ANEBI AIZAAYA
BE KAWƆL
11Kubɔya nɛ Ebɔrɛ lara ŋ ŋini Aizaaya, nɛ e la Amɔz pibinyɛn, a laŋɛ Juda be efuli nɛ kadegboŋ nɛ baa tre Jerusalɛm na be kaplɛa so jemanɛ nɛ Uziya nɛ Jotam nɛ Ahaz nɛ Hɛzekaya daa ji kuwura Juda be efuli so na, e wɔ kawɔl ere to na.
Ebɔrɛ ka fɛa mbe basa so be asheŋ
2Ndoŋ nna nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ naŋ kaŋɛ: “Basa nɛ b wɔ ebɔrɛso nɛ kasawule so kikɛ e kaŋ asoe n nu kusɔ nɛ mee kaŋɛ ere! Mbia nɛ m bela e kilgi a kɔ ma na. 3Ana nɛ ekurma nyi basa nɛ b wɔ bumo nsaa bela bumo. Ama ma basa, Israɛlebi, bre maŋ nyi ma. B maa pin asheŋ to gba kuraa.”
4Asheŋ maaŋ nyalɛ n sa fo efuli lubi nɛ fo basa wora alubi damta nsaa nyi fanɛ b wora n da so ere. Men kini Enyɛnpe Ebɔrɛ nɛ e la Israɛl be Ebɔrɛ cheembi na nseŋ pal kaman n sa mo. 5Manɛ nna nɛ menyi kraa maa sa mo kashuli? Menyee sha kasogberge nna n ti so a? Israɛl be basa, k du fanɛ menyi be amu so kikɛ du fanɛ a ka wora achuu nna nɛ kulɔ malɛ wɔ menyi be ŋgbene kikɛ to nɛ nfɛra kikɛ to. 6K du fanɛ yili menyi be amu so m ba fo aya so, menyi be eyurana be kaplɛkama kɔ alɔ nna. Men pɛge so nna n wora achuu ama menyi alɛ maa sha esa kikɛ malɛ ka fɔr amo nseŋ wɔtɔ amo kudur ŋko ŋ kre amo so.
7Menyi be efuli na kikɛ mur nɛ esa kikɛ maŋ naa wɔ kumo so nɛ kumo be ndegboŋana na chɔɔ a dese fuloŋ. Men yil a keni nna nɛ befɔ ta menyi be kasawule nseŋ mur kusɔ kama cheche. 8Jerusalɛm nawule e ka fanɛ kudɔ to be kubuu na, nɛ bedoŋ malɛ kre kena m ba kulti kumo n wɔtɔ. 9Nɛ Enyɛnpetale Ebɔrɛ na daŋ maŋ shin nɛ basa na be beko ji efute, ndafanɛ Jerusalɛm gba mur cheche fanɛ kananɛ nde nɛ baa tre Sodɔm nɛ Gomɔra mur na.
10Jerusalɛmebi, menyi be bewuraana nɛ basa kikɛ du fanɛ Sodɔm nɛ Gomɔra be basa nna. Men kaŋ asoe n nu kusɔ nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na bee kaŋɛ nseŋ wɔtɔ lakal kusɔ nɛ Ebɔrɛ bee ŋini menyi to. 11Ebɔrɛ yɛ: “Men tama fanɛ mee sha esarga nɛ menyee lara a sa ma ere kikɛ nna a? Mbolpɔ nɛ asɔbɔya pɔtɛ be eblaŋ be alela akpa nɛ menyee chɔɔ a lara esarga a sa ma na fi ma. Ma alɛ maŋ naa sha egbolu nɛ mbolpɔ nɛ mboe be ŋklaŋ gba. 12Wanɛ e kaŋɛ menyi fanɛ men baa bar le be asɔ m ba kaa sa ma jemanɛ nɛ menyee shuŋ ma, Enyɛnpe Ebɔrɛ na? Wanɛ e kaŋɛ menyi fanɛ men baa nite a kulti nɛ men be aya e baa gbri ma bɔrɛlambu to? 13Esarga nɛ menyee bar na kikɛ maŋ kɔ tɔnɔ. Ŋ kishi eduwu nɛ menyee chɔɔ na be efɛa nna ga. Ma alɛ maa sha Kufɔl Popɔr nɛ Kewushiachɛ be nchɛgboŋana nɛ menyi be kabɔrɛshuŋ be nshɛrana be asheŋ. Men wora alubi nna n jija amo. 14Ŋ kishi menyi be Kufɔl Popɔr be Nchɛgboŋ nɛ nchɛ cheembiana kikɛ nna. A du fanɛ esulɔ gbɛgbɛso nɛ amo be kesulɔ shin nɛ ŋ gben nna.
15Nɛ menyee maŋ menyi be enɔana so ashi kabɔrɛkule to, m maaŋ gbɛ ŋ keni menyi gba. Kanaŋkama nɛ men kule ma gba, m maaŋ nu n sa menyi, ŋkpal manɛ so, men la bemɔpo nna nɛ ŋklaŋ gbiti menyi be enɔana. 16Men fɔr menyi be eyurana so n nyalɛ so nseŋ yige asheŋ lubi nɛ mee wu menyi kaa bee wora na. Kashenteŋto, men yige alubi be kewora 17nseŋ koya kebaawora kusɔ nɛ k daga. Men shin nɛ keji asheŋ nɛ amo be ekpa so e baa wɔ menyi to. Kumo e la fanɛ, men baa chɛ bumo nɛ baa mɛaŋ to nsaa sa bemunibi asɔ nɛ a daga bumo nsaa ji bekulpoche be asheŋ ashi demujikpa nɛnɛ a sa bumo.”
18Ade be kaman nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na naŋ kaŋɛ le: “Naniere, men shin nɛ an ji kesheŋ na. Kulubi shin nɛ men pere kpeŋ fanɛ ŋklaŋ, ama meeŋ fɔr menyi so nɛ men fuli parr a chɔ ateebi. 19Nɛ menyeeŋ baa wora ma kasonu bre, menyeeŋ baa nya asɔ lela kasawule ere so a ji. 20Ama nɛ men kplaŋ ma so bre, kumo ere menyeeŋ wu kena to. Ma, Enyɛnpe Ebɔrɛ na, e kaŋɛ na.”
Kadegboŋ lubi na be asheŋ
21Menyi Jerusalɛmebi nɛ men daa ji kashenteŋ na, chɛrga nna a wora asheŋ fanɛ sakaleche. Basa nɛ b niŋi e daŋ bɔlɔ menyi be kadegboŋ to jemanɛ ko, ama naniere basa nɛ baa mɔ basa nawule e ka kumo to. 22Men daa du fanɛ gbiti nɛ k kɔ tɔnɔ ga nna, ama naniere menyi maŋ naa kɔ tɔnɔ kikɛ kuraa. Men daa du fanɛ yabra lela ga nna, ama naniere men ki fanɛ nchu nawule nna. 23Menyi be bejuŋkparpoana kini fanɛ m maaŋ naa wɔ bumo nseŋ ya ji beyu keteri. B wɔtɔ nna a sɔ ŋkɛ nɛ asɔ basa kutɔ pɔɛŋ nsaa wora asheŋ a sa bumo. B maa kɔ a sa bemunibi ashi demujikpa, ŋko a nya asoe a nu asheŋ ashi bekulpoche kutɔ.
24Amoso, naniere men nu kusɔ nɛ Enyɛnpetale Israɛl be Ebɔrɛ lempo na bee kaŋɛ. E yɛ: “Meeŋ wora n tal menyi nɛ men la n doŋana ere to, nɛ menyi maaŋ naa wora asheŋ a tɔrɔ ma. 25Meeŋ gberge menyi kusoe kenishipereso nɛ ebɔl e lar menyi. Meeŋ lara eyurpi menyi so fanɛ kananɛ baa ta edɛ a lara eyurpi ashi abɛlso to na. 26Ma alɛ beeŋ sa menyi bewura nɛ besoetojipo nɛ b du fanɛ bumo nɛ men daa kɔ dra na. Ŋ kaŋ wora loŋ, baaŋ naa tre Jerusalɛm Kadegboŋ Niŋiso nɛ Kashenteŋji be Kakpa.”
27Ŋkpal Enyɛnpe Ebɔrɛ na ka niŋi so, e beeŋ mɔlga Jerusalɛm nɛ esa kama nɛ e beeŋ tuba n lar alubi to ashi ndoŋ. 28Ama e beeŋ mur esa kama nɛ e bee wora alubi nseŋ kini fanɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ e baa wɔ mo na. Mo alɛ beeŋ shin nɛ esa kama nɛ e kplaŋ mo so e wu.
29Saŋɛ na so nɛ nyɔmɔ e pɛ menyi nɛ men be ŋgbene e jija menyi ŋkpal men ka daŋ shuŋ ndibi nseŋ lɔŋɛ mboŋ ko a shuŋ agbir ndoŋ so. 30Menyi alɛ beeŋ ki fanɛ kedibigboŋ nɛ kumo be afantaŋ bee gbaŋgbaŋ a tɔr ŋkpal ewule so ŋko kudɔbi to be asɔduu so ka bolo ŋkpal a ka maŋ nya nchu so na. 31Kananɛ edɛbi beeŋ tiŋ n shin nɛ afitiri wɔlso e chɔɔ m mur na nɛ menyi to be bejuŋkparpo lempoana gbagba be asheŋ lubi beeŋ mur bumo nɛ esa kikɛ maaŋ tiŋ n chɛ bumo to.
2Kayurwushi nɛ k wɔtɔ mbaanaayɔ be asheŋ
1Kubɔya nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na ta n sa Aizaaya nɛ e la Amɔz pibinyɛn a laŋɛ Juda be efuli nɛ kadegboŋ nɛ baa tre Jerusalɛm na be kaplɛa so nde:
2Lalaloge be nchɛ na to
kebee nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na be bɔrɛlambu na yil so na
beeŋ ba ki abee kikɛ to be kejeŋgreŋ,
nɛ efuli damtaana be basa e shile m ba kumo ase
3m ba kaŋɛ le:
“Men shin nɛ an dii n yɔ Enyɛnpe Ebɔrɛ na be kebee so,
n ya luri Israɛl be Ebɔrɛ na be bɔrɛlambu na to.
E beeŋ ŋini anyi kusɔ nɛ e bee sha fanɛ an wora;
saŋɛ na so nɛ an baa wora mbe aparsheŋ saŋkama.
Ŋkpal manɛ so, Enyɛnpe Ebɔrɛ na be keŋini bee shi Jerusalɛm nna;
nɛ e bee shi Zayɔn a malga a sa mbe basa.”
4Enyɛnpe Ebɔrɛ na beeŋ naŋ lɔŋɛ efuligboŋana
nɛ kelantokɔ wɔ amo be basa to na nɛ b naaŋ nyalɛ abar so.
Kumo be kaman nɛ b ta bumo be etokobi m bɛl ntekpa
nseŋ ta bumo be akpa malɛ m bɛl eloji.
Efuliana na maaŋ naa ŋini bumo be basa kena be kekɔ kikɛ,
ŋko n naaŋ kɔ abar kena gba kuraa.
5Naniere, Israɛlebi, men shin nɛ an baa wora asheŋ
ashi Enyɛnpe Ebɔrɛ na be kefulto
nɛ kebaanyi mbe kebaawɔtɔ to!
Ŋkpensheŋ ka maaŋ naa wɔtɔ be asheŋ
6O Ebɔrɛ, fo kplaŋ Israɛlebi nɛ b la fo basa so,
ŋkpal b ka yɔ efuli pɔtɛana nɛ a wɔ epeŋilarkpa be kaba so
be bekpalpo kutɔ so.
B daa luri Filisti be efuli so be belejipo so nna
nseŋ daŋ naa tu nnyamase a ji keteri.
7Bumo be kasawule so kɔ shuwa nɛ gbiti ga,
nɛ bumo alɛ daa kɔ asɔ lela ga bumo be ekpanjawu to.
Egbaŋɛ daa shi kasawule na so ga nɛ esa maŋ tiŋ ŋ karga amo.
Bumo be egbaŋɛturko malɛ gba daa maa kɔ kɔnɔ.
8B daa shuŋ agbirana
nɛ bumo gbagba lɔŋɛ ashi efuli na be kaplɛkama nna.
9Amoso, bumo kikɛ
beeŋ ŋaba nseŋ ji anishinyɔr.
Enyɛnpe Ebɔrɛ, sa maŋ ta m paŋ bumo!
10Bumo kikɛ beeŋ shile n ya ŋana abeelaŋ to
ŋko n ya kur kasawule n luri to
a fin keshile ŋ ŋana Enyɛnpe Ebɔrɛ na be agbo
nɛ mbe eleŋgboŋ nɛ kemaŋkura so.
11Enyɛnpe Ebɔrɛ na kaŋ ba,
baaŋ bar esa kama nɛ e bee fɛ fanɛ e shi ga,
ŋko ekama nɛ e bee maŋ mbe kumu so, kaseto.
Enyɛnpe Ebɔrɛ na nawule
e naaŋ nya kemaŋkura loŋ be kachɛ na.
12Enyɛnpetale Ebɔrɛ na
lara kachako nna n yili
nɛ e bar bekama nɛ baa maŋ bumo be amu so
nsaa wu bumo be amu na kaseto.
13Lebanɔn be efuli so be ndibi tenteŋ ga
nɛ baa tre Sida na beeŋ mur.
Aloŋ nɛ ndibi gboŋgboŋi nɛ a wɔ Bashan
be efuli so gba beeŋ mur.
14Abeegboŋ nɛ abeebi kikɛ beeŋ bure to n tɔr
n lala so ŋ ki fanɛ kasawule,
15nɛ ebu jeŋgreŋana nɛ
egbal lempoana kikɛ e bure n tɔr.
16Teku so be ekuloŋgboŋ lela kikɛ beeŋ mur nchu to.
17Kachɛ na kaŋ fo, baaŋ bar
esa kama nɛ e bee maŋ mbe kumu so
nɛ ekama nɛ e bee fɛ fanɛ e shi ga kaseto.
Enyɛnpe Ebɔrɛ na nawule e naaŋ nya kemaŋkura.
18Agbirana maaŋ naa wɔtɔ kuraa.
19Jemanɛ nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na
beeŋ shin nɛ durnya e gbuŋgbuŋ na,
basa beeŋ shile n ya ŋana abeelaŋ to,
ŋko n ya kur kasawule n luri to ŋ ŋana,
a fin keshile ŋ ŋana Enyɛnpe Ebɔrɛ na be agbo
nɛ mbe eleŋgboŋ nɛ kemaŋkura so.
20Kamɔnchɛ na kaŋ fo,
ekama beeŋ ta mbe shuwa nɛ gbiti be agbirana
nɛ e lɔŋɛ a shuŋ na n lɛ eshiboe nɛ ekɔŋkɔŋ.
21Enyɛnpe Ebɔrɛ na kaŋ ba nɛ e ba gbuŋgbuŋ kasawule na,
basa beeŋ shile n ya ŋana amaŋ nɛ abeelaŋ to
a fin keŋana Enyɛnpe Ebɔrɛ na be agbo
nɛ eleŋgboŋ nɛ kemaŋkura so.
22Men yige kebaata yirda a wɔtɔ dimɛdi be eleŋ to.
Dimɛdi kikɛ beeŋ wu. Amoso dimɛdi maaŋ tiŋ n chɛ menyi to?
3Demuji nɛ k ba Jerusalɛm nɛ Juda be efuli so be asheŋ
1To, Enyɛnpetale Ebɔrɛ na bee shin nɛ e lara kusɔ kama nɛ esa kama nɛ basa ta bumo be anishi n yuu so ashi Jerusalɛm to nɛ Juda be efuli so nna. E bee shin nɛ e lara bumo be ajibi jiso nɛ nchu nuuso, 2nɛ bumo be basa nɛ b wora asheŋgboŋ nɛ baa puchi bumo so nɛ esoji nɛ demujipoana nɛ anebiana nɛ bekpalpo nɛ ekrachigboŋ, 3nɛ bumo be esoji be benimuana nɛ ekrachi be bejuŋkparpoana nɛ gomena be benimu nɛ bekama nɛ baa bɔla ŋkilgi so a wora asheŋ ashi kade na to nɛ efuli na kikɛ so nna. 4Enyɛnpe Ebɔrɛ na beeŋ shin nɛ mbinyɛnsobi nɛ b maŋ naŋ daŋ n yili na e ji basa na so kuwura. 5Basa beeŋ baa kɔrfɛ abar. Mbifɔlbi maaŋ baa sa bumo be benimuana bunyaŋ. Basa jiga maaŋ naa bunyaŋ basa nɛ b daga bunyaŋ.
6Jemanɛ ko bee ba nɛ kanaŋ to be kabuna ko be basa e lara bumo gbagba to be esa nseŋ kaŋɛ mo le: “Fo e kɔ asɔbuuso, amoso ki anyi be ejuŋkparpo ashi tɔrɔ be jemanɛ ere to.”
7Ama amodoŋwura beeŋ kaŋɛ bumo le: “Mannɛ ma ere! M maŋ tiŋ n chɛ menyi to. Ma alɛ gba maŋ kɔ ajibi ŋko asɔbuuso. Men sa maŋ ta ma ŋ ki menyi be ejuŋkparpo!”
8Kashenteŋto, asheŋ maaŋ nyalɛ n sa Jerusalɛmebi! Juda be efuli so malɛ baa mur nna na! Kusɔ kama nɛ baa kaŋɛ ŋko a wora bee gbiti Enyɛnpe Ebɔrɛ na nna. Baa tege Ebɔrɛ ekama be anishito nna. 9Kananɛ bumo be anishiakpaana du na e naa ji shɛda a gbiti bumo. Baa wora alubi nna a maŋ naa ta amo a ŋana fanɛ kananɛ kade nɛ baa tre Sodɔm na be basa daa wora na nna. Asheŋ maaŋ nyalɛ n sa bumo. Bumo alɛ gbagba e bar kumu lubi gboŋgboŋi bumo be amu so.
10Kaŋɛ basa nɛ b niŋi na fanɛ asheŋ beeŋ nite nɛnɛ n sa bumo ere. Baaŋ nya bumo be kegben be tɔnɔ. 11Ama asheŋ maaŋ nyalɛ n sa basa lubi na bre. Kusɔ nɛ b ta n wora basa ko na e naaŋ wora bumo alɛ gba naniere.
12Mbifɔlbi nɛ beche e naa ji kuwura ma basa so nsaa kɔrfɛ bumo ga.
Ma basa, menyi be bejuŋkparpoana maa juŋkpar menyi nɛnɛ, amoso menyi maŋ nyi ekpa nɛ menyeeŋ bɔla so n wora asheŋ.
Enyɛnpe Ebɔrɛ na ka ji mbe basa demu be asheŋ
13Enyɛnpe Ebɔrɛ na bela ase nɛ e kaŋɛ kusɔ nɛ k wɔtɔ nseŋ wora shiriya nɛ e ji mbe basa demu. 14E bee shin nɛ e ji mbe basa be benimuana nɛ bejuŋkparpoana demu nseŋ kaŋɛ le a laŋɛ bumo be kaplɛa so: “Men chɔɔ ma adɔjibi m mur nseŋ nyaŋ betirpo n suge asɔ m bɔlɔ menyi be elaŋana. 15Menyi alɛ maŋ kɔ ekpa nɛ men nyaŋ ma basa n wɔtɔ nsaa ta betirpo fanɛ b maŋ la shɛŋ ŋkpal bumo be ketir so. Ma, Enyɛnpetale Ebɔrɛ na e kaŋɛ na.”
Jerusalɛm to be beche be asheŋ
16Kede be kaman, nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na naŋ kaŋɛ le: “Keni kananɛ Jerusalɛm to be beche bee wu bumo be amu loŋ! Baa nite boeŋ boeŋ nna a keni a fin fanɛ benyɛn e baa wu bumo nsaa yɛlga bumo jemanɛ kikɛ. Baa nite nna nɛ bumo be anampase bee gbri. 17Amoso ma, Enyɛnpe Ebɔrɛ na beeŋ gberge bumo kusoe nseŋ she bumo be amu kɔlikɔli.”
18-23Kachako bee ba nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na e suge Jerusalɛm to be beche be abitasɔ nɛ baa wɔtɔ bumo be aya so nɛ amu so nɛ abɔ to nɛ asoe to nɛ mbre so nɛ mmuna to nɛ ashilbi to na, nɛ bumo be asɔbuuso so kikɛ. E beeŋ suge bumo be eshata nɛ ekreso nɛ etulale nɛ a bee shin nɛ bumo be kebita bee gberge benyɛn a sa bumo na. Mo alɛ beeŋ naaŋ suge bumo be nle nɛ baa buu fanɛ bewurche na nɛ bumo be asɔbuuso lela nɛ nwuro nɛ enɔ to be ebagiwurbiana kikɛ.
24Beche na beeŋ baa ka dufɛ nyaŋnyaŋ ŋkpal b ka maaŋ naa gbiti etulale eyurana so so. B maaŋ naa nya a mɛa to a kre so. Baaŋ baa yige bumo be epiŋi nna nɛ a baa sha bumo so kanaŋkama loŋ. Bumo alɛ beeŋ she kɔlikɔli nseŋ buu asɔ farbi, nɛ bumo be kebita e terge nɛ anishinyɔr e pɛ bumo.
25Ade kikɛ be kaman, Jerusalɛm to be benyɛn lempo nɛ baa tiŋ a kɔ kena na kikɛ beeŋ wu kena to; 26nɛ kadegboŋ na e ka a dese fanɛ eche ka chena kasawule n teŋi aya a shu keeli na. Ŋkpal manɛ so kumo to be basa kikɛ maaŋ naa wɔtɔ.
41Jemanɛ na kaŋ fo malɛ, beche ashunu beeŋ baa shil a buu enyɛn koŋwule so a kaŋɛ le: “Anyeeŋ tiŋ a bela nsaa buu anyi be amu, jande, fo ere e baŋ shuli nɛ an baa tre fo anyi kul, saŋɛ na so anyi maaŋ ji nyɔmɔ ŋkpal anyi ka maa kil so.”
Enyɛnpe Ebɔrɛ ka beeŋ nɛfa mbe basa nɛ baaŋ ka be asheŋ
2To, jemanɛ ko bee ba nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na e shin nɛ adɔjibi nɛ ndibi kikɛ e daŋ n nyalɛ a walɛ. Saŋɛ na so nɛ Israɛl be basa kama nɛ baaŋ ji efute na be ŋgbene e fuli kasawule na be adɔjibi so nɛ b baa puchi amo so. 3Baaŋ baa tre Jerusalɛm to be esa kama nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na shin nɛ e ji efute na esa cheembi. 4Enyɛnpe Ebɔrɛ na beeŋ bɔla mbe eleŋgboŋ so n ji efuli na demu nseŋ fɔr Jerusalɛm be kewora n jija nɛ basa nɛ b mɔ na be ŋklaŋ n lɛ nɛ efuli na e naaŋ nyalɛ so ashi asheŋ lubi be kaplɛa so. 5Kumo be kaman nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na e shin nɛ kuwɔlpa e baa buu kebee nɛ baa tre Zayɔn na nɛ bekama nɛ b gama ndoŋ na so kapaso nseŋ shin nɛ edishi nɛ edɛ wuloŋwuloŋ nɛ kefulto e baa buu kumo so kanyɛso. Ebɔrɛ be kemaŋkura beeŋ baa buu kadegboŋ na kikɛ so a kuŋ kumo. 6Mbe kemaŋkura beeŋ baa wora kiyoyul a buu kadegboŋ na so a kuŋ kumo ashi epeŋi be ebeldɛ so nseŋ shin nɛ k baa la kesɔnyige be kakpa a kuŋ basa ashi bɔrɛ nɛ afugboŋ to.
5Waindibi be kudɔ be kashɛ be asheŋ
1Men kaŋ asoe n nu kashɛ nɛ mee shin nɛ m boŋ n sa menyi ere.
K la n teri ko nɛ mbe ndibi sɔrso be kudɔ be asheŋ be kashɛ nna.
N teri na daa kɔ ndibi sɔrso be kudɔ
nɛ k daa wɔ kepreŋsawule nɛ k bee wora asɔ nɛnɛ so nna.
2N teri na daŋ pulgi kasawule na to nna,
n tise kumo so be ajembu kikɛ pɔɛŋ;
nseŋ duu afeelebi lela kumo so.
Kumo be kaman nɛ e pɔr egbal a kuŋ amo,
nseŋ pɔr ebu jeŋgreŋ ko nɛ baaŋ baa yili so a keni kudɔ na
nseŋ kur kemaŋ nɛ baaŋ baa nyaŋ asɔrso na a wɔtɔ.
E daa tama fanɛ asɔrso na beeŋ wora nɛnɛ nseŋ pere a wɔ ebel nna,
ama amo kikɛ daa du nyaŋnyaŋ nna.
3Ŋkpal loŋ so nɛ n teri na kaŋɛ le: “Menyi basa nɛ men wɔ Jerusalɛm be kade to nɛ Judiya be efuli so, men ji ma nɛ ma ndibi sɔrso be kudɔ be asheŋ ere n sa ma. 4Kusɔ ko daga fanɛ n wora kudɔ na to nɛ m maŋ wora kumo a? Nɛ manɛ e ba nɛ ndibi na bee sɔr asɔrso nyaŋnyaŋso? Mannɛ asɔrso lela nɛ mee sha a?
5Kusɔ nɛ meeŋ wora ma ndibi sɔrso be kudɔ na e la fanɛ, meeŋ lara kunji nɛ k kulti kumo na nseŋ bure egbal nɛ k bee kuŋ kumo na nna, nɛ kupuŋ to be asɔbɔya e ba ji ndibi sɔrso na nseŋ chichi amo so m mata kasawule. 6Ma alɛ beeŋ yige amo nɛ amo to e wora afitiri ŋ ki kupuŋ. M maŋ naŋ lɔŋɛ ndibi na be ayabi so ŋko n ta kɔtɔkrɔ m buse amo to kikɛ. Meeŋ shin nɛ egɔnnyaŋɛ nɛ ewi e sɔ amo to. Ma alɛ beeŋ naŋ pɛ bɔrɛ nɛ k sa maŋ naŋ ba kudɔ na to kikɛ.”
7Israɛl e la Enyɛnpetale Ebɔrɛ na be ndibi sɔrso be kudɔ na;
Juda be efuli so be basa malɛ e la afeelebi nɛ e daŋ duu na.
E daa sha fanɛ b wora kusɔ nɛ k walɛ nna,
ama b daŋ mɔ basa nna.
Mo alɛ daa sha fanɛ b baa wora kusɔ nɛ k daga nna,
ama bumo be basa daa shu a fin esa nɛ e beeŋ wu bumo kuwɔr nna.
Asheŋ lubi nɛ basa bee wora na be asheŋ
8Asheŋ maaŋ nyalɛ n sa menyi! Menyi bee tɔ nwu nɛ nsawule damta a ti amo nɛ men chɛr a kɔ so nna. K maaŋ chɛr nɛ kakpa maaŋ naa wɔtɔ nɛ esa kikɛ e naaŋ ba chena so. Menyi nawule e naaŋ ka kasawule na so. 9N daŋ nu Enyɛnpetale Ebɔrɛ na ka kaŋɛ le: “Nwu gboŋgboŋi lela ere kikɛ beeŋ ki alambure nɛ esa kikɛ maaŋ naa wɔ amo to. 10Yabra belbelso fanɛ egalɔn ashe nawule nɛ esa beeŋ nya ashi ndibi sɔrso be kudɔ nɛ k fo fanɛ nto adunyɔ be kasawule so, nseŋ nya ayu beeŋ wora ekurwa kuduaburwa nawule ashi ayuduu ekurwa kalfa nɛ aduburwa nɛ e ta n duu to.”
11Asheŋ kraa maaŋ nyalɛ n sa menyi nɛ menyeeŋ koso n fara kasanuu kachipurdidi hale nɛ kaaseso e ya fo nɛ menyi kraa boo ere. 12Ejaŋjilaŋ nɛ echakachaka nɛ nlopi nɛ yabra nɛ menyee ta a ji menyi be amu ashi menyi be kasanuu be kejigboŋana to, ama menyi maa kaa fɛ asɔ nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na wora be asheŋ. 13Ŋkpal loŋ so menyi maŋ nyi shɛŋ a laŋɛ mbe kaplɛa so. Amoso men doŋana beeŋ ba pɛ menyi be galeŋga ŋ ki anya katiŋ so n yɔ efuli pɔtɛ so. Akoŋ beeŋ mɔ menyi be bejuŋkparpoana nɛ achukoŋ e mɔ basa damta malɛ. 14Bubuni wora shiriya nna m bela ase a jo Jerusalɛm to be bejuŋkparpoana na nɛ jimaŋ damta nɛ baa cha awɔr na, fɔŋfɔŋ bumo nɛ baa puchi kadegboŋ na so na.
15Nyɔmɔ beeŋ pɛ ekama. Bekama nɛ baa maŋ bumo be amu so na beeŋ ba kaseto. 16Enyɛnpetale Ebɔrɛ na bre bee wora kusɔ nɛ k daga nna a ŋini mbe keshi, nsaa ji mbe basa demu a lara mbe kecheembiya efuli. 17Ndegboŋana na be alambure to nɛ mbolpɔ fɔlbi nɛ mboe fɔlbi beeŋ ta ŋ ki amo be ejikpa a ji afitiri.
18Asheŋ maaŋ nyalɛ n sa menyi! Menyi maaŋ tiŋ n suge menyi be amu ashi menyi be alubi to. 19Le nɛ menyee kaŋɛ: “Shin nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na e nya manaŋ n wora kusɔ nɛ e yɛ e beeŋ wora na ai, saŋɛ na so anyeeŋ wu kumo. Shin nɛ Israɛl be Ebɔrɛ cheembi na e wora asheŋ nɛ e kre na ai; n shin nɛ an wu kusɔ nɛ k wɔ mbe nfɛra to.”
20Asheŋ maaŋ nyalɛ n sa menyi! Menyee ta kulubi nna a tre kelela nsaa ta kelela a tre kulubi. Menyee ta tentembiri nna a ki kefulto nsaa ta kefulto a ki tentembiri. Menyi alɛ naa ta kusɔ kekra nna a ki kusɔ belbelso, nsaa ta kusɔ belbelso a ki kusɔ kekra.
21Asheŋ maaŋ nyalɛ n sa menyi! Menyee fɛ fanɛ menyi be anishi bugi nna nɛ men nyi asheŋ ga.
22Asheŋ maaŋ nyalɛ n sa menyi! Nsa be keta n wea abar to n nuu bre be kaplɛa so, men la egoni nna nɛ esa kikɛ maŋ fo menyi so! 23Ŋkpal menyi be kebaasɔ brɔbu basa kutɔ so, basa nɛ b daga fanɛ b ji n tɔr na bee nya bumo be amu nna a ji. Menyi alɛ bee ji demu nna a puni basa nɛ b maŋ wora alubi na. 24Kananɛ atuweklaŋ nɛ afitiri bee wɔl nsaa ji edɛ na nɛ menyi alɛ gba beeŋ ji edɛ nɛ menyi be nliŋi e bɛ nɛ menyi be atoto malɛ e wɔl nɛ afu e gbaŋgbaŋ amo n lɛ! Ŋkpal manɛ so, men kini kesɔ Enyɛnpetale Israɛl be Ebɔrɛ cheembi na be keŋini na. 25Enyɛnpe Ebɔrɛ na nya agbo ga nna n wɔtɔ mbe basa nsaa shin nɛ e gberge bumo kusoe kenishipereso. Abee beeŋ gbuŋgbuŋ nɛ basa e wu n dese agbembiana so fanɛ epi na. Ama amo nɛ amo kikɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na be agbo kraa maaŋ wushi. E kraa beeŋ baa sha kegberge menyi kusoe n ti so.
26Kasogberge na be kaman, Enyɛnpe Ebɔrɛ ere beeŋ pal enɔ n tre efuli pɔtɛana nɛ a wɔ kufɔ kufɔ be basa nɛ b ba kɔ menyi kena. E beeŋ foŋ kafoli nna n tre bumo nɛ b nya manaŋ n shi durnya be lalaloge kikɛ m ba fanɛ afu na! 27Bumo be ekama maa gben kikɛ; ekama malɛ maa fiti gba. Edi maa la bumo gba a bishi nɛ baa di. Bumo alɛ be ekreso maa yɔɔ nɛ bumo be asɛbta be efɔlana maa tuge kikɛ. 28Kumo be kaman, bumo be akpaana du pɛlpɛlbi nna nɛ bumo alɛ wora shiriya a jo nɛ b to bumo be ata. Bumo be egbaŋɛ be alotobi du kpakpa fanɛ awarabi nna, nɛ bumo be kena to be egbaŋɛturko malɛ be aya bee kilgi to manaŋ manaŋ fanɛ kawuliwuli na. 29Bumo be benapoana bee munto nna fanɛ ebuluŋ ka pɛ kusɔbɔya nsaa gbeye kumo a yɔ kakpa nɛ shɛŋ maaŋ tiŋ n suge kumo bumo kutɔ na.
30Kachɛ nɛ baaŋ kre kena m ba na, baaŋ munto fanɛ teku ka bee kaa ketili a gbri na. Tentembiri nɛ kebagato beeŋ sɔ efuli na kikɛ so, ŋkpal manɛ so kuwɔlpa nɛ k biri to beeŋ buu kefulto nɛ k wɔtɔ kabre ere kikɛ so.
6Ebɔrɛ ka tre Aizaaya nɛ e baa kaa la anebi be asheŋ
1Kafɛ nɛ ewura Uzzaya wu na nɛ ŋ ku bɔrɛdare n wu Enyɛnpe Ebɔrɛ na nɛ e tase mbe kuwurputi so kemaŋkura nɛ bunyanso. Mbe kuwurpiŋi daŋ sɔ bɔrɛlambu na be kaplɛkama nna. 2Nɛ asɔbɔya keniso nɛ baa suse so fanɛ edɛ be adondulombi na yili ŋ kulti mo. Bumo be ekama daa kɔ mbuibi be aba ashe nna. Asɔbɔya na be ekama daŋ ta mbe mbuibi be aba anyɔ nna m buu mbe anishiakpa so nseŋ ta anyɔ m buu mbe eyur so nseŋ ta anyɔ nɛ a ka na a firgi. 3Bumo alɛ daa ponte awɔrso nna a shoŋi abar a kaŋɛ le:
“Enyɛnpetale Ebɔrɛ na nawule e du cheembi!
Mbe kemaŋkura e bɔlɔ durnya kikɛ nyam to.”
4Asɔbɔya keniso na be ebɔl be awɔr na daŋ shin nɛ bɔrɛlambu na be gbaltɔlase daa gbuŋgbuŋ nna, nɛ edishi malɛ sɔ kumo kikɛ to.
5Ndoŋ nna nɛ ŋ kaŋɛ le: “Tama maaŋ naa wɔtɔ n sa ma nna na! Asheŋ maaŋ nyalɛ n sa ma, ŋkpal manɛ so, kamalga kikɛ nɛ k beeŋ lar ma kɔnɔ to la kulubi nna. Ma alɛ nɛ basa nɛ bumo be mmalga kikɛ la alubi e wɔtɔ, ama ma alɛ wu Enyɛnpetale Ebɔrɛ na kenishiso.”
6Kumo be kaman nɛ asɔbɔya na be eko ta beterɛ n lara kejanwulɛbi ashi ebɔrɛso be bɔrɛsure na so n firgi ŋ gbelge to m ba 7beta ma kɔnɔpurbi nseŋ kaŋɛ le: “Kede beta fo kɔnɔpurbi nna na. Fo nya alubi be ketampaŋ nsaa maŋ naa la esa nɛ e wora n jija nna na.”
8Kede be kaman nɛ n nu Enyɛnpe Ebɔrɛ na ka kaŋɛ le: “Wanɛ nɛ meeŋ shuŋi? Wanɛ e naaŋ baa la anyi be kabɔ?”
Nɛ n shuli ŋ kaŋɛ: “Meeŋ yɔ! Shuŋi ma!”
9Ndoŋ nna nɛ e kaŋɛ ma fanɛ n ta kubɔya ere n ya sa mbe basa. E yɛ “Kanaŋkama nɛ men nu asheŋ gba, menyi maaŋ pin amo to. Kanaŋkama malɛ nɛ men keni asheŋ, menyi maaŋ pin kusɔ nɛ k bee wora na to.” 10Kumo be kaman nɛ e naŋ kaŋɛ ma le: “Shin nɛ basa ere be nfɛra e mel to nɛ bumo be asoe e ti nɛ bumo be anishi e tan, saŋɛ na so b maaŋ baa wu ŋko a nu ŋko a pin asheŋ to. Nɛ mannɛ aloŋ, baaŋ baa wu ŋko a nu ŋko a pin asheŋ to nseŋ bɛta m ba ma kutɔ m ba nya kechɛ.”
11Ndoŋ nna nɛ m bishi Enyɛnpe Ebɔrɛ na le: “Jemanɛ mo nɛ kede beeŋ fo ekar?”
Nɛ e kaŋɛ ma le: “Jemanɛ nɛ ndegboŋana na beeŋ mur nɛ amo to be nwuana e ka a yil fuloŋ nɛ amo to be adɔsawule e dese jiga na nɛ k beeŋ fo ekar. 12Meeŋ yɛr basa na kakpa wɔfɔ nseŋ shin nɛ kasawule na kikɛ e ki jiga a dese fuloŋ. 13Basa kudu to be esa koŋwule gba ka kasawule na so, mo alɛ gba beeŋ mur. E beeŋ ki fanɛ kedibi gboŋgboŋi nɛ b ku n lɛ be keyimu.”
(Keyimu na yili n sa Ebɔrɛ be basa ka beeŋ naŋ fara kepopɔr to nna.)
7Kubɔya nɛ k yɔ ewura Ahaz kutɔ be asheŋ
1Ewura Ahaz, mo tuto e daa la Jotam nɛ mo nananyɛn malɛ daa la Uzaya. Jemanɛ nɛ ewura Ahaz daa ji kuwura Juda be efuli so na nɛ Siriya be efuli so be ewura, Rezin nɛ Israɛl be efuli so be ewura nɛ baa tre Pɛka, nɛ e la Remaliya pibinyɛn na, daŋ cha abar m ba kɔ Jerusalɛmebi kena nna, ama b daŋ maŋ tiŋ ŋ kɔ n sɔ kadegboŋ na.
2Juda be ewura ka daŋ nu fanɛ Siriya be efuli so be benapo ba ti Israɛl be benapo so, nɛ kufu pɛ ewura Ahaz nɛ mbe basa kikɛ ga nɛ baa chicha fanɛ afu ka bee ber ndibi so na.
3Ndoŋ nna nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na kaŋɛ anebi Aizaaya le: “Keta fo pibinyɛn nɛ baa tre Shiya Jashub nɛ kumo be kifito la Basa gbrɛbi e naaŋ bɛta m ba na, nɛ men yɔ ewura Ahaz kutɔ. Menyeeŋ ya wu mo ashi ekpa nɛ k dese m mata kɔrɛwuraana na be eshuŋkpa nɛ k wɔ nchu be kubɔr nɛ k shi esoso a ba kadegboŋ na be lalaloge to na ase. 4Men kaŋ wu mo nɛ fo kaŋɛ mo fanɛ e shin nɛ mbe kagbene e dese mo. E saa maa ŋana ewura Rezin nɛ ewura Pɛka. B nya agbo ga bre, ama bumo alɛ baa du fanɛ ndibi anyɔ ka kɔ edɛ nsaa dese a duŋ gbrɛgbrɛbi nna. 5Siriya be efuli so be basa nɛ Israɛl nɛ ewura Pɛka e kre kebaamur menyi a kaŋɛ le: 6‘Men shin nɛ an ya kɔ Juda be efuli so ebi kena m pɔɔ bumo so nseŋ barga kasawule na to n sa abar, nseŋ ta kanyɛn nɛ baa tre Tabil na pibinyɛn ŋ ki ewura n chena ndoŋ.’
7Ama ma, Enyɛnpetale Ebɔrɛ na e kaŋɛ fanɛ loŋ maaŋ wora kikɛ. 8Ŋkpal manɛ so, Siriya be efuli na maŋ kɔ eleŋ a chɔ kumo be kadegboŋ nɛ baa tre Damaskɔs na, nɛ Damaskɔs malɛ maŋ kɔ eleŋ a chɔ ewura Rezin. Ta a ba nfɛ adeshe nɛ anu be jemanɛ so Israɛl be efuli na bre beeŋ mur a maaŋ naa wɔtɔ gba. 9Israɛl be efuli na maŋ kɔ eleŋ a chɔ kumo be kadegboŋ nɛ baa tre Samɛria na, nɛ Samɛria malɛ maŋ kɔ eleŋ a chɔ ewura Pɛka.
Nɛ Juda be ewura, Ahaz, nɛ mbe benimuana maŋ yirda ma bre, baaŋ kɔ n tɔr.”
Immanuɛl be tɔɔnɛ be asheŋ
10Kede be kaman nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na naŋ ta kubɔya ere n ya sa ewura Ahaz. 11E yɛ: “Kule Enyɛnpe fo Ebɔrɛ na nɛ e sa fo tɔɔnɛ ko a ŋini fanɛ kusɔ nɛ e kaŋɛ na beeŋ wora m bɔlɔ so. K beeŋ tiŋ n shi kasawule be kechimbi to ŋko ebɔrɛso.”
12Ndoŋ nna nɛ Ewura Ahaz kaŋɛ: “M maaŋ kule n fin tɔɔnɛ kikɛ. Ŋkpal manɛ so, m maa sha kewora Enyɛnpe Ebɔrɛ na ŋ keni.”
13Nɛ Aizaaya malɛ kaŋɛ le: “Ewura Deevid be kamanebi, men kaŋ asoe n nu nfe. Menyee kaa wora edimɛdi a keni. Menyee sha kewora Ebɔrɛ gba nna ŋ keni a? 14To, kumo ere Enyɛnpe Ebɔrɛ na gbagba e naaŋ sa anyi tɔɔnɛ. Kasuŋgurbia nɛ e maŋ nyi enyɛn ŋ ku so beeŋ di kedampo ŋ kurge ebinyɛn nseŋ nase mo ketre Immanuɛl. Kumo be kifito e la fanɛ Ebɔrɛ wɔ anyi kutɔ. 15Kebia na baŋ daŋ m pin asheŋ, nsaa nyi kelela nɛ kulubi, e beeŋ baa nuu kenyipochu nsaa ji mushoŋ. 16Ama pɔɛŋ nɛ loŋ be jemanɛ malɛ e fo, bewura anyɔ nɛ fee ŋana na be nsawule beeŋ mur a dese fuloŋ.
17Ama Enyɛnpe Ebɔrɛ na beeŋ shin nɛ etɔrɔ damta nɛ a chɔ etɔrɔ kama nɛ a daŋ ba menyi so, yili jemanɛ nɛ Israɛl nɛ Juda be kuwurji barga to m ba fo kabre na, e ba fo nɛ fo basa nɛ fo tuto be laŋ to ebi kikɛ so. E beeŋ shin nɛ efuli nɛ baa tre Asiriya na be ewura gba e ba kɔ menyi kena.
18Loŋ be jemanɛ na kaŋ fo, Enyɛnpe Ebɔrɛ na beeŋ foŋ kafoli nɛ k baa la tɔɔnɛ n sa Ijipt be efuli so be basa, nɛ b shi lɔrgboŋ nɛ baa tre Nail na ase m ba menyi so fanɛ ashushombi na. Kumo be kaman nɛ Asiriya be basa malɛ e shi bumo be kasawule so m ba menyi so fanɛ emushoŋ na. 19Baaŋ mel abar so n sɔ ataŋɛ chiŋgeliŋ to nɛ abeelaŋ to nɛ kupuŋ to kikɛ nɛ asɔbɔya be ejikpa kikɛ so n chena.
20Jemanɛ na kaŋ fo, Enyɛnpe Ebɔrɛ na beeŋ ber wonjomu paa ashi lɔrgboŋ nɛ baa tre Yufreetes na be kaba ndoŋ m ba she menyi be ntɔl nɛ menyi be amu nɛ eyur so be afuibi. Mo e naaŋ baa la Asiriya be efuli so be ewurgboŋ na.
21Ade be kaman, nɛ edɔpo ko kaŋ tiŋ n wora ania n nya mbe kena fɔlbi koŋwule ŋko mboe anyɔ ko n yige, 22kumo ere asɔbɔya na beeŋ baa sa mo kenyipochu damta ga nɛ e bɔla amo so n nya kusɔ kama nɛ e bee sha. Kashenteŋto, basa gbrɛbi nɛ baaŋ ji efute nseŋ ka a wɔ kasawule na so na beeŋ nya kenyipochu nɛ mushoŋ a ji.
23Jemanɛ na kaŋ fo, ewi nɛ egɔnnyaŋɛ beeŋ sɔ ndibi sɔrso be adɔ lelaana nɛ amo to be kekama kɔ ewaindibi nɛ a fo kagboŋ nɛ amo be amansherbi beeŋ fo fanɛ gbiti be ndarbi kagboŋ na kikɛ to. 24Saŋɛ na so basa beeŋ baa ta ata nɛ atanyembi a luri amo to a mɔ asɔbɔya. Kashenteŋto, ewi nɛ egɔnnyaŋɛ beeŋ sɔ efuli na kikɛ so. 25Ewidibi be yiri yiri beeŋ kɔr n sɔ apreŋsawule kama nɛ men daa dɔ so nɛ esa kikɛ maaŋ naŋ yɔ amo so. A beeŋ ki mboŋ nɛ ana nɛ mbolpɔ beeŋ baa ji.”
8Anebi Aizaaya pibinyɛn ka la tɔɔnɛ n sa basa na be asheŋ
1Ndoŋ nna nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na kaŋɛ ma le: “Ta kusɔ sibɛso peŋgelembi n sibɛ le ŋ deŋi kumo so: ‘NYA MANAŊ N FUU ASƆ; NƐ NYA MANAŊ Ŋ KƆ N SUGE ASƆ.’ Sibɛ amo kananɛ esa kikɛ beeŋ tiŋ n wu ŋ kraŋ n deŋi kumo so. 2Meeŋ kaŋɛ Yuriya nɛ e la bɔrɛmatapo na nɛ Zakareya nɛ e la Jeberekiya pibinyɛn na nɛ b baa la eshɛdajipo nɛ esa beeŋ tiŋ n yirda bumo a laŋɛ kumo be kaplɛa so.”
3Kedaŋ maŋ chɛr ko nɛ ma eche di kedampo. E ka kurge an pibinyɛn nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na kaŋɛ le: “Nase mbe ketre ‘NYA MANAŊ N FUU ASƆ, NYA MANAŊ Ŋ KƆ N SUGE ASƆ.’ Ŋkpal manɛ so, 4pɔɛŋ nɛ kebia na e daŋ m pin ketre, m ma ŋko n tuto na, Asiriya be efuli so be ewura beeŋ ba kɔ n suge kusɔ lela nɛ k kɔ tɔnɔ kikɛ ashi Damaskɔs nɛ Samɛria n yɔ Siriya be efuli so.”
Asiriya be efuli so be ewurgboŋ ka bee ba be asheŋ
5Kede be kaman nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na naŋ kaŋɛ ma le: 6“Basa ere kini kechubɔr nɛ baa tre Shilowa na be nchu nɛ a bee shile yɛlyɛlbi na, nseŋ yɔ ewura Rezin nɛ ewura Pɛka be kaba so nɛ kagbenefuli. 7Ma, Enyɛnpe Ebɔrɛ na, beeŋ shin nɛ Asiriya be ewurgboŋ nɛ mbe benapo kikɛ e ba kɔ Juda be basa. Asiriyaebi na beeŋ ba buu bumo so fanɛ Lɔrgboŋ nɛ baa tre Yufreetes na ka bɔlɔ n dii kumo be kepla kikɛ so na. 8Bedoŋ be benapo beeŋ ba sɔ Juda be efuli kikɛ so fanɛ lɔr to be nchu ka bɔlɔ n dii m muni kusɔ kama so na.”
Ebɔrɛ wɔ anyi kutɔ! E parga mbe aba to fanɛ kabuibi nna, a kuŋ kasawule na.
9Efuli pɔtɛana so ebi, men gama abar so kufuso! Menyi bumo nɛ men wɔ durnya be mboŋ wɔfɔ wɔfɔ e kaŋ asoe n nu nfe. Men bela ase nɛ kekɔ kena, ama men baa ŋana kufu! Kashenteŋto, men bela ase, ama men baa ŋana kufu! 10Men wora menyi be ŋkre! Ama amo alɛ maaŋ tiŋ n wora m bɔlɔ so. Menyeeŋ tiŋ m malga kusɔ nɛ menyee sha! Ama amo kikɛ la fuloŋ nna, ŋkpal manɛ so Ebɔrɛ wɔ anyi kutɔ.
Enyɛnpe Ebɔrɛ na kaa fiɛ anebi na so be asheŋ
11Kumo be kaman nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na bɔla mbe eleŋgboŋ so n fiɛ ma so fanɛ n sa maa wora asheŋ fanɛ kananɛ basa na bee wora na. 12E yɛ: “Sa maŋ kaŋ tre kusɔ kama nɛ basa ere bee tre ŋkre lubi fanɛ k la ŋkre lubi. Fo alɛ e sa maa ŋana kusɔ ko ŋkpal b ka bee ŋana kumo so. 13Baa nyiŋi fanɛ ma, Enyɛnpetale Ebɔrɛ na du cheembi nna. N nawule e daga fanɛ fo baa ŋana ga nsaa sa ma bunyaŋ. 14Ŋkpal ma kecheembiya ka bee keta kufu so n du fanɛ kejembu gboŋ nɛ k pul nɛ basa bee fiti kumo a tɔr na nna. Ma alɛ naa du fanɛ kejigbelɛ nɛ k beeŋ pɛ Juda nɛ Israɛl be efuliana so nɛ Jerusalɛm to be basa nna. 15Basa damta beeŋ fiti kumo n tɔr m buri to nɛ bedamta e tɔr kejigbelɛ na to nɛ b pɛ bumo ŋ gberge bumo n yɔ.”
