DEMUJIPOANA

BE KAWƆL

1

Israɛlebi ka kɔ Keenanebi nɛ b ka na Kena be asheŋ

1Joshuwa ka wu be kaman, nɛ Israɛlebi na kule Ebɔrɛ m bishi mo le: “Anyi be mbuna ere be kumo e naaŋ juŋkpar n ya kɔ Keenanebi na?” 2Nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na kaŋɛ: “Juda be kabuna e naaŋ juŋkpar n yɔ, ŋkpal manɛ so, n teŋ ta kasawule na m bɔɔ bumo enɔ.” 3Ndoŋ nna nɛ Juda be kabuna ebi na yɔ bumo kurgepoana, Simiɔn be kabuna ebi, kutɔ n ya kaŋɛ bumo le: “Men ba chɛ anyi to nɛ an kɔ Keenanebi nɛ b chena kasawule nɛ b chige n sa anyi na so na kena, saŋɛ na so nɛ menyi alɛ gba ya kaa kɔ kena nsaa sha kechɛto anyeeŋ ba chɛ menyi to.” Nɛ Simiɔn be kabuna ebi na tu bumo n yɔ. 4Judaebi na ka kre kena n ya tu Keenanebi nɛ bumo kurgepoana Pɛrizebi na, nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ shin nɛ Judaebi na kɔ m pɔɔ bumo so. Basa ŋgboŋ kudu nɛ b daŋ mɔ ashi kade ko nɛ baa tre Bɛzɛk na. 5Ndoŋ nɛ b daŋ tu Keenanebi be ewura nɛ baa tre Adoni Bɛzɛk na nseŋ kɔ mo kena. Nɛ Keenanebi nɛ Pɛrizebi daŋ lara aya fuful n shile. 6B ka bee kɔ ewura Adoni Bɛzɛk na nɛ e lara keya a shile nɛ b ju m buu mo so n ya pɛ mo, nseŋ ku mbe ashilbinioana nɛ mbe anashibinioana so. 7Ndoŋ nna nɛ Adoni Bɛzɛk kaŋɛ: “Bewura adushunu nɛ n shin nɛ b ku bumo be ashilbinioana nɛ bumo be anashibinioana so nseŋ shin nɛ baa tise ma ejikpa be ejiŋka a ji. Kusɔ nɛ n wora bumo na be kukɔ nɛ Ebɔrɛ bee ka ma na.” Nɛ b ta mo n yɔ Jerusalɛm nɛ e ya wu ndoŋ.

8Nɛ Judaebi na kre kena n yɔ Jerusalɛm n ya kɔ m pɔɔ kumo so. B daŋ mɔ kumo to be basa damta nna nseŋ nya edɛ n wɔtɔ kade na to n chɔɔ. 9Kumo be kaman nɛ b yɔ nɛ b ya kɔ Keenanebi nɛ b tase abeesawule so nɛ bumo nɛ b daa wɔ kepreŋsawule nɛ k dese epeŋitɔrkpa na nɛ bumo nɛ b tase kasawule wɔlso nɛ k dese kelargato be kaseto na. 10Kumo be kaman nɛ b naŋ kilgi n tu Keenanebi nɛ b wɔ kadegboŋ nɛ baa tre Hibrɔn nɛ kumo koŋwule na la Kiriaf Aaba na, n ya kɔ m pɔɔ mbuna asa nɛ baa tre Sheshayi nɛ Ahiman nɛ Talmai na so.

11Ade be kaman nɛ Judaebi na naŋ yili Hibrɔn ŋ kre n ya tu basa nɛ b daa wɔ Dɛbir nɛ b daa tre kumo Kiriaf Sɛfa na. 12Ndoŋ nna nɛ Israɛl be bejuŋkparpo na to be eko nɛ baa tre Kalɛb na kaŋɛ le: “Meeŋ ta m pibiche Aksa n sa esa kama nɛ e beeŋ kɔ m pɔɔ kade nɛ baa tre Kiriaf Sɛfa na so nɛ amodoŋwura e ta mo ŋ ki mbe eche.” 13Nɛ Ofniɛl nɛ e la Kalɛb mo sipo Kɛnaz pibinyɛn, ya kɔ m pɔɔ kumo so nɛ Kalɛb ta mo pibiche, Aksa, n sa mo nɛ e ta ŋ ki mbe eche.

14Kachɛ nɛ b wora kejafɔ na nɛ Ofniɛl kaŋɛ Aksa fanɛ e ya kule mo tuto kasawule. Nɛ Aksa yɔ mo tuto kutɔ. E ka ya gbelge kurma nɛ e daa dii na so nɛ mo tuto, Kalɛb, bishi mo kusɔ nɛ e bee sha. 15Ndoŋ nna nɛ Aksa kaŋɛ: “Mee sha kasawule nɛ esa beeŋ tiŋ n nya nchu kumo so nna. Ŋkpal manɛ so, kasawule nɛ fo sa ma na la kasawule wɔlso nna nɛ nchu maŋ wɔ kumo so.” Nɛ Kalɛb sa mo achubu ko nɛ baa tre amo Esoso nɛ Kaseto be achubu na.

Juda nɛ Bɛnjamin be eyiriana ka kɔ m pɔɔ so be asheŋ

16Kɛnebi nɛ b la Mosis mo shanyɛn be kaman to ebi daŋ tu Judaebi nna n lar kade nɛ baa tre Jɛriko na n ya chena m mata kade nɛ baa tre Arad nɛ k dese kasawule wɔlso nɛ k wɔ kelargato be kaseto na so. 17Kumo be kaman nɛ Judaebi na tu bumo kurgepoana, Simiɔnebi na ŋ kre n ya kɔ Keenanebi nɛ b daa wɔ kade nɛ baa tre Zefaf na n mur kumo kikɛ, nseŋ chɛrga kumo be ketre a tre kumo Hɔɔma. 18Judaebi na daŋ naŋ kɔ m pɔɔ ndegboŋ nɛ baa tre Gaaza nɛ Ashkɛlɔn nɛ Ekrɔn na nɛ nsawule nɛ a mata amo be kekama na so nna. 19Enyɛnpe Ebɔrɛ na e daŋ chɛ Judaebi na to nɛ b tiŋ ŋ kɔ n suge efuli nɛ a daa wɔ kebeesawule so na. Ama b daŋ maŋ tiŋ n ju basa nɛ b daa tase aplasawule so na bre, ŋkpal manɛ so, b daa kɔ abɛlso be egbaŋɛturko nna. 20Judaebi na daŋ ta kade nɛ baa tre Hibrɔn na nna n sa Kalɛb nɛ e kɔ n ju Anak be mbinyɛnsobi asa na kumo to fanɛ kananɛ Mosis daŋ nase kɔnɔ n sa bumo na. 21Ama Bɛnjamin be yiri na bre daŋ maŋ tiŋ n ju Jebusebi nɛ b daa wɔ Jerusalɛm to na, ŋkpal loŋ so Bɛnjaminebi na nɛ bumo e wɔtɔ hale nɛ kabre.

22Ŋkpal Enyɛnpe Ebɔrɛ na ka daa chɛ bumo to so, Efrayimebi nɛ Manaseebi nɛ b shi Josɛf be kanaŋ to na daŋ kre nna nɛ b ya kɔ basa nɛ b daa wɔ kade nɛ baa tre Bɛtɛl nɛ kumo koŋwule na la Luz na kena. 23Ndoŋ nna nɛ b shuŋi basa ko fanɛ b ya dara Bɛtɛl be kade na m ba 24nɛ b ya tu kanyɛn ko nɛ e shi kade na to a lar, nɛ b kaŋɛ mo: “Ŋini anyi kananɛ anyeeŋ wora n nya n luri kade ere to saŋɛ na so anyi maaŋ tɔrɔ fo.” 25Nɛ kanyɛn na ŋini bumo nɛ Efrayimebi nɛ Manaseebi na ya mɔ kade na to ebi kikɛ. Ama b daŋ maŋ mɔ kanyɛn na nɛ mbe kanaŋ bre. 26Kumo be kaman nɛ kanyɛn na yɔ Hitebi be efuli so n ya pɔr kadegboŋ nsaa tre kumo Luz. Kumo be ketre nna na hale nɛ mbre.

Basa nɛ Israɛlebi daa maŋ ju n lar na be asheŋ

27Manaseebi na daŋ maŋ ju basa nɛ b daa wɔ Bɛt Shan ŋko Taanak ŋko Dɔɔ ŋko Ibleem ŋko Mɛgido nɛ bekama nɛ b chena ŋ kulti bumo na n lar kasawule na so. Ŋkpal manɛ so, Keenanebi na daa maa sha kelar efuli na so. 28Ama Israɛlebi na ka nya eleŋ ga nɛ b tintiŋ Keenanebi na n wɔtɔ kenyaya be ashuŋ to. Bumo alɛ daŋ maŋ ju bumo n lar efuli na so kuraa bre. 29Efrayimebi na gba daŋ maŋ ju Keenanebi nɛ b daa wɔ kadegboŋ nɛ baa tre Gɛza na n lar, ama bumo kikɛ daŋ chena abar so ndoŋ nna. 30Zɛbyulɔnebi malɛ gba daŋ maŋ ju Keenanebi nɛ b daa wɔ nde nɛ baa tre Kitrɔn nɛ Nahalɔl na ashi kasawule na so, ama bumo kikɛ daŋ chena abar so nna nɛ b tintiŋ Keenanebi na nɛ baa shuŋ a sa bumo. 31Ashɛr be yiri to ebi gba daŋ maŋ ju basa nɛ b daa wɔ ndegboŋ nɛ baa tre Ako ŋko Sidɔn ŋko Ahlab ŋko Akzib ŋko Hɛlba ŋko Afɛk ŋko Rehɔb na n lar kasawule na so, 32ama bumo nɛ Ashaebi na kikɛ daŋ chena abar so nna. 33Naftali be yiri to ebi malɛ gba daŋ maŋ ju basa nɛ b daa wɔ ndegboŋ nɛ baa tre Bɛf Shemɛsh ŋko Bɛf Anaf na, ama Naftaliebi na daŋ tu Keenanebi na nna n chena nseŋ ta bumo ŋ ki anya nɛ baa shuŋ a sa bumo. 34Amɔriebi na daŋ maŋ sa Dan be yiri to ebi na kashuli, ŋkpal loŋ so Danebi na daŋ maŋ tiŋ n nya keplasawule so n chena ama abeesawule so nɛ b daŋ nya n chena. 35Amɔriebi na daŋ kraa tase Aijalɔn nɛ Shaalbim be nsawule so nɛ kebee nɛ baa tre Hɛrɛs na so nna nseŋ daŋ kre nia fanɛ b maaŋ lar efuli na so, ama Efrayimebi nɛ Manaseebi na ka ba wora eleŋ n ti so nɛ b tintiŋ bumo n wɔtɔ kenyaya be ashuŋ to. 36Amɔriebi be kasawule be egbaŋ daŋ dese bumo nɛ Edɔmebi be nferinto nna a laŋɛ Sɛla be kelargato be esoso be kaba so hale n ya bɔla Akrabim be ketaŋɛ to.

2

Enyɛnpe be Malaika ka yɔ Bokim be asheŋ

1Enyɛnpe Ebɔrɛ na be Malaika daŋ shi Gilgaal nna n yɔ Bokim n ya kaŋɛ Israɛlebi na le: “Ma e lara menyi Ijipt be efuli so nseŋ bar menyi kasawule nɛ n nase kɔnɔ dra kikɛ fanɛ meeŋ ta n sa men nananyɛnana na so. N daŋ kaŋɛ bumo fanɛ m maaŋ lar kɔnɔkoŋwule be ŋkre nɛ ma nɛ men nananyɛn Eebraham kre na kaman kikɛ. 2Amoso menyi nɛ basa nɛ b tase efuli na so na e sa maŋ kaŋ luri kɔnɔkoŋwule be ŋkre kikɛ to. A daŋ daga fanɛ men bure bumo be agbirshuŋkpaana kikɛ, ama menyi maŋ nu n sa kusɔ nɛ ŋ kaŋɛ na. 3To, mee kaŋɛ menyi nna fanɛ m maa ba nɛ m ba ju bumo ŋkpal menyi so, ama baaŋ ki men doŋana nɛ bumo be agbir malɛ e ki ajigbelɛ n sa menyi.”

4Enyɛnpe Ebɔrɛ na be Malaika na be kamalga na be kaman, nɛ Israɛl be basa na kikɛ fara a shu awɔrso 5nseŋ nase kakpa na be ketre Bokim. Kumo be kefito e la kushu. Kumo be kaman nɛ b lara esarga n sa Enyɛnpe Ebɔrɛ na ashi ndoŋ.

Joshuwa be luwu be asheŋ

6Joshuwa ka daŋ kraa wɔ ŋkpa to na nɛ e sa Israɛlebi na ekpa fanɛ b baa yɔ, nɛ ekama bɛta n yɔ nɛ e ya kɔ n sɔ kasawule nɛ k daa la mbe kachige. 7Jemanɛ nɛ Joshuwa kraa wɔ ŋkpa to na Israɛlebi na daa shuŋ Enyɛnpe Ebɔrɛ na nɛnɛ nna. Mbe luwu be kaman gba, b daa shuŋ mo loŋ nna ŋkpal benimu nɛ b chɛr a chɔ Joshuwa nseŋ wu emamachisheŋ nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na wora n sa Israɛlebi na be beko ka kraa wɔ ŋkpa to so.

8Nun pibinyɛn, Joshuwa, nɛ e la Enyɛnpe Ebɔrɛ na be kayɛrbi na daŋ ji nfɛ kalfa nɛ kudu nna pɔɛŋ nseŋ wu. 9Mo gbagba be kasawule nɛ k wɔ kakpa nɛ baa tre Timnaf Hɛrɛs na nɛ b daŋ puli mo. Kasawule na daa wɔ efuli nɛ baa tre Efrayim be kebeesawule so a laŋɛ kebee nɛ baa tre Gaash na be kelargato be esoso na be kaba so nna.

10Joshuwa be jemanɛ to be basa na kikɛ ka wu be kaman, bumo nɛ b ka na daa maŋ naa nyi Enyɛnpe Ebɔrɛ na ŋko asɔ nɛ e wora n sa Israɛl na. 11Ndoŋ nna nɛ Israɛlebi na ya kaa shuŋ agbir nɛ baa tre Baal nseŋ wora n da Enyɛnpe Ebɔrɛ na so. 12B daŋ yige kebaabunyaŋ bumo tutoana be Ebɔrɛ nɛ e lara bumo Ijipt be efuli so m ba na nna, nsaa shuŋ basa nɛ b chena ŋ kulti bumo na be agbirana. Ndoŋ nna nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na nya agbo n wɔtɔ bumo 13ŋkpal b ka daŋ yige mbe kebunyaŋ nseŋ ya kaa shuŋ agbir nɛ baa tre Baal nɛ kegbir cheso Ashtɔrɛf na so. 14Enyɛnpe Ebɔrɛ na daŋ nya agbo nna n wɔtɔ bumo n shin nɛ beyu ba kɔ bumo n suge bumo be asɔ kikɛ n shile. Kumo be kaman, nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na naŋ shin nɛ bedoŋ ba kulti bumo n wɔtɔ ŋ kɔ m pɔɔ bumo so. Israɛlebi na daa maŋ naŋ tiŋ ŋ kuŋ bumo be amu ashi bumo doŋana kutɔ. 15Jemanɛ kikɛ nɛ b baŋ naŋ yɔ kena to, Enyɛnpe Ebɔrɛ na daa lar bumo kaman nna nɛ b kɔ n tɔr fanɛ kananɛ e daŋ kaŋɛ bumo fanɛ e beeŋ wora na. Ndoŋ nna nɛ kagbene jija damta tɔr Israɛlebi na so.

16Ade kikɛ be kaman nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na naŋ lara bejuŋkparpo ko Israɛlebi na to nɛ b kɔ m mɔlga bumo ashi bumo doŋana be enɔ to. 17Ama Israɛlebi na daa maa nu a sa bumo be bejuŋkparpo ere nsaa wɔtɔ a shuŋ agbirana. Bumo tutoana bre daŋ nu n sa Enyɛnpe Ebɔrɛ na nna, ama bumo ere maa nu a sa mo. 18Jemanɛ kikɛ nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na baŋ ya lara ejuŋkparpo n sa bumo, mo alɛ beeŋ chɛ loŋ be ejuŋkparpo na to nɛ e tiŋ m mɔlga bumo ashi bumo doŋana be enɔ to hale n ya fo fanɛ ejuŋkparpo na ka beeŋ wu. Ŋkpal manɛ so, jemanɛ kikɛ nɛ b baŋ ya kaa wɔ tɔrɔ to nseŋ shu n tre Enyɛnpe Ebɔrɛ na e bee wu bumo kuwɔr nna. 19Ama nɛ ejuŋkparpo na baŋ wu b naa bɛta nna a yɔ asheŋ alubi nɛ a chɔ amo nɛ bumo tutoana daa wora na gba to. Kumo e la fanɛ baa bɛ agbirana so nna a shuŋ amo nsaa kini kelar bumo be asheŋ jiga to. 20Ŋkpal loŋ so nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na daŋ nya agbo n wɔtɔ Israɛlebi na nseŋ kaŋɛ le na: “Israɛlebi ere ka maŋ wora m bɔlɔ ma nɛ bumo nananyɛnana be kɔnɔkoŋwule be ŋkre na so, nsaa maŋ naa nu a sa ma na so, 21m maaŋ naŋ chɛ bumo to ŋ kɔ n ju basa nɛ b daa wɔ efuli na so jemanɛ nɛ Joshuwa wu na. 22Meeŋ bɔla bumo so n wora Israɛlebi ere ŋ keni fanɛ baaŋ bɛ ma, Enyɛnpe Ebɔrɛ na be ekpa so fanɛ kananɛ bumo nanaana bɛ so na a!” 23Amoso nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na yige Keenanebi na nɛ b kraa wɔ kasawule na so na. E daa maŋ shin nɛ Joshuwa kɔ m pɔɔ bumo so kuraa ŋko n shin nɛ Israɛlebi na ju bumo n lɛ Joshuwa be luwu be kaman na.

3

Basa pɔtɛ nɛ b ka kasawule na so na be asheŋ

1Ndoŋ nna nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na shin nɛ basa pɔtɛ na be beko ka a wɔ kasawule na so, nɛ b wora Israɛlebi nɛ b maŋ yɔ Keenan n ya kɔ na ŋ keni. 2E daŋ wora le nna nɛ e ŋini Israɛlebi be kenana kama kena be asheŋ, fɔŋfɔŋ bumo nɛ b maŋ naŋ kɔ kena ŋ ku so na. 3Basa pɔtɛ nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na daŋ shin nɛ b ka kasawule na so na e daa la Filistiebi be ndegboŋ anu nɛ Keenanebi kikɛ nɛ Sidɔnebi nɛ Hivebi nɛ b daa wɔ Lebanɔn be abee nɛ yili kebee nɛ baa tre Baal Hɛɛmɔn na n ya fo kakpa nɛ baa tre Hamat be kɔnɔ to na so na. 4E daŋ yige bumo nna nɛ e wora Israɛlebi na ŋ keni baaŋ nu nseŋ bɛ mbra nɛ e ta m bɔla Mosis so n sa bumo nananyɛnana na so a.

5Israɛlebi na daŋ tu Keenanebi na nɛ Hitebi na nɛ Amɔriebi na nɛ Pɛrizebi na nɛ Hivebi na nɛ Jebusebi na kikɛ n chena nna. 6Israɛlebi na daa ta bumo be bibicheana nna a kil nseŋ naa shin nɛ bumo alɛ gba be bibinyɛnana bee ta Israɛlebi na be bibicheana a kil. Ŋkpal loŋ so nɛ b fara a shuŋ bumo be agbirana.

7Israɛlebi na daŋ teŋ Enyɛnpe bumo be Ebɔrɛ na so nna nseŋ wora alubi n da mo so, nsaa shuŋ kegbir nɛ baa tre Baal nɛ kegbirche nɛ baa tre Ashira na. 8Amoso nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na nya agbo n wɔtɔ Israɛlebi nseŋ shin nɛ Ewura Kushan Rishateem, nɛ e la efuli nɛ baa tre Mɛsopoteemia na be ewura na ba kɔ m pɔɔ bumo so. Nfɛ aburwa nɛ Israɛlebi na bee shuŋ mo. 9Ama Israɛlebi na ka naŋ shu n tre Enyɛnpe Ebɔrɛ na nɛ e shuŋi Kalɛb mo sipo Kɛnaz pibinyɛn, Ofniɛl, fanɛ e ba mɔlga bumo. 10Enyɛnpe Ebɔrɛ na be Kiyoyu e daŋ gbelge Ofniɛl so nɛ e ki Israɛl be efuli so be ejuŋkparpo nseŋ juŋkpar bumo n ya kɔ Mɛsopoteemia be ewura, Kushan Rishateem kena. Ndoŋ nna nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na shin nɛ Ofniɛl kɔ m pɔɔ so. 11Nfɛ adena nɛ Israɛl be efuli na wɔ kayurwushi to hale n ya fo fanɛ Ofniɛl ka wu.

Ehud be asheŋ

12Kede be kaman, nɛ Israɛlebi na naŋ wora alubi n da Enyɛnpe Ebɔrɛ na so nɛ e kpal loŋ so n sa Ɛglɔn nɛ e la Mowab be efuli so be ewura na eleŋ nɛ e kɔ m pɔɔ Israɛl so. 13Ammɔnebi nɛ Amalɛkebi nɛ ewura Ɛglɔn daŋ shin nɛ b ba chɛ mo to ŋ kɔ Israɛlebi na kena n suge kadegboŋ nɛ baa tre Jɛriko na. Jɛriko malɛ nɛ b daa tre abiidibi be kadegboŋ na. 14Nfɛ kuduaburwa nɛ Israɛlebi na shuŋ Mowab be ewura, Ɛglɔn.

15Ndoŋ nna nɛ Israɛlebi na naŋ shu n tre Enyɛnpe Ebɔrɛ na nɛ e naŋ sa bumo emɔlgapo nɛ baa tre mo Ehud, nɛ e la enapo nsaa la kanyɛn nɛ baa tre Gɛra, nɛ e shi Bɛnjamin be yiri to na pibinyɛn. Israɛlebi daŋ ta bumo be lampo nna n shuŋi Ehud fanɛ e ta n ya sa ewura Ɛglɔn nɛ e la Mowab be efuli so be ewura na. 16Ama pɔɛŋ nɛ Ehud yɔ na, e daŋ bɛl tokobi ji nnɔ nyɔ nna, nɛ kumo be nteŋ sa fanɛ keyadra koŋwule nɛ bargato, ŋ kre m mata mbe jisa be kebembi nseŋ buu piŋi n deŋi so. 17Kumo be kaman nɛ e ta lampo na n ya sa Mowab be ewura, Ɛglɔn. Ewura ere daŋ danto nna ga. 18Ehud ka ta lampo na n ya sa ewura Ɛglɔn na nɛ mo nɛ basa nɛ b sulɔ amo m ba na bɛta a yɔ epe, 19ama b ka ya fo kakpa nɛ b shɛl ajembu n yili m mata Gilgaal na nɛ Ehud bre naŋ bɛta n yɔ ewura Ɛglɔn kutɔ n ya kaŋɛ mo le: “Yiramu, ŋ kɔ ashiri be kubɔya ko nna nɛ ŋ kaŋɛ fo.”

