KAWƆL NƐ B SIBƐ N SA

HIBRUWEBI

NA

1

Kananɛ Ebɔrɛ sa anyi mbe kamalga be asheŋ

1Dra na Ebɔrɛ daŋ bɔla anebiana so nna m malga ale damta ashi ekpa damtaana so n sa an nananyɛnana. 2Ama naniere, lalaloge be nchɛ ere bre to mo Pibinyɛn so nɛ e bɔla m malga n sa anyi. Mo Pibinyɛn na so nɛ e to esoso nɛ kasawule kikɛ. Ebi na malɛ nɛ e lara fanɛ mo e naaŋ ba kaa wɔ kusɔ kikɛ. 3Ebi na nɛ Ebɔrɛ be kemaŋkura bɔla mo so n nyaŋɛ n dii efuli fanɛ kefulto na. Mo e la Ebɔrɛ be da be kaduli gbagba chap nsaa ta mbe kamalga nɛ k kɔ eleŋ ga na a kɔ durnya ere to. Mo alɛ ka daŋ kpra basa be alubi ashi bumo to n loge na, e ya chena ebɔrɛso Enyɛnpetale be jisoso nna, ebunyampo be kakpa.

Ebinyɛn na ka chɔ emalaika kikɛ be asheŋ

4Ebinyɛn na malɛ baa chɔ emalaika kikɛ nna fanɛ kananɛ ketre nɛ Ebɔrɛ sa mo na malɛ gba chɔ bumo be atreana na.

5Ŋkpal manɛ so, malaika mo malɛ nɛ Ebɔrɛ daŋ kaŋɛ le:

“M Pibinyɛn e la fo. Kabre ŋ ki fo Tuto”?

Ŋko kede be kaman, malaika mo malɛ nɛ Ebɔrɛ daŋ kaŋɛ fanɛ:

“Meeŋ baa la mo Tuto nɛ mo alɛ gba e baa la m Pibinyɛn”?

6Ade be kaman, Ebɔrɛ ka daa sha kebar mo Pibinyɛn juŋkparso na durnya to na, le nɛ e daŋ kaŋɛ:

“A daga fanɛ Ebɔrɛ be emalaika kikɛ ka bunyaŋ mo.”

7Le nɛ mo alɛ naŋ malga mbe emalaika koŋwule na be asheŋ ŋ kaŋɛ:

“Ma, Ebɔrɛ bee shin nɛ ma emalaika bee wora fanɛ afu nna

nɛ ma anya malɛ bee wora fanɛ edɛ

a chɔɔ wuloŋwuloŋ.”

8Ama Ebinyɛn na bre be asheŋ, le nɛ Ebɔrɛ kaŋɛ:

“O Ebɔrɛ, fo kuwura beeŋ baa wɔtɔ mbaanaayɔ.

Kashenteŋ malɛ nɛ feeŋ baa kɔ a ji kuwura fo basa so

ashi fo kuwura na to.

9Fo sha asheŋ nɛ a bɔla ekpa Ebɔrɛ be anishito nseŋ kishi alubisheŋ,

amoso nɛ Ebɔrɛ, fo Ebɔrɛ na lara fo nseŋ ta fo ŋ ki ejuŋkparpo na.

Kagbenefuliso be ŋku nɛ e ta ŋ gbiti fo

m bunyaŋ fo a chɔ fo braana.”

10Ebɔrɛ koŋwule na e naŋ kaŋɛ fanɛ:

“Faraŋko na fo, Enyɛnpe na e to kasawule

nseŋ ta fo gbagba be enɔana n wora esoso.

11Kachako esa maaŋ naŋ wu amo kikɛ, ama fo alɛ beeŋ ka a wɔtɔ.

Amo kikɛ beeŋ ki adra fanɛ asɔbuuso na.

12Feeŋ bɔɔ amo to fanɛ piŋi na nɛ a chɛrga fanɛ asɔbuuso.

Ama fo alɛ maa chɛrga kikɛ, fo alɛ maa bel kikɛ.”

13To, nɛ malaika mo malɛ nɛ Ebɔrɛ daŋ kaŋɛ le:

“Ba chena ma jisoso nfe

hale nɛ n ya ta fo doŋana nɛ b ba gbir fo kumuli”?

14To, kananɛ emalaika be asheŋ du Ebɔrɛ be anishito nna na. Bumo kikɛ la ayoyu nna a shuŋ Ebɔrɛ nɛ e bee shuŋi bumo nɛ baa chɛ bumo nɛ baaŋ nya kumɔlga na to.

2

Kumɔlgagboŋ na be asheŋ

1Amoso, a daga fanɛ an ka bugi asoe to nɛnɛ n nu asɔ, nɛ an nu na, saŋɛ na so, an maaŋ firgi n foe ekpa n choŋ. 2Baru mo nɛ k daŋ bɔla emalaika so m ba na daa la kashenteŋ nna, ŋkpal manɛ so, ekama nɛ e daa maŋ bɛ bumo so ŋko n nu n sa loŋ be kubɔya na, amodoŋwura daa nya kumo be kasogberge nɛ k daga mo nna. 3To, nɛ an baŋ kplaŋ le be kumɔlga gboŋgboŋi ere so, nuso nɛ anyeeŋ wora ŋ gelge kasogberge? Enyɛnpe gbagba e daŋ fara m bɔ kumɔlga na be kubɔya n sa basa, nɛ bumo nɛ b daŋ nu kumo mo kutɔ na malɛ ŋini anyi fanɛ k la kashenteŋ nna. 4Kumo alɛ be buushi, Ebɔrɛ gba bee bɔla etɔɔnɛsheŋ nɛ emamachisheŋ nɛ Ebɔrɛ be eleŋ be nnaŋ to be aworbi to nɛ Kiyoyu Cheeŋ na be ŋkɛana nɛ e bee chige to a sa basa ashi mo gbagba be keparso na to a ji shɛda fanɛ kumɔlga na la kashenteŋ nna.

Yesu ka ki fanɛ dimɛdi be asheŋ

5Ebɔrɛ malɛ maŋ ta durnya nɛ k beeŋ ba kachako so nɛ anyeeŋ malga kumo be asheŋ ere m bɔɔ emalaika enɔ. 6Ama esa ko malga kesheŋ ere abɔrɛsibɛ na to be kakpa ko fanɛ:

“Manɛ e baa la dimɛdi nɛ mbe asheŋ wɔ fo Ebɔrɛ be kagbene to ere,

ŋko manɛ e baa la dimɛdi be kusɔ kurgeso

nɛ fo Ebɔrɛ bee keni mo so ere?

7Ŋkpal manɛ so, saŋɛ gbrɛbi ko fo daŋ shin nɛ emalaika daa chɔ mo nna.

Keni, fo ta kemaŋkura nɛ bunyaŋ m buu mo fanɛ kuwura na,

8nseŋ ta kusɔ kikɛ m bɔɔ mo enɔ.”

Kekaŋɛ fanɛ Ebɔrɛ ta kusɔ kikɛ m bɔɔ mo enɔ ere bee ŋini fanɛ shɛŋ shɛŋ maŋ ti asɔ na so. Naniere bre, anyi maŋ naa wu kusɔ kama ka bee nu a sa mo. 9Ama Yesu bre, an wu b ka ta kemaŋkura nɛ bunyaŋ m buu mo fanɛ kuwura. Ama saŋɛ gbrɛbi ko Ebɔrɛ daŋ shin nɛ emalaika daa chɔ mo nna ŋkpal luwu be awurfoŋ nɛ e ji na so, saŋɛ na so, e beeŋ wu n sa basa kikɛ ŋkpal Ebɔrɛ be kakɛ so.

10Kumo alɛ baŋ fuli nna a dese fanɛ Ebɔrɛ nɛ asɔ kikɛ wɔtɔ ŋkpal mo so nseŋ naa wɔtɔ a sa mo na e shin nɛ Yesu bɔla awurfoŋ to ŋ ki esa cheembi, saŋɛ na so emo nɛ e yɛr bumo kumɔlga to na beeŋ bar basa damta nɛ b ba tu mo a ji mbe kemaŋkura be ebel na be ako. 11Basa nɛ b lara nɛ b ki Ebɔrɛ be basa na nɛ bumo be elarapo Yesu kikɛ shi kanaŋ koŋwule to nna. Amoso nɛ ketre bumo mo niopibiana maa wora mo anishinyɔr na. 12Loŋ malɛ so e shin nɛ e kaŋɛ fanɛ:

“Ebɔrɛ, meeŋ malga fo asheŋ n sa n niopibiana,

nseŋ di fo epaŋ ashi nshɛr to ebi na kikɛ be anishito.”

13Mo koŋwule na e kaŋɛ le:

“Meeŋ yirda mo.”

Kumo be kaman nɛ e naŋ kaŋɛ le:

“Ma nɛ basa nɛ Ebɔrɛ ta m bɔɔ ma enɔ na kikɛ nde.”

14Kumo alɛ ŋkpal basa na ka kɔ dimɛdi be eyur nɛ ŋklaŋ na so mo gbagba sɔ bumo be kapɔr koŋwule na nna, saŋɛ na so e beeŋ bɔla luwu to m mur esa nɛ e kɔ luwu be eleŋ na. Mo e la Setani na. 15Saŋɛ na malɛ so, e beeŋ sɔ basa nɛ b la luwu be kenya be anya ashi bumo be kebiato na kikɛ n yige. 16Ŋkpal manɛ so, k baŋ fuli nna geeŋ fanɛ mannɛ emalaika nɛ e bee chɛ to, Eebraham mo nanabiana nɛ e bee chɛ to. 17Ŋkpal le malɛ so, a daga fanɛ mo gbagba e ki fanɛ mo niopibiana ashi ekpa kama so, saŋɛ na so, e beeŋ baa la bumo be kuwɔrwupo be bɔrɛmatapo nɛ basa beeŋ tiŋ n yirda ashi Ebɔrɛ be anishito. Nɛ mo alɛ wora loŋ, basa beeŋ nya bumo be alubi be ketampaŋ bumo. 18To, naniere, ŋkpal mo gbagba ka luri kechɔŋkeni to n lar nseŋ ji amo be awurfoŋ na so, e beeŋ tiŋ n chɛ bumo nɛ baa luri kechɔŋkeni to na to.

3

Yesu ka chɔ anebi Mosis be asheŋ

1Amoso, n niopibi larasoana nɛ men la bumo nɛ Ebɔrɛ tre a yɔ ebɔrɛso na, men ta menyi be anishi n yuu Yesu nɛ e la anyi be yirda ere be eshuŋipo nɛ bɔrɛmatapo nimuso na so ŋ keni kananɛ e du. 2E daa maŋ lar esa nɛ e shuŋi mo na kaman fanɛ kananɛ anebi Mosis daŋ bugi kagbene n shuŋ Ebɔrɛ be kowu to ebi kikɛ na. 3Ama Yesu e chɔ anebi Mosis bunyaŋ ga fanɛ kananɛ ebupɔrpo chɔ ebu na gbagba bunyaŋ na. 4Ŋkpal manɛ so, esa e naa pɔr ebu fanɛ kananɛ Ebɔrɛ malɛ bee pɔr kusɔ kikɛ nyam na. 5Kashenteŋ nna fanɛ anebi Mosis ka daa maŋ lar Ebɔrɛ kaman fanɛ kayɛrbi ashi Ebɔrɛ be kowu to ebi kikɛ to nseŋ daa ji asheŋ nɛ a beeŋ wora kachako so be shɛda na. 6Ama Kristo bre bugi kagbene nna fanɛ Ebɔrɛ Pibinyɛn a keni Ebɔrɛ be kowu to ebi so. Nɛ anyi alɛ baa kɔ anyi be kenyɛn na nɛ tama nɛ anyee puchi kumo so na to kpakpa, kumo ere an la Ebɔrɛ na be kowu to ebi nna na.

Kenambɛta kaman be asheŋ

7To, loŋ malɛ nɛ Kiyoyu Cheeŋ na bee kaŋɛ na fanɛ:

“Men baŋ nu Ebɔrɛ be ebɔl kabre,

8men sa maŋ wora menyi be ŋgbene kpakpa fanɛ kananɛ b daŋ koso a kɔ Ebɔrɛ be eleŋ na.

Kumo be jemanɛ na e daa la kiyi to be kechɔŋkeni be saŋɛ na.

9Ebɔrɛ yɛ: Ndoŋ nɛ men nananyɛnana daŋ chɔ ma ŋ keni nseŋ daŋ wora ma ŋ keni na. Ama bumo alɛ daŋ wu kusɔ nɛ ma Ebɔrɛ daŋ wora nfɛ adena na kikɛ to.

10Amoso nɛ n daŋ nya agbo n wɔtɔ bumo saŋɛ na ebi

nseŋ kaŋɛ le na fanɛ: ‘Saŋɛ na kikɛ bumo be ŋgbene bee foe ekpa nna

nɛ b maa pin ma ekpaana be asheŋ.’

11Amoso, n daŋ ta agbo nna m bɔ ŋ kaŋɛ fanɛ:

‘B maaŋ luri ma kewushi na to kikɛ.’ ”

12Ŋ kurgepoana, men baa da so nɛ menyi to be ekama e sa maa kɔ kagbene mo nɛ k lubi nɛ kumo nɛ k maŋ yirda nɛ e sa maŋ shin nɛ amodoŋwura e foe Ebɔrɛ nɛ e wɔ ŋkpa to na be ekpa na so. 13Nɛ saŋɛ baa wɔtɔ nɛ baa tre kabre be saŋɛ, men baa leŋ abar to, saŋɛ na so, alubi be kafulesheŋ kama maaŋ shin nɛ menyi be ekama be kagbene e ki kpakpa. 14Ŋkpal manɛ so, nɛ an baa kɔ anyi be sososo be tama na to kpakpa n ya fo ekar, kumo ere anyi nɛ Kristo e kɔ kachige koŋwule. 15Kumo alɛ nɛ men teŋ nu na fanɛ:

“Men baŋ nu Ebɔrɛ be ebɔl kabre,

men sa maŋ wora menyi be ŋgbene kpakpa

fanɛ kananɛ b daŋ koso saŋko

a kɔ Ebɔrɛ be eleŋ na.”

16To, nɛ basa mo e koso a kɔ mbe eleŋ na? Mannɛ basa nɛ anebi Mosis daŋ juŋkpar n lar Ijipt be efuli so na e daa la a? 17Nɛ basa mo nɛ e daŋ nya agbo n wɔtɔ nfɛ adena kikɛ na? Mannɛ bumo nɛ b daŋ wora alubi kiyi to nɛ bumo be eyurana daŋ shir ndoŋ na a? 18To, nɛ basa mo nɛ Ebɔrɛ daŋ bɔ ŋ kaŋɛ fanɛ b maaŋ luri mbe kewushi na to na? Mannɛ bumo nɛ b daa maŋ nu n sa Ebɔrɛ na a? 19To, an wu fanɛ b ka daa maŋ tiŋ n luri Ebɔrɛ be kewushi na to na yirda nɛ b daa maŋ kɔ so.

4

Kewushiachɛ nɛ Ebɔrɛ be basa kɔ be asheŋ

1Amoso, ŋkpal Ebɔrɛ be kewushi na to be keluri be kɔnɔ naseso na ka kraa dese so, men shin nɛ an baa da so nɛ kumo be saŋɛ kaŋ fo, b maaŋ wu anyi be ekama ka paŋ keluri kumo to. 2Ŋkpal manɛ so, kananɛ baru lela na daŋ ba anyi to nɛ an nu kumo na gbagba na nɛ bumo alɛ gba daŋ nya kumo. Ama kumo alɛ daa maŋ wora bumo shɛŋ, ŋkpal manɛ so, b ka daŋ nu kumo na, b daa maŋ ta yirda n sɔ kumo. 3To, naniere anyi nɛ an yirda ere e naa luri Ebɔrɛ be kewushi na to na. Loŋ malɛ nɛ Ebɔrɛ kaŋɛ na fanɛ:

“N daŋ nya agbo nna nseŋ bɔ ŋ kaŋɛ fanɛ:

‘B maaŋ luri ma kewushi na to kikɛ.’ ”

Ama baŋ yili saŋɛ nɛ e to durnya na kikɛ m ba fo kabre mbe kushuŋ loge. 4Ŋkpal manɛ so, loŋ nɛ e malga kakpa ko ŋ kaŋɛ kachɛ shunusopo na be asheŋ fanɛ: “Ndoŋ nna nɛ Ebɔrɛ wushi kachɛ shunusopo na ashi mbe ashuŋ na kikɛ to nyam.” 5Kumo alɛ nɛ e naŋ kaŋɛ nfe na fanɛ: “B maaŋ luri ma kewushi na to.” 6Bumo nɛ b daŋ fara n nu baru lela na daa maŋ luri kewushi na to ŋkpal b ka daa maŋ kɔ kasonu so, ama basa ko kraa wɔtɔ nɛ b nya kewushi na to n luri. 7Amoso, e naŋ yili kachako n tre kumo kabre. Kumo be kaman pɔɛŋ nɛ e naŋ ba bɔla Ewura Deevid so ŋ kaŋɛ kesheŋ nɛ an teŋ kraŋ fanɛ:

“Kabre nɛ men baŋ nu Ebɔrɛ be ebɔl,

men sa maŋ wora menyi be amu kpakpa na.”

8Kede e naa ŋini fanɛ nɛ Joshuwa daŋ shin nɛ b luri kewushi na to nna, Ebɔrɛ daa maaŋ naŋ malga kachako malɛ be asheŋ. 9Amoso, k bee ŋini fanɛ kewushi ko nɛ kachɛ shunusopo peya na kraa jo Ebɔrɛ be basa nna na. 10Ŋkpal manɛ so, esa kama nɛ e luri Ebɔrɛ be kewushi to bee wushi ashi mo gbagba be ashuŋ to fanɛ kananɛ Ebɔrɛ daŋ wushi ashi mbe ashuŋ to na.

11Amoso, men shin nɛ an wora ania ga n luri kewushi na to nɛ esa kama maaŋ ta kasomaanu m bɛ bedarapo na be aya so n foe ekpa.

12Ŋkpal manɛ so, Ebɔrɛ be kamalga na kɔ ŋkpa nɛ eleŋ nna a ji a chɔ tokobi jinnɔnyɔ. K bee tiŋ a ku a barga nfɛra nɛ kiyoyu to nseŋ naa tiŋ a barga awibichɛkpa nɛ nfɔ to, ŋ gbrɛ a tiŋ a ji basa be nfɛra to be asɔ shaso nɛ bumo be ŋgbene to be nfɛra fɛsoana demu. 13Kusɔ toso kikɛ maŋ wɔtɔ a ŋana Ebɔrɛ so. Kusɔ kikɛ nyam dii efuli nna n dese mbe anishito, mo alɛ nɛ anyi kikɛ beeŋ yili mbe anishito ŋ kaŋɛ mo ashuŋ nɛ an wora kikɛ nɛ kusɔ nɛ k ba nɛ an wora amo.

Yesu ka la bɔrɛmatapo nimuso be asheŋ

14An ka kɔ bɔrɛmatapo nimuso nɛ baa tre mo Yesu, Ebɔrɛ Pibinyɛn, nɛ e yɔ Ebɔrɛ gbagba be anishito na so, men shin nɛ an baa kɔ anyi be yirda nɛ anyee ji kumo be shɛda na be asheŋ to kpakpa. 15Ŋkpal manɛ so, mannɛ fanɛ anyi be bɔrɛmatapo nimuso na la esa nɛ e maa wu anyi be asheŋ gbenso kuwɔr nna, ama e la esa nɛ e luri kechɔŋkeni kama to nna n lar fanɛ kananɛ anyi alɛ gba bee luri amo to na. Ama mo ere maŋ wora kulubi kikɛ. 16Amoso, naniere, men shin nɛ an nya kagbene m ba Ebɔrɛ na be kuwurputiakpa, kakpa nɛ kuwɔr be kakɛ wɔ na. Ndoŋ nɛ Ebɔrɛ beeŋ wu anyi kuwɔr nɛ an nya kuwɔr be kakɛ mo nɛ k beeŋ chɛ anyi to saŋɛ nɛ k daga na.

5

Yesu ka la kuwɔrwupo be bɔrɛmatapo nimuso be asheŋ

1Bɔrɛmatapo nimuso kikɛ, mo braana edimɛdi to nɛ baa lara mo nɛ e bee yili bumo be katelamu to a shuŋ Ebɔrɛ nsaa bar Ebɔrɛ ŋkɛana nɛ esarga ŋkpal alubiana so. 2Ŋkpal asheŋ ka bee gben mo alɛ gba ashi ekpa damtaana to so e nyi kananɛ e beeŋ ta kanyiti a keni bumo nɛ b maŋ nyi nɛ basa mo nɛ baa foe na so. 3Ŋkpal loŋ so Ebɔrɛ nase kumo nna fanɛ e lara sarga. Mannɛ ŋkpal basa pɔtɛ be alubi nawule so, ama ŋkpal mo alɛ gbagba peya gba so. 4Esa kama maaŋ tiŋ n ta le be bunyaŋ be kushuŋ ere n sa mo gbagba be kumu. Ebɔrɛ nawule e naaŋ tre esa n ta loŋ be kushuŋ m bɔɔ mo enɔ fanɛ kananɛ e daŋ tre Ɛɛrɔn na nɛ e daŋ juŋkpar ŋ ki bɔrɛmatapo nimuso na. 5To, loŋ nɛ Kristo gba daa maŋ ta bɔrɛmatapo nimuso be keki na be bunyaŋ n sa mbe kumu. Ebɔrɛ nɛ e daŋ kaŋɛ mo fanɛ:

“M Pibinyɛn e la fo, amoso,

kabre ŋ ki fo Tuto”

6Kumo be kaman nɛ e naŋ kaŋɛ kakpa ko fanɛ:

“Feeŋ baa la bɔrɛmatapo

nsaa wɔtɔ mbaanaayɔ fanɛ bɔrɛmatapo

nɛ e shi Mɛlkizedɛk be kanaŋ to.”

7Yesu ka daa wɔ ŋkpa to durnya ere to na e daa ta kushu nɛ anishichubi nna a wɔ kabɔrɛkule to nseŋ daa kaŋɛ Ebɔrɛ nɛ e daa beeŋ tiŋ m mɔlga mo ashi luwu to na mbe asheŋ tirso. Ebɔrɛ malɛ daŋ nu mbe kekule na ŋkpal mbe kabɔrɛŋana so. 8Kashenteŋto mo e daa la Ebinyɛn na, ama e daŋ bɔla mbe tɔrɔ to nna ŋ koya kusɔ nɛ k la kasonu. 9Ebɔrɛ malɛ ka baŋ shin nɛ e ki cheembi n loge so, mo so nɛ ekama nɛ e bee nu a sa mo beeŋ bɔla n nya kumɔlga nɛ k maŋ kɔ ekar na. 10Nɛ Ebɔrɛ malɛ ta mo ŋ ki bɔrɛmatapo nimuso ashi Mɛlkizedɛk be ekpa so.

Kebaade kefoe ekpa so be asheŋ

11Le be demu ere to an kɔ asɔ damta nɛ an malga, ama kekaŋɛ menyi asheŋ na nɛ men pin amo to du kpakpa nna ŋkpal men ka maŋ naa pin asheