ba kaa wɔ anyi to. An wu mbe kemaŋkura nɛ kuwɔr be kakɛ nɛ kashenteŋ bɔlɔ kemaŋkura na to. Le be kemaŋkura ere la mo peya nna ŋkpal e ka la Ebɔrɛ Pibinyɛn koŋwule na so. 15Mbe asheŋ nɛ Jɔn daŋ ji, saŋɛ nɛ e daŋ kaŋɛ le awɔrso na, e yɛ: “Ede be asheŋ nɛ n daa malga, saŋɛ nɛ n daŋ kaŋɛ fanɛ: ‘Esa ko wɔ ma kaman a ba, ama mo e chɔ ma, ŋkpal manɛ so, mo e daŋ ma kebaawɔtɔ ashi Ebɔrɛ be anishito.’ ” 16Mbe kuwɔr be kakɛ nɛ k bɔlɔ mo to felɛlɛ na to nɛ e nɛfa anyi nseŋ kraa wɔtɔ a nɛfa a nɛfa anyi. 17Ŋkpal manɛ so, anebi Mosis so nɛ Ebɔrɛ bɔla m bar mbra na, ama kuwɔr be kakɛ nɛ kashenteŋ bre shi Yesu Kristo so nna.
18Esa kama maŋ naŋ wu Ebɔrɛ kenishiso. Ebinyɛn koŋwule, nɛ e tase m mata Ebɔrɛ na, nawule e ŋini basa kananɛ Ebɔrɛ du.
Jɔn kabɔrɛbɛrpo be kubɔya be asheŋ
(Matiu 3:1-12; Maak 1:1-8; Luuk 3:1-18)
19Kachako Jerusalɛm to be Juwebi be benimuana shuŋi bɔrɛmatapoana nɛ Livaiebi ko Jɔn kutɔ fanɛ b ba bishi mo le: “Nuso be esa e la fo?” 20Ndoŋ nna nɛ Jɔn bugi to nɛnɛ ŋ kaŋɛ bumo, e yɛ: “Mannɛ ma e la Mesaya na.” 21Ndoŋ nna nɛ b naŋ bishi mo: “To, nɛ nuso be esa e la fo? Anebi Elaija e la fo a?” Nɛ Jɔn kaŋɛ: “Ayai, mannɛ anebi Elaija e la ma.” Nɛ b naŋ bishi mo le: “Anebi nɛ e bee ba na e la fo a?” Nɛ Jɔn yɛ: “Ayai.” 22Ndoŋ nna nɛ b kaŋɛ mo: “Jande, kaŋɛ anyi esa nɛ e la fo, ŋkpal manɛ so, a daga fanɛ an nya kusɔ ko n ya kaŋɛ bumo nɛ b shuŋi anyi na. Manɛ nɛ fo kɔ nɛ fo kaŋɛ anyi fo asheŋ?” 23Nɛ Jɔn ta anebi Aizaaya be mmalga ŋ kaŋɛ bumo le: “Ma e la esa nɛ mbe ebɔl bee ponte ashi kiyi to a kaŋɛ fanɛ: ‘Men lɔŋɛ Enyɛnpe be ekpa niŋiso n sa mo nɛ e bɔla so na.’ ”
24Ndoŋ nna nɛ mbɔ nɛ Efarisiana na daŋ shuŋi na malɛ bishi Jɔn: 25“Fo yɛ fo maŋ la Mesaya na ŋko anebi Elaija ŋko anebi nɛ e bee ba na. To, nɛ manɛ e ba nɛ fee bɛr basa kabɔrɛbɛr?” 26Nɛ Jɔn kaŋɛ bumo: “Nchu nɛ ŋ kɔ a bɛr basa kabɔrɛbɛr, ama esa ko yil menyi to nfe nɛ men maŋ nyi mo. 27Mo e la esa nɛ e wɔ ma kaman a ba na, esa nɛ m maŋ fo mbe aya to be shishɛr gba so na.”
28Bɛtani nɛ asheŋ ere kikɛ wora ashi Jɔɔdan be lɔr be kaba ndoŋ, kakpa nɛ Jɔn daa bɛr basa kabɔrɛbɛr na.
Ebɔrɛ be Kpakpafɔlbi be asheŋ
29Asheŋ ere ka wora ŋ klade nɛ Jɔn wu Yesu ka bee ba mo kutɔ nɛ e kaŋɛ basa le: “Men keni, Ebɔrɛ be Kpakpafɔlbi nɛ k bee lara durnyaebi be alubi ashi bumo to a lɛ na. 30Mo nɛ n daa de saŋɛ nɛ n daŋ kaŋɛ le na fanɛ: ‘Kanyɛn ko wɔ ma kaman a ba na, ŋkpal manɛ so, e daŋ ma kebaawɔtɔ ashi Ebɔrɛ be anishito.’ 31Ma ere gbagba daa maŋ nyi mo, ama kusɔ nɛ k ba nɛ m ba kaa ta nchu a bɛr basa kabɔrɛbɛr na e la fanɛ Israɛlebi e wu mo nseŋ pin mo.”
32Kede be kaman nɛ Jɔn ji le be shɛda ŋ kaŋɛ: “N wu Kiyoyu na ka shi ebɔrɛso ŋ gbelge m ba fanɛ lepɔ m ba shir a wɔ mo so. 33Nɛ fanɛ esa nɛ e shuŋi ma fanɛ m ba ta nchu m bɛr basa kabɔrɛbɛr na daa maŋ ŋini ma mo, ma alɛ gba daa maaŋ pin mo. Le nɛ e daŋ kaŋɛ ma: ‘Esa nɛ feeŋ wu Kiyoyu Cheeŋ na ka beeŋ ba gbelge mo so n shir a wɔ mo to na e la esa nɛ e beeŋ shin nɛ Kiyoyu Cheeŋ na e gbelge basa so.’ 34Ma alɛ wu nsaa ji shɛda fanɛ mo e la Ebɔrɛ Pibinyɛn na.”
Yesu be beshuŋipo juŋkparsoana be asheŋ
35Kumo be ŋklade Jɔn nɛ mbe bebɛsopo anyɔ ko naa yil kakpa koŋwule na. 36Nɛ e wu Yesu ka bee choŋ nɛ e kaŋɛ: “Men keni Ebɔrɛ be Kpakpafɔlbi na.” 37Bebɛsopo anyɔ na ka nu kusɔ nɛ e kaŋɛ na nɛ b ta m bɛ Yesu so. 38Ndoŋ nna nɛ Yesu gbɛ ŋ keni nɛ b bɛ mo so nɛ e bishi bumo: “Manɛ nɛ menyee fin?” Nɛ b bishi mo: “Rabai, nnɛ nɛ fo wɔ?” Rabai be kifito e la eŋinipo. 39Nɛ Yesu kaŋɛ bumo: “Men ba keni.” Ndoŋ nna nɛ b ya wu kakpa nɛ e wɔ nseŋ shir mo kutɔ ndoŋ hale nɛ epeŋi ya tɔr, ŋkpal manɛ so, k daa la fanɛ kaaseso kerfi ana be saŋɛ nna. 40Basa anyɔ nɛ b daŋ nu kusɔ nɛ Jɔn daŋ kaŋɛ nseŋ bɛ Yesu so na be eko e daa la Andru, Saimɔn Pita mo sipo na. 41Kusɔ nɛ Andru daŋ baŋ fara n wora e la fanɛ e daŋ fin mo da Saimɔn nna ŋ kaŋɛ mo le: “An wu Mesaya na.” Kumo e la fanɛ Kristo na. 42Kumo be kaman nɛ e bar Saimɔn Yesu kutɔ nɛ mo alɛ keni Saimɔn nseŋ kaŋɛ le: “Fo e la Saimɔn nɛ fo tuto bee ji Jɔn na ŋko? Naniere baaŋ baa tre fo Sifas.” Kumo be kifito e la kefalta nɛ kumo koŋwule na la Pita.
Yesu ka tre Filip nɛ Nataniɛl be asheŋ
43Kesheŋ ere ka wora ŋklade nɛ Yesu yili kumo fanɛ e bee yɔ Galili be kasawule so. Kumo be kamɔnchɛ na nɛ e tu Filip nseŋ kaŋɛ mo: “Bɛ ma so.” 44Filip daŋ shi Bɛtsaida be kade to nna, kakpa koŋwule nɛ Andru nɛ Pita gba shi na. 45Kumo be kaman nɛ Filip malɛ wu Nataniɛl nseŋ kaŋɛ mo le: “An wu esa nɛ anebi Mosis sibɛ mbe asheŋ ashi mbra be kawɔl na to na. Mo koŋwule na be asheŋ nɛ anebiana na kikɛ sibɛ na. Mo e la Nazarɛt be Yesu, Josɛf pibi na.” 46Ndoŋ nna nɛ Nataniɛl bishi mo: “Fo kaŋɛ Nazarɛt? Kusɔ lela mo malɛ e naaŋ shi Nazarɛt be kade to?” Ndoŋ nna nɛ Filip kaŋɛ: “Ba keni.” 47Yesu ka wu Nataniɛl ka bee ba mo kutɔ nɛ e kaŋɛ mo le: “Kashenteŋto, Israɛl be esa gbagba nde nɛ efɛsheŋ kikɛ maŋ wɔ mo to.” 48Nɛ Nataniɛl bishi mo: “Nnɛ nɛ fo nyi ma?” Nɛ Yesu kaŋɛ mo: “Fo ka daa wɔ figi be kedibi na be kifi to pɔɛŋ nɛ Filip tre fo na kikɛ nɛ n wu fo.” 49Nɛ Nataniɛl kaŋɛ mo le: “Rabai, kashenteŋto, fo e la Ebɔrɛ Pibinyɛn na. Fo e la Israɛl be efuli so be Ewura na.” 50Nɛ Yesu kaŋɛ mo: “Ŋ ka kaŋɛ fo fanɛ n wu fo figi be kedibi na be kifi to na so so nɛ fo yirda ere a? Fo kraa beeŋ wu asheŋ nɛ a chɔ kede ere gba.” 51Kumo be kaman nɛ e kaŋɛ bumo kikɛ: “Kashenteŋ nɛ mee kaŋɛ menyi na fanɛ menyeeŋ wu ebɔrɛso ka bugi nɛ Ebɔrɛ be emalaika bee dii a gbelge a ba ma, Nyiŋgbasa Pibinyɛn so.”
2Yesu ka ta nchu ŋ ki yabra belbelso be asheŋ
1Filip nɛ Nataniɛl ka ba Yesu kutɔ be nchɛnnyɔ be kaman nɛ esa ko bee kre kejafɔ ashi Keena be kade to ashi Galili, nɛ Yesu mo nio gba yɔ ndoŋ. 2B daŋ tre Yesu nɛ mbe bebɛsopo gba kejafɔ na to nna nɛ b yɔ. 3B wɔ ndoŋ nna nɛ kejafɔ na to be yabra belbelso ya loge nɛ Yesu mo nio kaŋɛ mo: “Keni, bumo be yabra belbelso na maŋ naa wɔtɔ.” 4Nɛ Yesu kaŋɛ: “Kache manɛ, fee sha keŋini ma asheŋ be kewora nna a? Ma saŋɛ maŋ naŋ fo.” 5Ndoŋ nna nɛ Yesu mo nio kilgi ŋ kaŋɛ laŋ na to be nyɛrbi le: “Kusɔ kama nɛ e yɛ men wora, men wora.” 6Juwebi daa kɔ eyur be kefɔrso be daŋkare be kabɔrɛbɛso ko nna, amoso, mpuya ashe e daa yil ndoŋ. Mpuya na be kekama daa beeŋ tiŋ n sɔ nchu fanɛ egalɔn adunyɔ ŋko adesa. 7Loŋ be mpuya na be asheŋ nɛ Yesu daŋ kaŋɛ nyɛrbi na le: “Men jɔ nchu m bɔlɔ amo felɛlɛ.” Ndoŋ nna nɛ b jɔ nchu na m bɔlɔ amo. 8B ka loge nɛ e kaŋɛ bumo: “To, naniere men jɔ amo be ako n ya sa kejafɔ be kejigboŋ ere to be enimu na.” Nchu na daŋ kilgi yabra belbelso nna. 9B ka jɔ amo n yɔ nɛ enimu na nuu ŋ keni. Nyɛrbi nɛ b daŋ jɔ nchu na daa nyi kakpa nɛ le be yabra belbelso na daŋ shi, ama enimu na bre daa maŋ nyi. Amoso, e daŋ tre kejafɔ mo kul na nna n lar ekarso n ya kaŋɛ mo le: 10“Keni, yabra belbelso lela nɛ ekama yaa fara a bar nɛ basa bee nuu bumo be keparso pɔɛŋ nɛ baa bar amo nɛ a maŋ wɔ ebel fanɛ ade na kaman. Nɛ manɛ e ba nɛ fo ere yaŋ ta alela na n yili loŋ m ba kaa chige amo naniere?”
11Le be mamachi be kesheŋ ere e daa la emamachisheŋ ana nɛ Yesu daŋ wora n wora ana na to be kejuŋkparso ashi Keena, Galili be efuli so. E daŋ wora loŋ nna ŋ ŋini kananɛ mbe kemaŋkura du nɛ mbe bebɛsopo wora mo yirda.
12Ade be kaman nɛ Yesu nɛ mo nio nɛ mo sipoana nɛ mbe bebɛsopoana kikɛ yɔ Kapɛɛniam n ya ji nchɛnnyɔ ndoŋ.
Yesu ka ju yawujipoana ashi bɔrɛlambu na to be asheŋ
(Matiu 21:12-13; Maak 11:15-18; Luuk 19:45-46)
13A ka ba ka gbrɛbi nɛ Juwebi be Kebansonchoŋ be daŋkare be kejigboŋ be saŋɛ e fo nɛ Yesu yɔ Jerusalɛm. 14E ka fo ndoŋ nɛ e yɔ bɔrɛlambu na to nɛ basa ko wɔ kumo to be kelɔnɛ so a fa ana nɛ mbolpɔ nɛ ali nɛ beko malɛ tase bumo be eteebɔl ase a chɛr amansherbi. 15Ndoŋ nna nɛ e ta amamprɔŋ n wora kuchuchɔ n ju basa na kikɛ nɛ mbolpɔ nɛ ana na kikɛ nseŋ melgi eteebɔl na kikɛ m buu nɛ bumo be amansherbiana na tɔr m pesaŋ to. 16Kumo be kaman nɛ e kilgi ŋ kaŋɛ alifapoana na le: “Men ta amo n lar nfe. Men sa maŋ ta n Tuto pe a ki kebɛ.” 17Ndoŋ nna nɛ mbe bebɛsopoana nyiŋi abɔrɛsibɛ na ka bee kaŋɛ fanɛ: “Kasha nɛ fo kɔ a sha fo pe ere shi ma to ga hale a chɔɔ ma to fanɛ edɛ na.” 18Asheŋ ere be kaman nɛ Juwebi be benimuana na ba bishi mo le be kesheŋ bishiso ere, b yɛ: “Manɛ be mamachi be kesheŋ nɛ fo kɔ nɛ fo wora ŋ ŋini anyi nɛ an pin ekpa nɛ fo kɔ a tiŋ a wora le be asheŋ ere kikɛ?” 19Nɛ Yesu kaŋɛ bumo le: “Men jija bɔrɛlambu ere ŋ keni nɛ n naŋ pɔr kumo nchɛ nsa to.” 20Nɛ Juwebi na bishi mo: “B ta nfɛ adena nɛ ashe m pɔr kusɔ nɛ fo ere e tiŋ n ta nchɛ nsa m pɔr kumo a?” 21Ama mannɛ bɔrɛlambu be ebu na gbagba nɛ Yesu daa de. Mbe eyur nɛ e daa de. 22Ebɔrɛ daŋ tiŋi Yesu ashi luwu to nna pɔɛŋ nɛ bebɛsopo na nyiŋi kusɔ nɛ e daŋ kaŋɛ na. Ndoŋ nna nɛ b wora abɔrɛsibɛ na nɛ mmalga nɛ Yesu daŋ malga na yirda.
23Yesu ka daa wɔ Jerusalɛm, Kebansonchoŋ be kejigboŋ be saŋɛ na, basa damta daŋ yirda mo nna ŋkpal emamachi be ashuŋ nɛ b daŋ wu e ka wora so. 24Ama Yesu daa maŋ ta mbe kumu m bɔɔ esa kama enɔ, ŋkpal manɛ so, e nyi dimɛdi kikɛ to nɛnɛ nyam. 25E daa maŋ naa sha dimɛdi kikɛ ka chɛ mo to ŋ ŋini mo kananɛ basa du, ŋkpal manɛ so, e daa nyi kusɔ nɛ k wɔ dimɛdi to.
3Yesu nɛ Nikodimɔs be asheŋ
1Kanyɛn ko e daa wɔtɔ nɛ baa tre mo Nikodimɔs. E daa la Farisi nna nseŋ daa la Juwebi be bejuŋkparpoana na be eko. 2Kachako kiidiso nɛ e yɔ Yesu kutɔ n ya kaŋɛ mo le: “Rabai, mamachi be asheŋ nɛ fee wora ere e shin nɛ an pin fanɛ fo ka la eŋinipo nɛ e shi Ebɔrɛ kutɔ m ba, ŋkpal manɛ so, nɛ Ebɔrɛ maŋ wɔ esa to, e maaŋ tiŋ n wora asɔ nɛ fee wora ere.” 3Ndoŋ nna nɛ Yesu kaŋɛ mo le: “Kashenteŋ nɛ mee kaŋɛ fo na fanɛ, nɛ esa baa maŋ nya kakurge nyɔsopo na, e maaŋ wu Ebɔrɛ be kuwura na kikɛ.” 4Nɛ Nikodimɔs bishi mo le: “Nuso nɛ b naa lɔŋɛ a kurge esa kpar? E beeŋ naŋ tiŋ n luri mo nio be epun to kela nyɔsopo pɔɛŋ nɛ b kurge mo a?” 5Nɛ Yesu kaŋɛ mo: “Kashenteŋ nɛ mee kaŋɛ fo na fanɛ nɛ b baa maŋ bɔla nchu nɛ Kiyoyu na so ŋ kurge esa, e maaŋ tiŋ n luri Ebɔrɛ be kuwura na to. 6Dimɛdi e naa kurge dimɛdi nɛ Kiyoyu na malɛ bee bar kiyoyu na be kakurge. 7Sa maŋ shin nɛ k baa chinchiŋ fo ŋkpal ŋ ka kaŋɛ fo fanɛ: A daga fanɛ b ka naŋ kurge menyi kela nyɔsopo so. 8An ta fanɛ afu le. Kaplɛkama nɛ afu bee sha, ndoŋ nɛ a bee ber a yɔ. Feeŋ tiŋ n nu amo be egbri, ama fo maaŋ tiŋ m pin kakpa nɛ a shi ŋko kakpa nɛ a bee yɔ. To, loŋ gbagba malɛ nɛ k du n sa esa kama nɛ e nya kakurge ashi Kiyoyu na kutɔ.” 9Nɛ Nikodimɔs naŋ bishi Yesu le: “Nɛ nuso nɛ le be kesheŋ beeŋ tiŋ n wora?” 10Nɛ Yesu bishi mo le: “Fo baa la Israɛlebi be eŋinipo ŋkaa maa pin le be asheŋ ere to a? 11Kashenteŋ nɛ mee kaŋɛ fo na fanɛ kusɔ nɛ an nyi be asheŋ nɛ anyee malga nsaa ji kusɔ nɛ an wu na malɛ be shɛda, ama men kraa maŋ yirda shɛda nɛ anyee ji a sa menyi. 12Keni, durnya ere to be asheŋ nɛ m malga n sa menyi nɛ menyi maŋ yirda amo na. To, nɛ ŋ kaŋ malga ebɔrɛso be asheŋ n sa menyi, nuso nɛ menyeeŋ wora n yirda amo? 13Esa kama maŋ naŋ yɔ ebɔrɛso she emo nɛ e shi ndoŋ m ba na nawule, mo e la ma, Nyiŋgbasa Pibinyɛn na.
14Kananɛ anebi Mosis daŋ kre danyaŋ be kabulpi nɛ k du fanɛ kuwɔ ashi kiyi to m mata kedibi nseŋ maŋ kumo so n yili na, loŋ gbagba na nɛ a daga fanɛ b maŋ Nyiŋgbasa Pibinyɛn na gba so. 15Saŋɛ na so ekama nɛ e yirda mo beeŋ nya ŋkpa nɛ k maŋ kɔ ekar na. 16Ŋkpal manɛ so, Ebɔrɛ daŋ sha durnya ere ga so nna nɛ e ta mo Pibinyɛn koŋwule n sa durnya fanɛ nɛ esa kama nɛ e yirda mo, e maaŋ shir, ama e beeŋ nya ŋkpa nɛ k maŋ kɔ ekar na. 17Ŋkpal manɛ so, Ebɔrɛ maŋ shin nɛ mo Pibinyɛn na ba durnya to nna fanɛ e ba ji kumo demu. Ebɔrɛ shin nna nɛ e ba ki durnya be emɔlgapo. 18Esa kama malɛ nɛ e yirda mo, Ebɔrɛ maaŋ ji mo demu, ama emo nɛ e maŋ yirda mo bre, Ebɔrɛ teŋ ji mo demu, ŋkpal e ka maŋ yirda Ebɔrɛ Pibinyɛn koŋwule na so. 19Ekpa nɛ demu be keji na beeŋ bɔla so nde fanɛ: Kefulto na ba durnya ere to, ama ŋkpal basa be ashuŋ shunso ka lubi so, baa sha tentembiri a chɔ kefulto na. 20Alubiworapo kikɛ maa sha kefulto. E maaŋ shuli n luri kefulto to, ŋkpal manɛ so, e maa sha mbe asheŋ lubi na ka lar efuli. 21Ama esa kama nɛ e bee wora asheŋ a bɔla ekpa, bee luri kefulto to nna nɛ ekama e wu fanɛ kesheŋ nɛ e wora na, Ebɔrɛ nɛ e nu n sa nseŋ wora kumo.”
Jɔn kabɔrɛbɛrpo ka ji Yesu be shɛda be asheŋ
22Asheŋ ere be kaman nɛ Yesu nɛ mbe bebɛsopo yɔ Judiya be kasawule so nɛ mo nɛ bumo ya ji nchɛnnyɔ ndoŋ nseŋ bɛr basa kabɔrɛbɛr. 23Jɔn gba daa wɔtɔ nna a bɛr basa kabɔrɛbɛr ashi Eenɔn be kade to nɛ k mata Seelɛm be kade to na, ŋkpal manɛ so, nchu damta ko e daa wɔ ndoŋ nɛ basa daŋ baa ba nɛ e daa bɛr bumo kabɔrɛbɛr. 24Kumo be jemanɛ na so nɛ b maŋ naŋ ti Jɔn ebu.
25Kachako Juwnyɛn ko nɛ Jɔn be bebɛsopo ko nya emɔrɔ ŋkpal eyur so be kefɔr be daŋkare be kabɔrɛbɛso so. 26Ndoŋ nna nɛ Jɔn be bebɛsopo yɔ mo kutɔ n ya kaŋɛ mo le: “Eŋinipo, fo nyiŋi kanyɛn nɛ fo nɛ mo daa la ashi Jɔɔdan be lɔr be kaba ndoŋ na ŋko? Kanyɛn nɛ fo daŋ ji mbe shɛda na. Keni, e wɔtɔ a bɛr basa kabɔrɛbɛr nɛ basa kikɛ shile a yɔ mo kutɔ.” 27Nɛ Jɔn kaŋɛ bumo: “Nyiŋgbasa maaŋ tiŋ n nya shɛŋ mo gbagba be kumu so ama Ebɔrɛ e baŋ sa mo kumo. 28Menyi alɛ gba beeŋ tiŋ n ji shɛda ŋ kaŋɛ fanɛ ŋ ka daŋ kaŋɛ fanɛ: ‘Mannɛ ma e la Mesaya na, ama b shuŋi ma nna fanɛ n juŋkpar mo m ba.’ 29Kejafɔ mo kul e wɔ eche nɛ baa kre kejafɔ na. Kejafɔ mo teri na bre bee kaa yil nna nseŋ kaŋ kusoe a jo saŋɛ nɛ e beeŋ nu mo teri kejafɔ mo kul na be ebɔl nɛ mbe kagbene e fuli mo ga. Le e naa shin nɛ kagbenefuli bee bɔlɔ ma alɛ gba to. 30A daga fanɛ Yesu na be ketre e baa dii nɛ ma ere peya e baa yɔ kaseto.”
Esa nɛ e shi ebɔrɛso na be asheŋ
31Esa nɛ e shi ebɔrɛso na e chɔ ekama. Emo nɛ e shi kasawule so nfe la kasawule ere so be esa nna nɛ e bee malga kasawule ere so be asheŋ. Ama emo nɛ e shi ebɔrɛso na bre e chɔ ekama nyam. 32Kusɔ nɛ e wu nɛ kusɔ nɛ e nu be asheŋ be shɛda nɛ e bee ji, ama basa maa sha kesɔ loŋ be shɛda na. 33Esa kama malɛ nɛ e sɔ loŋ be shɛda na gbagba bee ji shɛda nna fanɛ Ebɔrɛ ka la kashenteŋ be Ebɔrɛ. 34Emo nɛ Ebɔrɛ shuŋi na bee malga Ebɔrɛ be mmalga nna, ŋkpal manɛ so, Ebɔrɛ shin nɛ mbe Kiyoyu na bɔlɔ mo to felɛlɛ. 35Amodoŋwura e la Ebinyɛn na nɛ Etuto na malɛ bee sha mo, amoso, e ta kusɔ kama nna m bɔɔ mo enɔ. 36Esa kama nɛ e yirda Ebinyɛn na kɔ ŋkpa nɛ k maŋ kɔ ekar na, ama esa kama nɛ e kini Ebinyɛn na, maaŋ wu ŋkpa na, ama Ebɔrɛ be agbo e naaŋ baa wɔ mo so.
4Yesu nɛ Samɛria be kache ko be asheŋ
1Jemanɛ ko Efarisiana na nu fanɛ Yesu daa nya nseŋ daa bɛr bebɛsopo a chɔ Jɔn kabɔrɛbɛrpo. 2Ama kashenteŋto, Yesu gbagba daa maŋ bɛr esa kikɛ kabɔrɛbɛr. Mbe bebɛsopo e daa bɛr basa kabɔrɛbɛr. 3Enyɛnpe ka nu fanɛ Efarisiana na nu kesheŋ na nɛ e lar Judiya be efuli na so nɛ e naŋ bɛta n yɔ Galili be kasawule so.