Anebi Aizaaya nɛ mbe bebɛsopo be asheŋ
16Menyi nɛ men la ma bebɛsopo ere daga fanɛ men baa kuŋ nsaa keta abɔya nɛ Ebɔrɛ ta n sa ma ere nɛnɛ. 17Enyɛnpe Ebɔrɛ na ta mbe kumu nna ŋ ŋana mbe basa so, ama amo nɛ amo kikɛ ma ere kraŋ yirda mo nseŋ ta ma tama n wɔtɔ mo to nna.
18Ma nɛ mbia nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na sa ma na nde. Enyɛnpetale Ebɔrɛ nɛ mbe kuwurputi wɔ kebee nɛ baa tre Zayɔn na so na e shuŋi anyi fanɛ kasokpele be tɔɔnɛ n sa Israɛl be basa.
19Ama basa beeŋ kaŋɛ menyi fanɛ men yɔ bekpalpo nɛ belejipo nɛ baa gbar a jugeto na kutɔ n ya bishi so n nu abɔya nɛ a wɔtɔ. Baaŋ kaŋɛ le: “Basa bee yili bumo nɛ b wɔ ŋkpa to be katelamu to nna a bishi abɔya ashi ayoyu nɛ bubuni kutɔ.”
20Ndoŋ nna nɛ men kaŋɛ bumo le: “Men baa nu kusɔ nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na bee ŋini menyi nsaa maa nu a sa bekpalpo nɛ belejipo, ŋkpal manɛ so kusɔ nɛ baaŋ kaŋɛ menyi na maaŋ tiŋ n lara menyi ashi etɔrɔ to.
Kare maaŋ chɛ bekama nɛ baa malga le ere be ekama! 21Baaŋ ta ebesa damta a nite a kulti nɛ akoŋ e pɛ bumo ga hale nɛ b shoduu bumo be ewura nɛ agbirana agbo so. 22Baaŋ maŋ amu so ŋ keni esoso ŋko n to anishi ŋ keni kasawule, bumo alɛ maaŋ wu shɛŋ she etɔrɔ nɛ tentembiri. Tentembiri mina nɛ k bee da kufu ga na to nɛ baa yɔ.”
9B ka kurge ebi ko n sa anyi be asheŋ
1Ama basa nɛ b daŋ ji awurfoŋ na maaŋ naa wɔ ebesa to. Zɛbyulɔn nɛ Naftali be eyiriana be nsawule daŋ ji nyɔmɔ nna, ama echefoso kemaŋkura beeŋ ba kebonfu nɛ k yili Teku nɛ baa tre Mɛditerenia na be epeŋilarkpa be kaba so n dese n ya fo lɔr nɛ baa tre Jɔɔdan na, hale n ta n ya fo Galili be kasawule nɛ nnyamase tase so na so ebi so.
2Basa nɛ baa nite tentembiri to na
wu kefultogboŋ ko.
Kumo e la kebaanyi Ebɔrɛ na.
Kefultogboŋ na lar nna n fulto n yuu ekama
nɛ e wɔ kasawule nɛ k la
luwu be tentembiri mina na so so.
3Enyɛnpe Ebɔrɛ, fo shin nɛ
fo basa wora keshi n ti so;
fo alɛ nseŋ shin nɛ
bumo be ŋgbene fuli bumo.
Baa ji eyur kagbenefuliso
ashi kusɔ nɛ fo wora to nna,
fanɛ kananɛ basa
nɛ b teŋi ayu
be ŋgbene bee fuli bumo na,
ŋko fanɛ basa nɛ b kɔ
n suge asɔ kena to
nsaa barga amo to na.
4Ŋkpal manɛ so, fo e pɔɔ basa
nɛ b ta fo basa ŋ ki anya
a kɔrfɛ bumo
ŋkpal eleŋ nɛ b kɔ so na so.
Fo e kɔ n sɔ bumo
fanɛ kananɛ dra na fo mɔlga fo basa
ashi Midian be efuli so
be benapo be enɔ to na.
5Benapo nɛ b bɛ abar so a nite be asɛbtagboŋ
nɛ bumo be asɔbuuso
nɛ ŋklaŋ gbiti na kikɛ
beeŋ chɔɔ edɛ to m mur.
6Ebɔrɛ sa anyi ebi ko!
E sa anyi ebinyɛn!
Mo e naŋ baa la anyi
be ewura.
Baaŋ tre mo Mamachi be asoetojipo,
nɛ Ebɔrɛ Lempo nɛ Etuto nɛ e wɔtɔ Mbaanaayɔ nɛ
Kayurwushi be Ewurbi.
7Mbe kuwurji be eleŋgboŋ beeŋ baa wora keshi a ti so;
mbe kuwurji beeŋ baa kɔ kayurwushi jemanɛ kikɛ.
E beeŋ ji kuwura fanɛ
ewura Deevid be kanaŋ to be esa,
nseŋ shin nɛ mbe eleŋgboŋ
e baa yil kashenteŋ
nɛ kusɔ nɛ k daga so.
K beeŋ fara naniere
hale mbaanaayɔ.
Enyɛnpetale Ebɔrɛ na gbagba
e naŋ shin nɛ ade kikɛ e wora.
Enyɛnpe Ebɔrɛ na ka beeŋ gberge Israɛl kusoe be asheŋ
8Enyɛnpe Ebɔrɛ na tiŋ n fiɛ Israɛl be basa nɛ b la Jeekɔb be kaman to ebi na so. 9Bumo kikɛ, nɛ ekama nɛ e wɔ bumo be kadegboŋ nɛ baa tre Samɛria na nyi kumo be asheŋ. Ama b daŋ kpeŋ nna nsaa wu bumo be amu nseŋ daŋ kaŋɛ le: 10“Nwu nɛ an ta ebirkesi m pɔr na tɔr, ama anyeeŋ ta ajembu m pɔr n tal amo to. Elarbeŋ nɛ an ku ndibi nɛ baa tre sikamɔɔ n wora na buri to, ama anyeeŋ ku ndibi nɛ baa tre sida na be alela n wora elarbeŋ n tal amo to.”
11Ndoŋ nna nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na shin nɛ bumo doŋana kre m ba nɛ b ba kɔ bumo kena. 12Enyɛnpe Ebɔrɛ na daŋ shin nna nɛ Siriya be benapo shi epeŋilarkpa nɛ Filisti be benapo malɛ shi epeŋitɔrkpa m bela ase m ba kɔ Israɛl be basa kena m mur bumo. Ama amo nɛ amo kikɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na be agbo kra maŋ wushi. E kraa shin nɛ e gberge bumo kusoe nna n ti so.
13Enyɛnpetale Ebɔrɛ be kasogberge nɛ e sa Israɛl be basa na be kaman, b kra maŋ tuba m bɛta m ba mo kutɔ. 14Amoso kachɛ koŋwule nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na beeŋ ta ŋ gberge Israɛlebi na nɛ bumo be bejuŋkparpoana kusoe nseŋ mur bumo kikɛ kuraa. 15E beeŋ mur bumo be bewurjipoana nɛ bejuŋkparpoana nɛ anebiana nɛ b maa ji kashenteŋ na kikɛ. 16Basa nɛ baa juŋkpar basa ere shin nɛ b foe ekpa nna nseŋ mel to kikɛ. 17Amoso Enyɛnpe Ebɔrɛ na maaŋ shin nɛ mbrantiɛfɔlbi na be ekama e nya n shile. Mo alɛ maaŋ wu bekulpoche nɛ amunibiana na be ekama kuwɔr. Ŋkpal manɛ so basa na kikɛ la amu kpakpaso wuraana nɛ b kini Ebɔrɛ nna. Bumo be malga kikɛ gba daa la asheŋ lubi be mmalga nna. Ama amo nɛ amo kikɛ, Enyɛnpe Ebɔrɛ na be agbo kra maaŋ wushi. E kraa shin nɛ e gberge bumo kusoe n ti so nna.
18Basa na be kumu kpakpaso bee salga to fanɛ edɛ nɛ k bee chɔɔ kiyi a ji afitiri wɔlso a mur na nna. K du fanɛ edɛ ka ji kupo n loge nɛ edishi bee kaa na nna. 19Enyɛnpetale Ebɔrɛ na ka nya agbo so, mbe kasogberge bee chɔɔ nna fanɛ edɛ a mur basa na ashi kasawule na kikɛ so, nɛ k ki fanɛ ekama nɛ mbe kumu so be asheŋ nna na. 20Basa bee fuu ajibi kama nɛ b wu kenishiso nna a ji ashi efuli na be kaplɛkama, ama akoŋ kraa mɔ bumo. B daa daŋɛ bumo be mbia gba nna a we! 21Manase be yiri to be basa nɛ Efrayim be yiri to be basa daa kɔ abar nna nseŋ naa chɛ abar to a kɔ Juda be yiri to be basa kena. Ama amo nɛ amo kikɛ, Enyɛnpe Ebɔrɛ na be agbo kra maaŋ wushi. E kraa shin nɛ e gberge bumo kusoe nna n ti so.
101Asheŋ maaŋ nyalɛ n sa menyi! Menyee wora mbra nɛ a kɔ ŋkpɛato nna nsaa bɔla amoso a nyaŋ ma basa a wɔtɔ a tɔrɔ bumo. 2Kananɛ menyee wora a maa ji kashenteŋ a sa betirpo nɛ basa nɛ asheŋ tir bumo ashi menyi be demujikpaana nseŋ naa suge bekulpoche nɛ amunibi be asɔ nna na. 3To, nɛ Ebɔrɛ bee gberge menyi kusoe, manɛ nɛ menyeeŋ wora? Nɛ e kaŋ shin nɛ efuli pɔtɛ ko so ebi shi kufɔ m ba nɛ b ba kɔ menyi kena m mur menyi, manɛ nɛ menyeeŋ wora? Nnɛ nɛ menyeeŋ shile n ya fin kechɛto ŋko nnɛ nɛ menyeeŋ ta menyi be mpetɛsɔ n ya ŋana? 4Baaŋ mɔ menyi kena to ŋko ŋ gberge menyi n yɔ kenyaya to. Ama amo nɛ amo kikɛ, Enyɛnpe Ebɔrɛ na be agbo maaŋ wushi. E kraa beeŋ baa sha kegberge menyi kusoe n ti so.
Enyɛnpe Ebɔrɛ na ka bɔla Asiriya be ewurgboŋ na so n wora asheŋ
5Ndoŋ nna nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na kaŋɛ: “N ta Asiriya fanɛ kaprɛ nna nɛ ŋ gberge basa nɛ n nya agbo n wɔtɔ na kusoe. 6N shuŋi Asiriyaebi nna fanɛ b ya kɔ efuli nɛ b kini ma n shin nɛ n nya agbo na kena. Ma e shuŋi bumo fanɛ b ya suge, nseŋ fuu bumo be asɔ eleŋso nsaa chichi bumo be basa so fanɛ agbembi so be depɔ na.”
7Ama Asiriya be ewurgboŋ na malɛ daa kɔ mo gbagba be nfɛragboŋ mbe kumu to nna. E daa sha kemur efuli damtaana nna. 8E daa puchi nna a kaŋɛ le: “Ma benapo be bejuŋkparpoana na be ekama la ewura nna! 9Ma e kɔ m pɔɔ ndegboŋ nɛ baa tre Kalno nɛ Kaakɛmish nɛ Hamaf nɛ Apad so. Ma koŋwule na e kɔ m pɔɔ Samɛria nɛ Damaskɔs so. 10-11Agbirana nɛ a wɔ Jerusalɛm nɛ Samɛria be ndegboŋ to na maŋ shi n fo amo nɛ a wɔ efuli lempoana na to so. Ma alɛ beeŋ mur Jerusalɛm nɛ agbirana kama nɛ a wɔ kumo to na fanɛ kananɛ n wora Samɛria na.”
12Kumo be kaman nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na kaŋɛ: “Ŋ kaŋ loge kusɔ nɛ mee wora kebee nɛ baa tre Zayɔn na so nɛ Jerusalɛm to, meeŋ gberge Asiriya be efuli so be ewurgboŋ kusoe ŋkpal mbe mpuchi nɛ kamoowu kikɛ so.”
13Asiriya be ewurgboŋ bee puchi nna a kaŋɛ le: “Ŋ gbagba be eleŋ so nɛ n wora ade kikɛ. Ma alɛ kɔ eleŋ nsaa nyi asheŋ nsaa kɔ kenyi ga. N du fanɛ gbolu kpenso nɛ e bee tɛ a yuu basa so nna a suge efuliana na be nsawule nɛ mpetɛsɔ na eleŋ so. 14Ma e kɔ m pɔɔ durnya kikɛ so na! Keshoŋi kabuibi be kesha to n lara afule gba du kpakpa a chɔ kekɔ kena m pɔɔ so. Efuliana na be kekama daa maŋ tiŋ ŋ kuŋ ma ekpa!”
15Ama le nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na kaŋɛ Asiriya be ewura na: “Kekpanfu ŋko kasaŋɛgboŋ beeŋ tiŋ ŋ kaŋɛ fanɛ kumo e chɔ esa nɛ e bee keta kumo a shuŋ na a? Dimɛdi e naa keta kaprɛ ŋko kaprɛ e naa keta dimɛdi?”
16Enyɛnpetale Ebɔrɛ na beeŋ shin nɛ kulɔ lubi e tɔr fo nɛ fo benapo so nseŋ shin nɛ fo eyur e bel edɛ fanɛ k ka bee suse ashi fo kuwurpiŋi to na. 17Ebɔrɛ cheembi nɛ e la Israɛl be kefulto na beeŋ kilgi fanɛ edɛ n shin nɛ fo suse so kachɛ koŋwule fanɛ kupuŋ wɔlso na. 18Kumo be kaman nɛ menyi be apo nɛ adɔsawule lelaana kikɛ e mur cheche fanɛ kananɛ kulɔ mɔso bee mur esa na. 19Ndibi nɛ a beeŋ ka na maaŋ naa shi. Kebibi gba beeŋ tiŋ ŋ karga amo.
Basa nɛ baaŋ bɛta m ba na be asheŋ
20Jemanɛ ko bee ba nɛ Israɛl nɛ Juda be basa nɛ baaŋ ji efute na maaŋ naŋ ta bumo be amu n deŋi efuli nɛ k daŋ ka gbrɛ nɛ k mur na so. Baaŋ ta bumo be amu n deŋi Enyɛnpe, Israɛl be Ebɔrɛ cheembi na so nna. 21-22Israɛlebi na daa shi nna ga fanɛ teku ase be eshishɛr, ama bumo to be gbrɛbi e naaŋ ji efute nseŋ bɛta m ba Israɛl be Ebɔrɛ lempo na kutɔ. Ŋkpal manɛ so, e daŋ yili kumo nna fanɛ e beeŋ mur bumo be efuli na, kumo be loŋ malɛ daga bumo nna. 23Kashenteŋto, Enyɛnpetale Ebɔrɛ na bɔ ntaŋ fanɛ e beeŋ gberge esa kama nɛ e wɔ efuli na so kusoe.
Enyɛnpe Ebɔrɛ na ka beeŋ gberge Asiriya kusoe be asheŋ
24Ade kikɛ be kaman nɛ Enyɛnpetale Ebɔrɛ na kaŋɛ mbe basa nɛ b wɔ Jerusalɛm to na le: “Asiriya be basa na beeŋ kɔrfɛ menyi fanɛ kananɛ Ijiptebi daŋ wora na. Ama men sa maa ŋana bumo. 25K maaŋ chɛr nɛ ma agbo e wushi nɛ ŋ gberge Asiriyaebi kusoe m mur bumo cheche ŋkpal bumo be asheŋ lubi so. 26Ma, Enyɛnpetale Ebɔrɛ na gbagba e naaŋ ta ma kuchuchɔ ŋ kuya bumo so, fanɛ kananɛ n daŋ wora Midian be efuli so ebi ashi kefalta nɛ k wɔ kakpa nɛ baa tre Ɔrɛb na. Ma alɛ beeŋ ŋini ma eleŋgboŋ nɛ n daŋ ŋini nseŋ shin nɛ ekpa dese Teku Peper na to ashi Ijipt be efuli so na. 27Jemanɛ na kaŋ fo meeŋ shin nɛ men suge menyi be amu ashi Asiriya be eleŋgboŋ to nɛ b maaŋ naa ji menyi so kuwura a tɔrɔ menyi. Asheŋ beeŋ naŋ nyalɛ n sa menyi.”
28Bedoŋ be benapo na daŋ ba kɔ n suge kade nɛ baa tre Ai na. B daŋ bɔla Migrɔn nna, nseŋ daŋ yige bumo be asɔ nɛ ajibi ashi kakpa nɛ baa tre Mikmash na, 29pɔɛŋ nseŋ dii ketaŋɛ na n ya dese Gɛba ŋklade! Kufugboŋ ko daŋ tɔr basa nɛ b wɔ kade nɛ baa tre Rama na so nna, nɛ basa nɛ b wɔ Gibiya, nɛ k la Ewura Sɔɔl be kade to na, shile ŋ ka kade na. 30Esa beeŋ tiŋ n nu basa ka bee shu awɔrso ashi nde nɛ baa tre Gallim nɛ Laisha nɛ Anatɔf nɛ kagbenejija tɔr so na to. 31Basa nɛ b wɔ nde nɛ baa tre Madmɛna nɛ Gɛbiim na bee shile a mɔlga bumo be amu. 32Kabre bedoŋ na wɔ kade nɛ baa tre Nɔb na to nna m bɔɔ enɔ a fiɛ to a teŋi a ŋini Zayɔn be kebee nɛ k wɔ Jerusalɛm na.
33Ama Enyɛnpetale Ebɔrɛ na beeŋ shin nɛ b ber ase fanɛ b ka ku kedibi be keyabi nɛ k tɔr to na. Bumo to be bumo nɛ baa puchi ga nsaa maŋ bumo be amu so na nɛ e beeŋ da n lɛ nɛ b ji nyɔmɔ. 34Enyɛnpe Ebɔrɛ na e naaŋ ku bumo n lɛ fanɛ kananɛ baa ta kekpanfu a ku ndibi ashi Lebanɔn be kupo to a lɛ na!
11Kuwurgboŋ nɛ k kɔ kayurwushi na be asheŋ
1Kananɛ keyimu bee purge afantaŋ popɔr nɛ a bee daŋ a ki kedibi na, aloŋ nɛ esa ko beeŋ shi ewura Deevid be kanaŋ to m ba ki ewura kachako so.
2Enyɛnpe Ebɔrɛ na be kiyoyu
e naŋ sa mo kanyiasheŋ
nɛ kashennyi nɛ kasheŋwora
be kenyi nɛ e ta n ji kuwura
mbe basa so nɛnɛ.
E beeŋ baa nyi
Enyɛnpe Ebɔrɛ na
be aparsheŋ nsaa bunyaŋ mo.
3Kusɔ nɛ k beeŋ baa fuli mo kagbene ga
e naaŋ baa la kewora Enyɛnpe Ebɔrɛ na kasonu.
Ewura ere maaŋ baa keni kananɛ esa du so,
ŋko a yili b yɛ b yɛ so a ji demu.
4Kashenteŋ be ekpa so
nɛ e beeŋ baa ji betirpo demu
nsaa kɔ a kuŋ bumo
nɛ b maaŋ tiŋ n wora shɛŋ
n sa bumo be amu na.
Kusɔ nɛ e beeŋ kaŋɛ kenishipereso na
beeŋ ki mbra ashi efuli na kikɛ so;
nɛ basa lubi malɛ e nya
luwu be kasogberge.
5Kashenteŋji nɛ keji asheŋ
nɛ amo be ekpa so
nɛ e beeŋ ta n ji kuwura
mbe basa so.
6Ekuntuŋ nɛ mbolpɔ
beeŋ baa wɔ abar so
kayurwushi so,
nɛ ekarmɛ nɛ mboe fɔlbi
e baa tu abar a dese.
Anabi nɛ ebuluŋ be bibi
beeŋ baa gama abar so a ji,
nɛ mbiwurbi e baa keni
bumo so nsaa kpa bumo
a yɔ a ba.
7Eshishiri beeŋ baa tu abar a ji,
nɛ bumo be bibi e baa tu abar
a dese kayurwushiso.
Saŋɛ na so nɛ ebuluŋ
e baa ji afitiri fanɛ ana.
8Mbiwurbi beeŋ baa pɛl
ashi awɔ be amaŋ ase
nɛ a maaŋ duŋ bumo.
Baaŋ ta bumo be enɔana
n wɔtɔ awɔ lubi be amaŋ to
nɛ awɔ na maaŋ wora bumo shɛŋ.
9Kusɔ lubi kikɛ maaŋ naa wɔ
Ebɔrɛ be kebee cheembi
nɛ baa tre Zayɔn na so.
Kananɛ nchu bɔlɔ teku to na,
aloŋ nɛ basa nɛ b nyi
nsaa bunyaŋ Enyɛnpe Ebɔrɛ na gba
beeŋ baa kaa shi kasawule na so.
Ebɔrɛ be basa ka beeŋ bɛta m ba epe be asheŋ
10Jemanɛ ko bee ba nɛ ewura popɔr nɛ e beeŋ shi ewura Deevid be kuwurji be kabuna na e baa la tɔɔnɛ n sa efuliana na. Baaŋ baa gama abar so mbe kuwurade to nsaa sa mo bunyaŋ. 11Loŋ be kachɛ na kaŋ fo, Enyɛnpe Ebɔrɛ na beeŋ naŋ bɔla mbe eleŋgboŋ so m bɛta mbe basa nɛ b ka a wɔ efuliana nɛ baa tre Asiriya nɛ Ijipt nɛ Patrɔs nɛ Itiopia nɛ Ilam nɛ Babilɔn nɛ Hamaf nɛ teku ase be nsawule nɛ kepla so na m ba. 12Enyɛnpe Ebɔrɛ na beeŋ maŋ tɔɔnɛ be tuta so ŋ ŋini efuliana na fanɛ e naa bɛta Israɛl nɛ Juda be basa nɛ b daŋ pesaŋ to a wɔ durnya be kaplɛkama na nna a ba. 13Israɛl be kuwurji maaŋ naa kɔ Juda be kuwurji kukɔrkɔ. Juda malɛ maaŋ naa la Israɛl mo doŋ. 14Baaŋ chɛ abar to ŋ kɔ Filistiebi nɛ b wɔ epeŋitɔrkpa na nseŋ suge basa nɛ b wɔ epeŋilarkpa na be asɔ eleŋso. Bumo alɛ beeŋ kɔ m pɔɔ Edɔm nɛ Mowab be basa so, nseŋ shin nɛ Ammɔn be basa e wora bumo kasonu. 15Kumo be kaman nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na e shin nɛ Teku Peper na be keyabi nɛ k mata Ijipt na e wɔlto nseŋ shin nɛ afu tushiso e ba shin nɛ lɔrgboŋ nɛ baa tre Yufreetes na gba e wɔlto ŋ ka mbombi wurbi ashunu nawule. Saŋɛ na so ekama beeŋ tiŋ n nite m bɔla kumo to n choŋ. 16Ekpagboŋ lela beeŋ dese n shi Asiriya be efuli so n sa mbe basa Israɛlebi nɛ b ji efute nseŋ ka a wɔ ndoŋ na nɛ b bɔla so, fanɛ kananɛ ekpa lela daa dese n sa bumo nanaana jemanɛ nɛ b daŋ lar Ijipt be efuli so na.
12Kapandi be kashɛ be asheŋ
1Kachako bee ba nɛ basa e boŋ kashɛ ŋ kaŋɛ le:
“Mee kpaŋ fo nna, Enyɛnpe Ebɔrɛ!
Fo daŋ nya agbo nna n wɔtɔ ma,
ama fo yige fo kanya agbo na
nsaa lɔlɔ ma.
2Ebɔrɛ e la ma emɔlgapo.
Meeŋ ta ma yirda n wɔtɔ mo to nsaa maa ŋana kufu.
Enyɛnpe Ebɔrɛ na e naa sa ma eleŋ;
mo e mɔlga ma.
3Kananɛ esa nɛ achukoŋ kɔ be kagbene bee fuli nchu wushiso so na,
aloŋ nɛ Ebɔrɛ be basa be ŋgbene bee fuli bumo
jemanɛ nɛ e bee mɔlga bumo na.”
4Kachako bee ba nɛ basa e boŋ kashɛ ŋ kaŋɛ le:
“Ta kechɔrɔ n sa Enyɛnpe Ebɔrɛ na!
Tre mo fanɛ e chɛ fo to!
Kaŋɛ efuliana na kusɔ nɛ e wora!
Kaŋɛ bumo kananɛ e shi be asheŋ!
5Boŋ kashɛ ŋ kpaŋ Enyɛnpe Ebɔrɛ na
ŋkpal asheŋgboŋ nɛ e wora so.
Shin nɛ durnya kikɛ e nu baru na.
6Esa kama nɛ e wɔ Zayɔn to e boŋ kashɛ awɔrso;
ŋkpal manɛ so, Israɛl be Ebɔrɛ cheembi na shi ga,
nsaa wɔ mbe basa to a chɛ bumo to.”
13Ebɔrɛ ka beeŋ gberge Babilɔn kusoe be asheŋ
1Kubɔya nɛ Aizaaya nɛ e la Amɔz pibinyɛn na nya ashi Ebɔrɛ kutɔ a laŋɛ Babilɔn be kadegboŋ be kaplɛa so na nde.
2E yɛ, Aizaaya, yili kepreŋ nɛ shɛŋ maŋ wɔ kumo so na be awɔlto m maŋ kena be tuta so! Ponte ŋ kaŋɛ esoji na fanɛ b kre kena. Pla bumo enɔ fanɛ b kɔ n nya n luri mbunagboŋ lempo na to n ya kɔ Babilɔn be kadegboŋ na. 3N tre ma benapo lempoana nɛ b yirda bumo be amu n lar nɛ b ya kɔ kena ŋ gberge basa nɛ n nya agbo n wɔtɔ na kusoe.
4Men kaŋ asoe n nu, awɔr ka bee gbri abee so fanɛ jimaŋ damta na! K du fanɛ efuliana nɛ kuwurgboŋana e naa gama abar so! Enyɛnpetale Ebɔrɛ na e naa gama benapo abar so nɛ b kɔ kena. 5B shi efuli wɔfɔ wɔfɔ nɛ a wɔ durnya be lalaloge to nna a ba. Enyɛnpe Ebɔrɛ na malɛ e kaa kagbene n ta mbe akɔsɔ a ba nɛ e ba mur Babilɔn be efuli kikɛ.
6Men baa boŋ to a shu awɔrso! Ŋkpal manɛ so, Enyɛnpe Ebɔrɛ na be demuji be kachɛ na taga to. K la kachɛ nɛ Enyɛnpetale Ebɔrɛ na beeŋ shin nɛ basa e mur nna. 7-8Kufugboŋ beeŋ tɔr basa kikɛ so nɛ bumo be mbre e yulge bumo nɛ bumo be kenyɛn kikɛ e foe. Nɛ ebesagboŋ e tɔr ekama so fanɛ kakurge be ebesa ka tɔr eche nɛ e bee kurge so na. Anishinyɔr beeŋ pɛ bumo nɛ b kurgi amu n yuu to a maaŋ naŋ tiŋ ŋ keni abar be anishito. 9Loŋ be kachɛ na kaŋ fo, Enyɛnpe Ebɔrɛ na maaŋ shu esa kikɛ so ŋko n wu esa kuwɔr. E beeŋ nya agbo ga nseŋ mur alubiworapoana n shin nɛ efuli na kikɛ e ki kiyitokpaŋ. 10Kefulto maaŋ naa wɔtɔ, ŋkpal manɛ so achɛkpabi nɛ a wɔ esoso na kikɛ beeŋ fulto ŋ gben nɛ epeŋi e pete nseŋ biri to nɛ kufɔl malɛ gba e fuli to ŋ gben.
11Ade be kaman nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ naŋ kaŋɛ le: “Meeŋ gberge efuli lubi ere nɛ kumo to be basa kusoe ŋkpal bumo be alubi so. Ma alɛ beeŋ bar ekama nɛ e bee maŋ mbe kumu so kaseto nseŋ gberge ekama nɛ e bee fɛ fanɛ e shi ga nsaa ŋini to, a kute a wɔtɔ basa ebesa to na kusoe. 12Loŋ be jemanɛ na basa gbrɛbi fimbi e naŋ ji efute. Kewu esa kenishiso beeŋ ba kaa du kpakpa a chɔ kewu shuwa. 13Kachɛ nɛ ma, Enyɛnpetale Ebɔrɛ na beeŋ ŋini kananɛ ma agbo du na, meeŋ shin nɛ esoso e baga to nɛ kasawule e gbuŋgbuŋ m pulgi ashi kumo be epul to.
14Kumo be kaman nɛ befɔ nɛ b wɔ Babilɔn be kadegboŋ to na e shile n yɔ bumo peana be nsawule so, n ya pesaŋ to n sɔ kaplɛkama fanɛ echibir ka wu ekpampo nsaa shile na ŋko fanɛ mbolpɔ nɛ a maŋ kɔ ekpapo na. 15Bekama malɛ nɛ baaŋ pɛ na, baaŋ da bumo etokobi m mɔ. 16Basa beeŋ baa yil a keni nɛ bedoŋ a pɛ bumo be mbia n ta bumo ŋ ŋmɛa afalta so m mɔ nseŋ luri bumo be elaŋana to n ta bumo be asɔ eleŋ so nseŋ pur bumo be beche gba n ti so.”
17Ade be kaman nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na naŋ kaŋɛ le: “Meeŋ we n wɔtɔ efuli nɛ baa tre Mɛdi na be basa nɛ b koso m ba kɔ Babilɔn be efuli so be basa kena. Bumo ere be shɛŋ maŋ wɔ shuwa nɛ gbiti to. 18Bumo be ata nɛ atanyembi nɛ baaŋ ta m mɔ mbrantiɛfɔlbi. B maaŋ wu mbi popɔrbi kuwɔr ŋko n shu mbiwurbi so. 19Babilɔn be kadegboŋ na e walɛ nsaa kɔ eleŋ a chɔ kadegboŋ kama. Kumo be basa bee puchi kumo so nna, ama ma, Enyɛnpe Ebɔrɛ na beeŋ mur kumo fanɛ kananɛ m mur ndegboŋ nɛ b daa tre Sodɔm nɛ Gomɔra na! 20Esa kama maaŋ naa wɔ Babilɔn be kadegboŋ na to. Asɔbɔya belapo nɛ b maŋ kɔ epul na gba maaŋ naŋ yuu bumo be ewajɛbu ndoŋ. Mbolpɔkpapo gba maaŋ naŋ kpa bumo be mbolpɔ n yɔ ndoŋ nɛ b ya dese n wushi. 21Kadegboŋ na beeŋ ki kakpa nɛ kiyi to be asɔbɔya beeŋ baa wɔ, nɛ egbuŋgbula nɛ mbuibi be yiri yiri e tɔ asha ndoŋ. Kupuŋ to be asɔbɔya be yiri yiri beeŋ baa wɔ ndoŋ nɛ echibir e baa tɛ to a pɛl kumo to. 22Ekuntuŋ nɛ ejiŋkaamu beeŋ baa nite kadegboŋ na be ebu jeŋgreŋana nɛ a kɔ eleŋ ga na nɛ bewura be elambu nɛ a walɛ ga na to a shu. Ŋkpal manɛ so, Babilɔn be kemur be jemanɛ na fo.”
14Enyɛnpe Ebɔrɛ na be basa ka beeŋ bɛta m ba epe be asheŋ
1Enyɛnpe Ebɔrɛ na beeŋ naaŋ wu mbe basa Israɛlebi nɛ e lara n sa mbe kumu na kuwɔr. E beeŋ shin nɛ b bɛta bumo m ba bumo gbagba be kasawule so, nɛ befɔ e tu bumo n chena ndoŋ fanɛ bumo alɛ gba ka la Israɛlebi na. 2Efuli pɔtɛana so be basa beeŋ chɛ Israɛl be basa to nɛ b bɛta n yɔ kasawule nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na sa bumo na so. Efuli pɔtɛ ebi na beeŋ ya kaa shuŋ Israɛlebi na fanɛ anya, nɛ Israɛlebi na e naa ji kuwura basa nɛ b daa kɔrfɛ bumo na so.
Babilɔn be ewura ka beeŋ wu be asheŋ
3Enyɛnpe Ebɔrɛ na beeŋ sɔ Israɛl be basa na n yige ashi ebesa nɛ awurfoŋ nɛ kenyaya to. 4E kaŋ wora loŋ n loge nɛ bumo alɛ e wora Babilɔn be efuli so be ewura eyur to nseŋ kaŋɛ le:
“Ewura nyaŋnyaŋso na e tɔr na!
E maaŋ naŋ tiŋ ŋ kɔrfɛ esa kikɛ!”
5-6Enyɛnpe Ebɔrɛ na shin nɛ bewura lubiana nɛ baa nya agbo ga a kɔrfɛ basa nsaa tɔrɔ efuliana nɛ b kɔ m pɔɔ so na be eleŋgboŋana fo ekar.
7Naniere durnya na kikɛ nya ewushi nɛ kayurwushi,
nɛ ekama bee boŋ nshɛ kagbene fuli so.
8Ndibi kpakpaso fanɛ seprɛs nɛ Lebanɔn be efuli so be ndibi nɛ baa tre sida na,
e ji eyur ŋkpal Babilɔn be ewura ka tɔr
nɛ esa kama maŋ naa wɔtɔ
nɛ e naa ku amo a lɛ na so.
9Bumo nɛ b wɔ bubuni to wora shiriya nna a jo nɛ b keta Babilɔn be efuli so be ewura kefɔ. Bewura dra nɛ b ji eleŋ ga durnya to na ka nu mbe keba bumo kutɔ ashi bubuni to na be asheŋ, bumo be ŋgbene fuli nna. 10E kaŋ ba bumo kutɔ baaŋ kaŋɛ mo le: “Naniere fo alɛ gba pɔ fanɛ anyi! Fo ki anyi to be eko nna na! 11Ejaŋjilaŋ nɛ b daa ta a boŋ nshɛ a maŋkura fo, ama naniere fo e ba bubuni to na. Ashushombi e ki fanɛ fo kusɔ dese so nɛ echɔnchɔŋ malɛ ki fanɛ keta m buu fo so na.”
12Fo Babilɔn be efuli so be ewura nɛ fo du fanɛ kachipurso be kechɛkpabi na, shi ebɔrɛso n tɔr to kasawule so! Jemanɛ nɛ k choŋ na fo daŋ kɔ m pɔɔ efuliana so nna, ama naniere fo alɛ gba nɛ b kɔ m pɔɔ so na. 13Fo daŋ kre fo kagbene to nna fanɛ feeŋ dii n yɔ ebɔrɛso n ya baŋ achɛkpabi nɛ a wɔ awɔlto so na n ya chena ndoŋ a ji kuwura. Fo daa fɛ fanɛ feeŋ chena fanɛ ewura nna ashi kebee nɛ k wɔ kelargato be esoso be kakpa nɛ baa shɛr na. 14Fo yɛ feeŋ dii n yɔ awɔlpa be awɔlto n ya ki fanɛ Enyɛnpetale Ebɔrɛ na. 15Ama b gbelge fo n yɔ durnya be kaseto ashi bubuni to.
16Bubuni nɛ baaŋ wu fo na beeŋ pɛ nnɔ ŋ keta a keni fo, nseŋ bishi le: “Kanyɛn nɛ e gbuŋgbuŋ durnya nseŋ shin nɛ bewurgboŋana bee chicha kufuso na nde a? 17Kanyɛn nɛ e mur ndegboŋ nseŋ shin nɛ durnya ki fanɛ kiyitokpaŋ na nde a? Mo e daŋ kini keshin nɛ basa nɛ b pɛ kena to na e nya ekpa n yɔ bumo peana na a?”
18Durnya to be bewura kikɛ baaŋ wu baa pɔr bubuni be ebu ko nna a ta bumo a wɔtɔ to, 19ama fo ere maŋ kɔ loŋ be ebu ere. B ta fo kebuni nna n lɛ nɛ k dese m bɛ. Esoji e wu kena to n deŋi fo kebuni so nɛ b ta fo nɛ bumo kikɛ n wɔtɔ kefalta be kemaŋ to nseŋ gbare eshishɛr n deŋi so n chichi so. 20Fo ka shin nɛ efuli pɔtɛana ba mɔ fo basa nseŋ mur fo efuli so, b maaŋ puli fo fanɛ kananɛ baa puli bewuraana na. Fo kanaŋ lubi ere to be esa kama maaŋ ji efute a wɔ ŋkpa to. 21Anyeeŋ teŋ fo mbinyɛnsobi so ŋkpal bumo nananyɛnana be alubi so. Bumo be ekama maaŋ ji kuwura ŋko m pɔr ndegboŋ durnya be kaplɛkama.
Ebɔrɛ ka beeŋ mur Babilɔn be asheŋ
22Ade kikɛ be kaman, nɛ Enyɛnpetale Ebɔrɛ na naŋ kaŋɛ le: “Meeŋ kɔ Babilɔn be efuli so be basa nseŋ mur esa kama nɛ e wɔ ndoŋ, nɛ basa maaŋ naŋ nyiŋi bumo be asheŋ kikɛ. 23Meeŋ shin nɛ Babilɔn be efuli e ki ketaŋɛsawule a pete nchu nɛ egbuŋgbula e baa wɔ ndoŋ. Meeŋ lara kumo be basa ashi kumo so fanɛ b ka ta pese n fuge bumo na. Ma, Enyɛnpetale Ebɔrɛ na e kaŋɛ na.”
Ebɔrɛ ka beeŋ mur Asiriya be basa be asheŋ
24Kumo be kaman nɛ Enyɛnpetale Ebɔrɛ na bɔ ntaŋ ŋ kaŋɛ le: “Kusɔ nɛ n yili ma kagbene to fanɛ meeŋ wora na gbagba nɛ meeŋ wora. 25Meeŋ mur Asiriya be efuli so be basa ashi ma kasawule nɛ k la Israɛl be fuli na so nseŋ chichi bumo so ashi ma abee so. Ma alɛ beeŋ mɔlga ma basa ashi bumo be etɔrɔ kikɛ nɛ bumo be kebaala Asiriyaebi be anya to. 26Ŋkre nɛ ŋ kɔ n sa durnya to ebi nna na. Ma alɛ kraa shin nɛ ŋ gberge efuliana na kusoe nna.” 27Enyɛnpetale Ebɔrɛ na e yili kumo mbe kagbene to fanɛ e beeŋ wora ade kikɛ. Esa kikɛ malɛ maaŋ tiŋ ŋ kuŋ mo ekpa fanɛ e sa maŋ wora amo.
Ebɔrɛ ka beeŋ mur Filisti be basa be asheŋ
28Kafɛ nɛ Ewura Ahaz wu na nɛ kubɔya ere shi Enyɛnpe Ebɔrɛ na kutɔ m ba: 29Filistiebi, men sa maŋ shin nɛ menyi be ŋgbene e fuli menyi ŋkpal kekpabi nɛ k bee gberge menyi kusoe na ka bu to so. Kekpabi butoso na beeŋ ki fanɛ kuwɔ lubi. Kumo be kaman nɛ k ki kusɔ gbeyeso nɛ k du fanɛ laŋchaŋ nɛ k kɔ mbuibi be aba a firgi na. 30Enyɛnpe Ebɔrɛ na beeŋ baa keni betirpo nɛ b wɔ mbe basa Israɛlebi to so fanɛ kananɛ mbolpɔkpapo bee keni mbe mbolpɔ so na. E beeŋ shin nɛ b baa wɔtɔ nɛ shɛŋ maaŋ naa tɔrɔ bumo. Ama mo alɛ beeŋ shin nɛ akoŋgboŋ e tɔr menyi Filistiebi so nɛ menyi be ekama maaŋ pete.
31Menyi nɛ men wɔ Filisti be ndegboŋ to na e boŋ to n shu n fin kechɛto! Men kikɛ e baa chicha kufuso! Ŋkpal manɛ so, kalabɛr gboŋgboŋi nɛ k du fanɛ kuwɔlpa shi kelargato be esoso a ba. K yili n sa benapo nɛ efupo kikɛ maŋ wɔ bumo to nna.
32Nɛ fanɛ kabɔ ko shi Filisti be efuli so m ba menyi kutɔ, a daga fanɛ men kaŋɛ mo le: “Enyɛnpe Ebɔrɛ na e pɔr Zayɔn, nɛ mbe basa to be etirpo gba e nya a wɔ ndoŋ nɛ shɛŋ maaŋ tɔrɔ mo.”
15Ebɔrɛ ka beeŋ mur Mowab be asheŋ
1Kubɔya nɛ k wɔtɔ a laŋɛ efuli nɛ baa tre Mowab na be kaplɛa so nde.
Kanyɛ koŋwule nɛ ndegboŋ nɛ baa tre Ar nɛ Kir na mur nɛ kakpa wora shruum ashi Mowab be kasawule so, ŋkpal shɛŋ ka maŋ naa wɔ kumo so so. 2Ndoŋ nna nɛ basa nɛ b wɔ kade nɛ baa tre Dibɔn na dii n yɔ kegbir ase ashi kebee so n ya shu ndoŋ. Mowab be basa daŋ shu kagbenejijaso nna ŋkpal ndegboŋ nɛ baa tre Nɛbo nɛ Mɛdiba na so. B daŋ she bumo be amu nɛ ntɔl kagbenejijaso gba nna. 3Basa nɛ b daa nite agbembi so na daŋ buu nli be asɔbuuso a ŋini bumo be ŋgbenejija nna, nɛ beko malɛ daa wɔ achoŋi nɛ alɔnɛ so a shu. 4Basa nɛ b wɔ nde nɛ baa tre Hɛshbɔn nɛ Ɛliale na daa shu awɔrso nna, nɛ esa wɔ kakpa wɔfɔ fanɛ Jahaz gba e daa nu bumo be kushu na. Bumo be esoji gba be kenyɛn kikɛ daŋ lar bumo to nna nɛ baa chicha kufuso. 5Mee shu ma kagbene to nna a sa Mowabebi na ŋkpal b kaa shile a yɔ nde nɛ baa tre Zowa nɛ Ɛglaf Shelishiya na so. Bumo be beko dii m bɔla ekpa nɛ k bee yɔ kade nɛ baa tre Luhif na nna a shu a yɔ, nɛ beko malɛ ŋana n ta kagbenejija a shu awɔrso a shile a yɔ kade nɛ baa tre Hɔronaim na. 6Mbombi nɛ a wɔ kakpa nɛ baa tre Nimrim na wɔlto nna nɛ ndoŋ be afitiri kikɛ wɔl. Kefitiri bumbuŋ kikɛ maŋ naa wɔ eboŋkarana na. 7Basa na daa wora ania nɛ b tiŋ n ta bumo be asɔ ŋ ŋana n dii ketaŋɛ na nna. 8Kagbenejija so be kushu baaŋ sɔ Mowab be kasawule kikɛ so nna nɛ esa beeŋ tiŋ n nu bumo be kushu ashi nde nɛ baa tre Eglaim nɛ Beerilim na to. 9Lɔr nɛ k wɔ kade nɛ baa tre Dibɔn na be nchu kikɛ kilgi ŋ ki ŋklaŋ nna. Ebɔrɛ malɛ kraa kɔ kusɔ nɛ k chɔ loŋ nɛ e wora basa nɛ b wɔ ndoŋ nna. Kashenteŋto, luwu kraa wɔtɔ a jo basa kama nɛ b ka a wɔ Mowab be efuli so na.
16Etɔrɔ damta ka beeŋ naŋ ba Mowab so be asheŋ
1Mowab be basa nɛ b wɔ kiyi to be kadegboŋ nɛ baa tre Sela na ta mbolpɔ fɔlbi n shuŋi n ya sa Jerusalɛm be ewura nna. 2Mowab be beche nɛ baa dii lɔr nɛ baa tre Aanɔn na du fanɛ mbuibi nɛ b jija bumo be asha to nna.
3Le nɛ Mowab be mbɔ na daŋ kaŋɛ Juda be basa na: “Men baa ŋini anyi kusɔ nɛ anyeeŋ baa wora. Men baa kuŋ anyi fanɛ kedibi be kiyoyul kapiidi, nseŋ shin nɛ an chena menyi be kayul to n wushi. An la basa nɛ b shile kena nna a mɔlga anyi be amu. Men ta anyi ŋ ŋana kakpa nɛ esa kikɛ maaŋ wu anyi. 4Men shin nɛ an chena menyi be kasawule so nɛ men baa kuŋ anyi ashi basa nɛ baa sha kemur anyi na kutɔ.”
Mowabebi, men doŋana nɛ b maa wu kuwɔr nsaa kɔrfɛ menyi na maaŋ naa wɔtɔ. B maaŋ naaŋ kɔ menyi m mur menyi be efuli. 5Kumo be kaman, Deevid be kaman to ebi to be eko beeŋ ba ki ewura nseŋ ta kashenteŋji nɛ kasha a keni basa so. E beeŋ nya manaŋ n wora kusɔ nɛ k daga nseŋ keni so n ji asheŋ nɛ amo be ekpa so. 6Ndoŋ nna nɛ Juda be basa na kaŋɛ: “An nu fanɛ Mowab be basa bee wu bumo be amu nna. An nyi fanɛ b la basa nɛ b kpeŋ nsaa keni basa jiga nna, ama mpuchi fuloŋ nɛ b kɔ.”
7Mowab be basa ere beeŋ shu anishichubi ŋkpal bumo be etɔrɔ nɛ a beeŋ tu bumo so. B kaŋ nyiŋi ajibi nɛ b daa ji ashi kadegboŋ nɛ baa tre Kir Hɛrɛs na, baaŋ shu anishichubi nɛ k wora bumo fanɛ tama kikɛ loge a laŋɛ bumo be kaplɛa so. 8Bumo be adɔ nɛ a mata Hɛshbɔn na nɛ ewaindibi be adɔana nɛ a wɔ Sibma na mur. Loŋ be adɔana na to be afeelebi be asɔrso nɛ b daa ta a wora yabra a sa efuli na so be bewura nɛ baa nu. Jemanɛ ko afeelebi na daŋ salga to loŋ hale n ya fo kadegboŋ nɛ baa tre Jaza, nɛ keshishɛrsawule so ashi epeŋilarkpa be kaba so, nɛ Teku Wuso na be kaba ndoŋ ashi epeŋitɔrkpa be kaba so nna. 9Naniere kananɛ mee shu anishichubi a sa Sibma be afeelebi na nɛ mee shu a sa Jaza gba peya. Ma anishichubi wurge nna ŋkpal shɛŋ ka maŋ naa wɔtɔ nɛ Hɛshbɔn nɛ Eliale be ndeana to ebi e teŋi nɛ bumo be ŋgbene fuli bumo so. 10Esa kama b kagbene maŋ fuli ŋkpal nsawule na ka maŋ naa wora adɔjibi ga na so. Esa kikɛ maa boŋ nshɛ ashi waindibi be adɔana to. Ekama maŋ naa nya afeelebi be asɔrso nɛ baa tre greeps na a wora nsa. Esa kama maŋ naa nu kagbenefuliso be awɔr gba kuraa. 11Ebesa bee ji ma nna ashi ma kagbene to nɛ mee shu a sa Mowab nɛ Kir Hɛrɛs. 12Mowab be basa bee gben jiga nna a yɔ bumo be agbir to ashi abee so nɛ agbirlambuana to n ya ka shuŋ amo. Tɔnɔ kikɛ maaŋ lar kumo to.
13Enyɛnpe Ebɔrɛ na teŋ bɔ le be kubɔya ere a laŋɛ Mowab be kaplɛa so. 14Ama naniere le nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ naaŋ laŋɛ a kaŋɛ: “Ta a ba nfɛ asa be jemanɛ to gbagba Mowab be kedama damta nɛ kumo be basa na kikɛ beeŋ mur. Basa gbrɛbi ko e naŋ ji efute ashi kumo be basa damta na kikɛ to, bumo alɛ maaŋ baa kɔ eleŋ nɛ b tiŋ n chɛ bumo be amu to.”
17Ebɔrɛ ka beeŋ gberge Siriya nɛ Israɛl kusoe be asheŋ
1Kusɔ nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na kaŋɛ a laŋɛ kadegboŋ nɛ baa tre Damaskɔs na be kaplɛa so nde. E yɛ: “Damaskɔs beeŋ ki kadegboŋ nɛ k bure a dese fanɛ b ka koli asɔ bureso n deŋi abar so na. 2Siriya be efuli so be ndegboŋ beeŋ ki nde nɛ ekama shile ka amo nɛ a dese fuloŋ. A beeŋ ki mbolpɔ nɛ ana be ejikpa nɛ esa kikɛ maaŋ baa ju amo a lar ndoŋ. 3Israɛl beeŋ paŋ kumo be ndegboŋana nɛ b pɔr egbal lempoana a kuŋ amo na nɛ Damaskɔs be kuwurgboŋ na malɛ e mur. Siriya be basa kama nɛ baaŋ ji efute na beeŋ ji anishinyɔr fanɛ Israɛl be basa. Ma, Enyɛnpetale Ebɔrɛ na e kaŋɛ.”
4Kumo be kaman nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na naŋ kaŋɛ le: “Kachako bee ba nɛ Israɛl be kemaŋkura nɛ keshi e ba ekar nɛ kumo be damawuraana e ki betirpo nseŋ nyɔr ŋ ki awibi nawule. 5Israɛl beeŋ ki fanɛ kudɔsawule nɛ b dɔ ayu n teŋi kumo so ashi ketaŋɛ nɛ baa tre Refaebi na to na. 6Basa gbrɛbi ko e naŋ ji efute nɛ Israɛl e ki fanɛ ɔlif be kedibi nɛ b chuge kumo so be asɔrso kikɛ nseŋ ka anyɔ ŋko asa ko ashi kumo be awɔlto ŋko asɔrso gbrɛbi ko ashi kumo be kaseto be ayabi so na. Ma, Enyɛnpe, Israɛl be Ebɔrɛ na e kaŋɛ na.”
7Loŋ be kachɛ na kaŋ fo, basa beeŋ bɛta n yɔ bumo be etopo nɛ e la Israɛl be Ebɔrɛ cheembi na kutɔ n ya fin kechɛto. 8B maaŋ naŋ ta bumo be yirda n deŋi agbirsure nɛ bumo gbagba pɔr na ŋko ndibi tenteŋ nɛ b yuu kakpa nɛ baa shuŋ kegbir cheso nɛ baa tre Ashira na, nsaa chɔɔ eduwu agbirsure so ndoŋ na so.
9Loŋ be kachɛ na kaŋ fo, baaŋ shile ŋ ka ndegboŋ nɛ b daa kuŋ nɛnɛ na nɛ a ki alambure a dese fanɛ ndegboŋ nɛ Hivi nɛ Amɔ be basa daŋ shile ŋ ka jemanɛ nɛ Israɛl be basa daa kɔ bumo kena nɛ baa shile a mɔlga bumo be amu na.
10Menyi Israɛlebi teŋ Ebɔrɛ nɛ e bee mɔlga menyi nsaa kuŋ menyi fanɛ kefalta gboŋ na so nna. Men dɔ atoto be adɔbi nna a shuŋ agbirana amo to. 11Ama nɛ aduuso na kɔr n daŋ nseŋ purge kachɛ nɛ men duu amo na kikɛ gba, men kraa maaŋ teŋi shɛŋ amo so, ama etɔrɔ nɛ ebesa nɛ a maaŋ ku nɛ menyeeŋ nya.
Ebɔrɛ ka beeŋ kɔ n sa mbe basa be asheŋ
12Efuliana nɛ a kɔ eleŋ ga na du fanɛ atiligboŋ nɛ a bee koso teku so a wora awɔrgboŋ na nna. 13Ama nɛ efuli lempoana bee ba eleŋso fanɛ atiligboŋ gba, Enyɛnpe Ebɔrɛ na beeŋ ponte bumo so nɛ b bɛta fanɛ kalabɛr ka koso kebee ase ŋko kewabi nɛ kawuliwuli ta a yɔ na. 14Baa kɔ kenishipereso nna a ta kufu a pɛ basa kaaseso, ama ta a ba kachipurso nɛ b mur nsaa maŋ naa wɔtɔ. Kusɔ nɛ k bee tu bekama nɛ baa ta eleŋsheŋ a kɔ a suge anyi be asɔ nna na.
18Ebɔrɛ ka beeŋ gberge Itiopia kusoe be asheŋ
1Efuli ko dese Itiopia be elɔrana be kaba ndoŋ nɛ baa tre kumo Ijipt, nɛ asɔ firgisobi shi ga ndoŋ nɛ esa beeŋ tiŋ n nu amo be kefergi be egbri. 2Ijipt bee shuŋi mbɔ nna nɛ baa ta nchu so be ekuloŋ nɛ b ta agasa n lɔŋɛ a nite lɔrgboŋ nɛ baa tre Nail na so, fanɛ b nya manaŋ n yɔ Itiopia nɛ kumo be basa wɔ nteŋ nɛ bumo be kayurwule du mɔlmɔlbi na. Elɔr shibi nna ashi Itiopia ebi ere be kasawule so nɛ b kɔ eleŋ nseŋ lubi ga nɛ ekama bee ŋana bumo ashi durnya kikɛ to.
3Esa kama nɛ e wɔ durnya ere to, e nu nfe! Tɔɔnɛ be tuta ko beeŋ baa wɔ abee be awɔlto nɛ men wu kumo nseŋ nu kabel be kushu! 4Kumo be kaman nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na kaŋɛ ma le: “Meeŋ baa wɔ ma pe ashi ebɔrɛso nsaa keni kaseto boeŋ fanɛ kapiidi be epeŋi ŋko awɔlpa nɛ a bee lar kasɔteŋi be jemanɛ ketarso na. 5Pɔɛŋ nɛ atoto beeŋ wora ŋ ki asɔrso na, Ebɔrɛ beeŋ shin nɛ a chuge n tɔr saŋɛ nɛ a bel na nseŋ shin nɛ ndibi sɔrso na be ayabiana na malɛ e buri n tɔr to. 6Itiopia be esoji na beeŋ ki keji n sa kebee so be ejita kechali so nsaa ki keji n sa kupuŋ to be asɔbɔya malɛ ketarso.”
7Itiopia be basa ere la basa tenteŋ nɛ bumo be kayurwule du mɔlmɔlbi nna. Ekama bee ŋana bumo durnya ere to nna, ŋkpal b ka kɔ eleŋ ga nseŋ lubi so. Ama loŋ be jemanɛ kaŋ fo, baaŋ shi bumo be kasawule nɛ elɔr shibi kumo so na so n ta esarga m ba sa Enyɛnpetale Ebɔrɛ nɛ baa shuŋ mo ashi Zayɔn be kebee so na.
19Ebɔrɛ ka beeŋ gberge Ijipt kusoe be asheŋ
1Kubɔya nɛ k wɔtɔ a laŋɛ Ijipt be efuli be kaplɛa so nde.
Enyɛnpe Ebɔrɛ na bɔla kuwɔlpa so nna a ba Ijipt be efuli so manaŋ manaŋ. Kufu pɛ Ijipt be agbirana nna nɛ a bee chicha mbe anishito, nɛ kumo be basa malɛ be ŋgbene jija bumo ga nɛ b paŋ kenyɛn. 2Ndoŋ nna nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na kaŋɛ le: “Meeŋ shin nɛ kelantokɔ e ku Ijipt be efuli so nɛ bekurgepo e kilgi a kɔ abar nɛ bechenashapo malɛ gba e baa kɔ abar. Kadegboŋ ko beeŋ kɔ kuko kena nɛ kuwurgboŋ ko e kɔ kuwurgboŋ nyɔsopo kena. 3Ma alɛ beeŋ shin nɛ Ijiptebi be ŋkre e mel to nɛ bumo be ŋgbene e jija bumo nɛ b paŋ kenyɛn. Baaŋ ya fin kechɛto bumo be agbirana kutɔ nseŋ naaŋ yɔ belejipo kutɔ n ya bishi so a fin kenu kusɔ ko ashi bubuni kutɔ. 4Ma alɛ kraa beeŋ shin nɛ ewura nɛ e maa wu kuwɔr nsaa kute a wɔtɔ basa ebesa to na e ji kuwura bumo so. Ma, Enyɛnpetale Ebɔrɛ na e kaŋɛ na.”
5Lɔrgboŋ nɛ k wɔ Ijipt be efuli so nɛ baa tre kumo Nail na beeŋ wɔlto m baŋɛ to. 6Mbombi nɛ a bee shile a luri lɔrgboŋ na to na be nchu beeŋ bɛ a dufɛ nɛ Ijipt be efuli so maaŋ naa kɔ nchu nuuso. Agasa nɛ afitiri tenteŋ nɛ a yil lɔrkar na kikɛ beeŋ bolo n wɔl. 7Ndoŋ nna nɛ adɔsawule nɛ a dese m mata Nail be lɔrgboŋ na be asɔduuso kikɛ e wu nɛ afu e ber amo n ya lɛ nɛ kusɔduuso kikɛ maaŋ naa wɔ adɔsawule na so. 8Bekama nɛ baa pɛ ekɔrɔtɔ Nail be lɔrgboŋ na to a nya kusɔ jiso na beeŋ shu kagbenejijaso, ŋkpal manɛ so, bumo be edariwa nɛ ashewu maaŋ naa kɔ tɔnɔ n sa bumo. 9Bekama malɛ nɛ baa lue ewajɛ lela na beeŋ ki chaam a wɔtɔ, a maaŋ naa nyi kusɔ nɛ baaŋ wora, 10nɛ kagbenejija e tɔr basa nɛ baa lue kɔrɛ nɛ basa nɛ baa shuŋ a sɔ kakɔka so.
11Ijipt be ewura be benimuana nɛ b wɔ kadegboŋ nɛ baa tre Zowan na la bewulpo nna nsaa sa mo kawuliso be kasotoji. Amoso nuso nɛ baaŋ naŋ tiŋ n wora ŋ kaŋɛ ewura na le: “An nyi asheŋ ga. An shi dra dra na be bewura to be kanaŋ to nna!” 12Ijipt be ewura, nnɛ nɛ fo asoetojipo nyiashempoana na wɔ? Ashere baaŋ tiŋ ŋ kaŋɛ fo nfɛra nɛ Enyɛnpetale Ebɔrɛ na kɔ a laŋɛ Ijipt be kaplɛa so. 13Benimuana nɛ b wɔ Zowan nɛ Mɛmfis na la bewulpo nna. Bumo e daŋ daga fanɛ b juŋkpar efuli na, ama b sa basa kasotoji lubi nɛ k shin nɛ efuli na be basa foe ekpa. 14Enyɛnpe Ebɔrɛ na e shin nɛ b sa kasotoji nɛ k wul Ijiptebi na to nɛ baa wora kusɔ kama a foe ekpa nsaa nite a jante fanɛ esa kaa nuu nsa m boo na. 15Esa kikɛ ashi Ijipt be efuli so maaŋ tiŋ n wora shɛŋ n chɛ to, k maŋ tir ŋko esa na la damawura nna ŋko etirpo.
Ijiptebi ka beeŋ shuŋ Enyɛnpe Ebɔrɛ na be asheŋ
16Jemanɛ ko bee ba nɛ Ijipt be basa e paŋ kenyɛn fanɛ beche na. B baŋ wu fanɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na bee sha kegberge bumo kusoe nɛ kufugboŋ e tɔr bumo so nɛ b baa chicha. 17Baaŋ fara a ŋana Judaebi ga. Hale nɛ b baŋ nu ketre Juda na gba, kufu bee pɛ bumo nna nɛ b baa chicha ŋkpal kusɔ nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na bee kre a laŋɛ Ijipt be kaplɛa so so.
18Loŋ be jemanɛ na kaŋ fo basa beeŋ baa gbar Hibruw be ŋgbar ashi Ijipt be efuli so be ndegboŋ anu to. Basa na beeŋ baa bɔ ntaŋ ashi Enyɛnpetale Ebɔrɛ na be ketre to. Ndegboŋ na be kuko be ketre e naŋ baa la Epeŋi be Kadegboŋ.
19Kumo be kaman nɛ basa na e pɔr bɔrɛsure n sa Enyɛnpe Ebɔrɛ na ashi Ijipt be kasawule so nseŋ naŋ yuu kanyiŋi be ajembu ashi Ijipt nɛ efuli pɔtɛana be egbaŋ to n sa mo. 20Ade kikɛ beeŋ baa nyiŋi Ijiptebi na fanɛ Enyɛnpetale Ebɔrɛ na wɔ bumo kutɔ. Nɛ b kaŋ luri asheŋ to nseŋ kule Enyɛnpe Ebɔrɛ na a fin kechɛto, e beeŋ shin nɛ esa ko e ba kɔ m mɔlga bumo ashi bumo doŋana be enɔ to. 21Kede be kaman nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na e lara mbe kumu ŋ ŋini Ijiptebi na, nɛ bumo alɛ e pin mo nsaa shuŋ mo. Baaŋ baa lara bumo be esarga nɛ ŋkɛ be yiri kikɛ a sa mo nsaa wora a bɔlɔ nnɔ nɛ b nase n sa mo so. 22Enyɛnpe Ebɔrɛ na kaŋ gberge Ijiptebi na kusoe n loge, baaŋ bɛta m ba mo kutɔ. Kumo be kaman nɛ e nu bumo be kabɔrɛkule nseŋ shin nɛ Ijiptebi na e nya kechɛ.
23Nɛ loŋ be jemanɛ na kaŋ fo, kegbembi lela gboŋgboŋi beeŋ dese n shi Ijipt n ya fo Asiriya. Saŋɛ na so efuli anyɔ ere be basa beeŋ baa yɔ abar be efuliana na so a ba nsaa tu abar a shuŋ Ebɔrɛ. 24Israɛl beeŋ ti efuli anyɔ ere so, nɛ bumo nɛ Ijipt nɛ Asiriya e baa la nɛfa n sa durnya kikɛ. 25Ade kikɛ be kaman nɛ Enyɛnpetale Ebɔrɛ na e nɛfa bumo nseŋ kaŋɛ le: “Ijiptebi la ma basa nna. Ma e to Asiriyaebi nseŋ lara Israɛlebi fanɛ ŋ gbagba be basa.”
20Ijipt nɛ Itiopia be kekɔ n tɔr be asheŋ
1Asiriya be efuli so be ewurgboŋ nɛ baa tre Saagɔn na e daŋ kaŋɛ mbe benapo be ejuŋkparpo fanɛ e ya kɔ n sɔ Filistiebi be kadegboŋ nɛ baa tre Ashdɔd na. 2Nfɛ asa pɔɛŋ nɛ loŋ wora na, Enyɛnpe Ebɔrɛ na daŋ kaŋɛ Aizaaya nɛ e la Amɔz pibinyɛn na nna fanɛ e gbaŋ mbe asɛbta nɛ keeli be kusɔbuuso nɛ e daŋ buu na n nase. Ndoŋ nna nɛ e wora kasonu nseŋ gbaŋ amo kikɛ n nase nseŋ delge so a nite aya fuloŋ. 3B ka kɔ n sɔ Ashdɔd be kadegboŋ n loge na nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na kaŋɛ le: “Nfɛ nsa nna na nɛ ma keyɛrbi Aizaaya delge so a nite aya fuloŋ. Kusɔ nɛ k beeŋ wora Ijipt nɛ Itiopia nna na. 4Asiriya be ewurgboŋ na beeŋ delge basa nɛ e beeŋ pɛ kena to ashi efuli anyɔ na so n shin nɛ b nite aya fuloŋ n yɔ kenyaya to. Mbifɔlbi nɛ benimu kikɛ nɛ e beeŋ delge so n shin nɛ bumo be aperbi e baa dese, nɛ Ijiptebi e ŋaba. 5Ndoŋ nna nɛ bekama nɛ b ta bumo be yirda n deŋi Itiopia so nseŋ daa puchi Ijipt so na be nfɛra mel to nɛ b pɔ aba. 6Loŋ be jemanɛ na kaŋ fo, basa nɛ b wɔ Filisti be efuli so be teku be ekarso na beeŋ kaŋɛ le: ‘Keni kusɔ nɛ k wora basa nɛ an ta anyi be amu to so fanɛ b baa kuŋ anyi ashi Asiriya be ewurgboŋ be enɔ to na! Nuso nɛ anyi alɛ beeŋ wora n nya anyi be amu?’ ”
21Babilɔn be ketɔr be asheŋ
1Kubɔya nɛ k wɔtɔ a laŋɛ Babilɔn be efuli so be kaplɛa so na nde.
Kananɛ kawuliwuli bee koso kiyi to a choŋ na nɛ kumulubi gboŋgboŋi nɛ k bee bar kemur na beeŋ shi efuli nɛ kumo be asheŋ kɔ kufugboŋ na so m ba. 2Ŋ ku bɔrɛdare n wu asheŋ ko nɛ a bee bar awurfoŋ basa so. Amo e la kedebɔr abar nɛ kemur abar be asheŋ.
Kaŋɛ Elam be efuli nɛ Mediya be efuli so be benapo fanɛ b kre kena m ba kulti Babilɔn be efuli so be ndegboŋana n wɔtɔ ŋ kɔ bumo kena! Ŋkpal manɛ so, Enyɛnpe Ebɔrɛ na bɔ ntaŋ fanɛ e beeŋ shin nɛ awurfoŋ nɛ Babilɔnebi bee shin nɛ efuli pɔtɛana so be basa bee ji na e ba ekar.
3Kusɔ nɛ n daŋ wu nseŋ nu bɔrɛdare na to na shin nna nɛ kufugboŋ ko nɛ ebesa fanɛ kakurge be ebesa luri ma to. 4Ndoŋ nna nɛ ma nfɛra wul ma to nɛ kufu pɛ ma ga nɛ mee chicha. N daa yɛlga fanɛ kaaseso e fo manaŋ nna nɛ ma eyur e wushi ma, ama kaaseso ka fo nɛ kusɔ nɛ k chɔ loŋ naŋ tu ma.
5N daŋ wu bɔrɛdare na to nna fanɛ benapo be benimuana na ka wora kejigboŋ a ji ashi Babilɔn be kadegboŋ na to. Jemanɛ nɛ baa ji nsaa nu na, nɛ esa ko ponte epul to ŋ kaŋɛ le: “Benimu, men koso! Ekama e ta mbe kebɛlso be kusɔ kuŋkumuso.”
6Ndoŋ nna nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na kaŋɛ ma le: “Shin nɛ esa ko e ya yili menyi be kadegboŋ na be egbal so a keni ekpa to nsaa kute kusɔ kama nɛ e wu k kaa bee ba. 7E kaŋ wu basa ka dii egbaŋɛ m bɛ abar so kenyɔ nyɔ, nɛ beko dii ekurma nɛ enyɔma m bɛ so a ba, e dara bumo ŋ keni nɛnɛ nseŋ kaŋɛ kadeebi nɛ b bela ase.”
8Ndoŋ nna nɛ esa nɛ e yil egbal na so a keni na kaŋɛ le: “Kapa nɛ kanyɛ kikɛ nɛ n yili nfe a dara a keni, ama m maŋ wu shɛŋ ka bee ba.” 9K maŋ chɛr ko nɛ esoji nɛ b dii egbaŋɛ m bɛ abar so kenyɔ nyɔ fara a ba.
Epul na to nɛ ekenipo na ponte awɔrso n sa baru nɛ egbaŋɛ diipo na bar ŋ kaŋɛ le: “Babilɔn be basa kɔ n tɔr! Agbirana nɛ b daa shuŋ na bure kuraa m pesaŋ to a dese kasawule.”
10Ndoŋ nna nɛ ma, Aizaaya kaŋɛ le: “Ma basa, Israɛlebi, men ji awurfoŋ fanɛ kananɛ baa bri adurbi kegoro so na, ama n teŋ kaŋɛ menyi baru lela nɛ n nu ashi Enyɛnpetale, Israɛl be Ebɔrɛ na kutɔ.” Edɔm be kaplɛa so be kubɔya be asheŋ
11Kubɔya nɛ k wɔtɔ a laŋɛ efuli nɛ baa tre Edɔm na be kaplɛa so nde.
Esa ko yili Edɔm be efuli so nna n tre ma m bishi le: “Ekenipo, saŋɛ mo nɛ kare beeŋ chɛ nɛ kaboŋ e fuli to?”
12Ndoŋ nna nɛ ŋ kaŋɛ mo: “K maaŋ chɛr nɛ kare e chɛ, ama kanyɛ kraa beeŋ naŋ biri. Nɛ fo kraa sha kenaŋ pin to n ti so, kumo ere fo naŋ bɛta m ba bishi to.”
Areebia be kaplɛa so be kubɔya be asheŋ
13Kubɔya nɛ k bee yɔ efuli nɛ baa tre Areebia na be basa kutɔ nde.
Menyi basa nɛ men wɔ kebonfu nɛ baa tre Dedan nɛ menyi be eyawujipoana bee dii enyɔma a ji yawu nsaa yuu bumo be ewajɛbu ashi Areebia be efuli so be kiyi to na, 14daga fanɛ men sa basa nɛ achukoŋ kɔ nɛ b ba menyi kutɔ na nchu nɛ b nuu. Menyi alɛ nɛ men wɔ kasawule nɛ baa tre Tɛma na, e sa basa nɛ b shile kena m ba menyi be efuli so, nɛ akoŋ kɔ bumo na ajibi. 15B la basa nɛ baa shile a mɔlga bumo be amu nna ashi bumo doŋana nɛ b ta etokobi nɛ atanyembi a ju a buu bumo so a fin kemɔ bumo na kutɔ nna.
16Kumo be kaman nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na kaŋɛ ma le: “Ta a ba fanɛ kafɛ be jemanɛ to gbagba, eyiri yiri nɛ b shi Areebia be kebonfu nɛ baa tre Kɛda na be kemaŋkura kikɛ beeŋ ba ekar, fanɛ kananɛ paawura be kushuŋ bee loge a ba ekar na. 17Bumo to be benapo nɛ baa ta ata a kɔ kena na e la basa nɛ b kɔ kenyɛn, ama bumo to be gbrɛbi e naaŋ ka a wɔ Kɛda be kebonfu to ndoŋ. Ma, Enyɛnpe Israɛl be Ebɔrɛ na e kaŋɛ na.”
22Jerusalɛm be kaplɛa so be kubɔya be asheŋ
1Kubɔya nɛ k wɔtɔ a laŋɛ ketaŋɛ nɛ baa tre Ebɔrɛdare be Ketaŋɛ na be kaplɛa so nde.
Manɛ e naa wora? Manɛ nna nɛ basa nɛ b wɔ kadegboŋ na to bee ji eyur ashi bumo be achoŋi so? 2Awɔr e sɔ kadegboŋ na kikɛ to nɛ basa bee ji a nuu nsaa boŋ nshɛ a cha kaplɛkama.
Menyi be basa nɛ b wu kena ere to ere be ekama maa kɔ kena nna nseŋ wu. 3Menyi be bejuŋkparpoana kikɛ daŋ cha abar nna a shile nɛ b ya pɛ bumo kaplɛkama nɛ b shile n yɔ na, nɛ bumo alɛ maŋ tiŋ ŋ kɔ gbrɛbi kama gba nɛ b suge bumo be amu. 4Men yige ma nɛ n shu ga ŋkpal ma basa nɛ b wu na so. Men sa maŋ wora ania fanɛ menyeeŋ lɔlɔ ma. 5Le be jemanɛ ere la keyeŋiyeŋi nɛ kekɔ n tɔr nɛ kebagato be saŋɛ nna ashi Ebɔrɛdare be Ketaŋɛ na to. Enyɛnpetale Ebɔrɛ na malɛ e bar kumo anyi so. Anyi be kadegboŋ na be egbalana nɛ b da n lɛ nɛ ekama bee shu a fin kechɛto ashi abee so.
6Benapo shi Elam be kasawule so ŋ keta bumo be ata nɛ atanyembi nseŋ dii egbaŋɛ nɛ beko malɛ shi Kir be kasawule so ŋ keta bumo be abɛlso be asɔ kuŋamuso m ba. 7Ndoŋ nna nɛ egbaŋɛturko ba sɔ Juda be ataŋɛ to be adɔsawule lela kikɛ so nɛ esoji nɛ b tase egbaŋɛ so ba yili Jerusalɛm be mbunagboŋ be anishito kikɛ. 8Ndoŋ nna nɛ Juda be mboŋ lempo nɛ a bee kuŋ kumo na bure n tɔr.
Loŋ ka wora na, nɛ men ta menyi be yirda n deŋi akɔsɔ nɛ men ta n yili ewurkpa nɛ men pɔr n yili kupo to na so nseŋ ya bar amo. 9-10Menyi alɛ daŋ wu fanɛ Jerusalɛm be egbalana na be mboŋ ko daŋ daga kelɔnɛ m pɔr nna. Men daŋ keni ŋ keni nwu nɛ a wɔ Jerusalɛm to na to na kikɛ nseŋ bure amo be ako saŋɛ na so menyeeŋ nya ajembu n lɔŋɛ kadegboŋ na be egbalana na m pɔr. Men ka daa sha nchu so, 11men daŋ pɔr nchu be eyilikpa nna ashi kadegboŋ na to n sɔ nchu nɛ a shi kepa dra na to a ba na n yili. Ama men daŋ maŋ laŋɛ menyi be lakal Ebɔrɛ nɛ e kre ade kikɛ dra dra na kikɛ pɔɛŋ nɛ a bee wora ere bre so.
12Enyɛnpetale Ebɔrɛ na daŋ kaŋɛ menyi loŋ be kachɛ na fanɛ men baa shu anishichubi nsaa boŋ to awɔrso, nseŋ she menyi be amu m buu keeli be asɔbuuso. 13Ama men daa maŋ nu n sa Enyɛnpe Ebɔrɛ na nsaa ji eyur. Men daŋ mɔ mbolpɔ nɛ ana nna a ji nsaa nuu yabra. Ade kikɛ be kaman nɛ men kaŋɛ le: “Men shin nɛ an ji nseŋ nuu kabre! Ŋkpal manɛ so echefo nɛ an wu n choŋ.”
14Ndoŋ nna nɛ Enyɛnpetale Ebɔrɛ na gbagba bɔ ntaŋ ŋ kaŋɛ ma le: “B maaŋ nya kulubi nɛ b wora ere be ketampaŋ ashi bumo be ŋkpa kikɛ to. Ma, Enyɛnpetale Ewurbɔrɛ na e kaŋɛ na.”
Shebna be kasokpele be asheŋ
15Ade kikɛ be kaman nɛ Enyɛnpetale Ebɔrɛ na kaŋɛ ma fanɛ n yɔ kanyɛn nɛ baa tre Shebna nɛ e la ewurkpa be nyɛrbi na kikɛ be enimu na kutɔ n ya kaŋɛ mo le: 16“Wanɛ nɛ fee fɛ fanɛ fo la? Manɛ e ba nɛ fo kur fo nchaŋ n nase kakpa nɛ baa puli bewura? 17Feeŋ tiŋ a la esagboŋ a kɔ eleŋ ga, ama Enyɛnpe Ebɔrɛ na beeŋ fuu fo ŋ kpa n lɛ. 18E beeŋ bɔɔlɔ fo fanɛ bɔɔl ŋ kpa fo n lɛ efuli nɛ k shi ga so, kakpa nɛ feeŋ ya wu n dese m mata fo egbaŋɛturko nɛ fee puchi so na. Fo la ŋaba nna n sa fo nyɛnpe be laŋ to ebi. 19Enyɛnpe Ebɔrɛ beeŋ lara fo ashi fo eshuŋkpa be eyilikpa nɛ fo wɔtɔ to ere to m bar fo kaseto.”
20Ade be kaman nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na kaŋɛ Shebna le: “Nɛ loŋ kaŋ wora malɛ, meeŋ shin nɛ ma kayɛrbi Eliakim nɛ e la Hilkiya pibinyɛn e ba, 21nɛ n ta fo eshuŋkpa be piŋi nɛ kumo be kreso m mɛa mo to a ŋini basa fanɛ mo e sɔ fo so. Kumo be kaman nɛ e ki fanɛ etuto n sa Jerusalɛmebi kikɛ nɛ bekama nɛ b wɔ ewurkpa na. 22Ma, Enyɛnpe Ebɔrɛ na beeŋ sa Eliakim eleŋ nɛ k bɛ ewura nɛ e shi Deevid be kanaŋ to peya so, saŋɛ na so kusɔ kama nɛ e yili, esa maaŋ tiŋ ŋ kini kumo; kusɔ kama malɛ nɛ e maŋ sa akpa, esa kikɛ maaŋ tiŋ n wora kumo. 23Meeŋ shin nɛ e baa yil to kpakpa fanɛ b ka gbir keyir kasawule to na. E beeŋ baa la esa nɛ mbe kanaŋ to ebi kikɛ beeŋ bɔla so n nya kemaŋkura.
24Ama mo kurgepoana nɛ mbe eyali kikɛ be kebaawɔtɔ beeŋ ba deŋ mo so nna fanɛ kananɛ baa ta mpuliya nɛ echeenshi a buu kelantaŋɛ to na! 25Naniere bre keyir na gbir kasawule to kpakpa nna na, ama kachako bee ba nɛ k gbuŋgbuŋ n tia n tɔr. Saŋɛ na so asɔ kama nɛ amo be egbɛ daa deŋ kumo so na gba beeŋ mur.” Kusɔ nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na kaŋɛ nna na.
23Tayɛ be kaplɛa so be kubɔya be asheŋ
1Kubɔya nɛ k wɔtɔ a laŋɛ kadegboŋ nɛ baa tre Tayɛ na be kaplɛa so nde.
Menyi nɛ menyee ta ekuloŋgboŋ a shuŋ nchu so e boŋ to awɔrso n shu ga! Ŋkpal manɛ so, kade nɛ menyee kaa ta menyi be ekuloŋ a gbuŋ kumo to nɛ baa tre Tayɛ na mur. Kumo to be nwu nɛ ekulonyilikpa kikɛ mur kuraa. Jemanɛ nɛ menyi be ekuloŋgboŋ shi kepla nɛ baa tre Saipres a ba na nɛ men nu ebaru na be asheŋ. 2Menyi eyawujipo nɛ men shi teku be ekarso be kade nɛ baa tre Sidɔn na e baa shu a wɔtɔ epunto ga. Men shuŋi mbɔ teku be kaba ndoŋ n ji yawu nɛ menyi be basa nɛ b wɔ kadegboŋ to na e dii kedama. 3Men shuŋi basa Ijipt be efuli so nɛ b ya tɔ ayu n laŋɛ n fa, nseŋ tu efuliana nɛ a ka na n ji yawu be yiri kikɛ.
4Sidɔn be kadegboŋ na du fanɛ kakpa lempo nɛ b pɔr n yili teku be ekarso nna. Ama fo alɛ beeŋ ji anishinyɔr fanɛ eche kilpo nɛ e maŋ kurge ŋ ku so na nna.
5Ijiptebi gba kaŋ nu fanɛ Tayɛ mur, k beeŋ chinchiŋ bumo nɛ kufu e pɛ bumo.
6Menyi nɛ men wɔ efuli nɛ baa tre Fenisha na e boŋ to awɔrso n shu ga nseŋ wora ania n shile n yɔ efuli nɛ baa tre Speen na! 7Kadegboŋ ere beeŋ tiŋ a la Tayɛ be kadegboŋ nɛ kagbenefuli daŋ bɔlɔ kumo to nɛ k jɔŋɛ dra dra na kikɛ a? Kadegboŋ nɛ k daa shuŋi kumo to be basa nɛ baa dii teku a yɔ efuli pɔtɛana so n ya ka ji kuwura bumo so na nde a? 8Wanɛ e kre le n deŋi Tayɛ so? Kumo be basa daŋ ji eleŋ ga nɛ kumo be eyawujipo malɛ daa la bewurbi nɛ basa daa maŋkura bumo ashi durnya to kikɛ. 9Enyɛnpetale Ebɔrɛ na e daŋ kre kumo fanɛ e beeŋ shin nɛ bumo be mpuchi nɛ baa puchi ŋkpal kusɔ nɛ b tiŋ n wora so na e ba ekar nɛ e ŋaba bumo be bunyaŋwuraana.
10Tayɛebi, men ya kaa dɔ menyi be kasawule na so fanɛ kananɛ Ijiptebi bee dɔ Nail be lɔrgboŋ na be ekarso na, ŋkpal manɛ so, menyi maŋ naa kɔ kakpa nɛ men baa yili menyi be ekuloŋgboŋana. 11Enyɛnpe Ebɔrɛ na teŋi mbe enɔ to m baŋ teku so n ya shin nɛ kufugboŋ tɔr efuliana na so. Mo alɛ yili kumo nna fanɛ Fenisha be efuli so be ndegboŋ nɛ b pɔr egbal lempoana ŋ kulti na kikɛ beeŋ mur. 12Ade be kaman nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na kaŋɛ Sidɔn be basa na le: “Menyi be kayurji na fo ekar. Menyi alɛ mur nna na. Hale nɛ men ŋana n shile n yɔ Saipres be kepla so gba, men kraa maaŋ nya kayurwushi ndoŋ.”
13Keni kusɔ nɛ Asiriyaebi wora Babilɔn be efuli so be basa! B kre kena m ba gbare shishɛr n deŋi abar so nseŋ dii amo so n luri kadegboŋ na to ŋ kɔ kumo nseŋ mur kasawule na so be ewurkpa kikɛ. Naniere kupuŋ to be asɔbɔya lubi e wɔ kumo be alambure na to. 14Kakpa lempo nɛ k bee kuŋ efuli na kikɛ maŋ naŋ ka a yil, amoso kaŋɛ basa nɛ b wɔ ekuloŋgboŋ nɛ e wɔ teku so na kikɛ fanɛ b baa shu awɔrso kagbenejijaso. Ŋkpal manɛ so, kadegboŋ nɛ baa fute a yige so na kikɛ mur.
15Jemanɛ ko bee ba nɛ b teŋ Tayɛ be kadegboŋ so n ya fo nfɛ adushunu. Nfɛ nɛ ewura bee ji durnya to nna. Nfɛ adushunu ere be kaman, Tayɛ beeŋ ki fanɛ sakaleche nɛ kashɛ ere bee ji mbe asheŋ ere:
16Ta jaŋjilaŋ n nite ŋ kulti kade na kikɛ to,
fo sakaleche nɛ b teŋ fo so ere!
Baa laŋ kumo nsaa boŋ fo nshɛ nɛ fee sha ga na
nɛ fo basa e naŋ nyiŋi fo asheŋ nseŋ bɛta m ba.
17Nfɛ adushunu na be kaman, Enyɛnpe Ebɔrɛ na beeŋ naŋ shin nɛ Tayɛ e bɛta n yɔ mbe kayawuji dra na to. Kadegboŋ na beeŋ baa du fanɛ eche nɛ e bee fa mbe kumu a sa enyɛn kikɛ ashi durnya to be efuli kama so nna, 18ama asɔ kama nɛ e beeŋ nya na be kekama maaŋ nya n yili kadegboŋ na to. Amansherbi na beeŋ baa la Enyɛnpe Ebɔrɛ na peya nɛ bekama nɛ baa shuŋ mo na e ta amo n tɔ ajibi damta nɛ asɔbuuso lela nɛ baa sha.
24Enyɛnpe Ebɔrɛ ka beeŋ gberge durnya kusoe be asheŋ
1Enyɛnpe Ebɔrɛ na bee sha kejija durnya kikɛ nna nɛ k dese fuloŋ fanɛ kiyitokpaŋ na. E beeŋ melgi durnya na m buu nseŋ pesaŋ kumo be basa to. 2Kesheŋ koŋwule na e naaŋ tu bɔrɛmatapoana nɛ bumo be basa, nɛ anya nɛ bumo nyɛnpeana, nɛ basa nɛ baa tɔ nɛ bumo nɛ baa fa asɔ, nɛ basa nɛ baa paŋ asɔ nɛ bumo nɛ baa ta asɔ a paŋ basa, nɛ damawuraana nɛ betirpo kikɛ. 3Durnya na beeŋ jija nseŋ mur kuraa. Enyɛnpe Ebɔrɛ na e kaŋɛ; kumo alɛ beeŋ wora loŋ. 4Kasawule wɔl a baŋɛ to, nɛ durnya kikɛ ki kakpa nɛ basa nɛ b kɔ eyilikpa nɛ bumo nɛ b maŋ kɔ eyilikpa kikɛ wu m bɛ. 5Edimɛdi jija durnya nna ŋkpal b ka kini kewora Ebɔrɛ be mbraana kasonu so. Bumo alɛ maŋ naa sa bumo nɛ Ebɔrɛ be kɔnɔkoŋwule be ŋkre nɛ k daga fanɛ k baa wɔtɔ mbaanaayɔ na bunyaŋ. 6Amoso Ebɔrɛ sho durnya na kɔnɔ nna nɛ kumo to be basa bee wu ŋkpal bumo be alubi so. 7Ewaindibi bee wu nna nɛ yabra be asheŋ bee ki kpakpa. Esa kama nɛ mbe kagbene daa fuli mo wɔ kagbenejija to naniere nna. 8Kagbenefuliso be nshɛ nɛ b daa laŋ ejaŋjilaŋ nɛ ŋkure a boŋ na kikɛ kuu. 9Basa maŋ naa nuu yabra nsaa boŋ nshɛ kagbenefuliso. Yabra gba maŋ naa wora basa ebel 10Kebagato e sɔ ndeana na kikɛ to nɛ basa ber bumo be amu so n wɔtɔ ebuana to ŋkpal kufu so. 11Kagbenefuli foe durnya to nɛ basa bee ponte to agbembi so a kaŋɛ le: “Anyi maŋ naa kɔ yabra! Anyi maŋ naa kɔ yabra!” 12Ndegboŋana na kikɛ mur nɛ amo be mbunagboŋana buri to n tɔr. 13Kusɔ nɛ k beeŋ wora efuliana nɛ a wɔ durnya kikɛ to nna na. K beeŋ baa du fanɛ kasɔteŋi be jemanɛ nɛ b ŋeri ndibi kikɛ be asɔrso n lɛ nseŋ chuge waindibi be asɔrso koko na malɛ kikɛ na nna.
14Basa nɛ baaŋ ji efute bre beeŋ boŋ nshɛ kagbenefuliso nɛ bumo nɛ b wɔ epeŋitɔrkpa na e malga kananɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na be keshi nɛ kemaŋkura du, 15nɛ bumo nɛ b wɔ epeŋilarkpa na malɛ e kpaŋ mo. Basa nɛ b wɔ teku be ekarso na malɛ gba beeŋ fur Enyɛnpe, Israɛl be Ebɔrɛ na. 16Anyeeŋ nu b kaa bee boŋ nshɛ a kpaŋ Israɛl nɛ k la efuli niŋiso na ashi durnya be mboŋ wɔfɔ wɔfɔ kikɛ.
Ama tama maŋ wɔtɔ n sa ma ere! Ma ere be asheŋ jija n loge nna na! Bedebɔrpo kraa wɔtɔ nna a debɔr basa, nɛ bumo be kedebɔre na malɛ bee daŋɛ so. 17Ekama e nu nfe! Kufugboŋ nɛ amaŋ chiŋgeliŋ nɛ ajigbelɛ dese a jo menyi. 18Ekama nɛ e wora ania n shile kufugboŋ na beeŋ ya tɔr kemaŋ chiŋgeliŋ to, nɛ emo nɛ e gelge kemaŋ chiŋgeliŋ malɛ e ya tɔr kejigbelɛ to. Bɔrɛchu damta beeŋ shi awɔlpa so m ba kasawule so nɛ durnya be gbaltɔlase e gbuŋgbuŋ to. 19Kasawule beeŋ pante m baŋɛ to kaplɛkama. 20Kumo be kaman nɛ durnya na e baa lente fanɛ esa nɛ e boo nsa na, ŋko afugboŋ kaa bee ber kubuu so na. Durnya be alubi pɔɔ kumo so. Amoso k beeŋ mur nsaa maaŋ naaŋ tiŋ ŋ koso kikɛ.
21Enyɛnpe Ebɔrɛ na beeŋ gberge esoso be eleŋana nɛ durnya to be bewuraana kusoe. 22Ebɔrɛ beeŋ gbargbar bewuraana n wɔtɔ kemaŋ gboŋ koŋwule to fanɛ basa nɛ b wɔ kabuti to na. E beeŋ ti bumo so loŋ hale nɛ bumo be kasogberge be saŋɛ e ya fo ekar. 23Kufɔl beeŋ biri to nɛ epeŋi e nyaŋɛ ŋ gben, ŋkpal manɛ so, Enyɛnpetale Ebɔrɛ na e la ewura. Zayɔn be kebee na so nɛ e beeŋ baa wɔ nsaa ji Jerusalɛm so kuwura nɛ basa na be benimuana e wu mbe kemaŋkura.
25Kekpaŋ Enyɛnpe Ebɔrɛ na be asheŋ
1Enyɛnpe Ebɔrɛ,
fo e la ma Ebɔrɛ;
Meeŋ maŋkura fo
nseŋ kpaŋ fo ketre.
Fo e wora emamachisheŋ
nɛ a bee mɔ kɔnɔ;
fo alɛ e ta kashenteŋji
n shin nɛ fo ŋkre nɛ fo wora
dra na kikɛ bɔlɔ so.
2Fo e shin nɛ ndegboŋana bure ŋ ki alambure
nɛ amo be ekuŋkpa lempoana mur.
Ewurkpaana nɛ an doŋana pɔr na
mur hale mbaanaayɔ.
3Basa nɛ b wɔ efuli lempoana so beeŋ kpaŋ fo;
nɛ bumo nɛ b wɔ ndegboŋana nɛ a wɔ efuliana
nɛ b maa wu kuwɔr na to
e ŋana fo.
4Betirpo nɛ basa nɛ b maaŋ tiŋ
n chɛ bumo be amu to
shile m ba buu fo
etɔrɔ be jemanɛ
nseŋ nya bumo be amu.
Fo e kuŋ bumo ashi bɔrɛfugboŋ to
nseŋ sa bumo kayul epeŋi
nyaŋnyaŋso so.
Bedoŋ nɛ b maa wu kuwɔr
kre m ba fanɛ gbaŋgbaŋ to
be afugboŋ,
5ŋko ewule ashi kasawule wɔlso so nna.
Ama fo Enyɛnpe Ebɔrɛ na
shin nɛ an doŋana
lo bumo be nnɔ;
nseŋ shin nɛ basa
nɛ b maa wu kuwɔr
be awɔr kuu,
fanɛ kananɛ awɔlpa to be epeŋi
be ebeldɛ bee dugaso na.
Ebɔrɛ ka bela kejigboŋ ase be asheŋ
6Enyɛnpetale Ebɔrɛ na beeŋ bela ajibi lela nɛ asɔ nuuso belbelso be kejigboŋ ase n sa durnya to be efuliana kikɛ so ebi ashi kebee nɛ baa tre Zayɔn na so ashi Jerusalɛm. 7Kebee ere so nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na beeŋ lara kagbenejija nɛ k du fanɛ awɔlpa a buu efuliana na kikɛ so na. 8Enyɛnpetale Ebɔrɛ na beeŋ mur luwu mbaanaayɔ! E beeŋ kpra anishichubi ashi ekama be anishito nseŋ lara ŋaba nɛ mbe basa ji ashi durnya kikɛ to na ashi bumo so. Enyɛnpe Ebɔrɛ na gbagba e kaŋɛ.
9Jemanɛ na kaŋ fo, ekama beeŋ kaŋɛ le: “Mo e la anyi be Ebɔrɛ! An ta anyi be yirda n deŋi mo so, nɛ e mɔlga anyi. Mo e la Enyɛnpe Ebɔrɛ na! An ta anyi be yirda n deŋi mo so, nɛ anyi be ŋgbene fuli nɛ an nya kagbenewushi ŋkpal e ka mɔlga anyi so.”
Ebɔrɛ ka beeŋ gberge Mowab kusoe be asheŋ
10Enyɛnpe Ebɔrɛ na e naŋ kuŋ Zayɔn be kebee ere, ama e beeŋ chichi efuli nɛ baa tre Mowab na be basa so fanɛ ana ka chichi atuweklaŋ so n wɔtɔ depɔ to na. 11Baaŋ wora ania fanɛ baaŋ lar depɔ na to, ama Ebɔrɛ beeŋ wora bumo eyurto n shin nɛ b lar ŋ gben. 12E beeŋ shin nɛ Mowabebi na be kumɔlga be kakpa lempoana be egbal jeŋgreŋana e bure n tɔr ŋ ki fanɛ eshishɛr.
26Ebɔrɛ ka beeŋ shin nɛ mbe basa e kɔ m pɔɔ so be asheŋ
1Kachako bee ba nɛ basa e boŋ kashɛ ere ashi Juda be kasawule so:
Anyi be kadegboŋ na kɔ eleŋ!
Ebɔrɛ gbagba e naa kɔ
a kuŋ kumo be egbalana!
2Men bugi kadegboŋ na
be mbunagboŋana na
n shin nɛ efuli nɛ k bee ji kashenteŋ
nɛ kumo be basa bee wora kusɔ nɛ k niŋi na e luri to.
3Enyɛnpe Ebɔrɛ na e naa sa basa
nɛ bumo be yirda yil to kpakpa na
kayurwushi gbagba.
4Amoso an baa yirda Enyɛnpe Ebɔrɛ na saŋkama,
nɛ e baa la fanɛ kefalta
a kuŋ anyi saŋkikɛ.
5Ebɔrɛ bar an doŋana
nɛ baa maŋ bumo be amu so na kaseto;
nseŋ mur kadegboŋ lempo
nɛ b daa wɔtɔ na,
nseŋ shin nɛ kumo
be egbalana bure
n tɔr kasawule.
6Naniere betirpo nɛ basa
nɛ bedoŋ na daa kɔrfɛ na
e naa chichi a chichi
kakpa nɛ kadegboŋ na
daa wɔ na so.
7Kusɔ nɛ k daga nɛ fo Enyɛnpe
Ebɔrɛ bee wora jemanɛ kikɛ,
nsaa shin nɛ ekpabi
bee ki fanɛ kegbembi
a sa basa nɛ baa wora
fo kasonu.
8Anyee bɛ fo aparsheŋ so nna
nsaa ta anyi be tama
a to fo so.
Fo nawule be ketre
nɛ anyee sha fanɛ
k baa nya kemaŋkura
ashi anyi be ŋgbene to.
9Kanyɛso kikɛ ma kagbene
bee kɔ a fin fo nna.
Fo baŋ ji durnya
nɛ kumo be basa demu,
bumo kikɛ beeŋ koya
kebaawɔtɔ ŋini so.
10Kuwɔr nɛ fo wu
kumu kpakpasowuraana ere
kikɛ be kaman,
b kraa maŋ naŋ koya
kewora kusɔ nɛ k daga.
Basa nɛ b niŋi gba
be kasawule so nfe
b kraa wora asheŋ lubi nna
nseŋ kini kewu fo,
Enyɛnpe Ebɔrɛ na be kemaŋkura.
11Enyɛnpe Ebɔrɛ, fo doŋana
maŋ nyi fanɛ feeŋ gberge
bumo kusoe.
Shin nɛ b wu fanɛ
fee sha kebaachɛ fo basa to saŋkama nna,
nɛ anishinyɔr e pɛ bumo.
Shin nɛ edɛ nɛ fo bela ase a jo fo doŋana na
e chɔɔ bumo m mur.
12Enyɛnpe Ebɔrɛ,
fo e naaŋ sa anyi
kedamaya nɛ kayurwushi,
ŋkpal manɛ so,
kusɔ kama nɛ anyee wora,
fo eleŋ to nɛ anyee tiŋ
a wora kumo.
13Beko gba daŋ ji kuwura anyi so
n ti fo, Enyɛnpe
anyi be Ebɔrɛ na so,
ama fo nawule
nɛ anyee wora kasonu.
14Bumo kikɛ wu naniere
nsaa maaŋ naa wɔ ŋkpa to.
Bumo be abuniyoyu
maaŋ naŋ koso kikɛ,
ŋkpal fo ka gberge bumo kusoe nseŋ mur bumo so.
Esa maaŋ naŋ nyiŋi bumo kikɛ.
15Enyɛnpe Ebɔrɛ, fo e shin
nɛ anyi be basa wora keshi,
fo e kpalga anyi be efuli
be egbaŋ kaba kama so;
nɛ kumo be loŋ bar fo kemaŋkura.
16Enyɛnpe Ebɔrɛ, fo gberge
fo basa kusoe,
nɛ b ta kagbenejija nɛ kushu ŋ kule fo.
17Ŋkpal kusɔ nɛ fo wora
anyi na so,
an daŋ ji awurfoŋ fanɛ eche
nɛ kakurge ta mo nna.
18An daa wɔ ebesa damta to
nna fanɛ eche nɛ kakurge ta na,
ama anyi alɛ daa maŋ kurge.
An daa maŋ tiŋ ŋ kɔ m pɔɔ so kikɛ
ashi anyi be kasawule so;
anyi alɛ maŋ tiŋ n wora
ŋko n nya shɛŋ
n sa basa durnya to.
19Anyi be basa nɛ b wu na
beeŋ naŋ ba ŋkpa to!
Bumo be eyurana
beeŋ naŋ bɛta m ba ŋkpa to.
Bekama nɛ baa di
bumo be nchaŋana to na
beeŋ naŋ koso m boŋ nshɛ kagbenefuliso
Kananɛ kachipurso be bunyaŋ
bee shin nɛ nsawule
bee wushi na,
loŋ nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na
beeŋ naŋ tiŋi basa
nɛ b wu dra dra na.
20Ma basa, men luri
menyi be ebuana to
nseŋ ti menyi be amu so n wɔtɔ.
Men ŋana ndoŋ gbrɛbi,
n ya fo fanɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na
be agbo ka beeŋ wushi.
21Keni, Enyɛnpe Ebɔrɛ na
beeŋ shi ebɔrɛso
m ba gberge durnya to
be basa kusoe
ŋkpal bumo alubi so.
Basa kama nɛ b mɔ
ashiri to na
be asheŋ beeŋ lar efuli
nɛ b nya kumo be kasogberge.
27Israɛl be kumɔlga be asheŋ
1Kamɔnchɛ kaŋ fo, Enyɛnpe Ebɔrɛ na beeŋ ta mbe tokobi nɛ k kɔ eleŋ ga na ŋ gberge kusɔbɔya gbeyeso gboŋgboŋi nɛ k wɔ teku to nɛ baa tre kumo Liviatan na kusoe m mɔ kumo. 2Kachɛ na kaŋ fo, le nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na beeŋ kaŋɛ a laŋɛ mbe ndibi sɔrso be kudɔ lela na be kaplɛa so: 3“Mee keni kudɔ na so nna nsaa wurge kumo so nchu jemanɛ kikɛ. Ma alɛ naa kuŋ kumo kapa nɛ kanyɛ nna nɛ esa kikɛ e sa maŋ tiŋ n tɔrɔ kumo. 4Kumo be kaman, m maŋ naŋ nya agbo n wɔtɔ ndibi sɔrso be kudɔ na. Nɛ fanɛ ewi be yiri yiri kɔr kumo to gba, meeŋ tia amo kikɛ n chɔɔ m mur cheche. 5Ama nɛ ma basa bumo doŋana bee sha fanɛ m baa kuŋ bumo bre, b shin nɛ ma nɛ bumo e nya kayurwushi anyi be kefɛato.”
6Kachako bee ba nɛ Israɛl be basa nɛ b la Jeekɔb be kaman to ebi na e mur achin fanɛ kedibi nɛ k purge nseŋ wora atoto na. Saŋɛ na so bumo be asɔrso beeŋ chase durnya be kaplɛkama.
7Enyɛnpe Ebɔrɛ na maŋ naŋ gberge Israɛl be basa kusoe kenishipereso nseŋ mɔ bumo be basa fanɛ kananɛ e gberge bumo doŋana kusoe nseŋ mɔ bumo be basa na. 8Kasogberge nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na sa mbe basa e la fanɛ e shin nna nɛ bumo doŋana kɔ m pɔɔ bumo so nseŋ pɛ bumo n yɔ efuli pɔtɛ so n ya ki anya. Bumo bedoŋana na daa du fanɛ epeŋilarkpa be afu tushiso nna m ba ber bumo n yɔ kufɔ kufɔ. 9Ekpa koŋwule so nɛ Israɛlebi beeŋ tiŋ m bɔla so n nya bumo be alubi nɛ kewora n jija be ketampaŋ. A daga fanɛ b bure nnyamase be agbirsure nɛ b pɔr a chɔɔ eduwu amo so na nseŋ tia kegbirche nɛ baa tre Ashira na be ndibi tenteŋ nɛ b yuu na kikɛ n lɛ.
10Kadegboŋ nɛ k kɔ egbal kuŋso lempoana na e ki alambure fanɛ keshishɛrsawule nɛ ekama maŋ wɔ kumo to, a dese na. K ki ana be ejikpa nɛ kakpa nɛ baa dese a wushi nna. 11Kumo to be ndibi be ayabi bee wɔl nna a buri a tɔr nɛ beche bee kil amo a puga edɛ. Ŋkpal basa na ka maŋ pin asheŋ to na so, Ebɔrɛ nɛ e to bumo na maaŋ wu bumo kuwɔr ŋko n shu bumo so.
12Jemanɛ ko bee ba nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na e yili Lɔrgboŋ nɛ baa tre Yufreetes na n ya fo Ijipt be egbaŋ to na ŋ gama mbe basa abar so fanɛ kananɛ baa beri ayu a chela to a deŋi abar so na. 13Kachɛ na kaŋ fo, kabel beeŋ shu awɔrso n tre Israɛlebi nɛ b pɛ n yɔ kenyaya to ashi Asiriya nɛ Ijipt be efuliana so na. Baaŋ bɛta m ba kaa shuŋ Enyɛnpe Ebɔrɛ na mbe kebee cheembi na so ashi Jerusalɛm to.
28Samɛria be kasogberge be asheŋ
1Asheŋ maaŋ nyalɛ n sa Israɛl be kuwurji na. Kadegboŋ nɛ baa tre Samɛria nɛ k dese ketaŋɛ nɛ k bee wora adɔjibi ga na be ekarso na wɔ asheŋ to pasaa. Kumo be bejuŋkparpoana la basa booso nsaa maŋ bumo be amu so, a sha kebaaji nsaa nuu nsa a boo ga. Baaŋ ki fanɛ atoto a wɔl m bolo nna. 2Enyɛnpe Ebɔrɛ na teŋ nya esa ko nɛ e kɔ eleŋ nɛ yuku nseŋ wora shiriya nɛ e kɔ bumo. E la esa nɛ e beeŋ ba fanɛ bɔrɛfugboŋ nɛ kumo nɛ bɔrɛchu wea abar to a ba nɛ k ba buu kasawule so na nna. 3Bejuŋkparpo booso na be kusɔ nɛ baa puchi so beeŋ mur nɛ basa e baa chichi kumo a choŋ. 4Bumo be kemaŋkura nɛ k bee terge na beeŋ foe fanɛ asɔrso nɛ a juŋkpar m bel kafɛ to, nɛ basa bee fuu amo a ji na.
5Loŋ be kacha na, Enyɛnpetale Ebɔrɛ na beeŋ baa du fanɛ atoto be kuwurwuro lela n sa mbe basa nɛ baaŋ ji efute a wɔtɔ na; mannɛ fanɛ Samɛria nɛ k du fanɛ atoto nɛ a wɔl m bolo n chuge n tɔr na. 6Enyɛnpe Ebɔrɛ na beeŋ sa demujipoana kashenteŋji be nfɛra nseŋ sa kadegboŋ na be mbuna kenipoana kenyɛn be kagbene nɛ b baa tiŋ a kuŋ kadegboŋ na.
Aizaaya nɛ Juda be anebi boosoana na be asheŋ
7Anebiana nɛ bɔrɛmatapoana gba boo nna a jante. B nuu yabra nɛ nsa booso ga nna hale nɛ bumo be nfɛra mel to. Anebiana na kaa bee boo ga so, b maŋ naa pin ebɔrɛdare nɛ Ebɔrɛ sa bumo na to. Bɔrɛmatapoana na malɛ gba kaa bee boo ga so, b maŋ naa tiŋ a ji asheŋ nɛ basa bee ta a ba bumo kutɔ nɛnɛ. 8B kwiɛ n sɔ mbɛ nɛ b chena so na kikɛ nna nɛ ndoŋ kikɛ bee dufɛ ekwiɛ.
9A le nɛ b daa bile asheŋ a kaŋɛ a laŋɛ ma kaplɛa so: “Wanɛ nɛ kanyɛn ere bee fɛ fanɛ e bee ŋini asheŋ? Wanɛ e naa sha mbe kubɔya? K walɛ n sa mbibi nɛ b baŋ ku kenyipo nawule nna! 10E bee wora ania nna nɛ e baa ŋini anyi nsibɛbi nɛ mmalgabi nɛ a maŋ kɔ afito.”
11Nɛ menyi maaŋ nu n sa ma, kumo ere Ebɔrɛ beeŋ shin nɛ befɔ nɛ baa gbar ŋgbar pɔtɛ e ŋini menyi asheŋ. 12E bee sha kesa menyi kikɛ ewushi nɛ kayurwushi nna, ama men kini kenu n sa mo. 13Amoso nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na bee sha keŋini menyi nsibɛbi nɛ mmalgabi nɛ menyi maaŋ pin to na. Kumo be kaman keya kama nɛ menyeeŋ tia, menyeeŋ fiti n tɔr n doro nɛ b naŋ pɛ menyi fanɛ anya.
Zayɔn be kebonfu to be kejembu na be asheŋ
14To, menyi basa kpeŋso nɛ menyee ji kuwura basa ere so ashi Jerusalɛm to na e kaŋ asoe n nu kusɔ nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na bee kaŋɛ. 15Menyee ka kaŋɛ fanɛ menyi ere nɛ luwu wora kɔnɔ nna, nɛ menyi nɛ basa nɛ b wu n yɔ bubuni to be nnɔ wora kukoŋwule. Men yirda fanɛ jɛrbi kama nɛ k beeŋ ba maaŋ wora menyi shɛŋ ŋkpal efɛ nɛ kafule be kebaawɔtɔ nɛ men wɔtɔ na so. 16To, kusɔ nɛ Enyɛnpetale Ebɔrɛ na bee kaŋɛ nde: “Mee tɔl gbaltɔlase nɛ k kɔ eleŋ a yil a maa gbuŋgbuŋ nna ashi Zayɔn to. Ma alɛ beeŋ ta kejembu nɛ bepɔrpo keni to n lara fanɛ kebonfu to be kejembu nɛ k kɔ eleŋ ga na nna n nase gbaltɔlase na, nɛ b sibɛ le n deŋi kumo so, ‘Yirda nɛ k yil to kpakpa kɔ kanyiti nna.’ 17Kewora asheŋ nɛ amo be ekpa so nɛ asheŋ niŋiso e naaŋ baa la efɔl nɛ meeŋ baa ta a kargaso a pɔr nɛ k baa niŋi.
Bɔrɛjembubi nɛ bɔrɛchu beeŋ bɔlɔ m mur efɛsheŋ nɛ men ta a kuŋ menyi be amu na nseŋ sulɔ amo kikɛ n ya lɛ.” 18Menyi nɛ luwu be kɔnɔ nɛ men wora na nɛ kananɛ menyi nɛ basa nɛ b wu n yɔ bubuni to be nnɔ wora kukoŋwule na beeŋ ba ekar. Kumo be kaman nɛ jɛrbi e ba menyi so fanɛ nchu ka bɔlɔ n sulɔ menyi n yɔ na. 19Jɛrbi beeŋ gbelge menyi so kachipurso nɛ kapaso nɛ kanyɛso kikɛ nna fanɛ nchu ka bee bɔlɔ a ba na. Kubɔya popɔr kama malɛ nɛ k beeŋ shi Ebɔrɛ kutɔ m ba menyi kutɔ beeŋ ta kufugboŋ m pɛ menyi! 20Menyeeŋ baa du fanɛ esa nɛ b bɔ keŋasa ere a laŋɛ mbe kaplɛa so na nna. B yɛ, e wora ania nɛ e dese gedo shiimbi nɛ e maaŋ tiŋ n teŋi mbe aya to so nseŋ naŋ ta keta nɛ k maŋ wɔ mpar nɛ k tiŋ m buu mo kikɛ so m buu nna. 21Kananɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na baŋ kɔ kenishipereso ashi kebee nɛ baa tre Perazim na so nɛ ketaŋɛ nɛ baa tre Gibiɔn na to na nɛ e beeŋ naŋ kɔ le be jemanɛ ere gba. Saŋɛ na so e beeŋ wora kusɔ nɛ e kre kewora na, nɛ k chinchiŋ menyi ŋkpal men ka maa tama kumo so.
22Men sa maŋ kaa mushe kasokpele nɛ mee sa menyi ere! Nɛ men kaŋ wora loŋ, k beeŋ baa du kpakpa n sa menyi nɛ men nya n lar asheŋ to. N nu fanɛ Enyɛnpetale Ebɔrɛ na yili kumo nna fanɛ e beeŋ mur efuli na kikɛ.
Ebɔrɛ be kanyiasheŋ be asheŋ
23Men nu kusɔ mee malga ere nseŋ wɔtɔ lakal kusɔ nɛ mee kaŋɛ menyi ere to. 24Edɔpo kikɛ maŋ wɔtɔ a lɔŋɛ mbe kudɔ so jemanɛ kikɛ mbaanaayɔ. 25E baŋ lɔŋɛ so n dɔ n loge e bee ŋmenyaŋ epofantaŋ be aduuso nna. Kumo be kaman nɛ e duu aboyu nɛ ayu mbure so nseŋ duu aduuso pɔtɛ n wɔtɔ egbaŋ to. 26Edɔpo na nyi mbe kushuŋ nna ŋkpal manɛ so, Ebɔrɛ e ŋini mo kumo. 27E maa ta ndibi gbɛgbɛso a beri ayu a bɛa amo to. Ndibi nɛ a kukwe nseŋ daga nɛ e bee ta a beri amo. 28Mo alɛ maa beri ayu na nna hale nɛ a nia n luri eshishɛr to ŋko nɛ a bɛa to ŋ ki nyifu. E bee beri amo nna a lara bibi na ashi amimi na to. 29Kanyiasheŋ ere kikɛ shi Enyɛnpetale Ebɔrɛ na kutɔ nna. Ebɔrɛ bee kre ŋkre kanyiasheŋ so nna, nɛ amo alɛ bee wora a bɔlɔ so jemanɛ kikɛ!
29Jerusalɛm nɛ k la ewura Deevid be kadegboŋ na be asheŋ
1Asheŋ maaŋ nyalɛ n sa Jerusalɛm, kakpa nɛ ma bɔrɛsure na wɔ nɛ k la kadegboŋ nɛ Deevid daŋ chena kumo to na! Kumo to be basa beeŋ tiŋ a ji bumo be nchɛgboŋ kafɛ kafɛ kikɛ. 2Ama Ebɔrɛ beeŋ shin nɛ jɛrbi e ba kadegboŋ nɛ baa tre “Ebɔrɛ be bɔrɛsure” na so. Kagbenejija nɛ kushu beeŋ baa wɔ kadegboŋ na to nɛ k ki fanɛ bɔrɛsure nɛ ŋklaŋ gbiti kumo kikɛ na. 3Ebɔrɛ beeŋ kre kena m ba kulti kadegboŋ na kikɛ n wɔtɔ ŋ kɔ kumo. 4Jerusalɛm beeŋ ki fanɛ kebuniyoyu ka wɔ nchaŋ to a wora ania nɛ e malga fanɛ ebɔl ka fɛa nseŋ shi kasawule to a malga nɛ k maa nu to na.
5Afu beeŋ ber befɔ kama nɛ baa kɔ fo, Jerusalɛm, na n yɔ fanɛ kalabɛr na, nɛ bumo be benapo nɛ bumo be asheŋ kɔ kufu na e firgi n choŋ fanɛ amimi na. Jemanɛ nɛ ekama maa tama fanɛ kusɔ ko beeŋ wora na 6nɛ Enyɛnpetale Ebɔrɛ na beeŋ bɔla bɔrɛfugboŋ nɛ kebembeŋ so ŋ kɔ n suge menyi n yige. E beeŋ shin nɛ afugboŋ nɛ edɛ wuloŋwuloŋ e ba. 7Kumo be kaman nɛ efuliana nɛ a bee kɔ Jerusalɛm nɛ k la Ebɔrɛ be bɔrɛsure be kadegboŋ na be benapo nɛ bumo be akɔsɔ kikɛ e foe basa be anishi so fanɛ esa ka ku edare kanyɛso nseŋ teŋ kumo so kachipurso na. 8Efuliana nɛ a beeŋ gama abar so a kɔ Jerusalɛm na beeŋ baa du fanɛ esa nɛ akoŋ bee mɔ nɛ e ku edare fanɛ e kaa bee ji nseŋ yeŋi n tiŋi na nna. Ŋko achukoŋ ka bee mɔ esa nɛ e ku edare fanɛ e kaa bee nuu nchu nseŋ yeŋi n tiŋi nɛ mbe ebɔlto kraŋ wɔlto na nna.
Kegal kasokpele n lɛ be asheŋ
9Asheŋ beeŋ chinchiŋ menyi anebiana na nseŋ mɔ menyi kɔnɔ! Menyeeŋ buu anishi so fanɛ etanpo a wɔtɔ! Menyeeŋ boo a jante nɛ menyi maŋ nuu nsa! 10Enyɛnpe Ebɔrɛ na e shin nɛ menyi be anishi bee biri menyi nɛ edi bee la menyi na. Menyi anebiana na e daga fanɛ b baa wu asheŋ a kaŋɛ basa na, ama Ebɔrɛ buu menyi be anishi so nna nɛ men maŋ naa wu asheŋ a pin to. 11Kewuŋkaŋɛ be bɔrɛdare kikɛ be kifito beeŋ ŋana menyi so. K beeŋ baa du fanɛ kawɔl nɛ b ber so nna n ta n sa menyi. Men ta kumo n yɔ esa nɛ e nyi kakraŋ kutɔ fanɛ e kraŋ kumo n sa menyi gba, e beeŋ kaŋɛ fanɛ e maaŋ tiŋ ŋkpal k kaa ber so so. 12Menyi alɛ ta kumo n sa esa nɛ e maŋ nyi kakraŋ fanɛ e kraŋ kumo n sa menyi, e beeŋ kaŋɛ fanɛ e maŋ nyi kakraŋ.
13Ade be kaman nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na kaŋɛ le: “Nnɔ fuloŋ nɛ basa ere kɔ a shuŋ ma nɛ bumo be ŋgbene malɛ maŋ wɔ ma so. Edimɛdi be mbra nɛ edaŋkare nɛ b bii n wɔtɔ amu to nawule nɛ baa bɛ so a shuŋ Ebɔrɛ. 14Amoso meeŋ wora asheŋ nɛ a beeŋ chinchiŋ bumo nseŋ chɔɔ bumo be ŋgbene to nɛ bumo be nnɔ e mɔ bumo. Bumo to be benyiashempo beeŋ ki bewulpo nɛ bumo be kashennyi e ki jiga.”
Echefoso be tama be asheŋ
15Asheŋ maaŋ nyalɛ n sa bekama nɛ baa ta bumo be ŋkre a ŋana Enyɛnpe Ebɔrɛ na so na! Baa wora asheŋ ŋgbalanto nna a fɛ fanɛ esa kikɛ maaŋ wu bumo ŋko m pin kusɔ nɛ baa wora na. 16Baa melgi kusɔ kama na nna a buu. Epɔrpo nɛ ebɔ nɛ e kɔ a pɔr na, emo e bɔ? Kusɔ nɛ esa lɔŋɛ beeŋ tiŋ ŋ kaŋɛ esa na fanɛ: “Manɛ fo e lɔŋɛ ma a?” Ŋko ŋ kaŋɛ mo fanɛ “Fo maŋ nyi kusɔ nɛ fee wora ere a?”
17Aloŋ nɛ baa kaa kaŋɛ fanɛ k maaŋ chɛr, kupuŋ beeŋ ki kudɔsawule nɛ kudɔsawule malɛ e ki kupuŋ.
18Kachɛ na kaŋ fo, ekpawu beeŋ nu b kaa bee kraŋ kawɔl awɔrso nɛ etanpo, nɛ b wɔ tentembiri to, e bugi anishi a wu. 19Nɛ betirpo nɛ basa nɛ b du boeŋ e nya kagbenefuli nɛ Enyɛnpe, Israɛl be Ebɔrɛ cheembi na bee sa na. 20Basa nɛ baa mɛaŋ beko nsaa keni Ebɔrɛ jiga na be ekar nna na. Alubiworapo kikɛ beeŋ mur loŋ be kachɛ na. 21Ebɔrɛ beeŋ mur bekama nɛ baa ku efɛ a jija beko be atre, nɛ bumo nɛ baa kuŋ belubiworapo ashi kasogberge to na. E beeŋ mur bekama nɛ baa ku efɛ demujikpa a shin nɛ basa nɛ baa ji kashenteŋ maa nya kashenteŋ na gba.
22Amoso kusɔ nɛ Enyɛnpe, Israɛl be Ebɔrɛ nɛ e mɔlga bumo nananyɛn Eebraham dra dra na ashi etɔrɔ to na kaŋɛ nde: “Menyi ma basa maaŋ naŋ ji anishinyɔr kikɛ, nyɔmɔ malɛ maaŋ naŋ mɔ menyi. 23Men kaŋ wu mbia nɛ meeŋ sa menyi na pɔɛŋ nɛ menyeeŋ pin fanɛ ma e la Israɛl be Ebɔrɛ cheembi na. Saŋɛ na so menyeeŋ maŋkura ma nseŋ bunyaŋ ma. 24Kumo be kaman nɛ basa nɛ b maa pin asheŋ to na e fara a pin asheŋ to, nɛ bumo nɛ baa munto a bile asheŋ malɛ e sɔ ma keŋini kagbenefuliso.”
30Asheŋ ka maaŋ nyalɛ n sa efuli kpeŋso na be asheŋ
1Enyɛnpe Ebɔrɛ na yɛ: “Asheŋ maaŋ nyalɛ n sa basa nɛ baa ji kuwura Juda be efuli so na ŋkpal b ka lar ma kaman a maa nu a sa ma so. Baa bɛ ŋkre nɛ m maŋ wora so nna nseŋ shin nɛ bumo nɛ efuli ko so ebi bee wora kɔnɔkoŋwule be ŋkre nɛ m maa sha kumo be loŋ. B wɔtɔ nna a wora alubi a deŋi abar so. 2Ade be kaman, baa yɔ Ijipt be efuli so nna n ya kaa fin kechɛto a maa bishi ma shɛŋ. Baa sha fanɛ Ijipt e baa kuŋ bumo nna, amoso b ta bumo be yirda nna n wɔtɔ Ijipt be ewura to. 3Ama Ijipt be ewura na maaŋ baa kɔ eleŋ nɛ e tiŋ n chɛ bumo to. Ijipt be kekuŋ na beeŋ bar bumo ŋaba nna. 4Juda be basa be mbɔ teŋ yɔ Ijipt be efuli so be ndegboŋ nɛ baa tre Zowan nɛ Hanes na, 5ama Ijiptebi na maaŋ tiŋ ŋ kuŋ bumo. Keyirda loŋ be efuli na la jiga nna nsaa la kawulisheŋ n ti so.”
6Ebɔrɛ be kubɔya nɛ e sa asɔbɔya nɛ a wɔ kiyi nɛ k wɔ Juda be efuli so be kelargato be kaseto be kaba so na nde: “Menyi basa ere bee ta ekurma nɛ enyɔma a sulɔ asɔ lela nɛ amo be yawu du kpakpa a bɔla efuli lubiana nɛ ebuluŋ nɛ awɔ lubi wɔ amoso to a yɔ efuli nɛ k maaŋ tiŋ n chɛ menyi to so. 7Ijipt be kechɛto maŋ la shɛŋ. Amoso nɛ mee tre kumo ‘Kusɔ gbeyeso nɛ k du fanɛ laŋchaŋ a maaŋ tiŋ n wora shɛŋ na.’ ”
Basa nɛ b maŋ kɔ kasonu be asheŋ
8Ade be kaman nɛ Ebɔrɛ kaŋɛ fanɛ n sibɛ kusɔ nɛ basa bee sha kebaanu be asheŋ n wɔtɔ kawɔl ko to, saŋɛ na so kusɔ ko beeŋ baa dese a laŋɛ bumo be kananɛ b lubi be kaplɛa so mbaanaayɔ. 9B wɔtɔ nna a lar Ebɔrɛ kaman nsaa ku efɛ nsaa kini kebaanu a sa Enyɛnpe Ebɔrɛ na be keŋini. 10Bumo alɛ bee kaŋɛ anebiana na nna fanɛ b baa lo bumo be nnɔ to. Kusɔ nɛ baa kaŋɛ bumo e la: “Men sa maa kaŋɛ anyi kusɔ nɛ k daga be asheŋ. Men baa kaŋɛ anyi asheŋ nɛ anyee sha kebaanu na, hale nɛ a maŋ la kashenteŋ gba. 11Men yige kebaakaŋɛ anyi kusɔ nɛ Ebɔrɛ kaŋɛ be asheŋ! Anyi maŋ naa sha kenu shɛŋ a laŋɛ Israɛl be Ebɔrɛ cheembi na be kaplɛa so.”
12Ama kusɔ nɛ Israɛl be Ebɔrɛ cheembi na kaŋɛ nde: “Men kplaŋ kusɔ nɛ ŋ kaŋɛ menyi so nseŋ ta menyi be yirda n deŋi kanyaŋ nɛ efɛsheŋ so. 13Men wora n jija. Men ki fanɛ egbal jeŋgreŋ nɛ k yili esoso m baŋɛ m ba fo kaseto nna. Menyi alɛ beeŋ tiŋ n tɔr epul to. 14Men ki fanɛ kapuya nɛ k bure to kpachɛrkpachɛrbi nna nɛ kumo be kapɛlanfu kama maaŋ tiŋ n chɔ edɛ ŋko m jɔ nchu.”
15Kumo be kaman nɛ Enyɛnpetale, Israɛl be Ebɔrɛ cheembi na kaŋɛ basa na le: “Men bɛta m ba kaa yirda ma nsaa du boeŋ. Aloŋ nɛ menyeeŋ nya eleŋ nɛ kekuŋgboŋ.” Ama men kini kewora loŋ! 16Kusɔ nɛ menyee fɛ e la fanɛ menyeeŋ dii egbaŋɛ shileso n shile m mɔlga menyi be amu ŋkpal men doŋana so. Menyee fɛ fanɛ menyi be egbaŋɛ beeŋ tiŋ n shile ga ama bumo nɛ baa ju a buu menyi so na peya beeŋ shile a chɔ bumo nɛ b pɛ menyi. 17Menyi to be basa kagboŋ beeŋ wu bedoŋ be enapo koŋwule nseŋ shile nɛ bumo be benapo anu e shin nɛ menyi kikɛ e shile. Kumo be lalaloge menyi to be basa gbrɛbi e naaŋ ka nsaa du fanɛ kedibi nɛ b ta tuta n chɛ m mata n yuu kebee be awɔlto na. 18Ama amo nɛ amo kikɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na kraa jo nɛ e wu menyi kuwɔr nna. E wora shiriya nɛ e shu menyi so ŋkpal e kaa bee wora asheŋ nɛ a daga jemanɛ kikɛ na so. Kagbenefuli la bekama nɛ bumo be yirda wɔ Enyɛnpe Ebɔrɛ na to na peya nna.
Ebɔrɛ ka beeŋ nɛfa mbe basa be asheŋ
19Men basa nɛ men wɔ Jerusalɛm to maaŋ naŋ shu kikɛ. Enyɛnpe Ebɔrɛ na la ewɔrwupo nna nɛ men shu n tre mo fanɛ e chɛ menyi to, e beeŋ nu n sa menyi. 20Enyɛnpe Ebɔrɛ na beeŋ shin nɛ men luri jemanɛ kpakpaso to, ama mo gbagba e naaŋ ŋini menyi ekpa nɛ men bɔla so n lar kpakpa na to; nɛ men maaŋ naa kulti a fin mo gba. 21Nɛ fanɛ men foe ekpa a yɔ jisoso ŋko bena so gba, menyeeŋ nu mbe ebɔl menyi be kamanto ka bee kaŋɛ le: “Ekpa na nde. Men bɔla kumo so.” 22Saŋɛ na so nɛ men ta menyi be agbirana nɛ men ŋalga shuwa nɛ gbiti n wurge amo so na n ya lɛ fanɛ epi na nseŋ kaŋɛ le: “Men baa yɔ, anyi maŋ naa sha menyi.”
23Ade be kaman, jemanɛ kikɛ nɛ men duu asɔ, Enyɛnpe Ebɔrɛ na beeŋ shin nɛ bɔrɛchu e ba nɛ a kɔr n daŋ nseŋ wora nɛnɛ nɛ men teŋi. Men be asɔbɔya malɛ gba beeŋ nya ejikpa damta a ji. 24Egbolu nɛ ekurma nɛ men kɔ a dɔ menyi be adɔ na gba beeŋ baa nya afitiri bumbuŋ nɛ awɔlso lela ga a ji. 25Kachɛ nɛ menyeeŋ kɔ n suge men doŋana be ebu lempoana nseŋ mɔ bumo be basa na, nɛ mbombi beeŋ shile abee nɛ apreŋ kikɛ so ŋ gbelge to. 26Kufɔl beeŋ fuli to parr fanɛ epeŋi nɛ epeŋi malɛ e fuli to ale ashunu so n ti so, a du fanɛ nchɛnshunu be kefulto na. Kachɛ nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na beeŋ fɔr nseŋ kre mbe basa be achuu nseŋ chɛ bumo be alɔana na nɛ le beeŋ wora.
Ebɔrɛ ka beeŋ gberge Asiriya kusoe be asheŋ
27Enyɛnpe Ebɔrɛ na be eleŋgboŋ nɛ kemaŋkura shi kufɔ kufɔ a ba. Edɛ nɛ edishi e naa ŋini mbe agbo. E malga nɛ mbe kɔnɔ to be mmalga bee chɔ fanɛ edɛ na. 28E shin nɛ afu juŋkpar mo fanɛ nchugboŋ ka bu n sulɔ kusɔ kama a yɔ nna. Nchugboŋ na sulɔ efuliana na n yɔ kemur to nseŋ shin nɛ bumo be ŋkre lubiana kikɛ ba ekar. 29Ama menyi, Ebɔrɛ be basa bre be ŋgbene beeŋ fuli menyi nɛ men baa boŋ nshɛ fanɛ kananɛ menyee wora nchɛgboŋ cheembiana be kanyɛso na. Menyi be ŋgbene beeŋ fuli menyi fanɛ basa nɛ b ta nlopi a boŋ nshɛ a yɔ Enyɛnpe Ebɔrɛ nɛ e bee kuŋ Israɛl na be bɔrɛlambu to na.
30Enyɛnpe Ebɔrɛ na beeŋ shin nɛ ekama e nu mbe ebɔlgboŋ nɛ k kɔ kufu na nɛ mbe agbogboŋ nɛ k du fanɛ edɛ wuloŋ wuloŋ nɛ bɔrɛfugboŋ nɛ abɔrɛjembubi nɛ bɔrɛchu damta na be asheŋ. 31Jemanɛ nɛ Asiriya be basa beeŋ nu Enyɛnpe Ebɔrɛ na be ebɔl nseŋ wu mbe kasogberge be eleŋ na, kufu gboŋgboŋi beeŋ tɔr bumo so. 32Enyɛnpe Ebɔrɛ na be basa beeŋ baa laŋ ŋkure nɛ ejaŋjilaŋ a wɔtɔ mo jemanɛ nɛ e bee kɔ nsaa laŋɛ a kɔ Asiriya be basa na. 33Dra dra na kikɛ nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na bela kakpa nɛ edɛgboŋ beeŋ chɔ Asiriya be ewurgboŋ m mɔ na ase n yili. Ndoŋ la kakpa chiŋgeliŋ nsaa wɔ mpar nna nɛ ndibi biti abar so kumo to. Enyɛnpe Ebɔrɛ na e naaŋ fute edɛ be adondulombi n wɔtɔ ndibi na to nɛ a suseso.
31Ebɔrɛ ka beeŋ kuŋ Jerusalɛm be asheŋ
1Asheŋ maaŋ nyalɛ n sa bekama nɛ baa yɔ Ijipt be efuli so n ya kaa fin kechɛto na! Baa ta bumo be amu nna a deŋi Ijipt be benapo be egbaŋɛ nɛ egbaŋɛturko be keshi nɛ benapo lempo so. Ama b maa ta bumo be amu a deŋi Enyɛnpe, Israɛl be Ebɔrɛ cheembi na so ŋko a fin mbe kechɛto. 2Enyɛnpe Ebɔrɛ na malɛ nyi kusɔ nɛ e bee wora! Mo e naa sa ekpa nɛ jɛrbi bee ba. Kusɔ kama nɛ e kaŋɛ, kumo nɛ e bee wora. Mo e naa gberge basa lubi nɛ bumo be bekumpo kikɛ kusoe. 3Ijiptebi na maŋ la Ebɔrɛ, edimɛdi e la bumo. Bumo be egbaŋɛ gba maŋ la kiyoyu to be asɔ nɛ a beeŋ baa wɔtɔ mbaanaayɔ. Enyɛnpe Ebɔrɛ baaŋ ŋini mbe eleŋgboŋ, efuli lempo bee mur nna nɛ efuli pɔso nɛ k bee chɛ to na e tɔr. Saŋɛ na so nɛ efuli anyɔ na kikɛ e mur.
4Ade be kaman nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na kaŋɛ ma le: “Awɔr kama nɛ mbolpɔkpapo beeŋ wora maaŋ tiŋ n funti buluŋ nɛ e yige kusɔbɔya nɛ e pɛ na. Aloŋ koŋwule na nɛ shɛŋ maaŋ tiŋ n shin nɛ ma Enyɛnpetale Ebɔrɛ na, e yige kebaakuŋ Zayɔn be kebee na. 5Kananɛ kabuibi bee firgi a kulti kumo be kesha a kuŋ kumo be bibi na nɛ ma Enyɛnpetale Ebɔrɛ na beeŋ kɔ ŋ kuŋ Jerusalɛm.”
6Kede be kaman nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na naŋ kaŋɛ: “Menyi Israɛl be basa wora kulubi n da ma so nseŋ kini ma. Ama naniere, men bɛta m ba ma kutɔ! 7Jemanɛ ko bee ba nɛ menyi kikɛ e ta agbir nɛ men ta shuwa nɛ gbiti n lɔŋɛ nseŋ bɔla amo so n wora alubi n da ma so na n lɛ. 8Saŋɛ na so Asiriya be basa beeŋ mur kena to nɛ mannɛ dimɛdi be eleŋ e mur bumo. Baaŋ shile kena nɛ bumo doŋana e pɛ bumo be mbrantiɛfɔlbi ŋ ki anya. 9Bumo be ewurgboŋ beeŋ lara keya n shile ŋkpal kufu so nɛ kufugboŋ e tɔr bumo be benapo be benimuana na so nɛ b shile ŋ ka bumo be kena to be etuuta n lɛ kaman.” Kusɔ nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ nɛ baa shuŋ mo Jerusalɛm to nɛ mbe edɛ bee chɔɔ esarga ndoŋ na kaŋɛ nna na.
32Ewura nɛ e kɔ ketre lela be asheŋ
1Kachako bee ba nɛ ewura ko e ba ta kashenteŋji a ji kuwura nɛ efuli na be benimu malɛ e baa ji asheŋ nɛ amo be akpa so. 2Ewura na nɛ benimuana na beeŋ baa du fanɛ kusɔ kuŋ afu nɛ kakpa nɛ esa beeŋ shile n ya ŋana bɔrɛfu so nna. Bumo alɛ beeŋ baa du fanɛ mbombi ashi kiyi to nɛ kefaltagboŋ nɛ k bee kuŋ epeŋi a sa kayul. 3Baaŋ bugi anishi a wu nseŋ bugi asoe a nu basa be asheŋ tirso. 4Bumo alɛ beeŋ baa kɔ kanyiti, nsaa pin asheŋ to nseŋ naa wora asheŋ nɛ b kaŋɛ fanɛ baaŋ baa wora na. 5Ewura nɛ mbe benimuana maaŋ naŋ sa bewulpo bunyaŋ ŋko n sa basa jiga fanɛ beyu kemaŋkura be eyilikpa. 6Bewulpo bee malga kawuli be mmalga nna nsaa kre asheŋ lubi be kewora be nia. Kusɔ kama nɛ baa wora ŋko a kaŋɛ la katege nna n sa Enyɛnpe Ebɔrɛ na. Bumo alɛ maa sa basa nɛ akoŋ kɔ ajibi ŋko basa nɛ achukoŋ kɔ nchu. 7Esa nɛ e maa ji kashenteŋ la esa lubi nna nsaa wora asheŋ lubi nawule. E bee kre kebɔla efɛ so nna m mur betirpo nseŋ kuŋ bumo ekpa nɛ b sa maŋ nya kusɔ nɛ k daga bumo. 8Ama esa nɛ ekama bee sa bunyaŋ bre bee ji kashenteŋ nna nsaa yil kusɔ nɛ k niŋi so a wora asheŋ.
Jerusalɛm to be beche be kasogberge be asheŋ
9Menyi beche nɛ men wɔtɔ a maa wora shɛŋ nsaa ji kananɛ menyee sha fanɛ kusɔ ko ka maŋ tir menyi na, e kaŋ asoe n nu kusɔ nɛ mee kaŋɛ ere. 10Ashere shɛŋ maŋ tir menyi naniere, ama ta a ba kafɛ a ba saŋɛ ere so kagbenejija damta beeŋ tɔr menyi so. Ŋkpal manɛ so, ndibi be asɔrso maaŋ sɔr nɛ b nya n wora yabra n sa menyi nɛ men baa nuu. 11Men daa wɔtɔ nna fanɛ shɛŋ ka maŋ tir menyi, ama naniere men shin kufu e baa kɔ menyi nɛ men baa chicha! Men gbaŋ menyi be asɔbuuso n lɛ nseŋ ta keeli be asɔbuuso m buu. 12Men ta kagbenejija a ber ŋgbene so ŋkpal nsawule lela nɛ a bee wora adɔjibi nɛ ndibi sɔrso kikɛ nɛnɛ na ka mur, 13nɛ ewi be yiri yiri kɔr ma basa be nsawule so so. Men baa shu anishichubi ŋkpal kagbenefuli nɛ k maŋ naa wɔ basa be elaŋ to ashi kadegboŋ nɛ kebaawɔtɔ daa nite nɛnɛ kumo to na so. 14Basa beeŋ shile n lar ewurkpa ŋ ka kumo fuloŋ nɛ basa be elaŋ nɛ ebu lempoana nɛ a daa kuŋ basa na kikɛ e ki alambure a dese hale mbaanaayɔ. Kumo be kaman nɛ ndoŋ e ki ekurma be epelkpa nɛ mbolpɔ be ejikpa.
15Ama Ebɔrɛ kraa beeŋ naŋ sa anyi mbe kiyoyu. Nsawule pɔso na beeŋ naŋ ki nsawule lela nɛ a kɔ eleŋ nɛ adɔsawule e wora adɔjibi nɛnɛ ga. 16Saŋɛ na basa beeŋ baa kɔ kashenteŋji nsaa wora asheŋ nɛ a niŋi nsaa ji asheŋ nɛ amo be ekpa so ashi kasawule na be kaplɛkama. 17Ŋkpal ekama ka beeŋ baa wora kusɔ nɛ k daga so, kayurwushi beeŋ ba nɛ kufu maaŋ naa kɔ esa kama mbaanaayɔ. 18-19Hale nɛ bɔrɛ ba nɛ abɔrɛjembubi tɔr kupo to be ndibi so nɛ basa be kananɛ baa puchi bumo be ndegboŋana so duga so gba, Ebɔrɛ be basa bre maaŋ baa wɔ kafɔŋ to. Kayurwushi beeŋ baa wɔ bumo be elaŋana to nɛ b maaŋ naa ŋana kufu. 20Ekama be kagbene beeŋ fuli mo ŋkpal bɔrɛchu damta nɛ adɔjibi beeŋ nya n wora nɛnɛ, nɛ ekurma nɛ ana malɛ gba e nya afitiri lela a ji nsaa nite yila yila so na so.
33Kekule n fin kechɛto be asheŋ
1Asheŋ maaŋ nyalɛ n sa an doŋana! B suge anyi be asɔ nseŋ naŋ debɔr anyi, ama esa kama maŋ naŋ suge bumo ere be asɔ ŋko debɔr bumo. Bumo be kasuge nɛ kedebɔr be jemanɛ beeŋ fo ekar nɛ beko malɛ e suge bumo be asɔ nseŋ debɔr bumo.
2Jande, Enyɛnpe Ebɔrɛ, wu anyi kuwɔr. Fo nɛ an ta anyi be tama n deŋi so. Baa kuŋ anyi karechɛ kama nsaa mɔlga anyi ashi etɔrɔ to. 3Enyɛnpe Ebɔrɛ, nɛ fo baa kɔ a sa anyi, efuli pɔtɛana be basa beeŋ nu kena be asheŋ nseŋ shile. 4Saŋɛ na so anyeeŋ mel abar so fanɛ elotɔr n fuu bumo be asɔ n shile.
5Enyɛnpe Ebɔrɛ na e chɔ esa kikɛ nsaa ji kuwura kusɔ kama so. E beeŋ shin nɛ kashenteŋji nɛ asheŋ niŋiso be kebaawora e bɔlɔ Jerusalɛm to. 6Mo nɛ anyee fute a yige so, ŋkpal e kaa bee mɔlga mbe basa jemanɛ kikɛ nsaa sa bumo kanyiasheŋ nɛ kashennyi damta so. Kebaaŋana Enyɛnpe Ebɔrɛ nsaa nu a sa mo nɛ baaŋ baa sha kewora ga a chɔ kusɔ kikɛ.
7Benapo nɛ b kɔ kenyɛn bee kɔ a fin kechɛto ashi kadegboŋ na be agbembi so nna. Anyi be mbɔ daa tama kayurwushi nna, ama kushu nɛ b ta m ba epe. 8Esa kikɛ daa maŋ naa yɔ enite to nɛ ekpaana na kikɛ dese fuloŋ. Basa maŋ naa wora a bɔlɔ kɔnɔkoŋwule be ŋkre so. Bumo alɛ maaŋ naa sa esa kama nɛ e bee bɛ mbe nnɔ naseso so bunyaŋ. 9Nsawule kikɛ wɔl a dese jiga. Lebanɔn be kupo na wɔl ŋ gbaŋgbaŋ afantaŋ nɛ Sharɔn be ketaŋɛ lela na ki fanɛ keshishɛrsawule. Ndibi nɛ a wɔ Bashan nɛ kebee nɛ baa tre Kamɛl na so gbaŋgbaŋ amo be afantaŋ.
Enyɛnpe Ebɔrɛ na ka fiɛ mo doŋana so be asheŋ
10Ndoŋ nna nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na kaŋɛ efuli pɔtɛana na le: “Naniere meeŋ wora kusɔ ko ŋ ŋini ma eleŋgboŋ. 11Menyee kaa kre ŋkre fuloŋ nɛ kusɔ kama nɛ menyee wora bee to jiga. Ma kɔnɔ to be afu du fanɛ edɛ nɛ k beeŋ mur menyi nna. 12Menyeeŋ chɔɔ ŋ ki nsunɔ fanɛ afitiri wɔlso ka ji edɛ na. 13Bekama nɛ b wɔ kufɔ ŋko n taga to, beeŋ nu kusɔ nɛ n wora nseŋ shuli so fanɛ ma eleŋgboŋ bee shuŋ kashenteŋto.”
14Kufugboŋ beeŋ tɔr Jerusalɛm be basa lubi nɛ b maa ŋana Ebɔrɛ na so nɛ b baa chicha. B yɛ: “Ebɔrɛ be demuji du fanɛ edɛ nɛ k bee chɔ a maa duŋ nna. Anyi to be beko beeŋ tiŋ n luri edɛ ere to n lar nɛ anyi maaŋ wu a?” 15Nɛ menyee kaŋɛ nsaa wora kusɔ nɛ k daga bre, menyeeŋ ji n lar Ebɔrɛ be demuji to. Amoso men sa maŋ ta eleŋ nɛ men kɔ na a puni betirpo. Menyi alɛ e sa maa sɔ brɔbu. Men sa maa tu basa nɛ baa kre basa be kamɔ ŋko a wora asheŋ alubi na a wora asheŋ. 16Aloŋ e naaŋ shin nɛ men nya menyi be amu, nsaa du fanɛ basa nɛ b wɔ ebu lempo jeŋgreŋ nɛ k bee kuŋ basa na to. Menyi alɛ beeŋ naa nya a ji nsaa nuu yila yila so jemanɛ kikɛ.
Echefoso be kemaŋkura be asheŋ
17Ade kikɛ be kaman, menyeeŋ naŋ wu ewura ko ka bee ji kuwura kemaŋkuraso ashi kasawule nɛ k dese n sɔ kaplɛkama a yɔ na so. 18Saŋɛ na so nɛ men bishi menyi be amu le: “Nnɛ nɛ ekrachi nɛ b daa ta kufu a da anyi nsaa tintiŋ anyi nɛ anyee ka elampo damta na wɔ?” 19Menyi alɛ maaŋ naaŋ wu befɔ nɛ baa wu bumo be amu a fɛ fanɛ b shi ga nsaa gbar ŋgbar nɛ menyi maa nu na kenishiso kikɛ. 20Men to anishi ŋ keni Zayɔn be kebee nɛ anyee ji anyi be nchɛgboŋ kumo so na. Menyeeŋ wu fanɛ Jerusalɛm la kakpa nɛ anyi beeŋ tiŋ n nya anyi be amu a wɔtɔ nna. K du fanɛ wajɛbu nɛ k yil a maa gbuŋgbuŋ nna. Kumo be ayir maa tia nɛ kumo be efɔlana malɛ gba maa tuge to kikɛ. 21Enyɛnpe Ebɔrɛ na beeŋ lara mbe kemaŋkura ŋ ŋini anyi nɛ an chena m mata elɔr nɛ a wɔ nchiŋ nɛ mbombi nɛ e wɔ mpar na. Ama an doŋana be nchu so be ekuloŋgboŋ maaŋ nite nchuana na so. 22Enyɛnpe Ebɔrɛ na e la anyi be demujipo nɛ esa nɛ e bee ji kuwura anyi so. Mo e la anyi be ewura nɛ e bee kuŋ anyi nɛ an nya anyi be amu a wɔtɔ. 23Ama asɔ nɛ efuli pɔtɛana ta n chɛ bumo be nchu so be ekuloŋgboŋ so na maŋ chɛ nɛnɛ a kɔ eleŋ; Ewajɛ nɛ b ta n chɛ ekuloŋgboŋ na so nɛ afu e baa ber amo a nite nchu so na maŋ parga to. Anyeeŋ suge bedoŋ be benapo be asɔ damta, hale nɛ ebobi gba e nya asɔ n sɔ bumo kutɔ. 24Enyɛnpe Ebɔrɛ na beeŋ ta menyi be alubi m paŋ menyi, nɛ esa kama nɛ e wɔ anyi be kasawule so maaŋ naŋ fubel ŋ kaŋɛ le: “Mee lɔ nna!”
34Ebɔrɛ ka beeŋ gberge mo doŋana kusoe be asheŋ
1Menyi efuli kama so be basa e ba abar so nseŋ nu nfe! Durnya kikɛ nɛ kusɔ kama nɛ k wɔ kumo to e ba nfe m ba nu. 2Eyɛnpe Ebɔrɛ na nya agbo n wɔtɔ efuli pɔtɛana na nɛ amo be benapo kikɛ. Mo alɛ yili kumo fanɛ bumo kikɛ beeŋ mur. 3Baaŋ wu n dese m bɛa a dufɛ nɛ bumo be ŋklaŋ malɛ e shile abee so ŋ gbelge to fanɛ nchu na. 4Epeŋi nɛ kufɔl nɛ achɛkpabi kikɛ beeŋ foe basa be anishi so nɛ b bɔɔ awɔlpa fanɛ kelaŋ na. Kusɔ kama nɛ k wɔ awɔlpa so beeŋ tɔr to fanɛ afantaŋ ŋko asɔrso ka bolo kedibi so n chuge n tɔr to na.
5Enyɛnpe Ebɔrɛ na kaŋ ta mbe tokobi n wora awɔlpa so be asɔ kusɔ nɛ e bee sha n loge, k beeŋ gbelge efuli nɛ baa tre Edɔm na be basa nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na yili kumo fanɛ baaŋ mur na so. 6Bumo be ŋklaŋ beeŋ gbiti Enyɛnpe Ebɔrɛ na be tokobi na fanɛ kananɛ mbolpɔ fɔlbi nɛ mboe nɛ b ta n lara esarga be ŋklaŋ bee gbiti nsaŋɛbi na. Ŋkpal manɛ so, Enyɛnpe Ebɔrɛ na beeŋ mɔ basa damta n ta bumo n lara sarga ashi kadegboŋ nɛ baa tre Bozra na nɛ Edɔm be efuli so be kaplɛkama. 7Basa na beeŋ wu n tɔr fanɛ egbolufɛlso nɛ egbolufɔlbi, nɛ bumo be ŋklaŋ e pere kasawule so nɛ nfɔ e sɔ kaplɛkama. 8Le be jemanɛ ere nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na beeŋ kɔ n suge Zayɔn nseŋ sɔ kumo be basa be kɔnɔ ŋ kɔ bumo doŋana.
9Mbombi nɛ a wɔ Edɔm be efuli so beeŋ kilgi ŋ ki fanɛ kootal nɛ eshishɛr na malɛ e ki fanɛ jɛrbi. Efuli na kikɛ beeŋ suse so fanɛ kootal ka bee chɔɔ edɛ to na. 10K beeŋ baa chɔɔ kapa nɛ kanyɛ nna, nɛ edishi malɛ e baa lar kumo to hale mbaanaayɔ. Edɔm beeŋ ki keshishɛrsawule a dese nfɛ damta nɛ esa maaŋ naŋ bɔla kumo to n choŋ kikɛ. 11Egbuŋgbula nɛ kupuŋ to be asɔbɔya be yiri yiri e naaŋ sɔ kasawule na kikɛ so a wɔtɔ. Enyɛnpe Ebɔrɛ na beeŋ shin nɛ k naaŋ ki kasawule fuloŋ n dese fanɛ kananɛ k daa du kasɔto be jemanɛ so na. 12Ewura maaŋ naa wɔtɔ a keni Edɔm be efuli na so. Bejuŋkparpoana gba maaŋ naa wɔtɔ a juŋkpar kumo be basa. 13Ewi nɛ egɔnnyaŋɛ e naaŋ kɔr bumo be ewurkpaana nɛ nde nɛ b pɔr egbal ŋ kulti amo na kikɛ to. Saŋɛ na so ejiŋkaamu nɛ egbuŋgbula be yiri yiri beeŋ ba kaa wɔ amo to. 14Kupuŋ to be asɔbɔya lubi fanɛ ekarmɛ nɛ ekuntuŋ beeŋ ba kaa nite a kulti kumo nɛ ayoyu lubiana e baa shu a tre abar ndoŋ. Kanyɛso be asɔ lubi beeŋ ta ndoŋ ŋ ki bumo be ewushikpa. 15Egbuŋgbula beeŋ tɔ asha nseŋ to afule m bure, hale m bela bumo be bibi nɛ a daŋ ashi ndoŋ. Loŋ be jemanɛ na nɛ ejita e gama abar so a firgi a kulti ndoŋ.
16To, keni Enyɛnpe Ebɔrɛ na be asɔ keniso be kawɔl na to ŋ kraŋ kusɔ nɛ k bee kaŋɛ. K yɛ: “Enyɛnpe Ebɔrɛ na e bɔla mbe Kiyoyu be eleŋgboŋ so m bar mbe asɔ toso abar so. Amo be kukoŋwule kama maŋ foe.” 17Enyɛnpe Ebɔrɛ na beeŋ barga kasawule na to n sa bumo nseŋ sa ekama mbe kachige nɛ b baa wɔ ndoŋ nfɛ damta. Saŋɛ na so kasawule na beeŋ baa la bumo peya mbaanaayɔ.
35Kecheembiya be ekpa be asheŋ
1Kiyi be kagbene beeŋ fuli kumo,
nɛ ndibi be atoto e purge ashi kasawule nɛ k dese jiga so.
2Kiyi beeŋ purge kaplɛkama
nseŋ boŋ kagbenefuli be nshɛ.
K beeŋ baa walɛ fanɛ Lebanɔn be abee
nsaa kɔ eleŋ fanɛ kebee nɛ baa tre Kamɛl na,
ŋko ketaŋɛ nɛ baa tre Sharɔn na be adɔsawule.
Kumo be kaman nɛ ekama e wu
Enyɛnpe Ebɔrɛ na be kemaŋkura,
nɛ mbe keshi nɛ eleŋgboŋ.
3-4Kubɔya nɛ k wɔtɔ n sa bekama
nɛ b maŋ kɔ eleŋ nsaa chicha na nde;
bumo e la basa nɛ baa fɔŋ na:
“Men nya kenyɛn nsaa maa ŋana kufu.
Menyi be Ebɔrɛ bee ba
nɛ e ba gberge men doŋana kusoe.
Ebɔrɛ beeŋ sɔ menyi be kɔnɔ
ŋ kɔ n m mɔlga menyi.”
5Etanpo beeŋ naŋ nya anishi a wu,
nɛ ekpawu e nya asoe a nu.
6Ebobi beeŋ nya aya a tɛ to a cha,
nɛ eneemu a nya nnɔ a boŋ to kagbenefuliso
Mbombi beeŋ fara a shile kiyi to;
7nɛ shishɛrpumpuŋ tushiso e ki apa,
nɛ nsawule nɛ a wɔl a dese kikɛ
e nya abuye amo so.
Kakpa nɛ ejiŋkaamu daa wɔ na,
beeŋ ki kakpa nɛ agasa
nɛ achufitiri bee kɔr.
8Kegbembi lela beeŋ ba dese ndoŋ,
nɛ b baa tre kumo
“Kecheembiya be ekpa.”
K beeŋ baa la Ebɔrɛ be basa be ekpa.
Esa nɛ e maa shuŋ Ebɔrɛ
maaŋ nite kumo so.
Bewulpo gba maaŋ nite
loŋ be kegbembi na so.
9Ebuluŋ maaŋ baa wɔ ekpa na so,
asɔbɔya nɛ a bee keta kufu
maaŋ mata ekpa na gba.
Basa nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na
kɔ n suge na
e naaŋ bɔla ekpa na so n yɔ epe.
10Baaŋ ta kagbenefuli nɛ nshɛ
n wora awɔr
n ya luri Jerusalɛm to.
Bumo alɛ be ŋgbene
beeŋ fuli bumo mbaanaayɔ;
ŋkpal manɛ so,
kagbenejija nɛ kafɔŋ
maaŋ naa wɔtɔ.
36Asiriyaebi ka bee funti Jerusalɛmebi be asheŋ
(2 Bewura 18:13-27; 2 Kronikɛls 32:1-19)
1Ewura Hɛzekaya ka bee ji Juda be efuli so be kuwura be kafɛ kuduanasopo to nɛ Sennakerɛb nɛ e la Asiriya be efuli so be ewurgboŋ na ba kɔ Juda be ndegboŋ nɛ b pɔr ŋ kulti na n suge amo be galeŋga. 2Ndoŋ nna nɛ Asiriya be ewura na kaŋɛ mbe benapo be ejuŋkparpo fanɛ e lar kadegboŋ nɛ baa tre Lackish na nseŋ keta benapo damta n yɔ Jerusalɛm to.
Benapo be ejuŋkparpo na daŋ ya yili ekpa nɛ k mata ewajɛluepoana be eshuŋkpa nɛ k dese ŋ kra nchu be kubɔr nɛ b kur nɛ nchu bee shi Esoso be Kepa na to a bɔla kumo to na nna. 3Ndoŋ nna nɛ Juda be benimu asa ko lar n ya shɛr mo to. Bumo e daa la Eliakim nɛ e la Hilkiya pibinyɛn nseŋ daa la esa nɛ e bɛ ewura so na, nɛ Shɛbna nɛ e la ewura be esibɛpo na, nɛ Jowa nɛ e la Asaf pibinyɛn nseŋ daa la esa nɛ e bee keni ewurkpa be asheŋ nɛ b sibɛ n nase so na. 4Ndoŋ nna nɛ Asiriya be benapo be ejuŋkparpo na kaŋɛ bumo fanɛ Asiriya be ewurgboŋ bee sha nna nɛ e pin kusɔ nɛ k shin nɛ ewura Hɛzekaya kɔ kenyɛn nseŋ yirda mbe kumu loŋ. 5E bee fɛ fanɛ e beeŋ tiŋ n yili kɔnɔ to be mmalga nawule so ŋ kre kena nseŋ tiŋ ŋ kɔ m pɔɔ so a? Naniere e ka lar Asiriya be ewura kaman ere, wanɛ e naaŋ chɛ mo to? 6E bee ta mbe kumu a to Ijipt be efuli nɛ kumo be ewura so nna, ŋko? Nɛ loŋ bre nna, k du fanɛ e ka bee yirgi kedibi buso nɛ k beeŋ tiŋ n da mbe enɔ be epun to m bɔl so nna. Kananɛ Ijipt be ewura, Fɛɛro, du n sa esa kama nɛ e ta mbe kumu n lɛ mo so nna na.
7Kumo be kaman nɛ Asiriya be benapo be ejuŋkparpo na naŋ kaŋɛ: “Menyee sha kekaŋɛ ma fanɛ Enyɛnpe menyi be Ebɔrɛ na nawule nɛ men ta menyi be amu a to so a? Mannɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na be ebɔrɛsure nɛ mboŋ nɛ baa shuŋ mo na nɛ Hɛzekaya kaŋɛ fanɛ b mur nseŋ ka kakpa koŋwule n sa basa nɛ b wɔ Juda be efuli so nɛ Jerusalɛm to nɛ b baa shuŋ Ebɔrɛ ndoŋ nawule na a? 8To, meeŋ yili Asiriya be ewura be aya to nna nɛ ma nɛ menyi e ji n yili. Nɛ menyeeŋ tiŋ n nya egbaŋɛ be bediipo, ma alɛ beeŋ sa menyi egbaŋɛ ŋgboŋ anyɔ. 9Menyi maaŋ tiŋ n tu Asiriya be efuli so be enapo nɛ e maŋ kɔ eyilikpagboŋ gba ŋ kɔ, ama menyee tama fanɛ Ijiptebi beeŋ sa menyi egbaŋɛturko nɛ egbaŋɛ diipoana nɛ b ba chɛ menyi to ŋ kɔ a? 10Men baa nyi fanɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na e kaŋɛ ma fanɛ m ba kɔ m mur menyi be efuli na. Mo alɛ e chɛ ma to.”
11Ndoŋ nna nɛ Eliakim nɛ Shɛbna nɛ Jowa kaŋɛ benapo be ejuŋkparpo na le: “Jande, ta Aramaik be ŋgbar to a malga anyi kutɔ. Amo nɛ anyee nu. Sa maa gbar Hibruw be ŋgbar to, ŋkpal manɛ so, basa nɛ b wɔ egbalana ere so kikɛ bee nu kusɔ nɛ anyee malga nna na.”
12Nɛ Asiriya be benapo be ejuŋkparpo na malɛ kaŋɛ le: “Menyee tama fanɛ menyi nɛ ewura na nawule nɛ anyi be ewurgboŋ shuŋi ma fanɛ m ba malga n sa a? Mannɛ loŋ nna, basa nɛ b chena egbalana na so na gba nɛ mee malga a sa. K maaŋ chɛr bumo alɛ gba beeŋ ji bumo gbagba be ejɔŋɛ nseŋ nuu bumo be ebɔnfɔl, fanɛ kananɛ menyi benimuana beeŋ wora na.”
13Kumo be kaman nɛ e ponte awɔrso ŋ kaŋɛ le Hibruw be gbar to, saŋɛ na so, ekama nɛ e wɔ ndoŋ beeŋ nu: “Men nu kusɔ nɛ Asiriya be ewurgboŋ bee kaŋɛ menyi. 14E yɛ, men sa maŋ shin nɛ ewura Hɛzekaya e fule menyi. E maaŋ tiŋ m mɔlga menyi ashi anyi be enɔ to. 15E kaŋ kaŋɛ menyi fanɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na beeŋ kɔ m mɔlga menyi ashi Asiriya be ewurgboŋ be enɔ to, men sa maŋ yirda kusɔ nɛ e kaŋɛ na. 16Men sa maŋ nu n sa ewura Hɛzekaya! Men nu n sa ma ewurgboŋ na. Menyi alɛ e ta menyi be amu n sa mo. E beeŋ shin nɛ men baa kraa kɔ menyi be waindibi be adɔana nɛ efigi be ndibi be asɔrso a ji nsaa nu menyi be atirbu to be nchu 17n ya fo fanɛ ewurgboŋ na ka beeŋ lɔŋɛ menyi n chena efuli nɛ k du fanɛ men gbagba be efuli ere so. Ndoŋ la kakpa nɛ ewaindibi wɔtɔ nna nɛ men baa ta a wora eyabra a nuu, nɛ ayu malɛ gba wɔtɔ nɛ men baa ta a wora ebodobodo a we. 18Men sa maŋ shin nɛ ewura Hɛzekaya e fule menyi nɛ men baa fɛ fanɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na beeŋ kɔ n suge menyi. Efuli ko be agbirana daŋ tiŋ m mɔlga amo be basa ashi Asiriya be ewurgboŋ na be enɔ to a? 19Nnɛ nɛ basa nɛ b daa wɔ ndegboŋ nɛ baa tre Hamaf nɛ Appad nɛ Sefavaim na be agbirana naa wɔ naniere? Samɛria be efuli so be agbirana daa maŋ tiŋ ŋ kuŋ kasawule na ashi Asiriya be benapo be enɔ to. 20Agbirana na be kekama daŋ maŋ tiŋ ŋ kuŋ kumo be basa ashi Asiriya be ewura be enɔ to. Nɛ manɛ so nɛ menyi ere bee fɛ fanɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na beeŋ tiŋ m mɔlga Jerusalɛm bre ashi mbe enɔ to?”
21Ŋkpal Ewura Hɛzekaya ka daŋ kaŋɛ bumo fanɛ b sa maŋ kaŋ kaŋɛ shɛŋ na so, basa na daŋ maŋ tuge shɛŋ. 22Kumo be kaman nɛ Eliakim nɛ Shɛbna nɛ Jowa ta kagbenejija ŋ kpɛa bumo be asɔbuuso to nseŋ ya bɔ kusɔ nɛ Asiriya be benapo be ejuŋkparpo kaŋɛ na be kubɔya n sa ewura Hɛzekaya.
37Ewura Hɛzekaya ka fin Aizaaya be kasotoji be asheŋ
1Ewura Hɛzekaya ka nu kubɔya nɛ Asiriya be benapo be ejuŋkparpo kaŋɛ na, nɛ mbe kagbene jija mo ga nɛ e kpɛa mbe asɔbuuso to nseŋ ta keeli be asɔbuuso m buu n yɔ Enyɛnpe Ebɔrɛ na be bɔrɛlambu to. 2Kumo be kaman nɛ e shuŋi Eliakim nɛ e bee keni ewura be laŋ so na nɛ Shɛbna nɛ e la ewura be esibɛpo nɛ bɔrɛmatapo nimusoana na ma, anebi Aizaaya kutɔ. Bumo alɛ gba daŋ buu keeli be asɔbuuso nna m ba. 3Kubɔya nɛ ewura Hɛzekaya ta n shuŋi bumo nɛ b ba sa ma nde: “Kabre la awurfoŋ be kachɛ nna n sa anyi, ŋkpal loŋ so an wɔ kasogberge nɛ ŋaba to nna. An du fanɛ eche nɛ e bee kurge a gben nsaa maŋ naa kɔ eleŋ nɛ e kaŋto ŋ kurge nna. 4Asiriya be ewurgboŋ shuŋi mbe benapo be ejuŋkparpo nna nɛ e ba tege Ebɔrɛ nɛ e bee sa ŋkpa na. Enyɛnpe fo Ebɔrɛ na e naaŋ nu katege ere kikɛ nseŋ gberge basa nɛ baa tege mo na kusoe. Amoso kule Ebɔrɛ n sa anyi be basa nɛ b kraa wɔ ŋkpa to na.”
5Ewura Hɛzekaya be benimu nɛ e shuŋi na ka kaŋɛ ma kubɔya na, 6nɛ ŋ kaŋɛ bumo le: “Enyɛnpe Ebɔrɛ na kaŋɛ fanɛ men sa maa lɔ kufu ŋkpal kusɔ nɛ Asiriyaebi na kaŋɛ na so, fanɛ mo ere Ebɔrɛ na maaŋ tiŋ m mɔlga menyi na. 7Asiriya be ewurgboŋ na beeŋ nu b yɛ b yɛ be kubɔya ko, nɛ k shin nɛ e bɛta n yɔ mo gbagba be efuli so nɛ b ya mɔ mo ndoŋ.”
Asiriyaebi ka naŋ ta kafunti be kubɔya n shuŋi n ya sa Judaebi na be asheŋ
8Asiriya be benapo be ejuŋkparpo na ka nu fanɛ bumo be ewurgboŋ lar Lakish be kadegboŋ to n ya kaa kɔ Libna be kadegboŋ nɛ k mata ndoŋ na kena, nɛ e yɔ ndoŋ nɛ e ya bishi mo kusɔ nɛ e beeŋ wora.
9Loŋ be jemanɛ na gbagba nɛ Asiriya be ewurgboŋ, Sennakerɛb, nu fanɛ Itiopia be ewura, Tɛhaka wɔ ekpa to a ba nɛ e ba kɔ mo kena. Ndoŋ nna nɛ ewurgboŋ Sennakerɛb shuŋi mbɔ fanɛ b ta kawɔlbi ko n ya sa Juda be ewura, Hɛzekaya. 10Kusɔ nɛ e kaŋɛ kawɔlbi na to nde: “Sa maŋ ta fo yirda n wɔtɔ fo Ebɔrɛ na to ŋko n shin nɛ mbe kekaŋɛ fanɛ Asiriya be ewura maaŋ tiŋ ŋ kɔ n sɔ Jerusalɛm na e fule fo. 11Fo nu kananɛ anyi Asiriya be bewura mur efuli pɔtɛana ko cheche be asheŋ. Nɛ manɛ so nɛ fee fɛ fanɛ shɛŋ shɛŋ maaŋ tiŋ n wora fo ere? 12N nananyɛnana e daŋ mur ndegboŋ nɛ baa tre Gozan nɛ Haran nɛ Rezef, nseŋ mɔ Bɛtaden be basa nɛ b daa wɔ Tɛlassa na gba. Bumo be agbirana daŋ maŋ tiŋ m mɔlga bumo. 13Bewura nɛ b daa wɔ ndegboŋ nɛ baa tre Hamaf nɛ Apad nɛ Sefavaim nɛ Hena nɛ Iwa na kikɛ maŋ naa wɔtɔ. Bumo kikɛ mur!”
14Ewura Hɛzekaya ka sɔ kawɔlbi na ashi mbɔ na kutɔ nɛ e kraŋ kumo nseŋ ta kumo n yɔ bɔrɛlambu na to n ya bugi kumo to n nase Enyɛnpe Ebɔrɛ na be anishito. 15Kumo be kaman nɛ e kule Ebɔrɛ ŋ kaŋɛ le: 16“Enyɛnpetale Israɛl be Ebɔrɛ, fo e chena fo kuwurputi so awɔlto nɛ emalaika nɛ baa tre chɛrubim na wɔ fo aya ase. Fo nawule e la Ebɔrɛ. Fo e to esoso nɛ kasawule nsaa ji kuwura durnya be kuwurjiana kikɛ so. 17Keni kananɛ Asiriya be ewura, Sennakerɛb bee tege fo Ebɔrɛ nɛ fee sa ŋkpa na loŋ. 18Enyɛnpe Ebɔrɛ, kashenteŋ nna fanɛ Asiriya be bewuraana mur efuli damtaana nseŋ shin nɛ amo be nsawule dese fuloŋ. 19Bumo alɛ daŋ naŋ chɔɔ efuliana na be agbirana nɛ b ta ndibi nɛ ajembu n lɔŋɛ a shuŋ nna. 20Ama fo ere la Enyɛnpe, anyi be Ebɔrɛ nna! Anyee kule fo nna nɛ fo mɔlga anyi ashi Asiriya be ewura be enɔ to, saŋɛ na so, ekama nɛ e wɔ durnya to be efuli kama so, beeŋ pin fanɛ fo nawule e la Ebɔrɛ.”
Kubɔya nɛ Aizaaya ta n shoŋi Ewura Hɛzekaya na be asheŋ
21Ndoŋ nna nɛ ma anebi Aizaaya ta kubɔya ere n shuŋi n ya sa ewura Hɛzekaya a kaŋɛ mo kusɔ 22nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na malga a laŋɛ mbe kabɔrɛkule na be kaplɛa so. E yɛ: “Sennakerɛb, Jerusalɛm be basa bee mushe fo nna nsaa fɛl fo a keni fo jiga. 23Wanɛ nɛ fo daa fɛ fanɛ fee tege nsaa wora eyurto na? Ma, Israɛl be Ebɔrɛ cheembi na nɛ fo daa maa sa bunyaŋ na. 24Fo daŋ shuŋi fo mbɔ nna nɛ b ba kaa puchi menyi ka daŋ ta menyi be egbaŋɛturko n dii n yɔ Lebanɔn be kebee be awɔlto n ya kɔ m pɔɔ so ashi ma Enyɛnpe Ebɔrɛ na be anishito. Men daa puchi fanɛ men daŋ tiŋ ŋ ku sida be ndibi tenteŋ nɛ seprɛs be ndibi lelaana n lɛ nna ashi kebee na so hale n ya fo kupo na be nferinto. 25Fo daŋ puchi fanɛ men daŋ kur atirbu ashi efuli pɔtɛana so nseŋ nuu amo to be nchu. Kumo be kaman menyi be benapo be aya gba chichi Lɔrgboŋ nɛ baa tre Nail na gba so nɛ k wɔlto.
26Menyi maŋ pin to fanɛ ma, Enyɛnpe Ebɔrɛ na e kre kumo loŋ dra na kikɛ nɛ naniere k wora m bɔlɔ so na. Ma e sa menyi eleŋ nɛ men tiŋ n shin nɛ ndegboŋ lempoana ki alambure na. 27Basa nɛ b daa wɔ ndegboŋ na to daŋ maŋ naa kɔ eleŋ nna, ŋkpal kufu ka daŋ pɛ bumo nɛ eburma tɔr bumo so so. B daa du fanɛ kudɔ to be afitiri nna ŋko afitiri popɔrbi nɛ e kɔr ebu be esoso nɛ epeŋilarkpa be afu tushi so ber amo so nɛ e wu nna.
28Ama ma ere nyi kusɔ kama a laŋɛ fo kaplɛa so. N nyi kusɔ nɛ fee wora nɛ kakpa nɛ fee yɔ kikɛ. Ma alɛ naa nyi kananɛ fee nya agbo ga a wora ma. 29N wu fo kamoowu nɛ agbogboŋ na kikɛ. Naniere meeŋ ta dariwa n wɔtɔ fo kamuna to nseŋ ta kebarga n wɔtɔ fo kɔnɔ to. Kumo be kaman nɛ n ta fo m bɔla ekpa nɛ fo bɔla so m ba na m bɛta n yɔ kakpa nɛ fo shi m ba.”
30Ade kikɛ be kaman nɛ anebi Aizaaya kaŋɛ ewura Hɛzekaya le: “Kusɔ nɛ k beeŋ wora be tɔɔnɛ nde. Kafɛ ere nɛ kafɛ a ba kikɛ menyi maaŋ dɔ n duu shɛŋ ama menyi alɛ beeŋ nya akɔrbua n teŋi n ji. Ama kafɛ nɛ k bɛ so kesasopo na bre, menyeeŋ dɔ n duu ayu n teŋi nseŋ duu ndibi sɔrso n nya amo be asɔrso n chuge n ji. 31Basa nɛ baaŋ ji efute ashi Juda be efuli so na beeŋ purge fanɛ aduuso nɛ amo be achin yɔ kasawule to nɛ e wora nɛnɛ na. 32Basa ko beeŋ ji efute ashi Jerusalɛm to nɛ Zayɔn be kebee so, ŋkpal manɛ so, Enyɛnpetale Ebɔrɛ na gbagba e naŋ shin nɛ loŋ e wora.
33Kusɔ nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na kaŋɛ a laŋɛ Asiriya be ewurgboŋ na be kaplɛa so nde. E yɛ: ‘Asiriya be ewurgboŋ maaŋ nya n luri kadegboŋ na to ŋko n to ketanyembi koŋwule gba ashi kumo to. Mbe benapo nɛ b keta abɛlso be asɔ kuŋamuso a kuŋ bumo be amu maaŋ taga kadegboŋ na to. Bumo alɛ maaŋ nya n dɔ ashigboŋ ŋ kulti kumo kikɛ n wɔtɔ m bɔla amo so n dii n luri kumo to. 34Ekpa nɛ e bɔla so m ba na nɛ e beeŋ naŋ bɔla so n yɔ nɛ e maŋ nya n luri kadegboŋ na to. Ma, Enyɛnpe Ebɔrɛ na e kaŋɛ na. 35Meeŋ kuŋ kadegboŋ na ŋkpal ŋ gbagba be kemaŋkura nɛ kɔnɔ nɛ n nase n sa ma kayɛrbi Deevid nɛ e daa la ewura ashi Jerusalɛm to jemanɛ ko na so.’ ”
Ewurgboŋ Sennakerɛb be luwu be asheŋ
36Ade kikɛ be kaman nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na shin nɛ mbe malaika yɔ Asiriya be basa be keeyi to n ya mɔ benapo ŋgboŋ kalfa nɛ aduburwa nɛ anu. Kare ka chɛ kachipurdidi, nɛ bumo kikɛ wu a dese! 37Ndoŋ nna nɛ Asiriya be ewurgboŋ, Sennakerɛb bɛta n yɔ mbe ewurkpa ashi Asiriya be efuli so be kadegboŋ nɛ baa tre Ninɛve na. 38Kachako e ka yɔ mbe kegbir be lambu to n ya kaa shuŋ mbe kegbir nɛ baa tre Nishrɔk na, nɛ mbe mbinyɛnsobi anyɔ nɛ baa tre bumo Adremalɛk nɛ Shareza na ta bumo be etokobi m mɔ mo ndoŋ. Kumo be kaman nɛ b shile n yɔ Ararat be kasawule so nɛ mo pibinyɛn nɛ baa tre Essahaddɔn na sɔ mo so ŋ ki ewura.
38Ewura Hɛzekaya ka lɔ nseŋ naŋ nya alenfia be asheŋ
(2 Bewura 20:1-11; 2 Kronikɛls 32:24-26)
1Le be jemanɛ ere nɛ kulɔ ko pɛ ewura Hɛzekaya nɛ a daŋ ka gbrɛ nɛ e wu. Ndoŋ nna nɛ anebi Aizaaya nɛ e la Amɔz pibinyɛn na yɔ nɛ e ya bɔ mo so nseŋ kaŋɛ mo le: “Enyɛnpe Ebɔrɛ yɛ fo bela ase n lɔŋɛ fo kusɔ kama n yili nɛnɛ, ŋkpal manɛ so, fo maaŋ naŋ nya alenfia. Bela ase a jo luwu.” 2Ewura Hɛzekaya ka nu loŋ nɛ e kilgi anishi n shoŋi egbal nseŋ kule Ebɔrɛ ŋ kaŋɛ le: 3“Enyɛnpe Ebɔrɛ, baa nyiŋi kananɛ n daŋ shuŋ fo kashenteŋ nɛ kagbene koŋwule so. Ma alɛ wora ania fanɛ meeŋ baa wora kusɔ kama nɛ fee sha.” Kumo be kaman nɛ e shu ga.
4Ndoŋ nna nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ naŋ kaŋɛ anebi Aizaaya 5fanɛ e naŋ bɛta n yɔ ewura Hɛzekaya kutɔ n ya kaŋɛ mo le: “Ma, Enyɛnpe, fo nananyɛn ewura Deevid be Ebɔrɛ na, nu fo kabɔrɛkule nseŋ wu fo anishichubi na. Meeŋ naŋ shin nɛ fo naŋ ji nfɛ kuduanu n ti so. 6Ma alɛ beeŋ kuŋ fo nɛ Jerusalɛm be kadegboŋ ere ashi Asiriya be ewurgboŋ kutɔ.”
7Nɛ anebi Aizaaya kaŋɛ Ewura Hɛzekaya: “Enyɛnpe Ebɔrɛ na beeŋ sa fo tɔɔnɛ ko a ŋini fanɛ e beeŋ wora m bɔlɔ mbe kɔnɔ naseso so. 8Enyɛnpe Ebɔrɛ na beeŋ shin nɛ kiyoyul nɛ k deŋ atemprembi nɛ ewura Ahaz pɔr na so na e bɛta kaman ateŋgreŋ kudu so.” Ndoŋ nna nɛ kiyoyul na bɛta kaman ateŋgreŋ kudu so, fanɛ kananɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ kaŋɛ na.
9Ewura Hɛzekaya ka koso mbe kulɔ na to nɛ e sibɛ kapandi be kashɛ ere:
10Le nɛ n daa fɛ ashi ma kagbene to;
jemanɛ nɛ ma kebaawɔtɔ daa yil to nɛnɛ na,
nɛ n daa shin nɛ n wu n yɔ bubuni to;
saŋɛ na so m maaŋ naa wɔ ŋkpa to.
11N daa maa tama fanɛ
meeŋ naŋ wu fo, Enyɛnpe Ebɔrɛ na,
ŋko basa nɛ b kraa wɔ ŋkpa to
ashi durnya to kikɛ.
12Ma ŋkpa daŋ ku so nna nseŋ fo ekar,
fanɛ mbolpɔkpapo be wajɛbu nɛ e bɔɔ na,
ŋko fanɛ wajɛ nɛ b kraa lue
nseŋ ku kumo so ashi kɔrɛ to na.
N daa fɛ fanɛ Ebɔrɛ shin nɛ ma ŋkpa loge nna.
13Amoso n daa shu nna a klade ŋkpal ebesa so!
K daa du fanɛ buluŋ ka bee buri ma awibi to nna.
N daa fɛ fanɛ Ebɔrɛ shin nɛ ma ŋkpa loge nna.
14N daa shu nna fanɛ kabɔrɛpɔpɔbi,
nseŋ daa naa shu kuwɔr so fanɛ lepɔ na.
N daŋ dese nna a keni fo Enyɛnpe Ebɔrɛ na anishito,
hale nɛ ma anishi gben, a maŋ naa wu nɛnɛ.
Jande, Enyɛnpe Ebɔrɛ, mɔlga ma ashi etɔrɔ ere kikɛ to.
15Manɛ nɛ meeŋ naŋ kaŋɛ?
Enyɛnpe Ebɔrɛ na e wora ma loŋ.
Kagbenejija nɛ ebesa damta e bɔlɔ ma kagbene to,
hale m maaŋ tiŋ n di gba kuraa.
16Enyɛnpe Ebɔrɛ, fo nawule nɛ meeŋ baa wɔtɔ n sa.
Chɛ ma kulɔ ere n shin nɛ n naŋ nya ŋkpa.
17Ma nɛnɛ so nɛ fo shin nɛ
asheŋ kpakpaso ere tu ma.
Ama fo kasha kuŋ ma,
nɛ m maŋ wu n yɔ bubuni to.
Fo alɛ kpele fo anishi n lɛ
ashi ma alubi so.
18Esa kama nɛ e wɔ bubuni to maaŋ naŋ tiŋ ŋ kpaŋ fo;
bubuni maaŋ naŋ tiŋ n yirda fo kashenteŋji.
19Basa nɛ b wɔ ŋkpa to e naa kpaŋ fo,
fanɛ kananɛ mee kpaŋ fo naniere na.
Bekurgepo bee kaŋɛ bumo be mbia
fo kashenteŋji be asheŋ.
20Enyɛnpe Ebɔrɛ, fo e chɛ ma kulɔ.
Amoso, anyeeŋ laŋ ejaŋjilaŋ m boŋ nshɛ ŋ kpaŋ fo.
Anyi be kebaawɔtɔ to kikɛ, anyeeŋ boŋ nshɛ
ŋ kpaŋ fo ashi fo bɔrɛlambu to.
21Pɔɛŋ nɛ ewura Hɛzekaya nya alenfia nseŋ boŋ kashɛ na, anebi Aizaaya daŋ kaŋɛ mo nna fanɛ e shin nɛ b kɔr kedibi nɛ baa tre figi na be afantaŋ m mata mbe kechuu bɔbɔ na so.
22Kumo be kaman nɛ ewura Hɛzekaya bishi le: “Manɛ e naaŋ ŋini fanɛ meeŋ naaŋ tiŋ n yɔ Enyɛnpe Ebɔrɛ be bɔrɛlambu to n ya shuŋ mo?”
39Mbɔ nɛ b shi Babilɔn na be asheŋ
1Merodak Baladan nɛ e la Baladan pibinyɛn nseŋ daa la efuli nɛ baa tre Babilɔn be ewura na ka nu fanɛ ewura Hɛzekaya daŋ lɔ nseŋ nya alenfia, nɛ e shuŋi mbɔ nɛ b ta kawɔl nɛ kakɛ n ya sa mo. 2Nɛ ewura Hɛzekaya keta mbɔ na kefɔ nseŋ ŋini bumo mbe shuwa nɛ gbiti nɛ eposɔ nɛ e kɔ efɛa belbelso a shin nɛ ajibi bee wora bel na nɛ ɔlif be ŋku lela nɛ etulale nɛ mbe benapo be akɔsɔ kikɛ. Shɛŋ shɛŋ daa maŋ naŋ ka ashi mbe ewurkpa ŋko mbe efuli na kikɛ so nɛ e maŋ ta ŋ ŋini mbɔ na. 3Kumo be kaman nɛ anebi Aizaaya yɔ ewura Hɛzekaya kutɔ n ya bishi mo le: “Nnɛ nɛ basa ere shi m ba nfe; nɛ manɛ nɛ b kaŋɛ fo?”
Nɛ ewura Hɛzekaya kaŋɛ: “B shi efuli wɔfɔ ko nɛ baa tre kumo Babilɔn na nna.”
4Nɛ anebi Aizaaya naŋ bishi mo le: “Nɛ manɛ nɛ b wu ewurkpa nfe?”
Nɛ ewura na kaŋɛ: “B wu kusɔ kama nɛ k wɔ nfe. Shɛŋ maŋ naŋ ka e wɔ nfe nɛ m maŋ ta ŋ ŋini bumo.”
5Ndoŋ nna nɛ Aizaaya kaŋɛ ewura na le: “Enyɛnpetale Ebɔrɛ na gbagba kaŋɛ fanɛ, 6jemanɛ ko bee ba nɛ b ba sulɔ kusɔ kama nɛ k wɔ ewurkpa nfe nɛ asɔ kama nɛ fo nananyɛnana fin n yili hale m ba fo kabre na kikɛ n yɔ Babilɔn be efuli so. Shɛŋ shɛŋ maaŋ naŋ ka a wɔ nfe! 7Baaŋ keta fo mbinyɛnsobi gbagba be beko n ya fɛl bumo nɛ b baa shuŋ Babilɔn be ewura be lambu to.”
8Ewura Hɛzekaya bre daa fɛ nna fanɛ mo ere be jemanɛ to kayurwushi beeŋ baa wɔ efuli na so, amoso le nɛ e daŋ kaŋɛ: “Kubɔya nɛ fo ta n shi Enyɛnpe Ebɔrɛ kutɔ m ba sa ma ere walɛ.”
40Tama be mmalga be asheŋ
1Anyi be Ebɔrɛ na yɛ:
“Meeŋ lolo ma basa, n shin nɛ bumo be ŋgbene e wushi!
2Meeŋ leŋ Jerusalɛm be basa to.
Kaŋɛ bumo fanɛ b ji awurfoŋ n chɛr ga.
Naniere b nya bumo be alubi be ketampaŋ.
N tiŋ ŋ gberge bumo kusoe ga ŋkpal bumo be alubi so.”
3Esa ko bee ponte a kaŋɛ le:
“Men lɔŋɛ ekpa kiyi to n sa Enyɛnpe Ebɔrɛ nɛ e bɔla so!
Men tise n tise asɔ kama nɛ e dese ekpa na to na,
nseŋ sulɔ ajaŋ n deŋi kumo so nɛ k baa walɛ nɛnɛ!
4Men ti ataŋɛ nɛ amaŋ kikɛ,
nseŋ dɛdɛ abeegboŋ nɛ abeebi kikɛ so.
Men lɔŋɛ mboŋ nyaŋgraŋ,
n shin nɛ amo kikɛ e dɛdɛ so.
5Saŋɛ na so, Enyɛnpe Ebɔrɛ na be keshi nɛ kemaŋkura
beeŋ lar efuli nɛ basa kikɛ e wu kumo.
Enyɛnpe Ebɔrɛ na gbagba e nase kumo be kɔnɔ!”
6Esa ko daŋ kaŋɛ ma fanɛ m ponte awɔrso,
nɛ m bishi mo le:
“N ponte ŋ kaŋɛ manɛ?”
Nɛ e yɛ: “Ponte ŋ kaŋɛ awɔrso fanɛ
edimɛdi kikɛ du fanɛ afitiri nna;
b maa chɛr kebaawɔtɔ to fanɛ kananɛ atoto maa chɛr
nsaa chɔɔ a mur ashi kupuŋ to na.
7Enyɛnpe Ebɔrɛ baŋ shin nɛ afu ber m ba,
afitiri bee bolo nna nɛ atoto malɛ bee chuge a tɔr.
Edimɛdi maa chɛr fanɛ kananɛ afitiri maa chɛr nsaa wu na.
8Kashenteŋto, afitiri bee bolo nna nɛ atoto malɛ bee chuge a tɔr,
ama Ebɔrɛ be kamalga na bre wɔtɔ nna mbaanaayɔ.”
9Fo nɛ fo kɔ baru lela a ba Zayɔn na,
e dii n yɔ kebee jeŋgreŋ na so.
Fo nɛ fo kɔ baru lela a ba Jerusalɛm to na,
bugi kɔnɔ m ponte awɔrso;
maŋ kumo so nsaa maa lɔ kufu.
Kaŋɛ nde nɛ a wɔ Juda be efuli so na le:
“Menyi be Ebɔrɛ bee ba!”
10Enyɛnpetale Ebɔrɛ na kɔ eleŋgboŋ a ba
nɛ e ba ji kuwura basa so eleŋso.
E keta basa nɛ e kɔ m mɔlga bumo na nna a ba,
nɛ kumo be loŋ fuli mbe kagbene.
11Enyɛnpe Ebɔrɛ na bee keni mbe efuli so nna,
fanɛ kananɛ mbolpɔkpapo
bee keni mbe mbolpɔ so na.
E bee ta mbolpɔbi na nna a di ŋkɔŋ,
nsaa juŋkpar mbolpɔ nioana na malɛ boeŋ boeŋ.
Shɛŋ ka maŋ du fanɛ Israɛl be Ebɔrɛ na be asheŋ
12Esa kikɛ maaŋ tiŋ n ta mbe enɔ be epun to ŋ karga teku;
ŋko n ta mbe enɔ ŋ karga awɔlpa.
Esa maaŋ tiŋ n ta durnya to kikɛ be eshishɛr n wɔtɔ kurwa to;
ŋko n ta abeegboŋ nɛ abeebi
n deŋi kusɔ so ŋ karga amo be egbɛ.
13Esa maaŋ tiŋ ŋ kaŋɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ kusɔ
nɛ k daga fanɛ e wora,
ŋko ŋ ŋini mo kesheŋwora ŋko n ji mo asoe to.
14Enyɛnpe Ebɔrɛ na maa yɔ esa kikɛ kutɔ
n ya kaa fin kanyiasheŋ ŋko kepinto
ŋko kewora asheŋ nɛ e niŋi amodoŋwura kutɔ.
15Efuliana na maŋ la shɛŋ Enyɛnpe Ebɔrɛ bre kutɔ,
a du fanɛ nchu ka do bokiti nɛ nchu to nna;
ŋko kalabɛr nɛ a deŋ kusɔ nɛ b kɔ a karga asɔ be egbɛ so nna.
Aplasawule nɛ e wɔ kufɔ kufɔ na kikɛ
du fanɛ enɔ be bɔlɔ be eshishɛr nna.
16Nɛ esa ta Lebanɔn be kupo to be asɔbɔya kikɛ
n lara sarga n sa anyi be Ebɔrɛ na, a kraŋ maaŋ fo mo;
kumo to be ndibi kikɛ gba maaŋ fo
m puga sarga be edɛ.
17Efuliana na kikɛ maŋ la shɛŋ n sa Ebɔrɛ,
mo ere bee ta amo nna fanɛ asɔ fuloŋ.
18Esa kikɛ maŋ du fanɛ Ebɔrɛ.
Amoso esa maaŋ tiŋ ŋ ŋini kananɛ e du.
19E maŋ du fanɛ kegbir nɛ dimɛdi lɔŋɛ na nna,
ŋko kegbir nɛ bɔyɛpo ŋalga shuwa ŋ gbiti
nseŋ ta gbiti be kubɔtoshembi n ji kumo kebita na nna.
20Esa nɛ e maaŋ tiŋ n nya shuwa ŋko gbiti n lɔŋɛ kegbir
bee ku kedibi nɛ k maa tiŋ a bɛ manaŋ nna a lɔŋɛ kumo.
E bee fin esa nɛ e nyi kashɛl nɛnɛ nna
nɛ e shɛl kegbir nɛ k maaŋ melgi n tɔr nna.
21Fo maŋ nyi a?
B maŋ kaŋɛ fo dra dra na kikɛ a?
Fo maŋ nu kananɛ durnya fara a?
22Esa nɛ e chena mbe kuwurputi so
ashi durnya be esoso nɛ k baŋ awɔlpa so na
e to durnya.
Basa nɛ b wɔ kumo to na du fanɛ atutulombi mo kutɔ nna.
Mo e parga kuwɔlpa to fanɛ patisa,
ŋko fanɛ wajɛbu nɛ esa e chena to na.
23Ebɔrɛ e naa bar bumo nɛ baa ji kuwura kenyɛnso kaseto,
nsaa shin nɛ baa ki basa fuloŋ ashi durnya to na.
24B du fanɛ asɔduuso popɔrbi nna
nɛ b baŋ kraŋ duu amo nɛ a maŋ naŋ mur achin na nna.
Enyɛnpe Ebɔrɛ na baŋ shin nɛ afu ber m ba,
baa wɔl nna nɛ afu na e ber bumo n ya lɛ fanɛ amimi na.
25Wanɛ bre nɛ esa beeŋ tiŋ n ta m ber Ebɔrɛ cheembi na?
Esa mo e wɔtɔ a du fanɛ mo?
26Maŋ anishi so ŋ keni awɔlpa so!
Wanɛ e to achɛkpabi nɛ fee wu ere?
Mo ere Ebɔrɛ nɛ e bee juŋkpar amo
fanɛ benapo be ejuŋkparpo na,
e nyi kananɛ amo kikɛ sa
nɛ amo be kekama be ketre!
Enyɛnpe Ebɔrɛ na be yuku shi ga,
nɛ achɛkpabi na be kekama maa foe mo so.
27Israɛl be basa, manɛ nna nɛ menyee fubel a kaŋɛ
fanɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na maŋ nyi menyi be etɔrɔ be asheŋ,
ŋko mbe shɛŋ maŋ wɔ kapuni nɛ men wɔtɔ ere to?
28Menyi maŋ nyi a? Menyi alɛ maŋ naŋ nu a?
Fanɛ Enyɛnpe na e la Ebɔrɛ nɛ e wɔtɔ mbaanaayɔ;
mo e to durnya kikɛ.
E maa shuŋ a gben ŋko a gben a chul to kikɛ.
Esa kikɛ malɛ maaŋ tiŋ m pin mbe nfɛra to.
29Enyɛnpe Ebɔrɛ na e naa sa bekama nɛ b maŋ kɔ eleŋ
nseŋ gben a chul to na eleŋ.
30Basa fɔlbi gba bee kaa shuŋ a gben,
nsaa fiti a tɔr.
31Ama bekama nɛ b yirda Enyɛnpe Ebɔrɛ na
beeŋ nya eleŋ popɔr.
Baaŋ ber atɛ to ŋ koso n firgi n yɔ awɔlto fanɛ ejɔnɔkoso;
bumo alɛ beeŋ shile ga, ama b maaŋ gben a chul to;
baaŋ nite ekpa tenteŋ, ama b maaŋ gben m bɛlɛ.
41Israɛl be echɛtopo be asheŋ
1Ebɔrɛ yɛ:
“Menyi basa nɛ men wɔ mplasawule so kikɛ e wora shruum n nu nfe!
Men wora shiriya m ba kute menyi be asheŋ
nɛ men wora be asheŋ ashi demujikpa.
Meeŋ sa menyi ekpa nɛ men malga.
Men shin nɛ ma nɛ menyi e ba abar so,
n fin emo nɛ e kɔ kashenteŋ.
2Wanɛ e daŋ shi epeŋilarkpa m bar esa nɛ e kɔ m pɔɔ so na,
nseŋ shin nɛ e daŋ kɔ m pɔɔ so kaplɛkama nɛ e yɔ na?
Wanɛ e shin nɛ e tiŋ ŋ kɔ m pɔɔ bewura nɛ efuliana na so na?
Mbe tokobi daa ŋele bumo nna a lɛ
nɛ baa wu a ki shishɛrpumpuŋ.
Nɛ mbe atanyembi malɛ daa pesaŋ bumo to
fanɛ kananɛ afu bee kaa ber amimi a lɛ na.
3E daa ju a buu bumo so manaŋ manaŋ nna
hale mbe aya daa maa beta kasawule gba!
Mo alɛ daa maŋ nya doro kikɛ.
4Wanɛ e daŋ shin nɛ le wora?
Wanɛ e yili edimɛdi be adrasheŋ n sa bumo?
Ma Enyɛnpe Ebɔrɛ nɛ n wɔtɔ sososo na kikɛ na e wora loŋ!
Ma, alɛ e naaŋ baa wɔtɔ hale mbaanaayɔ.
5Basa nɛ b wɔ nsawule nɛ a wɔ kufɔ kufɔ so na wu kusɔ nɛ n wora;
nɛ kufu pɛ bumo nɛ baa chicha.
Amoso b gama abar so nna m ba ma kutɔ.
6Basa nɛ baa shuŋ agbirana
bee lɔlɔ abar nna
a kaŋɛ le: ‘Men sa maa fɔŋ so’ 7Eshɛlpo na bee kaŋɛ bɔyɛpo le nna: ‘Fo wora asɔ!’
Nɛ esa nɛ mo alɛ bee fifɛa kegbir na so nɛ k bee ki bɔlbɔlbi na
malɛ bee leŋ emo nɛ e bee ber kegbir na a mata abar so na to.
B yɛ: ‘Kumo be keŋalga m mata abar so walɛ paa!’
Anyembi nɛ b ta ŋ gbir kegbir na n yili kumo be eyilikpa.
8Israɛlebi, men la ma nyɛrbi nna.
Ma e lara menyi.
Menyi nɛ men la nteri Eebraham be kaman to ebi na nɛ n lara.
9Durnya be mboŋ wɔfɔ kikɛ nɛ n shi ŋ keta menyi m ba,
nseŋ kaŋɛ menyi le: ‘Men la ma nyɛrbi nna.’
M maŋ kini menyi n lɛ.
10Amoso men sa maa lɔ kufu. Ma nɛ menyi e wɔtɔ!
Ma e la menyi be Ebɔrɛ.
Men sa maŋ shin nɛ kufu e pɛ menyi
nɛ men baa chicha!
Meeŋ sa menyi eleŋ nseŋ chɛ menyi to.
Ma alɛ beeŋ kuŋ menyi nseŋ mɔlga menyi.
11Bekama nɛ b kishi menyi
beeŋ ji anishinyɔr lubi.
Bumo nɛ baaŋ kɔ menyi kena beeŋ wu
12nsaa maaŋ naa wɔ durnya to kikɛ.
13Ma e la Enyɛnpe menyi be Ebɔrɛ na.
Ma e wɔtɔ menyi eleŋ nsaa kaŋɛ,
‘Men sa maa lɔ kufu; meeŋ chɛ menyi to.’ ”
14Ade be kaman, nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na kaŋɛ:
“Israɛl be basa, men ka maŋ shi nsaa maa kɔ eleŋ ga ere gba,
men sa maa lɔ kufu; meeŋ chɛ menyi to.
Ma, nɛ n la Israɛl be Ebɔrɛ cheembi na e naa mɔlga menyi.
15Meeŋ shin nɛ men ki fanɛ kedishiŋ
nɛ k kɔ ewi nsaa du pɛlpɛlbi.
Menyeeŋ bure abee to nɛ e ki shishɛrpumpuŋ.
16Kumo be kaman nɛ men ta amo n lɛ afu to
nɛ afu na e sulɔ amo n ya lɛ.
Afugboŋ beeŋ pesaŋ amo to n sɔ kaplɛkama.
Saŋɛ na so menyi be ŋgbene beeŋ fuli menyi
ŋkpal ŋ ka la men be Ebɔrɛ so.
Kede be kaman nɛ men kpaŋ ma nɛ n la Israɛl be Ebɔrɛ cheembi na.
17Nɛ ma basa be ebɔl to wɔlto ŋkpal achukoŋ so,
nɛ baa fin nchu nɛ b nuu nseŋ kule ma,
ma, Enyɛnpe Ebɔrɛ na beeŋ nu bumo be kekule.
Ma, Israɛl be Ebɔrɛ na, maaŋ kplaŋ bumo so kikɛ.
18Meeŋ shin nɛ elɔr e baa shile abee be awɔlto
nɛ abuye e pete a shile ataŋɛ to.
Meeŋ shin nɛ keshishɛrsawule e ki fanɛ apa
nɛ kasawule wɔlso e ki fanɛ kubuye e shile.
19Ma alɛ beeŋ shin nɛ ndibi nɛ baa tre
sida nɛ akasia nɛ ɔlif na e kɔr keshishɛrsawule so.
Ejaŋkilɛa nɛ ŋkɔbidibi nɛ echɛchɛdibi beeŋ kɔr
nsawule jiga so ŋ ki apo.
20Saŋɛ na so basa beeŋ wu loŋ nseŋ pin
fanɛ ma, Enyɛnpe Ebɔrɛ na e shin nɛ k wora.
Kumo be kaman nɛ b pin to
fanɛ Israɛl be Ebɔrɛ cheembi na e shin nɛ loŋ wora.”
Agbirana ka maŋ la shɛŋ be asheŋ
21Kusɔ nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ, Israɛl be ewura na kaŋɛ nde:
“Menyi efuli pɔtɛana be agbirana na
e kaŋɛ kusɔ nɛ men kɔ nɛ men kaŋɛ ma!
Men ta kamɔrɔji kama nɛ men kɔ m ba!
22Men ba kaŋɛ ma kusɔ nɛ k beeŋ wora echefoso,
saŋɛ na so nɛ k kaŋ wora, anyeeŋ pin kumo.
Men bugi asheŋ nɛ a wora dra na to ŋ kaŋɛ ashi demujikpa,
nseŋ kaŋɛ anyi amo be afito.
23Men naŋ kaŋɛ anyi asheŋ nɛ a beeŋ wora echefoso,
aloŋ nɛ anyeeŋ pin fanɛ men la agbirana kashenteŋto!
Men wora kesheŋ lela ko ŋko alemaŋkarsheŋ ko,
n shin nɛ kufu e pɛ anyi nɛ kɔnɔ e mɔ anyi.
24Menyi gbagba nɛ asɔ nɛ menyee wora kikɛ maŋ la shɛŋ.
Basa nɛ baa shuŋ menyi na la basa nɛ mbushu pɛ bumo nna!
25Ma, Enyɛnpe Ebɔrɛ na lara esa ko nɛ e wɔ epeŋilarkpa.
Men shin nɛ e shi kelargato be esoso m ba kɔ kena.
E bee chichi bewura so nna fanɛ b ka la eshii,
ŋko fanɛ kananɛ mpuliya be epɔrpo bee chichi ebɔ so na nna.
26Menyi, agbirana to be emo e daŋ wu
kusɔ nɛ k beeŋ wora echefoso ŋ kaŋɛ?
Saŋɛ na so, anyeeŋ tiŋ n wu k kaa wora m bɔlɔ so
nseŋ kaŋɛ fanɛ k la kashenteŋ?
Men to be ekama maŋ naŋ kaŋɛ shɛŋ
a laŋɛ echefoso be kaplɛa so.
Esa kikɛ malɛ maŋ naŋ nu men ka kaŋɛ kusɔ ko!
27Ma, Enyɛnpe Ebɔrɛ na e juŋkpar m bɔ baru na n sa Zayɔn.
N daŋ shuŋi kabɔ Jerusalɛm to fanɛ e ya kaŋɛ le nna:
‘Menyi be basa bee ba! Baa ba epe nna!’
28Ŋ ka keni agbirana na kikɛ to,
bumo be ekama maŋ kɔ shɛŋ a kaŋɛ;
bumo to be ekoŋwule gba
maŋ tiŋ n sa ma asheŋ bishiso na be atugebi.
29Agbirana ere kikɛ du jiga pasaa!
B maaŋ tiŋ n wora shɛŋ,
Bumo alɛ kikɛ maŋ kɔ eleŋ.”
42Enyɛnpe Ebɔrɛ be kayɛrbi be asheŋ
1Enyɛnpe Ebɔrɛ na yɛ:
“Ma kenya nde, ma e naa sa mo eleŋ.
Mo e la esa nɛ n lara, nɛ ma kagbene bee fuli mo so.
N ta ma Kiyoyu nna n sa mo,
nɛ e bar keji asheŋ nɛ amo be ekpa so ashi efuliana so.
2E maaŋ ponte awɔrso
ŋko m malga awɔrso ashi agbembi so.
3E maaŋ bu kejolobi nɛ k dɛlɛ to a yil
ŋko n duŋ fitila nɛ k maa wu nɛnɛ.
Ama e beeŋ shin nɛ keji asheŋ nɛ amo be ekpa so
e baa la ekama peya.
4E maaŋ gben n yige to ŋko m pɔ aba;
e beeŋ shin nɛ keji asheŋ nɛ amo be ekpa so e ba durnya to.
Efuli pɔtɛ so be basa pere kenishi nna a jo mbe keŋini.”
5Ebɔrɛ e to esoso nseŋ parga kumo to n sɔ kaplɛkama;
mo e to kasawule nɛ asɔ kama nɛ e wɔ kumo so na kikɛ;
mo e sa durnya to be basa kikɛ ŋkpa nɛ efute.
Naniere kusɔ nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na bee kaŋɛ mbe kayɛrbi nde:
6“Ma, Enyɛnpe Ebɔrɛ na e tre fo nseŋ sa fo eleŋ,
nɛ fo shin nɛ keji asheŋ nɛ amo be ekpa so e ba durnya to.
Fo so nɛ ma nɛ basa kikɛ beeŋ bɔla so
n wora kɔnɔkoŋwule be ŋkre.
Fo so nɛ Ebɔrɛ be kebaanyi be kefulto beeŋ bɔla so
m ba efuliana na to.
7Fo e naaŋ shin nɛ etanpo be anishi e bugi;
Feeŋ sɔ basa nɛ b wɔ tentembiri be kabuti to n yige.
8N nawule kpeŋ e la Enyɛnpe Ebɔrɛ na.
M maaŋ shuli nɛ agbir ŋko edimɛdi e sɔ
kemaŋkura nɛ bunyaŋ nɛ e daga ma na.
9Asheŋ kama nɛ ŋ kaŋɛ fanɛ a beeŋ wora na wora kashenteŋto.
Naniere meeŋ naaŋ kaŋɛ fo asheŋ popɔr
pɔɛŋ nɛ a fara a wora.”
Keboŋ kashɛ ŋ kpaŋ Enyɛnpe Ebɔrɛ na be asheŋ
10Men boŋ kashɛ popɔr n sa Enyɛnpe Ebɔrɛ na;
nɛ durnya to be basa kikɛ e boŋ kashɛ ŋ kpaŋ mo!
Menyi nɛ menyee nite teku so, e kpaŋ Enyɛnpe Ebɔrɛ na;
nɛ asɔ keniso kikɛ nɛ a wɔ teku to e, kpaŋ mo!
Menyi nɛ men wɔ mplasawule nɛ a wɔ kufɔ kufɔ na so,
e kpaŋ Enyɛnpe Ebɔrɛ na.
11Menyi basa nɛ men wɔ keshishɛrsawule so
nɛ nde nɛ a wɔ kumo so na kikɛ e kpaŋ Ebɔrɛ;
nɛ basa nɛ b wɔ kakpa nɛ baa tre Kɛda na gba e kpaŋ mo!
Men shin nɛ basa nɛ b wɔ kadegboŋ nɛ baa tre Sela na
e yili abee be awɔlto n wora awɔr kagbene fuli so!
12Menyi basa nɛ men wɔ mboŋ wɔfɔ
e kpaŋ Enyɛnpe Ebɔrɛ n ta kemaŋkura n sa mo!
13Enyɛnpe Ebɔrɛ na bee lar nna n ya kaa kɔ fanɛ enapo na;
e bela ase nna nseŋ wora shiriya a jo kena.
E beeŋ boŋ to awɔrso ŋ kaŋɛ kena be asheŋ,
e beeŋ kɔ m pɔɔ mo doŋana so.
Enyɛnpe Ebɔrɛ na ka beeŋ chɛ mbe basa to be asheŋ
14Ebɔrɛ yɛ:
“Ŋ lo ma kɔnɔ n chɛr ga.
M maŋ tuge ma basa shɛŋ.
Ama naniere jemanɛ fo nɛ n wora kusɔ ko,
nɛ mee shu to fanɛ eche nɛ kakurge ta mo na.
15Meeŋ mur abeebi nɛ abeegboŋ
nseŋ shin nɛ ndibi nɛ afitiri e wɔl.
Meeŋ shin nɛ elɔr nɛ mbombi e wɔl to
nɛ apa e feeto.
16Meeŋ juŋkpar etanpo m bɔla
ekpaana nɛ b maŋ naŋ bɔla so ŋ ku so so.
Meeŋ shin nɛ bumo be tentembiri e ki kefulto
nseŋ shin nɛ ekpa lubi nɛ baa nite so e nyalɛ n sa bumo.
Ma nnɔ naseso nna na,
ma alɛ beeŋ wora m bɔlɔ amo kikɛ so nyam.
17Bekama nɛ b yirda agbirana,
nɛ bumo nɛ baa ta apɔrso fanɛ bumo be ebɔrɛana na,
beeŋ ji anishinyɔr nseŋ ŋaba.”
Ebɔrɛ be basa ka maa wora kasonu be asheŋ
18Nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na naŋ kaŋɛ le:
“Ekpawu, men nu nfe!
Menyi, etanpo malɛ e keni n wu nɛnɛ!
19Esa maŋ tan a chɔ ma kayɛrbi
ŋko a la kpawu a chɔ ma kabɔ nɛ n shuŋi na.
20Fo, Israɛl, wu asɔ damta ga,
ama fo alɛ be lakal maŋ wɔ amo to.
Fo kɔ asoe nɛ a beeŋ tiŋ n nu asheŋ,
ama fo alɛ maŋ kaŋ asoe n nu shɛŋ.”
21Enyɛnpe Ebɔrɛ na kaa bee sha kumɔlga basa so,
e bee keni mbe mbraana nɛ keŋini a bɔlɔ kenishi nna,
mo alɛ nsaa sha mbe basa e baa bunyaŋ amo.
22Ama naniere mbe basa ki basa nɛ beko
suge bumo be asɔ eleŋso nna,
nseŋ ta bumo kikɛ n wɔtɔ emaŋ chiŋgeliŋ to
ŋko n ti ebu nɛ esa kikɛ maaŋ tiŋ n lara bumo.
Beko daŋ suge asɔ kama b daa kɔ nna
nɛ esa kama malɛ daa maŋ wɔtɔ
nɛ e kɔ n sɔ amo n sa bumo.
23Menyi to be emo e naaŋ kaŋ kusoe n nu kusɔ nɛ ŋ kaŋɛ?
Yili kabre a yɔ, menyeeŋ kaŋ asoe n nu nɛnɛ a?
24Wanɛ e sa ekpa nɛ beko ba suge Israɛl be asɔ?
Enyɛnpe Ebɔrɛ nɛ an wora n da so na
gbagba e sa bumo ekpa nɛ b wora loŋ!
Ŋkpal manɛ so, an daa maa wɔ kebaawɔtɔ nɛ e daa sha na to
ŋko n daa wora mbe keŋini nɛ e sa anyi na kasonu.
25Amoso nɛ e shin nɛ mbe agbogboŋ ba anyi so
nseŋ shin nɛ kena lubi koso anyi so na.
Mbe agbo daŋ suse fanɛ edɛ nna ashi Israɛl kikɛ to,
ama an daa maŋ nyi kusɔ nɛ k daa wora na.
Anyi alɛ daa maŋ koya shɛŋ kumo to.
43Ebɔrɛ ka nase kɔnɔ fanɛ e beeŋ mɔlga mbe basa be asheŋ
1Israɛl be basa, Enyɛnpe Ebɔrɛ nɛ e to menyi na yɛ:
“Men sa maa lɔ kufu, meeŋ mɔlga menyi.
Ma e ti menyi be atre n tre menyi.
Men la ma basa nna.
2Nɛ men bɔla lɔr chiŋgeliŋ to gba,
ma nɛ menyi e naaŋ baa la.
Etɔrɔ nɛ e beeŋ ba menyi so maaŋ pɔɔ menyi so.
Nɛ men bɔla edɛ to gba, a maaŋ chɔɔ menyi.
Kechɔŋkeni kpakpaso kama nɛ k beeŋ ba menyi so
maaŋ pɔɔ menyi so.
3Ŋkpal manɛ so, ma e la Enyɛnpe menyi be Ebɔrɛ na.
Ma, Israɛl be Ebɔrɛ cheembi na, e la menyi be emɔlgapo.
Meeŋ kplaŋ Ijipt nɛ Itiopia nɛ kebonfu nɛ baa tre Seba na
be asheŋ so nseŋ sɔ menyi n yige.
4Meeŋ kplaŋ efuli pɔtɛana na so nseŋ mɔlga menyi,
ŋkpal menyi be asheŋ ka bee par ma ga so.
Ma alɛ bee sha menyi nna nsaa maŋkura menyi.
5Men sa maa lɔ kufu! Ŋkpal manɛ so, ma nɛ menyi nna.
Meeŋ yili epeŋilarkpa m ba choŋ epeŋitɔrkpa
n ya bar menyi abar so.
6Meeŋ kaŋɛ basa nɛ b wɔ kelargato be esoso
nɛ bumo nɛ b wɔ kelargato be kaseto na kikɛ fanɛ,
b sa menyi, nɛ men la ma basa, ekpa nɛ men baa yɔ!
Ma alɛ beeŋ naŋ kaŋɛ bumo fanɛ b shin nɛ men shi
efuli pɔtɛana nɛ a wɔ kufɔ kufɔ,
nɛ durnya be kaplɛkama m bɛta m ba
menyi gbagba be efuli so.
7Men la ŋ gbagba be basa nna,
nɛ n to menyi nɛ men baa kemaŋkura ma.”
Israɛlebi ka la Enyɛnpe Ebɔrɛ be eshɛdajipoana be asheŋ
8Nɛ Ebɔrɛ naŋ kaŋɛ le:
“Shin nɛ ma basa e gama abar so.
B kɔ anishi, ama bumo alɛ maa wu;
b kɔ asoe, bumo alɛ maa nu!
9Kaŋɛ efuliana na be basa fanɛ b gama abar so.
Bumo be agbirana na be kumo e naaŋ tiŋ ŋ kaŋɛ
kusɔ nɛ k beeŋ wora echefoso?
Agbirana na be emo e naŋ tiŋ ŋ kaŋɛ
kusɔ nɛ k bee wora naniere ere?
Men shin nɛ agbirana na e bar bumo be eshɛdajipoana,
nɛ b ba ŋini fanɛ kusɔ nɛ b kaŋɛ na la kashenteŋ nna.
10Menyi Israɛl be basa e la ma eshɛdajipoana;
ma e lara menyi nɛ men baa la ma nyɛrbi,
saŋɛ na so menyeeŋ pin ma nseŋ yirda ma
nseŋ naŋ pin to fanɛ n nawule e la Ebɔrɛ.
Ebɔrɛ kikɛ maŋ naa wɔtɔ n ti ma so.
Ekama malɛ maaŋ naa wɔtɔ n ti ma so.
11N nawule kpeŋ e la Enyɛnpe Ebɔrɛ na.
Ma alɛ nawule e naaŋ tiŋ m mɔlga menyi.
12Ma e daŋ nase kɔnɔ fanɛ meeŋ mɔlga menyi,
ma alɛ wora m bɔlɔ ma kɔnɔ naseso na so.
Menyi e la ma eshɛdajipoana nsaa nyi fanɛ
mannɛ efuli pɔtɛ ko be kegbir e mɔlga menyi.
Ma, Enyɛnpe Ebɔrɛ e kaŋɛ na.
13Ma e la Ebɔrɛ nɛ e wɔtɔ mbaanaayɔ na.
Esa kikɛ maaŋ tiŋ ŋ gberge menyi n suge ma enɔ to;
ŋko ŋ kuŋ ma ekpa nɛ m maaŋ tiŋ n wora
kusɔ nɛ mee sha.”
Israɛl be kelar Babilɔn be efuli so be asheŋ
14Kusɔ nɛ Enyɛnpe, Israɛl be Ebɔrɛ cheembi
nɛ e mɔlga bumo na kaŋɛ nde:
“Meeŋ shuŋi benapo ko nɛ b ba kɔ Babilɔn be efuli so
be basa kena nseŋ mɔlga menyi.
Ma alɛ beeŋ buri kadegboŋ na be mbunagboŋ to,
nseŋ shin nɛ benapo na e ta Babilɔn be basa
n wɔtɔ bumo gbagba be ekuloŋgboŋ to n sulɔ bumo a yɔ
nɛ b baa boŋ to a shu.
15Ma e la Enyɛnpe, menyi be Ebɔrɛ cheembi na.
Israɛl, mee to fo nsaa la fo ewura.”
16Dra dra na kikɛ nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na
nase ekpa teku peper na to n sa menyi
ashi Ijipt be efuli so.
17Mo e daŋ juŋkpar benapo lempoana n yɔ kemur to;
b daa la benapo nɛ b kɔ egbaŋɛ nɛ egbaŋɛturko nna.
B daŋ kɔ n tɔr nsaa maŋ naŋ tiŋ nɛ b koso kikɛ.
B daŋ ki fanɛ fitila nɛ b foŋ kumo be edɛ n duŋ nna!
18Kumo be kaman nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ naaŋ kaŋɛ le:
“Men teŋ asheŋ nɛ a wora dra na so!
Menyi alɛ e sa maŋ ta menyi be nfɛra n wɔtɔ
asheŋ nɛ e wora n choŋ na to.
19Men baa keni kusɔ popɔr nɛ meeŋ wora na ekpa.
K tea wora gba! Menyeeŋ tiŋ n wu kumo naniere!
Meeŋ wora ekpa keshishɛrsawule so
nseŋ shin nɛ men nya mbombi ashi kasawule wɔlso so.
20Jemanɛ ko bee ba nɛ n shin nɛ elɔr
e baa shile keshishɛrsawule so,
nɛ ma basa laraso e nya nchu a nuu.
Saŋɛ na so asɔbɔya lubi beeŋ baa maŋkura ma,
nɛ ejiŋkaamu nɛ egbuŋgbula kikɛ e baa di ma epaŋ.
21B la basa nɛ n to bumo n sa ma kumu nna,
nɛ b baa boŋ nshɛ a kpaŋ ma!”
Israɛl be kulubi be asheŋ
22Ade be kaman, nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na naŋ kaŋɛ le:
“Ama ma asheŋ gba menyi, Israɛl be basa, nna
nɛ menyi maŋ naa shuŋ ma.
23Menyi maŋ ta mbolpɔ n lara esarga chɔɔso n sa ma,
ŋko n ta menyi be esarga m bunyaŋ ma.
Ma alɛ maŋ yili menyi so a fin ayu be esarga
ŋko efɛa belbelso be eduwu be esarga
n shin nɛ ebɔl e lar menyi.
24Menyi maŋ tɔ efɛa belbelso be eduwu n sa ma
ŋko n sa ma menyi be asɔbɔya be nfɔ gba.
Ama menyi be alubi nɛ men bela n deŋi ma so;
nseŋ shin nɛ menyi be aworandeso lar ma ebɔl.
25Ma, e naa ta menyi be alubi a paŋ menyi,
ŋkpal esa nɛ e la ma so.
Ma alɛ maŋ naa nyiŋi alubi nɛ men wora ŋ gbiti ma na.
26To, men shin nɛ ma nɛ menyi e yɔ demujikpa!
Nɛ men ta menyi be asheŋ n nase ma anishi to
a ŋini fanɛ men wora n nyalɛ nna!
27Men nananyɛn sososo daŋ wora kulubi nna,
nɛ menyi be bejuŋkparpoana malɛ lar ma kaman.
28Amoso nɛ n daa maŋ shin nɛ
menyi be bɔrɛmatapoana shuŋ ma
ashi ma bɔrɛlambu to na.
Ma alɛ e daŋ shin nɛ Israɛl be efuli mur
nɛ menyi be basa ji anishinyɔr na.”
44Enyɛnpe Ebɔrɛ na nawule ka la Ebɔrɛ be asheŋ
1Ade be kaman nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na kaŋɛ le:
“Israɛl be basa, ma e lara menyi fanɛ ma nyɛrbi.
2Ma e la Enyɛnpe Ebɔrɛ nɛ e to menyi.
Jemanɛ nɛ b kurge menyi kikɛ nɛ n chɛ menyi to.
Men sa maa lɔ kufu, ŋkpal manɛ so, men la ma nyɛrbi
nɛ ma basa laraso nɛ mee sha nna.
3Meeŋ shin nɛ kasawule nɛ k wɔl a baŋɛ
ŋ ki mbombi e shile kumo so.
Meeŋ shin nɛ ma kiyoyu e gbelge menyi be mbia so
nɛ ma nɛfa e ba menyi be kaman to ebi so.
4Baaŋ purge fanɛ afitiri nɛ a bee nya nchu nɛnɛ,
ŋko ndibi nɛ a kɔ afantaŋ ga nsaa yil mbombi nɛ a bee shile ase.
5Basa pɔtɛ beeŋ kaŋɛ le kukoko to: ‘N la Enyɛnpe Ebɔrɛ peya nna.’
Baaŋ ta bumo be amu n ti Israɛl be basa so.
Bumo be ekama beeŋ sibɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na
be ketre n deŋi mbe be kabre so
nsaa tre mo kumu Ebɔrɛ be esa.”
6Enyɛnpe Ebɔrɛ nɛ e bee ji kuwura Israɛl so
nsaa kuŋ kumo na e kaŋɛ le:
“Ma e la sososo nɛ lalaloge;
n nawule e la Ebɔrɛ.
Ma kaman, Ebɔrɛ kikɛ maŋ wɔtɔ.
7Esa kikɛ maaŋ tiŋ n wora asɔ nɛ n wora ere.
Esa kikɛ malɛ maaŋ tiŋ ŋ kaŋɛ kusɔ nɛ k beeŋ wora
yili saŋɛ be sososo n ya fo kumo be lalaloge.
8Men sa maa lɔ kufu, ma basa!
Men nyi yili dra dra na kikɛ m ba fo mbre,
ma e naa kaŋɛ asɔ nɛ e beeŋ baa wora kikɛ;
menyi alɛ e la ma eshɛdajipoana.
N nawule e la Ebɔrɛ,
shɛŋ maŋ naa kɔ eleŋgboŋ fanɛ ma.”
Agbirana ka maaŋ tiŋ n wora shɛŋ be asheŋ
9Bekama nɛ b lɔŋɛ agbirana maŋ la shɛŋ. Agbirana nɛ baa lɔŋɛ a fa yawu kpakpaso na maŋ kɔ tɔnɔ kikɛ. Basa nɛ baa shuŋ agbirana ere du fanɛ etanpo nɛ basa nɛ b maŋ kɔ kanyiasheŋ nna. Bumo alɛ beeŋ ji anishinyɔr ŋkpal loŋ so. 10Keta kebɛlso n lɔŋɛ kegbir a shuŋ kumo fanɛ Ebɔrɛ maŋ kɔ tɔnɔ kikɛ! 11Esa kama nɛ e bee shuŋ kegbir nɛ basa nɛ baa lɔŋɛ agbirana na kikɛ la edimɛdi nna. Bumo alɛ kikɛ be lalaloge la ŋaba nna. Shin nɛ b ba yili ma anishi to nɛ n ji bumo demu nɛ fo keni. Baaŋ baa chicha nseŋ ji anishinyɔr.
12Bɔyɛpo e naa ta kebɛlso a wɔtɔ edɛ to nsaa bɛa kumo a lɔŋɛ asɔ. Enɔ to nɛ e bee keta hama na a bɛa kebɛlso a lɔŋɛ kapɔrduli nɛ e bee sha na. Jemanɛ nɛ e bee shuŋ na, akoŋ nɛ achukoŋ kikɛ bee pɛ mo nna nɛ mo alɛ naa gben a ti so, a ŋini fanɛ dimɛdi e la mo.
13Ndibi be eshɛlpo e naaŋ ku kedibi nseŋ chaŋ kusɔ nɛ e bee sha na be kapɔrduli n deŋi kumo so. Kumo be kaman nɛ e shɛl kedibi na nɛ k ki fanɛ dimɛdi be kapɔrduli gbagba n yili mbe laŋ to. 14Eshɛlpo na beeŋ tiŋ n yɔ kupuŋ to n ya ku kakale ŋko kelera ŋko jaŋkelia be kedibi n shɛl. Mo alɛ beeŋ naŋ tiŋ n duu kedibi nseŋ jo nɛ bɔrɛ e ba n wurge kumo so nɛ k daŋ nɛ e ku kumo n shɛl. 15Ndibi nɛ edimɛdi kɔ a puga edɛ na be ako nɛ baa ku a lɔŋɛ agbirana. E beeŋ kpele kedibi na be ayabi m puga edɛ n wɔl gbaŋgbaŋ to nseŋ ta ako m puga edɛ n daŋɛ n ji. Kumo be kaman nɛ e ku kedibi na be kaba n lɔŋɛ kegbir a shuŋ kumo. 16Ndibi koŋwule na be ako nɛ e beeŋ ta m puga edɛ n tɔ eblaŋ n we m moɛ. Awo to nɛ e ta ako m puga edɛ n wɔl mbe kumu nseŋ kaŋɛ le: “Keni kananɛ kaboŋ bel edɛ a wɔ ebel loŋ! Edɛ walɛ bre!” 17Ade be kaman nɛ e ta ndibi nɛ a ka na n lɔŋɛ agbir nseŋ ya gbir m bunyaŋ kumo ŋ kaŋɛ: “Fo e la ma ebɔrɛ, mɔlga ma!”
18Basa nɛ baa shuŋ agbirana maŋ nyi asheŋ, bumo alɛ nsaa du fanɛ etanpo. B ti bumo be nfɛra nɛ anishi so nna a laŋɛ kashenteŋ na be kaplɛa so. 19Esa nɛ e bee lɔŋɛ agbir maŋ kɔ mbe kumu so be eleŋ ŋko nfɛra nɛ e tiŋ ŋ kaŋɛ le: “Ndibi na be ako nɛ n ta m puga edɛ n daŋɛ ajibi n ji nseŋ tɔ eblaŋ edɛ koŋwule na to n we na. Ndibi nɛ a ka na nɛ n ta n lɔŋɛ kegbir na. Amoso kedishiŋ fuloŋ nɛ mee gbir a bunyaŋ na!”
20Esa nɛ e bee shuŋ agbir baa du fanɛ esa nɛ e bee muu nsunɔ a ji nna. Mbe kawulisheŋ na fule mo nna nɛ e ta mbe kumu n wɔtɔ kebaawɔtɔ ko to nɛ esa maaŋ naŋ tiŋ n chɛ mo to na. Ŋkpal manɛ so, e maaŋ shuli fanɛ kegbir nɛ e bee shuŋ na maŋ la Ebɔrɛ kikɛ.
Enyɛnpe Ebɔrɛ ka la etopo nɛ emɔlgapo be asheŋ
21Ade kikɛ be kaman nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na naŋ kaŋɛ le:
“Israɛl be basa, men baa nyiŋi fanɛ men la ma nyɛrbi nna.
Mee to menyi nɛ men baa la ma nyɛrbi.
Ma alɛ maaŋ teŋ menyi so kikɛ.
22Ma e fuge menyi be alubi fanɛ afu ka ber kuwɔlpa n ya lɛ na nna.
Men bɛta m ba ma kutɔ.
Ma e la esa nɛ e bee mɔlga menyi.”
23Men kaŋɛ esoso nɛ kasawule kikɛ
fanɛ a fara a boŋ nshɛ!
Men naŋ kaŋɛ abee
nɛ kupo to be ndibi kikɛ
fanɛ amo alɛ gba e baa shuli nshɛ na so!
Enyɛnpe Ebɔrɛ na mɔlga mbe basa Israɛlebi,
n shin nɛ mbe kemaŋkura dii efuli ashi Israɛl be efuli so.
24“Ma e la, Enyɛnpe Ebɔrɛ, menyi be emɔlgapo na;
Ma e la esa nɛ n to menyi.
Ma e la Enyɛnpe Ebɔrɛ nɛ e to kusɔ kikɛ na.
N nawule e parga kuwɔlpa to n sɔ esoso kikɛ.
Ekama malɛ maŋ chɛ ma to n to durnya.
25Ma katiŋ to nɛ anebi fɛpoana bee ku efɛ a ki befɛpo,
nɛ bekpalpo malɛ bee ki bewulpo.
Emamachisheŋ nɛ mee wora e naa shin nɛ
dimɛdi be kanyiasheŋ bee ki kawulisheŋ.
26Ama ma e naa shin nɛ ma anebiana
be abɔya bee wora a bɔlɔ so kashenteŋto.
Le nɛ baa kaŋɛ: ‘Basa beeŋ ba bɔlɔ Jerusalɛm to,
nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na malɛ e lɔŋɛ nde bureso
nɛ a wɔ Juda be efuli so na m pɔr.’
27Jemanɛ kikɛ nɛ mee sha fanɛ eteku
nɛ mbombi kikɛ e wɔl to,
mee malga kenishipereso nna nɛ a bee wɔl to.
28Ma e kaŋɛ Pɛshiya be efuli so be ewura Sairus le:
‘Feeŋ baa la fanɛ ma mbolpɔkpapo n juŋkpar ma basa
n wora m bɔlɔ kusɔ kama nɛ mee sha kewora so.
Fo e naŋ shin nɛ b naŋ lɔŋɛ Jerusalɛm be kadegboŋ na
nɛ bɔrɛlambu na m pɔr.’ ”
45Enyɛnpe Ebɔrɛ ka sa ewura Sairus kushuŋ be asheŋ
1Enyɛnpe Ebɔrɛ na e ta Sairus ŋ ki
Pɛshiya be efuli so be ewura!
E lara mo nna nɛ e kɔ m pɔɔ efuliana so
nseŋ lara bewura ashi kuwurji to.
Enyɛnpe Ebɔrɛ na beeŋ bugi ndegboŋ
be mbunagboŋ kikɛ n sa mo nseŋ kaŋɛ mo le:
2“Ŋ gbagba e juŋkpar
n dɛdɛ abeegboŋ nɛ abeebi kikɛ so ashi fo ekpa to.
Meeŋ bure ndegboŋana na be danyaŋ be mbunagboŋ
nseŋ buri abɛlso tenteŋ nɛ b kɔ
a ber mbunagboŋ na so kikɛ to.
3Ma alɛ beeŋ sa fo asɔ lela nɛ a ŋana ashiri be mboŋ,
nɛ basa bee sha amo ga na.
Saŋɛ na so feeŋ pin fanɛ ma e la Enyɛnpe Ebɔrɛ na;
nseŋ naŋ pin fanɛ Israɛl be Ebɔrɛ na e ti fo ketre n tre fo.
4Ma e lara fo fanɛ fo chɛ ma anya, Israɛlebi to;
bumo e la basa nɛ n lara n sa ma kumu.
Jemanɛ nɛ fo maŋ nyi ma na gba,
nɛ n shin nɛ fo nya kemaŋkura.
5Ma e la Enyɛnpe Ebɔrɛ na;
Ebɔrɛ kikɛ maŋ naa wɔtɔ n ti ma so.
Fo ka maŋ nyi ma ere gba,
ŋ kraa beeŋ wora fo eleŋ to.
6N wora le nna nɛ basa kikɛ ashi durnya to
e pin fanɛ ma e la Enyɛnpe Ebɔrɛ na,
nseŋ naŋ pin fanɛ Ebɔrɛ kikɛ maŋ naa wɔtɔ n ti ma so.
7Ma e to kefulto nɛ tentembiri kikɛ.
Ma e naa nɛfa nseŋ naa bar kumu lubi gboŋgboŋi basa so.
Ma, Enyɛnpe Ebɔrɛ na e naa wora ade kikɛ.
8Meeŋ shin nɛ kewora asheŋ niŋiso e shi ebɔrɛso
m ba kasawule so fanɛ bɔrɛchu na,
m ba shin nɛ kamooji nɛ kashenteŋji e sɔ kaplɛkama.
Ma Enyɛnpe Ebɔrɛ na e naaŋ shin nɛ le e wora.
Ebɔrɛ ka la kasɔto nɛ adrasheŋ be Enyɛnpe be asheŋ
9Israɛl, fo maŋ kɔ ekpa nɛ fo tu fo etopo n ji emɔrɔ.
Fo du fanɛ kapuliya nɛ mpuliya pɔrpo ta ebɔ
m pɔr nna.
Ebɔ na maa bishi epɔrpo na le:
‘Manɛ nɛ fee wora?’
Kapuliya na malɛ gba maa bile asheŋ a kaŋɛ
fanɛ epɔrpo na maŋ nyi mbe kushuŋ.
10Esa ko wɔtɔ nɛ e tiŋ m bishi basa nɛ b kurge mo le:
‘Manɛ nna nɛ men kurge ma kananɛ n du ere?’ ”
11Kusɔ nɛ Enyɛnpe, Israɛl be Ebɔrɛ cheembi
nɛ e to kusɔ kikɛ na kaŋɛ nde:
“Menyi maŋ kɔ ekpa nɛ men bishi
ma basa Israɛlebi be asheŋ ma kutɔ,
ŋko ŋ kaŋɛ ma kusɔ nɛ k daga fanɛ n wora!
12Ma e to durnya nseŋ to edimɛdi be yiri yiri
n wɔtɔ kumo to.
Ma eleŋgboŋ so nɛ awɔlpa parga to n sɔ kaplɛkama
nɛ epeŋi nɛ kufɔl nɛ achɛkpabi kikɛ wɔ kumo so na.
13Ŋ gbagba e we n wɔtɔ ewura Sairus nɛ e koso
a wora kusɔ nɛ mee sha nɛ asheŋ e nyalɛ.
Meeŋ shin nɛ asheŋ e baa du pɔtɔ pɔtɔ n sa mo.
Saŋɛ na so e beeŋ lɔŋɛ ma kadegboŋ
nɛ baa tre Jerusalɛm na m pɔr,
nseŋ sɔ ma basa n yige nɛ b nya bumo be amu.
Esa kikɛ maŋ ber mo paa
ŋko n sa mo kusɔ ko fanɛ e wora loŋ.
Ma, Enyɛnpe Ebɔrɛ e malga na.”
14Kede be kaman nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na naŋ kaŋɛ
Israɛlebi na le:
“Ijipt nɛ Itiopia be efuliana so be kedamaya beeŋ ki menyeya,
nɛ Seba be efuli so be basa tenteŋ na e ki menyi be anya.
Menyi beeŋ chɛ bumo ŋgbɛlɛbi ŋ gberge bumo m bɛ menyi be amu so.
Baaŋ jɔŋɛ menyi ase nseŋ kaŋɛ le:
‘Ebɔrɛ wɔ menyi kutɔ, mo alɛ nawule e la Ebɔrɛ.’
15Israɛl be Ebɔrɛ nɛ e bee mɔlga mbe basa na
la Ebɔrɛ nɛ esa maa wu mo kenishiso nna.
16Bekama nɛ baa lɔŋɛ agbirana beeŋ ji
anishinyɔr nseŋ ŋaba.
17Ama Enyɛnpe Ebɔrɛ na mɔlga Israɛl be basa bre,
nɛ b kɔ m pɔɔ so mbaanaayɔ.
Bumo be basa malɛ maaŋ ŋaba kikɛ.
18Enyɛnpe na nawule e la Ebɔrɛ,
mo e to ebɔrɛso nɛ durnya nɛ basa wɔ kumo to na.
E maŋ to durnya nna nɛ k baa dese
fuloŋ fanɛ kiyi.”
Mo e kaŋɛ le na: “Ma e la Enyɛnpe Ebɔrɛ,
Ebɔrɛ kikɛ maŋ naa wɔtɔ n ti ma so.
19Mannɛ ashiri to nɛ m malga ŋko n ta ma ŋkre ŋ ŋana.
M maŋ kaŋɛ Israɛl be basa fanɛ,
nɛ b fin ma b maaŋ wu ma a.
Ma e la Enyɛnpe Ebɔrɛ nɛ e bee ji kashenteŋ na.
Kusɔ nɛ k bɔla ekpa nɛ mee kaŋɛ.”
Durnya to nɛ Babilɔn be agbirana be Enyɛnpe be asheŋ
20Ade be kaman nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na naŋ kaŋɛ le:
“Menyi kama nɛ men ji efute ashi efuli pɔtɛana so,
e gama abar so m ba ma anishi to nɛ n ji menyi demu!
Men koya m pin fanɛ keshuŋ agbir nɛ b ta ndibi n lɔŋɛ
maŋ kɔ tɔnɔ, nɛ kebaato nchu agbir ase
maŋ kɔ kechɛto kikɛ kuraa.
21Men ba demujikpa!
Bekama nɛ baaŋ tiŋ m malga
ŋ kuŋ bumo be amu na e to abar jina.
Dra dra na kikɛ, wanɛ e tiŋ ŋ kaŋɛ kusɔ nɛ k beeŋ wora?
Mannɛ ma Enyɛnpe Ebɔrɛ nɛ e mɔlga mbe basa na
e tiŋ ŋ kaŋɛ a?
Ebɔrɛ kikɛ maŋ naa wɔtɔ n ti ma so.
22Mee pla enɔ a tre durnya kikɛ to be basa nna,
nɛ b kilgi m ba ma kutɔ nseŋ nya kumɔlga.
N nawule kpeŋ e la Ebɔrɛ a wɔtɔ.
23Ma kɔnɔ naseso la kashenteŋ nna,
kumo alɛ maa chɛrga.
M bɔ ntaŋ n nase kɔnɔ fanɛ
ekama beeŋ ba gbir ma kumuli
nseŋ shuŋ ma, Enyɛnpe Ebɔrɛ na.
24Bumo alɛ beeŋ kaŋɛ fanɛ n nawule kutɔ
nɛ esa beeŋ tiŋ n nya kekɔmpɔɔso nɛ eleŋ.
Ama bekama nɛ b kishi ma na bre beeŋ ŋaba.
25Ma, Enyɛnpe Ebɔrɛ na e naaŋ mɔlga Israɛl be basa kikɛ,
nɛ bumo alɛ e maŋkura ma.”
46Ade be kaman nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na naŋ kaŋɛ le:
1“Babilɔn be efuli so be agbirana be eleŋ fo ekar!
Jemanɛ ko Babilɔn ebi daa shuŋ agbir nɛ baa tre
Bɛl nɛ Nebo na nna.
Ama naniere amo nɛ b bela n deŋi ekurma so,
nɛ a ki esulɔ a deŋ asɔbɔya nɛ a gben be mman na.
2Agbirana na maaŋ tiŋ m mɔlga amo be amu.
Amo nɛ bedoŋ kɔ n suge a yɔ efuli pɔtɛ so na.
Babilɔn be agbirana be eleŋ fo ekar nna na!
3Israɛl be basa, nɛ men la ma basa nɛ b ka a wɔ ŋkpa to,
men nu nfe!
Jemanɛ nɛ b kurge menyi m ba fo mbre na kikɛ
nɛ mee keni menyi so.
4Ma e la menyi be Ebɔrɛ nsaa beeŋ keni menyi so
n ya fo fanɛ menyi ka beeŋ ya bel n fuli amu.
Ma e to menyi nsaa keni menyi so;
meeŋ chɛ menyi to nseŋ kuŋ menyi
nɛ shɛŋ shɛŋ maaŋ wora menyi.”
5Kede be kaman, nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na naŋ kaŋɛ le:
“Menyi maaŋ tiŋ n ta ma m ber esa kikɛ, ŋkpal manɛ so,
esa kikɛ maŋ du fanɛ ma.
6Basa ko bee ber ebɔyɛpo paa nna,
a sa bumo shuwa nɛ gbiti fanɛ
b lɔŋɛ agbirana n sa bumo
nɛ b baa shuŋ amo.
7Baa kaa sulɔ agbirana na bumo be abatimu so nna
n ya ka yili amo be eyilikpa nɛ e maa nite.
Nɛ esa baŋ yɔ amo ase n ya malga amo kutɔ gba,
a maaŋ tiŋ n tuge mo ŋko m mɔlga amodoŋwura
ashi tɔrɔ kikɛ to.
8Menyi, basa nɛ men lar ma kaman ere,
men shin nɛ demu ere e baa wɔ menyi be nfɛra to,
nɛ men baa nyiŋi kumo jemanɛ kikɛ.
9Men baa nyiŋi kusɔ nɛ k wora dra na,
nseŋ pin to fanɛ n nawule e la Ebɔrɛ.
Ekama maŋ du fanɛ ma.
10Pɔɛŋ nɛ kesheŋ kikɛ e wora,
nɛ ma ere tiŋ n wu kumo ŋ kaŋɛ.
N teŋ kaŋɛ fanɛ ma ŋkre beeŋ wora m bɔlɔ so,
ma alɛ beeŋ wora kusɔ nɛ ŋ kre kewora kikɛ.
11Mee tre esa ko nna nɛ e shi epeŋilarkpa,
m ba manaŋ fanɛ kusore ka fuu kusɔ na.
E beeŋ ba wora kusɔ nɛ mee sha n sa ma.
Kusɔ nɛ ma, Enyɛnpe Ebɔrɛ na kaŋɛ, e naaŋ wora.
12Menyi, basa nɛ men be ŋgbene du kpakpa,
nɛ menyi nɛ kumɔlga barga abar na
e nu nfe!
13Meeŋ ba mɔlga menyi.
Ma nɛ menyi maaŋ naŋ barga abar.
M maaŋ naŋ chɛr nseŋ ba mɔlga menyi.
Meeŋ mɔlga basa nɛ b wɔ Jerusalɛm to
nseŋ shin nɛ Israɛl be efuli na e nya kemaŋkura.”
47Demuji ka ba Babilɔn so be asheŋ
1Enyɛnpe Ebɔrɛ na yɛ:
“Babilɔn be kadegboŋ be basa,
men yige eleŋgboŋ nɛ men kɔ durnya to na kikɛ to,
nseŋ gbelge m ba chena kasawule eshishɛrpumpuŋ to fanɛ mbia.
Jemanɛ ko menyi be kadegboŋ
daa du fanɛ eche nɛ e maŋ nyi enyɛn nna,
nseŋ daa la kadegboŋ nɛ ekama daa maŋ naŋ kɔ m pɔɔ so kikɛ.
Menyi alɛ daa nya kusɔ kama nɛ menyee sha kanaŋkamaso nna.
Ama asheŋ beeŋ chɛrga n sa menyi naniere!
2Men fara a shuŋ kushuŋ nɛ men maŋ naŋ shuŋ ŋ ku so
nseŋ ta kuboo a kɔr ayu!
Men deŋi men be eshata na n nase
nseŋ gbaŋ menyi be asɔbuuso lela na n lɛ!
Nɛ menyee sha kenite nchu to n dii kabombi,
men koli ewajɛ nɛ men dela na nɛ men be abembi e dese,
pɔɛŋ nɛ men nya n nite nchu na to n choŋ.
3Basa beeŋ wu men be kesaria
nseŋ wu kananɛ men ba kaseto n ji anishinyɔr.
Meeŋ gberge Babilɔn be basa kikɛ kusoe
ŋkpal bumo be alubi so,
nɛ esa kikɛ maaŋ tiŋ ŋ kuŋ ma ekpa.”
4“Ma e la Enyɛnpetale, Israɛl be Ebɔrɛ cheembi na;
Ma e la bumo be Emɔlgapo.”
5Ade be kaman nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ naŋ kaŋɛ
Babilɔn be basa na le:
“Men wora shruum nseŋ chena tentembiri to;
efuliana na maaŋ naŋ kaŋɛ fanɛ menyi e la ewurche ashi
durnya to be ndegboŋ kikɛ to.
6N daŋ nya agbo n wora ma basa nna,
nseŋ daŋ wora bumo fanɛ b ka maŋ naa la ma basa.
Ŋkpal loŋ so nɛ n ta bumo m bɔɔ menyi enɔ,
menyi alɛ daa maŋ wu bumo kuwɔr.
Men daa ŋmenyaŋ bumo to be basakpar na gba nna.
7Men daa fɛ fanɛ menyeeŋ baa ji kuwura
jemanɛ kikɛ nna.
Menyi alɛ daa maŋ ta asheŋ ere n wɔtɔ kagbene to,
ŋko n fɛ kananɛ amo kikɛ beeŋ loge to be asheŋ.
8Menyi alɛ daa naa fɛ fanɛ men shi ga nna
a kɔ eleŋgboŋ fanɛ Ebɔrɛ,
a wɔtɔ a ji menyi be amu jemanɛ kikɛ,
a fɛ fanɛ esa kikɛ maŋ naa du fanɛ menyi.
Menyi alɛ daa naa fɛ nna fanɛ menyi maaŋ tiŋ ŋ ki
fanɛ ekulpoche ŋko esa nɛ e paŋ mbe mbia.
9Ama kachɛ koŋwule pati
nɛ asheŋ ntuŋ anyɔ ere kikɛ beeŋ tu menyi.
Kegbaya damta nɛ men ta yirda n to so ere be kaman,
menyeeŋ ki fanɛ esa nɛ e paŋ mo kul nɛ mbia kikɛ.
10Men daŋ ta asheŋ lubi be kewora nna
fanɛ kebɛlso be kusɔ kuŋkumuso a kaŋɛ le:
‘Esa kama maa wu anyi!’
Men be kanyiasheŋ nɛ kashennyi e fule menyi,
nɛ men yirda fanɛ men nawule e baa la ashi durnya to,
esa kikɛ maŋ naa du fanɛ menyi.
11Ama kumulubi gboŋgboŋi beeŋ ba menyi so,
Kegbaya damta nɛ men yirda na be kekama
maaŋ tiŋ ŋ kuŋ kumo.
Kemur cheche nɛ menyee maa ku kumo be edare
beeŋ ba purgi menyi epul to!
12Men baa kraa kɔ men be kegbaya be mbre nɛ akprambi
nɛ men kɔ a shuŋ men be kebia to kikɛ na to kpakpa.
Ashere a beeŋ tiŋ n chɛ menyi to ekpa ko so,
ŋko ashere menyeeŋ tiŋ n ta amo n funti men doŋana.
13Dra dra men daa yɔ basa nɛ baa keni achɛkpabi
nsaa kaŋɛ kusɔ nɛ k beeŋ wora echefoso kufɔl kikɛ na
kutɔ n ya kaa fin kasotoji, ama k maŋ chɛ menyi to.
To, men ya bishi bumo kananɛ menyeeŋ wora n nya kumɔlga
a laŋɛ kusɔ nɛ k bee shin nɛ k wora ere be kaplɛa so.
14Basa nɛ b yirda achɛkpabi
baa du fanɛ atuweklaŋ nɛ abee ji edɛ
nsaa maaŋ tiŋ m mɔlga amo be amu nna.
Esa kama maaŋ tiŋ n ta atuweklaŋ m puga edɛ n daŋɛ ajibi.
Atuweklaŋ maaŋ tiŋ n wɔl esa edɛ awo to n chɛr.
15Bekpalpo nɛ menyee yɔ bumo kutɔ n ya kaa bishi so
men be kebia to kikɛ m ba fo kabre na
maŋ nyi kakpa nɛ baa yɔ gba,
hale nɛ baa tiŋ a mɔlga menyi.”
48Ebɔrɛ ka la echefoso be Enyɛnpe be asheŋ
1Israɛl be basa, men nu nfe!
Menyi nɛ men la an nananyɛn Jeekɔb be kanaŋ to ebi
nseŋ shi Juda be yiri to na nɛ n de na.
Menyi e naa ta Enyɛnpe Ebɔrɛ na be ketre a bɔ ntaŋ
nsaa kaŋɛ fanɛ menyi ere bee shuŋ Israɛl be Ebɔrɛ na nna,
ama k maŋ la kashenteŋ nɛ k shi menyi be ŋgbene to.
2Menyee puchi a kaŋɛ fanɛ
men la Jerusalɛm, kadegboŋ cheembi na to be basa
nsaa ta menyi be amu a to Israɛl be Ebɔrɛ
nɛ e la Enyɛnpetale Ebɔrɛ na so nna.
3Kumo be kaman nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na kaŋɛ Israɛlebi na le:
“Dra dra kikɛ nɛ ŋ kaŋɛ kusɔ nɛ k beeŋ wora;
epul na to malɛ nɛ n shin nɛ loŋ wora.
4N nyi menyi ka la amu kpakpaso wuraana,
menyi be amu du kpakpa nna fanɛ abɛlso,
nɛ menyi be nsɔto malɛ du kpakpa fanɛ danyaŋ.
5Amoso nɛ ŋ kaŋɛ menyi asheŋ ere dra dra kikɛ na,
saŋɛ na so nɛ a kaŋ wora m bɔlɔ so,
menyi maaŋ kaŋɛ fanɛ agbir nɛ menyee shuŋ na
e shin nɛ a wora m bɔlɔ so.
6Asheŋ nɛ ŋ kaŋɛ menyi na kikɛ wora m bɔlɔ so.
A daga fanɛ men shuli so fanɛ
kashenteŋto nɛ e wora m bɔlɔ so.
Naniere meeŋ naŋ kaŋɛ menyi asheŋ popɔr nɛ e beeŋ ba.
E la asheŋ woraso nɛ m maŋ naŋ lara ŋ ŋini kikɛ nna.
7Naniere nawule nɛ mee shin nɛ a bee wora.
Kesheŋ ere maŋ naŋ wora ŋ ku so kikɛ.
Nɛ k daŋ wora ŋ ku so nna,
menyi daa beeŋ kaŋɛ fanɛ men nyi kumo be asheŋ.
8N nyi menyi ka la basa nɛ esa maaŋ tiŋ n yirda,
nseŋ naa la basa nɛ baa lar ma kaman, yili
jemanɛ nɛ n ta menyi ŋ ki efuli n sa ma kumu na.
Amoso nɛ menyi maŋ wora ania nɛ men nu
kusɔ nɛ ŋ kaŋɛ menyi na.
9Ŋkpal ŋ ka bee sha basa e kpaŋ ma ketre so,
nɛ mee pɛ ma agbo nsaa maŋ mur menyi na.
10Awurfoŋ nɛ n ta n wora menyi ŋ keni,
fanɛ kananɛ baa ta edɛ a lɔŋɛ gbiti so na.
11Ŋ gbagba so nɛ mee wora le na.
M maa sha fanɛ ma ketre e jija nɛ basa e baa keni ma jiga,
ŋko n shin nɛ ma nɛ esa ko e chige ma kemaŋkura to.
Ma kemaŋkura la n nawule peya nna.”
Enyɛnpe Ebɔrɛ ka lara ewura Sairus fanɛ ejuŋkparpo be asheŋ
12Kede be kaman nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ naŋ kaŋɛ le:
“Men nu nfe, menyi Israɛlebi nɛ men la ma basa nɛ n tre!
N nawule e la Enyɛnpe Ebɔrɛ.
Ma e la sososo nɛ lalaloge.
13Ŋ gbagba be enɔ nɛ n ta n to durnya,
nseŋ shin nɛ awɔlpa parga to n sɔ kaplɛkama.
Kusɔ kama nɛ m baŋ yili n sa amo,
e bee nya manaŋ a wora ma kasonu epul to nna.
14Men kikɛ e gama abar so nseŋ nu nfe!
Agbirana na be kekama maaŋ tiŋ n wu ŋ kaŋɛ
fanɛ esa nɛ n lara na e naaŋ kɔ Babilɔn be efuli kena,
ŋko n wu ŋ kaŋɛ fanɛ e beeŋ wora kusɔ
nɛ ŋ kaŋɛ fanɛ e wora na.
15Ma e lara mo nseŋ n tre mo;
ma alɛ beeŋ juŋkpar mo n shin nɛ e kɔ m pɔɔ so.
16Men firgi n taga ma to naniere nseŋ nu nfe!
Sososo na kikɛ nɛ m bugi to ŋ kaŋɛ kusɔ kama
nseŋ shin nɛ ma mmalga kikɛ bɔlɔ so kashenteŋto.”
Enyɛnpetale Ebɔrɛ na e bɔla mbe Kiyoyu be eleŋgboŋ so
n shuŋi ma.
Enyɛnpe Ebɔrɛ na be ŋkre nɛ e kɔ n sa mbe basa be asheŋ
17Kusɔ nɛ Enyɛnpe, Israɛl be Ebɔrɛ cheembi,
nɛ e mɔlga menyi na kaŋɛ nde:
“Ma e la Enyɛnpe menyi be Ebɔrɛ,
nɛ mee sha keŋini menyi asheŋ ŋkpal menyi be nɛnɛ so,
nseŋ juŋkpar menyi ekpa nɛ menyeeŋ baa bɔla so a wora asheŋ.
18K daa beeŋ par ma ga fanɛ men
ka beeŋ bɛ kusɔ nɛ n yili n sa menyi so!
Aloŋ daa beeŋ shin nɛ men nya nɛfa
fanɛ kananɛ kabombi bee nya nchu nsaa maa wɔlto na.
Men daa beeŋ baa kɔ a pɔɔ so
fanɛ kananɛ ketili bee ku teku so a ba kedeŋi so na.
19Menyi be kaman to ebi beeŋ wora keshi fanɛ shishɛr,
nɛ ma alɛ e shin nɛ b sa maŋ mur kikɛ
20Naniere, men lar Babilɔn be efuli so!
Men ta kayurji a yɔ.
Men shin nɛ menyi be ŋgbene e fuli menyi
nɛ men baa boŋ to awɔrso a kaŋɛ ekama le:
‘Enyɛnpe Ebɔrɛ na kɔ n suge anyi, Israɛlebi
nɛ an la mbe anya na!
21E juŋkpar anyi m bɔla keshishɛrsawule so
nseŋ shin nɛ kefalta pante n lar nchu
nɛ an nuu n tuge achukoŋ.
22Enyɛnpe Ebɔrɛ na nase kɔnɔ fanɛ
alubiworapoana maaŋ nya kayurwushi kikɛ.’ ”
49Enyɛnpe Ebɔrɛ na be kayɛrbi be asheŋ
1Ekama e nu nfe!
Menyi nɛ men wɔ efuli pɔtɛana
nɛ a wɔ teku be kaba ndoŋ na gba,
e nu nfe.
Enyɛnpe Ebɔrɛ na e lara ma nɛ m baa la mbe kenya,
nseŋ nase ma ketre pɔɛŋ nɛ b kurge ma.
2Mo e shin nɛ ma mmalga du fanɛ tokobi jiso
ŋko ketanyembi pɛlpɛlbi.
Mo e ta ma ŋ ŋana mo gbagba be enɔ be epun to.
3Kumo be kaman nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na kaŋɛ ma le:
“Israɛl, fo la ma kenya nna.
Basa beeŋ bunyaŋ ma ga ŋkpal fo so.”
4Ndoŋ nna nɛ ŋ kaŋɛ le: “N shuŋ ŋ gben jiga.
N ta ma eleŋ n shuŋ ga, ama ma alɛ maŋ nya shɛŋ.
Kusɔ nɛ k daga fanɛ n nya kikɛ wɔ
Enyɛnpe Ebɔrɛ na be enɔ to nna.
Mo e naaŋ ka ma kumo be kukɔ.”
5Enyɛnpe Ebɔrɛ e lara ma n sa mbe kumu
pɔɛŋ nɛ b kurge ma.
Mo e lara ma fanɛ m baa la mbe kayɛrbi,
saŋɛ na so meeŋ bɛta mbe basa
Israɛlebi nɛ b pesaŋ to na m ba mo kutɔ.
Enyɛnpe Ebɔrɛ na e shin nɛ n nya kemaŋkura;
ma eleŋ bee shi mo kutɔ nna.
6Kede be kaman, nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ naŋ kaŋɛ ma le:
“Ma kenya, ŋ kɔ kushuŋgboŋ ko a sa fo.
Mannɛ ma basa, Israɛlebi nɛ b ji efute na be kebɛta
m ba bumo be eyilikpagboŋ na be kushuŋ
nawule nɛ feeŋ shuŋ.
Meeŋ shin nɛ efuli pɔtɛana so be basa
e bɔla fo so m ba pin ma,
saŋɛ na so meeŋ mɔlga bumo alɛ gba.”
7Israɛl be basa,
ma e la Enyɛnpe menyi be Ebɔrɛ cheembi na.
Ma alɛ e la menyi be emɔlgapo!
Men daa la anya nna n sa efuli pɔtɛana be bewura
nɛ baa keni menyi jiga.
Naniere kɔnɔ nɛ mee nase a sa menyi nde:
“Bewurjipo nɛ kenimujiana beeŋ gbir m bunyaŋ menyi.
Menyeeŋ tiŋ n yirda ma! Ŋkpal manɛ so,
ma e la Enyɛnpe menyi be Ebɔrɛ
nɛ menyi alɛ la ma basa laraso.”
Kelɔŋɛ Jerusalɛm n yili kumo be eyilikpa dra be asheŋ
8Ade be kaman nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na naŋ kaŋɛ mbe basa le:
“Menyi be kumɔlga be jemanɛ kaŋ fo, meeŋ wu menyi kuwɔr
nseŋ nu menyi be kabɔrɛkule.
Meeŋ kuŋ menyi nseŋ mɔlga menyi.
Meeŋ shin nɛ men ta kɔnɔ nɛ n nase nɛ k kɔ tama na
n ya sa efuli pɔtɛana so ebi.
Ma alɛ beeŋ naŋ shin nɛ men bɛta m ba
chena menyi be kasawule nɛ k dese jiga na so.”
9Kumo be kaman nɛ ŋ kaŋɛ basa nɛ b wɔ kabuti to le:
“Men lar kabuti to!”
Ma alɛ beeŋ kaŋɛ bumo nɛ b wɔ tentembiri to le:
“Men lar tentembiri na to m ba kefulto to!”
Baaŋ baa du fanɛ mbolpɔ nɛ a bee ji abeemase nna.
10Akoŋ nɛ achukoŋ maaŋ naŋ pɛ bumo kikɛ.
Epeŋi nɛ keshishɛrsawule so be ebeldɛ maaŋ naŋ tɔrɔ bumo.
Ma, Enyɛnpe Ebɔrɛ na beeŋ baa wu bumo kuwɔr
nsaa juŋkpar bumo a yɔ mbombi ase.
11“Meeŋ lɔŋɛ kegbembi abee to
n sa ma basa nɛ b baa bɔla so a nite.
12Ma basa beeŋ shi kufɔ kufɔ m bɛta m ba epe.
Baaŋ shi kelargato be esoso nɛ epeŋitɔrkpa be kaba so,
nɛ kebonfu nɛ baa tre Aswan nɛ k wɔ kelargato be kaseto
be kaba so na kikɛ m bɛta m ba epe.”
13Kaŋɛ asɔ nɛ a wɔ ebɔrɛso nɛ kasawule so kikɛ
nɛ a baa boŋ nshɛ a ji amo be amu!
Nseŋ shin nɛ abee gba e baa shuli so a boŋ nshɛ na!
Enyɛnpe Ebɔrɛ na be basa ji awurfoŋ ga;
mo alɛ naaŋ wu bumo kuwɔr.
14Le nɛ basa nɛ b wɔ Jerusalɛm to daŋ kaŋɛ:
“Enyɛnpe Ebɔrɛ na lar anyi be kaman
nseŋ teŋ anyi so.”
15Ndoŋ nna nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na kaŋɛ le:
“Eche kurgepo beeŋ tiŋ n teŋ kebia
nɛ mo gbagba sa mo kenyipo so a?
Nɛ ebinio beeŋ tiŋ n teŋ mo kebia so gba,
ma ere maaŋ teŋ menyi so kikɛ.
16Jerusalɛm, m maaŋ teŋ fo so kikɛ!
N sibɛ fo ketre nna n deŋi ma enɔ be epun to so,
kumo alɛ maaŋ tiŋ ŋ kpra kikɛ.
Fo asheŋ wɔ ma nfɛra to jemanɛ kikɛ nna.
17Basa nɛ baaŋ lɔŋɛ fo egbalana m pɔr
maaŋ chɛr nseŋ ba,
nɛ basa nɛ b mur fo na e lar fo to n yɔ.
18Keni ŋ kulti fo! Feeŋ wu fo basa ka bɛta a ba epe.
Ma, Enyɛnpe Ebɔrɛ ka baa wɔtɔ ere bre,
feeŋ baa puchi fo basa so nsaa wu fo kumu,
fanɛ kananɛ kejafɔche bee ta mbe abitasɔ
a mea to nsaa ji kebita a ŋini basa na.
19Jerusalɛm be kadegboŋ daŋ bure nna a dese fuloŋ,
ama naniere k beeŋ baa du fimbi ga
a maaŋ tiŋ n sɔ basa nɛ baaŋ ba chena kumo to na.
Basa nɛ b daŋ mur fo nseŋ yige fo n nase fuloŋ na
beeŋ lar fo to n yɔ kufɔ kufɔ.
20Kachako, bee ba nɛ fo basa nɛ b kurge bumo
ashi efuli pɔtɛana so na e ba kaŋɛ fo le:
‘Kasawule ere du fimbi ga n sa anyi.
Anyee sha kakpagboŋ nɛ an chena so nna!’
21Ndoŋ nna nɛ fo alɛ e kaŋɛ fo kumu le:
‘Wanɛ e kurge mbia ere kikɛ n sa ma?
N daŋ paŋ ma mbia nna nsaa maaŋ naŋ tiŋ ŋ kurge ebi.
B daŋ pɛ ma kenya nna n yɔ efuli pɔtɛ so;
wanɛ e bela mbia ere nɛ b daŋ?
N nawule e daŋ ka a wɔtɔ;
nnɛ nɛ mbia ere shi m ba?’ ”
22Kumo be kaman nɛ Enyɛnpetale Ebɔrɛ na
kaŋɛ mbe basa le:
“Meeŋ maŋ ma tuta so nɛ efuliana na be basa e wu kumo,
nseŋ shin nɛ ma basa e bɛta m ba epe
ashi bumo gbagba be kasawule so.
23Bewura beeŋ ki fanɛ betuto n sa fo;
nɛ bewurche e ki fanɛ benio n sa fo.
Baaŋ jɔŋɛ fo ase nseŋ bunyaŋ fo.
Kumo be kaman nɛ b bar bumo be amu kaseto n sa fo.
Saŋɛ na so, feeŋ pin fanɛ ma e la Enyɛnpe Ebɔrɛ na.
Esa kama nɛ e yirda ma, maaŋ ji anishinyɔr kikɛ.
24Esa beeŋ tiŋ n suge kusɔ nɛ enapo kɔ n nya a?
Ŋko n sɔ esa n yige ashi kumu kpakpasowura be enɔ to a?
25Ama Enyɛnpe Ebɔrɛ nase kɔnɔ fanɛ
e beeŋ kɔ n sa anyi nseŋ sɔ anyi be mbia n yige
ashi an doŋana nɛ baa suge basa be asɔ eleŋso be enɔ to.
26Mo alɛ beeŋ shin nɛ bumo nɛ baa mɛaŋ menyi na
gbagba e mɔ abar nsaa wora asheŋ fanɛ b ka boo na.
Saŋɛ na so ekama beeŋ pin fanɛ
Enyɛnpe Ebɔrɛ na e la anyi be emɔlgapo.
Bumo alɛ beeŋ naŋ pin fanɛ Israɛl be Ebɔrɛ lempo na
e kɔ n sɔ mbe basa n yige.”
50Ebɔrɛ ka beeŋ gberge alubiworapoana kikɛ kusoe be asheŋ
1Enyɛnpe Ebɔrɛ na yɛ:
“Menyee fɛ fanɛ ŋ kini ma basa nna nseŋ ju bumo n lɛ
fanɛ kananɛ enyɛn bee kini mbe eche nsaa ju mo a lɛ na.
To, nnɛ nɛ kakilgboŋi be nwɔl na wɔ?
Menyee fɛ nna fanɛ ma e fa menyi fanɛ anya ŋ ka kukɔ
fanɛ kananɛ esa bee fa mbe mbia fanɛ anya a ka kukɔ na a?
Ama mannɛ aloŋ nna, menyi be alubi so nɛ b pɛ menyi anya n yɔ.
Menyi be aworandeso so nɛ b sulɔ menyi n yɔ efuli pɔtɛana so.
2Ŋ ka ba nɛ m ba mɔlga ma basa na,
b maŋ shuli m bɛ ma so.
Ŋ ka tre bumo gba, b maŋ shuli so.
M maŋ kɔ eleŋ nɛ m mɔlga bumo nna a?
Ma kɔnɔ to be kamalga beeŋ tiŋ n shin nɛ teku
nɛ elɔr kikɛ e wɔlto ŋ ki keshishɛrsawule
nɛ ekɔrɔtɔ nɛ e wɔ amo to kikɛ e wu
ŋkpal nchu ka maŋ naa wɔtɔ so.
3Meeŋ tiŋ n shin nɛ kuwɔlpa e buu so m biri to
fanɛ ewajɛ lembir nɛ menyee buu ashi nlibuna na.”
Ebɔrɛ be kayɛrbi ka beeŋ ji awurfoŋ be asheŋ
4Enyɛnpetale Ebɔrɛ na e ŋini ma kusɔ nɛ meeŋ kaŋɛ
n leŋ esa nɛ e gben a chul to
nsaa maaŋ naŋ tiŋ n wora shɛŋ na to.
Mo e naa shin nɛ mee yɛla kenishi to kachipurso kikɛ a fin
kenu kusɔ nɛ e kɔ nɛ e ŋini ma na.
5Enyɛnpe Ebɔrɛ na e shin nɛ m pin asheŋ to
a maŋ lar mo kaman ŋko n shile mo na.
6Ŋ kilgi ma kaman nna n sa basa, nɛ baa beri,
nseŋ kilgi ma ketaya n sa bumo,
nɛ baa tia ma katɔl be afuibi.
Ma alɛ maŋ kaŋɛ basa nɛ baa tege ma
nsaa tu echɔl a wɔtɔ ma anishi to na fanɛ b yige.
7Enyɛnpetale Ebɔrɛ na ka bee chɛ ma to so,
bumo be katege maaŋ tiŋ n shin nɛ n ji anishinyɔr.
Amoso mee leŋ ma kumu to nna,
ma alɛ maa sa bumo kashuli.
Ŋkpal manɛ so, n nyi fanɛ m maaŋ ji anishinyɔr.
8Ebɔrɛ nɛ e bee kuŋ ma na taga ma to nna,
mo e naŋ chɛ ma kɔnɔ n sa ma.
Esa ko wɔtɔ nɛ e ku ma kɔnɔ a?
E shin nɛ ma nɛ mo kikɛ e yɔ demujikpa,
nɛ e ya ku ma kɔnɔ ashi benimu be anishito!
9Enyɛnpe Ebɔrɛ na gbagba e naŋ malga
n chɛ ma kɔnɔ n sa ma.
Bekama nɛ baa wu ma kulubi nsaa malga a gbiti ma
beeŋ mur fanɛ kananɛ kaŋkaŋ bee muu wajɛ a mur na.
10Asheŋ beeŋ tiŋ ŋ ki kpakpa n sa menyi nɛ menyee
bunyaŋ Enyɛnpe Ebɔrɛ nsaa wora mbe kenya kasonu na.
Ama men yirda Enyɛnpe Ebɔrɛ
n ta menyi be amu n to mo so.
11Menyi kama nɛ menyee kre men braana kemur be nia na,
menyi gbagba be ŋkre e naaŋ mur menyi.
Enyɛnpe Ebɔrɛ na beeŋ gberge menyi kusoe
n shin nɛ men ji awurfoŋ.
51Jerusalɛm ka beeŋ nya kumɔlga be asheŋ
1Enyɛnpe Ebɔrɛ na yɛ:
“Nɛ menyee sha kebaawora kusɔ nɛ k niŋi
nsaa wora Enyɛnpe Ebɔrɛ na kasonu,
kumo ere men baa keni menyi nananyɛn Eebraham so
a wora asheŋ.
Mo e du fanɛ kefalta nɛ men shi kumo to n lar na.
2Ma, Ebɔrɛ e lara Eebraham nɛ mbe eche Sɛɛra,
nɛ men baa la bumo be kaman to ebi.
Jemanɛ nɛ n daŋ tre Eebraham na, nɛ e daa maŋ kɔ ebi,
kumo be kaman nɛ n nɛfa mo
nseŋ sa mo kaman to ebi damta.
3Ma, Enyɛnpe Ebɔrɛ na beeŋ lolo basa nɛ b wɔ Jerusalɛm
be alambure to na n wushi bumo kagbene.
Jerusalɛm ka ki fanɛ keshishɛrsawule a dese ere gba,
meeŋ shin nɛ k ki fanɛ kambɔl nɛ n daŋ nase
kumo ketre Iden na.
Saŋɛ na so kagbenefuli nɛ kagbenewushi beeŋ baa wɔ ndoŋ,
nɛ basa e baa boŋ nshɛ a kpaŋ ma nsaa di ma epaŋ.”
4Kumo be kaman nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na naŋ kaŋɛ le:
“Ma basa, men nu nfe!
Men nu kusɔ nɛ mee kaŋɛ ere!
Ma e naa ta ma keŋini a sa efuli pɔtɛana na;
nɛ ma mbraana malɛ bee shin nɛ baa pin ma.
5Meeŋ nya manaŋ m ba mɔlga bumo;
ŋkpal manɛ so, ma kekɔmpɔɔso be jemanɛ taga to.
Efuliana nɛ a wɔ keplasawule so kufɔ kufɔ na
bee keni ma ekpa nna;
ŋkpal manɛ so, baa tama fanɛ meeŋ baa mɔlga bumo
nseŋ ji kuwura bumo so nna.
6Men to anishi ŋ keni awɔlpa nɛ kasawule kikɛ so!
Awɔlpa beeŋ choŋ fanɛ edishi,
nɛ kasawule e baŋɛ to fanɛ kusɔbuuso dra
ka kpɛa to na.
Basa kikɛ beeŋ wu n dese kasawule
fanɛ ashushombi firgiso na.
Ama ma kumɔlga beeŋ baa wɔtɔ mbaanaayɔ.
Ma kekɔmpɔɔso maaŋ fo ekar kikɛ.
7Menyi nɛ men nyi kusɔ nɛ k daga kewora na e nu nfe!
Menyi nɛ men kɔ ma keŋini menyi be ŋgbene to na
gba e nu nfe!
Men sa maa ŋana basa nɛ baa tege menyi
nsaa kaŋɛ menyi asheŋbesaso na.
8Ŋkpal manɛ so, baaŋ foe menyi be anishi so
fanɛ kaŋkaŋ ka ji wajɛ m mur nɛ esa maaŋ naŋ wu kumo na.
Ama ma kumɔlga beeŋ baa wɔtɔ mbaanaayɔ.
Nɛ ma kekɔmpɔɔso be eleŋ na malɛ e baa wɔtɔ saŋkama.”
9Enyɛnpe Ebɔrɛ, koso n chɛ anyi to!
Bɔla fo eleŋgboŋ na so m mɔlga anyi,
fanɛ kananɛ fo daŋ mɔlga anyi be basa dra dra na.
Fo e daŋ ku teku to be kusɔbɔya lubi gboŋgboŋi nɛ baa tre Rehab,
nɛ e yili n sa kebagato nɛ kulubi be eleŋana na to.
Rehab yili n sa Ijipt be efuli jemanɛ nɛ Israɛlebi lar ndoŋ a yɔ na nna.
10Fo e shin nɛ teku peper chiŋgeliŋ na baŋɛ to,
nseŋ shin nɛ ekpa dese nchu na to n sa
basa nɛ fo mɔlga na nɛ b bɔla to n dii.
11Naniere bre basa nɛ fo kɔ n suge na beeŋ
bɛta n yɔ Jerusalɛm to nɛ kagbenewushi,
baaŋ baa boŋ nshɛ kagbenefuliso nna a yɔ ndoŋ.
Bumo be ŋgbene beeŋ fuli bumo mbaanaayɔ.
Kagbenejija nɛ kebɔltofinfin maaŋ naŋ pɛ bumo.
12Ade be kaman, nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ naŋ kaŋɛ le:
“Ma e naa leŋ menyi to a wushi menyi kagbene.
Nɛ manɛ nna nɛ menyee ŋana edimɛdi bomin?
B maa chɛr nsaa wu a mur fanɛ afitiri.
13Men teŋ Enyɛnpe Ebɔrɛ nɛ e to menyi
nseŋ to esoso nɛ kasawule kikɛ na so nna a?
Nɛ manɛ nna nɛ menyee ŋana kufu
ŋkpal basa nɛ baa kɔrfɛ menyi
nsaa sha kemur menyi agbo so na?
Bumo be kanya agbo maaŋ tiŋ n wora menyi shɛŋ.
14K maaŋ chɛr nɛ bekama nɛ b wɔ kabuti to,
nɛ kebaawɔtɔ du bumo so kpakpa na
e nya bumo be amu a ji.
Baaŋ baa wɔtɔ n chɛr kebaawɔtɔ to,
bumo alɛ maaŋ fin kusɔ jiso ŋ gben kikɛ.
15Ŋkpal manɛ so, ma e la Enyɛnpe menyi be Ebɔrɛ na.
Ma e naa shin nɛ teku bee baga to nsaa ku atili a wora awɔr.
Ma ketre e la Enyɛnpetale Ebɔrɛ!
16Ma e ŋini menyi kamalga
nseŋ ta ma enɔana a kuŋ menyi.
Ma nɛ n to esoso nɛ kasawule na
e kaŋɛ basa nɛ b wɔ Jerusalɛm to fanɛ
b la ma basa nna!”
Jerusalɛmebi be awurfoŋ be ekar be asheŋ
17Jerusalɛm to ebi, men koso!
Kasogberge nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na nya agbo
n shin nɛ k ba menyi so na shi ga.
Kasogberge na shin nna nɛ menyee nite a lente
fanɛ basa nɛ b boo nsa na.
18Esa kikɛ maŋ wɔtɔ nɛ e pɛ menyi enɔ to
n juŋkpar menyi ŋko n chɛ menyi to.
19Kumu lubi be ntuŋ anyɔ e tu menyi.
Menyi be kasawule mur ŋkpal kena so,
nɛ akoŋ malɛ naŋ mur menyi be basa.
Esa kikɛ malɛ maŋ wɔtɔ nɛ e shu menyi so n lolo menyi.
20Menyi be basa bee bɛlɛ nna a tɔr
ashi kegbembi be kukɔlɔbi kama to.
B ki fanɛ echibir nɛ bekpampo sho ajigbelɛ m pɛ nna.
Bumo alɛ pin kananɛ Enyɛnpe menyi be Ebɔrɛ be agbo
du kashenteŋto.
21Menyi Jerusalɛm to be basa nɛ menyee ji awurfoŋ
nsaa nite a lente fanɛ men ka nuu nsa m boo na e nu nfe!
22Enyɛnpe menyi be Ebɔrɛ nɛ e bee kuŋ menyi na e kaŋɛ le:
“Mee lara kasogberge nɛ n nya agbo
n shin nɛ k ba menyi so na nna na.
M maaŋ naŋ gberge menyi kusoe n shin nɛ
men baa nite a lente fanɛ basa nɛ b boo nsa na.
23Ama meeŋ shin nɛ kasogberge na e ba basa
nɛ b kɔrfɛ menyi nseŋ shin nɛ men dese agbembi so,
nɛ baa chichi menyi so fanɛ shishɛr na so.”
52Ebɔrɛ ka beeŋ kɔ m mɔlga Jerusalɛm be basa be asheŋ
1Jerusalɛm to ebi, men tiŋi edi to!
Men koso n yili ŋ kpeŋ menyi be eyur to!
Ebɔrɛ be kade cheembi to ebi,
men ta menyi be asɔbuuso lela m buu!
Nnyamase nɛ b shi efuli pɔtɛana so na
maaŋ naŋ luri menyi be kadegboŋ to n tɔrɔ menyi kikɛ.
2Jerusalɛm to ebi, men lar menyi be asheŋ lubi to!
Men lar men be asheŋ lubi nɛ a du
fanɛ efɔl ŋkre menyi be ebɔ to na to.
3Kede be kaman nɛ Enyɛnpetale Ebɔrɛ kaŋɛ mbe basa le: “Men ka daa la anya na, esa kikɛ daa maaŋ ka shɛŋ n tɔ menyi. Amoso, esa maaŋ ka shɛŋ nɛ men nya menyi be amu a ji. 4Dra dra na menyi gbagba be keparso nɛ men daŋ yɔ Ijipt be efuli so n ya ka wɔ ndoŋ fanɛ befɔ. Kumo be kaman nɛ Asiriya be efuli so ebi ba kɔ nseŋ pɛ menyi eleŋso n yɔ bumo be efuli so nɛ b maŋ ka shɛŋ. 5Naniere aloŋ e naaŋ wora ashi Babilɔn be efuli so gba. Men la anya nna, ama b maŋ ka shɛŋ n tɔ menyi. Bekama nɛ baa ji kuwura menyi so na bee puchi nna nsaa wu bumo be amu a wɔtɔ ma a keni ma jiga. 6Jemanɛ ko bee ba nɛ men pin fanɛ ma e la Ebɔrɛ nɛ ŋ kaŋɛ menyi asheŋ ere kikɛ pɔɛŋ nɛ a wora.”
7K la mamachi be kesheŋ nna fanɛ esa ka beeŋ wu
kabɔ ka ta kagbenewushi be baru
n shi abee so a gbelge to a ba nɛ e ba sa basa.
Kekɔmpɔɔso be kebomboŋ nɛ e bee ber
a sa Jerusalɛm to ebi a kaŋɛ le:
“Menyi be Ebɔrɛ e la Ewura!”
8Bekama nɛ baa keni kadegboŋ na so a kuŋ kumo na,
ber abar so nna a wora awɔr kagbenefuliso
B wu fanɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na bɛta a ba Jerusalɛm to nna.
9Menyi Jerusalɛmebi nɛ menyi be kade daŋ bure a dese na,
e baa wora awɔr kagbenefuliso!
Enyɛnpe Ebɔrɛ na beeŋ kɔ m mɔlga mbe kadegboŋ
nseŋ lolo mbe basa.
10Enyɛnpe Ebɔrɛ na beeŋ ta mbe eleŋgboŋ
m mɔlga mbe basa ashi bumo doŋana be enɔ to,
saŋɛ na so durnya to ebi kikɛ beeŋ wu kumo.
11Menyi kikɛ nɛ menyee sulɔ bɔrɛlambu na to be asɔ na,
e lar kadegboŋ nɛ baa tre Babilɔn na to.
Men sa maŋ kaŋ beta keyurpisɔ kikɛ n wora
eyurpi daŋkare be ekpa so.
Menyi alɛ e bɛr nchu a du farfarbi pɔɛŋ nseŋ lar ndoŋ.
12Ama men sa maŋ kuse n lar ndoŋ. Ŋkpal manɛ so,
esa kama maa ju a buu menyi so.
Enyɛnpe menyi be Ebɔrɛ na e naaŋ baa juŋkpar menyi,
nsaa kuŋ menyi kaba kama so ashi men doŋana be enɔ to.
Kayɛrbi nɛ e bee ji awurfoŋ na be asheŋ
13Ade kikɛ be kaman, nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ kaŋɛ le:
“Asheŋ beeŋ nite nɛnɛ n sa ma kenya
ashi kusɔ kama nɛ e bee wora to.
Mo alɛ beeŋ nya kemaŋkuragboŋ nɛ basa e kpaŋ mo ga.
14Basa damta nɛ b wu mo be nnɔ daŋ mɔ bumo nna.
Mbe kayurwule daŋ chɛrga nna ŋkpal awurfoŋ nɛ e ji so;
e daŋ maŋ naŋ duli dimɛdi gba kuraa.
15Ma kenya na beeŋ sa efuliana na be basa ekpa nɛ b ki
basa nɛ baaŋ tiŋ n shuŋ ma Enyɛnpe Ebɔrɛ na.
Bewura beeŋ wu mo nɛ k wora bumo mamachi
nseŋ mɔ bumo be nnɔ.
Efuli pɔtɛana be basa beeŋ wu asɔ
nɛ b maŋ naŋ wu ŋ ku so,
nseŋ fɛ asɔ nɛ b maŋ naŋ fɛ amo be asheŋ
ŋ ku so be nfɛra.”
53Kusɔ nɛ Ebɔrɛ be kenya wora n sa anyi be asheŋ
1Ndoŋ nna nɛ basa na malɛ bishi le:
“Wanɛ e naaŋ yirda kubɔya nɛ anyee nu ere?
Wanɛ e daŋ wu Enyɛnpe Ebɔrɛ be eleŋgboŋ ka shuŋ le?
2Enyɛnpe Ebɔrɛ na gbagba be keparso nɛ mbe kenya
daŋ ki fanɛ kusɔduuso nɛ k mur achin
kasawule wɔlso so.
E daa maŋ walɛ keyɛrbi ŋko a la esagboŋ ko
nɛ basa nyi mbe asheŋ ŋko a keni mo a bɔlɔ kenishi.
Mbe kapɔr be shɛŋ daa maa par basa,
nɛ k shin nɛ basa e baa firgi a taga mo to.
3Ekama daŋ keni mo jiga nna nseŋ kini mo n lɛ.
Kagbenejija nɛ ebesa damta e daŋ bɔlɔ mo to,
nɛ mo alɛ ji kanyiti nseŋ sɔ amo kikɛ n deŋi mbe kumu so.
Ekama daa maa sha kewu mo kenishiso gba.
B daŋ wu mo nna fanɛ esa jiga.
4Ama e sɔ anyi be awurfoŋ nɛ ebesa kikɛ
n deŋi mbe kumu so.
Ade kikɛ to, an daa fɛ nna fanɛ
Ebɔrɛ e naa gberge mo kusoe.
5Anyi ere be asheŋ lubi so nɛ b beri mo nɛ e doro.
Kasogberge nɛ e nya na so nɛ an nya kayurwushi
nɛ mbe edoro na malɛ shin nɛ an nya kechɛ.
6Anyi kikɛ daa du fanɛ mbolpɔ
nɛ b yeŋ n foe n luri to nna.
Ekama daŋ sɔ mbe ekpa nna a yɔ.
Ama Enyɛnpe Ebɔrɛ na daŋ shin nna
nɛ anyi be kasogberge ba mbe kenya so.
7Awurfoŋ nɛ ebesa damta daŋ ba mo so,
ama e daŋ lo to boeŋ nna, a maŋ fubel.
E daŋ lo to fanɛ kpakpafɔlbi
nɛ b gberge a yɔ nɛ b ya mɔ nna.
Mo alɛ nseŋ daa du fanɛ kubolpɔ nɛ baa kuya kumo be afuibi
nɛ k dese boeŋ nna, e maŋ wora shɛŋ.
8B daŋ pɛ mo nseŋ ji mo demu nɛ k maŋ niŋi.
Kumo be kaman nɛ b kaŋɛ fanɛ e daga b mɔ mo;
mbe asheŋ malɛ daa maŋ tir esa kikɛ.
B daŋ mɔ mo nna ŋkpal anyi be basa be asheŋ lubi so.
9E daŋ maŋ wora kulubi kikɛ ŋko ŋ ku efɛ ŋ ku so,
ama b daŋ mɔ mo nna m puli mo kakpa nɛ baa puli
alubiworapoana nɛ damawuraana.”
10Kumo be kaman nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na kaŋɛ le:
“Ma keparso nɛ ma kenya bee ji awurfoŋ.
Mbe luwu na la sarga nɛ k beeŋ bar alubi be ketampaŋ
m ba sa basa pɔtɛ nna.
Amoso e beeŋ naŋ wu mbe kaman to ebi kenishiso
nsaa wɔ ŋkpa to n chɛr.
Mo so nɛ kusɔ nɛ ŋ kre kikɛ beeŋ wora m bɔlɔ so nɛnɛ.
11Awurfoŋ nɛ e beeŋ ji na be kaman, e beeŋ naŋ nya
kagbenewushi nseŋ pin fanɛ e maŋ gben jiga.
Ma kenya nɛ e bee shuŋ ma kagbene koŋwuleso
nɛ ma kagbene bee fuli mo so na
e naaŋ sɔ basa galeŋga be kasogberge n deŋi mbe kumu so,
nɛ ŋ kpal mo so n ta bumo be alubi m paŋ bumo.
12Amoso meeŋ sa mo kemaŋkuragboŋ nɛ eleŋgboŋ.
E shuli so n ta mbe kumu n lara sarga,
nseŋ yili alubiworapoana damta be aya to
ŋ kule alubi be ketampaŋ n sa bumo.”
54Kasha nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na kɔ n sa Israɛl be asheŋ
1Jerusalɛm, fo daa du fanɛ egbentepo nna,
ama naniere feeŋ tiŋ m boŋ nshɛ kagbenefuliso
Naniere bre feeŋ nya mbia damta
a chɔ eche kurgepo nɛ e kɔ ekul gba.
2Kpalga wajɛbu nɛ fo wɔtɔ to na,
nseŋ teŋi amo be efɔlana so
nseŋ naŋ lɔŋɛ kumo be ayir ŋ gbir nɛnɛ!
3Fo nɛ fo kaman to ebi beeŋ sɔ efuli pɔtɛana
be nsawule ŋ ki menyeya;
nseŋ pɔr n chena bumo be nde
nɛ e bure a dese naniere na to.
4Men sa maa ŋana kufu ŋko anishinyɔr.
Menyi alɛ e sa maŋ pɔ aba kikɛ.
Men teŋ menyi be kebifɔlbi to be asheŋ lubi na so.
Men sa maŋ shin nɛ menyi be kebaawɔtɔ nɛ k du fanɛ
ekulpoche be kebaawɔtɔ na e baa keta menyi nyɔmɔ.
5Ŋkpal manɛ so menyi be etopo na
beeŋ baa la fanɛ ekul n sa menyi.
Mo e la Enyɛnpetale, Israɛl be Ebɔrɛ cheembi na.
E beeŋ mɔlga menyi.
Mo e naa ji kuwura durnya kikɛ so na.
6Menyi, Israɛlebi, du fanɛ eche fɔlbi
nɛ mo kul kini mo nɛ e bee shu kagbenejijaso nna.
Ama Enyɛnpe Ebɔrɛ na naŋ tre menyi m ba,
nsaa kaŋɛ menyi le:
7“N daŋ kplaŋ menyi so jemanɛ gbrɛbi ko nna,
ama ŋkpal ma kashagboŋ nɛ kushuso so,
meeŋ naŋ bɛta n sɔ menyi.
8N daŋ nya agbo nna m pal kaman n sa menyi
jemanɛ gbrɛbi ko,
ama meeŋ naaŋ wu menyi kuwɔr nseŋ sha menyi mbaanaayɔ.
Kusɔ nɛ ma, Enyɛnpe Ebɔrɛ, nɛ n la menyi be emɔlgapo na
bee kaŋɛ menyi nna na.”
9“Nowa be jemanɛ na, ma Enyɛnpe Ebɔrɛ na
daŋ nase kɔnɔ fanɛ m maaŋ naŋ ta nchu m mur durnya.
Mee nase kɔnɔ naniere nna fanɛ
m maaŋ naŋ nya agbo ŋ gberge menyi kusoe.
10Abeegboŋ nɛ abeebi beeŋ tiŋ m bure n tɔr,
ama kasha nɛ ŋ kɔ n sa menyi maaŋ loge kikɛ.
Meeŋ bɛ kɔnɔ nɛ n naseso ŋ kaŋɛ fanɛ
meeŋ sa menyi kayurwushi na so mbaanaayɔ.
Kusɔ nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ, nɛ mee sha menyi na kaŋɛ nna na.”
Jerusalɛm popɔr na be asheŋ
11Enyɛnpe Ebɔrɛ na yɛ:
“O Jerusalɛm be kadegboŋ
nɛ fee ji awurfoŋ nsaa maa kɔ echɛtopo,
nɛ esa nɛ e bee lolo fo;
meeŋ ta yawu kpakpaso be ajembu lela
n tɔl fo gbaltɔlase.
12Yawu kpakpaso be ajembu peper nɛ baa tre rubi na
nɛ meeŋ ta m pɔr fo kakpa lempoana na,
nseŋ ta ajembu nɛ a bee kpa edɛ na n lɔŋɛ fo mbunagboŋ,
nseŋ naŋ ta yawu kpakpaso be ajembu
nɛ baa ta a lɔŋɛ abitasɔ na m pɔr egbal ŋ kulti fo.
13Ma, Enyɛnpe Ebɔrɛ na gbagba e naŋ ŋini fo basa asheŋ,
nseŋ sa bumo kedama nɛ kayurwushi damta.
14Fo basa be kewora kusɔ nɛ k daga
nɛ bumo be kewora asheŋ nɛ amo be ekpa so
beeŋ shin nɛ fo baa kɔ eleŋ.
Ma alɛ beeŋ lara bumo be kafɔŋ kikɛ ashi fo to,
nɛ a maa naŋ taga fo to gba kuraa.
15M maaŋ naŋ shin nɛ esa kikɛ
e kɔ kena ashi fo kadegboŋ na to.
Bekama nɛ baaŋ kɔ menyi kena
maaŋ tiŋ m pɔɔ menyi so kikɛ.
16Ma e to bɔyɛpo nɛ e bee puga edɛ
a ŋalga abɛlso a lɔŋɛ akɔsɔ.
Ma alɛ e to enapo nɛ e bee ta
akɔsɔ na a kɔ kena a mɔ basa.
17Ama kekɔsɔ kama maaŋ tiŋ n wora fo shɛŋ.
Fo alɛ beeŋ nya kusɔ ko ŋ kaŋɛ
bekama nɛ baaŋ ku fo kɔnɔ.
Meeŋ kɔ n sa ma anya
nseŋ shin nɛ b kɔ m pɔɔ so.”
Enyɛnpe Ebɔrɛ e kaŋɛ na.
55Enyɛnpe Ebɔrɛ be kuwɔrwu be asheŋ
1Enyɛnpe Ebɔrɛ yɛ:
“Ekama nɛ achukoŋ kɔ mo
e ba nuu nchu!
Ekama nɛ e maŋ kɔ amansherbi gba
e ba tɔ ajibi n ji!
Men ba tɔ yabra nɛ kenyipochu n nuu
nsaa maŋ ka shɛŋ!
2Manɛ nna nɛ menyee jija amansherbi
asɔ nɛ a maŋ la ajibi so?
Manɛ nna nɛ menyee shuŋ ga a fin
asɔ nɛ a maaŋ chɛ menyi to?
Men nu asɔ nɛ mee kaŋɛ menyi ere nseŋ wora amo
nseŋ nya ajibi kikɛ to be alela n ji.
3Ma basa, men nu n sa ma nseŋ ba ma kutɔ.
Men ba ma kutɔ nseŋ nya ŋkpa!
Ma nɛ menyi beeŋ kre kɔnɔkoŋwule be ŋkre
nɛ k wɔtɔ mbaanaayɔ, saŋɛ na so meeŋ sa menyi enɛfa
nɛ n nase amo be kɔnɔ n sa Ewura Deevid na.
4Ma e daŋ shin nɛ e ki efuliana na be ejuŋkparpo nɛ ewura,
nseŋ bɔla mo so ŋ ŋini bumo ma eleŋgboŋ.
5To, menyeeŋ kela a tre efuli pɔtɛana
nɛ menyi maŋ nyi bumo be basa gba
fanɛ b ba ti menyi so, nɛ b shile m ba buu menyi!
Ma, Enyɛnpe, Israɛl be Ebɔrɛ cheembi na
e naaŋ shin nɛ ade kikɛ e wora m bɔlɔ so.
Meeŋ shin nɛ men nya kemaŋkura nɛ bunyaŋ
ashi basa kikɛ to.”
6Men fin Enyɛnpe Ebɔrɛ na nseŋ kule mo
saŋɛ nɛ e taga menyi to ere.
7Kumu kpakpasowuraana, men lar menyi be asheŋ lubi to
nseŋ chɛrga menyi be nfɛra lubi nɛ menyee fɛ na.
Men bɛta m ba Enyɛnpe anyi be Ebɔrɛ na kutɔ,
mo e la ewɔrwupo nsaa nya manaŋ a ta alubi a paŋ na.
8Enyɛnpe Ebɔrɛ na yɛ:
“Ma nfɛra fɛso maŋ du fanɛ menyi be nfɛra fɛso.
Ma alɛ be ekpa nɛ mee bɔla so a wora asheŋ kɔr menyeya to.
9Kananɛ ebɔrɛso wɔ esoso a chɔ kasawule so na,
aloŋ nɛ ma kasheŋwora nɛ nfɛra fɛso chɔ menyi peya.
10Ma mmalga du fanɛ bunyaŋ nɛ bɔrɛchu
nɛ a bee shi awɔlpa to a ba,
a shin nɛ kasawule so bee nya kayul nna.
Kananɛ bunyaŋ nɛ bɔrɛchu bee shin nɛ basa
bee nya a ji nsaa nya asɔduuso a du na,
11aloŋ nɛ ma kɔnɔ to be mmalga gba du.
Kusɔ kama nɛ ŋ kaŋɛ, aloŋ gbagba e naa wora.
12Kagbenefuli nɛ menyeeŋ ta n lar Babilɔn be efuli so,
nseŋ lar kadegboŋ na to nɛ kayurwushi.
Abeegboŋ nɛ abeebi beeŋ baa boŋ nshɛ a sa menyi,
nɛ ndibi malɛ e baa kpla enɔ a wɔtɔ.
13Ndibi sɔrso beeŋ kɔr n yili mboŋ nɛ ewidibi daa yil,
saŋɛ na so k beeŋ baa la tɔɔnɛ a dese mbaanaayɔ.
Kumo alɛ beeŋ naa la kanyiŋi a laŋɛ kusɔ
nɛ ma, Enyɛnpe Ebɔrɛ na wora be kaplɛa so.”
56Efuli pɔtɛana so ebi ka beeŋ ki Ebɔrɛ be basa be asheŋ
1Nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na kaŋɛ mbe basa le: “Men baa wora kusɔ nɛ k daga nseŋ bɔla ekpa, ŋkpal manɛ so, k maaŋ chɛr nɛ m ba mɔlga menyi. 2Meeŋ nɛfa bekama nɛ baa keni kewushiachɛ na a bɔlɔ kenishi nsaa bɛ kumo so na. Ma alɛ beeŋ nɛfa bekama nɛ b maa wora asheŋ lubi.”
3Efɔ kama nɛ e ba tu Enyɛnpe Ebɔrɛ na be basa a wɔtɔ e sa maŋ kaŋ kaŋɛ fanɛ: “Enyɛnpe Ebɔrɛ na maaŋ shuli nɛ n tu mbe basa a shuŋ mo.”
Enyɛn kama nɛ b lara mbe awulbi be bibi e sa maŋ kaa fɛ fanɛ e ka maaŋ tiŋ ŋ kurge bibi so, mo ere maaŋ tiŋ n ti Ebɔrɛ be basa so. 4Le nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na bee kaŋɛ amodoŋwura: “Fo baa keni ma kewushiachɛ na a bɔlɔ kenishi nsaa wora kusɔ nɛ k bee par ma nsaa bɛ ma kɔnɔkoŋwule be ŋkre na so kashenteŋto, 5kumo ere baaŋ baa nyiŋi fo ketre ma bɔrɛlambu to nɛ ma basa to n chɛr a chɔ fo ka beeŋ baa kɔ mbia gba. Basa maaŋ teŋ fo so kikɛ.”
6Kumo be kaman nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na kaŋɛ befɔ nɛ b ti mbe basa so a sha mo nsaa bɛ kewushiachɛ na so nseŋ naa bɛ mbe kɔnɔkoŋwule be ŋkre na so kashenteŋto na le: 7“Meeŋ bar menyi ma kebee cheembi nɛ baa tre Zayɔn nɛ k wɔ Jerusalɛm na so m ba sa menyi kagbenewushi ashi ma bɔrɛlambu to. Ma alɛ beeŋ sɔ menyi be esarga nɛ menyeeŋ lara ashi ma bɔrɛsure so. Ma bɔrɛlambu beeŋ baa la kabɔrɛkule be kakpa n sa efuli kama so be basa.”
8Enyɛnpetale Ebɔrɛ nɛ e keta mbe basa Israɛlebi n shi kenyaya to ashi efuli pɔtɛ wɔfɔ so m ba na e nase kɔnɔ fanɛ e beeŋ bar basa pɔtɛ m ba ti bumo so.
Ebɔrɛ ka beeŋ gberge Israɛl be bejuŋkparpo kusoe be asheŋ
9Enyɛnpe Ebɔrɛ na e kaŋɛ efuli pɔtɛana so ebi fanɛ b ba fanɛ kupuŋ to be asɔbɔya lubi m ba mur mbe basa. 10E yɛ: “Bejuŋkparpo nɛ b daga kekpele ma basa kusoe na kikɛ tan nna! B maŋ nyi shɛŋ. B du fanɛ njɔnɔ nɛ b maa gbu nna. Bumo peya e la kebaadese a di a ku edare. Baa sha edi nna ga! 11Bejuŋkparpo na du fanɛ njɔnɔ nɛ baa sha ajibi ga nna. B maa ji a moɛ kikɛ. Bumo alɛ maa pin asheŋ to nsaa wɔtɔ a wora asheŋ nɛ a bee par bumo nawule. 12Kusɔ nɛ basa nɛ baa boo nsa bee kaŋɛ e la fanɛ men shin nɛ an ya nuu nsa m boo kananɛ anyee sha. Echefo peya e baa chɔ kabre peya!”
57Ebɔrɛ be basa nɛ b maa ji kashenteŋ be awurfoŋ be asheŋ
1Basa niŋiso bee wu nɛ ekama malɛ be shɛŋ maŋ wɔtɔ bumo to. Ama nɛ b baŋ wu malɛ b maŋ naa luri alubi to. 2Bekama nɛ b wɔ kebaawɔtɔ lela to bee nya kayurwushi nɛ ewushi ashi luwu to nna ŋkpal b ka daa wora Ebɔrɛ kasonu so.
3Belubiworapoana ere, men ba nfe nɛ b ji menyi demu! Menyi nɛ bekpalpo nɛ kubojuajiwuraana nɛ esakale kikɛ la kukoŋwule nna. 4Wanɛ nɛ menyee wora eyurto? Wanɛ nɛ menyee mɛr kɔnɔ? Men keni, menyi be alubi shin nɛ men ki bewulpo nna. 5Menyi ka bee shuŋ agbirana nɛ menyee fɛ fanɛ e bee sa kakurge so, men wɔtɔ nna a di abar keche nɛ kenyɛn ashi ndibigboŋ nɛ menyee shuŋ agbir na amo be afito. Menyi alɛ naa ta menyi be mbia a lara esarga ashi abeelaŋ nɛ ataŋɛ chiŋgeliŋ nɛ a wɔ abeemase na nna. 6Kumo be kaman menyee ta elɔr be epun to be ajembu mɔlmɔlbi nna a ki agbir, nsaa ta nsa nɛ ajibi a lara esarga a sa amo. Menyee tama fanɛ kumo be loŋ bee par ma nna a? 7Menyee yɔ abee jeŋgreŋ so nna n ya kaa lara esarga nsaa di abar keche nɛ kenyɛn ndoŋ. 8Menyi alɛ naa ta agbirana nɛ amo be asheŋ bee nu ma agbo na nna a yili menyi be mbuna be akɔlɔbi to nɛ egedo be afito. Men kplaŋ ma so nna nseŋ ta menyi be amu n fa n sa basa nɛ menyee sha nɛ baa tu menyi a dese menyi be egedo so a wora menyi be kayɛlga fuloŋ be asheŋ woraso. 9Menyee gbiti ŋku nsaa wora etulale n ya kaa shuŋ kegbir nɛ baa tre Mɔlɛk na nna. Menyi alɛ bee shuŋi mbɔ mboŋ wɔfɔ, hale a yɔ bubuni to nna n ya kaa fin agbirana nɛ menyeeŋ baa shuŋ. 10Menyee gben ga a fin agbir popɔr, ama menyi alɛ maa gben a yige to. Menyee fɛ nna fanɛ menyi be agbirana nɛ amo be asheŋ bee nu ma agbo na e naa sa menyi eleŋ, amoso nɛ menyee sha amo na.
11Ade be kaman nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na bishi le: “Nuso be agbir e shin nɛ kufu pɛ menyi, nɛ men kpal amo so a ku efɛ nseŋ teŋ ma so kuraa loŋ? Ŋkpal ŋ ka wora shruum n chɛr so nɛ men yige kebaabunyaŋ ma ere a? 12Menyee fɛ fanɛ kusɔ nɛ menyee wora na daga nna, ama meeŋ shin nɛ menyi be asheŋ woraso e lar efuli nɛ menyi be agbirana e chɛ menyi to ŋ gben. 13Men kaa shu a fin kechɛto, men shin nɛ menyi be agbirana e mɔlga menyi! Ama afu fimbi e naŋ ber amo n lɛ. Bekama nɛ b yirda ma e naaŋ chena kasawule na so nseŋ shuŋ ma ashi ma bɔrɛlambu to ashi ma kebee cheembi na so.”
Ebɔrɛ ka nase kechɛto nɛ kechɛ be kɔnɔ be asheŋ
14Ade be kaman nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ naŋ kaŋɛ le: “Men lɔŋɛ ekpa nseŋ lara ajembu nɛ keyimu kikɛ kumo so n sa ma basa nɛ b bɔla kumo so m bɛta m ba ma kutɔ!
15Ma e la Enyɛnpe Ebɔrɛ nɛ e wɔ ebɔrɛso nsaa wɔtɔ mbaanaayɔ na. N wɔ kakpa cheembi nɛ k wɔ esoso nna, ama ma alɛ nɛ basa nɛ b bar bumo be amu kaseto nseŋ ta bumo be amu n deŋi ma so na gba e wɔtɔ nɛ m baa chɛ bumo to. 16M maaŋ naaŋ nya agbo n wɔtɔ ma basa a wu bumo kulubi mbaanaayɔ. Ŋkpal manɛ so, ma e to bumo nsaa maa sha fanɛ bumo be aba e pɔ bumo. 17N daŋ nya agbo ga nna n wora bumo ŋkpal bumo be alubi nɛ kejimuni be kebaawɔtɔ so, amoso nɛ n daŋ gberge bumo kusoe nseŋ daŋ kplaŋ bumo so na. Ama b kraŋ wora kusoe kpakpaso ŋ kini a wɔ bumo be asheŋ lubi na to.
18N wu asheŋ nɛ b wora na kikɛ, ama ŋ kraa beeŋ chɛ bumo be alɔ. Ma alɛ beeŋ juŋkpar bumo nseŋ chɛ bumo to nseŋ naŋ lolo bekama nɛ baa shu nli na, 19nɛ b fara a boŋ nshɛ a kpaŋ ma. Meeŋ shin nɛ bekama nɛ b taga to nɛ bumo nɛ b wɔ kufɔ kufɔ kikɛ e nya kayurwushi. Ma e naaŋ chɛ ma basa be alɔ kikɛ! 20Basa lubi bre du fanɛ teku nɛ k bee baga to a kaa ketili a lara eyurpi a deŋi kedeŋi so jemanɛ kikɛ na nna. 21Ama ma, Enyɛnpe Ebɔrɛ na nase kɔnɔ fanɛ belubiworapoana maaŋ nya kayurwushi kikɛ.”
58Kashenteŋto be ekishi be asheŋ
1Enyɛnpe Ebɔrɛ yɛ: “Boŋ to awɔrso ga ŋ kaŋɛ ma basa Israɛlebi na bumo be alubi be asheŋ! 2Baa shuŋ ma karechɛ kikɛ nna a ŋini fanɛ b pere kenishi a sha kepin ma ekpa nseŋ wora ma mbraana kasonu fanɛ efuli nɛ k bee wora kusɔ nɛ k daga. B yɛ n sa bumo mbraana nɛ a maa kpɛa basa to nseŋ naa leŋ bumo to a kaŋɛ fanɛ bumo kebaashuŋ ma na bee wora bumo ebel nna.”
3Kumo be kaman nɛ basa na bishi le: “Manɛ nna nɛ anyee kishi nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na maa wu fanɛ anyee kishi? Nɛ manɛ nna nɛ anyee bar anyi be amu kaseto nɛ mbe lakal maŋ wɔ anyi so?”
Ade be kaman nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na malɛ kaŋɛ bumo le: “Kashenteŋ na e la fanɛ, jemanɛ kikɛ nɛ menyee kishi menyi gbagba be aparsheŋ nɛ menyee wora nsaa mɛaŋ menyi be beshumpoana. 4Menyi be ekishi bee shin nɛ menyee ki nyaŋnyaŋ nna nɛ menyee bile a tege abar nsaa bri abar. Men tama fanɛ le be ekishi beeŋ tiŋ n shin nɛ n nu menyi be kabɔrɛkule a? 5Men baŋ kishi kikɛ, menyee ta menyi be amu nna a wɔtɔ awurfoŋ to. Menyi alɛ naa wora asheŋ nna fanɛ bebɔlpo, a kurgi amu a yuu to fanɛ ayu ka bel n chulgi na nseŋ naa buu nli to be asɔbuuso a dese nsunɔ to a ŋini men ka bar menyi be amu kaseto. Le nɛ menyee tre ekishi nɛ k bee par ma nna a?
6Ekishi nɛ k bee par ma a ŋini menyee ka bee shuŋ ma kashenteŋto e la men ka beeŋ lara kanyaŋ nɛ kebaakɔrfɛ basa nɛ b maŋ wora shɛŋ nsaa wɔ kabuti to na nseŋ shin nɛ ekama e nya a wora asheŋ yila yila so. 7Men baa chige menyi be ajibi to a sa basa nɛ b maŋ kɔ nɛ b ji nsaa sa bumo nɛ b maŋ kɔ edesekpa kakpa nɛ b dese ashi menyi peana. Menyi alɛ e naa chɛ basa nɛ b maŋ kɔ asɔbuuso to, a sa bumo asɔbuuso nsaa maa kini kebaachɛ men kurgepoana to.
8Aloŋ nɛ ma kuwɔrwu beeŋ nyaŋɛ n yuu menyi so fanɛ kachipurso be epeŋi, nɛ menyi alɛ e naaŋ nya menyi be alɔ be kechɛ manaŋ manaŋ. Ma nɛ menyi beeŋ baa wɔtɔ nɛ m baa mɔlga menyi nsaa kuŋ menyi ekpa kama so. 9Nɛ men baŋ kule ma kusɔ kama, meeŋ nu menyi be kekule. Nɛ men tre ma malɛ meeŋ shuli menyi be ketre na!
Nɛ men yige kanyaŋ nɛ nfɛlso be kebaawɔtɔ nɛ mmalga lubi be kebaamalga 10nsaa sa basa nɛ akoŋ kɔ ajibi nseŋ naa chɛ bumo nɛ asheŋ tir bumo to, kumo ere kanyɛso beeŋ ki fanɛ kapiidi n sa menyi. 11Ma, Enyɛnpe Ebɔrɛ na malɛ beeŋ baa juŋkpar menyi nsaa sa menyi asɔ lela nɛ a beeŋ baa kukwe menyi jemanɛ kikɛ. Ma alɛ beeŋ baa sa menyi eleŋ nɛ alenfia a ti so. Menyi alɛ beeŋ baa du fanɛ kambɔl nɛ k bee nya nchu nɛnɛ ŋko kabombi nɛ k maa wɔlto kikɛ na nna. 12Menyi be basa beeŋ lɔŋɛ m pɔr mboŋ nɛ e bure a dese n chɛr na n yili amo be egbaltɔlase dra na so. Saŋɛ na so ekama beeŋ pin fanɛ men la basa nɛ baa lɔŋɛ egbalana nɛ alambure a pɔr nna.”
Kebaakeni kewushiachɛ na a bɔlɔ kenishi be tɔnɔ be asheŋ
13Ade kikɛ be kaman nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na naaŋ kaŋɛ le: “Nɛ men ta kewushiachɛ na fanɛ kachɛ cheembi a maa wora menyi gbagba be aparsheŋ fanɛ kebaayɔ nde ŋko a shuŋ kushuŋ be yiri kikɛ ŋko a malga mmalga jiga loŋ be kachɛ na, 14menyeeŋ nya kagbenefuli nɛ k shi kebaashuŋ ma, Enyɛnpe Ebɔrɛ na to. Meeŋ shin nɛ men nya bunyaŋ ashi durnya be kaplɛkama nɛ menyi alɛ e naŋ ji kasawule nɛ n sa menyi nananyɛn Jeekɔb na be ebel. Ma Enyɛnpe Ebɔrɛ e kaŋɛ na!”
59Anebi na ka malga ŋ gbiti basa na be asheŋ lubi be asheŋ
1Men sa maa fɛ fanɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na pɔ nna ga so nɛ e maaŋ tiŋ m mɔlga menyi ŋko mbe asoe ti nna so nɛ e maaŋ tiŋ n nu kushu nɛ menyee shu a fin kechɛto na! 2Menyi be alubi e barga menyi nɛ men be Ebɔrɛ be kefɛato. Amoso nɛ e maa nu menyi be kabɔrɛkule na. 3Ŋkpal manɛ so, menyi be mmalga kikɛ la efɛsheŋ nna nɛ menyi be ŋkre kikɛ la kebagato nɛ kelantokɔ be asheŋ. Basa be kamɔ damta so, ŋklaŋ gbiti menyi be enɔana nna.
4Men baŋ yɛra asheŋ demujikpa gba, men maa nya kashenteŋ ashi menyi be edemu be keji to. Efɛ nɛ menyee ku a ji lar edemuji na to. Basa be keji awurfoŋ be ŋkre e wɔ menyi to nɛ menyee wora a bɔlɔ so. 5-6Ŋkre lubi nɛ menyee kre na la kɔrtɔ nna fanɛ awɔ lubi be afule. Efule na be kekama bee bure kuwɔ nna! Ama menyi be ŋkre na maaŋ lɔŋɛ shɛŋ n sa menyi. A du fanɛ esa ka maaŋ tiŋ n ta enansatata n lue wajɛ nna! 7Jemanɛ kikɛ asheŋ lubi nɛ menyee kre nsaa nya manaŋ a wora amo. Basa nɛ b maŋ wora shɛŋ be kemɔ maŋ du menyi so kpakpa. Basa nɛ asɔ be kejija n lɛ nɛ kemur nɛ menyee yige kaman ashi kaplɛkama nɛ men yɔ. 8Menyi maŋ nyi kananɛ menyi nɛ beko beeŋ tiŋ n chena abar so nɛ kayurwushi, ŋko kananɛ baa ji kashenteŋ a sa basa pɔtɛ. Ekpaana nɛ menyee bɔla so a wora asheŋ kikɛ maŋ niŋi nɛ menyi be bebɛsopo malɛ maaŋ tiŋ n nya kayurwushi kebaawɔtɔ to kikɛ.
Basa ka bugi to ŋ kaŋɛ bumo be alubi be asheŋ
9Kede be kaman nɛ basa na kaŋɛ le: “Naniere nɛ an pin kusɔ nɛ k ba nɛ Ebɔrɛ maa mɔlga anyi ashi basa nɛ baa kɔrfɛ anyi na be enɔ to. An daa tama fanɛ anyeeŋ baa na kefulto to nna, ama tentembiri e kulti anyi n wɔtɔ 10nɛ anyee la a fin ekpa fanɛ etanpo. Kapiidi gba anyi maa wu ekpa to nsaa fiti fanɛ kanyɛso ŋko fanɛ an ka wɔ nchaŋ to na. 11Anyee munto nna fanɛ eshishiri nsaa shu fanɛ ali na. Anyi alɛ daa tama fanɛ Ebɔrɛ beeŋ mɔlga anyi ashi kanyaŋ nɛ alubi to, ama loŋ maŋ wora.
12An wora alubi damta ŋ gbiti fo, Enyɛnpe Ebɔrɛ na. Anyi be alubi bee ji a bri anyi nna, nɛ anyi alɛ nyi amo kikɛ nyam be asheŋ. 13An lar fo kaman nseŋ kini fo a maa shuŋ fo. Anyi alɛ kɔrfɛ beko ga nseŋ shile fo. Anyi be nfɛra fɛso gba la kafulesheŋ nna nɛ anyi be mmalga malɛ maŋ la kashenteŋ. 14Keji asheŋ nɛ amo be ekpa so maŋ naa wɔtɔ, nɛ kewora kusɔ nɛ k daga gba maŋ wɔ anyi be kebaawɔtɔ to. Keji kashenteŋ kelɔnɛ so gba maŋ naa wɔtɔ ashi anyi to kuraa. 15Kashenteŋji ka maŋ naa wɔtɔ so, bekama nɛ b yige asheŋ lubi be kewora na bee luri asheŋ to nna.”
Enyɛnpe Ebɔrɛ ka beeŋ mɔlga mbe basa be asheŋ
Enyɛnpe Ebɔrɛ na b kagbene daa maŋ fuli mo ŋkpal keji asheŋ nɛ amo be ekpa so ka maŋ naa wɔtɔ so. 16E ka wu fanɛ esa kikɛ maŋ wɔtɔ nɛ e wora kusɔ ko a laŋɛ kumo be kaplɛa so nɛ k jija mbe kagbene ga n ti so. Amoso e beeŋ bɔla mo gbagba be eleŋ so ŋ kɔ n suge basa nɛ baa kɔrfɛ na n yige nseŋ shin nɛ b kɔ m pɔɔ so. 17E beeŋ ta keji asheŋ nɛ amo be ekpa so m buu fanɛ enapo be kebɛlso be kekpaŋkale nɛ kumɔlga malɛ gba m buu fanɛ enapo be kebɛlso be kekpaŋwuro. Mo alɛ beeŋ naŋ ta kewora asheŋ ekpa nɛ k daga so kenishipereso fanɛ kusɔbuuso m buu nseŋ sɔ basa nɛ baa ji awurfoŋ be kɔnɔ so ŋ ka kulubi kukɔ. 18Enyɛnpe Ebɔrɛ na beeŋ gberge mo doŋana nɛ b wɔ kufɔ nɛ bumo nɛ b taga to kikɛ kusoe agbo so, ŋkpal kusɔ nɛ b wora mbe basa so. 19Yili epeŋilarkpa m ba choŋ epeŋitɔrkpa, ekama beeŋ baa ŋana Enyɛnpe Ebɔrɛ na nɛ mbe eleŋgboŋ nseŋ bunyaŋ mo. E beeŋ ba fanɛ lɔr to be nchu nɛ a bee shile eleŋso ŋko afugboŋ nɛ a bee ber eleŋso na.
20Ade kikɛ be kaman nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ naŋ kaŋɛ mbe basa le: “Meeŋ ba Jerusalɛm to m ba kɔ n sɔ menyi, Jeekɔb be kaman to ebi nɛ men lar menyi be alubi kikɛ to. 21Ma alɛ bee nase kɔnɔ nna fanɛ meeŋ sa menyi ma Kiyoyu nɛ keŋini nɛ a baa wɔ menyi to mbaanaayɔ. Yili kabre a yɔ, menyeeŋ baa wora ma kasonu nsaa ŋini menyi be mbia nɛ kaman to ebi nɛ bumo alɛ gba e baa wora ma kasonu mbaanaayɔ.”
60Jerusalɛm be echefoso be kemaŋkura be asheŋ
1Jerusalɛmebi, men koso n nyɛkpɛ n fulto fanɛ epeŋi.
Karechɛ popɔr bee chɛ menyi so nna na.
Ŋkpal manɛ so, Enyɛnpe Ebɔrɛ
be kemaŋkura nyaŋɛ n yuu menyi so nna!
2Tentembiri beeŋ buu durnya nɛ kumo be basa kikɛ so.
Ama Enyɛnpe Ebɔrɛ na be kemaŋkura be kefulto beeŋ nyaŋɛ
n yuu menyi ere so a ŋini fanɛ e wɔ menyi kutɔ.
3Efuli pɔtɛana be basa nɛ bewura kikɛ
beeŋ ba menyi be karechɛ popɔr na be kefulto to.
4Men keni ŋ kulti kusɔ nɛ k bee wora ere.
Menyi be basa bee gama abar so nna nɛ b bɛta m ba epe!
Menyi be mbinyɛnsobi beeŋ shi kufɔ, kufɔ m ba,
nɛ b keta menyi be mbichesobi enɔ to
fanɛ mbibi m ba sa menyi.
5Menyi alɛ beeŋ wu loŋ nɛ men be ŋgbene e fuli menyi ga.
Kagbenefuli be ga beeŋ shin nɛ men baa chicha.
Baaŋ sulɔ efuli pɔtɛana nɛ awɔ teku be kaba ndoŋ na
be asɔ lela nɛ kanya m ba sa menyi.
6Enyɔma be ntuŋ damta beeŋ shi efuliana nɛ baa tre
Midian nɛ Efa na so n sulɔ asɔ lela
m ba sɔ menyi be efuli na kikɛ so.
Beko beeŋ shi Shiba be kasawule so n sulɔ shuwa nɛ eduwu
m ba kaa lara esarga a sa Enyɛnpe Ebɔrɛ na
nsaa malga kusɔ nɛ e wora be asheŋ!
7Baaŋ gama abonfu nɛ baa tre Kɛda nɛ Neboyot na
be mbolpɔ kikɛ abar so m ba sa menyi fanɛ esarga.
Ma, Enyɛnpe Ebɔrɛ na malɛ beeŋ sɔ amo
fanɛ ma bɔrɛsure so be esarga,
nseŋ shin nɛ ma bɔrɛlambu e nya kemaŋkura n ti so.
8Manɛ e naa choŋ zii fanɛ awɔlpa,
ŋko fanɛ elepɔ ka mel abar so a firgi a yɔ asha to loŋ?
9Teku so be ekuloŋgboŋ nɛ e shi
aplasawule wɔfɔ wɔfɔ so nna.
Ebɔrɛ be basa nɛ e sulɔ a ba epe.
Bumo alɛ keta bumo be shuwa nɛ gbiti nna a ba.
Enyɛnpe Israɛl be Ebɔrɛ cheembi na
e shin nɛ loŋ wora nɛ mbe basa e nya kemaŋkura.
Saŋɛ na so baaŋ baa shuŋ mo nsaa bunyaŋ mo.
10Kumo be kaman nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ kaŋɛ Jerusalɛmebi le:
“Befɔ e naaŋ lɔŋɛ menyi be kadegboŋ be egbalana m pɔr,
nɛ bumo be bewura e shuŋ menyi be basa.
N daŋ nya agbo nna ŋ gberge menyi be basa kusoe,
ama naniere meeŋ shu menyi so nseŋ wu menyi kuwɔr.
11Kapa nɛ kanyɛ menyi be kadegboŋ na
be mbunagboŋ beeŋ baa bugi a yili.
Saŋɛ na so efuli pɔtɛana be bewura beeŋ juŋkpar
bumo be basa n sulɔ bumo be asɔ lela kikɛ
m ba sa menyi be basa.
12Ama efuli ŋko kuwurji kama be basa nɛ b maaŋ shuŋ
menyi be basa kikɛ beeŋ mur cheche kuraa.
13Baaŋ ku Lebanɔn be efuli so be ndibi lela
m ba lɔŋɛ menyi be kadegboŋ, Jerusalɛm be ebuana m pɔr
nseŋ shin nɛ ma bɔrɛlambu e nyalɛ kebita.
Saŋɛ na so ma kadegboŋ na gba beeŋ nya kemaŋkura.
14Kumo be kaman, men doŋana be kaman to ebi
beeŋ baa jɔŋɛ menyi ase a sa menyi bunyaŋ.
Bekama nɛ b daa keni menyi jiga beeŋ fara a bunyaŋ menyi,
nsaa tre menyi be kadegboŋ na Enyɛnpe Ebɔrɛ na be Kadegboŋ;
ŋko Zayɔn, Israɛl be Ebɔrɛ cheembi na be Kadegboŋ.
15Menyi be kadegboŋ na maaŋ naa la kade nɛ ekama beeŋ kini n lɛ
nseŋ kishi kumo be asheŋ a maa sha kumo to be keba gba na.
Ama meeŋ shin nɛ k nyalɛ kebita nɛ kumo be ketre e dii.
K beeŋ ki kagbenewushi be kakpa n sa bekama
nɛ baaŋ chena kumo to nɛ bekama nɛ baaŋ
shir kaman m ba na kikɛ.
16Efuli pɔtɛana be bewura nɛ bumo be basa
beeŋ ta bumo be asɔ lela ŋ keni menyi be kadegboŋ na so,
fanɛ kananɛ ebinio bee bela mbe mbia na.
Saŋɛ na so nɛ men pin fanɛ ma, Enyɛnpetale
Israɛl be Ebɔrɛ na e mɔlga menyi nseŋ sɔ menyi n yige.
17Meeŋ sa menyi shuwa, mannɛ danyaŋ peper,
ŋko gbiti, mannɛ kebɛlso be yiri kama,
ŋko danyaŋ peper, mannɛ ndibi,
ŋko abɛlso be yiri yiri, mannɛ ajembu.
Menyi be bewura maaŋ naa kɔrfɛ menyi be basa.
Ma alɛ beeŋ shin nɛ b baa ji kuwura
ashi kashenteŋji nɛ kayurwushi be ekpa so.
18Esa maaŋ naŋ nu nlu kikɛ be asheŋ efuli na so.
Menyi be efuli na malɛ maaŋ naŋ mur kikɛ.
Meeŋ baa kuŋ menyi ekpa kama so fanɛ egbal na.
Saŋɛ na so menyi be basa beeŋ baa kpaŋ ma
ŋkpal ŋ ka mɔlga bumo so.
19Epeŋi nɛ kufɔl be kefulto be asheŋ maaŋ naa tir menyi.
Ŋkpal manɛ so, ma Enyɛnpe Ebɔrɛ na be kemaŋkura
be kefulto e naaŋ baa nyaŋɛ a yuu menyi so mbaanaayɔ.
20Epeŋi nɛ kufɔl kikɛ maaŋ naŋ tɔr ashi Jerusalɛm to.
Ma, Enyɛnpe Ebɔrɛ na e naaŋ baa la kumo be kefulto mbaanaayɔ;
saŋɛ na so menyi be kebɔltofinfin na kikɛ beeŋ fo ekar.
21Kumo be kaman nɛ menyi be basa kikɛ e chena
kasawule na so nsaa wora kusɔ nɛ k niŋi mbaanaayɔ.
B du fanɛ kedibi nɛ ŋ gbagba du ndoŋ
nɛ n lara ma keshi ŋ ŋini ekama nna.
22Bumo to be kanaŋ fimbi kama
beeŋ ki fanɛ efuli nɛ k kɔ eleŋ ga.
Ma e la Enyɛnpe Ebɔrɛ, nɛ jemanɛ na kaŋ fo
meeŋ shin nɛ kusɔ nɛ ŋ kaŋɛ na kikɛ e wora manaŋ.”
61Kumɔlga be baru lela be asheŋ
1Enyɛnpetale Ebɔrɛ na be Kiyoyu wɔ ma so.
E lara ma nna n nɛfa ma nɛ m bɔ baru lela na
n sa betirpo, nseŋ chɛ bumo nɛ kagbenejija tɔr so na.
Mo e shuŋi ma nɛ n ya bɔ kesɔnyige be baru
n sa bumo nɛ b ki beko be anya,
nseŋ sɔ bumo nɛ b wɔ kabuti to n yige.
2E shuŋi ma nna nɛ m ba kaŋɛ basa fanɛ,
Enyɛnpe Ebɔrɛ be kumɔlga mbe basa
nseŋ kɔ m pɔɔ bumo doŋana so be jemanɛ fo.
Enyɛnpe Ebɔrɛ na shuŋi ma nna nɛ m ba lolo
bumo nɛ baa shu nli,
3fɔŋfɔŋ bumo nɛ baa shu nli Jerusalɛm to na.
E yɛ, n sa basa kagbenefuli nɛ kagbenewushi;
mannɛ kagbenejija damta.
E yɛ, n sa bumo kapandi be nshɛ, mannɛ kebɔltofinfin.
Baaŋ baa du fanɛ ndibi nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ gbagba duu nna.
Bumo kikɛ beeŋ baa wora kusɔ nɛ k daga,
nseŋ kpaŋ Ebɔrɛ ŋkpal kusɔ nɛ e wora so.
4Kumo be kaman nɛ b lɔŋɛ m pɔr
ndegboŋ nɛ a bure n dese dra dra na kikɛ na.
5Enyɛnpe Ebɔrɛ na be basa beeŋ ber befɔ paa,
nɛ befɔ na e baa keni bumo be mbolpɔ so,
nseŋ naa dɔ bumo be adɔjibi nɛ ndibi sɔrso be adɔ to.
6Ama Enyɛnpe Ebɔrɛ na be basa bre beeŋ baa la
Ebɔrɛ be bɔrɛmatapoana nɛ mbe nyɛrbi nna.
Efuli pɔtɛana na be kanya nɛ kedama beeŋ ki mbe basa peya
nɛ bumo be ketre e dii nɛ b baa puchi amo so.
7Bumo be anishinyɔr nɛ ŋaba beeŋ fo ekar.
Baaŋ chena bumo gbagba be kasawule so
nɛ bumo be kanya nɛ kedama e daŋɛ so ntuŋ anyɔ so.
Bumo be kagbenewushi beeŋ baa wɔtɔ mbaanaayɔ.
8Ŋkpal manɛ so, Enyɛnpe Ebɔrɛ na
bee sha kebaawora asheŋ nɛ amo be ekpa so nna.
Ama kasuge nɛ kapuni bre, e kishi amo.
Mo e nase mbe basa kɔnɔ kashenteŋto
fanɛ e beeŋ nɛfa bumo mbaanaayɔ na.
9Bumo be ketre beeŋ dii a chɔ efuli pɔtɛana peya.
Ekama nɛ e wu bumo beeŋ pin fanɛ
b la basa nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ nɛfa nna.
10Jerusalɛm bre bee ji eyur kagbenefuliso nna
ŋkpal kusɔ nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na wora so.
K du fanɛ kejafɔche ka ta mbe kejafɔ to be asɔbuuso
m buu mbe kejafɔachɛ na nna.
Ebɔrɛ ta kumɔlga nɛ kekɔmpɔɔso m buu
Jerusalɛm nna fanɛ piŋi.
11Kananɛ esa bee duu kusɔ nɛ k kɔr n daŋ nɛnɛ na,
nɛ Enyɛnpetale Ebɔrɛ na gba beeŋ mɔlga mbe basa
nseŋ shin nɛ b baa wɔ kebaawɔtɔ niŋiso to;
saŋɛ na so efuliana na be basa kikɛ beeŋ baa kpaŋ mo.
62Jerusalɛm ka beeŋ nya kumɔlga be asheŋ
1Meeŋ malga n leŋ Jerusalɛmebi to.
M maaŋ lo ma kɔnɔ kikɛ, ama b nya kumɔlga nna
nɛ bumo be kekɔmpɔɔso e dii efuli
fanɛ kabulpi nɛ k chɔɔ so kanyɛso
nɛ ekama wu kumo na nna.
2Efuli pɔtɛana na beeŋ wu kananɛ fo,
Jerusalɛm kɔ m pɔɔ so!
Bumo be bewura kikɛ beeŋ wu fo kemaŋkura.
Feeŋ nya ketre popɔr nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ gbagba beeŋ sa na.
3Feeŋ baa du fanɛ kuwurwuro lela kebita n sa Enyɛnpe Ebɔrɛ na.
4Fo ketre maaŋ naa la Kini n lɛ.
Efuli na gba be ketre maaŋ naa la Eche nɛ b kini n lɛ.
Ama fo ketre popɔr e naaŋ baa la Ebɔrɛ be Kagbene fuli mo so.
Efuli na malɛ peya e naaŋ baa la Kagbenefuli be kakil.
Ŋkpal manɛ so, Enyɛnpe Ebɔrɛ na be kagbene beeŋ fuli fo so;
mo alɛ beeŋ baa la fanɛ ekul n sa fo efuli na.
5Kananɛ kabrantiɛbia bee wora kasuŋgurbia
nɛ e maŋ nyi enyɛn kejafɔ a ta mo a ki mbe eche na
nɛ Ebɔrɛ nɛ e to fo na gba beeŋ kre fo kejafɔ nɛ fo ki mbe eche.
Kananɛ kejafɔ mo kul be kagbene bee fuli mbe kejafɔ so na,
nɛ Ebɔrɛ gba be kagbene beeŋ baa fuli fo so.
6Jerusalɛm, n shin nɛ basa yil fo egbalana so e keni ekpa to.
Kapa nɛ kanyɛ kikɛ, a maŋ daga b lo bumo be nnɔ kikɛ.
A daga fanɛ b baa shin nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ e baa nyiŋi
mbe nnɔ naseso na be asheŋ, nɛ e sa maŋ teŋ amo so kikɛ.
7B sa maŋ sa Enyɛnpe Ebɔrɛ na ewushi kikɛ,
ama e bɛta Jerusalɛm nna n yili kumo be eyilikpa,
nseŋ shin nɛ k ki kadegboŋ nɛ durnya to
be basa kikɛ bee kpaŋ kumo na nna.
8Le nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na bɔ ntaŋ n nase kɔnɔ ŋ kaŋɛ:
“M maaŋ naŋ ta fo ayu n sa fo doŋana
fanɛ bumo be kusɔ jiso kikɛ;
befɔ malɛ maaŋ naŋ nya yabra nɛ fo gben
n wora na n nuu kikɛ.
9Ama fo nɛ fo dɔ ayu na n teŋi na e naaŋ ji amo
nseŋ di Enyɛnpe Ebɔrɛ epaŋ ŋkpal amo so.
Fo nɛ fo keni ndibi sɔrso na so nseŋ chuge amo be asɔrso na,
e naaŋ nu amo be yabra ashi ma bɔrɛlambu be kelɔnɛ so.”
10Jerusalɛmebi, men lar kadegboŋ na to
n ya lɔŋɛ ekpa n sa menyi be basa nɛ baa bɛta a ba na!
Men lɔŋɛ ekpagboŋ nɛ ajembu e sa maa wɔ kumo so.
Kumo be kaman nɛ men yili tuta nɛ k baa la tɔɔnɛ
n sa efuli pɔtɛana na nɛ b tiŋ n wu ekpa m bɔla so.
11Kusɔ nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na bee kaŋɛ
nsaa sha fanɛ durnya to be basa kikɛ e nu nde:
“Kaŋɛ basa nɛ b wɔ Jerusalɛm to fanɛ
Enyɛnpe Ebɔrɛ na bee ba nɛ e ba mɔlga bumo.
Men keni, basa nɛ e sɔ n yige na nɛ e kɔ a ba.”
12Kumo be kaman nɛ b baa tre menyi, “Ebɔrɛ be Basa Cheembi.”
Ŋko Basa nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na mɔlga.
Baaŋ baa tre Jerusalɛm “Kadegboŋ nɛ Ebɔrɛ mɔlga.”
Ŋko “Kadegboŋ nɛ basa bɔlɔ kumo to.”
63Enyɛnpe Ebɔrɛ ka kɔ m pɔɔ efuli pɔtɛana so be asheŋ
1Wanɛ e shi Edɔm be efuli so be kadegboŋ nɛ baa tre Bozra na ŋ kre to nɛnɛ m buu epiŋi peper a tia aya eleŋ so a ba ere?
Enyɛnpe Ebɔrɛ nɛ e kɔ eleŋ ga nɛ e tiŋ m mɔlga basa na e naa ba nɛ e ba bɔ mbe kekɔmpɔɔso be kubɔya.
2“Manɛ e ba nɛ mbe asɔbuuso pere fanɛ esa nɛ e nyaŋ asɔrso nɛ baa tre greeps na n wora yabra loŋ?”
3Nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na kaŋɛ le: “Ma e nyaŋ efuliana na fanɛ asɔrso nɛ baa tre greeps na nɛ esa kikɛ maŋ chɛ ma to. N nya agbo nna n nyaŋ bumo fanɛ asɔrso, nɛ bumo be ŋklaŋ gbiti ma asɔbuuso. 4N wora loŋ nna nɛ m bishi kuwule n sa ma basa ashi bumo doŋana so a ŋini fanɛ jemanɛ fo nɛ m mɔlga bumo. 5K daŋ chinchiŋ ma nna fanɛ esa kikɛ ka daa maŋ wɔtɔ nɛ e chɛ ma to ŋko n wɔtɔ ma enɔ. Amoso ma agbo e wɔtɔ ma eleŋ n shin nɛ ŋ gbagba kɔ m pɔɔ so. 6Agbo so nɛ n daŋ chichi efuli pɔtɛana na so m mata kasawule nseŋ farnyaŋ bumo to n lɛ nɛ bumo be ŋklaŋ lar n wurge kasawule.”
Enyɛnpe Ebɔrɛ ka wora Israɛl kelela be asheŋ
7Meeŋ malga Enyɛnpe Ebɔrɛ na be alelasheŋ be asheŋ
nseŋ kpaŋ mo ŋkpal asɔ nɛ e bee wora a sa anyi so.
E nɛfa Israɛl be basa ga nna
ŋkpal mbe kuwɔrwu nɛ kasha nɛ k wɔtɔ jemanɛ kikɛ na so.
8Enyɛnpe Ebɔrɛ na daŋ mɔlga mbe basa nna nseŋ kaŋɛ le: “Kashenteŋto b la ma basa nna. B maaŋ ku efɛ n sa ma kikɛ.” 9Enyɛnpe Ebɔrɛ na ka wu mbe basa ka wɔ etɔrɔ to nɛ k tɔrɔ mo ga nɛ e shuŋi mbe malaika nɛ e ba mɔlga bumo ashi awurfoŋ na to. Kashenteŋto Enyɛnpe Ebɔrɛ na bee wu kuwɔr pasaa, amoso nɛ e kɔ n suge mbe basa na. Mbe enɔ to nɛ e keta bumo nfɛ damta nɛ a choŋ ere kikɛ na. 10Ade be kaman nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ be basa na lar mo kaman ŋ kilgi a kɔ mo nɛ mbe Kiyoyu Cheeŋ na be kagbene jija mo ga. Amoso Enyɛnpe Ebɔrɛ ki bumo doŋ nna nseŋ kɔ bumo.
11Ama Enyɛnpe Ebɔrɛ na be basa naŋ nyiŋi asheŋ nɛ e wora bumo nananyɛn Mosis be jemanɛ nseŋ bishi le: “Nnɛ nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ nɛ e daŋ mɔlga mbe basa be bejuŋkparpoana ashi teku peper na to dra dra na wɔ? Nnɛ nɛ Ebɔrɛ nɛ e ta mbe Kiyoyu n sa Mosis na wɔ? 12Nnɛ nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ nɛ e bɔla Mosis so n ta mbe eleŋ n wora asheŋgboŋ n shin nɛ teku peper barga to anyɔ nɛ ekpa dese kumo to nɛ mbe ketre dii mbaanaayɔ na wɔ?” 13Enyɛnpe Ebɔrɛ na ka daa juŋkpar bumo so, b daa kɔ eleŋ nna fanɛ egbaŋɛ ka yeŋ a shile nsaa maa fiti na nna. 14Kananɛ baa kpa ana a yɔ keplasawule so nɛ a bee nya a wushi na aloŋ nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na be Kiyoyu sa bumo ewushi. E daŋ juŋkpar mbe basa nna nɛ mbe ketre bɔla bumo so n nya kemaŋkura.
Kekule Ebɔrɛ n fin mbe kuwɔrwu nɛ kechɛto be asheŋ
15Enyɛnpe Ebɔrɛ, jande chena fo kuwurputigboŋ na so ashi fo kakpa cheembi nɛ k kɔ kemaŋkura na ŋ keni kusɔ nɛ k bee wora anyi. Fo shɛŋ maŋ naa wɔ anyi to nna a? Nnɛ nɛ fo eleŋgboŋ na wɔ? Ŋini anyi fanɛ anyi be asheŋ tir fo nseŋ wu anyi kuwɔr! 16Fo e la an tuto. K wora fanɛ Eebraham nɛ Jeekɔb nɛ b la an nananyɛnana na maŋ naa nyiŋi anyi be asheŋ. Ama fo, Enyɛnpe Ebɔrɛ nɛ fo la an tuto na e naa kuŋ anyi dra kikɛ hale m ba fo kabre. 17Enyɛnpe Ebɔrɛ, manɛ nna nɛ fo shin nɛ an foe n lar fo ekpa so n ta ŋkpensheŋ n shile fo? Jande bɛta m ba anyi kutɔ! An la fo nyɛrbi nɛ fo gbagba be basa nna.
18Jemanɛ nɛ k choŋ na fo bɔrɛlambu na daa la fo basa peya nna, ama naniere an doŋana ba bure kumo kikɛ n lɛ nseŋ chichi kumo so. 19Naniere fee wora anyi nna fanɛ fo ka maŋ naŋ ji kuwura anyi so ŋ ku so ŋko an ka daa maŋ la fo basa ŋ ku so na.
641Enyɛnpe Ebɔrɛ, bugi awɔlpa to nseŋ gbelge m ba nɛ kufu e pɛ abee nɛ a baa chicha. 2A beeŋ baa chicha fanɛ nchu ka bɛ edɛ so a falte na. Lara fo eleŋgboŋ ŋ ŋini fo doŋana n shin nɛ kufu e pɛ efuli pɔtɛana na nɛ bumo alɛ gba e baa chicha fo anishito! 3Jemanɛ ko daŋ fo nɛ fo wora asheŋgboŋ nɛ a bee mɔ kɔnɔ nɛ anyi daa maa fɛ fanɛ feeŋ wora amo. Abee ka wu fo nɛ kufu pɛ amo nɛ e bee chicha. 4Dra na kikɛ hale m ba fo kabre esa kikɛ maŋ naŋ wu ŋko n nu Ebɔrɛ ko nɛ e du fanɛ fo a tiŋ a wora emamachisheŋ a sa mbe bebɛsopo nɛ b ta bumo be tama n deŋi mo so. 5Bekama nɛ baa ta kagbenefuli a wora fo kasonu nsaa wora asɔ nɛ fee sha na, fo alɛ bee chɛ bumo to nna. Ama kulubi bre bee shin nɛ fo kagbene bee kaa nna. Fo nawule e naaŋ tiŋ n chɛ anyi to n shin nɛ an nya kumɔlga. 6Anyi kikɛ wora alubi ŋ ku so. Hale anyi be asheŋ lela gba du fanɛ achɛbi krenso ashi fo kutɔ nna. Anyi be alubi so, an du fanɛ afantaŋ wɔlso nɛ afu ber amo n ya lɛ nna. 7Esa kikɛ maŋ naa tre fo kabɔrɛkule to ŋko a fin fo kechɛto gba. Anyi be alubi so, fo ta fo kumu nna ŋ ŋana nseŋ kplaŋ anyi so.
8Ama fo, Enyɛnpe Ebɔrɛ na e la an tuto. Anyi ere du fanɛ ebɔ nna nɛ fo alɛ du fanɛ mba nɛ mpuliya be epɔrpo. Fo e to anyi, 9amoso sa maŋ nya agbo ga n wɔtɔ anyi ŋko a nyiŋi anyi be alubi mbaanaayɔ. Baa nyiŋi fanɛ fo basa e la anyi kikɛ, amoso wu anyi kuwɔr. 10Fo ndegboŋ cheembiana na be kekama ki fanɛ keshishɛrsawule nna. Jerusalɛm ki kelambure nna nɛ ekama maŋ naa wɔ kumo to. 11Edɛ chɔɔ anyi be bɔrɛlambu nɛ k daa walɛ ga nsaa du cheembi nɛ an nanaana daa luri kumo to a bunyaŋ fo na m mur. Anyi be nwu lela nɛ an daa sha ga na kikɛ ki alambure m biti abar so a dese. 12O Enyɛnpe Ebɔrɛ, ade kikɛ maa gbuŋgbuŋ fo a? Ama feeŋ wora shruum ŋ kplaŋ anyi nɛ an baa wɔ kasogberge nɛ k shi m pɔɔ anyi so ere to a?
65Ebɔrɛ ka beeŋ gberge basa nɛ b lar mo kaman kusoe be asheŋ
1Ade kikɛ be kaman nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na kaŋɛ le: “N daŋ wora shiriya nɛ n nu ma basa be kabɔrɛkule nna, ama b maŋ kule ma. Ma alɛ daŋ naŋ wora shiriya nɛ n lara ma kumu ŋ ŋini bumo, ama b maŋ wora ania nɛ b fin ma gba kuraa. Ŋ ka wora shiriya nɛ n shuli so ŋ kaŋɛ fanɛ ‘ma nde, meeŋ chɛ menyi to na gba’, efuli na be basa na maŋ kule n fin ma kechɛto. 2Jemanɛ kikɛ ma ere wora shiriya nɛ n sɔ ma basa kpeŋso nɛ b sɔ bumo gbagba be ekpa a wɔtɔ a wora asheŋ lubi na nna. 3B paŋ nyɔmɔ nna a wɔtɔ a shin nɛ ma kagbene bee kaa. Ŋkpal manɛ so, b wɔtɔ nna a lara esarga a sa agbir ashi adɔbi to nsaa chɔɔ eduwu agbirsure nɛ b ta ebirkesi m pɔr so a sa amo. 4Kanyɛso malɛ baa yɔ nchaŋ ase nna n ya kaa bishi so a fin abuniyoyu be kechɛto. Bumo alɛ naa we epreku be eblaŋ nna nsaa fe asɔbɔya nɛ b ta n lara esarga n sa agbir be epochu.” 5Ade be kaman nɛ b kaŋɛ basa pɔtɛ le: “Men sa maa mata anyi, an du cheembi ga nɛ men baa bɛta anyi!” Le be basa du fanɛ edishi nna a luri ma kamuna to a kpar ma. Ma agbo a laŋɛ bumo be kaplɛa so, du fanɛ edɛ nɛ k maa duŋ kikɛ na nna.
6N tiŋ ŋ kre bumo be kasogberge nseŋ sibɛ kusɔ nɛ k beeŋ wora bumo n nase. M maaŋ kplaŋ kusɔ nɛ b wora na so, ama meeŋ ka bumo kukɔ 7ŋkpal bumo gbagba nɛ bumo nanaana be alubi so. B shuŋ agbir nseŋ chɔɔ eduwu n sa amo ashi abee so a malga a jija ma ketre. Amoso meeŋ keni bumo be asheŋ dra so ŋ gberge bumo kusoe kananɛ k daga bumo.
8Ade kikɛ be kaman nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na naŋ kaŋɛ le: “Esa kikɛ maaŋ shuli n ta asɔrso nɛ baa tre greep na be alela n lɛ, ama e beeŋ ta amo n wora yabra nna. To, ma alɛ gba maaŋ shuli m mur ma basa kikɛ, ama meeŋ mɔlga bumo nɛ baa shuŋ ma na. 9Meeŋ nɛfa Israɛl nɛ Juda be basa nseŋ shin nɛ ma kasawule nɛ k kɔ abee na e ki bumo be kaman to ebi peya. Saŋɛ na so ma basa laraso nɛ baa shuŋ ma na beeŋ chena kumo so. 10Kumo be kaman nɛ b baa shuŋ ma, Enyɛnpe Ebɔrɛ na ashi ndoŋ nsaa kpa bumo be mbolpɔ nɛ ana a yɔ Sharɔn be keplasawule nɛ k wɔ kasawule na be epeŋitɔrkpa be kaba so nɛ b ya ji afitiri lela nɛ Akɔ be Ketaŋɛ nɛ kumo alɛ wɔ epeŋilarkpa be kaba so na so.
11Ama asheŋ maaŋ baa du loŋ n sa menyi nɛ men kini ma nɛ ma kebee cheembi nɛ baa tre Zayɔn na nsaa shuŋ agbir nɛ baa tre Gad nɛ Meni na. Amo be afito la Kumulela nɛ Kela m ba. 12Menyi be kumulela beeŋ fo ekar nɛ m bugi ekpa n shin nɛ b ta etokobi m mɔ menyi. Ŋkpal manɛ so, ŋ ka tre menyi men kini keshuli nna; menyi alɛ maŋ naŋ wɔtɔ lakal kusɔ nɛ ŋ ŋini menyi na to. Ama asɔ nɛ ŋ kishi nɛ menyi alɛ nyi k ka la kulubi na nɛ men wora.” 13Kumo be kaman nɛ Enyɛnpetale Ebɔrɛ na naŋ kaŋɛ le: “Basa kama nɛ baa shuŋ ma nsaa wora ma kasonu na beeŋ nya n ji nseŋ nuu yilayilaso, ama akoŋ nɛ achukoŋ e naaŋ mɔ menyi alubiworapoana bre. Bumo be ŋgbene beeŋ fuli bumo ama menyi ere beeŋ ji anishinyɔr. 14Ma nyɛrbi beeŋ baa mushe nsaa boŋ nshɛ kagbenefuliso, ama menyi ere be ŋgbene beeŋ jija menyi nɛ men baa shu. 15Ma, Enyɛnpetale Ebɔrɛ na beeŋ shin nɛ men wu nɛ ma basa laraso e ta menyi be atre a sho basa nnɔ. Ama meeŋ sa basa nɛ baa nu a sa ma na bre atre popɔr. 16Esa kama nɛ e bee sha nɛfa ashi kasawule na so beeŋ kule Ebɔrɛ nɛ e bee ji kashenteŋ na nɛ e nɛfa mo. Ekama malɛ nɛ e bee sha kenase kɔnɔ e beeŋ nase kɔnɔ na kashenteŋji be Ebɔrɛ na be ketre to nna. Ŋkpal manɛ so, etɔrɔ dra na kikɛ choŋ nɛ n teŋ amo so.”
Enyɛnpe Ebɔrɛ na be apɔrso popɔr be asheŋ
17Ade kikɛ be kaman nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na naŋ kaŋɛ le: “Mee to durnya nɛ ebɔrɛso popɔr nna. Asheŋ dra na kikɛ choŋ nɛ n teŋ amo so kuraa. 18Meeŋ shin nɛ menyi be ŋgbene e fuli menyi nɛ men baa ji eyur hale mbaanaayɔ ŋkpal asɔ nɛ meeŋ to so. Kagbenefuli beeŋ bɔlɔ Jerusalɛm popɔr nɛ meeŋ to na to nɛ kumo to be basa be ŋgbene e fuli bumo. 19Ŋ gbagba be kagbene beeŋ fuli ma ŋkpal Jerusalɛm nɛ kumo be basa so. Kushu nɛ kebɔltofinfin maaŋ naa wɔ ndoŋ. 20Mbi popɔrbi be luwu maaŋ naa wɔtɔ. Basa kikɛ beeŋ chena n fo bumo be nchɛ be ekar pɔɛŋ nseŋ wu. Basa nɛ b ji nfɛ kalfa gba beeŋ baa du fanɛ mbifɔlbi. Basa nɛ b maaŋ fo nfɛ kalfa pɔɛŋ nseŋ wu na, baaŋ wu bumo be luwu na fanɛ kɔnɔsho be luwu. 21-22Basa beeŋ pɔr nwu n chena amo to bumo gbagba, mannɛ esa pɔtɛ e naaŋ chena amo to. Bumo alɛ beeŋ dɔ ndibi sɔrso be adɔ nseŋ nya amo be asɔrso be yabra n nu nɛ mannɛ basa pɔtɛ e naaŋ nu amo. Ma basa beeŋ chena n chɛr fanɛ ndibi. Baaŋ ji bumo be kegben be tɔnɔ nɛnɛ ga. 23Bumo be ashuŋ beeŋ nyalɛ n sa bumo nɛ bumo be mbia malɛ maaŋ naaŋ lɔ alɔ lubi n wu. Meeŋ nɛfa bumo nɛ bumo be kaman to ebi kikɛ. 24Pɔɛŋ nɛ baaŋ kule ma kusɔ kama gba nɛ n tiŋ n nu bumo be kekule. 25Ekuŋtuŋ nɛ mbolpɔ fɔlbi beeŋ tu abar a ji nɛ ebuluŋ e ji afitiri fanɛ ana. Awɔ beeŋ baa ji eshishɛr, amo alɛ maaŋ naa duŋ basa a mɔ. Kusɔ lubi kikɛ maaŋ naa wɔ ma kebee cheembi nɛ baa tre Zayɔn na so. Ma, Enyɛnpe Ebɔrɛ e kaŋɛ na.”
66Enyɛnpe Ebɔrɛ na ka ji efuliana na demu be asheŋ
1Enyɛnpe Ebɔrɛ yɛ: “Ebɔrɛso e la ma kuwurjiakpa nɛ kasawule so malɛ la ma aya be kusɔ yiliso so. Nɛ nuso be ebu nɛ menyeeŋ naŋ pɔr n sa ma nɛ n naŋ chena to ŋko nnɛ nɛ meeŋ naŋ chena n wushi? 2Ma e to durnya kikɛ nseŋ shin nɛ kusɔ kikɛ wɔtɔ. Basa nɛ bumo be asheŋ bee par ma nɛ mee keni bumo a bɔlɔ kenishi, e la basa nɛ baa bar bumo be amu kaseto nsaa tuba ashi bumo be alubi to ŋko bumo nɛ baa ŋana ma nsaa wora ma kasonu na.
3Basa kikɛ bee wora bumo be aparsheŋ nna nsaa wɔtɔ a wora mbushusheŋ kananɛ baa sha. Ŋkpal loŋ so, esa kama nɛ e ta gbolu n lara sarga n sa ma nɛ esa nɛ e mɔ esa kikɛ la kukoŋwule nna; nɛ emo nɛ e ta kpakpafɔlbi n lara sarga malɛ nɛ esa nɛ e kii jɔnɔ be kubɔ to m mɔ gba la kukoŋwule nna. Bekama malɛ nɛ baa ta ayu a lara esarga a sa ma nɛ basa nɛ baa ta epreku be ŋklaŋ a lara esarga kikɛ la kukoŋwule nna ashi ma anishito. Esa nɛ e bee chɔɔ duwu a lara sarga a sa ma nɛ emo nɛ e bee shuŋ agbir kikɛ la kukoŋwule nna. 4Amoso meeŋ gberge bumo kusoe n shin nɛ kusɔ nɛ baa ŋana e ba bumo so, ŋkpal manɛ so, ŋ ka tre bumo, ekama maŋ shuli ŋko n nu kusɔ nɛ ŋ kaŋɛ na. B kini kewora ma kasonu nna nsaa wɔtɔ a wora asɔ nɛ ŋ kishi.”
5Menyi nɛ menyee ŋana Enyɛnpe Ebɔrɛ nsaa wora mo kasonu na e nu kusɔ nɛ e kaŋɛ. E yɛ: “Ŋkpal men ka bee ji kashenteŋ a sa ma so, menyi gbagba be basa ko kishi menyi nna a maa sha ketu menyi n wora shɛŋ. Baa wora menyi eyurto nna a kaŋɛ le: ‘Men shin nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na e ŋini mbe eleŋgboŋ nseŋ mɔlga menyi, saŋɛ na so anyeeŋ wu fanɛ menyi be ŋgbene fuli menyi.’ Ama bumo gbagba beeŋ ji anishinyɔr!” 6Men nu awɔr nɛ k shi kadegboŋ na nɛ bɔrɛlambu na to a ba! Enyɛnpe Ebɔrɛ na be bedoŋana be kasogberge be awɔr nɛ menyee nu na.
7Men daŋ nu fanɛ eche bee kurge nna pɔɛŋ nsaa nu kakurge be ebesa a? 8Wanɛ e daŋ nu ŋko n wu loŋ ŋ ku so? Kachɛ koŋwule nɛ efuli bee ta a ki efuli nɛ basa wɔ kumo to ŋko epul to nɛ loŋ bee wora? Ama Jerusalɛm bre du fanɛ eche nɛ kakurge ta mo nɛ e kurge kebia epul na to nna. 9Kumo be kaman nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na naŋ kaŋɛ: “Men sa maa fɛ fanɛ meeŋ shin nɛ ma basa be kakurgeachɛ e fo nɛ m maaŋ shin nɛ b tiŋ ŋ kurge bumo.”
10Menyi kikɛ nɛ menyee sha Jerusalɛm be kadegboŋ be asheŋ,
men tu kumo n ji eyur!
Menyi nɛ menyi be ŋgbene jija ŋkpal kumo so na
e tu kumo n ji eyur naniere!
11Ŋkpal manɛ so, kumo be kemaŋkura nɛ kedamaya kikɛ
beeŋ suse menyi alɛ gba
fanɛ kananɛ kebibi bee nya a nyipo mo nio be anyipo na.
12Kusɔ nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ naŋ kaŋɛ nde: “Meeŋ shin nɛ efuli pɔtɛana so be asɔ lela e ba bɔlɔ Jerusalɛm to nɛ k dii dama fanɛ kananɛ lɔr bee bɔlɔ nchu a dii kepla so na. Menyeeŋ baa du fanɛ kebia nɛ mo nio bee nyipo mo nsaa ŋini mo kasha na nna. 13Kananɛ ebinio bee lolo mbe kebia na nɛ ma alɛ gba beeŋ baa lolo menyi ashi Jerusalɛm to. 14Men kaŋ wu le ka bee wora, menyi be ŋgbene beeŋ fuli menyi nɛ men nya eleŋ nɛ alenfia. Aloŋ nɛ menyeeŋ pin fanɛ ma, Enyɛnpe Ebɔrɛ na bee chɛ basa nɛ baa wora ma kasonu na to nna; ma alɛ nsaa shin nɛ ma agbo bee ba n doŋana so.”
15Keni, Enyɛnpe Ebɔrɛ na kɔ edɛ nna a ba. E beeŋ ta mbe gbaŋɛturko nɛ k bee kpa edɛ na m bɔla kawuliwuli so m ba. E nya agbo nna ga a ba nɛ e ba ta edɛ ŋ gberge mo doŋana kusoe. 16Edɛ nɛ tokobi nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na kɔ ba nɛ e ba ji durnya to be basa kikɛ demu nɛ basa damta nɛ baaŋ ji n tɔr na e wu.
17Menyi to be beko bee bela ase nna a yɔ adɔbi to n ya kaa shuŋ efuli pɔtɛana so be agbir cheso. Menyi alɛ bee ji epreku nɛ eshiboe nɛ asɔ damta nɛ a la ekishi n sa menyi na nna. Ma, Enyɛnpe Ebɔrɛ na beeŋ mur menyi ŋkpal loŋ so. 18N nyi asɔ nɛ menyee fɛ nsaa wora kikɛ! Naniere jemanɛ fo nɛ ŋ gama efuli pɔtɛana na be basa nɛ bumo nɛ baa gbar ŋgbar pɔtɛ na abar so nɛ b ba wu ma kemaŋkura, 19nseŋ pin fanɛ ma e naa gberge bumo kusoe.
Ama meeŋ yige bumo be beko nseŋ yɛr bumo efuli pɔtɛana fanɛ Speen nɛ Libiya nɛ Tubal nɛ Griis nɛ nsawule nɛ a wɔ kufɔ kufɔ nɛ b maŋ naŋ nu ma asheŋ ŋko n wu ma keshi nɛ eleŋgboŋ na so. Baaŋ ya bɔ ma kemaŋkura nɛ keshi be kubɔya n sa ndoŋebi. 20Bumo alɛ beeŋ bɛta men kurgepoana ashi efuliana na so fanɛ kakɛ m ba sa Enyɛnpe Ebɔrɛ na. Egbaŋɛ nɛ egbaŋɛturko nɛ ekurma nɛ enyɔma nɛ baaŋ dii m ba ma kebee cheembi so ashi Jerusalɛm to fanɛ kananɛ Israɛlebi bee ta bumo be ayu be esarga ekpa nɛ k daga so ashi ma bɔrɛlambu to na. 21Ma, Enyɛnpe Ebɔrɛ na beeŋ lara bumo be beko nɛ b baa la bɔrɛmatapoana nɛ beko malɛ e baa la bechɛtopo ashi ma bɔrɛlambu to.
22Ade be kaman nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na naaŋ kaŋɛ le: “Kananɛ ebɔrɛso popɔr nɛ kasawule popɔr nɛ meeŋ to na beeŋ bɔla ma eleŋgboŋ so a wɔtɔ mbaanaayɔ na, nɛ menyi alɛ gba be ketre nɛ kaman to ebi beeŋ baa wɔtɔ mbaanaayɔ. 23Kufɔl popɔr be kejigboŋ kikɛ be jemanɛ nɛ kewushiachɛ kikɛ nɛ men gama a shuŋ ma, efuli pɔtɛana so be basa gba beeŋ ba shuŋ ma ashi Jerusalɛm to. 24Kumo be kaman nɛ ma basa e lar kowu n ya wu basa nɛ b lar ma kaman ŋ kilgi a kɔ ma na be kebuniana. Ashushombi nɛ a beeŋ ji bumo na maaŋ wu kikɛ. Edɛ nɛ a beeŋ chɔɔ bumo m mur na malɛ gba maaŋ duŋ kikɛ. Bumo be asheŋ beeŋ keta ekama nɛ e beeŋ wu bumo kenishiso kejija.”