Nɛ ewura na kilgi ŋ kaŋɛ mbe nyɛrbi le: “Men lar nseŋ ka anyi nawule!” Nɛ bumo kikɛ lar kowu.

20Ndoŋ nna nɛ Ehud firgi n taga ewura Ɛglɔn to, jemanɛ nɛ mo nɛ mo nawule tase mbe kuwurlambu nɛ k wushito nsaa wɔ kuchoŋi so na nseŋ kaŋɛ mo le: “Ŋ kɔ kubɔya ko nɛ k shi Ebɔrɛ kutɔ nna a bar fo.” Ewura na ka baŋ koso mbe kuwurputi so n yili, 21nɛ Ehud ta mbe enɔ bena ŋ gberge tokobi na mbe jisa be kebembi na so m pee n da ewura na be epun to. 22Tokobi na be epɛkpa kikɛ daŋ muni so nna hale n ya bɔl ewura na be kaman nɛ mbe epunto be nfɔ buu kumo so nɛ Ehud yige kumo n wɔtɔ. 23Kumo be kaman nɛ Ehud lar ebu na to m ber kabuna na so nseŋ dii m bɔla tokuro to ŋ gbelge kedɛdɛ to n choŋ. 24E ka choŋ n loge nɛ nyɛrbi na ba nɛ mbuna na kikɛ ber so, nɛ b fɛ fanɛ ashere ewura na bee jɔŋɛ nna. 25Ndoŋ nna nɛ b jo loŋ n ya gben nseŋ ta sɔfi m bugi kabuna na nɛ bumo be ewura wu a dese kasawule.

26Jemanɛ nɛ baa jo na nɛ Ehud malɛ nya ekpa n shile. E daŋ shile n ya baŋ ajembu nɛ b shɛl n yili na so n ya fo kade nɛ baa tre Siira na. 27Ehud ka fo Siira ashi Efrayim be abeesawule so, nɛ e foŋ kabel n tre Israɛl be basa fanɛ b lar m ba kɔ kena, nseŋ juŋkpar bumo ŋ gbelge abee na so 28ŋ kaŋɛ: “Men bɛ ma so, ŋkpal manɛ so, Enyɛnpe Ebɔrɛ na teŋ shin nɛ men pɔɔ Mowabebi nɛ b la men doŋana na so.” Nɛ Israɛlebi na bɛ Ehud so n ya kɔ n suge kakpa nɛ Mowabebi na beeŋ bɔla n dii lɔr nɛ baa tre Jɔɔdan na. Israɛlebi na daŋ maŋ shin nɛ esa koŋwule gba nya n dii lɔr na. 29Mowabebi na be benapo lempo beeŋ wora fanɛ ŋgboŋ kudu nɛ b daŋ mɔ loŋ be kamɔnchɛ na. Esa koŋwule gba maŋ nya n shile. 30Loŋ be kachɛ na nɛ Israɛlebi na pɔɔ Mowabebi na so nɛ Israɛl be efuli so naŋ nya kayurwushi nfɛ aduburwa.

Shamgaa be asheŋ

31Ehud ka wu be kaman, kanyɛn nɛ baa tre Shamgaa nɛ e la Anaf pibinyɛn na, e sɔ mo so a juŋkpar Israɛlebi. E daŋ ta kedibi nɛ b shɛl fanɛ kekpa nna m mɔ Filisti be basa alfa ashe kachɛ koŋwule m mɔlga Israɛlebi.

4

Dɛbora be asheŋ

1Ehud ka wu be kaman nɛ Israɛlebi na naŋ wora alubi n da Enyɛnpe Ebɔrɛ na so. 2Amoso nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na shin nɛ Jabin nɛ e la Keenan be ewura nseŋ daŋ chena kade nɛ baa tre Hazɔɔ a ji kuwura na pɔɔ bumo so. Kanyɛn nɛ baa tre Sisɛra na e daa la mbe benapo be enimu. Kade nɛ baa tre Haroshɛt Haggoyim na nɛ e daa wɔ. 3Ewura Jabin daa kɔ abɛlso be egbaŋɛturko nɛ b kɔ a yɔ kena to alfa akpanu nna nseŋ daŋ kɔrfɛ Israɛl be basa na ga nfɛ adunyɔ. Ndoŋ nna nɛ Israɛlebi na shu n tre Enyɛnpe Ebɔrɛ na fanɛ e chɛ bumo to.

4Anebiche ko nɛ baa tre Dɛbora, nɛ e daa la kanyɛn nɛ baa tre Lappidɔf na be eche, e daa juŋkpar Israɛlebi na loŋ be jemanɛ na. 5Dɛbora daa chena abii be kedibi ko nɛ baa tre kumo Dɛbora be Abiidibi nɛ k daa yil nde nɛ baa tre Rama nɛ Bɛtɛl be kefɛato ashi Efrayim be kepreŋsawule so na be kifito nna nɛ Israɛlebi na bee ba mo kutɔ nɛ e bee ji bumo be asheŋ a sa bumo. 6Kachako nɛ e shuŋi n tre kanyɛn nɛ baa tre Barak nɛ e la Abinoam pibinyɛn nseŋ shi kadegboŋ nɛ baa tre Kedɛsh nɛ k wɔ Naftali be yiri to be kasawule so na, ŋ kaŋɛ mo le: Enyɛnpe, Israɛl be Ebɔrɛ na yɛ: “Keni Naftali nɛ Zɛbyulɔn be eyiri to n lara benyɛn ŋgboŋ kudu n juŋkpar bumo n yɔ kebee nɛ baa tre Tabɔɔ na so. 7Meeŋ leŋ Sisɛra nɛ e la ewura Jabin be benapo be enimu na to nɛ e ta mbe egbaŋɛturko nɛ benapo m ba nɛ e ba kɔ menyi kena ashi lɔr nɛ baa tre Kishɔn na ase, ama ma alɛ beeŋ shin nɛ men pɔɔ mo so ndoŋ.”

8Ndoŋ nna nɛ Barak kaŋɛ mo: “Nɛ feeŋ tu ma n yɔ bre, meeŋ yɔ. Ama nɛ fo maaŋ tu ma n yɔ bre m maaŋ yɔ.”

9Nɛ Dɛbora kaŋɛ mo: “To, meeŋ tu fo n yɔ, ama fo maaŋ nya kekɔmpɔɔso na be bunyaŋ. Ŋkpal manɛ so, eche nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na beeŋ bɔla so m pɔɔ Sisɛra so.” Ndoŋ nna nɛ Dɛbora nɛ Barak kikɛ pɛ ekpa a yɔ Kedɛsh. 10Ndoŋ nɛ Barak ya tre Zɛbyulɔn nɛ Naftali be eyiri to ebi na nɛ benyɛn ŋgboŋ kudu lar m bɛ mo so nɛ bumo nɛ Dɛbora kikɛ yɔ.

11Jemanɛ ere so nɛ kanyɛn ko nɛ baa tre Heba, nɛ e shi Kɛn be kabuna na, malɛ yuu mbe wajɛbu ashi kadebi ko nɛ baa tre kumo Zaananim na be kedibi gboŋgboŋi ko ase m mata Kɛdesh. E daŋ lar mo kurgepoana Kɛnebi nɛ b la kanyɛn ko nɛ baa tre Hɔbab nɛ e la Mosis mo churo na be kaman to ebi na to nna n ya chena ndoŋ.

12Sisɛra ka nu fanɛ Barak yɔ kebee nɛ baa tre Tabɔɔ na ase na 13nɛ e yili Haroshɛt Hagoyim ŋ gama mbe abɛlso be egbaŋɛturko alfa akpanu na kikɛ nɛ mbe benapo kikɛ nseŋ juŋkpar bumo m ba choŋ lɔr nɛ baa tre Kishɔn na ase.

14Ndoŋ nna nɛ Dɛbora kaŋɛ Barak le: “Yɔ! Enyɛnpe Ebɔrɛ na e naa juŋkpar fo! E teŋ pɔɔ Sisɛra so n sa fo kabre.” Ndoŋ nna nɛ Barak juŋkpar nɛ mbe benapo ŋgboŋ kudu na gbelge kebee nɛ baa tre Tabɔɔ na so n yɔ. 15Barak nɛ mbe benapo ka ya tu Sisɛra nɛ mbe benapo e kɔ nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na shin nɛ keyeŋiyeŋi tɔr Sisɛra nɛ mbe benapo so. Ndoŋ nna nɛ Sisɛra tɛ mbe gbaŋɛturko so ŋ gbelge nseŋ lara keya fuful a shile. 16Nɛ Barak nɛ mbe benapo ju m buu bumo so hale n ya lar Haroshɛt Hagoyim. B daŋ mɔ Sisɛra be benapo na kikɛ. Esa koŋwule gba daŋ maŋ ka.

17Ama Sisɛra bre daŋ shile nɛ e ya ŋana Heba be eche, Jaɛl, be wajɛbu to nna. Ŋkpal manɛ so, Hazɔɔ be ewura, Jabin nɛ Heba nɛ mbe kanaŋ daa wɔ ebel abar so nna. 18Ndoŋ nna nɛ Jaɛl shɛr Sisɛra to nseŋ kaŋɛ mo le: “N nyɛnpe, luri a ba ma wajɛbu to. Sa maa ŋana kufu!” Nɛ Sisɛra luri wajɛbu na to n dese nɛ Jaɛl ta ketaa m buu mo so.

19Kumo be kaman nɛ Sisɛra kaŋɛ mo le: “Jande, sa ma nchu nɛ n nuu!” Nɛ Jaɛl ya duga kenyipochu deŋkeŋ to n sa mo nɛ e nuu. E ka nuu n loge nɛ e naŋ bela asɔ m buu mo so. 20Ndoŋ nna nɛ Sisɛra kaŋɛ kache na le: “Yili kabuna to a keni, esa kama kaŋ ba bishi fo fanɛ esa ko wɔ nfe a, fo kaŋɛ mo fanɛ esa kama maŋ wɔtɔ.”

21Ŋkpal Sisɛra ka daŋ gben ga so, k maŋ chɛr nɛ edi la mo nɛ e di. Ndoŋ nna nɛ Jaɛl ta wajɛbu na be keyir nɛ hamma nseŋ pete boeŋ boeŋ n yɔ kakpa nɛ e dese a di na n ya gbir keyir na mbe ketaya to m bɔl m mata kasawule nɛ e wu.

22Barak ka ba kaa fin Sisɛra nɛ Jaɛl lar wajɛbu na to n shɛr mo to nseŋ kaŋɛ le: “Ba nɛ ŋ ŋini fo kanyɛn nɛ fee fin na.” Ndoŋ nna nɛ Barak bɛ mo so n luri nɛ Sisɛra e wu a dese nɛ wajɛbu be keyir gbir mbe ketaya m mata kasawule. 23Loŋ be kachɛ na nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na shin nɛ Israɛlebi na kɔ m pɔɔ Keenan be ewura Jabin so. 24Israɛlebi na daŋ pɔɔ Keenan be ewura Jabin so nna, hale n ya mur mo kuraa.

5

Dɛbora nɛ Barak be kashɛ be asheŋ

1Kachɛ nɛ b kɔ kena na n loge na nɛ Dɛbora nɛ

Abinoam pibinyɛn, Barak, boŋ kashɛ a kaŋɛ le:

2Anyeeŋ kpaŋ fo, Enyɛnpe Ebɔrɛ na!

Ŋkpal manɛ so, Israɛlebi na kikɛ e yili kumo

fanɛ baaŋ kɔ;

basa na kikɛ malɛ e shuli so loŋ kagbenefuliso

3Bewura, men nu nfe!

Bewurjipo, men kaŋ asoe n nu!

Ma ere beeŋ laŋ alaŋsɔ m boŋ kashɛ

n sa Enyɛnpe, Israɛl be Ebɔrɛ na.

4Enyɛnpe Ebɔrɛ,

jemanɛ nɛ fo lar kebee nɛ baa tre Seyi ase na,

ndoŋ nɛ Edɔm be basa tase na,

kasawule daŋ gbuŋgbuŋ nna,

nɛ bɔrɛchu shi awɔlpa to ŋ wurge to.

Kashenteŋ, nchu shi awɔlpa to nna ŋ wurge to.

5Abee gbuŋgbuŋ to ashi Enyɛnpe,

Israɛl be Ebɔrɛ na be anishito.

6Shamgaa be jemanɛ to,

nɛ Jaɛl gba be jemanɛ to,

basa daa maaŋ naa bɔla agbembi so,

ŋkpal basa lubi so.

Benitepo bee gelge nna

a bɔla akpabi,

7nɛ basa nɛ b wɔ ndekarso maaŋ naŋ tiŋ n shuŋ

bumo be adɔana to.

Ndoŋ nna nɛ ma, Dɛbora ba sɔ kejuŋkpar,

a kuŋ Israɛl fanɛ kananɛ enio

bee kuŋ mbe mbia na.

8Jemanɛ nɛ Israɛlebi lara agbir popɔr a shuŋ na,

nɛ kena ku bumo be ndeana to.

Ama b daa maa kɔ abɛlso be asɔ kuŋso,

ŋko akpa nɛ baaŋ ta ŋ kɔ.

9Mee maŋkura fo nna, Enyɛnpe Ebɔrɛ;

ma alɛ bee di epaŋ nna

ŋkpal bejuŋkparpo nɛ benapo

nɛ b fuli kagbene n lar m ba kɔ na so.

10Menyi nɛ menyee dii ekurma fuful,

a chena ataa be egaare so,

nɛ menyi nɛ menyee bɔ aya a nite na,

e kaŋ asoe n nu

11basa nɛ baa boŋ nshɛ atirbu ase na be ebɔl;

baa kute Enyɛnpe Ebɔrɛ na be kekɔmpɔɔso be asheŋ nna,

nsaa kaŋɛ Israɛl be basa ka kɔ m pɔɔ so be asheŋ!

Enyɛnpe Ebɔrɛ na be basa bɛ abar so nna

n yɔ bumo be ndegboŋana be mbuna ase.

12Juŋkpar, Dɛbora, juŋkpar!

Juŋkpar m pante kashɛ n wɔtɔ!

Barak, Abinoam pibinyɛn,

ba juŋkpar basa nɛ fo pɛ anya n yɔ!

13Nɛ benyɛn nɛ b ka na

ba bumo be benimu kutɔ;

nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na be basa ba mo kutɔ

fanɛ b wora shiriya nɛ b kɔ nna.

14Beko daŋ shi Efrayim be yiri to m ba,

kakpa nɛ Amalɛkebi daa wɔ na.

Nɛ beko malɛ shi Bɛnjamin be yiri to m ba;

nɛ benapo nimuso shi Makiir nɛ e shi

Manase be yiri to na be kanaŋ to m ba,

nɛ bejuŋkparpo na malɛ shi Zɛbyulɔn be eyiri to m ba.

15Issaka be yiri to be bejuŋkparpo daŋ

tu Dɛbora nna m ba,

B daŋ bɛ Barak so nna n yɔ ketaŋɛ na to.

Ama Ruben be yiri to ebi bre daa maŋ kɔ kɔnɔkoŋwule abar so;

amoso b daŋ maŋ tiŋ n yili fanɛ baaŋ ba

ŋko b maaŋ ba.

16Manɛ e ba nɛ bumo ere shir a wɔ bumo be mbolpɔ ase?

Mbolpɔkpapoana be kafoli nɛ baa sha kenu a?

Kashenteŋ, Ruben be yiri to ebi

maŋ kɔ kɔnɔkoŋwule abar so.

Amoso, b daŋ maŋ tiŋ ŋ kre fanɛ b ba ŋko b sa maŋ ba.

17Gad be yiri to ebi daŋ chena lɔr nɛ baa tre Jɔɔdan na be epeŋilarkpa nna,

nɛ Dan be yiri to ebi malɛ daŋ shir

a wɔ bumo be nchuso be ekuloŋgboŋ ase.

Ashɛr be yiri to ebi malɛ daŋ chena teku be kɔnɔ nna;

nseŋ shir a wɔ kepla so ndoŋ.

18Ama Zɛbyulɔn nɛ Naftali be eyiri be benapo bre ta bumo be ŋkpa nna ŋ kpa kelera n yɔ kena na to.

19Keenan be bewura kɔ anyi kena ashi kade nɛ baa tre Taanak nɛ k mata kabombi nɛ k dese kade nɛ baa tre Mɛgido na nna; ama bumo alɛ maŋ tiŋ ŋ kɔ n suge anyi be gbiti gba.

20Achɛkpabi gba shi esoso ŋ kɔ.

Jemanɛ nɛ achɛkpabi na bee tia a firgi a choŋ esoso na,

nɛ e kɔ Sisɛra kena.

21Lɔr nɛ baa tre Kishɔn na e sulɔ Sisɛra be benapo n yɔ.

Kishɔn be lɔr nɛ k wɔtɔ dra dra na kikɛ na e sulɔ bumo n yɔ.

Meeŋ ta eleŋ nɛ kenyɛn n yɔ anishito!

22Sisɛra be egbaŋɛ e shil kecha kecha a yɔ,

nɛ bumo be aya bee pulgi kasawule na.

23Nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ be malaika kaŋɛ:

“Sho kade nɛ baa tre Mɛrɔz kɔnɔ!

Ŋkpal manɛ so, kumo be basa kini

kechɛto ŋ kɔ Enyɛnpe Ebɔrɛ na

mo doŋ kpakpasoana kena.”

24Beche kikɛ to, Hɛba be eche

Jaɛl e la kumulelawura;

beche nɛ b wɔ ewajɛbu to kikɛ to,

mo e la esa nɛ e nya nɛfa ga.

25Sisɛra daŋ kule Jaɛl nchu nna,

ama kenyipochu nɛ e sa mo.

Kawie nɛ k daga bewura to nɛ e wɔtɔ kenyipochu na m ba sa mo.

26Kumo be kaman nɛ e ta wajɛbu be keyir enɔ ko to nseŋ ta hamma kuko to, n ya gbir Sisɛra be kumu nɛ mbe kumuwibi biɛ to.

27Ndoŋ nɛ Sisɛra gbir mbe amuli so, nseŋ tɔr n wu n dese Jaɛl be aya ase.

28Sisɛra mo nio jule ŋ keni mbe ebu

be tokuro to nseŋ bishi:

“Manɛ e ba nɛ mbe gbaŋɛturko chɛr keba loŋ

Manɛ nna nɛ mbe egbaŋɛ chɛr kebɛtamba?”

29Ndoŋ nna nɛ mo braana beche

nyiashempoana na kaŋɛ mo,

nɛ mo gbagba kaŋɛ mbe kumu le ale damta:

30“Ashere baa fin asɔ nna nɛ b kɔ n sɔ m barga to n sa abar,

nɛ enapo kama e nya eche koŋwule ŋko beche anyɔ.

Sisɛra bre beeŋ nya epiŋi nɛ e bee kpa edɛ pɛlpɛl,

nɛ anyi alɛ beche na e nya ewajɛ nɛ b jɔ nɛnɛ na a buu.”

31Enyɛnpe Ebɔrɛ, shin nɛ fo doŋana kikɛ e mur fanɛ Sisɛra na!

Ama shin nɛ bekama nɛ baa sha fo na

e baa du fanɛ epeŋi ka bee pete na!

Ndoŋ nna nɛ kayurwushi naŋ ba efuli na so beeŋ wora nfɛ adena.

6

Gidiɔn be asheŋ

1Nɛ Israɛlebi na naŋ wora alubi n da Enyɛnpe Ebɔrɛ na so nɛ e shin nɛ Midianebi pɔɔ bumo so. Nfɛ ashunu nɛ Israɛlebi na bee shuŋ bumo. 2Ŋkpal Midianebi na ka daa chɔ Israɛlebi na eleŋ ga so, Israɛlebi na daŋ fin mboŋ nna ŋ ŋana ashi abeelaŋ to nɛ abeeana so nɛ mboŋ nɛ basa maaŋ wu bumo. 3Jemanɛ kikɛ nɛ Israɛlebi na baŋ ya dɔ n duu bumo be adɔjibi, Midianebi nɛ Amalɛkebi nɛ basa nɛ b wɔ keshishɛrsawule be epeŋilarkpa be kaba so na, bee ba nna m ba kaa kɔ bumo. 4Baa ba nna m ba yuu bumo be ebuana n chena efuli na so nseŋ jija Israɛlebi na be adɔjibi kikɛ hale n ya fo Gaaza be kasawule so ashi kelargato be kaseto ndoŋ. Bumo alɛ maa yige kusɔ keniso kikɛ kasawule na so. Mbolpɔ nɛ ana nɛ ekurma kikɛ baa suge nna. 5Bumo be asɔbɔya nɛ ewajɛbu kikɛ nɛ b kɔ a ba. Bumo be keba du fanɛ elotɔr ka kaa nna a ba. K du kpakpa nɛ esa e tiŋ ŋ karga bumo m pin kananɛ bumo nɛ bumo be enyɔma sa. Baa ba nna m ba ka jija kasawule na, 6Israɛlebi na malɛ daa maŋ tiŋ nɛ b wora shɛŋ a laŋɛ bumo be kaplɛa so. 7Ndoŋ nna nɛ Israɛlebi na shu n tre Enyɛnpe Ebɔrɛ nɛ e chɛ bumo to ŋ kɔ Midianebi, 8nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na shuŋi mbe anebi ko bumo kutɔ nɛ e bar bumo kubɔya. Kusɔ nɛ Enyɛnpe, Israɛl be Ebɔrɛ na kaŋɛ nde: “Ma e daŋ lara menyi kenyaya to ashi Ijipt be efuli so. 9Ma e suge menyi Ijiptebi be enɔ to nseŋ kɔ m pɔɔ men doŋana so n sa menyi. Jemanɛ nɛ menyee yɔ na, ma e ju bumo kasawule na so nseŋ sɔ kumo n sa menyi. 10Ma alɛ e kaŋɛ menyi na fanɛ ma e la Enyɛnpe, menyi be Ebɔrɛ na, men sa maŋ kaŋ shuŋ Amɔriebi nɛ men tase bumo be kasawule so ere be agbirana. Ama menyi maŋ nu n sa ma.”

11Kachako nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na be malaika ba kadebi nɛ baa tre Ofra na nseŋ ba chena kedibigboŋ ko be kifito ashi kanyɛn ko nɛ baa tre Joash, nɛ e shi Abiyeza be kabuna na be kelɔnɛ so. Loŋ be saŋɛ na nɛ Joash pibinyɛn, Gidiɔn malɛ ŋana e bri ayu kegoro so, saŋɛ na so Midianebi na maaŋ wu mo. 12Ndoŋ nna nɛ malaika na lar Gidiɔn so nseŋ kaŋɛ mo: “Enapo lempo, Enyɛnpe Ebɔrɛ na wɔ fo kutɔ!” 13Nɛ Gidiɔn malɛ yɛ: “Gafra, shin nɛ ŋ kule m bishi, nɛ fanɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na wɔ anyi kutɔ, manɛ nna nɛ le be asheŋ ere kikɛ bee tu anyi? Nnɛ nɛ mbe emamachisheŋ nɛ an tutoana bee ji amo be asheŋ na yɔ? B yɛ, Enyɛnpe Ebɔrɛ na e lara anyi ashi Ijipt be efuli so m ba nfe. Ama naniere Enyɛnpe Ebɔrɛ na kplaŋ anyi so nna n sa Midianebi na.”

14Ndoŋ nna nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na gbagba kaŋɛ mo: “Ta eleŋgboŋ nɛ fo kɔ ere n ya kɔ n sɔ Israɛlebi na ashi Midianebi na be enɔ to. Ma e naa shuŋi fo!” 15Nɛ Gidiɔn kaŋɛ: “Enyɛnpe Ebɔrɛ, nuso nɛ ma alɛ le beeŋ tiŋ n yɔ n ya mɔlga Israɛl? Ma kabuna e maŋ kɔ eleŋ ashi Manase be yiri ebi kikɛ to. Ma alɛ e la kebibi ashi ma kanaŋ to.”

16Ndoŋ nna nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na naŋ kaŋɛ mo le: “Ma e naaŋ chɛ fo to nɛ fo tiŋ m pɔɔ Midianebi na kikɛ so fanɛ b ka la esa koŋwule na.”

17Nɛ Gidiɔn naŋ kaŋɛ: “Nɛ k la kashenteŋ fanɛ fo e naaŋ chɛ ma to bre, kumo ere fo sa ma tɔɔnɛ ko nɛ m pin fanɛ fo Enyɛnpe Ebɔrɛ na gbagba e naa malga ŋ kutɔ na. 18Jande, jo ma nɛ m bar ma kakɛ ere m ba sa fo pɔɛŋ nɛ fo baa yɔ.”

Nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na kaŋɛ: “Meeŋ jo nɛ fo yɔ m ba.”

19Ndoŋ nna nɛ Gidiɔn yɔ mbe laŋ to n ya mɔ kaboelote fɔlbi n daŋɛ nseŋ ta nyifu beeŋ wora kilo kudu n wora bodobodo nɛ yiisi maŋ wɔ amo to. Kumo be kaman nɛ e ta eblaŋ na nɛ amo be epuchu kikɛ n wɔtɔ kapuliya to n taga kelantaŋɛ to n sulɔ m ba sa Enyɛnpe Ebɔrɛ be malaika na ashi kedibigboŋ na be kifito.

20Nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ be malaika na kaŋɛ mo: “Ta eblaŋ na nɛ bodobodo na n deŋi kefalta ere so nseŋ chulgi epuchu na ŋ wurge amo so.” Nɛ Gidiɔn wora loŋ. 21Ndoŋ nna nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na be malaika na teŋi mbe kekpabi nɛ k bɔɔ mo enɔ na m beta eblaŋ na nɛ bodobodo na nɛ edɛ shi kefalta na to n suse m pɛ amo nɛ a chɔɔ m mur. Epul na to, Gidiɔn maŋ naŋ wu malaika na. 22Gidiɔn ka pin fanɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na be malaika nɛ e wu na nɛ e kooba kufuso ŋ kaŋɛ: “O, Enyɛnpe Ebɔrɛ, fo malaika nɛ n wu kenishiso na!” Ŋkpal manɛ so, e daa fɛ fanɛ e beeŋ wu nna.

23Ama le nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na kaŋɛ mo: “Shin nɛ fo kagbene e dese fo! Sa maa lɔ kufu. Fo maaŋ wu.”

24Kumo be kaman nɛ Gidiɔn pɔr bɔrɛsure n yili nseŋ nase ndoŋ ketre fanɛ: “Enyɛnpe Ebɔrɛ na la kayurwushiwura nna.” Hale nɛ mbre, bɔrɛsure na kraa yil Ofra nɛ k wɔ Abiyeza be kabuna ebi be kasawule so na.

25Kumo be kanyɛso nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na naŋ ba kaŋɛ Gidiɔn: “Ya keni fo tuto be kenalu to n lara gbolu nɛ e fo nfɛ ashunu na nseŋ bure mbe kegbirsure nɛ e pɔr n yili Baal na nseŋ naŋ tia kegbirche Ashira be kedibi tenteŋ nɛ k yil m mata kumo na n lɛ. 26Kumo be kaman nɛ fo pɔr bɔrɛsure nɛ k daga n sa Enyɛnpe fo Ebɔrɛ na ketempreŋ ere so. Feeŋ ta Ashira be kedibi na m ba kpal to m puga edɛ nseŋ mɔ gbolu na n chɔɔ kumo so n lara sarga n sa ma.”

27Ndoŋ nna nɛ Gidiɔn keta mbe nyɛrbi kudu n ya wora kusɔ nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na kaŋɛ mo na. Ama ŋkpal e ka daa ŋana mbe kanaŋ to ebi nɛ kade na to ebi so, kanyɛso nɛ e daŋ wora loŋ.

28Kade na to ebi ka koso kachipurso nɛ Baal be kegbirsure bure a dese nɛ kegbir cheso Ashira be kedibi tenteŋ nɛ k yil m mata kumo na malɛ gba, kuya to. Kumo be kaman nɛ b naŋ wu fanɛ b ta gbolu gba n chɔɔ n lara sarga bɔrɛsure popɔr ko so.

29Ndoŋ nna nɛ b fara a bishi abar: “Wanɛ e wora le?” Nɛ b kaŋɛ bumo fanɛ Joash pibinyɛn, Gidiɔn e wora loŋ. 30Nɛ b ya kaŋɛ Joash: “Shin nɛ fo pibinyɛn na e lar m ba. E daga luwu, ŋkpal manɛ so, mo e ya bure Baal be kegbirsure nseŋ naŋ ku Ashira be kedibi nɛ k yil m mata kumo na n lɛ na.”

31Nɛ Joash kaŋɛ basa nɛ b diewu m ba na le: “Menyee sha kekɔ n sa Baal nna a? Menyee sha kumɔlga mo nna a? Ta a ba kachipurso, fo kama nɛ fee sha kekɔ n sa Baal beeŋ wu! Nɛ Baal la kegbir kashenteŋto nna, mo gbagba beeŋ kɔ esa kama nɛ e bure mbe kegbirsure na n sa mbe kumu.” 32Loŋ be kamɔnchɛ na nɛ b sa Gidiɔn ketre popɔr Jerub Baal. Ŋkpal manɛ so, b yɛ, “Baal e naaŋ kɔ mo ŋkpal e ka bure kumo be kegbirsure so.”

33Midianebi nɛ Amalɛkebi nɛ basa nɛ b shi epeŋilarkpa be kaba so na kikɛ daŋ ba abar so nna m ba far Jɔɔdan be lɔr na n dii nseŋ ba yuu bumo be abuu ashi Jizreel be Ketaŋɛ to n chena. 34Ndoŋ nna nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na be Kiyoyu ba Gidiɔn so nɛ e foŋ kabel n tre Abiyeza be kabuna be benyɛn kikɛ fanɛ b ba bɛ mo so, 35nseŋ naŋ shuŋi mbɔ n tre benyɛn nɛ b wɔ Manase nɛ Ashɛr nɛ Zɛbyulɔn nɛ Naftali be eyiri to kikɛ fanɛ b kre to n lar m ba kɔ kena. Nɛ bumo kikɛ malɛ kre to n ya tu mo.

36Nɛ Gidiɔn kule Ebɔrɛ ŋ kaŋɛ: “Nɛ feeŋ bɔla ma so m mɔlga Israɛlebi fanɛ kananɛ fo nase kɔnɔ na, 37kumo ere fo shin nɛ ketebi nɛ meeŋ ku n nase kegoro ere so nawule e pɔ bunyaŋ kachipurso nɛ kasawule na bre e kraŋ wɔl a dese. Aloŋ nɛ meeŋ pin fanɛ feeŋ wora kashenteŋto.” 38Kusɔ nɛ e kaŋɛ na e daŋ wora. Kare ka chɛ nɛ Gidiɔn wule ŋ koso n ya nyaŋ ketebi na to, nɛ nchu nɛ e lar kumo to na bɔlɔ cheenshi nuunchu.

39Ndoŋ nna nɛ Gidiɔn naŋ kaŋɛ Ebɔrɛ le: “Jande, sa maŋ nya agbo n wɔtɔ ma. Mee sha kenaŋkule kusɔ koŋwule ko nna saŋɛ na so meeŋ pin asheŋ na to geeŋ. Kusɔ nɛ mee sha e la fanɛ fo shin nɛ ketebi na bre e wɔl a dese nɛ kegoro na malɛ e pɔ bunyaŋ.” 40Loŋ be kanyɛ na nɛ Ebɔrɛ shin nɛ ketebi na wɔl a dese nɛ kegoro na kikɛ pɔ bunyaŋ ŋ kulti kumo.

7

Gidiɔn ka kɔ m pɔɔ Midianebi so be asheŋ

1Kare ka chɛ kachipurdidi, nɛ Gidiɔn nɛ mbe benapo kikɛ ya wora bumo keeyi to n chena m mata kechubu nɛ baa tre Harɔd na ase. A laŋɛ bumo be kelargato be esoso be kaba so nɛ Midianebi na malɛ wora bumo be keeyi to n chena ketaŋɛ nɛ k mata kepreŋsawule nɛ baa tre Moree na ase. 2Nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na kaŋɛ Gidiɔn: “Benapo nɛ fo kɔ na shi ga n sa ma nɛ m bɔla bumo so m pɔɔ Midianebi na so. M maa sha Israɛlebi na e fɛ fanɛ bumo gbagba e tiŋ ŋ kɔ m pɔɔ so nsaa maŋ pin fanɛ ma e kɔ n sa bumo. 3Amoso kaŋɛ basa na le: Fo kama nɛ kufu kɔ fo, fo bɛta a yɔ epe. Anyi ere beeŋ baa wɔ kebee nɛ baa tre Giliad ere ase nfe.” Amoso basa ŋgboŋ alfa adunyɔ nɛ anyɔ e daŋ bɛta n yɔ epe nseŋ ka basa ŋgboŋ kudu Gidiɔn kutɔ.

4Ndoŋ nna nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na naŋ kaŋɛ Gidiɔn le: “Basa na kraa shi ga. Keta bumo n yɔ nchu ase nɛ n ya barga bumo so n sa fo. Meeŋ ŋini fo emo nɛ e beeŋ yɔ nɛ emo nɛ e maaŋ yɔ.”

5Nɛ Gidiɔn keta bumo n yɔ nchu ase. Ndoŋ nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na kaŋɛ mo: “Barga bekama nɛ baaŋ ta nnɔ m pugi nchu na so a nuu fanɛ njɔnɔ na ashi bumo nɛ baaŋ gbir amuli so n ta enɔ a jɔ a nuu na to.” 6Basa alfa asa e daŋ ta bumo be enɔana a jɔ nchu na a nuu, nɛ bumo nɛ b ka na malɛ kikɛ gbir amuli so n ta bumo be nnɔ m pugi nchu na so a nuu.

7Kumo be kaman nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na kaŋɛ Gidiɔn: “Basa alfa asa nɛ b ta bumo be enɔana a jɔ nchu na a nuu na nɛ meeŋ bɔla so m mɔlga menyi nseŋ shin nɛ men pɔɔ Midianebi na so. Shin nɛ basa nɛ b ka na kikɛ e bɛta a yɔ pe.” 8Ndoŋ nna nɛ Gidiɔn kaŋɛ basa alfa asa na fanɛ bumo ere e baa wɔtɔ nseŋ shin nɛ Israɛlebi nɛ b ka na kikɛ bɛta n yɔ epe nseŋ yige bumo be ajibi nɛ mbel n sa basa alfa asa na.

Gidiɔn nɛ mbe benapo daa wɔ kebee so nna nɛ Midianebi na malɛ daa wɔ kumo be kaseto ashi ketaŋɛ to. 9Kumo be kanyɛso nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na kaŋɛ Gidiɔn le: “Men koso ŋ gbelge to n ya kɔ Midianebi na, ŋkpal manɛ so, meeŋ shin nɛ men pɔɔ bumo so. 10Nɛ fee lɔ kufu keyakɔ bumo bre, fo nɛ fo kayɛrbi Pura e pete boeŋ n yɔ Midianebi na be keeyi to. 11Feeŋ ya nu asheŋ nɛ baa malga nɛ a sa fo kenyɛn nɛ fo ya kɔ bumo.” Ndoŋ nna nɛ Gidiɔn nɛ Pura pete n yɔ Midianebi na be keeyi na be laŋgar. 12Midianebi nɛ Amalɛkebi nɛ eyiri nɛ b shi epeŋilarkpa na kikɛ daŋ pesaŋ to nna n sɔ ketaŋɛ na to kikɛ fanɛ elotɔr ka gama abar so na. Enyɔma nɛ b daa kɔ ndoŋ na be keshi daa du fanɛ teku ase be shishɛr nna.

13Gidiɔn nɛ Pura ka ya fo kakpa nɛ Midianebi na wɔ na nɛ b nu Midianebi na be eko ka bee kute edare ko nɛ e ku. E yɛ: “Ŋ ku edare fanɛ ayu be nyifu be bodobodo ka gbelti m ba tɔr anyi be echenakpa nfe nseŋ ŋe wajɛbu ko nɛ kumo kikɛ buri to n tɔr.”

14Nɛ mo barkasa na kaŋɛ: “Fo edare ere bee laŋɛ Gidiɔn be kaplɛa so nna! K bee ŋini fanɛ Ebɔrɛ beeŋ shin nɛ mo nɛ mbe benapo e pɔɔ Midian be benapo nɛ ekama nɛ e wɔ keeyi ere to nfe so.”

15Gidiɔn ka nu edare na nɛ kumo be kifito nɛ e bunyaŋ Ebɔrɛ nseŋ bɛta n yɔ mo braana Israɛlebi na kutɔ n ya kaŋɛ: “Men koso! Enyɛnpe Ebɔrɛ na teŋ shin nɛ an pɔɔ Midianebi na so.” 16Ndoŋ nna nɛ e barga basa alfa asa na to ntuŋ asa nseŋ ta mbel nɛ mpuya fuloŋ nɛ b chɔɔ mbulpi n wɔtɔ amo to m bɔɔ ekama enɔ. 17Kumo be kaman nɛ Gidiɔn kaŋɛ bumo: “Men bɛ ma so nsaa keni ma. An ka baŋ n ya fo basa na be keeyi to be ekarso, kusɔ kama nɛ m baŋ wora, menyi alɛ e wora loŋ. 18Nɛ ma nɛ bekama nɛ b wɔ ŋ kutɔ na baŋ foŋ anyi be mbel, menyi alɛ gba e foŋ menyeya ŋ kulti bumo n chambɔ keeyi na to nseŋ ponte awɔrso ŋ kaŋɛ le: ‘Men kɔ n sa Enyɛnpe Ebɔrɛ na nseŋ kɔ n sa Gidiɔn gba!’ ”

19Kanyɛso, jemanɛ nɛ basa bee ku aya na, nɛ Gidiɔn nɛ basa kalfa nɛ mo nɛ bumo daa la na fo bumo doŋana na. Jemanɛ na so nɛ bekumpo pɔtɛ ba sɔ bekumpo nɛ b daa yil a da bumo be keeyi to so na so. Ndoŋ nna nɛ Gidiɔn nɛ mo braana foŋ bumo be mbel nseŋ bure mpuya nɛ b daŋ keta na. 20Nɛ ntuŋ anyɔ nɛ a ka na ebi malɛ gba foŋ bumo be mbel nseŋ bure bumo be mpuya. Nɛ bumo kikɛ keta bumo be mbulpi enɔ bena to nseŋ keta mbel na malɛ enɔ jisa to nseŋ ponte awɔrso ŋ kaŋɛ: “Ta fo tokobi ŋ kɔ n sa Enyɛnpe Ebɔrɛ na nɛ Gidiɔn!”

21Gidiɔn be benapo na kikɛ kraa yil nna ŋ kulti Midianebi na n wɔtɔ, nɛ Midianebi na kikɛ fara a boŋ to nsaa shile a mɔlga bumo be amu. 22Gidiɔn nɛ mbe benapo alfa asa na ka foŋ bumo be mbel na nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na shin nɛ keyeŋiyeŋi tɔr bumo doŋana na so nɛ b pee etokobi a kɔ abar, nseŋ fara a shile a yɔ Bɛf Shitta nɛ k wɔ Zarera be kaba so na. B daŋ shile hale n ya fo Abel Mɛhola nɛ k taga Tabat to na. 23Ndoŋ nna nɛ Gidiɔn kela n tre Naftaliebi nɛ Ashɛrebi nɛ Manaseebi kikɛ nɛ b ba ju m buu Midianebi na so. 24Nɛ Gidiɔn shuŋi mbɔ Efrayimebi nɛ b chena kebeesawule so na kutɔ ŋ kaŋɛ: “Men gbelge to m ba kɔ Midianebi na. Men baa kuŋ bumo nɛ b sa maŋ nya n dii Jɔɔdan nɛ mbombi nɛ a wɔ Bɛf Bara na.” Ndoŋ nna nɛ Efrayimebi na lar n ya yili Jɔɔdan be lɔr na ase a kuŋ hale n ya fo Bɛf Bara. 25Efrayimebi na daŋ pɛ Orɛb nɛ Ziib, nɛ b la Midianebi na be bewura nna nseŋ mɔ Orɛb ashi kefalta ko ase nɛ naniere baa tre ndoŋ Orɛb be kefalta nseŋ naŋ mɔ Ziib malɛ kakpa nɛ baa wora yabra nɛ baa tre ndoŋ Ziib be Yabra ase. Kumo be kaman nɛ b ku Orɛb nɛ Ziib be amu m ba sa Gidiɔn ashi Jɔɔdan be lɔr na ase nseŋ kraŋ ju m buu Midianebi na so.

8

Zeba nɛ Zalmuna be asheŋ

1Ade kikɛ be kaman nɛ Efrayimebi na bishi Gidiɔn le: “Manɛ nna nɛ fo wora anyi loŋ? Manɛ so nɛ fo maŋ kela n tre anyi saŋɛ nɛ men daa yɔ nɛ men ya kɔ Midianebi na kena na?” Nɛ b bile asheŋ ga.

2Nɛ Gidiɔn kaŋɛ bumo le: “Kusɔ nɛ ma ere wora maŋ fo kusɔ nɛ menyi ere wora so. Kusɔ nɛ menyi, Efrayimebi, wora ere bee bɔlɔ kenishi a chɔ kusɔ nɛ ma kabuna ebi kikɛ wora. 3Ŋkpal manɛ so, Ebɔrɛ be eleŋ so nɛ men tiŋ m mɔ Orɛb nɛ Ziib, nɛ b la Midianebi na be bewura anyɔ na. Manɛ nɛ ma alɛ wora nɛ k fo kumo so?” E ka malga le nɛ bumo be ŋgbene wushi bumo.

4Gidiɔn nɛ mbe benapo alfa asa na daŋ ju m buu Midianebi na so hale n ya dii Jɔɔdan be lɔr na. B daŋ gben a chul to bre, ama b daa maŋ yige kebaaju a buu bumo doŋana na so. 5B ka ta n ya fo kade nɛ baa tre Sukɔf na, nɛ Gidiɔn kaŋɛ ndoŋebi le: “Men jande, men sa ma benapo ere ajibi ŋkpal manɛ so, b gben nsaa chɛl nna na; ama anyi alɛ kraa ju Zeba nɛ Zalmuna nɛ b la Midian be bewura na nna.”

6Ama le nɛ Sukɔf be kade be benimu na kaŋɛ: “Manɛ so nɛ anyeeŋ sa fo benapo ajibi? Menyi maŋ naŋ nya Zeba nɛ Zalmuna m pɛ.”

7Ndoŋ nna nɛ Gidiɔn kaŋɛ le: “Ŋkpal kusɔ nɛ men kaŋɛ ere so, nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na kaŋ shin nɛ an tiŋ m pɔɔ Zeba nɛ Zalmuna so, meeŋ bɛta m ba ku ewi nɛ egɔnnyaŋɛ ŋ kuya menyi so nɛ men be eyurana a marga so.”

8Kede be kaman nɛ Gidiɔn naŋ yɔ kade nɛ baa tre Penuɛl na n ya kule bumo alɛ gba ajibi nɛ e sa mbe benapo. Nɛ bumo alɛ gba kaŋɛ mo kusɔ nɛ Sukɔfebi na daŋ kaŋɛ mo na. 9Ndoŋ nna nɛ e kaŋɛ Penuɛlebi na le: “Mee yɔ nɛ m ba. Ma alɛ kaŋ bɛta m ba nɛ alenfia, meeŋ bure menyi be ketempreŋ jeŋgreŋ ere.”

10Le be jemanɛ ere nɛ Zeba nɛ Zalmuna nɛ bumo be benapo ŋgboŋ kuduanu wɔ kaboŋ ko nɛ baa tre ndoŋ Kakɔɔ na. Benapo nɛ b daŋ ka nna na, ŋkpal manɛ so, bekama nɛ b shi efuliana nɛ a wɔ epeŋilarkpa m ba na to be benapo ŋgboŋ kalfa nɛ adunyɔ nɛ b mɔ kena na to. 11Ndoŋ nna nɛ Gidiɔn bɔla ekpa nɛ k dese keshishɛrsawule na be ekarso a laŋɛ mboŋ nɛ baa tre Nɔba nɛ Jogbeha na be epeŋilarkpa be kaba so n ya kɔ Midian be benapo na nɛ b maŋ nyi mbe asheŋ. 12Nɛ Zeba nɛ Zalmuna nɛ b la Midian be bewura na shile, nɛ Gidiɔn ju m buu bumo so hale n ya pɛ bumo nɛ keyeŋiyeŋi tɔr Midian be benapo na kikɛ so nɛ baa shile.

13Kena na ka loge, nɛ Gidiɔn bɛta a yɔ epe nseŋ bɔla ekpa nɛ k dii a yɔ kakpa nɛ baa tre Herɛs na, 14m ba pɛ Sukɔf be kabrantiɛbia ko nseŋ bishi mo basa nɛ b la Sukɔf be kade na be benimu be asheŋ. Nɛ kabrantiɛbia na sibɛ bumo basa adushunu nɛ ashunu be atre n sa Gidiɔn. 15Ndoŋ nna nɛ Gidiɔn yɔ Sukɔf be benimu na kutɔ n ya kaŋɛ bumo le: “Zeba nɛ Zalmuna na nde. Men nyiŋi men ka kpal bumo so n wora ma eyurto m bishi ma, ‘Fo teŋ nya Zeba nɛ Zalmuna m bɔɔ enɔ a? Nɛ manɛ so nɛ anyeeŋ sa fo benapo nɛ b gben a chɛl na ajibi?’ ” 16Ndoŋ nna nɛ Gidiɔn ku keshishɛrsawule so be ewi nɛ egɔnnyaŋɛ ŋ kuya Sukɔf be benimuana so ŋ gberge bumo kusoe. 17Kumo be kaman nɛ Gidiɔn naŋ ya bure ketempreŋ jeŋgreŋ nɛ k wɔ Penuɛl na nseŋ naŋ mɔ benyɛn nɛ b wɔ kade na to na.

18Ndoŋ nna nɛ Gidiɔn bishi Zeba nɛ Zalmuna le: “Nuso be basa nɛ men daŋ mɔ ashi Tabɔɔ na?”

Nɛ b kaŋɛ mo le: “B daa du fanɛ fo nna. Bumo be ekama daa du fanɛ ewurbi nna.”

19Nɛ Gidiɔn kaŋɛ: “N niopibiana gbagba nna na. Kashenteŋ nɛ mee kaŋɛ menyi ashi Enyɛnpe Ebɔrɛ na be ketre to nna fanɛ, nɛ men daŋ maŋ mɔ bumo nna, n daa maaŋ mɔ menyi alɛ gba.” 20Kumo be kaman nɛ e kilgi ŋ kaŋɛ Jeta, nɛ e la mo pibinyɛn nimuso le: “Mɔ bumo!” Ama Jeta daŋ maŋ pee mbe tokobi nɛ e mɔ bumo ŋkpal e ka daa la kebifɔlbi nsaa lɔ kufu so.

21Ndoŋ nna nɛ Zeba nɛ Zalmuna kaŋɛ Gidiɔn le: “Fo gbagba e ba mɔ anyi, ŋkpal manɛ so, enyɛn bre la enyɛn nna.” Nɛ Gidiɔn mɔ bumo nseŋ lara shuwa be asɔ nɛ b ta n wɔtɔ bumo be ekurma be abɔ to na.

Gidiɔn be piŋi be asheŋ

22Ade kikɛ be kaman, nɛ Israɛlebi na kaŋɛ Gidiɔn le: “Fo e mɔlga anyi ashi Midianebi be enɔ to, amoso anyee sha fanɛ fo nɛ fo kaman to ebi kikɛ e baa ji anyi so kuwura nna.”

23Ama le nɛ Gidiɔn malɛ kaŋɛ bumo: “Ma nɛ ma kaman to ebi maaŋ ji menyi so kuwura. Enyɛnpe Ebɔrɛ na e naaŋ ji menyi so kuwura.” 24Kumo be kaman nɛ e naŋ kaŋɛ: “Kusɔ koŋwule nɛ mee kule menyi e la fanɛ men be ekama e sa ma akonde nɛ e nya kena na to na. Midianebi na daa wɔtɔ shuwa be akonde daŋkare be ekpa so nna fanɛ bekama nɛ b shi keshishɛrsawule so na.”

25Ndoŋ nna nɛ Israɛlebi na kaŋɛ: “Anyeeŋ sa fo amo kagbenefuliso.” Nɛ b parga wajɛ to n nase nseŋ shin nɛ esa kama ta akonde nɛ e nya n deŋi kumo so. 26Shuwa be akonde nɛ Gidiɔn daŋ nya na be egbɛ daŋ fo fanɛ kilo adunyɔ. Abitasɔ nɛ abɔtoshembi nɛ asɔbuuso peper kunɔkunɔ nɛ Midian be bewura bee buu na nɛ shuwa be ŋgbɛlɛbi nɛ b ta n wɔtɔ enyɔma be abɔ to na bre kikɛ daa maŋ ti so. 27Ndoŋ nna nɛ Gidiɔn ta shuwa na n lɔŋɛ kegbir n yɔ Ofra, nɛ k la mbe kade to na. Nɛ Israɛlebi na kikɛ pal kaman n sa Ebɔrɛ nseŋ yɔ ndoŋ n ya kaa shuŋ kegbir na. Nɛ k ba ki kejigbelɛ n sa Gidiɔn nɛ mbe kanaŋ.

Gidiɔn be luwu be asheŋ

28Kananɛ Israɛlebi daŋ kɔ m pɔɔ Midianebi so nɛ b maŋ naŋ tiŋ ŋ koso n tu bumo ŋ kɔ kena nna na. Beeŋ wora nfɛ adena nɛ Israɛlebi wɔ kayurwushi be kebaawɔtɔ to hale nɛ Gidiɔn ba wu.

29Gidiɔn bɛta nna n yɔ mbe kade to n ya kaa wɔ ndoŋ. 30E daa kɔ beche damta nɛ mbia adushunu nna. 31Mo alɛ daa naa kɔ ejipoche nna ashi kade nɛ baa tre Shɛkɛm na nɛ e daŋ kurge ebinyɛn n sa Gidiɔn nɛ e nase mbe ketre Abimelɛk. 32Gidiɔn daŋ bel nɛnɛ nna pɔɛŋ nseŋ wu nɛ b puli mo mbe kanaŋ be epulikpa ashi Ofra nɛ k la mbe kade to nsaa la Abiyeza be kabuna be kasawule na. 33Gidiɔn be luwu be kaman, Israɛlebi na kraŋ pal kaman nna n sa Ebɔrɛ nsaa shuŋ agbir. B daa shuŋ agbir nɛ baa tre Baal na nna nseŋ ta kumo nɛ baa tre Baal Bɛrif na fanɛ bumo kegbirgboŋ, 34nseŋ kini kenaŋshuŋ Enyɛnpe bumo be Ebɔrɛ nɛ e mɔlga bumo ashi bumo doŋana nɛ b kulti bumo na be enɔ to na. 35B daŋ ba ki ebutuli Gidiɔn be kanaŋ to ebi kutɔ nna, ŋkpal manɛ so, b daŋ maŋ naa nyiŋi kelela nɛ Gidiɔn daŋ wora n sa Israɛl na.

9

Abimelɛk be asheŋ

1Gidiɔn pibinyɛn, Abimelɛk daŋ yɔ mo wɔpaana kutɔ ashi kade nɛ baa tre Shɛkɛm na nna n ya kaŋɛ bumo kikɛ le: 2“Men bishi Shɛkɛmebi na n sa ma, fanɛ Gidiɔn be mbia adushunu na kikɛ be keji kuwura menyi so nɛ menyee sha a, ŋko bumo to be ekoŋwule ka ji kuwura menyi so nɛ menyee sha a? Men baa nyiŋi fanɛ ma nɛ menyi kikɛ la eyur nɛ ŋklaŋ koŋwule nna.”

3Ndoŋ nna nɛ Abimelɛk mo wɔpaana ya malga Shɛkɛmebi na kutɔ, nɛ bumo kikɛ shuli so fanɛ baaŋ bɛ Abimelɛk so, ŋkpal manɛ so, e la bumo kurgepo nna. 4Kumo be kaman nɛ b lara gbiti be ndarbi adushunu ashi kegbir nɛ baa tre Baal Bɛrif be ebu to n sa Abimelɛk. Nɛ mo alɛ ta amansherbi ere n ya haya benapo lubi be katuŋ nɛ baaŋ shuŋ kushuŋ lubi be yiri kikɛ n nya amansherbi. 5Ndoŋ nna nɛ Abimelɛk nɛ mbe benapo na yɔ Ofra nɛ k la mo tuto be kade to n ya pɛ mo tuto be mbinyɛnso adushunu na m mɔ kejembu koŋwule so. Ama Jotam nɛ e daa la Gidiɔn be kaluge na bre daŋ tiŋ ŋ ŋana bumo so nɛ b maŋ nya mo m mɔ. 6Kumo be kaman nɛ Shɛkɛm be benimu nɛ bɔrɛmatapoana nɛ benapo nimusoana na kikɛ shɛr kedibi gboŋgboŋi nɛ k yil m mata kefalta cheembi nɛ k wɔ Shɛkɛm na be kifito nɛ b buu Abimelɛk kuwura.

7Jotam ka nu kumo be asheŋ nɛ e dii n yɔ kebee nɛ baa tre Gɛrizim na be awɔlto nseŋ ponte awɔrso ŋ kaŋɛ le: “Shɛkɛmebi, men nu n sa ma, saŋɛ na so nɛ Ebɔrɛ e nu n sa menyi!” 8Kachako nɛ ndibi kikɛ ba abar so nɛ b ba lara bumo be ewura. Ndoŋ nna nɛ b kaŋɛ kakuluwudibi fanɛ e ki bumo be ewura.

9Nɛ kakuluwudibi na kaŋɛ: “Ŋ kpal keji menyi be kuwura so n yige ma ŋku nɛ a bee sa agbir nɛ edimɛdi bunyaŋ na be kewora a? M maaŋ wora loŋ!”

10Ndoŋ nna nɛ ndibi na naŋ kaŋɛ lemudibi na le: “Ba ki anyi be ewura.”

11Nɛ lemudibi na malɛ kaŋɛ le: “M maaŋ yige ma asɔrso nɛ a walɛ nsaa wɔ ebel ere nseŋ ba ki menyi be ewura.”

12Ndoŋ nna nɛ ndibi na naŋ kaŋɛ kenyinyembidibi le: “Ba ki anyi be ewura!”

13Nɛ kenyinyembidibi na kaŋɛ: “M maaŋ yige ma asɔrso nɛ mbia bee sha ga ere be kesɔr nseŋ ba ki menyi be ewura.”

14Kumo be lalaloge nɛ ndibi na kaŋɛ ewidibi: “Ba ki anyi be ewura.”

15Ndoŋ nna nɛ ewidibi kaŋɛ ndibi na le: “Nɛ menyee sha ŋ ka ki menyi be ewura kumo ere men kikɛ e baa kaa ŋana ma kiyoyul to. Nɛ menyi maaŋ wora loŋ, kumo ere edɛ beeŋ shi ma ayabi to m ba chɔɔ Lebanɔn be ndibi nɛ baa tre sida na m mur!”

16Kumo be kaman nɛ Jotam naŋ kaŋɛ: “To, kashenteŋ nɛ kagbene koŋwule so nɛ menyee ta Abimelɛk a ki menyi be ewura ere a? Men keni kusɔ nɛ Gidiɔn wora n sa menyi na nna m bɔlɔ kenishi nseŋ wora kusɔ nɛ k daga n sa mbe kanaŋ ere a? 17Men nyiŋi kananɛ n tuto kɔ n sa menyi. E ta mbe kumu nna ŋ kpa kelera m mɔlga menyi ashi Midianebi kutɔ. 18Ama kabre men kilgi a kɔ n tuto be kanaŋ nseŋ mɔ mbe bibinyɛn adushunu kejembu koŋwule so nseŋ ta mo jipoche pibi, Abimelɛk ŋ ki Shɛkɛm be ewura ŋkpal e ka la menyi kurgepo so. 19Nɛ fanɛ kusɔ nɛ men wora Gidiɔn nɛ mbe kanaŋ kabre ere walɛ nna nseŋ bɔla ekpa, kumo ere menyi be ŋgbene beeŋ fuli Abimelɛk so nɛ mo alɛ gba be kagbene e fuli menyi so. 20Ama nɛ fanɛ kusɔ nɛ men wora Gidiɔn nɛ mbe kanaŋ ere maŋ daga, kumo ere edɛ e shi Abimelɛk kutɔ m ba chɔɔ menyi, Shɛkɛm be benimu nɛ bɔrɛmatapoana nɛ benapo nimusoana na m mur. Kumo be kaman nɛ edɛ e shi menyi alɛ gba kutɔ n chɔɔ Abimelɛk m mur!”

21Ŋkpal Jotam ka daa ŋana mo da Abimelɛk so e daŋ shile n yɔ kade nɛ baa tre Biya na nna n ya ŋana.

22Abimelɛk ka daŋ ji kuwura Israɛl to nfɛ asa be kaman, 23nɛ Ebɔrɛ shin nɛ kebagato ba Abimelɛk nɛ Shɛkɛmebi na be kefɛato nɛ b fara a wu abar kulubi. 24Ebɔrɛ malɛ wora loŋ nna nɛ Shɛkɛmebi nɛ b leŋ Abimelɛk to nɛ e mɔ Gidiɔn be bibinyɛn adushunu na e nya bumo be kulubi be kusoegberge. 25Nɛ Shɛkɛmebi na kpal loŋ so n shin nɛ basa ya ŋana abee so a jo bekama nɛ baaŋ bɔla ndoŋ n choŋ nɛ b suge bumo be asɔ. Ndoŋ nna nɛ b ya kute kumo be loŋ n sa Abimelɛk.

26Kachako nɛ kanyɛn ko nɛ baa tre Ebed na pibinyɛn, Gaal nɛ mo nio be bibinyɛnana yɔ Shɛkɛm nɛ ndoŋebi ta bumo be yirda n wɔtɔ mo to. 27Jemanɛ nɛ baa chuge asɔrso nɛ baa tre greep na ka fo, nɛ ekama yɔ mbe ndibisɔrso be ndɔana to n ya chuge asɔrso nɛ baa tre greep na n loge, nɛ b nyaŋ amo be nchu na n wora yabra belbelso nɛ b luri bumo be kegbir be lambu to nseŋ wora kejigboŋ ashi bumo be kegbir ase. B ka bee ji nsaa nuu na kikɛ nɛ bumo alɛ bee melgi Abimelɛk. 28Ndoŋ nna nɛ Ebed pibinyɛn Gaal kaŋɛ le: “Wanɛ e la Abimelɛk, nɛ a daga fanɛ anyi e baa shuŋ mo fanɛ anyi be ewura? Mannɛ Gidiɔn pibinyɛn e la mo nɛ Zebul malɛ bee chɛ mo to a? Mannɛ nna nɛ anyee shuŋ mo? A daga fanɛ men baa nyiŋi men nananyɛn Hamɔ nna, ŋkpal manɛ so, mo e jɔŋɛ menyi be kabuna na! 29Nɛ n daa la basa ere be ejuŋkparpo nna, n daa beeŋ lara mo ashi to. Ma alɛ daa beeŋ kaŋɛ Abimelɛk le: ‘Gama fo benapo kikɛ abar so m ba tu ma ŋ kɔ, nɛ m pɔɔ fo so!’ ” 30Zebul nɛ e daŋ yili Abimelɛk be katelamu to a keni kade na so na ka nu kusɔ nɛ Gaal kaŋɛ na, nɛ e nya agbo ga. 31Kumo be kaman nɛ e shuŋi mbɔ Abimelɛk kutɔ nɛ b ya kaŋɛ mo le: “Gaal nɛ mo kurgepoana e ba Shɛkɛm to m ba kaa we a wɔtɔ kadebi fanɛ b koso ŋ kɔ fo kena. 32Amoso fo nɛ fo benapo e jo nɛ kanyɛ e biri nɛ men ba ŋana m pugi kade na be ekarso. 33Ta a ba kachipurdidi, saŋɛ nɛ epeŋi kraa pete na, nɛ men kre kena m ba gbuŋ kade na. Nɛ Gaal nɛ mbe benapo kaŋ lar kade na to m ba tu menyi a kɔ nɛ men mɔ bumo ga.” 34Ndoŋ nna nɛ Abimelɛk nɛ mbe benapo lar kanyɛso m ba barga bumo be amu to ntuŋ ana ŋ ŋana Shɛkɛm be laŋgar. 35Kaboŋ ka ba kaa bugi to nɛ Gaal lar m ba yili kade na be kabunagboŋ ase. Abimelɛk nɛ mbe benapo na ka wu mo nɛ b shi kakpa nɛ b daŋ ŋana na n lar m ba. 36Gaal ka wu bumo nɛ e kilgi ŋ kaŋɛ Zebul le: “Keni, edimɛdi e naa gbelge abee na so a ba na!”

Nɛ Zebul malɛ kaŋɛ: “Abee be ayoyul nɛ fo wu nsaa tre amo edimɛdi na.”

37Nɛ Gaal naŋ kaŋɛ: “Keni, edimɛdi e shi kebee be awɔlto a ba nɛ bede malɛ shi kedibi nɛ baa chena kumo be kifito a kpal na gba a ba.”

38Ndoŋ nna nɛ Zebul kaŋɛ mo: “Nnɛ nɛ fo keshi be mmalga na wɔ? Mannɛ fo e daŋ kaŋɛ fanɛ wanɛ e la Abimelɛk nɛ a daga fanɛ an baa shuŋ mo na a? Mannɛ basa nɛ fo daa wora eyurto na nde a? Ba choŋ n ya kɔ bumo ai!”

39Nɛ Gaal juŋkpar Shɛkɛmebi na n lar nɛ b ya kɔ Abimelɛk nɛ mbe benapo na. 40Ta a ba keshin nɛ Shɛkɛmebi na bɛta n shile a yɔ kade na to nɛ Abimelɛk nɛ mbe benapo ju m buu bumo so hale n ya fo kabunagboŋ na ase. B daŋ doro bumo be bedamta nna. 41Kade nɛ baa tre Aruma na nɛ Abimelɛk daŋ chena. Nɛ Zebul malɛ ju Gaal nɛ mo kurgepoana n lar Shɛkɛm be kade to nɛ b maŋ naŋ tiŋ nɛ b chena ndoŋ.

42Kumo be ŋklade nɛ Shɛkɛmebi na fara a yɔ bumo be adɔana to nɛ esa ko ya potii bumo n sa Abimelɛk, 43nɛ e barga mbe benapo na to ntuŋ asa nseŋ shin nɛ b ya ŋana adɔana to a jo bumo. B ka wu Shɛkɛmebi na ka bee ba nɛ b koso nɛ b kɔ bumo. 44Nɛ Abimelɛk nɛ katuŋ nɛ k wɔ mo kutɔ na nya manaŋ n ya kuŋ kade na be kabuna nɛ ntuŋ anyɔ nɛ a ka na malɛ ya tu basa na ashi bumo be ndɔana to m mɔ bumo kikɛ. 45Kachɛ lelemu na kikɛ nɛ Abimelɛk nɛ mbe benapo ta ŋ kɔ kade na ebi hale n ya pɔɔ bumo so. E daŋ mɔ basa nseŋ bure kade na kikɛ nna. Kumo be kaman nɛ e chulgi nfɔl n wurge kade na to kikɛ nɛ kasawule na e ki kasawule wuso a dese.

46Jemanɛ nɛ kena na fara na nɛ Shɛkɛm be benimuana na shile n ya ŋana kakpa lempo ko ashi kegbir nɛ baa tre Ɛl Bɛrif na be ebu to. 47Abimelɛk ka nu fanɛ b shile n ya ŋana ndoŋ na, 48nɛ mo nɛ mbe benapo dii n yɔ kebee nɛ baa tre Zalmɔn na so. Ndoŋ nɛ e ta kekpanfu ŋ ku kedibi be keyabi n ta n deŋi kebatemu so nseŋ kaŋɛ mbe benapo na fanɛ bumo alɛ gba e nya manaŋ n wora loŋ. 49Nɛ benapo na kikɛ ku ndibi be ayabi n deŋi bumo be abatimu so m bɛ Abimelɛk so. Kumo be kaman nɛ b ta amo n ya deŋi abar so ŋ kulti kakpa nɛ basa na shile n ya ŋana na nseŋ nya edɛ n wɔtɔ amo to. Nɛ Shɛkɛmebi nɛ b daa wɔ ndoŋ na kikɛ wu. Benyɛn nɛ beche kikɛ daŋ fo fanɛ basa kagboŋ a wɔ ndoŋ.

50Kede be kaman nɛ Abimelɛk yɔ kade ko nɛ baa tre Tibez na n ya kulti bumo n wɔtɔ ŋ kɔ m pɔɔ bumo so. 51Ketempreŋ jeŋgreŋ ko daa wɔ kade na to nɛ kade na to ebi kikɛ shile n ya luri kumo to ŋ ŋana m ber bumo be amu so n wɔtɔ kumo to nseŋ dii n yɔ kumo be awɔlto. 52Abimelɛk ka yɔ nɛ e ya chɔɔ ketempreŋ jeŋgreŋ na nseŋ dii n yɔ kumo be kabuna to nɛ e ya nya edɛ n wɔtɔ kumo to, 53nɛ kache ko yili awɔlto ndoŋ n yige kuboo to nɛ k ba tɔr Abimelɛk be kumu so m bure mbe kumuwibi.

54Ndoŋ nna nɛ Abimelɛk tre kabrantiɛfɔlbi nɛ e bee keta mbe akɔsɔ na ŋ kaŋɛ mo le: “Pee fo tokobi m mɔ ma nɛ b sa maŋ kaŋ kaŋɛ fanɛ eche e mɔ ma.” Nɛ mbe kayɛrbi na pee tokobi n da mo m mɔ. 55Israɛlebi na ka wu fanɛ Abimelɛk wu naniere bre nɛ b yɔ bumo peana.

56Kananɛ Ebɔrɛ daŋ ka Abimelɛk be kulubi nɛ e daŋ wora ŋ gbiti mo tuto jemanɛ nɛ e daŋ mɔ mo daana adushunu na nna na. 57Ebɔrɛ daŋ naŋ shin nɛ Shɛkɛmebi na gba nya bumo be alubi be kakɔka fanɛ kananɛ Gidiɔn pibinyɛn, Jotam, daŋ melgi bumo na nna, ŋkpal b ka daŋ chɛ Abimelɛk to so so.

10

Tola be asheŋ

1Abimelɛk ka wu be kaman, kanyɛn ko nɛ baa tre mo Tola, nɛ e la Puwa pibinyɛn nɛ mo nananyɛn daa la Dodo na, e ba sɔ so nɛ e mɔlga Israɛl be efuli na ashi bumo doŋana be enɔ to. Issaka be kabuna nɛ e shi, ama e daŋ chena Shamir nɛ k wɔ Efrayim be kepreŋ be efuli so na nna. 2Nfɛ adunyɔ nɛ asa nɛ e juŋkpar Israɛlebi. Kumo be kaman nɛ e wu nɛ b puli mo ashi Shamir.

Jeya be asheŋ

3Tola be kaman nɛ Jeya nɛ e shi Giliad ba sɔ so. Nfɛ adunyɔ nɛ anyɔ nɛ mo alɛ gba ba juŋkpar Israɛlebi. 4E daa kɔ mbia adesa nna nɛ bumo be ekama daa dii ekurma nsaa kɔ kade nɛ e bee keni so ashi Giliad be efuli so. Nde adesa nɛ b daa keni so na kikɛ nɛ baa tre Havof Jeya. Kumo be kifito e la Jeya be echenakpaana. 5Jeya ka wu, kade nɛ baa tre Kamɔn na nɛ b daŋ puli mo.

Jɛfta be asheŋ

6Nɛ Israɛlebi na naŋ wora alubi ŋ gbiti Enyɛnpe Ebɔrɛ na nseŋ daa shuŋ Baal nɛ kegbir cheso nɛ baa tre Ashtɔrɛf na nɛ Siriya be efuli so be agbir nɛ Sidɔn be efuli so be agbir nɛ Mowab be agbir nɛ Ammɔnebi be agbir nɛ Filistiebi be agbir. B daŋ kplaŋ Enyɛnpe Ebɔrɛ na so nna nseŋ yige kebaashuŋ mo. 7Ndoŋ nna nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na nya agbo n wɔtɔ bumo nseŋ shin nɛ Filistiebi nɛ Ammɔnebi ba kɔ m pɔɔ bumo so. 8Nfɛ kuduaburwa nɛ baa kɔrfɛ Israɛlebi nɛ b daŋ chena Amɔriebi be kasawule so a laŋɛ Jɔɔdan be lɔr na be kaba nɛ k dese a yɔ epeŋilarkpa ashi Giliad be efuli so na. 9Ammɔnebi na malɛ daŋ dii Jɔɔdan be lɔr na nna m ba kaa kɔ Juda nɛ Bɛnjamin nɛ Efrayim be mbuna ebi kena. Nɛ kagbene jija damta daŋ tɔr Israɛlebi na so. 10Ndoŋ nna nɛ Israɛlebi na shu n tre Enyɛnpe Ebɔrɛ na ŋ kaŋɛ: “An wora alubi ŋ gbiti fo nseŋ kplaŋ anyi be Ebɔrɛ so n ya kaa shuŋ agbir nɛ baa tre Baal na.”

11Nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na kaŋɛ: “Jemanɛ nɛ Ijiptebi nɛ Amɔriebi nɛ Ammɔnebi nɛ Filistiebi nɛ 12Sidɔnebi nɛ Amalɛkebi nɛ Maonebi na kikɛ daa kɔrfɛ menyi nɛ men shu n tre ma fanɛ n chɛ menyi to na, m maŋ mɔlga menyi ashi bumo be enɔana to nna a? 13Ama men kraŋ yige ma nseŋ ya kaa shuŋ agbir. Ŋkpal loŋ so, m maaŋ naŋ mɔlga menyi. 14Men ya shu n tre agbir nɛ menyee shuŋ na. Men shin nɛ a mɔlga menyi ashi men be etɔrɔ na to!”

15Nɛ Israɛlebi na kaŋɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na: “An wora alubi. Wora anyi kusɔ kama nɛ fee sha, ama jande mɔlga anyi kede bre to.” 16Kumo be kaman nɛ b kini efuli pɔtɛ be agbir na kikɛ nseŋ fara a shuŋ Enyɛnpe Ebɔrɛ na. Nɛ Israɛlebi be awurfoŋ nɛ b daa ji na be asheŋ naŋ ba ka tɔrɔ Enyɛnpe Ebɔrɛ na.

17Ammɔnebi na daŋ kre kena m ba gama abar so ashi Giliad nna, nɛ Israɛlebi na malɛ gba gama abar so ashi Mizpa. 18Ndoŋ nna nɛ Giliad be benimu na kaŋɛ abar le: “Wanɛ e naŋ juŋkpar anyi nɛ an kɔ Ammɔnebi ere? Esa kama nɛ e beeŋ wora loŋ e naaŋ ki an kikɛ be enimu ashi Giliad nfe.”

11

Jɛfta be asheŋ

1Jɛfta daa la enapo nɛ e kɔ kagbene nna nsaa kɔ kena ashi Giliad be efuli so. Mo tuto be ketre e daa la Giliad. Mo nio malɛ daa la sakaleche nna. 2Giliad be eche gbagba malɛ gba daŋ kurge bibinyɛn nna n sa mo. Mbia na ka daŋ nɛ b ju Jɛfta n lɛ nseŋ kaŋɛ: “Fo maa ba nɛ fo ba nya anyi be kanaŋ to be kapetɛ n ji, ŋkpal manɛ so, eche pɔtɛ pibi e la fo.” 3Ndoŋ nna nɛ Jɛfta lar n shile n yɔ Tɔb be efuli so n ya chena nɛ basa galso ko malɛ chala bumo be amu n ya tu mo n chena nsaa bɛ mo so a wora asheŋ.

4Jemanɛ ko ka ba fo nɛ Ammɔnebi kre kena m ba gbuŋ Israɛlebi 5nɛ Giliad be benimu yɔ Jɛfta kutɔ ashi Tɔb be efuli so nɛ b ya tre mo nɛ e ba chɛ bumo to ŋ kɔ. 6B yɛ: “Ba juŋkpar anyi nɛ an ya kɔ Ammɔnebi na kena.”

7Ndoŋ nna nɛ Jɛfta kaŋɛ bumo le: “Men daŋ maŋ kishi ma nna nseŋ ju ma n lar n tuto pe a? Ŋkpal men ka wɔ kenishipere to so nɛ menyee ba ma kutɔ a?”

8Nɛ Giliad be benimu na kaŋɛ: “Anyee ba fo kutɔ nna, ŋkpal manɛ so, anyee sha fanɛ fo ba juŋkpar anyi ŋ kɔ Ammɔnebi na kena nna. Kumo be kaman nɛ fo ki anyi kikɛ be ewura ashi Giliad nfe.”

9Nɛ Jɛfta kaŋɛ: “Nɛ men kaŋ keta ma n yɔ nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na ya shin nɛ an kɔ m pɔɔ Ammɔnebi na so, kashenteŋ nɛ menyeeŋ ta ma ŋ ki menyi be ewura a?”

10Nɛ Giliad be benimu na yɛ: “Kashenteŋ nɛ anyee ji. Enyɛnpe Ebɔrɛ na malɛ ji kusɔ nɛ anyee kaŋɛ ere be shɛda.” 11Ndoŋ nna nɛ Jɛfta tu benimu na n yɔ nɛ b ya ta mo ŋ ki bumo be ewura nɛ bumo be benapo be ejuŋkparpo. Nɛ Jɛfta yɔ Enyɛnpe Ebɔrɛ na be anishito n ya kaŋɛ mo fanɛ e shin nɛ benimu na be kɔnɔ naseso na a bɔl so.

12Kumo be kaman nɛ Jɛfta shuŋi mbɔ Ammɔn be ewura kutɔ nɛ b ya bishi mo le: “Manɛ nɛ an wora fo nɛ fo kre kena m ba nɛ fo ba kɔ anyi?”

13Ndoŋ nna nɛ Ammɔn be ewura kaŋɛ Jɛfta be mbɔ na: “Israɛlebi ka shi Ijipt be efuli so m ba na b ba suge ma kasawule nɛ k yili lɔr nɛ baa tre Aanɔn ashi kelargato be kaseto be kaba so n ya fo lɔr nɛ baa tre Jabbɔk ashi kelargato be esoso be kaba so, hale ŋ keta loŋ n ya fo Jɔɔdan be lɔr na ase ashi epeŋitɔrkpa be kaba so na nna. Nɛ fo tea sha kayurwushi bre fo bɛta kasawule na n sa ma.”

14Nɛ Jɛfta naŋ bɛta n shuŋi mbɔ Ammɔn be ewura kutɔ, 15nɛ b ya kaŋɛ: “Jɛfta yɛ an kaŋɛ fo fanɛ Israɛl maŋ sɔ kasawule kikɛ ashi Mowabebi nɛ Ammɔnebi kutɔ. 16Ama kusɔ nɛ k wora e la fanɛ, Israɛlebi ka lar Ijipt na b daŋ bɔla keshishɛrsawule so nna n ya fo Teku Peper na nseŋ shi ndoŋ n ta n ya fo kade nɛ baa tre Kadɛsh na.” 17Nɛ Israɛlebi na shuŋi mbɔ Edɔm be ewura kutɔ nɛ b ya kaŋɛ mo le: “Jande shin nɛ an kule m bɔla fo kasawule so n choŋ.” Ama Edɔm be ewura daa maŋ nu n sa bumo. Nɛ b naŋ shuŋi Mowab be ewura kutɔ nɛ mo alɛ gba kini. Ndoŋ nna nɛ Israɛlebi na shir n chena Kadɛsh.

18Kumo be kaman nɛ b koso m bɔla keshishɛrsawule na so ŋ gelge Edɔm nɛ Mowab be nsawule hale n ta n ya lar Aanɔn be lɔr be kaba ndoŋ a laŋɛ Mowab be epeŋilarkpa be kaba so. B daŋ maŋ luri Mowab be kasawule so, ŋkpal manɛ so, Aanɔn be lɔr na e la kumo be egbaŋ to. 19Kumo be kaman nɛ Israɛlebi na naŋ shuŋi mbɔ Sihɔn nɛ e la Amɔriebi be ewura nseŋ daŋ chena Hɛshbɔn na kutɔ, n ya kaŋɛ mo le: “Jande, shin nɛ an bɔla fo kasawule so n choŋ n yɔ anyi gbagba be kakpa. 20Ama ŋkpal Sihɔn ka daa maŋ yirda Israɛlebi na so, e daa maŋ sa bumo ekpa. Kusɔ nɛ e wora e la fanɛ e tre mbe benapo nna nseŋ kre kena n ya tu Israɛlebi na ashi Jahaz. 21Ama Enyɛnpe, Israɛl be Ebɔrɛ na, shin nɛ Israɛlebi na pɔɔ ewura Sihɔn nɛ mbe benapo na kikɛ so. Kananɛ Israɛlebi sɔ Amɔriebi be kasawule kikɛ ashi efuli na so nna na. 22K daŋ yili Aanɔn be lɔr na n ya fo Jabbɔk be lɔr na ase, n ta n ya fo keshishɛrsawule nɛ k wɔ epeŋilarkpa be kaba so hale n ya fo Jɔɔdan be lɔr na ase ashi epeŋitɔrkpa be kaba so.

23Kananɛ Enyɛnpe, Israɛl be Ebɔrɛ na pɔɔ Amɔriebi so n sɔ kasawule na n sa bumo ere, nuso be ekpa nɛ fo alɛ kɔ nɛ fo tiŋ n sɔ kumo ashi bumo kutɔ? 24Menyi ere maaŋ sɔ kusɔ kama nɛ menyi be kegbir, Chemɔsh sa menyi a? To, kusɔ kama nɛ an Nyɛnpe, Israɛl be Ebɔrɛ na sa anyi, anyi alɛ gba beeŋ sɔ kumo. 25Mowab be ewura, fee tama fanɛ fo e bɔ Zippɔ pibinyɛn, Balak na a? Mo nɛ Israɛl daa maŋ nya kɔnɔgberge kikɛ, mo alɛ nɛ bumo daa maŋ bile kikɛ. 26Israɛlebi na ka chena Hɛshbɔn nɛ Arowa nɛ ndewurbi nɛ ndegboŋ nɛ a wɔ Aanɔn be lɔr be kebɔr so na kikɛ be nfɛ alfa asa nna na. Mannɛ nna nɛ fo maŋ fin nsawule na be kesɔ jemanɛ tenteŋ ere kikɛ? 27M maŋ wora fo kulubi kikɛ, ama fo e naa wora kulubi ŋkpal fo ka bee fin ma kolu so. Enyɛnpe Ebɔrɛ na e naaŋ keni Israɛlebi nɛ Ammɔnebi be demu ere to nseŋ ji kumo.”

28Ama Ammɔn be ewura daa maŋ nu Jɛfta be kubɔya na.

29Ndoŋ nna nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na be Kiyoyu ba Jɛfta so nɛ e shi Giliad m ba choŋ Manase nseŋ naŋ bɛta m ba Mizpa nɛ k wɔ Giliad be kasawule so na n ya fin benapo. Kumo be kaman nɛ b kre kena n ya tu Ammɔnebi. 30Nɛ Jɛfta daŋ nase kɔnɔ n sa Enyɛnpe Ebɔrɛ na ŋ kaŋɛ: “Nɛ fo shin nɛ ŋ kɔ m pɔɔ Ammɔnebi ere so, 31kusɔ kama nɛ k beeŋ shi ma laŋ to n lar n ba shɛr ma to jemanɛ nɛ meeŋ bɛta n shi anyi nɛ Ammɔnebi be kena na to m ba na meeŋ ta kumo n lara sarga n sa fo.”

32Kede be kaman nɛ Jɛfta dii lɔr be kaba ndoŋ n ya kɔ Ammɔnebi na, nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na shin nɛ e kɔ m pɔɔ bumo so. 33Nde adunyɔ nɛ e daŋ kɔ m mur na daŋ yili Arowa nna m ba choŋ Minnit n ta n ya fo Abel Keramim. Kede be kaman Ammɔnebi na daŋ maŋ naŋ tiŋ m pɔɔ Israɛl so kikɛ.

Jɛfta pibiche be asheŋ

34Jɛfta ka bɛta n shi kena na to a ba epe ashi Mizpa, mo pibiche koŋwule e la esa nɛ e juŋkpar n ta chakachaka a boŋ kashɛ nsaa cha a shɛr mo to. Jɛfta daa maŋ naa kɔ ebiche ŋko ebinyɛn n ti mo so. 35E ka baŋ wu mo pibiche na nɛ e kpɛa mbe piŋi to a ŋini mbe kagbene ka jija mo ga nseŋ boŋ to ŋ kaŋɛ le: “O! M pibiche! Fo tɔrɔ ma n shin nɛ ma kagbene ji ebesa pasaa! Ŋkpal manɛ so, n nase kɔnɔ n sa Enyɛnpe Ebɔrɛ na nna. Ma alɛ maaŋ tiŋ ŋ kini kumo be kewora m bɔlɔ so!” 36Ndoŋ nna nɛ mo pibiche na kaŋɛ: “N tuto, fo teŋ nase kɔnɔ n sa Enyɛnpe Ebɔrɛ. Amoso ta ma n wora kusɔ nɛ fo nase kɔnɔ fanɛ feeŋ wora na, ŋkpal manɛ so, Enyɛnpe Ebɔrɛ na tiŋ m pɔɔ fo doŋana, Ammɔnebi na so n sa fo. 37Ama mee kule fo kesheŋ koŋwule nna. Sa ma afɔl anyɔ nɛ ma nɛ n teriana e yɔ kepreŋsawule so n ya shu ma keeli ŋkpal ŋ kaa maaŋ kil m pin enyɛn pɔɛŋ nseŋ wu so.”

38Nɛ Jɛfta sa mo ekpa nɛ mo nɛ mo teriana ya ji afɔl anyɔ abee so n shu ga ŋkpal e kaa maaŋ kil so so. 39Afɔl anyɔ na ka fo nɛ e bɛta m ba mo tuto kutɔ nɛ e ta mo n tia mbe kɔnɔ naseso nɛ e nase n sa Enyɛnpe Ebɔrɛ na. Ŋkpal loŋ so e daŋ maŋ pin enyɛn pɔɛŋ nseŋ wu.

Kananɛ Israɛlebi be daŋkare ere jɔŋɛ nna na. 40Kafɛ kikɛ, nchɛ ana nɛ Israɛlebi be mbichesobi bee lar a shu a kulti a nyiŋi Jɛfta pibiche ere.

12

Jɛfta nɛ Efrayimebi be asheŋ

1Nɛ Efrayim be benyɛn bela ase n tre bumo be benapo n dii lɔr nɛ baa tre Jɔɔdan na n yɔ kade nɛ baa tre Zafɔn na nseŋ ya kaŋɛ Jɛfta le: “Manɛ e ba nɛ fo ya kɔ Ammɔn be basa na kena nsaa maŋ kela n tre anyi? Anyeeŋ chɔɔ fo kowu n lɛ fo so!”

2Ama le nɛ Jɛfta kaŋɛ bumo: “Jemanɛ nɛ ma nɛ ma basa wɔ kenishipere to a kɔ Ammɔn be basa na, ŋ kela n tre menyi ama menyi maŋ mɔlga ma ashi bumo be enɔ to. 3Ma alɛ ka wu fanɛ menyi maa ba nɛ men ba chɛ to so nɛ n ta ma ŋkpa ŋ kpa kelera nseŋ dii kaba ndoŋ n ya kɔ Ammɔn be basa na nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na shin nɛ ŋ kɔ m pɔɔ bumo so. Nɛ manɛ so nɛ menyee ba nɛ men ba kɔ ma?”

4Ndoŋ nna nɛ Jɛfta tre Giliad be benyɛn kikɛ ŋ gama, nɛ b ya kɔ m pɔɔ Efrayim be basa na so. Giliad be basa na daŋ mɔ bumo nna ŋkpal b ka daŋ kaŋɛ fanɛ: “Menyi Giliad be basa nɛ men wɔ Efrayim nɛ Manase be nsawule so ere kikɛ la Efrayim be yiri to be basa nna nɛ men kini anyi n shile.” 5Giliad be basa na ka maa sha Efrayim be basa na ka nya n shile so, b kɔ n sɔ kakpa nɛ baa bɔla a dii Jɔɔdan be lɔr na nna. Efrayim be esa kama nɛ e bee shile nseŋ ba kule ekpa nɛ e dii lɔr na, Giliad be benyɛn na bee bishi mo le nna: “Efrayim be esa e la fo a?” E baŋ kaŋɛ: “Ayai!” 6Baa kaŋɛ mo fanɛ e ti le nna: “Shibbolef.” Ama e beeŋ ti kumo “Sibbolef.” Ŋkpal e ka maaŋ tiŋ n tre kumo nɛnɛ na so, Giliad be basa na bee pɛ mo nna m mɔ ashi Jɔɔdan be lɔr na be kakpa nɛ baa bɔla a dii na. Efrayim be basa ŋgboŋ adena nɛ anyɔ nɛ b daŋ mɔ loŋ be jemanɛ na.

7Nfɛ ashe nɛ Jɛfta daŋ juŋkpar Israɛlebi na. E ka wu nɛ b puli mo mbe kade to ashi Giliad be kasawule so.

Ibzan nɛ Ɛlon nɛ Abdɔn be asheŋ

8Jɛfta ka wu be kaman, kanyɛn ko nɛ baa tre mo Ibzan nɛ e shi kade nɛ baa tre Bɛtlɛhɛm na e sɔ so a juŋkpar Israɛlebi. 9E daa kɔ bibinyɛn adesa nɛ bibiche adesa nna. E daa maŋ shin nɛ mbe mbia na be ekama kil mbe kabuna be esa kama. E daŋ ya bar mbuna pɔtɛ be beche nna m ba sa mbe mbinyɛnso na nɛ b ta a kil nseŋ shin nɛ mbe mbicheso na malɛ kil mbuna pɔtɛ be benyɛn.

Nfɛ ashunu nɛ Ibzan daŋ juŋkpar Israɛlebi. 10E ka wu nɛ b puli mo Bɛtlɛhɛm.

11Ibzan ka wu be kaman kanyɛn ko nɛ baa tre Ɛlon, nɛ e shi Zɛbyulɔn be yiri to na e sɔ so n juŋkpar Israɛlebi nfɛ kudu. 12Mo alɛ ka wu nɛ b puli mo kade nɛ baa tre Aijalɔn nɛ k wɔ Zɛbyulɔn be yiri be kasawule so na.

13Ɛlon be luwu be kaman, kanyɛn ko nɛ baa tre Abdɔn nɛ e la kanyɛn nɛ baa tre Hillɛl, nɛ e shi Piratɔn na pibinyɛn na e ba ki Israɛl be ejuŋkparpo. 14E daa kɔ bibinyɛn adena nɛ benanabi adesa nna nɛ bumo be ekama malɛ daa kɔ kurma a dii. Nfɛ aburwa nɛ Abdɔn daŋ juŋkpar Israɛlebi. 15Abdɔn ka wu nɛ b puli mo Piratɔn be kade to ashi Efrayim be kebeesawule so, kakpa nɛ Amalɛk be basa daa tase na.

13

B ka kurge Samsɔn be asheŋ

1Israɛl be basa na daŋ naŋ wora alubi nna ŋ gbiti Enyɛnpe Ebɔrɛ na nɛ e shin nɛ Filisti be basa ji bumo so kuwura nfɛ adena.

2Kanyɛn ko malɛ daa wɔtɔ nɛ baa tre mo Manoa nɛ e shi kade nɛ baa tre Zora na. Dan be yiri to be esa e daa la mo. Mbe eche daa la egbentepo nna. 3Kachako nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ be malaika lar eche na so ŋ kaŋɛ mo le: “Fo la egbentepo nna, ama k maaŋ chɛr feeŋ di kedampo ŋ kurge ebinyɛn. 4Amoso baa da so nɛ fo maaŋ nuu yabra ŋko nsa nɛ a bee boo ŋko n ji ekishi be ajibi kikɛ. 5Fo kaŋ kurge fo pibinyɛn na, mbe emin maŋ daga keshɛ kikɛ. E beeŋ baa la esa nɛ baaŋ baa tre Nazarin na nna, ŋkpal manɛ so, yili kachɛ nɛ feeŋ kurge mo na n ya fo kachɛ nɛ e beeŋ wu, e beeŋ baa la esa nɛ b ta m bɔɔ Enyɛnpe Ebɔrɛ na enɔ nna. Mo e naaŋ fara Israɛl be basa be kenya kumɔlga ashi Filisti be basa be enɔ to.”

6Ndoŋ nna nɛ kache na yɔ mo kul kutɔ n ya kaŋɛ mo le: “Ebɔrɛ be esa ko ba ma kutɔ nna. E duli Ebɔrɛ be malaika nna nɛ mbe asheŋ bee keta ma kufu. N daa maŋ bishi mo kakpa nɛ e shi, mo alɛ daa maŋ kaŋɛ ma mbe ketre. 7Ama e kaŋɛ ma nna fanɛ meeŋ di kedampo ŋ kurge ebinyɛn. Mo alɛ naŋ kaŋɛ ma fanɛ n sa maŋ naŋ nuu yabra ŋko nsa nɛ a bee boo ŋko n ji ajibi nɛ a la ekishi kikɛ, ŋkpal manɛ so, kebia na be kebaawɔtɔ to kikɛ e beeŋ baa ka la Ebɔrɛ be esa laraso nna.”

8Ndoŋ nna nɛ Manoa kule Ebɔrɛ ŋ kaŋɛ le: “O Enyɛnpe Ebɔrɛ, mee kule fo nna nɛ fo shin nɛ Ebɔrɛ be esa nɛ fo shuŋi na e naŋ bɛta m ba anyi kutɔ m ba ŋini anyi kananɛ anyeeŋ bela kebia na.”

9Ndoŋ nna nɛ Ebɔrɛ nu Manoa be kekule nseŋ shin nɛ malaika na bɛta m ba kache na kutɔ jemanɛ nɛ mo nawule wɔ ndɔ to. Mo kul Manoa daa maŋ wɔ kutɔ, 10amoso kache na shile epul na to nna n ya kaŋɛ mo kul le: “Keni! Kanyɛn nɛ e daŋ ba ma kutɔ na e naŋ ba kabre na!”

11Ndoŋ nna nɛ Manoa koso m bɛ mbe eche so. E ka ba tu kanyɛn na nɛ e bishi mo: “Fo e daŋ malga ma eche kutɔ na a?”

Nɛ kanyɛn na shuli so: “Mm, ma nna!”

12Ndoŋ nna Manoa naŋ bishi mo: “Nɛ fo kusɔ nɛ fo kaŋɛ na kaŋ wora kashenteŋ, manɛ nɛ kebia na beeŋ ba kaa wora? Nuso be kebaawɔtɔ nɛ e beeŋ ba kaa kɔ?”

13Nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ be malaika na kaŋɛ le: “Fo eche daga fanɛ e wora m bɛ asheŋ nɛ ŋ kaŋɛ mo na kikɛ so nɛnɛ. 14A maŋ daga e ka ji kusɔ kama nɛ k beeŋ shi asɔrso nɛ baa tre greep na to kikɛ. E sa maŋ kaŋ nuu yabra ŋko nsa nɛ a bee boo. Mo alɛ e sa maŋ ji ajibi nɛ e la ekishi kikɛ. Asɔ nɛ ŋ kaŋɛ fanɛ e wora na nawule a daga fanɛ e baa wora.”

15-16Manoa daŋ maŋ nyi fanɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na be malaika kutɔ nɛ e daa malga na, amoso nɛ e kaŋɛ kanyɛn na le: “Jande, sa maŋ kaŋ yɔ naniere. Shin nɛ an mɔ kaboe fɔlbi n daŋɛ n sa fo pɔɛŋ nɛ fo baa yɔ.”

Nɛ malaika na kaŋɛ mo: “Hale nɛ m maŋ yɔ gba, m maaŋ ji fo ajibi na. Ama nɛ fee sha bre fo wora amo n chɔɔ n lara sarga n sa Enyɛnpe Ebɔrɛ na.”

17Ndoŋ nna nɛ Manoa kaŋɛ malaika na: “Kaŋɛ anyi fo ketre, saŋɛ na so kusɔ nɛ fo kaŋɛ ere kaŋ bɔlɔ so, anyeeŋ ta kumo be bunyaŋ n sa fo.”

18Nɛ malaika na bishi mo le: “Manɛ nna nɛ fee sha kepin ma ketre? K la mamachi be ketre nna. Ŋ kaŋɛ fo kumo gba fo maaŋ pin to.”

19Ndoŋ nna nɛ Manoa ta kaboe fɔlbi nɛ ayu n ya lara sarga kefalta be bɔrɛsure so n sa Enyɛnpe Ebɔrɛ na. Nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na wora mamachi be kesheŋ ko Manoa nɛ mbe eche be anishito ndoŋ. 20Jemanɛ nɛ edɛ na bee suse na, nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ be malaika na bɛ edɛ na be adondulombi na so n yɔ ebɔrɛso. Manoa nɛ mbe eche ka wu kusɔ nɛ k wora na, nɛ b nyaŋ anishi m buu so nseŋ kurgi amu n yuu to. 21B ka maŋ naŋ wu kanyɛn na nɛ b pin fanɛ e la Enyɛnpe Ebɔrɛ be malaika nna.

22Kumo be kaman nɛ Manoa kaŋɛ mbe eche: “Anyee shin nɛ an wu nna na, ŋkpal manɛ so, an wu Ebɔrɛ kenishiso!”

23Ama le nɛ mbe eche malɛ kaŋɛ: “Nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na daa sha anyi be kemɔ nna, e daa maaŋ sɔ anyi be sarga nɛ an lara na. Kumo be kaman, mo alɛ naŋ kaŋɛ anyi fanɛ anyeeŋ kurge ebinyɛn.”

24Jemanɛ ko ka fo, nɛ Manoa be eche kurge ebinyɛn nseŋ nase mbe ketre Samsɔn. Kebia na ka bee daŋ nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na nɛfa mo. 25Kachako Samsɔn ka daa wɔ mboŋ nɛ baa tre Zora nɛ Ɛshtaɔl be kefɛato ashi Dan be keeyi to na nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na be Kiyoyu na fara a sa mo eleŋ.

14

Samsɔn be kakil be asheŋ

1Kachako nɛ Samsɔn yɔ kade nɛ baa tre Timna na n ya wu Filisti be efuli so be kasuŋgurbia ko ndoŋ. 2Nɛ Samsɔn bɛta n yɔ epe n ya kaŋɛ mo nio nɛ mo tuto le: “N ya wu Filistiche ko ashi Timna nɛ ma kagbene pɛ mo, amoso men ya sha mo n sa ma nɛ n ta.”

3Ndoŋ nna nɛ b kaŋɛ mo le: “Beche nɛ b walɛ m par fo maŋ wɔ fo kurgepoana Israɛl be basa ere kikɛ to nna a? Nɛ manɛ nna nɛ fo ya kaa fin eche Filisti be basa nɛ b la nnyamase ere to?”

Nɛ Samsɔn kaŋɛ: “Men ya sha mo n sa ma, ŋkpal manɛ so, mo nɛ mee sha.” 4Samsɔn mo nio nɛ mo tuto bre daa maŋ nyi fanɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na e daa fin ekpa nɛ e kɔ n suge Israɛl be basa ashi Filistiebi nɛ b daa ji Israɛl so kuwura loŋ be jemanɛ na be enɔ to. Amoso nɛ e shin nɛ Samsɔn be kagbene pɛ eche na na.

5Ndoŋ nna nɛ Samsɔn nɛ mo nio nɛ mo tuto ta n yɔ Timna. B ka ya kaa bɔla afeelebi nɛ a bee sɔr asɔrso nɛ baa tre greep na be kudɔ to a choŋ, nɛ buluŋ fɔlbi ko lar a mun to m ba mo so epul to. 6Ama Enyɛnpe Ebɔrɛ na be Kiyoyu gbelge m ba Samsɔn so nɛ e nya eleŋ n ta mbe enɔana m pɛ buluŋ na m gberge to n tuge to fanɛ k ka la kaboebi na. Mo alɛ daŋ maŋ kaŋɛ mo nio ŋko mo tuto kusɔ nɛ e wora na be asheŋ. 7Samsɔn nɛ mo nio nɛ mo tuto ka fo Timna, nɛ Samsɔn yɔ eche nɛ e bee sha na kutɔ nɛ b ya malga nɛ eche na shuli mbe kasha.

8Ta a ba nchɛnnyɔ nɛ Samsɔn yɔ nɛ e ya ta eche na. E kaa bee yɔ na nɛ e gbɛ nɛ e keni buluŋ nɛ e daŋ mɔ n lɛ na. E ka yɔ nɛ mushoŋ luri kumo to n wora akurfɔ n wɔtɔ kananɛ k yaa a dese na to, nɛ k chinchiŋ mo. 9Ndoŋ nna nɛ e lute emushoŋkurfɔ na be ako n wɔtɔ enɔ to a ji a yɔ. E ka ya tu mo nio nɛ mo tuto na nɛ e sa bumo alɛ gba mushoŋ na be ako nɛ b ji. Ama e daa maŋ kaŋɛ bumo fanɛ buluŋ nɛ e wu n yaa na to nɛ e lara amo.

10Samsɔn mo tuto ka yɔ nɛ e ya wu eche na nɛ mbe basa a laŋɛ kejafɔ na be kaplɛa so na nɛ Samsɔn malɛ bee wora kejigboŋ ashi ndoŋ. K daa la daŋkare nna n sa enyɛn kama nɛ e bee ta eche. 11Filisti be basa na ka wu kananɛ Samsɔn du na nɛ b shin nɛ mbrantiɛfɔlbi adesa ya ka wɔ mo kutɔ kejigboŋ na to.

12Ndoŋ nna nɛ Samsɔn kaŋɛ mbrantiɛfɔlbi adesa na le: “Men shin nɛ ŋ kaŋɛ menyi keyiremu ere. Men kaŋ tiŋ ŋ kaŋɛ ma kusɔ nɛ k bee ŋini pɔɛŋ nɛ kejafɔ na be kejigboŋ e loge nchɛ ashunu be jemanɛ to na, meeŋ sa menyi be ekama piŋi lela nɛ asɔbuuso nɛ menyee baa chɛrga a buu. 13Nɛ menyi ka maŋ tiŋ ŋ kaŋɛ ma kusɔ nɛ k bee ŋini bre, menyi alɛ be ekama beeŋ sa ma piŋi lela nɛ asɔbuuso nɛ meeŋ baa chɛrga a buu.”

Ndoŋ nna nɛ mbrantiɛfɔlbi na shuli so ŋ kaŋɛ: “Mm, kaŋɛ anyi fo keyiremu na.”

14Nɛ Samsɔn kaŋɛ:

“Kusɔ ji asɔ to nɛ kusɔ jiso shi n lar;

kusɔ nɛ k kɔ eleŋ to nɛ kusɔ belbelso shi.”

Nchɛ nsa nɛ Filisti be mbrantiɛfɔlbi na maŋ tiŋ m pin keyiremu na be kusɔ nɛ k bee ŋini.

15Kachɛ nasopo na nɛ b ya kaŋɛ Samsɔn be eche le: “Chuchɔl fo kul na nɛ e kaŋɛ anyi mbe keyiremu na be kusɔ nɛ k bee ŋini, nɛ mannɛ aloŋ anyeeŋ chɔɔ fo tuto be kowu n lɛ fo nɛ basa nɛ b wɔ fo tuto be laŋ to na kikɛ so m mɔ. Men tre anyi nna m ba nɛ men ba suge anyi a?”

16Ndoŋ nna nɛ Samsɔn be eche shu n yɔ mo kul kutɔ n ya kaŋɛ mo: “Fo kishi ma nna! Fo maa sha ma kashenteŋto. Fo daa sha ma nna, fo daa beeŋ kaŋɛ ma keyiremu nɛ fo kaŋɛ ma basa na be kusɔ nɛ k bee ŋini.”

Nɛ Samsɔn kaŋɛ mo: “M maŋ kaŋɛ n nio nɛ n tuto gba kumo, nɛ manɛ so nɛ mee kaŋɛ fo ere kumo?” 17Nchɛ ashunu nɛ b ta a ji eyur na kikɛ nɛ eche na wɔ kushu to. Kachɛ shunusopo na nɛ Samsɔn kaŋɛ mo keyiremu na be kusɔ nɛ k bee ŋini, ŋkpal tɔrɔ damta nɛ eche na daŋ tɔrɔ mo na so. Epul na to nɛ eche na malɛ ya kaŋɛ Filisti be mbrantiɛfɔlbi na kumo.

18Pɔɛŋ nɛ epeŋi tɔr kachɛ shunusopo na nɛ kade na to be benyɛn ba Samsɔn kutɔ m ba kaŋɛ,

“Manɛ e wɔ ebel a chɔ mushoŋ?

Manɛ malɛ e kɔ eleŋ a chɔ buluŋ?”

Ndoŋ nna nɛ Samsɔn kaŋɛ bumo le:

“Men daa maŋ ta menyi be amu n ya mata ma eche nna,

men daa maaŋ tiŋ m pin keyiremu na be atuwebi.”

19Nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na be Kiyoyu gbelge Samsɔn so nɛ e nya eleŋ nseŋ yɔ kadegboŋ nɛ baa tre Ashkɛlɔn na n ya mɔ benyɛn adesa nseŋ gbaŋ bumo be epiŋi nɛ asɔbuuso m ba sa basa nɛ b pin mbe keyiremu na be kusɔ nɛ k bee ŋini na. Kumo be kaman nɛ e nya agbo nseŋ bɛta n yɔ epe. 20Nɛ b ta Samsɔn be eche na n sa esa nɛ e daa la Samsɔn mo teri kejafɔ na to na nɛ e ki mbe eche.

15

Samsɔn ka gberge Filistiebi na kusoe be asheŋ

1Jemanɛ nɛ b daa teŋi ayu na, nɛ Samsɔn ta kaboe fɔlbi n yɔ nɛ e ya chɔrɔ kasuŋgurbia nɛ e bee fɛ fanɛ e kraa la mbe eche na. E ka yɔ nɛ e ya kaŋɛ eche na mo tuto le: “Mee sha keluri ma eche be ebu to nna.”

Ama e daa maŋ shuli nɛ e luri ebu na to. 2Le nɛ e daŋ kaŋɛ Samsɔn: “N daa fɛ fanɛ fo daa maa sha eche na nna so nɛ fo nya agbo n choŋ, amoso nɛ n ta mo n sa fo nekpa. Eche na mo sipo walɛ kebita a chɔ mo gba. Feeŋ tiŋ n ta mo n tal to nɛ e ki fo eche.”

3Ndoŋ nna nɛ Samsɔn kaŋɛ: “Naniere bre n nya ekpa nɛ ŋ ka Filisti be basa ere kukɔ. Meeŋ tɔrɔ bumo nɛ b pin.” 4Ndoŋ nna nɛ e lar n ya pɛ ejiŋkaamu alfa asa nseŋ kre benyɔ kikɛ be ndu m mata abar. Kumo be kaman nɛ e kre mbulpi m mata bumo ndu na, 5n chɔɔ mbulpi na so nseŋ yige ejiŋkaamu na to n wɔtɔ Filisti be basa na be ayu be adɔana to. Ndoŋ nna nɛ bumo be ayu nɛ a kraa yil nɛ amo nɛ b teŋi n nase kikɛ nɛ bumo be ndibi sɔrso be adɔana kikɛ chɔɔ m mur.

6Filisti be basa na ka bishi fanɛ wanɛ e wora le, nɛ b nu fanɛ Samsɔn e wora loŋ ŋkpal mo shanyɛn, nɛ e shi kade nɛ baa tre Timna na, ka ta mbe eche n sa benyɛn nɛ b ba Samsɔn be kejafɔ to na be eko so.

Ŋkpal loŋ so nɛ Filisti be basa na ya chɔɔ eche na nɛ mbe kanaŋ kikɛ m mur. 7Ndoŋ nna nɛ Samsɔn kaŋɛ bumo: “Kusɔ nɛ men wora ere so, m maa ba nɛ n yige menyi kikɛ, ama m baŋ ka menyi kumo be kukɔ nna.” 8Nɛ Samsɔn diewu n ta tokobi m mɔ bumo be galeŋga. Kumo be kaman nɛ e ya kaa wɔ Etam na be kelaŋ to.

9Ndoŋ nna nɛ Filisti be basa na kre n yɔ Juda be efuli so n ya gbuŋ basa nɛ b wɔ kade nɛ baa tre Lehi na. 10Nɛ Juda be basa na bishi bumo: “Manɛ nna nɛ men ba nɛ men ba kɔ anyi?”

Nɛ Filisti be basa na kaŋɛ: “Samsɔn nɛ an ba nɛ an ba pɛ n ya wora mo kusɔ nɛ e wora anyi na n tal to.”

11Ndoŋ nna nɛ Judaebi be basa ŋgboŋ asa yɔ Samsɔn kutɔ ashi Etam be kebeelaŋ na to n ya kaŋɛ mo le: “Fo nyi fanɛ Filistiebi ere e naa ji anyi so kuwura a? Manɛ nna nɛ fo wora anyi loŋ?”

Nɛ Samsɔn kaŋɛ bumo le: “Kusɔ nɛ b wora ma nɛ ma alɛ gba wora bumo.”

12Nɛ b kaŋɛ mo le: “An ba nna nɛ an ba kre fo nseŋ ta fo n ya sa Filistiebi na.”

Nɛ Samsɔn kaŋɛ bumo: “Men bɔ fanɛ men gbagba maaŋ mɔ ma.”

13Nɛ Judaebi na shuli ŋ kaŋɛ: “Anyeeŋ baŋ kre fo nna nseŋ ta fo n ya sa bumo. Anyi maaŋ mɔ fo.” Ndoŋ nna nɛ b ta efɔl popɔr anyɔ ŋ kre mo nseŋ lara mo kebeelaŋ na to n yɔ. 14B ka ta Samsɔn m ba ka fo Lehi be kade to nɛ Filistiebi na yarase a ponte to a ba mo kutɔ. Epul to nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na be Kiyoyu gbelge Samsɔn so n shin nɛ e nya eleŋ nɛ efɔl nɛ b ta ŋ kre mbe enɔ nɛ aya na kikɛ tuge to n tɔr fanɛ nyaŋkpaŋfɔl wuso na. 15Samsɔn ka kilgi nɛ e wu kurma be ketayawibi ka dese nɛ e fuu kumo n ta m mɔ Filistiebi na be basa kagboŋ.

16Ndoŋ nɛ Samsɔn nase ketande ere:

“Kurma be ketayawibi

nɛ n ta m mɔ basa kagboŋ;

kurma be ketayawibi

nɛ n ta m mɔ bumo m biti abar so.”

17Samsɔn ka malga loŋ n loge nɛ e ta ketayawibi na n lɛ. Nɛ b nase kakpa na Ramaf Lehi. Kumo be kifito e la Ketayawibi be kepreŋ.

18Achukoŋ ka pɛ Samsɔn ga nɛ e kule Ebɔrɛ ŋ kaŋɛ: “O Enyɛnpe Ebɔrɛ, fo e shin nɛ n tiŋ n ji eleŋ nseŋ tiŋ ŋ kɔ m pɔɔ so. Feeŋ shin nɛ achukoŋ e mɔ ma nɛ nnyamase ere e naŋ ba nya ma m pɛ a?” 19Ndoŋ nna nɛ Ebɔrɛ shin nɛ kefalta pete a lar nchu ashi Lehi ndoŋ. Samsɔn ka nuu nchu na nɛ e naŋ nya eleŋ. Nɛ b nase kechubu na Ɛn Hakkɔre. Kumo be kifito la: ‘Esa nɛ e shu n tre be kechubu.’ Loŋ be kechubu na kraa wɔ Lehi hale nɛ mbre.

20Nfɛ adunyɔ nɛ Samsɔn daŋ juŋkpar Israɛlebi na, ama Filistiebi na e kraa ji kuwura bumo so.

16

Samsɔn nɛ Delaila be asheŋ

1Kachako nɛ Samsɔn yɔ Filistiebi be kadegboŋ ko nɛ baa tre Gaaza na n ya wu sakaleche ko ndoŋ. Ndoŋ nna nɛ e yɔ nɛ e ya tu sakaleche na n dese ŋklade. 2Gaazaebi na ka nu fanɛ Samsɔn ba ndoŋ nɛ b ya kulti kaboŋ na kikɛ n wɔtɔ a jo mo ashi kade na be kabunagboŋ na ase nɛ kare e baa chɛ. Kanyɛ na kikɛ b maŋ yɔ kaplɛkama. Le nɛ b daa fɛ: “Kachipurdidi nɛ anyeeŋ mɔ mo.”

3Samsɔn daŋ dese ndoŋ nna n ya fo kiidiso nseŋ ya pɛ kade na be kabunagboŋ na nɛ kumo be abersobi kikɛ ŋ gbuŋgbuŋ n tia. Kumo be kaman nɛ e maŋ kumo so n deŋi aba so n sulɔ kumo n dii kebee nɛ k shoŋi Hibrɔn na.

4Jemanɛ ko, nɛ Samsɔn ba kaa sha kebichebi ko nɛ baa tre Delaila nɛ e shi efuli na be kaba ko nɛ baa tre Sɔrɛk be Ketaŋɛ na. 5Ndoŋ nna nɛ Filistiebi na be benimu na yɔ kebichebi na kutɔ n ya kaŋɛ mo le: “Wora ania n fule Samsɔn nɛ e ŋini fo ashiri nɛ k wɔ mbe eleŋ nɛ e kɔ ere be kaman nɛ an tiŋ n nya mo m pɛ ŋ kre mo nɛ e maŋ naŋ tiŋ n wora shɛŋ. Anyi alɛ b ekama beeŋ sa fo gbiti be ndarbi kagboŋ nɛ kalfa koŋwule.”

6Ndoŋ nna nɛ Delaila kaŋɛ Samsɔn: “Jande, ŋini ma ashiri nɛ k wɔ fo eleŋ ere be kaman nɛ kananɛ esa beeŋ tiŋ ŋ kre fo nɛ fo maaŋ naŋ tiŋ n wora shɛŋ.”

7Nɛ Samsɔn kaŋɛ mo: “Esa baŋ ta keta be efɔl popɔr ashunu nɛ a maŋ naŋ wɔl ŋ kre ma, k beeŋ shin nɛ ma eleŋ e yɔɔ nɛ ŋ ki fanɛ dimɛdi kikɛ.”

8Ndoŋ nna nɛ Filistiebi be benimu na bar ata be efɔl popɔr ashunu n ba sa Delaila nɛ e ta amo ŋ kre Samsɔn n nase. 9Delaila malɛ daŋ shin nɛ basa ko ba ŋana ebu nɛ mo nɛ Samsɔn daa wɔtɔ to na nna. E ka kre mo n loge nɛ e ponte n tre: “Samsɔn, Filistiebi na e naa ba fo so na!” Samsɔn ka kpa n niŋi to nɛ efɔl na tuge to fanɛ b ka ta jese n fuli edɛ na. B daŋ maŋ tiŋ m pin Samsɔn be eleŋ na be ashiri.

10Ndoŋ nna nɛ Delaila kaŋɛ Samsɔn: “Fo fule ma n shin nɛ ŋ ki ewulpo nna na. Jande kaŋɛ ma kananɛ esa beeŋ tiŋ n wora nseŋ tiŋ ŋ kre fo n nase.”

11Nɛ Samsɔn kaŋɛ: “Nɛ b baŋ ta amamprɔŋ popɔr nɛ b maŋ naŋ ta n wora shɛŋ ŋ kre ma kpakpa, ma eleŋ beeŋ lar ma to nɛ ŋ ki fanɛ dimɛdi kikɛ.”

12Nɛ Delaila ta amamprɔŋ popɔr m ba kre mo. Saŋɛ na so nɛ basa ko ŋana a wɔ ebu na to, nɛ e ponte n tre: “Samsɔn, Filistiebi na e naa ba fo so na!” Samsɔn ka kpa n niŋi to nɛ amamprɔŋ na kikɛ tuge to n shi mbe enɔana so n tɔr fanɛ ejesebi na.

13Ndoŋ nna nɛ Delaila naŋ kaŋɛ: “Samsɔn, fo kraa fule ma a shin nɛ mee ki ewulpo nna na, ŋko? Ŋini ma kananɛ esa beeŋ tiŋ ŋ kre fo n nase.”

Nɛ Samsɔn kaŋɛ mo: “Fo ta ma emin nɛ b far ntuŋ shunuso ere n wɔtɔ kɔrɛ to n lue, nseŋ ta keyir ŋ gbir amo m mata kpakpa; ma eleŋ beeŋ yɔɔ nɛ ŋ ki fanɛ dimɛdi kikɛ.” 14Ndoŋ nna nɛ Delaila lɔlɔ Samsɔn nɛ e di m mel nɛ e pɛ mbe emin na n wɔtɔ kɔrɛ be ejese to n lue amo. Kumo be kaman nɛ e gbir amo m mata egbal so kpakpa nseŋ ponte n tre: “Samsɔn, Filisti be basa na e naa ba fo so na!” Nɛ Samsɔn yeŋi n tiŋi edi to nseŋ gberge mbe emin nɛ keyir na nɛ kɔrɛ na kikɛ m tia nseŋ lara mbe emin.

15Kede be kaman nɛ Delaila kaŋɛ Samsɔn: “Fo yɛ fee sha ma, ama kumo alɛ maŋ shi fo kagbene to. Ale asa nna na fo ka fule ma n shin nɛ ŋ ki ewulpo. Fo alɛ maŋ kaŋɛ ma ashiri nɛ k wɔ fo eleŋ na be kaman.” 16Delaila baŋ ta kesheŋ ere n tɔrɔ Samsɔn lee hale nɛ ebɔl ya lar mo 17nɛ e gben ŋ kaŋɛ mo kashenteŋ na. E yɛ: “B ka kurge ma kikɛ b maŋ naŋ she ma emin ere. Ŋkpal manɛ so, n la Nazarin be esa nna nɛ b ta ma m bɔɔ Ebɔrɛ enɔ. Kachɛ nɛ b baaŋ she ma emin ere nɛ ma alɛ be eleŋ beeŋ lar ma to nɛ ŋ ki esa pɔso fanɛ dimɛdi kikɛ.”

18Delaila ka pin fanɛ kashenteŋ nɛ Samsɔn kaŋɛ mo na, nɛ e shuŋi n tre Filistiebi be benimu na. E yɛ: “Men naŋ ba kela koŋwule ere, ŋkpal manɛ so, e kaŋɛ ma kashenteŋ na naniere.” Ndoŋ nna nɛ Filistiebi be benimu na bɛta m ba nɛ bumo be egbiti nɛ b nase nnɔ fanɛ baaŋ sa Delaila na bɔɔ bumo enɔ. 19Nɛ Delaila ta Samsɔn be kumu n deŋi mbe aya so nseŋ lɔlɔ mo nɛ e di nɛ e shin nɛ Filisti be kanyɛn ko ba she mbe emin nɛ b far ntuŋ ashunu so na. Ndoŋ nna nɛ mbe eleŋ na lar mo to. 20Kumo be kaman nɛ Delaila tre: “Samsɔn, Filistiebi na e naa ba fo so na!”

Nɛ e yeŋi n tiŋi edi to nseŋ yaŋ fɛ mbe kumu to le: “Meeŋ yaŋ kpa n niŋi to n suge ma kumu.” Ama e daa maŋ nyi fanɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na lar mbe kaman.

21Ndoŋ nna nɛ Filisti be basa na ba pɛ mo nseŋ lute mbe anishi. Kumo be kaman nɛ b ta mo n yɔ Gaaza nseŋ ya ta danyaŋ be ŋgbɛlɛbi ŋ kre mo nseŋ shin nɛ e bee ŋin kuboo jembu a kɔr asɔ ashi kabuti to. 22B ka she mo na be kaman nɛ mbe emin na naŋ fara a daŋ.

Samsɔn be luwu be asheŋ

23Kachako nɛ Filistiebi na be benimu na shɛr nɛ b lara sarga n sa bumo be kegbir nɛ baa tre Dagɔn na nseŋ ji bumo be amu. Ŋkpal manɛ so, b yɛ: “Anyi be kegbir e pɛ an doŋ, Samsɔn, n wɔtɔ anyi be enɔana to.”

24Basa na ka baŋ wu mo nɛ

b fara a kpaŋ bumo be kegbir a kaŋɛ le:

“Anyi be kegbir pɔɔ an doŋana so n sa anyi;

an doŋana nɛ b jija anyi be efuli nɛ anyi be asɔ

nseŋ mɔ anyi be basa damta na.”

25Jemanɛ nɛ kamooji luri bumo to ga na nɛ b boŋ to ŋ kaŋɛ: “Men ya keta Samsɔn m ba nɛ e ba deŋi anyi anishito.” Ndoŋ nna nɛ b ya lara Samsɔn kabuti to m ba. Kumo be kaman nɛ b fara a mushe mo a wora mo eyur to.

Eshabɔrɛgboŋ nɛ e daa kɔ lambu nɛ b daa wɔ kumo to a yil na be nferinto nɛ b daŋ ta Samsɔn n yili. 26Ndoŋ nna nɛ Samsɔn kaŋɛ esa nɛ e bee keta mo kekpabi na le: “Lɔŋɛ ma n yili kakpa nɛ meeŋ tiŋ m pɛ eshabɔrɛgboŋ nɛ a kɔ lambu ere to a yil na nɛ ŋ gbasa amo.” 27Basa damta, benyɛn nɛ beche kikɛ, e daŋ bɔlɔ lambu na to hale a ŋin abar a fin kakpa nɛ b yili. Filisti be bewura anu na gba daŋ ti so. Basa ŋgboŋ asa e daa wɔ lambu na be awɔlto. Bumo alɛ kikɛ daa keni Samsɔn nɛ e bee deŋi bumo anishito na nna. 28Ndoŋ nna nɛ Samsɔn kule Ebɔrɛ ŋ kaŋɛ: “Enyɛnpe Ebɔrɛ, jande nyiŋi ma. O Ebɔrɛ, wɔtɔ ma eleŋ kela koŋwule ere nseŋ shin nɛ n tiŋ m bishi Filistiebi ere ma anishi be kechule ere be kuwule.” 29Kumo ba kaman nɛ Samsɔn to m pɛ eshabɔrɛgboŋ anyɔ nɛ a wɔ lambu na be nferinto a kɔ kumo to a yil na to. E daŋ ta enɔ jisa m pɛ kuko to nna nseŋ ta enɔ bena malɛ m pɛ kenyɔsopo to ŋ ŋin amo 30nseŋ ponte ŋ kaŋɛ le: “Shin nɛ ma nɛ Filistiebi ere kikɛ e wu!” E ka malga loŋ n loge nɛ e ta mbe eleŋ kikɛ ŋ ŋin eshabɔrɛgboŋ na nɛ lambu na tɔr benimu na nɛ basa nɛ b wɔ kumo to na kikɛ so m mɔ. Basa nɛ Samsɔn mɔ kachɛ nɛ e wu na daa chɔ bumo nɛ e mɔ jemanɛ nɛ e daa wɔ ŋkpa to.

31Ndoŋ nna nɛ mo kurgepoana nɛ mbe kanaŋ to ebi ba m ba ta mbe kebuni n ya puli mo tuto Manoa be kebeelaŋ be nchaŋ to ashi Zora nɛ Ɛshtaɔl be kefɛato. Nfɛ adunyɔ nɛ Samsɔn daŋ juŋkpar Israɛlebi na.

17

Maika be agbir be asheŋ

1Kanyɛn ko e daa wɔtɔ nɛ baa tre mo Maika nɛ e daŋ chena Efrayim be kepreŋsawule so. 2Kachako nɛ e kaŋɛ mo nio: “Ma e daŋ ta fo gbiti be ndarbi kagboŋ nɛ kalfa nɛ a foe nɛ fo daŋ sho esa nɛ e yuri amo kɔnɔ na. Ma e daŋ yuri amo.”

Nɛ mo nio kaŋɛ: “M pibi, Ebɔrɛ e nɛfa fo!” 3Maika ka bɛta gbiti be ndarbi na n sa mo nio nɛ mo nio kaŋɛ: “Mee ta gbiti ere nna a sa Enyɛnpe Ebɔrɛ na, saŋɛ na so m pibinyɛn beeŋ bɛl kegbir nseŋ ŋalga amo ŋ gbiti kumo nɛ k ki fanɛ gbiti be kegbir. Amoso mee bɛta amo nna a sa fo.”

4Ndoŋ nna nɛ Maika bɛta gbiti be ndarbi na n sa mo nio nɛ mo nio lara amo to be alfa anyɔ n sa gbiti be bɔyɛpo. Nɛ bɔyɛpo na malɛ ta amo n lɔŋɛ kegbir n sa Maika nɛ e ta n yɔ epe.

5Maika ere daa kɔ lambu nna a shuŋ agbir ashi mbe laŋ to. Ŋkpal loŋ so nɛ e ya baa bɔrɛmatapo be piŋi nseŋ fin agbir damta n ti so. Kumo be kaman nɛ e lara mo pibinyɛn ko m buu mo kegbirwura. 6Israɛlebi daa maa kɔ bewura loŋ be jemanɛ na. Ekama daa wora kusɔ nɛ e daa sha nna.

7Livai be yiri to be kabrantiɛbia ko daŋ shi kade nɛ baa tre Bɛtlɛhɛm nɛ k wɔ Juda be efuli so nna 8n lar a fin kakpa nɛ e beeŋ chena. E ta loŋ n ya lar Maika pe ashi Efrayim be kepreŋsawule na so.

9Ndoŋ nna nɛ Maika bishi mo le: “Nnɛ nɛ fo shi?”

Nɛ e yɛ: “Livai be kabuna be esa e la ma nɛ n shi Bɛtlɛhɛm nɛ k wɔ Juda be efuli so. Mee fin kakpa nna nɛ n chena.”

10Ndoŋ nna nɛ Maika kaŋɛ mo: “Tu ma n chena nseŋ ki ma asoetojipo nɛ ma bɔrɛmatapo. Kafɛ kikɛ ma alɛ beeŋ baa ka fo gbiti be ndarbi kudu nsaa sa fo asɔbuuso nɛ ajibi.” 11Nɛ Livai be kabrantiɛbia na shuli nɛ mo nɛ Maika be kachena nɛ Maika ta mo fanɛ mo pibinyɛn gbagba. 12Ndoŋ nna nɛ Maika ta kabrantiɛbia na ŋ ki ashi mbe bɔrɛmatapo mbe laŋ to. 13Kumo be kaman nɛ Maika kaŋɛ: “Naniere bre, ŋkpal Livai be kabuna be esa ka ki ma bɔrɛmatapo so, Enyɛnpe Ebɔrɛ na beeŋ shin nɛ asheŋ e baa nite nɛnɛ a sa ma.”

18

Maika nɛ Dan be mbuna ebi be asheŋ

1Jemanɛ so nɛ Israɛlebi daa maa kɔ bewura na, nɛ Dan be yiri to ebi na malɛ daa fin bumo gbagba be kakpa nɛ baaŋ chena, ŋkpal manɛ so, b daŋ maŋ naaŋ nya bumo gbagba be kapetɛ ashi Israɛl be nnaŋ na to. 2Ndoŋ nna nɛ Dan be basa lara benapo anu nɛ b shi Zora nɛ Ɛshtaɔl fanɛ b yɔ n ya dara kasawule ko m ba. B daŋ keni nnaŋ na to nna n lara basa na nseŋ kaŋɛ bumo le: “Men yɔ n ya dara kasawule na ŋ keni.”

B ka ta n yɔ na nɛ b ya lar Efrayim be kepreŋsawule so nseŋ ya luri Maika be laŋ to n di ndoŋ ŋklade. 3Maika pe ndoŋ nɛ b nu Livai be kabrantiɛbia na be ebɔl nseŋ b pin mo n ya bishi mo le: “Wanɛ e bar fo nfe? Manɛ nɛ fee wora nfe?”

4Nɛ e kaŋɛ bumo kusɔ nɛ Maika wora n sa mo. E yɛ: “E ber ma paa nna nɛ n la mbe bɔrɛmatapo.”

5Ndoŋ nna nɛ b kaŋɛ mo le: “Jande, bishi Ebɔrɛ ŋ keni, asheŋ beeŋ nite nɛnɛ n sa anyi ashi anyi be enite ere to a?”

6Nɛ bɔrɛmatapo na shuli ŋ kaŋɛ: “Men shin nɛ men be ŋgbene e dese menyi, ŋkpal manɛ so, Enyɛnpe Ebɔrɛ na be kagbene fuli menyi be enite na so.”

7Ndoŋ nna nɛ basa anu na ta n yɔ Layish be kade to n ya wu fanɛ ndoŋebi be kebaawɔtɔ baa du fanɛ Sidɔnebi peya nna. Shɛŋ shɛŋ daa maa tɔrɔ bumo ndoŋ. B daa maa ŋana kufu fanɛ kusɔ ko beeŋ wora bumo, amoso shɛŋ be asheŋ maŋ tir bumo.

8Basa anu na ka bɛta n yɔ Zora nɛ Ɛshtaɔl nɛ bumo be basa ya bishi bumo le: “Nuso nɛ asheŋ du ndoŋ?”

9Nɛ b kaŋɛ: “Men shin nɛ an ya kɔ Layishebi na! An wu fanɛ kasawule na walɛ ga. Men sa maŋ shin nɛ an chena nfe jiga nsaa maa wora shɛŋ. Men shin nɛ an wora manaŋ n ya kɔ bumo n sɔ kasawule na. 10Nɛ menyi alɛ gba yɔ ndoŋ menyeeŋ wu fanɛ basa na maa fɛ fanɛ kusɔ ko beeŋ wora bumo. Efuli na malɛ shi ga nsaa kɔ asɔ nɛ anyeeŋ baa sha kebaawɔtɔ to. Ebɔrɛ malɛ e ta amo n sa anyi.”

11Ndoŋ nna nɛ benyɛn alfa ashe nɛ b shi Dan be kabuna kre kena nɛ bumo nɛ bumo be mbia n lar Zora nɛ Ɛshtaɔl. 12B daŋ ya wora bumo be keeyito nna ashi Kiriaf Jeerim nɛ k wɔ Juda be efuli so na. Amoso nɛ hale m ba fo kabre ndoŋ bee ji Dan be keeyito na. 13Nɛ b shi ndoŋ nseŋ ba Maika pe ashi Efrayim be kepreŋsawule so.

14Ndoŋ nna nɛ basa anu nɛ b ya dara kasawule na m ba na kaŋɛ bumo be basa le: “Men nyi fanɛ bɔrɛmatapoana be piŋi nɛ agbirana be yiri yiri nɛ b shɛl amo nseŋ ŋalga gbiti ŋ gbiti amo wɔ nwuana ere be kuko to a? Manɛ nɛ menyee fɛ fanɛ an wora?” 15Nɛ b kilgi n ta n yɔ Livai be kabrantiɛbia na be laŋ to ashi Maika pe nɛ b ya chɔrɔ mo. 16Ndoŋ nna nɛ benapo alfa ashe nɛ b shi Dan be kabuna na bre kilgi n yili laŋ na be kabuna to, 17nɛ basa anu nɛ b ya dara kasawule na ŋ keni na bre luri laŋ na to n ya ta bɔrɛmatapoana be piŋi na nɛ agbirana na. Loŋ be jemanɛ nɛ bɔrɛmatapo na nɛ benapo alfa ashe na yil laŋ na be kabuna to.

18Basa na ka luri Maika be laŋ to n ya ta bɔrɛmatapo be piŋi na nɛ agbirana na nɛ Maika be bɔrɛmatapo na bishi bumo: “Manɛ nɛ menyee wora ere?”

19Ndoŋ nna nɛ b kaŋɛ: “Lo fo kɔnɔ! Sa maŋ malga shɛŋ. Bɛ anyi so nseŋ ba ki anyi be bɔrɛmatapo nɛ esa nɛ e beeŋ baa ji anyi asoe to. Fo kaa bee shuŋ Israɛl be kabuna fanɛ bɔrɛmatapo maŋ bɔ kebaashuŋ kanaŋ koŋwule a?” 20Nɛ bɔrɛmatapo na be kagbene fuli mo nɛ e sɔ bɔrɛmatapo be piŋi na nɛ agbirana na nseŋ tu basa na a yɔ. 21Ndoŋ nna nɛ b kilgi n shin nɛ bumo be mbia nɛ asɔbɔya nɛ mpetɛsɔ kikɛ juŋkpar nɛ bumo alɛ bɛ so.

22B yɔ nna n wora kashiŋ pɔɛŋ nɛ Maika kela n tre mbe bechenashapo fanɛ b ba chɛ mo to n ju Dan be yiri to ebi na m pɛ. Ndoŋ nna nɛ b ju bumo a yɔ nɛ b ya pɛ, 23nseŋ fara a boŋ to a tre Danebi na nɛ b kilgi m bishi Maika le: “Manɛ e kɔ fo? Manɛ e ba nɛ fo keta basa damta le m bɛ fo kumu so loŋ?”

24Nɛ Maika kaŋɛ: “Men ta ma agbirana nɛ ma bɔrɛmatapo a yɔ nsaa bishi ma fanɛ manɛ e kɔ ma a? M maŋ naa kɔ shɛŋ nna na!”

25Ndoŋ nna nɛ Dan be yiri to be basa na kaŋɛ: “Sa maa malga a kesar anyi. Fo baŋ shin nɛ an nya agbo, fo nɛ fo kanaŋ kikɛ beeŋ wu.” 26Danebi na ka malga loŋ n loge nɛ b kilgi a yɔ. Maika ka wu fanɛ mbe eleŋ maŋ fo bumo peya so nɛ e bɛta n yɔ epe.

27Danebi na ka suge Maika be agbirana nɛ mbe bɔrɛmatapo na be kaman, nɛ b yɔ nɛ b ya kɔ kade nɛ baa tre Layish nɛ kumo to be basa maa tuge asheŋ to na kena. Etokobi nɛ b ta n ya kɔ bumo nseŋ chɔɔ bumo be kade na. 28Esa kikɛ daa maŋ wɔtɔ nɛ e sɔ bumo n yige, ŋkpal manɛ so, bumo nɛ Sidɔnebi daŋ barga abar nna ga nɛ bumo alɛ nɛ basa kikɛ daa maŋ naa ji kekurge kikɛ. Bumo be kade na malɛ daa wɔ ketaŋɛ nɛ k dese m mata Bɛf Rehɔb na nna.

Kumo be kaman nɛ Dan be yiri to be basa na lɔŋɛ kade na m pɔr n chena ndoŋ, 29nseŋ chɛrga kumo be ketre Layish na nseŋ ta bumo nananyɛn nɛ e daa la Jeekɔb pibinyɛn na be ketre, Dan, n nase kumo. 30Ade be kaman nɛ Dan be yiri to be basa na yuu agbirana na a shuŋ amo nɛ Jonatan nɛ mbe kaman to ebi ki bumo be bɔrɛmatapoana hale n ya fo jemanɛ nɛ bumo doŋana ba kɔ m pɔɔ bumo so nseŋ tintiŋ bumo n yɔ efuli pɔtɛ wɔfɔ ko so. Jonatan ere daa la Mosis pibinyɛn nɛ baa tre Gɛshɔm na be kenana nna. 31Jemanɛ nɛ Ebɔrɛ be wajɛbu na daa wɔ Shilo nɛ Israɛl be basa kikɛ daa shuŋ Ebɔrɛ kumo to na, nɛ Maika be agbirana ere bre wɔ Dan be yiri to ebi kutɔ nɛ baa shuŋ amo.

19

Livainyɛn ko nɛ mo jipo be asheŋ

1Pɔɛŋ nɛ bewura fara a ji kuwura ashi Israɛl be efuli so na, Livai be yiri to be kanyɛn ko e daa wɔ kakpa wɔfɔ ko ashi Efrayim be kepreŋsawule so nseŋ ya ta ejipoche ashi kade nɛ baa tre Bɛtlɛhɛm nɛ k wɔ Juda be efuli so na. 2Ama ejipoche na daa maa ji kashenteŋ a sa kanyɛn na. E daŋ yige mo nna nseŋ bɛta n yɔ mo tuto pe ashi Bɛtlɛhɛm n ya kaa wɔ ndoŋ afɔl ana. 3Ndoŋ nɛ kanyɛn na yɔ nɛ e ya mata eche na m bɛta mo m ba. E daŋ keta mbe kayɛrbi nɛ ekurma anyɔ nna n yɔ. B ka ya fo, nɛ eche na keta kanyɛn na n yɔ mo tuto be laŋ to. Keche na mo tuto ka wu kanyɛn na nɛ e sɔ mo kagbenefuliso. 4Eche na mo tuto na daa maa sha fanɛ kanyɛn na e bɛta n yɔ kakpa nɛ e shi m ba. Amoso nchɛ asa nɛ e daŋ ji ndoŋ, nɛ mo nɛ mo shanyɛn bee ji a nuu.

5Kachɛ nasopo na be kachipurso nɛ bumo kikɛ wule ŋ koso nɛ Livai be kanyɛn na nɛ mo jipoche na fara a bela ase nɛ b yɔ. Ama le nɛ eche na mo tuto kaŋɛ mo: “Shin nɛ b wora ajibi nɛ fo ji pɔɛŋ nsaa yɔ. A daga fo ka nya eleŋ a yɔ.” 6Ndoŋ nna nɛ bumo benyɛn anyɔ na chena n ji nseŋ nuu. Kumo be kaman nɛ eche na mo tuto kaŋɛ mo le: “Jande, di nfe kanyɛ ere n ji fo kumu ŋklade.” 7Livai be kanyɛn na ka naŋ koso nɛ e yɔ, nɛ eche na mo tuto naŋ lɔlɔ mo fanɛ e naaŋ di ndoŋ kanyɛ koŋwule n ti so. 8Kumo be ŋklade, kachɛ nusopo na be kachipurdidi, nɛ e naaŋ bela ase nɛ e yɔ, nɛ eche na mo tuto naaŋ kaŋɛ: “Ber kɔnɔ pɔɛŋ. Jo nɛ kapaso e fo!” Ndoŋ nna nɛ bumo benyɛn anyɔ na naaŋ tu abar n ji.

9Livai be kanyɛn na nɛ mo jipoche na nɛ kayɛrbi na ka koso nɛ b yɔ nɛ eche na mo tuto na naŋ kaŋɛ: “Keni, epeŋi tɔr nna na. Men maaŋ fo kaplɛkama nɛ kanyɛ e biri. Men dese n ji men be amu. Echefo kachipurdidi nɛ men baa yɔ epe.” 10-11Ama kanyɛn na daa maŋ naa sha kedi ndoŋ, nɛ mo nɛ mo jipoche nɛ bumo be kayɛrbi kre asɔ n deŋi ekurma anyɔ na so nseŋ fara a yɔ. B ka ya kaa fo kade nɛ baa tre Jebus, kumo koŋwule na e la Jerusalɛm na, nɛ kaase bee fo. Nɛ kanyɛn na be kayɛrbi na kaŋɛ mo le: “Men shin nɛ an dese Samsɔn be basa ere kutɔ n wushi.”

12-13Nɛ mo nyɛnpe kaŋɛ: “Ayai. Anyi maaŋ dese basa nɛ b maŋ la Israɛlebi ere be kade to. Anyeeŋ baa yɔ kade nɛ baa tre Gibiya na ŋko Rama, n ya dese amo be kuko to n wushi.” 14Ndoŋ nna nɛ b baŋ Samsɔn so a yɔ. B ka ya ka fo Gibiya nɛ k wɔ Bɛnjamin be yiri be kasawule so na nɛ epeŋi tɔr kuraa. 15Nɛ b gbɛ nɛ b ya dese ndoŋ. Ndoŋ nna nɛ b yɔ kade na to n ya chena kelɔnɛ so, ama esa kama daŋ maŋ keta bumo n luri mbe laŋ to n ya sa bumo edesekpa.

16Jemanɛ nɛ b tase kelɔnɛ na so na nɛ kanyɛnnimubi ko shi ndɔ to a ba. Mo alɛ daa la esa nɛ e shi Efrayim be kepreŋsawule so nna nseŋ ba chena Gibiya ndoŋ. 17Kanyɛnnimubi na ka wu befɔ na kelɔnɛ na so na nɛ e bishi bumo: “Nnɛ nɛ men shi? Nnɛ nɛ menyee yɔ?”

18Nɛ Livai be kanyɛn na kaŋɛ le: “An shi Bɛtlɛhɛm nɛ k wɔ Juda be efuli so nna nsaa yɔ kade wɔfɔ ko nɛ k wɔ Efrayim be kepreŋsawule so. Ndoŋ nɛ an wɔ. An ba choŋ Bɛtlɛhɛm nɛ k wɔ Juda nna nseŋ bɛta a choŋ kakpa nɛ baa shuŋ Enyɛnpe Ebɔrɛ na. Esa kama malɛ maŋ sɔ anyi n wɔtɔ mbe laŋ to. 19Anyi alɛ kɔ afitiri nɛ an sa anyi be ekurma anyɔ ere nseŋ naa kɔ anyi gbagba be ajibi nɛ anyeeŋ ji nseŋ dese. Shɛŋ maŋ tir anyi.”

20Nɛ kanyɛnnimubi na malɛ kaŋɛ le: “Men bela a ba ma laŋ to. Meeŋ keni menyi so. A maŋ daga fanɛ men dese kelɔnɛ so nfe ŋklade.” 21Ndoŋ nna nɛ e keta bumo n yɔ mbe laŋ to nseŋ ya sa ekurma na ajibi. E ka sa bumo nchu nɛ b bɛr n loge nɛ b ji ajibi.

22Jemanɛ nɛ baa ji na nɛ kade na to be basa lubi ba kulti laŋ na n wɔtɔ nseŋ fara a ŋmea kukuloŋ na a ponte to a kaŋɛ kanyɛnnimubi na le: “Shin nɛ kanyɛn nɛ fo keta m ba fo laŋ to na e lar m ba! Anyee sha kedi mo keche nɛ kenyɛn nna!”

23Ndoŋ nna nɛ kanyɛnnimubi na lar n ya kaŋɛ bumo le: “Ayai, n teriana! Men jande, men sa maŋ wora le be kesheŋ lubi ere. Kanyɛn ere la ma efɔ nna. 24Men keni, m pibiche nɛ e maŋ nyi enyɛn nɛ kanyɛn na malɛ be ejipoche nde. Meeŋ ta bumo n lar n sa menyi nɛ men wora bumo kusɔ kama nɛ menyee sha. Ama kanyɛn ere bre men sa maŋ wora mo ŋaba be asheŋ ere kikɛ!”

25Ama basa na kini kenu kanyɛnnimubi na be kamalga na. Nɛ Livai be kanyɛn na lara mo jipoche na kowu n sa bumo nɛ b pur mo nseŋ wora mo kananɛ baa sha hale nɛ kare ya chɛ. 26Kare ka chɛ kachipurdidi nɛ kache na ba tɔr kanyɛnnimubi na be laŋ na be kabuna to n dese hale nɛ epeŋi ba lar mo so.

27Livai be kanyɛn na ka koso kachipurso na m bugi kabuna nɛ e wu mo jipoche na nɛ e wu a dese kabuna to nɛ mbe enɔ deŋ kabunabi so. 28Nɛ kanyɛn na kaŋɛ le: “Koso nɛ an yɔ!” Ama ejipoche na maŋ tuge shɛŋ. Ndoŋ nna nɛ kanyɛn na ta ejipoche na n deŋi kurma so nseŋ pɛ epe be akpa.

29E ka ya fo epe nɛ e ta kasaŋɛ ŋ kuya eche na to ntuŋ kuduanyɔ nseŋ ta amo n chige n sa Israɛl be eyiri kudu anyɔ na kikɛ. 30Esa kama nɛ e wu kache na be eyur be kaba na kooba nna nseŋ kaŋɛ le: “Anyi maŋ naŋ wu ŋko n nu le be kesheŋ ere kikɛ! Yili kachɛ nɛ Israɛl be basa shi Ijipt be efuli so m ba nfe kikɛ, le be kesheŋ maŋ naŋ wora kikɛ! A daga fanɛ an fɛ kumo be asheŋ nseŋ wora kusɔ ko. Manɛ bre nɛ anyeeŋ wora?”

20

Israɛlebi ka kɔ Bɛnjaminebi kena be asheŋ

1Israɛl be basa nɛ b shi Dan be kasawule nɛ k dese kelargato be esoso be kaba so n ya fo Bɛshiba be kasawule nɛ k wɔ kelargato be kaseto be kaba so na, n ta bumo nɛ b shi Giliad be kasawule nɛ k wɔ Jɔɔdan be lɔr na be epeŋilarkpa be kaba so na kikɛ n ti so ka nu kesheŋ na nɛ b lar fanɛ esa koŋwule m ba shɛr Enyɛnpe Ebɔrɛ na be anishito ashi Mizpa. 2Israɛl be eyiriana na be benimuana kikɛ daa wɔ Ebɔrɛ be basa be nshɛr ere to nna. Benapo nɛ baa nite ayaso daa wɔ ŋgboŋ alfa ana. 3Bɛnjamin be yiri to be basa gba daŋ nu fanɛ Israɛl be basa daŋ shɛr ashi Mizpa nna. Ama bumo ere daŋ maŋ yɔ nshɛr na to.

Eyiriana na be benimuana na ka gama n loge, nɛ Israɛl be basa na bishi Livai be kanyɛn na le: “Kaŋɛ anyi, nuso nɛ le be kesheŋ lubi ere wora?”

4Ndoŋ nna nɛ Livai be kanyɛn nɛ b mɔ mo jipoche na kaŋɛ: “Ma nɛ n jipoche e yɔ kade nɛ baa tre Gibiya na ashi Bɛnjamin be kasawule so nɛ an ya dese ŋklade. 5Nɛ Gibiya be benyɛn ba kulti laŋ nɛ an daa wɔ kumo to kanyɛso na. B daŋ kre kemɔ ma nna, ama b ka maŋ nya ma so nɛ b pur n jipoche na nɛ e wu. 6Ŋkpal b ka wora le be kesheŋ lubi nɛ k maŋ daga ere so nɛ ŋ kuya n jipoche na be kebuni to n ta kumo n chise Israɛl be eyiri kudu anyɔ na. Nɛ yiri kama nya mbe eblaŋ na be kuko. 7Menyi nɛ men shɛr nfe ere kikɛ la Israɛl be basa nna. Manɛ e daga fanɛ an wora demu ere to?”

8Nɛ basa na kikɛ kpa n niŋi to kɔnɔkoŋwuleso ŋ kaŋɛ le: “Anyi be ekama maa bɛta a yɔ epe. Ayai, ekoŋwule kama gba maaŋ bɛta n yɔ mo pe. 9Kusɔ nɛ anyeeŋ wora Gibiya be basa na e la fanɛ anyeeŋ to beri nna n lara benyɛn ko nɛ b ya kɔ bumo kena. 10Israɛl be yiri to be basa kikɛ beeŋ lara basa kalfa to be basa kudu nɛ b baa sa benapo na ajibi. Benapo nɛ b ka na malɛ beeŋ yɔ n ya gberge Gibiya be basa na kusoe ŋkpal mbushusheŋ nɛ b wora Israɛl be efuli so na so.” 11Ndoŋ nna nɛ benyɛn nɛ b wɔ Israɛl to na kikɛ wora kɔnɔkoŋwule n shuli so fanɛ Gibiya be basa na daga kasogberge.

12Kede be kaman nɛ Israɛl be eyiriana na kikɛ shuŋi basa Bɛnjamin be yiri to be basa be efuli kikɛ so ŋ kaŋɛ: “Menyi basa jiga ere! Manɛ be kesheŋ lubi nɛ men wora loŋ? 13To, men fin basa nɛ b wora loŋ ashi Gibiya na n sa nɛ an mɔ bumo nɛ kulubi na e lar Israɛl be efuli so.”

Ama Bɛnjamin be yiri to be basa na kini kenu n sa bumo braana Israɛl be basa na nna; 14nɛ bumo be benyɛn shi bumo be ndeana kikɛ to m ba Gibiya nɛ b ba kɔ bumo braana Israɛlebi kena. 15Benapo ŋgboŋ adunyɔ nɛ ashe nɛ Bɛnjamin be yiri to ebi daŋ tre bumo be ndeana kikɛ to m ba. Kumo be kaman nɛ Gibiya be basa malɛ gama benyɛn alfa ashunu nɛ b nyi kena to nɛnɛ. 16Bumo be benapo na to be benyɛn alfa ashunu nɛ bumo be ekama beeŋ tiŋ n ta ketababu ŋ kpa kejembu n nya kusɔ nɛ e maŋ to kumo m paŋ, nɛ b daŋ lara.

17Israɛl be eyiri na to be basa nɛ b ka na malɛ daŋ gama benapo ŋgboŋ alfa ana nɛ b nyi etokobi be keta ŋ kɔ nna. Bumo be ekama malɛ daa la ekɔpo nɛ e nyi kena to nɛnɛ nna.

18Kumo be kaman nɛ Israɛl be basa na yɔ kakpa nɛ baa shuŋ Ebɔrɛ ashi kade nɛ baa tre Bɛtɛl na n ya kule Ebɔrɛ m bishi: “Yiri mo e naaŋ juŋkpar anyi n ya kɔ Bɛnjamin be yiri to ebi na kena?”

Nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na kaŋɛ: “Juda be yiri to be basa e naŋ juŋkpar.”

19Kare ka chɛ kachipurso nɛ Israɛl be basa na ya wora bumo be keeyi to a taga to Gibiya. 20Kumo be kaman nɛ b wora shiriya n lar n yɔ nɛ b ya kɔ Bɛnjamin be benapo, nseŋ shin nɛ bumo be benapo yili n shoŋi Gibiya. 21Ndoŋ nna nɛ Bɛnjamin be benapo na lar kade na to m ba kɔ Israɛl be benapo na. Ta a ba kapaso nɛ b teŋ mɔ Israɛl be benapo ŋgboŋ adunyɔ nɛ anyɔ. 22-23Ndoŋ nna nɛ Israɛl be basa na yɔ kakpa nɛ baa shuŋ Ebɔrɛ na n ya shu Enyɛnpe Ebɔrɛ na be anishito hale nɛ kaase fo. Nɛ b naŋ bishi Enyɛnpe Ebɔrɛ na le: “A daga fanɛ an naŋ bɛta n ya kɔ an kurgepoana Bɛnjamin be basa na a?”

Nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na kaŋɛ: “Mm, men bɛta n yɔ!”

Ndoŋ nna nɛ Israɛl be benapo na naŋ nya keleŋto nseŋ ya yili mboŋ nɛ b daŋ yili kachɛ sososo na 24ŋ kre n ya tu Bɛnjamin be benapo na kachɛ nyɔsopo na. 25Ndoŋ nna nɛ Bɛnjamin be benapo naŋ lar Gibiya to n tu bumo kela nyɔsopo. Israɛl be benapo nɛ b daa kɔ kena ga na be basa ŋgboŋ kuduaburwa nɛ b mɔ loŋ be kachɛ nyɔsopo na.

26Ndoŋ nna nɛ Israɛl be basa na kikɛ yɔ Bɛtɛl, kakpa nɛ baa shuŋ Ebɔrɛ na, n ya shu ga a maŋ ji shɛŋ ashi Enyɛnpe Ebɔrɛ be anishito hale nɛ epeŋi ya tɔr. Kaase ka fo nɛ b lara esarga chɔɔso nɛ kɔnɔkoŋwule be esarga n sa Enyɛnpe Ebɔrɛ na a fin mbe nɛfa. 27Ebɔrɛ be kɔnɔkoŋwule be ŋkre be deka na daa wɔ Bɛtɛl nna nɛ Ɛɛrɔn mo nanabi nɛ baa tre Finihas nɛ mo tuto la Eliaza na daa keni kumo so ndoŋ. 28Nɛ Israɛl be basa na naŋ bishi Enyɛnpe Ebɔrɛ na le: “An naaŋ bɛta n ya kɔ Bɛnjamin be basa nɛ b la an kurgepoana na kena ŋko an sa maŋ naŋ yɔ?”

Nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na kaŋɛ le: “Men yɔ! Echefo bre meeŋ shin nɛ men kɔ m pɔɔ bumo so.”

29Ndoŋ nna nɛ Israɛl be benapo na be beko ya ŋana m pugi ŋ kulti Gibiya n wɔtɔ. 30Kachɛ sasopo na nɛ b shin nɛ bumo be benapo koso nɛ b tu Bɛnjamin be benapo ŋ kɔ ashi Gibiya fanɛ kananɛ b daŋ wora na. 31Ndoŋ nna nɛ Bɛnjamin be benapo na lar kade na to a yɔ nɛ b ya kɔ Israɛl be benapo na kena, nɛ Israɛl be benapo na kute a shile a laŋɛ kaman nɛ b ju a buu so. Bɛnjamin be benapo na daŋ mɔ Israɛl be benapo na be basa adesa nna ashi kupuŋ to nɛ ekpa nɛ k dese Bɛtɛl nɛ Gibiya be kefɛato na so.

32Kusɔ nɛ Bɛnjamin be basa na daa kaŋɛ e la: “An yaa pɔɔ bumo so nna na.”

Nɛ Israɛl be benapo na malɛ kaŋɛ le: “Men shin nɛ an bɛta a shile nseŋ fule bumo n lar kade na to n yɔ ekpa to.”

33Kumo be kaman nɛ Israɛlebi be benapo nɛ b bɛta a shile na ya gama abar so ashi Baal Tama, nɛ bumo nɛ b ŋana m pugi Gibiya be epeŋitɔrkpa na malɛ lar a ba. 34Nɛ Israɛl be benapo kpakpaso fanɛ basa ŋgboŋ kudu kilgi n tu Gibiyaebi na nɛ kena na ki kena kpakpaso. Bɛnjaminebi na daa maŋ nyi fanɛ bumo be kemur be jemanɛ baa fo nna na. 35Ndoŋ nna nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na shin nɛ Israɛlebi na pɔɔ Bɛnjamin be benapo so. Bɛnjamin be benapo ŋgboŋ adunyɔ nɛ anu nɛ kalfa koŋwule nɛ Israɛl be benapo na mɔ loŋ be kachɛ na. 36Ndoŋ nɛ Bɛnjaminebi na pin fanɛ b kɔ n tɔr kashenteŋto.

Kananɛ Israɛlebi na kɔ m pɔɔ so be asheŋ

Israɛl be benapo nɛ b shi ga nseŋ daŋ bɛta a shile jemanɛ nɛ Bɛnjaminebi na daa bɛ bumo so na daa wora loŋ nna ŋkpal b ka nyi bumo braana ka ŋana m pugi ŋ kulti Gibiya be kade na be asheŋ so. 37Israɛl be basa nɛ b daŋ ŋana m pugi na daŋ nya manaŋ n shile n luri Gibiya be kade na to nna m pesaŋ to a mɔ basa na kikɛ. 38Israɛl be benapo na nɛ bumo nɛ b daŋ ŋana m pugi na daŋ kre nna n yili fanɛ b kaŋ luri kade na to b nya edɛ n wɔtɔ nwuana to, 39saŋɛ na so nɛ b baŋ wu edishi na nɛ bumo alɛ e kilgi n tu Bɛnjamin be benapo na a kɔ.

Le be jemanɛ ere nɛ Bɛnjamin be benapo na tia mɔ Israɛlebi na be beko. B daŋ mɔ basa beeŋ wora fanɛ basa adesa. Kusɔ nɛ Bɛnjaminebi na daa kaŋɛ e la fanɛ: “An yaa pɔɔ bumo so fanɛ kananɛ an daŋ wora sososo be kena na to na nna.” 40Ama edishi na ka kaa n dii awɔlto nɛ Bɛnjamin be basa na kilgi ŋ keni n wu edishi ka bee kaa bumo be kade na to a yɔ awɔlpa so. 41Ndoŋ nna nɛ Israɛl be benapo na kilgi n tu bumo nɛ kufu pɛ Bɛnjamin be benapo na, ŋkpal manɛ so, b wu fanɛ baa shin nɛ b mur nna na. 42Nɛ b fara a shile Israɛl be benapo na kutɔ a yɔ keshishɛrsawule na ase. Ama b daa maŋ tiŋ n shile kena na ŋkpal manɛ so Israɛl be benapo nɛ b chɔɔ kade na nseŋ bɛta a ba na daŋ kuŋ bumo ekpa nna m mɔ bumo. 43Israɛl be benapo na daŋ kulti Bɛnjamin be basa na nna n wɔtɔ nseŋ daŋ ju m buu bumo so m mɔ bumo hale n ya lar Gibiya be epeŋilarkpa be kaba so. 44Bɛnjamin be benapo kpakpaso ŋgboŋ kuduaburwa nɛ b daŋ mɔ. 45Jemanɛ nɛ b kilgi a shile a yɔ keshishɛrsawule nɛ k dese a laŋɛ Rimmɔn be kefalta na ase na nɛ Israɛlebi na mɔ basa ŋgboŋ anu n lɛ ekpa na to. Kumo be kaman nɛ Israɛlebi na kraŋ ju m buu bumo nɛ b ka na so hale n ya lar Gidɔm n ya mɔ basa ŋgboŋ anyɔ n ti so.

46Bɛnjamin be benapo kpakpaso, nɛ baa kɔ kena ga na be basa ŋgboŋ adunyɔ nɛ anu e daŋ wu loŋ be kachɛ na. 47Bumo be basa alfa ashe nawule e nya n shile n yɔ keshishɛrsawule nɛ k dese a laŋɛ Rimmɔn be kefalta na ase n ya ŋana ndoŋ afɔl ana. 48Ade be kaman nɛ Israɛlebi na kilgi m bɛta n yɔ Bɛnjaminebi na be nde to n ya mɔ amo to be basa nɛ asɔbɔya kikɛ nseŋ chɔɔ kusɔ kama kuraa.

21

Bɛnjaminebi ka nya beche be asheŋ

1Israɛlebi na daŋ bɔ ntaŋ nna n sa Enyɛnpe Ebɔrɛ na ashi Mizpa ŋ kaŋɛ: “Anyi be ekama e sa maŋ kaŋ ta mo pibiche n sa Bɛnjamin be kabuna be enyɛn kikɛ nɛ e ta ŋ ki mbe eche.”

2Israɛlebi na daŋ ta kagbenejija nna n yɔ Bɛtɛl n ya shu ŋ ŋini Ebɔrɛ hale nɛ kaase ya fo. 3Le nɛ b daa shu a kule Ebɔrɛ a kaŋɛ: “O Enyɛnpe, Israɛl be Ebɔrɛ, manɛ e ba nɛ le tu anyi? Manɛ nna nɛ Israɛl be yiri ko bee shin nɛ k mur?”

4Kare ka chɛ kachipurdidi nɛ basa na pɔr bɔrɛsure nseŋ lara esarga nɛ a bee par Ebɔrɛ nsaa bar bumo alɛ nɛfa.

5Kede be kaman nɛ Israɛlebi na bishi abar le: “Israɛl be yiri mo e daŋ kini keba shɛr Enyɛnpe Ebɔrɛ na be anishito jemanɛ nɛ an daŋ tre nshɛr ashi Mizpa na?” Ŋkpal manɛ so, b daŋ bɔ ntaŋ nna fanɛ yiri kama nɛ k kini keshɛr Enyɛnpe Ebɔrɛ na be anishito ashi Mizpa daga luwu nna.

6Israɛlebi na daŋ shu nna ga ŋkpal bumo kurgepoana Bɛnjaminebi na so. B yɛ: “Israɛl be yiri koŋwule ko bee shin nɛ k mur nna na. 7Nuso nɛ anyeeŋ wora n nya beche n sa Bɛnjamin be benyɛn nɛ b ka ere. Ŋkpal manɛ so, an nase kɔnɔ Enyɛnpe Ebɔrɛ na be anishito fanɛ ekama e sa maŋ kaŋ sa bumo mo pibiche nɛ b ta ŋ ki bumo be beche.” 8Nɛ b naŋ laŋɛ m bishi: “Israɛl be eyiri na to be kabuna mo e maŋ shɛr Enyɛnpe Ebɔrɛ na be anishito ashi Mizpa?” Ndoŋ nɛ b wu fanɛ esa kama daŋ maŋ shi Jabesh ashi Giliad m ba nshɛr na to. 9Ŋkpal manɛ so, b ka daa karga basa na b wu fanɛ esa kikɛ maŋ shi ndoŋ m ba.

10Ndoŋ nna nɛ bumo nɛ b shɛr na ta kubɔya n shuŋi benapo ŋgboŋ kudu anyɔ ashi Jabesh Giliad fanɛ b ya mɔ basa nɛ b wɔ ndoŋ na kikɛ, beche nɛ mbia kikɛ. 11Kusɔ nɛ b kaŋɛ benapo na nde: “Kusɔ nɛ menyeeŋ wora nde. Men ya mɔ benyɛn kikɛ nɛ beche kama nɛ b nyi benyɛn nseŋ yige beche nɛ b maŋ naŋ pin benyɛn na bre.” 12B ka yɔ nɛ b ya wu fanɛ mbichesobi alfa ana e maŋ nyi benyɛn ashi Jabesh Giliad ndoŋ, nɛ b pɛ bumo m ba Shilo nɛ k wɔ Keenan be efuli so, kakpa nɛ b daa wɔ na.

13Kumo be kaman nɛ Israɛlebi kikɛ shuŋi Bɛnjaminebi na kutɔ ashi Rimmɔn be kefalta na ase a fin bumo nɛ bumo be nferinto be kayurwushi. 14Ndoŋ nna nɛ Bɛnjaminebi na bɛta m ba, nɛ b ta Jabesh Giliad be beche nɛ b daŋ maŋ mɔ na n sa bumo, ama beche na daŋ maŋ fo bumo kikɛ.

15Basa na daŋ shu n sa Bɛnjaminebi na nna ga ŋkpal Enyɛnpe Ebɔrɛ na ka daŋ shin nɛ kabuna ko daa sha kemur na so. 16Nɛ benimu nɛ b daa wɔ nshɛr na to na kaŋɛ: “Bɛnjamin be yiri to be basa maŋ naa kɔ beche nna na. Nɛ nuso nɛ anyeeŋ wora n nya beche n sa bumo be benyɛn nɛ b ka ere? 17A daga Bɛnjaminebi nɛ b ka ere gba ka nya basa nɛ baaŋ ji bumo be kapetɛ, saŋɛ na so Israɛl be kabuna kama maaŋ mur. 18Anyi maaŋ tiŋ n ta anyi be bibiche n sa bumo ŋkpal ntaŋ nɛ a m bɔ fanɛ: ‘Kɔnɔsho e baa wɔ esa kama nɛ e beeŋ sa Bɛnjamin be kabuna be esa kikɛ eche so.’ ” 19Kumo be kaman nɛ b bar le be nfɛra ere: “Enyɛnpe Ebɔrɛ na be kafɛ kafɛ be kachɛgboŋ na maaŋ naŋ chɛr nɛ b ji kumo ashi kade nɛ baa tre Shilo na.” Shilo daa dese kakpa nɛ baa tre Bɛtɛl na be kelargato be esoso be kaba so, nɛ Lebona be kelargato be kaseto be kaba so nna. Kumo alɛ nseŋ naa dese ekpa nɛ k wɔ Bɛtɛl nɛ Shɛkɛm be kefɛato be epeŋilarkpa na. 20Nɛ benimu na kaŋɛ Bɛnjamin be basa na le: “Men ya ŋana ndibi sɔrso be adɔana to a jo. 21Saŋɛ na so nɛ Shilo be mbichesobi na kaŋ lar a cha kachɛgboŋ achɛ na, nɛ men lar adɔana na to nɛ men be ekama e pɛ eche katiŋso n yɔ mo pe nɛ e ya ki mbe eche ashi Bɛnjamin be kasawule so. 22Bumo tutoana ŋko bumo siponyɛnana kaŋ ba bile asheŋ n sa anyi, anyeeŋ kaŋɛ bumo: ‘Men wu anyi kuwɔr nseŋ chɛ bumo to, ŋkpal manɛ so, an daa maŋ nya beche kena na to n sa bumo kikɛ. Menyi alɛ gbagba ka maŋ ta menyi be bibiche na n sa bumo so, kumo be kulubi maa gbiti menyi.’ ” 23Kusɔ nɛ Bɛnjaminebi na daŋ wora e la fanɛ mbichebi na ka ba kaa cha na, nɛ benyɛn na be ekama lar m ba fuu eko n yɔ n ya ta mo ŋ ki mbe eche. Kumo be kaman nɛ b bɛta n yɔ bumo be kasawule so n ya lɔŋɛ bumo be ndeana m pɔr n chena.

24Jemanɛ na so nɛ Israɛlebi na malɛ gba teŋ lar ndoŋ n yɔ bumo be nsawule so n ya chena mbuna mbuna so.

25Israɛlebi daa maa kɔ bewura loŋ be jemanɛ na. Ekama daa wora kusɔ nɛ k par mo nna.