4Ndoŋ nna nɛ k ba fanɛ e bɔla Samɛria be kasawule so n choŋ. 5E ta loŋ m ba fo kade ko nɛ baa tre Sikaa ashi Samɛria. Sikaa nɛ kasawule nɛ Jeekɔb daŋ ta n sa mo pibi Josɛf na daa maŋ wɔ kufɔ. 6Jeekɔb be ketirbu daa wɔ ndoŋ nna nɛ Yesu nite ŋ gben m ba fo ndoŋ kapaso chɛŋchɛŋ nseŋ kilgi n chena ketirbu na ase. 7Ndoŋ nna nɛ Samɛria be kache ko ba nɛ e ba jɔ nchu nɛ Yesu kaŋɛ mo le: “Jande, sa ma nchu nɛ n nuu.” 8Saŋɛ na so nɛ mbe bebɛsopo yɔ kade to nɛ b ya tɔ ajibi. 9Nɛ Samɛriache na bishi mo: “To, fo la Juw nna nɛ ma alɛ la Samɛriache, nɛ nuso nɛ fee wora a kule ma nchu nuuso?” [Kache na daŋ kaŋɛ loŋ nna, ŋkpal manɛ so, Juwebi nɛ Samɛriaebi maŋ kɔ shɛŋ bumo be nferinto.] 10Nɛ Yesu kaŋɛ mo: “Keni alako fo daa nyi Ebɔrɛ be kakɛ nna nseŋ daa nyi esa nɛ e bee kule fo nchu nuuso ere, fo daa beeŋ kule mo nɛ e sa fo nchu nɛ a bee sa ŋkpa.” 11Ndoŋ nna nɛ kache na bishi mo: “To, Ebunyampo, fo maŋ kɔ shɛŋ nfe nɛ fo jɔ nchu ketirbu ere to, ketirbu ere malɛ wɔ nchiŋ nna nɛ nnɛ nɛ feeŋ nya nchu nɛ a bee sa ŋkpa na? 12An nananyɛn Jeekɔb e ta ketirbu ere n sa anyi, mo alɛ nɛ mbe mbia nɛ mbe asɔbɔya kikɛ nuu kumo to be nchu, amoso, fo yɛ fo ŋini fanɛ fo chɔ mo nna ŋko nuso?” 13Nɛ Yesu kaŋɛ mo le: “Esa kama nɛ e nuu nchu ere, achukoŋ beeŋ naŋ pɛ amodoŋwura, 14ama esa kama nɛ e nuu nchu nɛ meeŋ sa mo na maaŋ naŋ shu achukoŋ kikɛ. Kashenteŋto, nchu nɛ meeŋ sa amodoŋwura na beeŋ baa wɔ mo to a bul fanɛ ketirbu na a sa mo ŋkpa nɛ k maŋ kɔ ekar na.” 15Ndoŋ nna nɛ kache na kaŋɛ mo: “Ebunyampo, kumo ere fo sa ma loŋ be nchu na nɛ achukoŋ e sa maŋ naŋ pɛ ma kikɛ nɛ n sa maŋ naa ba m ba kaa jɔ nchu.” 16Nɛ Yesu kaŋɛ mo: “Ya tre fo kul m ba nfe.” 17Nɛ kache na kaŋɛ mo: “M maŋ kɔ ekul.” Nɛ Yesu kaŋɛ mo: “Kashenteŋ nɛ fo ji ŋ kaŋɛ fanɛ fo maŋ kɔ ekul na. 18Ŋkpal manɛ so, bekul anu nɛ fo kil ŋ ku so, nɛ enyɛn mo nɛ fo nɛ mo kraa wɔtɔ ere malɛ gba maŋ la fo kul. Amoso, kusɔ nɛ fo baŋ kaŋɛ ere la kashenteŋ nna.” 19Nɛ kache na kaŋɛ: “Ebunyampo, n wu fanɛ fo la anebi nna. 20Kebee ere so nɛ an nanaana daa bunyaŋ Ebɔrɛ, ama menyi ere Juwebi kaŋɛ fanɛ kakpa nɛ k daga an ka bunyaŋ Ebɔrɛ e la Jerusalɛm.” 21Nɛ Yesu kaŋɛ mo: “Kache manɛ, yirda ma kamalga ere fanɛ saŋko beeŋ ba fo nɛ basa maaŋ naa bunyaŋ Etuto na kebee ere so, bumo alɛ maaŋ naa bunyaŋ Etuto na Jerusalɛm to gba. 22Esa nɛ men maŋ nyi nɛ menyi Samɛriaebi bee bunyaŋ, ama anyi ere nyi esa nɛ anyee bunyaŋ, ŋkpal manɛ so, Juwebi so nɛ Ebɔrɛ beeŋ bɔla m mɔlga basa. 23Ama saŋko beeŋ ba fo, k teŋ fo gba nɛ basa e bɔla Ebɔrɛ be Kiyoyu be eleŋ so a bunyaŋ Etuto na kashenteŋto. Bumo nɛ b kɔ le be bunyaŋ ere nɛ Etuto na bee fin. 24Ebɔrɛ la Kiyoyu nna nɛ a daga fanɛ bumo nɛ baa bunyaŋ mo e baa bɔla mbe Kiyoyu be eleŋ so a bunyaŋ mo kashenteŋto.” 25Nɛ kache na kaŋɛ Yesu le: “Ma alɛ gba nyi fanɛ kachako Mesaya nɛ baa tre Kristo na beeŋ ba, mo alɛ kaŋ ba, e beeŋ bugi kusɔ kama to n sa anyi.” 26Ndoŋ nna nɛ Yesu kaŋɛ: “Ma nɛ mee malga fo kutɔ ere e la mo na.”
27Kumo be saŋɛ na so nɛ Yesu be bebɛsopo shi kade to m bɛta m ba nɛ e bee malga kache na kutɔ nɛ k chinchiŋ bumo ga. Ama bumo alɛ be ekama maŋ tiŋ m bishi kache na: “Manɛ nɛ fee sha?” Ŋko m bishi Yesu: “Manɛ e ba nɛ fee malga kache na kutɔ?” 28Ndoŋ nna nɛ kache na yige mbe kusɔjɔnchu ndoŋ nseŋ kilgi n yɔ kade to n ya kaŋɛ basa le: 29“Kadeebi, men ba keni kanyɛn nɛ e tiŋ ŋ kaŋɛ ma kusɔ nɛ ŋ koso n wora kikɛ, shere Kristo na nna.” 30Ndoŋ nna nɛ b lar kade na to m pɛ Yesu kutɔ be keyɔ be ekpa.
31Kesheŋ ere ka bee wora kade to le ere nɛ Yesu be bebɛsopo malɛ bee kule mo fanɛ e ji ajibi a kaŋɛ mo: “Eŋinipo, wora ania n ji kusɔ ko.” 32Ama le nɛ Yesu daŋ kaŋɛ bumo: “Ŋ kɔ kejibi ko nɛ n ji nɛ men maŋ nyi kumo be asheŋ.” 33Nɛ bebɛsopo na bishi abar: “Ŋko esa ko e bar mo ajibi ŋko nuso?” 34Ndoŋ nna nɛ Yesu kaŋɛ bumo le: “Ma ajibi e la kewora esa nɛ e shuŋi ma na be aparsheŋ nɛ keloge mbe kushuŋ. 35Mannɛ menyi basa e naa kaa kaŋɛ fanɛ: ‘A ka afɔl ana nɛ kasɔteŋi be jemanɛ e fo’ na a? Ma e kaŋɛ menyi na fanɛ men bugi menyi be anishi ŋ keni kananɛ adɔana du. Asɔ kikɛ daŋ bel nna m pere a jo keteŋi. 36Men keni asɔteŋipo na tea nya mbe kakɔka, mo alɛ bee teŋi asɔ nna a yili ŋkpa nɛ k maŋ kɔ ekar na be jemanɛ, saŋɛ na so, eduupo na nɛ eteŋipo na kikɛ be ŋgbene beeŋ fuli bumo. 37Basa ka bee kaa malga loŋ be kesheŋ na malɛ fanɛ: ‘Esa ko e naa duu nɛ eko malɛ bee teŋi na’, la kashenteŋ nna. 38N daŋ shuŋi menyi nna nɛ men ya teŋi asɔ nɛ men gbagba maŋ dɔ. Beko e dɔ nɛ menyi ere bee ji amo be tɔnɔ na.”
39Kade na to be Samɛriaebi damta daŋ yirda Yesu nna ŋkpal kache na be shɛda nɛ e daŋ ji ŋ kaŋɛ le na so, e yɛ: “E kaŋɛ ma kusɔ nɛ n wora kikɛ.” 40Amoso, Samɛriaebi na ka ba mo kutɔ, nɛ b ba kule mo fanɛ e ya chena bumo kutɔ nɛ e ya ji nchɛnnyɔ ndoŋ. 41Ndoŋ nna nɛ basa damta ko malɛ gba naŋ yirda mo n ti so ŋkpal mbe mmalga na so. 42Nɛ bumo gbagba kaŋɛ kache na: “Naniere bre, mannɛ fo ka kaŋɛ anyi so nɛ an yirda, an gbagba nu mmalga na nseŋ pin fanɛ kashenteŋto kanyɛn ere e la durnya ere be Emɔlgapo.”
Yesu ka bɛta n yɔ Galili be asheŋ
43Yesu ka ji nchɛnnyɔ na ndoŋ n loge nɛ e yɔ Galili be kasawule so. 44Mo ere Yesu gbagba e daŋ chɛr ŋ kaŋɛ fanɛ: “Anebi kama maŋ kɔ bunyaŋ mo gbagba be basa to.” 45E ka ba fo Galili nɛ ndoŋebi sɔ mo nɛnɛ, ŋkpal manɛ so, b daŋ wu asheŋ nɛ e daŋ wora ashi Jerusalɛm to Kebansonchoŋ be kejigboŋ be daŋkare be jemanɛ na. Bumo alɛ gba daa wɔ ndoŋ nna nɛ loŋ be asheŋ na kikɛ daŋ wora.
Yesu ka chɛ enimu ko pibi be asheŋ
46Ndoŋ nna nɛ Yesu yaŋ yɔ Keena ashi Galili, kakpa nɛ e daŋ keta nchu ŋ ki yabra belbelso na. E ka yɔ nɛ abane be krachi nimuso ko pibinyɛnsobi ko dese Kapɛɛniam a lɔ. 47Kanyɛn na ka nu fanɛ Yesu shi Judiya m ba Galili nɛ e yɔ mo kutɔ n ya kule mo fanɛ e yɔ Kapɛɛniam n ya chɛ mo pibinyɛn nɛ e daa sha nɛ e wu na n sa mo. 48Nɛ Yesu kaŋɛ mo le: “Nɛ men be ekama baa maŋ wu mamachi be etɔɔnɛsheŋ, men maa yirda kikɛ.” 49Ndoŋ nna nɛ krachi na kaŋɛ Yesu le: “Ebunyampo, jande, ba nɛ an yɔ nɛ ma kebia na e sa maŋ wu pɔɛŋ nɛ an fo ndoŋ.” 50Nɛ Yesu kaŋɛ mo: “Baa yɔ, fo pibi na maaŋ wu.” Ndoŋ nna nɛ kanyɛn na yirda Yesu be kamalga na nseŋ choŋ. 51E kraa wɔ epe be ekpa to nna a yɔ nɛ mbe anya shɛr mo ekpa to ŋ kaŋɛ mo fanɛ mbe kebia na nya alenfia. 52E ka bishi bumo saŋɛ mo nɛ mbe kebia na fara a nya alenfia nɛ b kaŋɛ mo: “Ndre kapaso kerfi koŋwule nɛ mbe kayurbeldɛ na yige mo.” 53Ndoŋ nna nɛ etuto na nyiŋi fanɛ kumo be saŋɛ na so gbagba nɛ Yesu kaŋɛ le na: “Fo pibi na maaŋ wu.” Ndoŋ nna nɛ mo nɛ mbe kowu to ebi kikɛ yirda Yesu.
54Kesheŋ ere e daa la mamachi be tɔɔnɛsheŋ nyɔsopo nɛ Yesu daŋ shi Judiya m ba Galili m ba wora.
5Yesu ka chɛ esa ko nchu ko ase be asheŋ
1Yesu ka wora nchɛnnyɔ nɛ e yɔ Juwebi be kabɔrɛbɛso be daŋkare ko be Kejigboŋ to ashi Jerusalɛm. 2Kepa ko malɛ kɔ adɛdɛ anu a wɔ Jerusalɛm a mata kakpa nɛ baa tre Mbolpɔ be Kabuna na. Hibruwebi be ŋgbar to kepa na nɛ baa tre Betɛsda. 3Belɔpo nnaŋ to damta ko fanɛ betanpo nɛ ebobi nɛ eyurwusowuraana daa ba ndoŋ nna m ba kaa dese a jo nchu na be kebagato. 4[Ŋkpal manɛ so, Enyɛnpe be malaika daa ba saŋko saŋko nna m ba kaa baga nchu na to. Kebagato na malɛ be kaman elɔpo kama daŋ baŋ juŋkpar n luri nchu na to, amodoŋwura be kulɔ kama nɛ k daa kɔ mo beeŋ lar mo to.] 5Kanyɛn ko malɛ daŋ dese nfɛ adesa nɛ aburwa a lɔ nsaa wɔ ndoŋ. 6Yesu ka wu mo nɛ e dese ndoŋ nseŋ pin e ka dese ndoŋ n chɛr nɛ e bishi mo le: “Fee sha kenya alenfia a?” 7Nɛ elɔpo na kaŋɛ mo le: “Ebunyampo, m maŋ kɔ esa kikɛ nɛ e chɛ ma to nɛ n luri nchu ere to, saŋkama nɛ b baga amo to. Ma alɛ baŋ wora ania a sha keluri amo to nɛ esa ko teŋ daŋ ma keluri to.” 8Ndoŋ nna nɛ Yesu kaŋɛ mo: “Niŋi to ŋ koso m bɔɔ fo kelaŋ to a nite.” 9Epul na to nɛ kanyɛn na nya alenfia nseŋ bɔɔ mbe kelaŋ to n fara a nite.
10Amo be kamɔnchɛ malɛ daa la kewushiachɛ nna, amoso, Juwebi be benimu na ka wu kanyɛn na nɛ b kaŋɛ mo le: “Kabre la kewushiachɛ nna. Anyi be mbra na malɛ maa sa ekpa fanɛ fo di fo kelaŋ a na.” 11Ndoŋ nna nɛ e kaŋɛ bumo le: “Kanyɛn nɛ e chɛ ma na e kaŋɛ ma fanɛ: ‘Bɔɔ fo kelaŋ to a nite.’ ” 12Nɛ b bishi mo: “Esa mo malɛ e kaŋɛ fo fanɛ fo bɔɔ fo kelaŋ to a na?” 13Kanyɛn nɛ e daŋ nya alenfia na daa maŋ nyi amodoŋwura, ŋkpal manɛ so, jimaŋ damta ko e daa wɔ ndoŋ nɛ Yesu daŋ lar bumo to n choŋ. 14Saŋko ba choŋ nna pɔɛŋ nɛ Yesu ya wu mo bɔrɛlambu na to be kelɔnɛ so nseŋ kaŋɛ mo le: “Keni, fo naŋ nya alenfia nna na, yige alubi be kebaawora. Nɛ mannɛ aloŋ, kusɔ nɛ k lubi a chɔ fo kulɔ na beeŋ nya fo.” 15Ndoŋ nna nɛ kanyɛn na ya kaŋɛ Juwebi be benimuana na fanɛ Yesu e daŋ chɛ mo na. 16Amoso, Juwebi na daŋ fara nna a tɔrɔ Yesu, ŋkpal e ka daŋ wora le be asheŋ kewushiachɛ na so. 17Nɛ Yesu kaŋɛ bumo: “Saŋkikɛ n Tuto bee shuŋ nna, amoso, a daga fanɛ ma alɛ gba e baa shuŋ loŋ.” 18Le be kamalga ere malɛ e daŋ naŋ shin nɛ Juwebi na nyaŋɛ to n ti so a sha kemɔ Yesu na, ŋkpal manɛ so, mannɛ fanɛ e daa jija kewushiachɛ na nawule nna, ama e daa tre Ebɔrɛ mo Tuto gbagba nna a ti so a ŋini fanɛ mo nɛ Ebɔrɛ ka la kukoŋwule.
Ebinyɛn na be eleŋ be asheŋ
19Ndoŋ nna nɛ Yesu kaŋɛ bumo le: “Kashenteŋ nɛ mee ji menyi na fanɛ ma, Ebɔrɛ Pibinyɛn na maa tiŋ a wora shɛŋ ŋ gbagba be kumu so kikɛ. Kusɔ nɛ mee wu n Tuto na ka bee wora nawule nɛ ma alɛ gba bee wora. Kusɔ nɛ Etuto na bee wora, kumo nɛ ma, Ebinyɛn na gba bee wora. 20Ŋkpal manɛ so, Etuto na bee sha ma, Ebinyɛn na ga. Amoso, kusɔ kama nɛ e bee wora, e bee ŋini ma kumo nna. Mo alɛ kraa beeŋ ŋini ma asɔ nɛ a chɔ ade ere nɛ men be nnɔ e mɔ menyi. 21Ŋkpal manɛ so, kananɛ Etuto na bee tiŋi basa luwu to a sa bumo ŋkpa na, loŋ gbagba nna nɛ ma, Ebinyɛn na bee sa basa nɛ mee sha ŋkpa. 22Kumo be kaman, Etuto na maa ji esa kama demu, e ta demu be keji kikɛ nna m bɔɔ ma, Ebinyɛn na enɔ, 23saŋɛ na so, ekama beeŋ bunyaŋ ma, Ebinyɛn na fanɛ kananɛ baa bunyaŋ Etuto na. Ekama malɛ nɛ e maa bunyaŋ ma, Ebinyɛn na maa bunyaŋ Etuto nɛ e shuŋi ma na gba nna na.
24Ma e kaŋɛ menyi kashenteŋto na fanɛ esa kama nɛ e nu ma mmalga ere nseŋ yirda esa nɛ e shuŋi ma na kɔ ŋkpa nɛ k maŋ kɔ ekar na, mo alɛ maaŋ ji n tɔr, ama e teŋ lar luwu to m ba luri ŋkpa to. 25Ma e kaŋɛ menyi kashenteŋto na fanɛ saŋko beeŋ ba fo, saŋɛ na teŋ fo gba fanɛ bubuni beeŋ nu ma, Ebɔrɛ Pibinyɛn na be ebɔl, ekama malɛ nɛ e nu kumo beeŋ nya ŋkpa a wɔtɔ. 26Kananɛ ŋkpa shi Etuto na to na, loŋ gbagba na nɛ e shin nɛ ŋkpa bee shi Ebinyɛn na gba to. 27Mo alɛ sa Ebinyɛn na ekpa nna nɛ e ji basa demu ŋkpal ebi na ka la Nyiŋgbasa Pibinyɛn na so. 28Men sa maŋ shin nɛ kesheŋ ere e baa chinchiŋ menyi, ŋkpal manɛ so, saŋko beeŋ ba fo nɛ basa nɛ b wɔ bumo be nchaŋana to na kikɛ e nu Ebinyɛn na be ebɔl 29nseŋ lar bumo be nchaŋana na to nɛ bumo nɛ b wora alelasheŋ na e tiŋi a wɔ ŋkpa to nɛ bumo nɛ b wora alubisheŋ na malɛ e tiŋi n luri kasogberge to.
30Ma alɛ gbagba maaŋ tiŋ n wora shɛŋ ma kumu so. Kusɔ nɛ Ebɔrɛ bee kaŋɛ ma be demu nɛ mee ji, amoso, ma demu be keji kɔ kashenteŋ nna, ŋkpal manɛ so, mannɛ ŋ gbagba be aparsheŋ nɛ mee wora, esa nɛ e shuŋi ma na be aparsheŋ nɛ mee wora. 31Nɛ m baŋ ji ŋ gbagba be kumu so be shɛda, kumo ere ma shɛda na maŋ la shɛda kpakpaso. 32Ama esa pɔtɛ ko wɔtɔ a ji ma shɛda a sa basa nɛ ma alɛ nyi amodoŋwura be loŋ be shɛda na ka bɔla ekpa. 33Men gbagba e shuŋi mbɔ Jɔn kutɔ, mo alɛ ji kashenteŋ na be shɛda n sa menyi. 34Mannɛ fanɛ dimɛdi be shɛda nɛ mee sha, ama m malga kesheŋ ere nna nɛ men tiŋ n nya kumɔlga. 35Jɔn daa du fanɛ fitila nɛ k chɔɔ so nna a sa basa kefulto nɛ men daŋ shuli n wu kefulto na be ebel gbrɛbi. 36Ama ŋ kɔ shɛda kpakpaso a chɔ Jɔn be shɛda na. Ŋkpal manɛ so, ashuŋ nɛ mee shuŋ ere, amo nɛ Etuto na sa fanɛ n shuŋ na e naa ji ma shɛda a ŋini fanɛ Etuto na e shuŋi ma. 37Etuto nɛ e shuŋi ma na malɛ gba bee ji ma shɛda nna a sa basa. Menyi maŋ naŋ nu mbe ebɔl ŋko n wu mbe anishito. 38Mbe kamalga na malɛ gba maa chena menyi to, ŋkpal manɛ so, men maŋ yirda esa nɛ e shuŋi mo na. 39Menyi e naa kaa keni abɔrɛsibɛ na to nɛnɛ ŋkpal men ka bee fɛ fanɛ amo to nɛ menyeeŋ bɔla n nya ŋkpa nɛ k maŋ kɔ ekar na so, ama ma alɛ be asheŋ nɛ abɔrɛsibɛ na malɛ bee ji shɛda a kaŋɛ na. 40Ama menyi alɛ maa sha keba ŋ kutɔ m ba nya ŋkpa na.
41M maa fin kechɔrɔ ashi basa kutɔ. 42Ama n nyi menyi, men maŋ kɔ kasha a sha Ebɔrɛ menyi be ŋgbeneana to. 43N Tuto be ketre nɛ n ta m ba nɛ men kini ma na, ama nɛ esa pɔtɛ ko baŋ ta mo gbagba be eleŋ m ba, menyeeŋ sɔ amodoŋwura na. 44Menyee sha kebaanya mbo abar kutɔ, ama men maa wora ania a fin mbo ashi Ebɔrɛ koŋwule na kutɔ nɛ nuso nɛ menyeeŋ wora n yirda? 45Ama men sa maa fɛ bre fanɛ ma e naaŋ yili Ebɔrɛ be anishito ŋ ŋini mo menyi be alubi. Ayai, esa nɛ e beeŋ shin nɛ menyi be alubi e dii efuli e la anebi Mosis nɛ men ta menyi be tama kikɛ n deŋi so na. 46Nɛ men daŋ yirda Mosis be mmalga kenishipereso nna, men daa beeŋ yirda ma, ŋkpal manɛ so, ma asheŋ nɛ e daŋ sibɛ n sa menyi na. 47Ama men ka maŋ yirda kusɔ nɛ e sibɛ na bre, nuso nɛ menyeeŋ wora n yirda asheŋ nɛ mee malga?”
6Yesu ka sa basa ŋgboŋ anu ajibi be asheŋ
(Matiu 14:13-21; Maak 6:30-44; Luuk 9:10-17)
1Asheŋ ere be kaman nɛ Yesu yɔ Galili be kepagboŋ na be kaba so ndoŋ. Teku koŋwule na nɛ baa tre Taibɛrias be kepagboŋ na. 2Ndoŋ nna nɛ jimaŋ damta ko muu m bɛ mo so ŋkpal kechɛ basa be alɔ be emamachisheŋ damta nɛ b daŋ wu e ka daa wora na so so. 3Ndoŋ nna nɛ Yesu dii kebee ko n yɔ nɛ mo nɛ mbe bebɛsopo ya chena. 4Kumo be kamɔnchɛ nɛ Juwebi be Kebansonchoŋ be daŋkare be kejigboŋ bee taga to. 5Yesu ka chena kebee na so nseŋ wu jimaŋ ko ka bee ba mo kutɔ nɛ e bishi Filip: “Filip, nnɛ nɛ anyeeŋ nya bodobodo n tɔ n sa basa ere nɛ b ji?” 6Yesu daŋ kute nna m bishi Filip loŋ, ŋkpal manɛ so, e daa nyi kusɔ nɛ e daa sha nɛ e wora gba nseŋ bishi mo loŋ na. 7Ndoŋ nna nɛ Filip kaŋɛ mo le: “Cha, pɔŋ alfa anyɔ gba be bodobodo maaŋ fo basa ere kikɛ nɛnɛ.” 8Ndoŋ nna nɛ mbe bebɛsopo na be emo nɛ baa tre Andru, Saimɔn Pita mo sipo na kaŋɛ: 9“Kebia ko wɔ nfe a kɔ ayunyifu be ebodobodo anu nɛ ekɔrɔtɔ anyɔ, ama manɛ nɛ a beeŋ tiŋ n wora n sa basa damta ere?” 10Nɛ Yesu kaŋɛ mbe bebɛsopo na le: “Men shin nɛ basa na e chena kasawule.” Afitiri damta ko malɛ daa wɔ ndoŋ nna nɛ basa na kikɛ chena amo so. B daa sa fanɛ benyɛn ŋgboŋ anu. 11Ndoŋ nna nɛ Yesu ta ebodobodo na nseŋ di Ebɔrɛ epaŋ nseŋ fara a sa basa nɛ b daŋ chena ndoŋ na. Loŋ koŋwule na nɛ e daŋ ta kɔrɔtɔ na gba n wora. Kanaŋkamaso nɛ ekama daa beeŋ tiŋ n we nɛ e we m moɛ. 12Basa na kikɛ ka baŋ we m moɛ nɛ Yesu kaŋɛ mbe bebɛsopo na: “Men tise n tise ejiŋka na nsaa maŋ shin nɛ shɛŋ shɛŋ e to jiga.” 13Ndoŋ nna nɛ b tise n tise ayunyifu be bodobodo nɛ basa na daŋ we ŋ ka na m bɔlɔ nlantaŋɛ kuduanyɔ. 14Basa na ka wu mamachi be kesheŋ nɛ e daŋ wora na nɛ b fara a kaŋɛ: “Kashenteŋto, Anebi mo nɛ e beeŋ ba durnya ere to na nna na.”
15Yesu ka pin fanɛ b daa sha kebaata mo katinso nna m buu mo kuwura nɛ e bɔl bumo to n naŋ lar mo nawule n yɔ kebeebi ko so.
Yesu ka nite nchu so be asheŋ
(Matiu 14:22-33; Maak 6:45-52)
16Kaase ka fo nɛ mbe bebɛsopo na malɛ yɔ kepagboŋ na ase 17n ya luri ekuloŋ ko to n dii kepagboŋ na a yɔ Kapɛɛniam, kepagboŋ na be kaba ndoŋ. B ta loŋ hale nɛ kaboŋ ya kaa pɛ anishi nɛ Yesu maŋ naŋ ba bumo kutɔ. 18B wɔ nchu na so nna nɛ afugboŋ ko fara a ber a baga nchu na to. 19B ka far ekuloŋ na loŋ fanɛ emayɛl asa ŋko ana n yɔ anishito nɛ b wu Yesu nɛ e na nchu na so a ba ekuloŋ na akpa nɛ kufu pɛ bumo ga. 20Nɛ e kaŋɛ bumo le: “Ma nna, men sa maa lɔ kufu.” 21Ndoŋ nna nɛ b daa sha keta mo ekuloŋ na to, epul na malɛ to nɛ ekuloŋ na teŋ fo kedeŋiso.
Basa na ka fin Yesu be asheŋ
22Kumo be ŋklade nɛ jimaŋ nɛ b daŋ shir a wɔ kepagboŋ na be kaba ndoŋ na wu fanɛ ekuloŋ koŋwule e ka ndoŋ nseŋ naŋ pin fanɛ mannɛ Yesu nɛ mbe bebɛsopo e yɔ, bumo nawule e daŋ yɔ. 23Taibɛrias be ekuloŋ ko malɛ daŋ ba kaa yil kepagboŋ na be ekarso a mata kakpa nɛ Yesu daŋ di Ebɔrɛ epaŋ nseŋ sa basa na ajibi na. 24Amoso, jimaŋ na ka maŋ wu Yesu ŋko mbe bebɛsopo ndoŋ na nɛ b luri ekuloŋana na to a yɔ Kapɛɛniam nɛ b ya fin Yesu.
Yesu ka la ŋkpa be bodobodo be asheŋ
25B ka ya wu mo kepagboŋ na be kaba ere so ndoŋ nɛ b bishi mo: “Eŋinipo, saŋɛ mo nɛ fo fo nfe?” 26Nɛ Yesu kaŋɛ bumo le: “Ma e kaŋɛ menyi kashenteŋto na fanɛ, mannɛ emamachisheŋ nɛ men wu na so nɛ menyee fin ma, ama men ka we ebodobodo na ŋ kukwe kananɛ menyee sha na so e shin nɛ menyee fin ma na. 27Men sa maa kɔ a fin ajibi nɛ a bee jija ere, men baa kɔ a fin ajibi nɛ a bee sa ŋkpa nɛ k maŋ kɔ ekar na. Ma, Nyiŋgbasa Pibinyɛn e naa sa loŋ be ajibi na, ŋkpal manɛ so, Ebɔrɛ Etuto na e ŋini fanɛ mbe kenyi wɔ ma so.” 28Nɛ b bishi mo: “To, nɛ manɛ nɛ anyeeŋ wora n tiŋ n shuŋ Ebɔrɛ be ashuŋ?” 29Nɛ Yesu kaŋɛ bumo le: “Ebɔrɛ be kushuŋ e la keyirda esa nɛ e shuŋi na.” 30Ndoŋ nna nɛ b bishi mo: “To, nɛ nuso be mamachi be kesheŋ nɛ feeŋ wora n sa anyi nɛ an wu nseŋ yirda fo? Manɛ nɛ feeŋ wora? 31An nanaana daŋ ji ajibi nɛ baa tre manna na nna ashi kiyi to, loŋ malɛ nɛ abɔrɛsibɛ na bee kaŋɛ fanɛ: ‘Ebɔrɛ daŋ shin nɛ bodobodo shi ebɔrɛso nna m ba sa bumo nɛ b we.’ ”
32Nɛ Yesu kaŋɛ bumo: “Men keni, kashenteŋ nɛ mee kaŋɛ menyi na fanɛ mannɛ Mosis e daŋ sa menyi ebɔrɛso be bodobodo na. N Tuto e naa sa menyi kashenteŋ be bodobodo nɛ k bee shi ebɔrɛso na. 33Ŋkpal manɛ so, Ebɔrɛ be bodobodo na e la bodobodo nɛ k shi ebɔrɛso m ba kaa sa durnya ŋkpa na.” 34Ndoŋ nna nɛ b kaŋɛ Yesu le: “Ebunyampo, kumo ere, yili kabre a yɔ, baa sa anyi loŋ be bodobodo na.” 35Nɛ Yesu kaŋɛ bumo: “Ma e la loŋ be bodobodo nɛ k bee sa ŋkpa na. Ekama nɛ e ba ŋ kutɔ, akoŋ maaŋ pɛ mo kikɛ nɛ ekama nɛ e yirda ma, achukoŋ malɛ maaŋ pɛ mo. 36Ama n teŋ kaŋɛ menyi kumo fanɛ men wu ma, ama menyi alɛ kraa maŋ yirda. 37Esa kama nɛ n Tuto na ta m bɔɔ ma enɔ beeŋ ba ŋ kutɔ nɛ ekama malɛ nɛ e ba ŋ kutɔ, m maaŋ ju mo n lɛ kikɛ. 38Ŋkpal manɛ so, n shi ebɔrɛso nna m ba nɛ m ba wora esa nɛ e shuŋi ma na be aparsheŋ, mannɛ ŋ gbagba be aparsheŋ so e shin nɛ m ba. 39Esa nɛ e shuŋi ma na malɛ be aparsheŋ nde fanɛ n sa maŋ kaŋ paŋ basa nɛ e ta m bɔɔ ma enɔ na kikɛ be ekama, ama e yili kumo nna fanɛ n tiŋi bumo ashi luwu to lalaloge be kachɛ na. 40Ŋkpal manɛ so, n Tuto be aparsheŋ e la fanɛ esa kama nɛ e wu ma, Nyiŋgbasa Pibinyɛn na nseŋ yirda, amodoŋwura beeŋ nya ŋkpa nɛ k maŋ kɔ ekar na nɛ n tiŋi mo ashi luwu to lalaloge be kachɛ na.”
41Ndoŋ nna nɛ Juwebi na fara a malga a gbiti mo ŋkpal e ka kaŋɛ fanɛ: “Ma e la bodobodo nɛ k shi ebɔrɛso m ba na” so. 42B yɛ: “Mannɛ mo e la Yesu, Josɛf pibi na a? To, an nyi mo tuto nɛ mo nio nɛ a ji nuso nna nɛ e bee kaŋɛ mbe kumu fanɛ: ‘Ebɔrɛso nɛ n shi m ba?’ ” 43Ndoŋ nna nɛ Yesu kaŋɛ bumo le: “Men yige kebaamalga le be asheŋ a sa abar.
44Esa kama maaŋ tiŋ m ba ma kutɔ ama Etuto nɛ e shuŋi ma na baŋ bar mo ŋ kutɔ nna, ma alɛ beeŋ tiŋi amodoŋwura ashi luwu to lalaloge be kachɛ na. 45Anebiana na be nsibɛ na to bee kaŋɛ fanɛ: ‘Ebɔrɛ beeŋ ŋini basa kikɛ asheŋ.’ Ekama nɛ e bee nu kusɔ nɛ Etuto na bee kaŋɛ nseŋ naa koya asheŋ ashi mo kutɔ bee ba ŋ kutɔ nna. 46Ama mannɛ fanɛ esa daŋ wu Etuto na kenishiso nna. Emo nɛ e shi Ebɔrɛ na kutɔ na nawule e wu Etuto na. 47Ma e kaŋɛ menyi kashenteŋto na fanɛ ekama nɛ e yirda ma kɔ ŋkpa nɛ k maŋ kɔ ekar na.
48Ma e la bodobodo nɛ k bee sa ŋkpa na. 49Men nananyɛnana daŋ we manna kiyi to ŋkeshin nɛ bumo alɛ daŋ wu. 50Ama bodobodo nɛ k shi ebɔrɛso m ba nɛ esa e we a maaŋ wu na nde. 51Ma e la bodobodo nɛ k bee sa ŋkpa n shi ebɔrɛso na. Esa kama nɛ e we le be bodobodo ere beeŋ baa wɔtɔ mbaanaayɔ. Bodobodo mo nɛ meeŋ ta n sa basa na e la ma eyur ere nɛ ŋ kɔ a sa durnya nɛ k nya ŋkpa na.”
52Ndoŋ nna nɛ Juwebi na fara a bile asheŋ agboso a kaŋɛ: “Nuso nɛ le be esa bee wora a sa anyi mbe eyur nɛ an we?” 53Nɛ Yesu kaŋɛ bumo: “Ma e kaŋɛ menyi kashenteŋto na fanɛ nɛ men baa maŋ we Nyiŋgbasa Pibinyɛn na be eyur na nseŋ nuu mbe ŋklaŋ na, men maaŋ nya ŋkpa. 54Esa kama nɛ e bee we ma eyur na nsaa nuu ma ŋklaŋ na kɔ ŋkpa nɛ k maŋ kɔ ekar na. Ma alɛ beeŋ tiŋi mo ashi luwu to lalaloge be kachɛ na, 55ŋkpal manɛ so, ma eyur ere la ajibi gbagba nna nɛ ma ŋklaŋ malɛ la asɔnuuso gbagba. 56Esa kama malɛ nɛ e we ma eyur ere nseŋ nuu ma ŋklaŋ wɔ ma to nna nɛ ma alɛ gba wɔ mo to. 57Kananɛ Etuto nɛ e bee sa ŋkpa na baŋ shuŋi ma nɛ n wɔ ŋkpa to ŋkpal Etuto na so na, loŋ koŋwule na nɛ esa kama nɛ e we ma eyur na malɛ gba beeŋ baa wɔ ŋkpa to ŋkpal ma so. 58Bodobodo nɛ k shi ebɔrɛso m ba na nde. An nananyɛnana daŋ we manna nna, ama b wu. Ama esa kama nɛ e we le be bodobodo beeŋ baa wɔ ŋkpa to hale mbaanaayɔ.”
59Yesu daa wɔ Kapɛɛniam be nshɛrbu to nna a ŋini basa abɔrɛsheŋ nseŋ malga kesheŋ ere.
Bebɛsopo damta ka shile Yesu be asheŋ
60Mbe bebɛsopo damta ko ka nu kesheŋ nɛ e malga na nɛ b kaŋɛ abar le: “Cha, keŋini ere bre la kesheŋ kpakpaso nna, wanɛ e naaŋ tiŋ n sɔ kumo?” 61Yesu ka pin fanɛ mbe bebɛsopo daa bile asheŋ nna ŋkpal kesheŋ na so nɛ e bishi bumo: “Kesheŋ nɛ m malga na bee pɔ menyi aba nna ŋko? 62To, nɛ men daŋ wu ma, Nyiŋgbasa Pibinyɛn ka bɛta a yɔ ebɔrɛso, kakpa nɛ n daa wɔ na ai? 63Kiyoyu na bee sa ŋkpa nna, ama eyur ere bre maaŋ tiŋ n wora shɛŋ. Mmalga nɛ m malga n sa menyi ere e naa shin nɛ menyee nya Kiyoyu nɛ e bee sa ŋkpa na. 64Ama menyi to be beko maŋ yirda.” Yesu daŋ kaŋɛ loŋ nna, ŋkpal manɛ so, sososo na kikɛ e daa nyi bumo nɛ b maŋ yirda nɛ emo nɛ e beeŋ debɔr mo. 65Kumo be kaman nɛ e naŋ kaŋɛ le: “Amoso nɛ n daŋ kaŋɛ menyi fanɛ esa kama maaŋ tiŋ m ba ŋ kutɔ ama Etuto na e naaŋ shin nɛ amodoŋwura na e ba na.”
66Baŋ yili kumo be jemanɛ na so a yɔ nɛ mbe bebɛsopo na be bedamta lar mo kaman m bɛ mo so ŋ gben.
Pita ka kaŋɛ Yesu e la Ebɔrɛ be Esa cheembi na be asheŋ
67Nɛ Yesu kilgi m bishi bebɛsopo kuduanyɔ na le: “Menyi alɛ gba bee sha keyɔ nna ŋko?” 68Ndoŋ nna nɛ Saimɔn Pita kaŋɛ mo: “Enyɛnpe, fo e kɔ ŋkpa nɛ k maŋ kɔ ekar na be mmalga. 69To, nɛ wanɛ malɛ kutɔ nɛ anyeeŋ naŋ yɔ? Anyi ere yirda nsaa nyi fanɛ fo e la Ebɔrɛ be Esa cheembi na.” 70Nɛ Yesu kaŋɛ: “Kashenteŋto, ma e lara menyi basa kuduanyɔ ere, ama menyi to be eko la alubipo nna.” 71Judas, Saimɔn Iskareɔt pibi nɛ e daa de na, ŋkpal manɛ so, bebɛsopo kuduanyɔ na to be eko e daa la mo, ama mo e daa shin nɛ e ba debɔr Yesu kacha ko.
7Yesu nɛ mo siponyɛnsoana be asheŋ
1Ade be kaman nɛ Yesu shir a wɔ Galili be efuli so be nde nawule to a nite a maa sha kenite Judiya bre to, ŋkpal manɛ so, ndoŋ be Juwebi be benimuana na daa fin mo nna nɛ b mɔ. 2Ama Juwebi be daŋkare so be nshɛr nɛ baa tre Abuu to be Kebaawɔ be kejigboŋ na be jemanɛ na ka ba kaa fo 3nɛ Yesu mo siponyɛnsoana kaŋɛ mo le: “A daŋ daga fo ka lar nfe nna n yɔ Judiya nɛ fo bebɛsopo e ya wu fo asheŋ woraso. 4B yɛ: ‘Esa kama nɛ e bee sha nɛ basa e baa nyi mbe asheŋ maa ŋana a wora asheŋ.’ Amoso, fo ka baa wora asheŋ ere, shin nɛ durnya e wu fo.” 5Kede e naa ŋini fanɛ hale mo siponyɛnsoana gba daa maŋ yirda mo. 6Nɛ Yesu kaŋɛ bumo le: “Ma saŋɛ maŋ naŋ fo, ama menyi ere, saŋɛ kikɛ walɛ nna n sa menyi. 7Durnya maaŋ tiŋ ŋ kishi menyi ere, ama ma ere, k kishi ma nna ŋkpal ŋ ka bee kaŋɛ fanɛ kumo be asheŋ woraso maŋ walɛ so. 8Men baa yɔ Kejigboŋ be nshɛr na to. Ma ere maa yɔ, ŋkpal manɛ so, ma saŋɛ maŋ naŋ fo.” 9E ka kaŋɛ loŋ n loge nɛ e shir a wɔ Galili.
Yesu ka yɔ Abuu to be Kebaawɔ be daŋkare be kejigboŋ to be asheŋ
10Ama mo siponyɛnsoana na ka choŋ Kejigboŋ na to n loge nɛ Yesu malɛ gba yɔ, ama wulo to nɛ e daŋ ŋana n yɔ. 11Ama saŋɛ na so nɛ Juwebi na malɛ wɔ Kejigboŋ na to a fin mo a bishi le: “To, nnɛ nɛ kanyɛn na wɔ?” 12Jimaŋ na to be bedamta daŋ baa wɔtɔ nna a kuli a malga mbe asheŋ. Beko yɛ: “Esa lela nna.” Nɛ beko malɛ kaŋɛ: “Ayai, e bee fule basa nna.” 13Ama ekama daa maŋ nya kagbene m bugi to m malga mbe asheŋ, ŋkpal manɛ so, b daa ŋana Juwebi be benimuana na nna.
14Kejigboŋ na to be asheŋ woraso na daŋ kraa wɔ nferinto nna a yɔ nɛ Yesu koso n yɔ bɔrɛlambu na to n ya fara a ŋini basa abɔrɛsheŋ. 15Mbe keŋini na daŋ chinchiŋ Juwebi na ga nɛ b bishi abar: “Nnɛ nɛ kanyɛn ere nya le be keŋini ere, ŋkpal manɛ so, e maŋ koya ko?” 16Nɛ Yesu kaŋɛ bumo: “Ma keŋini maŋ la meya nna. K shi esa nɛ e shuŋi ma na kutɔ nna. 17Esa kama nɛ e bee sha kewora Ebɔrɛ be aparsheŋ beeŋ pin fanɛ asɔ nɛ mee ŋini ere shi Ebɔrɛ kutɔ nna ŋko ŋ gbagba be eleŋ nɛ ŋ kɔ a ŋini amo. 18Esa kama nɛ e kɔ mo gbagba be eleŋ a malga asheŋ, bee fin mo gbagba be kemaŋkura nna na. Ama esa kama nɛ e bee fin kemaŋkura a sa esa nɛ e shuŋi mo la kashenteŋwura nna nɛ efɛsheŋ kikɛ maŋ wɔ mo so. 19Mannɛ anebi Mosis e daŋ sa menyi mbra na ŋko? Ama men be ekama maa bɛ mbra na so. Nɛ manɛ e ba nɛ menyee sha kemɔ ma?” 20Ndoŋ nna nɛ jimaŋ na kaŋɛ mo le: “Fo kɔ kiyoyu lubi fo to. Wanɛ e naa sha kemɔ fo?” 21Nɛ Yesu kaŋɛ bumo: “Men keni, n wora mamachi be kesheŋ koŋwule nɛ k chinchiŋ menyi ga. 22Ama ŋkpal Mosis ka sa menyi mbra fanɛ men baa ku atutu so, menyee ku menyi be mbiana nna kewushiachɛ. Ama kashenteŋto, mannɛ Mosis e daŋ sa menyi mbra na, men nananyɛnana e nase kumo. 23To, nɛ menyee tiŋ a ku menyi be mbia atutu kewushiachɛ na, saŋɛ na so men maaŋ tɔr Mosis be mbra na, manɛ e ba nɛ menyee nya agbo a wora ma ŋkpal ŋ ka chɛ esa lelemu na kewushiachɛ so? 24Men sa maa yili basa be asheŋ nɛ menyee wu kenishiso so a ji bumo demu, men baa ji kashenteŋ be demu.”
Basa ka bee sha kepin esa nɛ Yesu la be asheŋ
25Saŋɛ ere so nɛ Jerusalɛm to be basa ko fara a bishi abar le: “Mannɛ kanyɛn ere nɛ baa fin nɛ b mɔ na a? 26To, mo e yil a malga basa kikɛ to na nɛ esa kama malɛ maa tuge shɛŋ. Ŋko Juwebi be benimuana na wu kumo naniere nna fanɛ mo e la Kristo na a? 27Kusɔ koŋwule nde fanɛ nɛ Mesaya na kaŋ ba, esa kama maaŋ pin kakpa nɛ e shi m ba, ama kanyɛn ere bre, an nyi kakpa nɛ e shi.” 28Saŋɛ na nɛ Yesu kraa ŋini abɔrɛsheŋ ashi bɔrɛlambu na to nseŋ ba kaŋɛ awɔrso le: “Kashenteŋ nna nɛ men nyi ma nsaa nyi kakpa nɛ n shi. Ama mannɛ ŋ gbagba be kumu so so nɛ n wɔ nfe, esa nɛ e shuŋi ma na la Kashenteŋwura nna. Men maŋ nyi mo. 29Ama ma ere nyi mo, ŋkpal manɛ so, mo kutɔ nɛ n shi. Mo alɛ e shuŋi ma.”
30E ka malga le ere nɛ b yɛlga kepɛ mo ndoŋ, ama esa kama maŋ tiŋ n ta enɔ m beta mo, ŋkpal manɛ so, mbe saŋɛ daa maŋ naŋ fo.
31Le be nfɛra e daa wɔ basa na to, ama jimaŋ na to be bedamta malɛ daŋ yirda mo nseŋ bishi abar le: “Menyee tama fanɛ Mesaya na kaŋ ba, e beeŋ ba wora emamachisheŋ damta mo nɛ a chɔ amo nɛ kanyɛn ere bee wora ere a?”
B ka shuŋi basa nɛ b ya pɛ Yesu be asheŋ
32Ndoŋ nna nɛ asheŋ nɛ basa na bee kuli a kaŋɛ Yesu be asheŋ na tɔr Efarisiana na be asoe to. Nɛ bɔrɛmatapowuraana nɛ Efarisiana na shuŋi bɔrɛlambu to be bekumpo fanɛ b ya pɛ Yesu m ba. 33Nɛ Yesu kaŋɛ le: “Ma nɛ menyi maaŋ naa wɔtɔ n chɛr. Meeŋ yɔ esa nɛ e shuŋi ma na kutɔ. 34Menyeeŋ fin ma, ama men maaŋ naŋ wu ma. Kakpa nɛ ma alɛ beeŋ baa wɔ na, menyi alɛ maaŋ tiŋ n yɔ ndoŋ.” 35Ndoŋ nna nɛ Juwebi be benimuana na fara a bishi abar le: “To, nnɛ nɛ kanyɛn ere bee sha keyɔ nɛ anyi ere maaŋ tiŋ n wu mo ere? Ŋko e bee yɔ an peebi nɛ b wɔ Griikebi to na nna nɛ e ya kaa ŋini bumo abɔrɛsheŋ? 36E yɛ: ‘Menyeeŋ fin ma, ama men maaŋ wu ma’, nseŋ naŋ kaŋɛ fanɛ: ‘Menyi maaŋ tiŋ n yɔ kakpa nɛ meeŋ ya kaa wɔ na.’ ”
Nchu nɛ a bee sa ŋkpa na be asheŋ
37Kejigboŋ na be nshɛr na be lalaloge be kachɛ, kumo be kachɛgboŋ na ka fo nɛ Yesu niŋi to n yili ŋ kaŋɛ awɔrso: “Esa kama nɛ achukoŋ kɔ mo, e ba ŋ kutɔ m ba nuu. 38Esa kama nɛ e yirda ma, nchu nɛ a bee sa ŋkpa na e naaŋ ba lar mo to fanɛ kananɛ abɔrɛsibɛ na bee kaŋɛ na.” 39Yesu daŋ malga le nna a ŋini Kiyoyu nɛ bumo nɛ baaŋ yirda mo na beeŋ ba nya kachako na be asheŋ. Amo be saŋɛ na so malɛ kikɛ nɛ b maŋ naŋ shin nɛ Kiyoyu na ba, ŋkpal manɛ so, saŋɛ na so b maŋ naŋ maŋ Yesu so n sa mo kemaŋkura.
40Basa na ka nu mbe mmalga na nɛ bumo be beko kaŋɛ le: “Kashenteŋto, kanyɛn ere e la Anebi na.” 41Nɛ beko malɛ kaŋɛ: “Mesaya na nna.” Ndoŋ nna nɛ beko malɛ bishi: “Nuso nɛ Mesaya na bee wora ashi Galili? 42Abɔrɛsibɛ na bee kaŋɛ fanɛ Ewura Deevid be kanaŋ to nɛ Mesaya na beeŋ shi nɛ b kurge mo ashi Bɛtlɛhɛm, kade nɛ Ewura Deevid daŋ shi na.” 43Amoso, basa na daŋ barga to nna ŋkpal Yesu so. 44Beko daa sha kepɛ mo m mɔ, ama esa kikɛ daa maŋ ta enɔ m beta mo.
Kananɛ Juwebi be bejuŋkparpo maŋ kɔ yirda be asheŋ
45Ade kikɛ be kaman nɛ bɔrɛlambu to be bekumpo na bɛta n yɔ bɔrɛmatapowuraana nɛ Efarisiana na kutɔ nɛ b bishi bekumpo na: “Manɛ e ba nɛ men maŋ bar mo?” 46Nɛ bekumpo na kaŋɛ bumo le: “Kananɛ kanyɛn na bee malga na, esa kikɛ maŋ naŋ malga loŋ.” 47Nɛ Efarisiana na bishi bekumpo na: “E fule menyi alɛ gba nna a? 48Kumo be kaman, men daŋ wu Juwebi be ejuŋkparpo kama ŋko Farisi kama ka yirda mo a? 49To, jimaŋ na to ebi ka maŋ nyi Mosis be mbra na so so nɛ baa yirda mo na, bumo alɛ wɔ kɔnɔso to nna so.” 50Nikodimɔs nɛ e daŋ yɔ n ya wu Yesu kachako na daa la bumo be eko nna nɛ e bishi mo braana le: 51“Anyi be mbra na wɔtɔ fanɛ an kaŋɛ fanɛ esa daga kasogberge nɛ anyi alɛ maŋ nu kusɔ nɛ amodoŋwura kɔ nɛ e kaŋɛ nseŋ naŋ bishi m pin to pɔɛŋ nsaa ji mo demu a?” 52Ndoŋ nna nɛ mo braana na bishi mo le: “Fo alɛ gba shi Galili nna a? Kraŋ abɔrɛsibɛ na, feeŋ wu fanɛ anebi kikɛ maa lar Galili.”
Kache nɛ b pɛ kesakalea to na be asheŋ
53Ade be kaman nɛ ekama yɔ mo pe.
8[ 1Nɛ Yesu malɛ yɔ Ɔlifs be kebee so. 2Kare ka bee chɛ nɛ e naŋ ba bɔrɛlambu na to nɛ basa na kikɛ shɛr ŋ kulti mo nɛ e kilgi n chena a ŋini bumo abɔrɛsheŋ. 3Ndoŋ nna nɛ mbraŋinipoana na nɛ Efarisiana na bar kache ko b ka pɛ kesakalea to m ba shin nɛ e yili jimaŋ na be anishito nɛ b kaŋɛ Yesu le: 4“Eŋinipo, b pɛ kache ere kesakalea to nna geeŋ. 5Mbra na malɛ to Mosis kaŋɛ anyi fanɛ an kpa loŋ be beche na ajembu m mɔ. To, nɛ nuso nɛ fo alɛ kaŋɛ?” 6B daŋ bar le be kesheŋ bishiso ere nna nɛ b ba lute mo kɔnɔ n nya kusɔ ko n yili so n wu mo kulubi. Ama Yesu daŋ kilgi nna m murgi n ta mbe keshilbi n fara a sibɛ kasawule so. 7B ka kraa wɔtɔ a bishi mo na nɛ e niŋi to n yili ŋ kaŋɛ bumo: “Menyi be ekama nɛ e maŋ kɔ kulubi e fara ŋ kpa kache ere kejembu.” 8Kumo be kaman nɛ e naŋ murgi a sibɛ kasawule so. 9Yesu ka kaŋɛ loŋ na nɛ bumo nɛ b nu na fara a yɔ kukoko to. Benimu e daŋ fara loŋ hale nɛ Yesu nawule ya ka nɛ kache na malɛ kraa yil ndoŋ. 10Nɛ Yesu niŋi to m bishi mo: “Kache manɛ, b wɔ nnɛ? Esa kama maŋ ka nɛ e kaŋɛ fanɛ fo daga kasogberge a?” 11Nɛ kache na kaŋɛ Yesu: “Ebunyampo, esa kama maŋ ka.” Nɛ Yesu kaŋɛ mo: “To, ma alɛ gba maaŋ kaŋɛ fanɛ fo daga kasogberge. Baa yɔ, ama sa maŋ naa wora alubi.”]
Yesu ka la durnya be kefulto be asheŋ
12Yesu ka naŋ ya malga basa na kutɔ nɛ e kaŋɛ bumo le: “Ma e la durnya be kefulto. Esa kama nɛ e bɛ ma so maaŋ nite tentembiri to kikɛ, ama e beeŋ baa kɔ kefulto nɛ k bee sa ŋkpa.” 13Ndoŋ nna nɛ Efarisiana kaŋɛ mo: “Too, fo kumu so be shɛda nɛ fee ji na, amoso, asheŋ nɛ fee malga ere maŋ la kashenteŋ.” 14Nɛ Yesu kaŋɛ bumo: “Hale nɛ n ji ma kumu so be shɛda gba, asɔ nɛ mee malga ere kɔ kashenteŋ, ŋkpal manɛ so, n nyi kakpa nɛ n shi m ba nseŋ naa nyi kakpa nɛ mee yɔ, ama menyi ere maŋ nyi kakpa nɛ n shi m ba nɛ kakpa nɛ mee yɔ. 15Dimɛdi be ekpa so nɛ menyee bɔla a ji esa demu, ma ere maa ji esa kama demu. 16Hale nɛ n ji esa demu gba, ma demuji daa beeŋ baa kɔ ekpa, ŋkpal manɛ so, mannɛ n nawule nna, ma nɛ Etuto nɛ e shuŋi ma na nna. 17Menyi alɛ gbagba be mbra to nɛ b sibɛ fanɛ basa anyɔ baŋ ji kesheŋ koŋwule be shɛda, kesheŋ na la kashenteŋ nna. 18Ŋ gbagba bee ji ma kumu so be shɛda nɛ Etuto nɛ e shuŋi ma na malɛ gba bee ji ma shɛda.” 19Ndoŋ nna nɛ basa na bishi mo: “Nnɛ nɛ fo tuto wɔ?” Nɛ Yesu kaŋɛ bumo: “Men maŋ nyi ma, menyi alɛ maŋ nyi n Tuto gba. Men daa nyi ma nna, men daa beeŋ baa nyi n Tuto gba.”
20Bɔrɛlambu na to be kakpa nɛ k mata kaboŋ nɛ baa yili amansherbi be edekana na nɛ Yesu daŋ yili ŋ ŋini asheŋ ere kikɛ, ama esa kikɛ daa maŋ pɛ mo, ŋkpal manɛ so, mbe saŋɛ daa maŋ naŋ fo.
Basa ka maaŋ tiŋ n yɔ kakpa nɛ Yesu bee yɔ na be asheŋ
21Kede be kaman nɛ Yesu naŋ lɔŋɛ ŋ kaŋɛ bumo: “Meeŋ yɔ nɛ menyi e fin ma ŋ gben nseŋ wu menyi be alubi to. Kakpa nɛ ma ere bee yɔ na, menyi maaŋ tiŋ n yɔ ndoŋ.” 22Ndoŋ nna nɛ Juwebi na bishi abar: “E bee sha kemɔ mbe kumu nna so nɛ e yɛ: ‘Kakpa nɛ mee yɔ na, menyi maaŋ tiŋ n yɔ na’, ŋko nuso?” 23Nɛ Yesu naŋ ta mbe kamalga n chuge so ŋ kaŋɛ: “Kasawule ere nfe nɛ menyi ere shi, ama esoso nɛ ma ere shi, durnya ere to nɛ men shi, ama mannɛ durnya ere to nɛ ma ere shi. 24Amoso nɛ ŋ kaŋɛ menyi fanɛ menyeeŋ wu menyi be alubi to na. Menyi alɛ baa maŋ yirda fanɛ ma e la esa nɛ ŋ kaŋɛ fanɛ n la ere, menyeeŋ wu menyi be alubi to.” 25Ndoŋ nna nɛ b bishi mo: “Nɛ wanɛ e la fo bre?” Nɛ Yesu kaŋɛ bumo: “Kumo nɛ m baa wɔtɔ a kaŋɛ menyi sososo na kikɛ na. 26Asɔ damta wɔtɔ nɛ n yili amo so m malga menyi be asheŋ nseŋ ji menyi demu, ama esa nɛ e shuŋi ma na la Kashenteŋjipo nna. Ma alɛ, kusɔ nɛ mee nu ashi mo kutɔ nɛ mee ta a kaŋɛ durnya.” 27B daa maŋ pin fanɛ mo Tuto be asheŋ nɛ e daa kaŋɛ bumo na. 28Amoso, le nɛ Yesu daŋ kaŋɛ bumo: “Men kaŋ maŋ ma, Nyiŋgbasa Pibinyɛn so m mata kedibi so na, menyeeŋ pin esa nɛ ŋ kaŋɛ fanɛ n la ere, kumo alɛ be saŋɛ na so nɛ menyeeŋ pin fanɛ m maa wora shɛŋ ma kumu so, asɔ nɛ Etuto na bee ŋini ma nawule nɛ mee malga. 29Esa nɛ e shuŋi ma na malɛ maŋ yige ma n to, e wɔ ŋ kutɔ, ŋkpal manɛ so, saŋkikɛ kusɔ nɛ k bee par mo nɛ mee wora.”
Basa nɛ b la Eebraham be mbia gbagba be asheŋ
30Basa damta ka daŋ nu Yesu be mmalga na nɛ b yirda mo. 31Juwebi nɛ b daŋ yirda mo na, le nɛ Yesu daŋ kaŋɛ bumo: “Nɛ men baa bɛ ma keŋini ere so, menyeeŋ baa la ma bebɛsopo kashenteŋto. 32Saŋɛ na so, menyeeŋ pin kashenteŋ na nɛ kashenteŋ na e shin nɛ men lar kenyaya to.” 33Ndoŋ nna nɛ Juwebi na kaŋɛ mo le: “Eebraham mo nanabiana e la anyi, anyi ere maŋ naŋ ki esa kikɛ be anya, nɛ a ji nuso nna nɛ fee kaŋɛ fanɛ anyeeŋ lar kenyaya to?” 34Nɛ Yesu kaŋɛ bumo: “Ma e kaŋɛ menyi kashenteŋto na, esa kama nɛ e bee wora alubi la alubi be kenya nna. 35Kenya maŋ la laŋ to be esa saŋkikɛ mbaanaayɔ, ama ebi bre, laŋ to be esa nna saŋkikɛ mbaanaayɔ. 36Nɛ Ebɔrɛ Pibinyɛn baŋ lara fo kenyaya to, fo nya fo kumu kashenteŋto pasaa.
37N nyi men ka la Eebraham mo nanabiana, ama menyi alɛ bee sha kemɔ ma nna, ŋkpal manɛ so, men maa sha kesɔ ma keŋini. 38Asɔ nɛ n wu n Tuto na kutɔ be asheŋ nɛ mee malga nɛ menyi alɛ bee wora asɔ nɛ men nu ashi men tuto kutɔ.” 39Ndoŋ nna nɛ b kaŋɛ Yesu: “Eebraham e la an tuto.” Nɛ Yesu kaŋɛ bumo: “Nɛ men daa la Eebraham be mbia nna, men daa beeŋ baa wora asɔ nɛ Eebraham daŋ wora. 40Ama kumo nɛ menyee sha kemɔ ma na ŋkpal ŋ ka kaŋɛ menyi kashenteŋ nɛ n nu ashi Ebɔrɛ kutɔ so. Le be asheŋ nɛ Eebraham daŋ wora a? 41Asɔ nɛ men tuto bee wora nɛ menyee wora na.” Nɛ b kaŋɛ Yesu le: “Mannɛ ayurbi e la anyi. Etuto koŋwule nɛ an kɔ, mo alɛ e la Ebɔrɛ na.” 42Nɛ Yesu kaŋɛ bumo: “Nɛ Ebɔrɛ daa la men tuto nna, men daa beeŋ baa sha ma asheŋ, ŋkpal manɛ so, Ebɔrɛ kutɔ nɛ n shi m ba kaa wɔ nfe naniere na, m maŋ ba ŋ gbagba be kumu so. Mo e shuŋi ma. 43Men nyi kusɔ nɛ k ba nɛ men maa pin ma mmalga to ere a? Kusɔ nɛ k ba e la fanɛ men maaŋ tiŋ n nu amo. 44Men tuto e la alubipo na nɛ menyee sha kebaawora mbe aparsheŋ. Emɔpo e la mo sososo kikɛ, mo alɛ be shɛŋ maa ji kashenteŋ to, ŋkpal kashenteŋ ka maŋ wɔ mo to so. E baa ku efɛ, kananɛ mbe kapɔr du nɛ e bee ŋini, ŋkpal manɛ so, e la efɛpo nna nseŋ naa la efɛ kikɛ amo tuto. 45Ŋ ka bee ji kashenteŋ na so so nɛ men maa yirda ma na. 46Men be emo e naaŋ tiŋ ŋ ŋini kulubi kama nɛ n daŋ wora? To, nɛ kashenteŋ nɛ m baa ji, manɛ e ba nɛ men maa yirda ma? 47Esa kama nɛ e la Ebɔrɛ peya bee nu asɔ nɛ Ebɔrɛ bee kaŋɛ nna. Men ka maŋ la Ebɔrɛ peya so e shin nɛ men maa nu asɔ nɛ e bee kaŋɛ na.”
48Nɛ Juwebi na kaŋɛ mo: “Kashenteŋ nɛ an ji ŋ kaŋɛ fanɛ fo la Samɛrianyɛn nsaa kɔ kiyoyu lubi fo to na.” 49Nɛ Yesu kaŋɛ bumo: “Kiyoyu lubi kama maŋ wɔ ma to. N Tuto nɛ mee bunyaŋ nɛ menyi alɛ maa bunyaŋ ma. 50Ma ere gbagba maa fin kemaŋkura nna a sa ma kumu, esa ko e naa fin kumo, mo alɛ e naa ji ma asheŋ amo be ekpa so na. 51Ma e kaŋɛ menyi kashenteŋto na fanɛ nɛ esa baa ta ma kamalga na a wɔtɔ mbe kagbene to, e maaŋ wu kikɛ.” 52Ndoŋ nna nɛ Juwebi na kaŋɛ: “To, naniere nɛ an pin fanɛ kiyoyu lubi e wɔ fo to kashenteŋto, ŋkpal manɛ so, Eebraham nɛ anebiana na kikɛ wu n wu, ama kumo nɛ fee kaŋɛ fanɛ nɛ esa baŋ ta fo kamalga na n wɔtɔ mbe kagbene to, e maaŋ wu na. 53Fo chɔ an tuto Eebraham nna a? Mo nɛ anebiana na kikɛ wu. To, nɛ wanɛ nɛ fee tama fanɛ fo ere la?” 54Nɛ Yesu kaŋɛ bumo le: “Nɛ m baa maŋkura ma kumu, kumo ere ma kemaŋkura na maŋ kɔ kifi, ama n Tuto nɛ menyee tre menyi be Ebɔrɛ na e la esa nɛ e bee maŋkura ma. 55Men maŋ nyi mo, ama ma ere nyi mo. Nɛ ŋ kaŋɛ fanɛ m maŋ nyi mo, meeŋ baa la efɛpo fanɛ menyi, ma ere nyi mo nsaa ta mbe mmalga a wɔtɔ ma kagbene to. 56Men tuto Eebraham be kagbene daŋ fuli mo ga ŋkpal e ka daa shin nɛ e nya ma saŋɛ n wu so. Kashenteŋto malɛ, e wu kumo nɛ mbe kagbene fuli mo.” 57Nɛ Juwebi na kaŋɛ mo: “To, fo maŋ naŋ fo nfɛ adunu gba nɛ fo wu Eebraham a?” 58Nɛ Yesu kaŋɛ bumo: “Ma e kaŋɛ menyi kashenteŋto na fanɛ pɔɛŋ nɛ b kurge Eebraham nɛ n wɔtɔ.” 59E ka malga le ere nɛ b ta ajembu nɛ b kpa mo nɛ e ŋana mbe kumu nseŋ bɔl basa na to n lar bɔrɛlambu na to.
9Yesu ka chɛ tanpo ko be asheŋ
1Yesu ka na a choŋ nɛ e wu kanyɛn ko b ka kurge mo tanpo. 2Ndoŋ nna nɛ mbe bebɛsopo bishi mo le: “Eŋinipo, kanyɛn ere gbagba be alubi so nɛ e tan ere ŋko mo nio nɛ mo tuto bre e wora alubi?” 3Nɛ Yesu kaŋɛ bumo: “Mannɛ kanyɛn ere gbagba be alubi so ŋko mo nio nɛ mo tuto be alubi so so nɛ e tan. E tan nna nɛ Ebɔrɛ e bɔla mo so ŋ ŋini basa mbe eleŋ be ashuŋ. 4Kefulto ka kraa wɔtɔ ere bre, a daga fanɛ an baa shuŋ esa nɛ e shuŋi ma na be ashuŋ. Kanyɛ bee biri a ba, kumo alɛ baŋ ba, esa maaŋ naŋ tiŋ n shuŋ shɛŋ. 5Ŋ ka kraa wɔ durnya to ere bre, ma e la durnya ere be kefulto.” 6E ka malga le n loge nɛ e tuu echɔl n lɛ kasawule m pɔ shishɛr nseŋ ta amo m mata kanyɛn na be anishi so, nseŋ kaŋɛ kanyɛn na: 7“Yɔ Sailowam be kepa to n ya fɔr amo n lɛ ndoŋ.” Sailowam be kifito e la Shuŋi. Ndoŋ nna nɛ kanyɛn na yɔ ndoŋ n ya fɔr nseŋ fara a wu a ba.
8Mo braana nɛ basa nɛ b daŋ wu mo nɛ e daa tase a kule na ka naŋ wu mo nɛ b bishi abar: “Mannɛ kanyɛn ere e daa tase a kule na a?” 9Nɛ beko kaŋɛ fanɛ mo nna nɛ beko malɛ kaŋɛ le: “Ayai, mannɛ mo nna, b duli abar nna.” Ndoŋ nna nɛ mo gbagba kaŋɛ: “Ma nna.” 10Nɛ b bishi mo: “To, nɛ nuso nɛ fo wora nɛ fo anishi bugi?” 11Nɛ e kaŋɛ bumo: “Kanyɛn nɛ baa tre Yesu na e pɔ shishɛr m mata ma anishi so nseŋ kaŋɛ ma fanɛ n ya fɔr ashi Sailowam. Ma alɛ ka baŋ ya fɔr nɛ n fara a wu epul na to.” 12Nɛ b bishi mo: “Nɛ kanyɛn na wɔ nnɛ?” Nɛ e yɛ: “M maŋ nyi.”
Efarisiana na ka bishi kechɛ na to be asheŋ
13Ndoŋ nna nɛ b keta kanyɛn nɛ e daŋ tan na n yɔ Efarisiana na be anishito. 14Kachɛ nɛ Yesu daŋ pɔ shishɛr na m bugi kanyɛn na be anishi na malɛ daa la kewushiachɛ nna. 15Nɛ Efarisiana na malɛ gba bishi mo kananɛ e wora n nya mbe anishi a wu. Nɛ e yɛ: “Depɔ nɛ e ta m mata ma anishi so nɛ n ya fɔr amo n lɛ nseŋ fara a wu na.” 16Ndoŋ nna nɛ Efarisiana na be beko kaŋɛ: “Kanyɛn na maŋ shi Ebɔrɛ kutɔ kashenteŋto, ŋkpal manɛ so, e maa bɛ kewushiachɛ be mbra na so.” Ndoŋ nna nɛ beko malɛ kaŋɛ: “Nuso nɛ alubipo bee wora a wora le be emamachi be asheŋ ere?” Ŋkpal le so kebarga to daŋ ba bumo to nna. 17Ade kikɛ be kaman nɛ b naŋ bishi kanyɛn na: “Manɛ nɛ fo alɛ kɔ nɛ fo kaŋɛ mbe asheŋ?” Nɛ kanyɛn na kaŋɛ: “Ma ere kutɔ e la anebi nna.” 18Ade kikɛ daŋ wora, ama Juwebi na kraa maa sha keyirda gba kuraa fanɛ kanyɛn na daŋ tan gba, ama b shuŋi nna n tre mo nio nɛ mo tuto pɔɛŋ. 19B ka ba nɛ b bishi bumo: “Men pibi nde a? Men kaŋɛ e daŋ tan nna, nuso nɛ a ji nɛ naniere nɛ e bee wu ere?” 20Ndoŋ nna nɛ kanyɛn na mo nio nɛ mo tuto na kaŋɛ Efarisiana na: “An nyi e ka la an pibi nseŋ naa nyi an ka kurge mo nɛ e tan na, 21ama kananɛ e wora a wu naniere ŋko esa nɛ e chɛ mo bre, an maŋ nyi. Men bishi mo gbagba nɛ e kaŋɛ menyi, ŋkpal manɛ so, mannɛ kebia e la mo.” 22Kanyɛn na mo nio nɛ mo tuto daŋ kaŋɛ loŋ nna ŋkpal b ka daa ŋana Juwebi be benimuana na so so, ŋkpal manɛ so, b daŋ kaŋɛ nna fanɛ ekama nɛ e bugi to ŋ kaŋɛ fanɛ Yesu e la Mesaya na, baaŋ ju mo nshɛrbuana na to be keluri to. 23Amoso nɛ mo nio nɛ mo tuto daŋ kaŋɛ fanɛ: “Mannɛ kebia nna, men bishi mo gbagba na.”
24Ndoŋ nna nɛ b naŋ tre kanyɛn nɛ e daŋ tan na kela nyɔsopo m ba kaŋɛ mo le: “Ji kashenteŋ n sa Ebɔrɛ kemaŋkura, ŋkpal manɛ so an nyi kanyɛn na ka la alubipo.” 25Nɛ kanyɛn na kaŋɛ bumo le: “To, ma ere maŋ nyi ŋko e la alubipo nna ŋko e maŋ la. Ama kusɔ nɛ m baa nyi e la fanɛ n daŋ tan nna, ama naniere mee wu.” 26Nɛ b bishi mo: “Nuso nɛ e wora fo? Nuso nɛ e wora m bugi fo anishi na?” 27Ndoŋ nna nɛ kanyɛn na kaŋɛ bumo: “Kumo nɛ n daŋ kekaŋɛ menyi na, menyi alɛ maa nu. Manɛ e ba nɛ menyi naa sha fanɛ n naŋ kaŋɛ menyi, ŋko menyi alɛ gba naa sha keki mbe bebɛsopo nna?” 28Ndoŋ nna nɛ b tege n tege mo nseŋ kaŋɛ mo: “Fo e baa la mbe ebɛsopo, anyi ere, Mosis be bebɛsopo e la anyi. 29An nyi Ebɔrɛ ka malga n sa Mosis, ama kanyɛn ere bre, anyi maŋ nyi kakpa nɛ e shi gba.” 30Ndoŋ nna nɛ kanyɛn na kaŋɛ: “Asheŋ nde walɛ! Men maŋ nyi kakpa nɛ e shi, ama mo alɛ tiŋ m bugi ma anishi. 31Anyi alɛ nyi fanɛ Ebɔrɛ maa nu a sa alubiworapoana, basa nɛ b kɔ kabɔrɛŋana nsaa wora mbe aparsheŋ na nawule nɛ e bee nu a sa. 32Durnya ka fara kikɛ anyi maŋ naŋ nu esa ka bugi esa nɛ b kurge mo tanpo be anishi kikɛ. 33Nɛ kanyɛn nɛ e bugi ma anishi ere daa maŋ shi Ebɔrɛ kutɔ nna, e daa maaŋ tiŋ n wora shɛŋ.” 34Nɛ basa na kaŋɛ: “Keni, baŋ yili fo kakurgeachɛ kikɛ nɛ fo wɔ alubi to m ba fo mbre nɛ fo ba kaa sha nɛ fo ŋini anyi asheŋ a?” B ka kaŋɛ mo loŋ n loge nɛ b ju mo nshɛrbuana na to be keluri to.
Kiyoyu to be ntaŋ be asheŋ
35Yesu nu b ka ju kanyɛn na nshɛrbuana na to be keluri to nseŋ ya tu mo kakpa ko m bishi mo: “Fo yirda Nyiŋgbasa Pibinyɛn na a?” 36Nɛ kanyɛn na bishi Yesu: “Ebunyampo, wanɛ e la mo? Kaŋɛ ma nɛ n yirda mo.” 37Nɛ Yesu kaŋɛ mo: “Fo teŋ wu mo gba, mo alɛ e naa malga fo kutɔ naniere na.” 38Ndoŋ nna nɛ kanyɛn na kaŋɛ: “Enyɛnpe, n yirda.” Kumo be kaman nɛ e gbir kumuli. 39Nɛ Yesu kaŋɛ: “M ba durnya ere to nna nɛ m ba ji basa demu nɛ betanpo e nya a wu nɛ bumo nɛ baa wu malɛ e tan.” 40Efarisiana ko daa yil ndoŋ nseŋ nu kusɔ nɛ e kaŋɛ na nseŋ bishi mo le: “Fee ŋini fanɛ anyi alɛ gba tan nna ŋko?” 41Nɛ Yesu kaŋɛ bumo: “Men daŋ tan nna, kulubi daa maaŋ baa wɔ menyi so, ama ŋkpal men ka bee kaŋɛ fanɛ menyee wu ere bre, menyi be alubi beeŋ baa kraa wɔ menyi so.”
10Mbolpɔkpapo nɛ mbe mbolpɔ be keŋasa be asheŋ
1Yesu e daŋ bɔ keŋasa ere ŋ kaŋɛ: “Ma e kaŋɛ menyi kashenteŋto na fanɛ esa kama nɛ e maa bɔla mbolpɔ be kuluu be kabuna to a luri kuluu na to nsaa bɔla kaboŋ pɔtɛ a tɛ a luri kumo to la eyu nɛ esugepo nna. 2Esa nɛ e bee bɔla kuluu na to be kabuna to a luri mbolpɔ na to e la mbolpɔkpapo na. 3E baa ba, kabunakenipo na bee bugi kabuna na nna a sa mo nɛ e bee luri to a tre a tre mo gbagba be mbolpɔ na be atreana nɛ bumo alɛ bee pin mbe ebɔl nsaa bɛ mo so nɛ e bee keta bumo a lar kuluu na to. 4E baŋ lara bumo kikɛ kuluu na to n loge, e bee choŋ nna n juŋkpar mbolpɔ na nɛ b bɛ mo so, ŋkpal manɛ so, b nyi mbe ebɔl. 5Ama efɔ bre, b maaŋ bɛ mo so kikɛ. Baaŋ shile gba nseŋ ka mo, ŋkpal manɛ so, b maŋ nyi mbe ebɔl.”
6Yesu daŋ bɔ le be keŋasa ere nna n sa bumo, ama b daa maŋ pin kusɔ nɛ e daa kaŋɛ bumo na be kifito.
7Ndoŋ nna nɛ Yesu naŋ kaŋɛ bumo: “Kashenteŋ nɛ mee kaŋɛ menyi na fanɛ ma e du fanɛ kabuna a sa mbolpɔ na. 8Bekama nɛ b daŋ juŋkpar ma m ba na kikɛ la beyu nɛ besugepo nna nɛ mbolpɔ na malɛ maŋ nu n sa bumo. 9Ma e la kabuna na, esa kama nɛ e bɔla ma to n luri, beeŋ nya kumɔlga. Mo alɛ beeŋ baa luri a lar a nya ajibi. 10Eyu bre bee kaa ba nna m ba kaa yuri ŋko a mɔ ŋko a jija nawule, ama ma ere ba nna nɛ basa e nya ŋkpa nseŋ nya kumo nɛnɛ ga.
11Ma e la mbolpɔkpapo lela na, mbolpɔkpapo lela na bee shin nɛ baa lara mbe ŋkpa ashi mo to nna a sa mbolpɔ na. 12Esa kama nɛ b ber paa nɛ e bee keni mbolpɔ so, mo alɛ ŋkaa maŋ la mbolpɔkpapo gbagba na, mo alɛ ŋkaa maŋ naa la mbolpɔ na wura na baŋ wu kuntuŋ ka bee ba, e bee shile nna a ka mbolpɔ na. Saŋɛ na so nɛ kuntuŋ na e pɛ mbolpɔ na be ako nɛ amo nɛ a ka e pesaŋ to. 13Amodoŋwura bee shile nna a yɔ a ka mbolpɔ na, ŋkpal manɛ so, b ber mo paa nna nɛ e bee keni amo so nɛ mbe shɛŋ maŋ wɔ amo to. 14Ma e la mbolpɔkpapo lela na, n nyi ma mbolpɔ nɛ ma mbolpɔ malɛ gba nyi ma, 15fanɛ kananɛ Etuto na nyi ma nɛ ma alɛ gba nyi Etuto na. Ma alɛ bee ta ma kumu nna a mɔ a sa bumo. 16Ŋ kraa kɔ mbolpɔ ko nɛ a maŋ wɔ mbolpɔ ere to. A daga fanɛ m bar loŋ be mbolpɔ na gba nɛ amo alɛ gba e ba kaa nu ma ebɔl nɛ amo kikɛ e baa la kukoŋwule nsaa kɔ ekpapo koŋwule. 17Kusɔ nɛ k ba nɛ n Tuto na bee sha ma na e la fanɛ ŋ ka shuli n ta ma ŋkpa a sa basa nɛ n naŋ bɛta n nya kumo so. 18Esa kikɛ maa sɔ kumo ŋ kutɔ. Ŋ gbagba e naa ta kumo a sa basa. Meeŋ tiŋ n ta kumo n sa basa nseŋ naŋ tiŋ n ta kumo a wɔtɔ. Loŋ nɛ n Tuto na yili fanɛ n wora.”
19Ndoŋ nna nɛ Juwebi na yaŋ barga to ŋkpal mmalga na so. 20Le nɛ bumo be bedamta daŋ kaŋɛ: “Kiyoyu lubi e wɔ mo to. E bee lɔ eboŋ nna. Manɛ so nɛ esa bee nu ede be mmalga!” 21Ama le nɛ beko malɛ daŋ kaŋɛ: “Asheŋ nɛ kanyɛn ere bee malga ere maŋ la mbuibilubiwura be mmalga. Nɛ nuso nɛ kiyoyu lubi bee wora a bugi betanpo be anishi?”
Juwebi na ka paŋ yirda be asheŋ
22B wɔtɔ loŋ nɛ bɔrɛlambu na be daŋkare be nshɛr ashi Jerusalɛm ya fo. Kumo be jemanɛ daa la awo to nna. 23Nɛ Yesu wɔ bɔrɛlambu na akpa a na kakpa nɛ baa tre Ewura Sɔlɔmɔn be kedɛdɛ na. 24Ndoŋ nna nɛ Juwebi na chala m ba mo kutɔ m ba bishi mo: “Manɛ e ba nɛ fo ta asheŋ ŋ ŋana anyi so n chɛr loŋ? Kaŋɛ anyi kashenteŋto preen: Fo e la Mesaya na a?” 25Nɛ Yesu kaŋɛ bumo: “N teŋ kaŋɛ menyi, ama menyi alɛ maŋ yirda ma. Emamachi be asheŋ nɛ ŋ kɔ n Tuto be ketre a wora ere e naa ji shɛda a kaŋɛ ma asheŋ. 26Ama menyi alɛ maŋ yirda ma ŋkpal men ka maŋ la ma mbolpɔ so so. 27Ma mbolpɔ bee nu ma ebɔl nɛ n nyi bumo nɛ baa bɛ ma so. 28Mee sa bumo ŋkpa nɛ k maŋ kɔ ekar na nɛ b sa maŋ wu kikɛ. Esa kama malɛ maaŋ tiŋ n suge bumo ashi ma enɔ to. 29N Tuto e ta bumo m bɔɔ ma enɔ, mo alɛ e chɔ kusɔ kikɛ, amoso, esa kama maaŋ tiŋ n suge bumo ashi n Tuto na be enɔ to kikɛ. 30Ma nɛ n Tuto na la kukoŋwule nna.”
31Ndoŋ nna nɛ Juwebi na yaŋ ta ajembu nɛ b kpa mo. 32Nɛ Yesu bishi bumo le: “Asheŋ lela damta nɛ a shi Etuto na kutɔ nɛ n wora ŋ ŋini menyi. To, nɛ amo be kumo so nɛ menyee kpal a sha nɛ men kpa ma ajembu ere?” 33Nɛ Juwebi na kaŋɛ mo: “Mannɛ kusɔ lela ko fo ka wora so nɛ anyee sha kekpa fo ajembu, ama ŋkpal fo ka baa la nyiŋgbasa nsaa tre fo kumu Ebɔrɛ nsaa malga a gbiti Ebɔrɛ na so.” 34Nɛ Yesu bishi bumo le: “Mannɛ menyi be mbra to nɛ Ebɔrɛ bee kaŋɛ fanɛ: ‘Men la ebɔrɛana nna na’ a? 35To, an nyi abɔrɛsibɛ na ka maa chɛrga kikɛ. Amoso, a ka kaŋɛ fanɛ Ebɔrɛ tre basa mo nɛ mbe kamalga ba bumo to ebɔrɛana ere, 36manɛ e ba nɛ menyee kaŋɛ ma, esa nɛ Etuto na gbagba lara n yili a sa mbe kumu nseŋ shuŋi durnya ere to na, fanɛ mee malga nna a gbiti Ebɔrɛ ŋkpal ŋ ka kaŋɛ fanɛ ma e la Ebɔrɛ Pibinyɛn na so? 37Nɛ m maa shuŋ n Tuto na be ashuŋ nna, kumo ere men sa maŋ yirda ma. 38Ama nɛ mee shuŋ mbe ashuŋ na nna nɛ men maŋ yirda ma gba, a daga fanɛ men yirda ashuŋ na bre, saŋɛ na so menyeeŋ pin fanɛ Etuto na wɔ ma to nɛ ma alɛ wɔ Etuto na to.”
39Ndoŋ nna nɛ b naŋ wora ania a sha kepɛ mo nɛ e gelge n lar bumo to n choŋ.
40Yesu ka lar ndoŋ nɛ e naŋ bɛta n yɔ Jɔɔdan be lɔr be kaba ndoŋ, kakpa nɛ Jɔn kabɔrɛbɛrpo daa bɛr basa kabɔrɛbɛr na. Ndoŋ nɛ e daŋ ya kaa wɔ. 41Nɛ basa damta daa ba mo kutɔ m ba kaa kaŋɛ: “Kashenteŋ nna fanɛ Jɔn kabɔrɛbɛrpo daa maŋ wora mamachi be kesheŋ kama, ama asheŋ nɛ e ji shɛda ŋ kaŋɛ kanyɛn ere be asheŋ na kikɛ la kashenteŋ nna chap.” 42Basa damta daŋ yirda mo ndoŋ.
11Lazɔrɔs be luwu be asheŋ
1Kanyɛn ko e daa wɔtɔ nɛ baa tre mo Lazɔrɔs nɛ e daa lɔ. Mo nɛ Mɛɛri nɛ mo da Maata kikɛ daŋ shi Bɛtani nna. 2Mɛɛri ere e la emo nɛ e daŋ chulgi tulale dufɛso ko n wurge Enyɛnpe be aya so nseŋ ta mbe emin m melti amo na, mo alɛ mo siponyɛn e daa la Lazɔrɔs mo nɛ e daa lɔ na. 3Lazɔrɔs ka bee lɔ na nɛ mo sipocheana na shuŋi fanɛ b ya kaŋɛ Yesu. B yɛ: “Enyɛnpe, fo teri kpakpaso na bee lɔ.” 4Yesu ka nu kubɔya na nɛ e kaŋɛ: “Lazɔrɔs be kulɔ ere be lalaloge maŋ la luwu. K la kusɔ nɛ k beeŋ ba bar Ebɔrɛ kemaŋkura nna, saŋɛ na so nɛ ma, Ebɔrɛ Pibinyɛn na e nya kemaŋkura ashi kumo to.” 5Yesu daa sha Maata nɛ mo sipo Mɛɛri nɛ Lazɔrɔs be asheŋ ga. 6Ŋkeshin nɛ e ka nu fanɛ Lazɔrɔs bee lɔ na nɛ e shir a wɔ kakpa nɛ e daa wɔ na nchɛnnyɔ pɔɛŋ nseŋ ba kaŋɛ mbe bebɛsopo na le: 7“Men shin nɛ an naŋ yɔ Judiya.” 8Ndoŋ nna nɛ b kaŋɛ mo: “Eŋinipo, nchɛnnyɔ ere to nɛ Juwebi na daa sha kekpa fo ajembu ndoŋ nɛ fo naa kaŋɛ fanɛ an yɔ ndoŋ a?” 9Nɛ Yesu bishi bumo le: “Mannɛ awa kuduanyɔ e wɔ yili epeŋi be kepete n ya fo kumo be ketɔr to a? Esa kama malɛ nɛ e bee nite kapaso, maa fiti, ŋkpal manɛ so, durnya ere be kefulto nɛ e bee wu a nite. 10E baa nite kanyɛso nɛ e beeŋ baa fiti, ŋkpal manɛ so, e maŋ kɔ kefulto.” 11Yesu ka malga le n loge nɛ e naŋ kaŋɛ bumo: “An teri Lazɔrɔs bee di, ama mee yɔ nɛ n ya tiŋi mo.” 12Ndoŋ nna nɛ mbe bebɛsopo na kaŋɛ mo: “Enyɛnpe, nɛ e bee di bre, kumo ere e beeŋ nya alenfia.” 13Lazɔrɔs be luwu be asheŋ nɛ Yesu daa malga, ama mbe bebɛsopo na bre daŋ fɛ fanɛ edi gbagba nɛ e daa de. 14Ndoŋ nna nɛ Yesu bugi to ŋ kaŋɛ bumo: “Lazɔrɔs wu. 15Ama ŋkpal menyi so, k par ma ga fanɛ ŋ ka maŋ wɔ ndoŋ nɛ e wu, ŋkpal manɛ so, loŋ e naaŋ shin nɛ men yirda ma asheŋ. Ama naniere, men shin nɛ an yɔ mo kutɔ.” 16Ndoŋ nna nɛ Tɔmas nɛ baa tre kaborobi na kaŋɛ mo braana bebɛsopo na le: “Men shin nɛ an kikɛ e yɔ nɛ anyi nɛ mo kikɛ e ya wu ndoŋ.”
Yesu ka wushi Lazɔrɔs mo sipocheana kagbene be asheŋ
17Yesu ka ba fo Bɛtani nɛ e nu fanɛ b teŋ puli Lazɔrɔs kejembulaŋ to kumo be nchɛ nna. 18Bɛtani nɛ Jerusalɛm daa maŋ fo emayɛl anyɔ, 19amoso, Juwebi damta daŋ shi ndoŋ nna m ba nɛ b ba wushi Maata nɛ Mɛɛri kagbene ŋkpal bumo siponyɛn ka wu so. 20Maata ka nu fanɛ Yesu bee ba nɛ e lar n yɔ nɛ e ya shɛr mo to, ama Mɛɛri bre daŋ shir a wɔ laŋ to nna. 21Maata ka ya tu Yesu nɛ e kaŋɛ mo le: “Enyɛnpe, fo daa wɔ nfe nna n siponyɛn ere daa maaŋ wu. 22Ama naniere gba n nyi fanɛ kusɔ kama nɛ fo kule Ebɔrɛ, e beeŋ sa fo kumo.” 23Nɛ Yesu kaŋɛ mo le: “Fo siponyɛn ere beeŋ naŋ tiŋi.” 24Nɛ Maata kaŋɛ mo: “N nyi e ka beeŋ tiŋi ashi luwu to lalaloge be kachɛ na.” 25Nɛ Yesu kaŋɛ mo: “Ma e la esa nɛ e bee tiŋi basa ashi luwu to a sa bumo ŋkpa na, nɛ esa kama nɛ e yirda ma beeŋ nya ŋkpa hale nɛ e wu gba. 26Esa kama malɛ nɛ e wɔ ŋkpa to nseŋ yirda ma, maaŋ naŋ wu kikɛ. Fo yirda kesheŋ ere a?” 27Nɛ Maata shuli ŋ kaŋɛ: “Mm, Enyɛnpe, n yirda kumo. N yirda fanɛ fo e la Mesaya, Ebɔrɛ Pibinyɛn nɛ Ebɔrɛ kaŋɛ fanɛ e beeŋ ba durnya to na.” 28Maata ka malga loŋ n loge nɛ e bɛta n yɔ epe n ya tre mo sipo Mɛɛri n lar ekarso ŋ kaŋɛ mo: “Eŋinipo na ba nsaa fin fo.” 29Mɛɛri ka nu loŋ nɛ e koso manaŋ n yɔ Yesu kutɔ. 30Jemanɛ na so malɛ nɛ Yesu maŋ naŋ luri kade to nɛ e kraa wɔ kakpa nɛ Maata ya tu mo na. 31Juwebi nɛ bumo nɛ Mɛɛri daa tase ebu to nɛ baa wushi mo kagbene na ka wu kananɛ e kpa ŋ koso manaŋ n lar kowu na nɛ b koso m bɛ mo so a fɛ fanɛ e daa yɔ nchaŋ na akpa nna nɛ e ya shu. 32Mɛɛri ka fo kakpa nɛ Yesu daa wɔ na nseŋ wu mo nɛ e gbir Yesu be anishito nseŋ kaŋɛ: “Enyɛnpe, fo daa wɔ nfe nna, n siponyɛn ere daa maaŋ wu.” 33Yesu ka wu kananɛ e daa shu na nɛ kananɛ Juwebi nɛ b daŋ bɛ mo so m ba na kikɛ daa shu na nɛ mbe kagbene kaa nseŋ jija mo. 34Ndoŋ nna nɛ e bishi bumo: “Nnɛ nɛ men ta mo n nase?” Nɛ b kaŋɛ mo: “Ba keni ndoŋ Enyɛnpe.” 35Yesu shu. 36Ndoŋ nna nɛ Juwebi na kaŋɛ le: “Men keni e bee sha mo pasaa.” 37Ndoŋ nna nɛ beko kaŋɛ le: “Esa nɛ e bee tiŋ a bugi tanpo be anishi, ama e daa maaŋ tiŋ n shin nɛ kanyɛn ere e sa maŋ wu a?”
Yesu ka tiŋi Lazɔrɔs luwu to be asheŋ
38Ndoŋ nna nɛ Yesu be kagbene naŋ kaa nɛ e ta m ba nchaŋ na akpa. Kumo alɛ daa la kejembulaŋ nna nɛ b ta kejembu kpaŋgalaŋ ko m buu kumo be kɔnɔ so. 39Yesu ka ba ndoŋ nɛ e kaŋɛ: “Men ta kejembu na ashi nchaŋ na be kɔnɔ so.” Ndoŋ nna nɛ Maata, kanyɛn na mo sipoche na kaŋɛ Yesu le: “Enyɛnpe, mbe nchɛ nna nna na nchaŋ ere to, amoso, naniere e beeŋ baa dufɛ.” 40Nɛ Yesu bishi mo: “M maŋ kaŋɛ fo fanɛ nɛ fo yirda feeŋ wu Ebɔrɛ be kemaŋkura a?” 41Ndoŋ nna nɛ b lara kejembu na nɛ Yesu keni esoso nseŋ kaŋɛ: “Etuto, mee chɔrɔ fo ga fanɛ fo nu ma kekule. 42N nyi fo ka bee nu ma kekule saŋkikɛ, ama ŋ kaŋɛ loŋ nna ŋkpal basa nɛ b yil nfe ere so nɛ b yirda fanɛ fo e shuŋi ma.” 43Yesu ka malga le n loge nɛ e tre awɔrso ŋ kaŋɛ: “Lazɔrɔs, lar m ba!” 44Ndoŋ nna nɛ ebuni na lar nchaŋ na to m ba nɛ mbe kebuni be ameato kraa mea mo to nɛ kechɛbi ko gba mea mbe anishiakpa. Nɛ Yesu kaŋɛ basa na: “Men saŋɛ n saŋɛ bubuni be ameato na nseŋ shin nɛ e yɔ.”
B ka kre Yesu be kemɔ be nia be asheŋ
(Matiu 26:1-5; Maak 14:1-2; Luuk 22:1-2)
45Ŋkpal kesheŋ ere so Juwebi nɛ b daŋ ba nɛ b ba chɔrɔ Mɛɛri nseŋ wu kusɔ nɛ Yesu daŋ wora na be bedamta daŋ yirda Yesu nna. 46Nɛ beko malɛ yɔ Efarisiana na kutɔ n ya kaŋɛ bumo kusɔ nɛ Yesu daŋ wora na. 47Ndoŋ nna nɛ Efarisiana na nɛ bɔrɛmatapowuraana na shɛr kɔɔtiebi nɛ b daa tre Sanhedrinebi na ŋ kaŋɛ: “Men keni emamachisheŋ damta nɛ kanyɛn ere bee wora ere, nuso nɛ anyeeŋ wora? 48An baŋ yige mo nɛ e wɔtɔ a wora le be asheŋ ere, ekama beeŋ yirda mo nɛ Romebi na e ba m ba jija anyi be bɔrɛlambu ere nseŋ ta anyi be efuli ere kikɛ n ti so.” 49Ndoŋ nna nɛ bumo be eko nɛ baa tre Kayafas nɛ e daa la bɔrɛmatapo nimuso amo be kafɛ na kaŋɛ le: “Men maŋ nyi shɛŋ. 50Men maŋ nyi fanɛ nɛ esa koŋwule wu n sa basa, loŋ bɔ n sa menyi a chɔ efuli ere kikɛ ka mur a?” 51Kesheŋ ere e ka malga ere daa maŋ shi mo gbagba to, ama ŋkpal e ka daa la bɔrɛmatapo nimuso amo be kamoafɛ na so so nɛ e daa wu a kaŋɛ fanɛ Yesu e daa shin nɛ e wu n sa efuli na so ebi na. 52Mannɛ bumo nɛ b daa wɔ efuli na so na nawule gba, ama e daa shin nɛ e wu n sa Ebɔrɛ be mbia nɛ b daŋ pesaŋ to a wɔ mboŋ pɔtɛana na kikɛ gba, saŋɛ na so e beeŋ bar bumo abar so n shin nɛ b ba ki kukoŋwule. 53Amoso, baŋ yili kumo be kachɛ na a yɔ nɛ basa na kre Yesu be kemɔ be nia.
54Amoso, Yesu daa maŋ naa bugi to a nite Juwebi na to. E daŋ lar bumo to nna n yɔ kadebi mo nɛ baa tre Efrayim na nna ashi kasawule nɛ k mata keshishɛrsawule so na nɛ mo nɛ mbe bebɛsopo ya kaa wɔ ndoŋ.
55Saŋɛ na so nɛ Juwebi be Kebansonchoŋ be kejigboŋ be saŋɛ bee fo nɛ basa damta shi ndewurbiana na to n juŋkpar n yɔ nɛ b ya fɔr bumo be amu so pɔɛŋ nɛ Kebansonchoŋ be kachɛ na gbagba e fo. 56Basa na daa wɔ ndoŋ nna a fin Yesu nseŋ ya yili bɔrɛlambu na akpa a bishi abar le: “Nuso nɛ fee fɛ, fo tama fanɛ e maaŋ ba Kejigboŋ ere to nna kuraa ŋko nuso?” 57Saŋɛ na malɛ so bɔrɛmatapowuraana na nɛ Efarisiana na sa ebɔl fanɛ esa kama nɛ e nyi kakpa nɛ Yesu daa wɔ, amodoŋwura e ba kaŋɛ bumo nɛ b nya mo m pɛ.
12B ka chulgi tulale n wurge Yesu so be asheŋ
1A ka ba ka fanɛ nchɛ nshe nɛ Kebansonchoŋ be kejigboŋ na e fo nɛ Yesu yɔ Bɛtani, kade nɛ Lazɔrɔs nɛ e daŋ tiŋi luwu to na daa wɔ na. 2Ndoŋ nna nɛ Lazɔrɔs nɛ mo sipocheana na wora ajibi nɛ b keta Yesu kufɔ. Maata e daa chige ajibi na nɛ Lazɔrɔs malɛ nɛ basa nɛ b daa wɔ ndoŋ na tu Yesu a tase ejikpa. 3Ndoŋ nna nɛ Mɛɛri ta amansherbi damta be tulale dufɛso be kɔlbagboŋ ko m ba ta amo n wurge Yesu be aya so nseŋ gbir n ta mbe emin m melti tulale na ŋ gbiti amo n wɔtɔ Yesu be aya so. Ndoŋ nna nɛ tulale na be efɛa sɔ ebu na kikɛ to verr. 4Ama mbe bebɛsopo na to be emo nɛ b daa tre Judas Iskareɔt nɛ e daa beeŋ debɔr Yesu na bishi le: 5“To, manɛ e ba nɛ b daa maŋ ta tulale ere n fa n nya pɔŋ alfa asa n ta amansherbi na n sa betirpo?” 6Mannɛ fanɛ betirpo be asheŋ ka tir mo so so nɛ e daŋ kaŋɛ loŋ, ama e daa la eyu nna. Mo e daa la katuŋ na be amansherbikenipo, amoso, e daa wɔtɔ nna a lara amansherbi na be ako a wɔtɔ mbe jifa to. 7Nɛ Yesu kaŋɛ bumo le: “Men yige mo. Kusɔ nɛ e daa beeŋ wora ma ma kepuliachɛ nna na. 8Saŋkama menyi nɛ betirpo e naaŋ baa la, ama ma ere nɛ menyi maaŋ baa la saŋkama.”
9Asheŋ ere ka bee wora ere nɛ Juwebi na be bedamta nu fanɛ Yesu ba Bɛtani nseŋ ba nɛ b ba keni mo. Mannɛ Yesu malɛ gba nawule so nɛ b daŋ ba, b daŋ ba nna nɛ b ba keni Lazɔrɔs nɛ Yesu tiŋi luwu to na. 10Amoso, bɔrɛmatapowuraana na daa kre Lazɔrɔs gba be kemɔ nna. 11Ŋkpal manɛ so, mo so nɛ Juwebi na be bedamta daa yɔ Yesu kutɔ n ya kaa yirda mo.
Yesu ka luri Jerusalɛm bunyanso be asheŋ
(Matiu 21:1-11; Maak 11:1-11; Luuk 19:28-40)
12Kumo be ŋklade nɛ jimaŋ damta nɛ k ba Kejigboŋ na to na nu fanɛ Yesu lar m pɛ Jerusalɛm be ekpa nɛ e yɔ ndoŋ. 13Ndoŋ nna nɛ b fɛta n fɛta abii be ayabi n lar n yɔ nɛ b ya tu mo nsaa ponte a kaŋɛ:
“Hosana,
nɛfa la esa nɛ e shi Enyɛnpe be ketre to a ba na peya nna.
Nɛfa la mo, Israɛl be Ewura na peya nna.”
14Saŋɛ ere so nɛ Yesu fin kurmafɔlbi ko n chena kumo so nɛ abɔrɛsibɛ na e bɔla ekpa. A yɛ:
15“O Zayɔn, sa maa lɔ kufu,
keni fo Ewura e dii kurmafɔlbi a ba na.”
16Saŋɛ nɛ asheŋ ere wora na mbe bebɛsopo na daa maŋ pin amo to she saŋɛ nɛ Yesu ba nya mbe kemaŋkura na pɔɛŋ nɛ k ba bumo be nfɛra to fanɛ asheŋ nɛ a daŋ wora na kikɛ daa dese abɔrɛsibɛ na to a kute mbe asheŋ nseŋ naŋ nyiŋi fanɛ b wora mo asheŋ na kikɛ nyam. 17Saŋɛ ere so malɛ kikɛ nɛ basa nɛ b daa wɔ mo kutɔ kachɛ nɛ e tiŋi Lazɔrɔs ashi luwu to nseŋ tre mo ashi nchaŋ to na, wɔtɔ a kɔ loŋ be kubɔya na a kela kaplɛkama. 18Basa damta na daŋ lar n yɔ mo kutɔ nna ŋkpal mamachi be kesheŋ nɛ b daŋ nu e ka daŋ wora na so. 19Ndoŋ nna nɛ Efarisiana na kaŋɛ abar le: “Men keni, an maaŋ tiŋ n wora shɛŋ nna na, ŋkpal manɛ so, durnya kikɛ e muu a bɛ mo so na.”
Griikebi ko ka ba kaa fin Yesu be asheŋ
20Griikebi ko malɛ gba daŋ ti basa nɛ b daŋ yɔ Jerusalɛm to be Kejigboŋ be nshɛr na to nɛ b ya bunyaŋ Ebɔrɛ na so. 21Ndoŋ nna nɛ b ba Filip nɛ e daŋ shi Bɛtsaida nɛ k wɔ Galili na kutɔ m ba kaŋɛ mo le: “Kowurnyɛn, jande, anyee sha kewu Yesu nna.” 22Ndoŋ nna nɛ Filip ya kaŋɛ Andru nɛ bumo benyɔ ya kaŋɛ Yesu. 23Nɛ Yesu kaŋɛ bumo le: “Naniere bre jemanɛ nɛ ma, Nyiŋgbasa Pibinyɛn beeŋ nya kemaŋkura na fo. 24Ma e kaŋɛ menyi kashenteŋto na fanɛ kuyubi baa maŋ tɔr shishɛr to n wu, k beeŋ baa la keduusobi koŋwule nna saŋkikɛ. Ama nɛ fanɛ k baŋ tɔr shishɛr to ŋ kɔr pɔɛŋ nseŋ wu, k bee bar asɔrso damta nna. 25Esa kama nɛ e bee sha mbe ŋkpa ga beeŋ paŋ kumo, ama ekama nɛ e maa ta mbe ŋkpa ere a tre shɛŋ durnya ere to, beeŋ nya mbe ŋkpa nɛ kebaawɔ ŋkpa ere to mbaanaayɔ. 26Esa kama nɛ e bee shuŋ ma, e baa bɛ ma so nɛ kaplɛkama malɛ nɛ n wɔ, ndoŋ nɛ ma kenya gba beeŋ baa wɔ. N Tuto malɛ beeŋ bunyaŋ esa kama nɛ e bee shuŋ ma.”
Yesu ka malga mbe luwu be asheŋ
27Naniere ma kagbene maŋ dese ma, ama nuso nɛ meeŋ wora? Ŋ kaŋɛ n Tuto fanɛ: ‘Etuto, mɔlga ma ashi le be kenishipere ere to,’ ŋko nuso? Ayai, m maaŋ wora loŋ, ŋkpal manɛ so, loŋ so nɛ m ba nɛ m ba ji saŋɛ ere so be awurfoŋ. 28N Tuto, maŋkura fo ketre. Ndoŋ nna nɛ ebɔl shi ebɔrɛso ŋ kaŋɛ: “N teŋ maŋkura kumo, ama meeŋ naŋ maŋkura kumo.” 29Jimaŋ nɛ k daa wɔ ndoŋ na ka nu ebɔl na be egbri na nɛ beko kaŋɛ fanɛ bɔrɛ e ponte to nɛ beko malɛ kaŋɛ fanɛ malaika e malga mo kutɔ. 30Nɛ Yesu kaŋɛ bumo le: “Menyi so nɛ ebɔl na lar na, mannɛ ma so. 31Naniere bre keji durnya ere demu be saŋɛ fo, naniere nɛ kegboŋi durnya ere to be ejuŋkparpo na ashi mbe kejuŋkpar na to na fo. 32Ama nɛ b kaŋ maŋ ma so ashi kasawule ere so bre, meeŋ bar basa kikɛ ŋ kutɔ.” 33E daŋ malga le nna a ŋini luwu mo nɛ e daa beeŋ wu be asheŋ. 34Ndoŋ nna nɛ jimaŋ na kaŋɛ mo le: “Anyee nu ashi anyi be mbra na to fanɛ Mesaya na beeŋ ba kaa wɔ ŋkpa to mbaanaayɔ nɛ a ji nuso nna nɛ fee kaŋɛ: ‘Baaŋ maŋ Nyiŋgbasa Pibinyɛn na so’? Wanɛ nɛ fee tre Nyiŋgbasa Pibinyɛn na?” 35Nɛ Yesu kaŋɛ bumo: “Kefulto na maaŋ naŋ chɛr menyi kutɔ. Amoso, men ka kraa kɔ kumo menyi to ere bre, men baa na kumo to, saŋɛ na so, tentembiri maaŋ luri menyi to. Esa kama nɛ e na tentembiri to maa pin kakpa nɛ e bee yɔ. 36Men ka kraa kɔ kefulto ere bre, men ta menyi be yirda n wɔtɔ kumo to, saŋɛ na so menyeeŋ baa la kefulto be basa.”
E ka malga n loge nɛ e lar basa na to n ya ŋana.
Juwebi ka maŋ kɔ yirda be asheŋ
37Yesu daŋ wora emamachisheŋ damta ere kikɛ bumo be anishito, ama bumo alɛ daa maŋ yirda mo. 38Loŋ be kesheŋ na malɛ daŋ wora nna nɛ anebi Aizaaya be kamalga nɛ e daŋ malga na e bɔla ekpa. Le nɛ e daŋ bishi Ebɔrɛ: “Enyɛnpe, wanɛ e yirda kubɔya nɛ an bɔ na? Nɛ basa mo nɛ Enyɛnpe ŋini mbe eleŋ na?” 39Ŋkpal loŋ so, b daa maŋ tiŋ n yirda, ŋkpal manɛ so, loŋ malɛ nɛ Aizaaya kaŋɛ kakpa ko na fanɛ Ebɔrɛ kaŋɛ: 40“N tan bumo be anishiana nseŋ ti bumo be ŋgbeneana, nɛ mannɛ aloŋ, bumo be anishiana beeŋ bugi asheŋ be kewuto nɛ bumo be ŋgbene e bugi asheŋ be kepinto nɛ b ba ma kutɔ nɛ n lara bumo ashi bumo be kebaawɔtɔ na to n sa bumo kebaawɔtɔ popɔr.” 41Anebi Aizaaya daŋ kaŋɛ le nna ŋkpal e ka daŋ wu Yesu be kemaŋkura nseŋ malga mbe asheŋ na so. 42Ŋkeshin nɛ benimu na to gba be bedamta daŋ yirda Yesu, ama ŋkpal Efarisiana so, b daa maa sha kebugi to ŋ kaŋɛ fanɛ b yirda mo ŋkpal b ka daa maa sha fanɛ b ju bumo ashi nshɛrbuana na to be keluri to so. 43Bumo alɛ ka daa sha mbo ashi basa kutɔ a chɔ Ebɔrɛ kutɔ na so e shin nɛ b daa wora loŋ.
Kusɔ nɛ k bar Yesu be asheŋ
44Ndoŋ nna nɛ Yesu malga awɔrso ŋ kaŋɛ le: “Esa baŋ yirda ma, mannɛ ma nawule nɛ e yirda, ama emo nɛ e shuŋi ma na gba nɛ e yirda. 45E baŋ keni ma, e bee wu esa nɛ e shuŋi ma na nna. 46M ba durnya to nna fanɛ kefulto na, saŋɛ na so, ekama nɛ e yirda ma, maaŋ shir a wɔ tentembiri to. 47Ama ekama nɛ e nu ma mmalga ŋkaa maa ta amo a wɔtɔ mo to, m maa kaŋɛ fanɛ e daga kasogberge, ŋkpal manɛ so, m maŋ ba na nɛ m ba ji durnya demu. M ba na nɛ m ba mɔlga durnya. 48Esa kama nɛ e bee kini ma a maa sɔ ma mmalga na kɔ esa nɛ e beeŋ ji mo demu. Mmalga nɛ m malga na gbagba e naaŋ ki amodoŋwura be demujipo lalaloge be kachɛ na. 49Ŋkpal manɛ so, mannɛ ŋ gbagba be eleŋ to so nɛ m malga, Etuto nɛ e shuŋi ma na e nase kusɔ nɛ meeŋ kaŋɛ nɛ kananɛ meeŋ kaŋɛ kumo n sa ma. 50N nyi mbe kamalga naseso ka bee bar ŋkpa nɛ k maŋ kɔ ekar na, amoso, kusɔ kama nɛ m malga baa la kusɔ nɛ Etuto na kaŋɛ fanɛ ŋ kaŋɛ nna.”
13Yesu ka fɔr mbe bebɛsopo be aya be asheŋ
1K ka ba ka kachɛ koŋwule nɛ Kebansonchoŋ be kejigboŋ na e fo nɛ Yesu pin fanɛ mbe kelar durnya ere to n yɔ Etuto na kutɔ na be jemanɛ fo, e daŋ sha mbe basa ashi durnya to, n sha bumo loŋ n ya fo ekar. 2B ka tase ejikpa a shin nɛ b ji kanyɛso be ajibi nɛ alubipo na malɛ teŋ yili kumo Judas Iskareɔt, Saimɔn pibi be kagbene to fanɛ e debɔr Yesu. 3Yesu daa nyi Etuto na ka daŋ ta eleŋ kikɛ m bɔɔ mo ere Yesu na enɔ nseŋ naa nyi e ka shi Ebɔrɛ kutɔ m ba nseŋ naa bɛta a yɔ mo kutɔ. 4Amoso, Yesu daŋ koso ajibi na akpa nna n yili nseŋ gbaŋ mbe piŋi n nase nseŋ ta bɔrdeba n chɛ kashɛr. 5Kumo be kaman nɛ e chulgi nchu n wɔtɔ katishaŋ to nseŋ fara a fɔr mbe bebɛsopoana na be aya so nsaa ta bɔrdeba nɛ e ta n chɛ kashɛr na a melti bumo be ayaana. 6E wora loŋ m ba fo Saimɔn Pita nɛ e bishi mo: “Enyɛnpe, fo yɛ fo fɔr ma aya so a?” 7Nɛ Yesu kaŋɛ mo le: “Naniere bre fo maŋ nyi kusɔ nɛ mee wora ere, ama k maaŋ chɛr nɛ fo pin to.” 8Ndoŋ nna nɛ Pita kaŋɛ: “Ayai, fo maa ba nɛ fo ba fɔr ma aya so kuraa.” Nɛ Yesu kaŋɛ mo: “Nɛ m baŋ maŋ fɔr fo so, ma nɛ fo maaŋ baa kɔ shɛŋ.” 9Nɛ Saimɔn Pita kaŋɛ mo: “Kumo ere, Enyɛnpe, sa maŋ fɔr ma aya so nawule, fɔr ma enɔana nɛ ma kumu so gba n ti so.” 10Nɛ Yesu kaŋɛ mo: “Esa nɛ e teŋ bɛr nchu maŋ naa bɛr ai, she mbe aya nawule nɛ e beeŋ fɔr so. Menyi alɛ nyalɛ so nna, ama mannɛ menyi kikɛ nyam bre e nyalɛ so.” 11E daa nyi esa nɛ e daa shin nɛ e debɔr mo, amoso nɛ e daŋ kaŋɛ fanɛ mannɛ bumo kikɛ nyam e daŋ nyalɛ so na.
12E ka fɔr n fɔr bumo be ayaana na so n loge nɛ e ta mbe asɔ m buu nseŋ bɛta n yɔ mbe echenakpa n ya chena m bishi bumo le: “Men pin kusɔ nɛ n wora menyi ere to a? 13Menyee kaa tre ma Eŋinipo nɛ Enyɛnpe, kashenteŋ nɛ menyi alɛ bee ji, ŋkpal manɛ so, n la Eŋinipo nɛ Enyɛnpe nna. 14Nɛ kananɛ ma alɛ baa la men Nyɛnpe nɛ menyi be Eŋinipo nseŋ fɔr menyi be aya so ere, a daga fanɛ menyi alɛ gba e baa fɔr abar be aya so. 15N wora loŋ nna ŋ ŋini menyi nna na fanɛ men baa wora kananɛ n wora menyi ere. 16Kashenteŋ nɛ mee ji menyi na fanɛ kenya maŋ chɔ mo nyɛnpe, kabɔ kama malɛ maŋ chɔ esa nɛ e shuŋi mo na. 17Men baŋ pin asheŋ ere nsaa wora amo, nɛfa beeŋ baa la menyeya.”
18E yɛ: “Mannɛ menyi kikɛ nɛ n de. N nyi bumo nɛ n lara. Ama ade kikɛ wora nna nɛ kananɛ abɔrɛsibɛ na kaŋɛ le na e bɔla ekpa, a kaŋɛ: ‘Esa nɛ e ji ma ajibi gbagba kilgi nna n tu ma.’ 19Mee kaŋɛ menyi nna na a yili pɔɛŋ nɛ k ba wora, saŋɛ na so, nɛ k ba wora, menyeeŋ pin fanɛ ma e la Esa nɛ e bee ba na. 20Ma e kaŋɛ menyi kashenteŋto na fanɛ ekama nɛ e sɔ esa kama nɛ n shuŋi, sɔ ma nna na. Ekama malɛ nɛ e sɔ ma sɔ esa nɛ e shuŋi ma na nna na.”
Yesu ka wu b ka beeŋ debɔr mo be asheŋ m malga be asheŋ
(Matiu 26:20-25; Maak 14:17-21; Luuk 22:21-23)
21Yesu ka malga kesheŋ ere n loge nɛ mbe kagbene jija mo ga nɛ e bugi to ŋ kaŋɛ bumo le: “Ma e kaŋɛ menyi kashenteŋto na fanɛ menyi be eko beeŋ debɔr ma.” 22Ndoŋ nna nɛ kesheŋ na wul bebɛsopo na to nɛ b kilgi ŋ keni ŋ keni abar a fɛ bumo to be emo nɛ e daa de. 23Bebɛsopo na be emo nɛ Yesu daa sha na daŋ chena nna m mata mo. 24Nɛ Saimɔn Pita wora ebɛsopo na enɔ fanɛ e bishi Yesu bumo to be emo nɛ e de. 25Ndoŋ nna nɛ ebɛsopo na firgi n taga to Yesu nseŋ bishi mo: “Enyɛnpe, wanɛ nna?” 26Nɛ Yesu kaŋɛ: “Mo e la emo nɛ meeŋ ku bodobodo n wɔtɔ epo to n sa na.” E ka loge nɛ e ku bodobodo na n shoŋi epo to n ta n sa Judas, Saimɔn Iskareɔt pibi. 27Judas ka baŋ sɔ bodobodo na nɛ Setani luri mo to. Nɛ Yesu kaŋɛ mo: “Kusɔ nɛ fee sha kewora ere, fo wora kumo manaŋ manaŋ.” 28Ama bumo nɛ b daa tase ejikpa na be ekama daa maŋ pin kusɔ nɛ k daŋ ba nɛ e kaŋɛ Judas Iskareɔt loŋ. 29Ŋkpal Judas ka daa keni katuŋ na be amansherbi so so, bumo be beko daa fɛ fanɛ Yesu daa kaŋɛ mo nna fanɛ e ya tɔ Kejigboŋ na to be asɔ nɛ baaŋ baa sha m ba ŋko fanɛ e ta kusɔ ko n ya sa betirpo. 30Judas ka baŋ sɔ bodobodo na nɛ e lar epul na to. Kanyɛ daŋ biri nna nɛ e lar.
Kamalga naseso popɔr be asheŋ
31Judas ka lar nɛ Yesu kaŋɛ le: “Naniere bre ma, Nyiŋgbasa Pibinyɛn nya kemaŋkura nɛ Ebɔrɛ malɛ gba nya kemaŋkura ashi ma to. 32Nɛ fanɛ Ebɔrɛ malɛ baŋ bɔla ma so n nya kemaŋkura, kumo ere Ebɔrɛ beeŋ maŋkura ma, Ebinyɛn na ashi mo to. Mo alɛ beeŋ naŋ maŋkura ma epul ere to. 33Ma mbia, m maaŋ baa wɔ menyi kutɔ n chɛr. Menyeeŋ fin ma, ama fanɛ kananɛ ŋ kaŋɛ Juwebi na nɛ mee kaŋɛ menyi alɛ gba na fanɛ kakpa nɛ mee yɔ na, men maaŋ tiŋ m ba ndoŋ.
34Ama kamalga naseso popɔr nɛ mee sa menyi e la fanɛ men baa sha abar. Kananɛ mee sha menyi na e daga fanɛ menyi alɛ gba e baa sha abar loŋ. 35Nɛ menyee sha abar, basa kikɛ beeŋ pin men ka la ma bebɛsopo.”
Yesu ka yɛ Pita beeŋ chɛ fanɛ e maŋ nyi mo be asheŋ
(Matiu 26:31-35; Maak 14:27-31; Luuk 22:31-34)
36Ndoŋ nna nɛ Saimɔn Pita bishi mo: “Enyɛnpe, nnɛ nɛ fee yɔ?” Nɛ Yesu kaŋɛ mo: “Fo maaŋ tiŋ m bɛ ma so naniere n yɔ kakpa nɛ mee yɔ ere, ama kachako feeŋ bɛ ma so n yɔ.” 37Ndoŋ nna nɛ Pita naŋ bishi mo: “Enyɛnpe, manɛ e ba nɛ m maaŋ tiŋ m bɛ fo so naniere n yɔ? Meeŋ tiŋ ŋkpal fo so gba n wu.” 38Nɛ Yesu bishi mo: “Fo yɛ feeŋ tiŋ ŋkpal ma so n wu ŋko? Keni, ma e kaŋɛ fo kashenteŋto na fanɛ pɔɛŋ nɛ koshinyɛn e boŋ kanyɛ ere, feeŋ chɛ ale asa fanɛ fo maŋ nyi ma.”
14Yesu ka la ekpa nɛ k bee yɔ Etuto na kutɔ be asheŋ
1Yesu yɛ: “Men sa maŋ shin nɛ men be ŋgbene e baa jija menyi. Men yirda n Tuto Ebɔrɛ, men baa yirda ma alɛ gba. 2Ebu damtaana wɔ n Tuto na pe, nɛ mannɛ aloŋ e daa la, n daŋ kaŋɛ menyi. Ma alɛ bee yɔ ndoŋ nna na nɛ n ya kaa lɔŋɛ kaboŋ a yili menyi. 3Ma alɛ kaŋ yɔ n ya lɔŋɛ kaboŋ na n yili menyi n loge, meeŋ naŋ bɛta m ba keta menyi n yɔ ŋ kutɔ, saŋɛ na so kakpa nɛ n wɔ, menyi alɛ gba beeŋ ya kaa wɔ ndoŋ. 4Men nyi kakpa nɛ mee yɔ na be ekpa.” 5Ndoŋ nna nɛ Tɔmas bishi mo: “Enyɛnpe, anyi maŋ nyi kakpa nɛ fee yɔ na nɛ nuso nɛ anyeeŋ wora m pin ekpa na?” 6Nɛ Yesu kaŋɛ mo: “Ma e la ekpa na nɛ kashenteŋ nɛ ŋkpa na, esa kama maaŋ tiŋ n yɔ Etuto na kutɔ ama e bɔla ma so nna.” 7Nɛ e naŋ kaŋɛ bumo le: “Nɛ men daa nyi ma nna, menyi daa beeŋ baa nyi n Tuto na gba. Baŋ yili kabre a yɔ menyi alɛ tea nyi mo hale n teŋ wu mo gba.”
8Ndoŋ nna nɛ Filip kaŋɛ mo le: “Enyɛnpe, ŋini anyi Etuto na nɛ kusɔ kama e kukwe anyi.” 9Nɛ Yesu bishi mo: “Filip, fo maŋ nyi ma a? Ma nɛ menyi kikɛ e baa wɔtɔ n chɛr le nɛ fo maŋ nyi ma a? Esa kama nɛ e wu ma, wu Etuto na nna na nɛ manɛ e ba nɛ fo kaŋɛ fanɛ: ‘Ŋini anyi Etuto na’? 10Fo maŋ nyi fanɛ n wɔ Etuto na to nna nɛ Etuto na malɛ gba wɔ ma to a? Men baa nyi fanɛ mmalga nɛ mee malga ere maŋ la ŋ gbagba peya, Etuto nɛ e wɔ ma to na e naa shuŋ mbe kushuŋ. 11Ŋ ka kaŋɛ fanɛ n wɔ Etuto na to nɛ Etuto na malɛ gba wɔ ma to ere, men yirda ma, nɛ mannɛ aloŋ gba nna, men keni emamachisheŋ nɛ mee wora so n yirda fanɛ kashenteŋ nɛ mee ji na. 12Ma e kaŋɛ menyi kashenteŋto na fanɛ esa kama nɛ e ta mbe yirda n deŋi ma so, beeŋ wora asɔ nɛ mee kaa wora ere. E beeŋ wora asɔ nɛ a chɔ ade gba, ŋkpal ŋ ka bee yɔ Etuto na kutɔ so. 13Kusɔ kama malɛ nɛ men ta ma ketre na ŋ kule, meeŋ wora kumo, saŋɛ na so ma, Ebinyɛn na beeŋ bar Etuto na kemaŋkura. 14Kusɔ kama nɛ men ta ma ketre na ŋ kule, meeŋ wora kumo n sa menyi.”
Yesu ka nase kɔnɔ fanɛ Kiyoyu Cheeŋ na beeŋ ba be asheŋ
15Nɛ men baa sha ma, menyeeŋ baa bɛ ma mmalga naseso so. 16Meeŋ kule Etuto na nɛ e naaŋ sa menyi Echɛtopo ko, 17mo e la kashenteŋ be Kiyoyu na, nɛ e ba kaa wɔ menyi kutɔ mbaanaayɔ. Durnya ere to ebi maaŋ tiŋ n sɔ loŋ be Echɛtopo na, ŋkpal manɛ so, b maaŋ tiŋ n wu mo, bumo alɛ maŋ naa nyi mo. Ama menyi ere nyi mo, ŋkpal manɛ so, e beeŋ ba kaa wɔ menyi kutɔ nseŋ naa wɔ menyi be ŋgbeneana to.
18M maaŋ yige menyi n to fanɛ amunibi. Meeŋ naŋ ba menyi kutɔ. 19A ka gbrɛbi nɛ durnya ere to ebi maaŋ naŋ wu ma, ama menyi ere beeŋ wu ma, ma alɛ ka wɔ ŋkpa to ere, menyi alɛ gba beeŋ baa wɔ ŋkpa to. 20Kachɛ na kaŋ fo, menyeeŋ pin ŋ ka wɔ n Tuto na to nɛ menyi alɛ wɔ ma to nɛ ma alɛ gba wɔ menyi to.
21“Esa kama nɛ e kɔ ma mmalga naseso nsaa wora asɔ nɛ a bee kaŋɛ na e la esa nɛ e bee sha ma. Esa kama malɛ nɛ e bee sha ma, n Tuto gba beeŋ sha mo nɛ ma alɛ gba e sha mo nseŋ lara ma kumu ŋ ŋini mo.” 22Nɛ Judas, mannɛ Judas Iskareɔt, bishi mo: “Enyɛnpe, nuso nɛ feeŋ lara fo kumu ŋ ŋini anyi ŋkaa maaŋ lara fo kumu ŋ ŋini durnya ere to ebi bre?” 23Nɛ Yesu kaŋɛ mo le: “Esa kama nɛ e bee sha ma beeŋ ta ma mmalga n wɔtɔ mbe kagbene to. N Tuto malɛ gba beeŋ baa sha mo nɛ ma nɛ n Tuto na kikɛ e ba mo kutɔ m ba ta mo ŋ ki anyi be kowu. 24Esa kama nɛ e maa sha ma, maa ta ma mmalga a wɔtɔ mbe kagbene to. Mmalga nɛ menyee nu ere malɛ maŋ la meya nna, n Tuto nɛ e shuŋi ma na peya nna.
25Ŋ kraa wɔ menyi kutɔ nna nsaa malga asheŋ ere kikɛ na. 26Ama Echɛtopo na, mo e la Kiyoyu Cheeŋ nɛ n Tuto beeŋ shuŋi ma ketre to na kaŋ ba, e beeŋ ŋini menyi kusɔ kama nseŋ nyiŋi menyi asɔ nɛ ŋ kaŋɛ menyi kikɛ.
27Kagbenewushi nɛ mee yige a sa menyi na, kagbenewushi nɛ k shi ŋ gbagba kutɔ. Kumo alɛ mannɛ fanɛ kananɛ durnya bee sa kumo na nɛ ŋ kɔ kumo a sa menyi. Amoso, men sa maŋ shin nɛ menyi be ŋgbene e baa jija menyi ŋko nɛ kufu e baa kɔ menyi. 28Men teŋ nu ŋ ka kaŋɛ menyi fanɛ: ‘Mee yɔ nna nɛ n naŋ bɛta m ba menyi kutɔ’. Nɛ men daa sha ma nna, k daa beeŋ wora menyi ebel ŋkpal ŋ ka bee yɔ n Tuto na kutɔ so, ŋkpal manɛ so, Etuto na e chɔ ma. 29Ŋ kaŋɛ menyi kesheŋ ere naniere nna na pɔɛŋ nɛ loŋ e ba wora, saŋɛ na so, nɛ k ba wora, menyeeŋ yirda. 30M maaŋ naŋ malga menyi kutɔ n chɛr, ŋkpal manɛ so, durnya ere to be ejuŋkparpo na bee ba. 31E maŋ kɔ eleŋ ma so, ama a daga durnya ere ka pin fanɛ mee sha Etuto na, amoso nɛ mee wora kusɔ nɛ e bee kaŋɛ ma kikɛ na.
Men niŋi to nɛ an koso nfe n choŋ.”
15Yesu ka du fanɛ kedibi sɔrso gbagba na be asheŋ
1Yesu yɛ: “N du fanɛ kedibi sɔrso gbagba nna nɛ n Tuto malɛ la ndibi sɔrso na be ekenipo. 2Keyabi kama nɛ k chɔɔ ma so ŋkaa maa sɔr shɛŋ, e bee ku kumo nna a lɛ nɛ keyabi kama malɛ nɛ k bee sɔr e bee lɔŋɛ kumo so nna nɛ k tiŋ n sɔr ga n ti so. 3Men teŋ nyalɛ so ŋkpal kamalga nɛ m malga n sa menyi na so. 4Men baa wɔ ma to nɛ ma alɛ gba e baa wɔ menyi to. Kedibi be keyabi kama nawule maaŋ tiŋ n sɔr asɔrso ama k baa chɔɔ kedibi na gbagba so nna. Menyi alɛ gba maaŋ tiŋ n nya asɔrso kama ama men baa wɔ ma to nna. 5Ma e la kedibi sɔrso na nɛ menyi alɛ la kumo be ayabi. Nɛ esa baa wɔ ma to nɛ ma alɛ gba baa wɔ mo to, amodoŋwura beeŋ nya asɔrso damta, ama nɛ m baa maa wɔ men be asheŋ to, men maaŋ tiŋ n wora shɛŋ. 6Esa kama nɛ e maŋ wɔ ma to du fanɛ kedibi be keyabi nɛ b ku ashi kedibi gbagba so nna n lɛ nɛ k bee wɔl na nna. Ayabi mo nɛ a du loŋ malɛ, baa muu amo nna n wɔtɔ edɛ to nɛ a chɔɔ. 7Nɛ men baa wɔ ma to nɛ ma mmalga gba wɔ menyi to, men kule kusɔ kama nɛ menyee sha nɛ men nya kumo. 8Kusɔ nɛ k bee bar n Tuto na kemaŋkura e la men ka bee nya asɔrso damta, loŋ e naa ŋini men ka la ma bebɛsopo.
9Kananɛ Etuto na sha ma na gbagba nɛ ma alɛ gba sha menyi. Men baa wɔ ma kasha na to. 10Nɛ men baa bɛ ma mmalga naseso so, menyeeŋ baa wɔ ma kasha to fanɛ kananɛ mee bɛ Etuto na be mmalga naseso so nsaa wɔ mbe kasha to na.
11Ŋ kaŋɛ menyi kesheŋ ere nna nɛ kagbenefuli nɛ mee sa na e baa wɔ menyi to, saŋɛ na so, menyi be ŋgbene beeŋ fuli menyi m baŋ so. 12Ma kamalga naseso nde: ‘Men baa sha abar fanɛ kananɛ mee sha menyi na.’ 13Kasha kama maŋ naa chɔ le be kasha ere fanɛ esa ka beeŋ ta mbe ŋkpa n sa mo teriana. 14Nɛ men baa wora asɔ nɛ mee kaŋɛ menyi, kumo ere n teriana e la menyi. 15M maŋ naa tre menyi ma anya, ŋkpal manɛ so, kenya maa pin mo nyɛnpe be asheŋ woraso to. Naniere bre mee tre menyi n teriana nna, ŋkpal manɛ so, kusɔ kama nɛ ŋ koya ashi n Tuto na kutɔ, m maŋ ta amo ŋ ŋana menyi so. 16Mannɛ menyi e lara ma, ma e lara menyi nseŋ kaŋɛ menyi fanɛ men ya nya asɔrso nɛ a beeŋ baa wɔtɔ a yɔ. Saŋɛ na so, Etuto na beeŋ sa menyi kusɔ kama nɛ men ta ma ketre ŋ kule mo. 17Ma kamalga naseso nɛ ŋ kɔ a sa menyi nde fanɛ: ‘Men baa sha abar.’ ”
Kananɛ durnya beeŋ kishi bebɛsopo na be asheŋ
18“Nɛ durnya ere baŋ kishi menyi, men baa nyi fanɛ ma nɛ k fara ŋ kishi pɔɛŋ nseŋ ba kaa kishi menyi na. 19Nɛ men daa la durnya ere peya nna, k daa beeŋ baa sha menyi fanɛ kumo be basa gbagba. Ama n lara menyi ashi durnya ere to nna nɛ men maŋ naa la kumo be basa, amoso nɛ k kishi menyi na. 20Men baa nyiŋi kananɛ n daŋ kaŋɛ menyi na fanɛ: ‘Kenya maŋ chɔ mo nyɛnpe’. Nɛ durnya ere to ebi baŋ tɔrɔ ma, kumo ere baaŋ tɔrɔ menyi alɛ gba. Nɛ b baŋ ta ma mmalga n wɔtɔ bumo be ŋgbene to, baaŋ ta menyi alɛ gba peya n wɔtɔ bumo be ŋgbene to. 21Asheŋ ere kikɛ nɛ baaŋ wora menyi ŋkpal men ka la meya so, ŋkpal manɛ so, b maŋ nyi esa nɛ e shuŋi ma na. 22Kumo alɛ nɛ n daa maŋ ba nna m ba malga n sa bumo, b daa maaŋ tɔr alubi be ntaŋ, ama naniere b maaŋ tiŋ n ji n lar. 23Esa kama nɛ e kishi ma, kishi n Tuto gba nna. 24Nɛ fanɛ n daa maŋ wora emamachisheŋ nɛ esa kikɛ maŋ naŋ wora ere bumo to nna, b daa maaŋ tɔr alubi be ntaŋ, ama naniere b wu emamachisheŋ ere kikɛ, bumo alɛ kraa kishi ma nɛ n Tuto na kikɛ. 25Ama kumo alɛ du loŋ nna nɛ kusɔ nɛ k wɔ bumo be mbra na to na e bɔla. K yɛ: ‘B kishi ma nna kenyanyaŋɛso’.
26Ama Echɛtopo nɛ meeŋ shin nɛ e shi Etuto na kutɔ m ba menyi kutɔ na, mo e la kashenteŋ be Kiyoyu nseŋ shi Etuto na kutɔ na kaŋ ba, e beeŋ ji ma shɛda. 27Ama a daga fanɛ menyi alɛ gba ka ji shɛda na, ŋkpal manɛ so, ma nɛ menyi e baa la sososo na kikɛ.”
161Nɛ Yesu kaŋɛ mbe bebɛsopo na le: “Ŋ kaŋɛ menyi asheŋ ere nna nɛ men sa maŋ kaŋ foe ekpa. 2Basa beeŋ ba kaa ju menyi ashi nshɛrbuana na to be keluri to. Saŋko beeŋ ba fo nɛ esa kama nɛ e mɔ menyi beeŋ baa fɛ fanɛ Ebɔrɛ nɛ e bee shuŋ. 3Bumo alɛ beeŋ wora loŋ nna ŋkpal b ka maŋ nyi Etuto ŋko ma so. 4Ŋ kaŋɛ menyi kesheŋ ere nna, saŋɛ na so, jemanɛ nɛ baaŋ wora asheŋ na kaŋ fo, menyeeŋ nyiŋi fanɛ n chɛr ŋ kaŋɛ menyi. Ŋ ka wɔ menyi kutɔ na so so nɛ n daa maŋ kaŋɛ menyi kesheŋ ere sososo na.”
Kiyoyu Cheeŋ na be kushuŋ be asheŋ
5Ama naniere bre mee bɛta a yɔ esa nɛ e shuŋi ma na kutɔ nna ŋkeshin nɛ menyi alɛ be ekama maŋ bishi ma fanɛ: ‘Nnɛ nɛ fee yɔ?’ 6Ama ŋkpal ŋ ka kaŋɛ menyi kesheŋ ere so so, kagbenejija luri nna m bɔlɔ menyi to. 7Kashenteŋ malɛ nɛ mee kaŋɛ menyi na fanɛ menyi be kechɛto so nɛ mee yɔ na, ŋkpal manɛ so, nɛ m baa maŋ yɔ, Echɛtopo na maaŋ ba menyi kutɔ. Ama nɛ m baŋ yɔ bre, meeŋ shuŋi mo nɛ e ba menyi kutɔ. 8Mo alɛ kaŋ ba, e beeŋ ŋini durnyaebi kananɛ baa fɛ alubi be asheŋ nɛ Ebɔrɛ be anishito be alelasheŋ be asheŋ nɛ mbe kasogberge be asheŋ. E beeŋ ŋini bumo fanɛ b foe amo be kenyi be ekpa. 9E beeŋ ŋini bumo fanɛ b foe alubi be kenyi be ekpa, ŋkpal b ka maŋ yirda ma, Yesu Kristo so, 10nseŋ naŋ ŋini bumo fanɛ b foe alelasheŋ be kenyi be ekpa, ŋkpal ŋ ka bee yɔ Etuto na kutɔ nɛ men maaŋ naŋ wu ma so. 11Mo alɛ beeŋ naŋ ŋini bumo fanɛ b foe kasogberge be kenyi be ekpa, ŋkpal manɛ so, Ebɔrɛ teŋ gboŋi durnya ere to be ejuŋkparpo na ashi mbe kejuŋkpar na to.
12Ŋ kraa kɔ asɔ damta nɛ ŋ kaŋɛ menyi, ama nɛ ŋ kaŋɛ amo naniere, a beeŋ wora keshi n sa menyi. 13Ama nɛ mo ere, kashenteŋ be Kiyoyu na kaŋ ba, e beeŋ ŋini menyi kashenteŋ be ekpa kikɛ. E maaŋ ta mo gbagba be kumu so be eleŋ m malga, asɔ nɛ e beeŋ nu nawule be asheŋ nɛ e beeŋ malga nseŋ kaŋɛ basa asɔ nɛ a beeŋ ba be asheŋ. 14E beeŋ bar ma kemaŋkura, ŋkpal manɛ so, e beeŋ ta asɔ nɛ ŋ kɔ nɛ ŋ kaŋɛ menyi na m malga n sa menyi. 15Asɔ nɛ n Tuto na kɔ na kikɛ la meya nna. Amoso nɛ ŋ kaŋɛ fanɛ Kiyoyu na beeŋ ta asɔ nɛ ŋ kɔ nɛ ŋ kaŋɛ menyi na m malga n sa menyi na.
Kagbenewushi nɛ kagbenejija be asheŋ
16“A ka gbrɛbi nɛ men maaŋ naŋ wu ma nɛ a naŋ wora gbrɛbi nɛ men wu ma.” 17Ndoŋ nna nɛ mbe bebɛsopo na be beko fara a bishi abar: “Manɛ bre nɛ e de nsaa malga le be asheŋ ere fanɛ: ‘A ka gbrɛbi nɛ men maaŋ naŋ wu ma nɛ a naŋ wora gbrɛ nɛ men naŋ wu ma’ ere ŋko nɛ manɛ malɛ nɛ e naa de fanɛ: ‘Ŋkpal ŋ ka bee yɔ n Tuto na kutɔ na so’ ere?” 18B yɛ: “To, a ka gbrɛbi, a ka gbrɛbi ere be kifito bre e baa la nuso? Anyi maŋ nyi kusɔ nɛ e bee malga ere be kifito.” 19Ndoŋ nna nɛ Yesu pin b ka bee sha kebishi kesheŋ na be kifito nseŋ fara m bishi bumo: “Menyee bishi abar nuso nɛ ŋ kaŋɛ fanɛ: ‘A ka gbrɛbi nɛ men maaŋ naŋ wu ma nɛ a naŋ wora gbrɛbi nɛ men naŋ wu ma’ na be kifito nna ŋko? 20Ma e kaŋɛ menyi kashenteŋto na fanɛ menyi ere beeŋ boŋ to nseŋ shu anishichubi, ama durnya ere to ebi bre be ŋgbene beeŋ fuli bumo. Kashenteŋ nna fanɛ menyi be ŋgbene bee jija menyi, ama menyi be kagbenejija na beeŋ ba ki kagbenefuli. 21K du fanɛ eche ka bee sha kekurge nna. Mbe saŋɛ baŋ fo nɛ e luri kakurge be ebesa to, mbe kagbene bee jija mo nna, ama nɛ e baŋ kurge ebi na e bee teŋ mbe ebesa na so nna, ŋkpal manɛ so, mbe kagbene bee fuli mo nna ŋkpal e ka kurge ebi n wɔtɔ durnya ere to so. 22To, loŋ nɛ k du n sa menyi alɛ gba. Naniere bre, men be ŋgbene jija menyi nna, ama a wora gbrɛ, meeŋ naŋ wu menyi nɛ menyi be ŋgbene e fuli menyi nɛ esa kikɛ malɛ maaŋ tiŋ n lara loŋ be kagbenefuli na ashi menyi to. 23Loŋ be saŋɛ na ba fo, men maaŋ naŋ kule ma shɛŋ. Ma e kaŋɛ menyi kashenteŋto na fanɛ n Tuto na beeŋ sa menyi kusɔ kama nɛ men ta ma ketre ŋ kule mo. 24Hale m ba fo mbre, men maŋ naŋ ta ma ketre ŋ kule shɛŋ. Men kule nseŋ nya nɛ menyi be ŋgbene e fuli menyi m baŋ so.
25Kashenteŋto, aŋasa to nɛ m bɔla m malga asheŋ na, ama saŋko bee ba nɛ m maaŋ naŋ ta aŋasa m malga asheŋ n sa menyi, meeŋ bugi asheŋ to filifili ŋ kaŋɛ menyi n Tuto na be asheŋ. 26Amo be saŋɛ na ba fo, menyeeŋ ta ma ketre ŋ kule Ebɔrɛ. M maa kaŋɛ nna fanɛ ma e naaŋ yili menyi be katelamu to ŋ kule mo n sa menyi. 27Ŋkpal manɛ so, Etuto na gbagba bee sha menyi ŋkpal men ka bee sha ma nseŋ yirda fanɛ n shi Ebɔrɛ na kutɔ na so. 28N Tuto na kutɔ nɛ n shi m ba durnya ere to, ma alɛ nseŋ naa lar durnya ere to a yɔ Etuto na kutɔ.”
29E ka malga le ere n loge nɛ mbe bebɛsopo na kaŋɛ le: “Too, naniere bre fo maŋ naa malga aŋasa to, fee bugi asheŋ to nna filifili a kaŋɛ. 30Naniere nɛ an pin fanɛ fo nyi kusɔ kikɛ. Amoso, nɛ esa maŋ bishi fo asheŋ nɛ a wɔ mbe kagbene to gba, fo nyi amo. Loŋ malɛ e shin nɛ an yirda fanɛ Ebɔrɛ na kutɔ nɛ fo shi.” 31Ndoŋ nna nɛ Yesu bishi bumo: “Naniere bre men yirda nna na ŋko? 32Ama men baa nyiŋi fanɛ saŋko beeŋ ba fo, k teŋ fo gba nɛ menyi kikɛ e pesaŋ to nɛ ekama e yɔ mo gbagba pe. Menyeeŋ yige n nawule n to, ama mannɛ n nawule e wɔtɔ, ŋkpal manɛ so, n Tuto wɔ ŋ kutɔ nna. 33Ŋ kaŋɛ menyi asheŋ ere nna, saŋɛ na so, menyeeŋ bɔla ma so n nya kagbenewushi. Menyeeŋ nya tɔrɔ durnya ere to, ama men baa kɔ kagbene, ma e pɔɔ durnya ere so.”
17Yesu ka kule Ebɔrɛ n sa mbe bebɛsopo be asheŋ
1Yesu ka malga asheŋ ere n loge nɛ e maŋ kumu so ŋ keni ebɔrɛso nseŋ kule Ebɔrɛ ŋ kaŋɛ:
“Etuto, saŋɛ na fo. Maŋkura ma, fo Pibinyɛn na nɛ ma, fo Pibinyɛn na malɛ e maŋkura fo. 2Ŋkpal manɛ so, fo e daŋ sa ma eleŋ dimɛdi kikɛ so fanɛ n sa bekama nɛ fo ta m bɔɔ ma enɔ na kikɛ ŋkpa nɛ k maŋ kɔ ekar na. 3Nɛ basa malɛ baa nyi fo, Ebɔrɛ nɛ fo nawule la kashenteŋ be Ebɔrɛ na nseŋ naa nyi ma, Yesu Kristo nɛ fo shuŋi na, kumo ere baaŋ baa kɔ ŋkpa nɛ k maŋ kɔ ekar na. 4M maŋkura fo kasawule ere to, ŋkpal manɛ so, n wora kushuŋ nɛ fo ta m bɔɔ ma enɔ fanɛ n wora na kikɛ. 5To, naniere, n Tuto, ta kemaŋkura nɛ n daa kɔ fo kutɔ pɔɛŋ nɛ durnya jɔŋɛ na m maŋkura ma fo anishito naniere.”
6N ta fo asheŋ ŋ ŋini basa nɛ fo lara durnya ere to m bɔɔ ma enɔ na. B daa la feya nna nɛ fo ta bumo m bɔɔ ma enɔ nɛ b ta fo kamalga na n wɔtɔ bumo be ŋgbene to. 7Naniere b pin fanɛ kusɔ kama nɛ fo sa ma bee shi fo kutɔ nna. 8Ŋkpal manɛ so, n ta mmalga nɛ fo ta n sa ma na n sa bumo nɛ b sɔ. B pin geeŋ fanɛ fo kutɔ nɛ n shi, bumo alɛ nseŋ naŋ yirda fanɛ fo e shuŋi ma. 9Bumo nɛ mee kule a sa na, m maa kule a sa durnya ere to ebi, bumo nɛ fo ta m bɔɔ ma enɔ na nɛ mee kule a sa, ŋkpal manɛ so, b la feya nna. 10Basa kama nɛ ŋ kɔ la feya nna, nɛ ekama nɛ fo alɛ kɔ la meya nna. Bumo alɛ to nɛ mee bɔla a nya kemaŋkura. 11To, naniere mee ba fo kutɔ nna na, a ka gbrɛbi nɛ n lar durnya to, ama bumo ere kraa wɔ durnya to nna. Etuto cheembi, ta fo ketre be eleŋ na a keni bumo so, ketre mo nɛ fo sa ma na nɛ n de na, saŋɛ na so baaŋ baa la kukoŋwule fanɛ kananɛ ma nɛ fo la kukoŋwule na. 12Ŋ ka daa wɔ bumo kutɔ na fo ketre nɛ fo sa ma na be eleŋ na nɛ n daa ta a keni bumo so nsaa kuŋ bumo ashi kulubi to. Bumo be ekama maŋ foe ekpa she emo nɛ e chɛr a beeŋ foe na, saŋɛ na so abɔrɛsibɛ na be kamalga na beeŋ bɔlɔ. 13Naniere mee ba fo kutɔ nna na, ama ma alɛ kraa wɔ durnya ere to nna nsaa kaŋɛ asheŋ ere kikɛ na, saŋɛ na so baaŋ nya kagbenefuli nɛ mee sa na m baŋ so. 14N ta fo kamalga nna n sa bumo nɛ durnya ere e kishi bumo ŋkpal b ka maŋ wɔ durnya ere be basa to na so fanɛ kananɛ m maŋ wɔ durnya ere be basa to na. 15M maa kule fo nna fanɛ fo lara bumo ashi durnya ere to, kusɔ nɛ mee kule fo e la fanɛ fo baa kuŋ bumo ashi alubipo na kutɔ. 16Mannɛ durnya ere to be basa to nɛ b wɔ fanɛ kananɛ m maŋ wɔ durnya ere to be basa to na. 17Bɔla fo kashenteŋ be mmalga na so n lara bumo durnya be basa to nɛ b baa la fo basa. Fo kamalga na e la kashenteŋ na. 18Kananɛ fo shuŋi ma durnya ere to na nɛ ma alɛ gba bee shuŋi a shuŋi bumo kumo to. 19Bumo alɛ so mee lara ma kumu nna a yili a sa fo, saŋɛ na so bumo alɛ gba beeŋ lara bumo be amu n yili n sa fo kashenteŋto.
20Mannɛ bede nawule nɛ mee kule fo a sa. Mee kule fo nna a sa bumo nɛ baaŋ ba nu bede ere be kamalga nseŋ yirda ma na gba nna fanɛ 21fo shin nɛ bumo kikɛ e baa la kukoŋwule. Etuto, fanɛ kananɛ n wɔ fo to nɛ fo alɛ wɔ ma to na, loŋ nɛ mee kule fo fanɛ fo shin nɛ b baa wɔ anyi to nɛ durnya e yirda fanɛ fo e shuŋi ma durnya ere to. 22N sa bumo kemaŋkura nna fanɛ kananɛ fo sa ma kemaŋkura na nɛ b baa la kukoŋwule fanɛ kananɛ ma nɛ fo la kukoŋwule na. 23Nɛ m baa wɔ bumo to nɛ fo alɛ baa wɔ ma to, saŋɛ na so, baaŋ baa la kukoŋwule chap, nɛ durnya ere e pin fanɛ fo e shuŋi ma nseŋ naŋ pin fanɛ kananɛ fee sha ma na nɛ fee sha loŋ be basa na gba.
24“Etuto, mee sha fanɛ bumo nɛ fo ta m bɔɔ ma enɔ na e ba kaa wɔ kakpa nɛ meeŋ ya kaa wɔ na n tiŋ n wu ma kemaŋkura nɛ fo sa ma ŋkpal fo ka fara a sha ma pɔɛŋ nɛ durnya jɔŋɛ na so. 25Etuto nɛ e la Elelapo, kashenteŋ nna fanɛ durnya ere to ebi maŋ nyi fo, ama ma ere nyi fo nɛ bede malɛ gba nyi fanɛ fo e shuŋi ma. 26N ta fo ŋ ŋini bumo, ma alɛ kraa beeŋ baa wora loŋ, saŋɛ na so, kasha nɛ fo kɔ a sa ma na beeŋ baa wɔ bumo to nɛ ma alɛ gba e baa wɔ bumo to.”
18Kananɛ b pɛ Yesu be asheŋ
(Matiu 26:47-56; Maak 14:43-50; Luuk 22:47-53)
1Yesu ka kule mbe kabɔrɛkule na n loge nɛ mo nɛ mbe bebɛsopo na lar ndoŋ n yɔ Kidrɔn be ketaŋɛ be kaba ndoŋ. Ketaŋɛ na be kaba ndoŋ malɛ daa kɔ kupo ko nɛ Yesu nɛ mbe bebɛsopo na ya luri kupo na to. 2Judas edebɔrpo na daa nyi kakpa nɛ b yɔ na, ŋkpal manɛ so, ndoŋ daa la kakpa nɛ Yesu nɛ mbe bebɛsopo na daa tiŋ a yɔ nna. 3Amoso, ndoŋ nɛ Judas daŋ keta esoji be katuŋ ko nɛ bɔrɛlambu to be bekumpo ko mo nɛ bɔrɛmatapowuraana na nɛ Efarisiana na daŋ shuŋi na n yɔ. B daa kɔ akɔsɔ nɛ mbulpi nɛ efitila to nna. 4Yesu daa nyi asɔ nɛ a daa beeŋ nya mo kikɛ, amoso, e daŋ lar m ba anishito nna m ba bishi bumo le: “Wanɛ nɛ menyee fin?” 5Nɛ b yɛ: “Nazarɛt be Yesu na.” Nɛ Yesu kaŋɛ: “Ma nna na.” Saŋɛ na so nɛ Judas edebɔrpo na yil bumo to ndoŋ. 6Yesu ka daŋ kaŋɛ fanɛ: “Ma nna na” na, b daŋ lar kamanto nna gbrɛ n tɔr kasawule. 7Ndoŋ nna nɛ e naŋ laŋɛ m bishi bumo: “Wanɛ nɛ menyee fin?” Nɛ b yɛ: “Nazarɛt be Yesu na.” 8Nɛ Yesu kaŋɛ bumo: “N teŋ kaŋɛ menyi fanɛ ma nna na, ama nɛ ma nɛ men baa fin bre, men shin nɛ bede bre e baa yɔ.” 9E daŋ kaŋɛ loŋ nna nɛ mmalga nɛ e daŋ malga saŋko fanɛ: “Etuto, bumo nɛ fo ta m bɔɔ ma enɔ na be ekama maŋ foe ma enɔ to” na e bɔla. 10Ndoŋ nna nɛ Saimɔn Pita nɛ e daa yil ndoŋ a kɔ tokobi to na pe kumo ŋ ŋe bɔrɛmatapo nimuso be kenya ko be jisoso be kusoe n chuge. Kenya na be ketre e daa la Malkes. 11Ndoŋ nna nɛ Yesu kaŋɛ Pita: “Bɛta fo tokobi na n wɔtɔ kumo be efar to. Fee tama fanɛ m maa sha keji tɔrɔ nɛ n Tuto yili fanɛ n ji na ŋko nuso?”
B ka yɛr Yesu Anas be anishito be asheŋ
(Matiu 26:57; Maak 14:53; Luuk 22:54)
12Kede be kaman nɛ esoji na nɛ bumo be enimu nɛ Juwebi be bekumpo na pɛ Yesu ŋ kre mo nseŋ ta mo n yɔ Anas kutɔ pɔɛŋ. 13Anas daa la Kayafas nɛ e daa la bɔrɛmatapo nimuso amoafɛ na mo sha nna. 14Kayafas koŋwule na malɛ e daŋ kaŋɛ Juwebi na fanɛ nɛ esa koŋwule wu n sa basa bɔ efuli ere kikɛ ka mur na.
Pita be kelar Yesu kaman be asheŋ
(Matiu 26:69-70; Maak 14:66-68; Luuk 22:55-57)
15B ka daŋ pɛ Yesu a yɔ na nɛ Saimɔn Pita nɛ ebɛsopo ko bɛ mo so. Ebɛsopo na nɛ bɔrɛmatapo nimuso na daa nyi abar nna nɛnɛ, amoso, mo ere daŋ bɛ Yesu so nna n luri bɔrɛmatapo nimuso na be laŋ na to. 16Ama Pita bre daŋ shir a yil kabuna to nna ashi kowu. Ndoŋ nna nɛ ebɛsopo nɛ mo nɛ bɔrɛmatapo nimuso na nyi abar na naŋ lar kowu n ya malga kebichebi nɛ e daa yil kabuna to a de so na kutɔ nseŋ keta Pita n luri laŋ na to. 17Pita ka daa yil ndoŋ na nɛ kebichebi na bishi mo le: “Kanyɛn na be bebɛsopo na be eko e la fo alɛ gba ŋko?” Nɛ Pita kaŋɛ mo le: “M-m, m maŋ la mbe ebɛsopo.” 18Awo daa wɔtɔ nna, amoso, anya na nɛ bekumpo na daŋ ta adundumbi nna m puga edɛ a yil ŋ kulti amo a wɔl. Saŋɛ na so nɛ Pita malɛ gba yil ndoŋ a wɔl edɛ na.
Bɔrɛmatapowura nimuso na ka bee bishi Yesu asheŋ be asheŋ
(Matiu 26:59-66; Maak 14:55-64; Luuk 22:66-71)
19Saŋɛ ere malɛ so nɛ bɔrɛmatapo nimuso na wɔtɔ a bishi Yesu mbe bebɛsopo nɛ mbe keŋini be asheŋ. 20Nɛ Yesu kaŋɛ mo: “N daa bugi to a malga nna a sa ekama. Nshɛrbuana na to ŋko bɔrɛlambu na to, kakpa nɛ Juwebi kikɛ bee kaa shɛr na nɛ n daa malga saŋkikɛ, n daa maa malga shɛŋ wulo to kikɛ. 21Nɛ manɛ e ba nɛ fo naa bishi ma le be asheŋ ere? Bishi bumo nɛ b daŋ nu ma mmalga na nɛ b kaŋɛ fo, ŋkpal manɛ so, m baa nyi fanɛ b nyi asheŋ nɛ n daa malga na.” 22Yesu ka malga le ere n loge nɛ bekumpo nɛ b daa yil ndoŋ na be eko kpa mo etaŋ nseŋ bishi mo le: “Le nɛ baa malga bɔrɛmatapo nimuso kutɔ a?” 23Ndoŋ nna nɛ Yesu kaŋɛ mo: “Nɛ m malga nna n da so, feeŋ tiŋ m bugi to ŋ kaŋɛ ekpa mo so nɛ m malga n foe, ama nɛ m maŋ malga nna n foe, manɛ e ba nɛ fee ŋmɛa ma?” 24B daŋ kraŋ kre Yesu loŋ nna nɛ Anas shin nɛ b yɛr mo bɔrɛmatapo nimuso Kayafas kutɔ.
Pita ka naŋ lar Yesu kaman be asheŋ
(Matiu 26:71-75; Maak 14:69-72; Luuk 22:58-62)
25Jemanɛ ere kikɛ so nɛ Saimɔn Pita yil a wɔl edɛ na nɛ basa bishi mo le: “Kanyɛn na be ebɛsopo na be eko e la fo alɛ gba ŋko?” Ndoŋ nna nɛ e chɛ ŋ kaŋɛ: “M-m, m maŋ la mbe ebɛsopo.” 26Ndoŋ nna nɛ bɔrɛmatapo nimuso na be anya na be eko nɛ e daa la kenya mo nɛ Pita daŋ ŋe mbe kusoe n chuge na be esa na bishi Pita le: “Mannɛ fo nɛ kanyɛn na nɛ n wu kupo na to nna a?” 27Ndoŋ nna nɛ Pita naŋ laŋɛ n chɛ fanɛ mannɛ mo e daa la. Epul na malɛ to nɛ koshinyɛn boŋ.
B ka yɛr Yesu Gomena Pailat be anishito be asheŋ
(Matiu 27:1-2, 11-14; Maak 15:1-5; Luuk 23:1-5)
28Juwebi na ka bar Yesu Kayafas pe nɛ b naŋ keta mo n lar ndoŋ n yɔ Romebi be gomena be lambu to. Saŋɛ na so nɛ kare bee chɛ, amoso, ŋkpal daŋkare be eyurpi be kenya so, Juwebi na daa maŋ luri gomena na be lambu na to, ŋkpal manɛ so, b daa sha ketiŋ n ji Kebansonchoŋ be kejibi na nna. 29Amoso, Gomena Pailat daŋ lar nna m ba bumo kutɔ m ba bishi bumo le: “Nuso be kulubi nɛ men wu kanyɛn ere so?” 30Ndoŋ nna nɛ b kaŋɛ Pailat: “E daa maŋ la alubiworapo nna, an daa maaŋ ta mo m ba bɔɔ fo enɔ.” 31Nɛ Pailat kaŋɛ bumo le: “Men gbagba e ta mo a yɔ n ya bɔla men gbagba be mbra so n ji mo demu n wɔtɔ luwu be kasogberge to.” Nɛ Juwebi na kaŋɛ mo: “An gbagba maŋ kɔ ekpa nɛ an tiŋ m mɔ esa ai.” 32Le be asheŋ ere daŋ wora nna nɛ asheŋ nɛ Yesu daŋ malga a laŋɛ luwu nɛ e daa beeŋ wu na be kaplɛa so na e bɔlɔ so.
33Ndoŋ nna nɛ Pailat naŋ bɛta n luri mbe lambu to nseŋ tre Yesu n ya bishi mo le: “Fo e la Juwebi be Ewura na a?” 34Nɛ Yesu bishi mo: “Fo gbagba be nfɛra to nɛ kesheŋ ere shi ŋko basa ko e malga ma asheŋ ŋ ŋini fo?” 35Nɛ Pailat bishi mo: “N la Juw nna a? Fo gbagba be basa nɛ fo bɔrɛmatapowuraana e ta fo m bɔɔ ma enɔ. Manɛ nɛ fo wora?” 36Nɛ Yesu kaŋɛ mo le: “Ma kuwurji maŋ la durnya ere to peya. Nɛ k daa la durnya ere to peya nna, ma anya daa beeŋ kɔ n sɔ ma ashi Juwebi ere be enɔ to, ama ma kuwura na malɛ shi kaboŋ pɔtɛ nna.” 37Ndoŋ nna nɛ Pailat bishi mo: “Kumo ere, ewura e la fo nna ŋko?” Nɛ Yesu kaŋɛ mo: “Kumo nɛ fo baa kaŋɛ na. Kesheŋ nɛ mee sha kekaŋɛ ere so nɛ b kurge ma. Kumo koŋwule na malɛ so nɛ m ba durnya ere to fanɛ m ba malga kashenteŋ na be asheŋ. Esa kama malɛ nɛ e wɔ kashenteŋ na to bee nu nna a sa ma.” 38Nɛ Pailat bishi mo: “Manɛ e la kashenteŋ?”
B ka yɛ Yesu daga luwu be asheŋ
(Matiu 27:15-31; Maak 15:6-20; Luuk 23:13-25)
Pailat ka bishi Yesu loŋ nɛ e naŋ lar n yɔ Juwebi na kutɔ n ya kaŋɛ bumo le: “Ma ere maŋ wu shɛŋ mo so nɛ k daga b ka gberge mo kusoe.
39Ama menyi be daŋkare ko bee ŋini fanɛ a daga fanɛ Kebansonchoŋ be kejigboŋ be jemanɛ kikɛ to n lara menyi be keparso be esa ashi kabuti to n sa menyi. Amoso, menyee sha fanɛ n yige Juwebi be ewura na n sa menyi a?” 40Ndoŋ nna nɛ b ponte awɔrso ŋ kaŋɛ: “Ayai, mannɛ mo nɛ anyee sha. Barabas nɛ anyee sha.” Barabas ere daa kɔ ewura be eleŋ nna kelantokɔ to.
191Ndoŋ nna nɛ Pailat ta Yesu n shin nɛ b kuya mo so. 2Nɛ esoji na ta ewidibi be ayabi n wora kuwurwuro m buu mbe kumu so. Kumo be kaman nɛ b ta kusɔbuuso peper kunɔkunɔ ko m buu mo 3nsaa yɔ a yɔ mo kutɔ n ya kaa kaŋɛ mo le: “Ebɔrɛ e sa Juwebi be Ewura na ŋkpa tenteŋ,” nseŋ kpa ŋ kpa mo etaŋ.
4Ade kikɛ be kaman nɛ Pailat naŋ lar ŋ kaŋɛ Juwebi na le: “Men keni, meeŋ ta mo m bar menyi nɛ men pin fanɛ ma ere maŋ wu kusɔ lubi kikɛ mo so nɛ k daga mbe kasogberge.” 5Yesu ka buu kuwurwuro na nɛ kusɔbuuso peper kunɔkunɔ na m ba lar nɛ Pailat kaŋɛ basa na le: “To, mo nde!” 6Bɔrɛmatapowuraana na nɛ bumo be bekumpo na ka baŋ wu mo nɛ b ponte ŋ kaŋɛ: “Gbir mo m mata kedibi largato so, gbir mo m mata kedibi largato so!” Ndoŋ nna nɛ Pailat kaŋɛ bumo: “Men gbagba e keta mo n ya gbir m mata kedibi largato so, ŋkpal manɛ so, ma ere maŋ wu kulubi mo so nɛ esa beeŋ kpal kumo so ŋ gberge mo kusoe.” 7Nɛ Juwebi na naŋ kaŋɛ mo: “An kɔ mbra ko nɛ k bee ŋini fanɛ a daga kanyɛn ere ka wu ŋkpal e ka bee tre mbe kumu Ebɔrɛ Pibinyɛn so.”
8Pailat ka nu loŋ na nɛ kufu naŋ pɛ mo n ti so. 9Nɛ e naŋ bɛta n luri mbe lambu to n ya bishi Yesu: “Nnɛ nɛ fo shi?” Ama Yesu daa maŋ tuge mo. 10Nɛ Pailat bishi mo: “Fo la ma to nna a? Fo maŋ nyi fanɛ ŋ kɔ eleŋ nɛ n tiŋ n shin nɛ b gbir fo m mata kedibi largato so ŋko?” 11Nɛ Yesu kaŋɛ mo le: “Nɛ Ebɔrɛ daa maŋ sa fo eleŋ ma so nna, fo daa maaŋ baa kɔ eleŋ ma so. Esa nɛ e ta ma m bɔɔ fo enɔ ere malɛ be kulubi e shi a chɔ feya.” 12Pailat ka nu kesheŋ na nɛ e wora ania nɛ e shin nɛ Yesu e nya mbe kumu a yɔ, ama Juwebi na daa maŋ shuli nsaa ponte a kaŋɛ le: “Fo baŋ shin nɛ kanyɛn ere nya mbe kumu n yɔ jiga, kumo ere mannɛ fo teri e la Ewurgboŋ Siza, ŋkpal manɛ so, esa kama nɛ e bee tre mbe kumu ewura bee kɔ Ewurgboŋ Siza be eleŋ nna na.”
13Pailat ka nu loŋ na nɛ e keta Yesu n lar lambu na to m ba kelɔnɛ so m ba chena demujipowura be echenakpa nɛ baa tre Demuji be Guŋgɔni na. Juwebi be ŋgbar to baa tre kumo Gabata. 14Kebansonchoŋ be Kebelaseachɛ e daa la nɛ kumo be saŋɛ malɛ daa la kapiidi. Amo be saŋɛ na nɛ Pailat kaŋɛ Juwebi na: “Menyi be ewura nde.” 15Ndoŋ nna nɛ b ponte ŋ kaŋɛ: “Men mɔ mo, men mɔ mo. Men gbir mo m mata kedibi largato so!” Nɛ Pailat bishi bumo: “Ŋ gbir menyi be ewura m mata kedibi largato so a?” Nɛ bɔrɛmatapowuraana na kaŋɛ mo le: “Anyi maŋ kɔ ewura kama n naŋ ti Siza so.” 16Ade kikɛ be kaman nɛ Pailat ta mo m bɔɔ bumo enɔ fanɛ b ya gbir mo m mata kedibi largato so.
B ka gbir Yesu m mata kedibi largato so be asheŋ
(Matiu 27:32-44; Maak 15:21-32; Luuk 23:26-43)
17Ndoŋ nna nɛ esoji na keta Yesu n lar n choŋ. B daŋ shin nɛ e lar ndoŋ nna n sulɔ mbe kedibi largato m ba fo kakpa nɛ baa tre Kumuwibi be Kakpa na. Juwebi bee tre ndoŋ Gɔlgata. 18Ndoŋ nɛ b daŋ gbir mo m mata kedibi largato so na. B daŋ gbir basa anyɔ ko gba ndibi largatoana so nna n ti mo so. Yesu e daa wɔ nferinto nɛ ede wɔ mbe kaba ere so nɛ ede malɛ wɔ kaba ere so. 19Ndoŋ nna nɛ Pailat shin nɛ b sibɛ kasibɛ ŋ gbir m mata mbe kedibi largato na so a kaŋɛ le:
“NAZARƐT BE YESU NƐ E LA JUWEBI BE EWURA NA NDE.”
20Juwebi na be bedamta daŋ kraŋ kasibɛ na, ŋkpal manɛ so, kakpa nɛ b daŋ gbir Yesu m mata kedibi largato so na daŋ mata kade to nna, kumo be kaman b daŋ sibɛ kesheŋ na Juwebi be ŋgbar to nɛ Romebi be ŋgbar to nɛ Griikebi be ŋgbar to nna. 21Bɔrɛmatapowuraana na ka wu kasibɛ na loŋ na nɛ b ya kaŋɛ Pailat: “Sa maŋ shin nɛ b sibɛ fanɛ Juwebi be Ewura, shin nɛ b sibɛ fanɛ kanyɛn ere kaŋɛ fanɛ mo e la Juwebi be Ewura na.” 22Nɛ Pailat kaŋɛ bumo: “Kusɔ nɛ n shin nɛ b sibɛ nɛ b sibɛ na.”
23Esoja na ka gbir Yesu m mata kedibi largato na so n loge nɛ b ta mbe asɔbuuso na m barga amo to ntuŋ nna so nɛ soja kama e nya kukoŋwule nseŋ ka asɔbuuso na be kumo nɛ k daa maa kɔ bamurgi nseŋ daa la kukoŋwule peŋgeleŋ na. 24Esoja na ka ta kumo nɛ b kaŋɛ abar le: “Men sa maŋ shin nɛ an kpɛa kumo to. Men shin nɛ an to beri ŋ keni emo nɛ e beeŋ nya kumo.” B daŋ wora loŋ nna nɛ kusɔ nɛ abɔrɛsibɛ na bee kaŋɛ fanɛ: “B daŋ barga ma asɔbuuso to nna n sa abar nseŋ to beri a fin ma piŋi” na e bɔla. Amoso, kusɔ nɛ esoji na daŋ wora nna na. 25Yesu mo nio nɛ mo niokar nɛ Mɛɛri nɛ e daa la Kliopas be eche na nɛ Mɛɛri Magdalin daŋ ba yili nna n taga kedibi largato na to. 26Yesu ka wu mo nio ndoŋ nseŋ naŋ wu ebɛsopo nɛ e daa sha ga na gba ka yil n taga to ndoŋ nɛ e kaŋɛ mo nio le: “Kache manɛ, keni fo pibi nde.” 27Kede be kaman nɛ e kaŋɛ ebɛsopo na malɛ: “Fo nio nde.” Baŋ yili kumo be kamɔnchɛ na kikɛ nɛ ebɛsopo na keta Yesu mo nio n yɔ mo pe nɛ e ya kaa wɔtɔ.
Yesu be luwu be asheŋ
(Matiu 27:45-56; Maak 15:33-41; Luuk 23:44-49)
28Asheŋ ere kikɛ ka wora n choŋ nɛ Yesu pin loŋ nsaa sha fanɛ abɔrɛsibɛ na e bɔlɔ so nɛ e kaŋɛ le: “Achukoŋ kɔ ma.” 29Ndoŋ nna nɛ b ta kiche m pɔlɔ nsa nyannyanso ko ka daa wɔ kusɔ to a yil ndoŋ to nseŋ ta hisɔp be kedibi m maŋ kiche na so n yɔ Yesu be kɔnɔ ase. 30Yesu ka pipe nsa nyannyanso na nɛ e kaŋɛ: “Asheŋ loge.” E ka kaŋɛ le ere n loge nɛ e kur mbe kumu n yuu nseŋ wu.
31Kumo be kachɛ na daa la Kebelaseachɛ nna nɛ kumo be ŋklade malɛ daa la Kewushiachɛgboŋ ko. Ŋkpal Juwebi na malɛ ka daa maa sha basa nɛ b daŋ gbir m mata ndibi na so be eyurana na ka shir a wɔ ndibi largatoana na so ŋkpal kewushiachɛ na so, b daŋ ya kaŋɛ Pailat nna fanɛ e shin nɛ b buri m buri basa na be aya nseŋ lara n lara bumo be eyurana na ndibi largatoana na so. 32Nɛ Pailat sa bumo ekpa nɛ esoji na yɔ n ya buri basa nɛ b daŋ gbir m mata Yesu na be ejuŋkparso be aya nseŋ buri enyɔsopo na malɛ gba peya. 33Ama b ka ba Yesu kutɔ nɛ e teŋ wu, amoso, b daa maŋ buri mo ere be aya. 34Esoja na be ekoŋwule nawule e daŋ baŋ ta kekpa n da Yesu be kekel so n futi, nɛ ŋklaŋ nɛ nchu kleŋklembi ko lar epul na to. 35Esa nɛ e daŋ wu kesheŋ na e malga kumo be asheŋ, saŋɛ na so menyi alɛ gba beeŋ yirda. Kusɔ nɛ e malga na la kashenteŋ nna. Nɛ mo alɛ gba nyi e ka bee ji kashenteŋ. 36B ka daa maŋ buri Yesu be aya na daŋ wora loŋ nna nɛ abɔrɛsibɛ nɛ a bee kaŋɛ fanɛ: “Mbe kuwibi kama maaŋ bu to” na e bɔlɔ so. 37Abɔrɛsibɛ na to be kaboŋ ko gba bee kaŋɛ fanɛ: “Baaŋ keni emo nɛ b ta kusɔ n da na.”
Yesu be kepuli be asheŋ
(Matiu 27:57-61; Maak 15:42-47; Luuk 23:50-56)
38Ade be kaman nɛ Josɛf nɛ e daŋ shi Arimatiya na ba kule Pailat fanɛ e shin nɛ e lara Yesu be kebuni na. Josɛf ere daa la Yesu be ebɛsopo na, ama wulo to nɛ e daa bɛ mo so, ŋkpal manɛ so, e daa ŋana Juwebi be benimuana na nna. Ndoŋ nna nɛ Pailat sa ekpa fanɛ e ya ta Yesu be eyur na nɛ e yɔ n ya ta kumo. 39Nikodimɔs nɛ e daŋ keyɔ Yesu kutɔ kiidiso kachako na nɛ Josɛf na e daŋ yɔ. Nikodimɔs daŋ ta etulale mo nɛ baa tre mir nɛ alowe nɛ b kɔ a gbiti bubuni so nɛ baa dese a chɛr na be weato nna m ba. Amo be egbɛ daa wɔ fanɛ kekargato be pɔŋ kalfa. 40Ndoŋ nna nɛ bumo, basa anyɔ na ta etulale na n wɔtɔ kesaŋɛ lela ko to nseŋ ta kumo m mea Yesu be eyur na, ŋkpal manɛ so, loŋ nɛ Juwebi bee wora bubuni a puli. 41Kudɔbi ko daa wɔ kakpa nɛ b daŋ gbir Yesu m mata kedibi largato so na nɛ kebeelaŋ be nchaŋ popɔr ko nɛ b daa maŋ naŋ ta ebuni kama n nase to malɛ daa wɔ kudɔbi na to. 42Amoso, ŋkpal kumo be kachɛ na ka daa la Juwebi be Kebelaseachɛ nɛ ŋkpal nchaŋ na ka taga to na so, b daŋ ta Yesu nna n nase kumo to.
20Yesu be ketiŋi luwu to be asheŋ
(Matiu 28:1-8; Maak 16:1-8; Luuk 24:1-12)
1Kewushiachɛ na ka ji ŋ klade Alediachɛ kare ka maŋ naŋ chɛ n loge nɛnɛ nɛ Mɛɛri Magdalin yɔ nchaŋ na akpa n ya wu fanɛ kejembu nɛ b daŋ ta ŋ kuŋ nchaŋ na be kɔnɔ so na maŋ naŋ kuŋ kɔnɔ na so. 2E ka wu loŋ na nɛ e kilgi n shile m ba Saimɔn Pita nɛ ebɛsopo nɛ Yesu daa sha na kutɔ m ba kaŋɛ bumo le: “B ta Enyɛnpe ashi nchaŋ na to, anyi alɛ maŋ nyi kakpa nɛ b ta mo n wɔtɔ.”
3Ndoŋ nna nɛ Pita nɛ ebɛsopo mo na pɛ nchaŋ na akpa be ekpa. 4Bumo benyɔ na kikɛ daa shile nna, ama ebɛsopo mo na daŋ shile nna n sɔ kejuŋkpar n ya fo ndoŋ pɔɛŋ nɛ Pita fo. 5Ama e daa maŋ luri nchaŋ na to, e daŋ murgi nawule nna ŋ keni to n wu kesaŋɛ na ka dese. 6Ndoŋ nna nɛ Saimɔn Pita nɛ e daa wɔ kaman na ba m ba luri nchaŋ na to. 7Mo alɛ gba daŋ wu kesaŋɛ na ka dese ndoŋ nseŋ naŋ wu kumo nɛ b daŋ ta m mea Yesu be kumu na gba ka dese. K daa maŋ dese m mata kesaŋɛ mo na nseŋ daŋ bɔɔ to a dese kumo nawule. 8Ndoŋ nna nɛ ebɛsopo mo nɛ e daŋ juŋkpar n fo nchaŋ na akpa na malɛ gba luri to n ya wu asɔ na nseŋ yirda. 9B daa maŋ pin ashi abɔrɛsibɛ na to fanɛ Yesu beeŋ tiŋi luwu to. 10Bebɛsopo na ka wu asheŋ ere n loge nɛ b bɛta n yɔ epe.
Yesu ka lar Mɛɛri so be asheŋ
11Bumo kikɛ ka choŋ n loge nɛ Mɛɛri yil nchaŋ na ase a shu. E daa yil ndoŋ a shu nna nseŋ naŋ bɛta n ya jule ŋ keni nchaŋ na to 12n wu emalaika anyɔ ka buu asɔ fuful a tase kakpa nɛ Yesu be kebuni na daa dese na. Eko daa tase kakpa nɛ Yesu be kumu ase daa wɔ na nɛ eko malɛ tase aya ase. 13Ndoŋ nna nɛ b bishi Mɛɛri le: “Kache manɛ, manɛ e ba nɛ fee shu?” Nɛ e kaŋɛ bumo: “B ta n Nyɛnpe nna, ma alɛ maŋ nyi kakpa nɛ b ta mo n wɔtɔ.” 14E ka malga le n loge nseŋ gbɛ ŋ keni kaman nɛ e wu Yesu ka yil, ama e daa maŋ pin fanɛ Yesu nna. 15Nɛ Yesu bishi mo: “Kache manɛ, manɛ e ba nɛ fee shu, wanɛ nɛ fee fin?” Mɛɛri daa nyi fanɛ kudɔbi na be ekenipo nna nɛ e kaŋɛ: “Ebunyampo, jande, nɛ fo ta mo nna, fo ŋini ma kakpa nɛ fo ta mo n nase.” 16Ndoŋ nna nɛ Yesu tre mo: “Mɛɛri.” Nɛ Mɛɛri kilgi a yɔ Yesu be kaba so nseŋ boŋ to Juwebi be ŋgbar to ŋ kaŋɛ: “Rabonai!” Kumo be kifito e la eŋinipo. 17Nɛ Yesu kaŋɛ mo: “Sa maŋ pɛ ma to, ŋkpal manɛ so, m maŋ naŋ bɛta n yɔ esoso Etuto na kutɔ. Ama yɔ n niopibiana na kutɔ n ya kaŋɛ bumo fanɛ mee bɛta nna a yɔ esoso n Tuto nɛ men Tuto nɛ ma Ebɔrɛ nɛ menyi be Ebɔrɛ kutɔ.” 18Ndoŋ nna nɛ Mɛɛri Magdalin ta le be baru ere n yɔ bebɛsopoana na kutɔ n ya kaŋɛ bumo fanɛ e wu Enyɛnpe na nɛ e kaŋɛ mo kananɛ e kaŋɛ na.
Yesu ka lar mbe bebɛsopo so be asheŋ
(Matiu 28:16-20; Maak 16:14-18; Luuk 24:36-49)
19Alediachɛ na be kaaseso nɛ bebɛsopo na kikɛ shɛr kaboŋ koŋwule nseŋ ti mbuna ŋkpal b ka daa ŋana Juwebi be benimuana na so so, nɛ Yesu ba yili bumo to nseŋ kaŋɛ bumo le: “Kagbenewushi e baa wɔ menyi to.” 20E ka malga loŋ n loge nɛ e ta mbe enɔana nɛ mbe kekel ŋ ŋini bumo amo be amaŋana na. Bebɛsopo na ka wu Enyɛnpe na nɛ bumo be ŋgbene fuli bumo ga. 21Nɛ Yesu naŋ kaŋɛ bumo: “Kagbenewushi e baa wɔ menyi to. Kananɛ Etuto na shuŋi ma na nɛ ma alɛ gba bee shuŋi menyi na.” 22Kede be kaman nɛ e gberge afu n wɔtɔ bumo so nseŋ kaŋɛ le: “Men sɔ Kiyoyu Cheeŋ na.” 23Kede be kaman nɛ e naŋ kaŋɛ bumo le: “Bekama nɛ men ta bumo be alubi m paŋ beeŋ nya amo be ketampaŋ nɛ bekama malɛ nɛ men maŋ ta m paŋ, maaŋ nya ketampaŋ.”
Yesu nɛ Tɔmas be asheŋ
24Yesu ka daŋ ba bebɛsopo na kutɔ na nɛ Tɔmas, bumo kuduanyɔ na to be emo nɛ baa tre Kaborobi na bre maŋ wɔtɔ. 25Kumo be kaman nɛ bebɛsopo na kaŋɛ mo fanɛ b wu Enyɛnpe na nɛ e kaŋɛ bumo le: “M ba maŋ wu anyembi na be amaŋ na mbe enɔana to nseŋ ta ma keshilbi n wɔtɔ kakpa nɛ anyembi na daŋ luri na nseŋ naŋ ta ma enɔ n wɔtɔ mbe kekel na to ŋ keni, m maaŋ yirda kesheŋ ere.”
26Kumo be bɔkwe be kaman nɛ mbe bebɛsopo na naŋ shɛr a wɔ ebu to nɛ Tɔmas gba wɔ bumo to kamɔnchɛ. B daŋ ber mbuna na kikɛ so nna, ama Yesu daŋ ba yili bumo to nna nseŋ kaŋɛ bumo le: “Kagbenewushi e baa wɔ menyi to.” 27Kumo be kaman nɛ e kaŋɛ Tɔmas le: “Tɔmas, ta fo keshilbi n wɔtɔ ma nfe, keni ma enɔana so. Teŋi fo enɔ to n ta n wɔtɔ ma kekel to ŋ keni. Yirda nsaa maa wora shikashika.” 28Ndoŋ nna nɛ Tɔmas kaŋɛ Yesu le: “N Nyɛnpe nɛ ma Ebɔrɛ!” 29Nɛ Yesu kaŋɛ mo: “Fo ka wu ma so nɛ fo yirda na, ama nɛfa la bekama nɛ b maŋ wu nseŋ yirda na peya nna.”
30Yesu daŋ wora emamachisheŋ damta mbe bebɛsopoana na be anishito nɛ b maŋ sibɛ amo n wɔtɔ kawɔl ere to. 31Ama b sibɛ ade ere nna nɛ men yirda fanɛ Yesu e la Mesaya na, Ebɔrɛ Pibinyɛn na, nɛ menyi alɛ yirda loŋ, men beeŋ nya ŋkpa ashi mbe ketre na to.
21Yesu ka lar bebɛsopo ashunu ko so be asheŋ
1Ade be kaman nɛ Yesu naŋ lara mbe kumu ŋ ŋini mbe bebɛsopo na ashi Taibɛrias be teku ase. Le nɛ e daŋ wora kumo. 2Kachako Saimɔn Pita nɛ Tɔmas, emo nɛ baa tre Kaborobi na, nɛ Nataniɛl nɛ e shi Keena nɛ k wɔ Galili na nɛ Zɛbedi be mbia anyɔ na nɛ bebɛsopo anyɔ ko daa la. 3Nɛ Saimɔn Pita kaŋɛ bumo le: “Ma ere bee yɔ ekɔrɔtɔ be kepɛ to nna.” Nɛ bumo nɛ b ka na malɛ kaŋɛ mo: “Anyeeŋ tu fo n yɔ.” Ndoŋ nna nɛ bumo kikɛ lar n ya luri ekuloŋ to, ama kumo be kamɔnchɛ be kanyɛso na b daa maŋ nya shɛŋ m pɛ. 4Kare ka chɛ nɛ Yesu ba kaa yil eboŋ na be ekarso, ama bebɛsopo na daa maŋ pin fanɛ Yesu e daa la. 5Ndoŋ nna nɛ e tre bumo m bishi bumo: “Mbrantiɛ, men maŋ pɛ kɔrɔtɔ kama a?” Nɛ b kaŋɛ mo: “Ayai, anyi maŋ pɛ shɛŋ.” 6Nɛ e kaŋɛ bumo: “Men lɛ menyi be keshewu na n wɔtɔ ekuloŋ na be jisoso, menyeeŋ nya ako m pɛ.” Ndoŋ nna nɛ b lɛ keshewu na n wɔtɔ ndoŋ a maŋ tiŋ nɛ b gberge keshewu na n wɔtɔ ekuloŋ na to ŋkpal ekɔrɔtɔ damta nɛ b daŋ pɛ na so. 7Ndoŋ nna nɛ ebɛsopo nɛ Yesu daa sha na kaŋɛ Pita: “Enyɛnpe nna.” Saimɔn Pita ka baŋ nu fanɛ Enyɛnpe nna nɛ e ta mbe kusɔbuuso m mea to, ŋkpal manɛ so, e daŋ lara kumo nna n nase nseŋ tɛ n luri nchu na to. 8Nɛ bebɛsopo mo nɛ b daŋ ka na malɛ ta m bɛ so ekuloŋ to a gberge keshewu na nɛ kɔrɔtɔ na, ŋkpal manɛ so, kakpa nɛ b daa wɔ na nɛ kedeŋi so daa maŋ wɔ kufɔ. K daa la fanɛ ayadra alfa asa be nteŋ nna. 9B ka ya fo kedeŋi so nɛ b wu ajanwulɛ ndoŋ nɛ kɔrɔtɔ deŋ amo so nɛ bodobodo malɛ dese. 10Nɛ Yesu kaŋɛ bumo: “Men ta ekɔrɔtɔ nɛ men pɛ naniere na be ako m ba.” 11Nɛ Saimɔn Pita luri ekuloŋ na to ŋ gberge keshewu na n dii kedeŋi na so. Ekɔrɔtɔ gboŋgboŋiana ko e daa la n fo kalfa nɛ adunu nɛ asa, ama keshewu na malɛ daa maŋ kpɛa to. 12Nɛ Yesu kaŋɛ bumo: “Men ba ber kɔnɔ.” Saŋɛ ere so kikɛ nɛ bebɛsopo na be ekama maŋ tiŋ n nya kagbene m bishi mo: “Wanɛ e la fo?” Ŋkpal manɛ so, b daa nyi Enyɛnpe ka la. 13Nɛ Yesu ya ta bodobodo na n sa bumo nseŋ ta kɔrɔtɔ na malɛ gba n wora loŋ gbagba. 14Yesu ka daŋ tiŋi ashi luwu to nseŋ ta mbe kumu ŋ ŋini mbe bebɛsopo na, kede e daa la mbe kela sasopo.
Yesu nɛ Pita be asheŋ
15B ka ji n loge nɛ Yesu bishi Saimɔn Pita le: “Saimɔn, Jɔn pibinyɛn, fee sha ma kashenteŋto a chɔ bede ere a?” Nɛ Pita kaŋɛ mo: “Mm Enyɛnpe, fo nyi ŋ ka bee sha fo.” Nɛ Yesu kaŋɛ mo: “Baa keni ma mbolpɔbi so.” 16Nɛ Yesu naŋ bishi mo kela nyɔsopo: “Saimɔn, Jɔn pibinyɛn, fee sha ma kashenteŋto a?” Nɛ Pita naŋ shuli ŋ kaŋɛ: “Mm Enyɛnpe, fo nyi ŋ ka bee sha fo.” Nɛ Yesu kaŋɛ mo: “Baa keni ma mbolpɔ so.” 17Kela sasopo nɛ Yesu naŋ bishi Pita: “Saimɔn, Jɔn pibinyɛn fee sha ma a?” Ndoŋ nna nɛ Pita be kagbene jija mo, ŋkpal Yesu ka bishi kela sasopo fanɛ: “Fee sha ma?” Amoso, le nɛ e daŋ kaŋɛ Yesu: “Enyɛnpe, fo nyi kusɔ kama, fo nyi ŋ ka bee sha fo.” Nɛ Yesu kaŋɛ mo: “Baa keni ma mbolpɔ so.” 18Kede be kaman nɛ e naŋ kaŋɛ mo le: “Kashenteŋ nɛ mee kaŋɛ fo na fanɛ fo ka daa la kabrantiɛbia na, fo gbagba e daa kre so a yɔ kaplɛkama nɛ fo daa sha, ama nɛ fo ba bel, feeŋ teŋi fo enɔana to nɛ esa pɔtɛ e kre fo to n yɛr fo kakpa nɛ fo maa sha keyɔ.” 19Yesu daŋ kaŋɛ le nna a ŋini luwu mo nɛ Pita daa beeŋ wu m maŋkura Ebɔrɛ na. Kumo be kaman nɛ e kaŋɛ Pita: “Bɛ ma so.” 20Ndoŋ nna nɛ Pita gbɛ ŋ keni kaman nɛ ebɛsopo mo nɛ Yesu bee sha na e bɛ bumo so. Ebɛsopo ere e la emo nɛ e daŋ dese m mata Yesu ejikpa nseŋ daŋ bishi Yesu fanɛ: “Enyɛnpe, wanɛ e naa shin nɛ e debɔr fo?” 21Pita ka wu mo na nɛ e bishi Yesu le: “Enyɛnpe nɛ ede malɛ?” 22Nɛ Yesu bishi Pita: “Nɛ mee sha fanɛ e baa wɔ ŋkpa to hale nɛ n ya ba bre, k nya fo nnɛ nna? Fo ere e bɛ ma so de!” 23Ŋkpal le so, k daŋ sɔ Yesu be bebɛsopo na kikɛ to nna fanɛ ebɛsopo mo na bre maaŋ wu. Ama mannɛ aloŋ malɛ nɛ Yesu daŋ kaŋɛ. E daŋ kaŋɛ nna fanɛ: “Nɛ mee sha fanɛ e baa wɔ ŋkpa to hale nɛ n ya ba bre, k nya fo nnɛ nna?”
24Amo be ebɛsopo na e malga asheŋ ere, mo alɛ nseŋ naŋ sibɛ amo n nase na. Anyi alɛ nyi mbe shɛda na ka la kashenteŋ.
25Yesu daŋ wora asheŋ damta ko gba n ti so, nɛ b daŋ sibɛ amo be kekama nna n nase, mee tama fanɛ durnya kikɛ gba daa maaŋ tiŋ n nya kakpa n sɔ loŋ be nwɔl na.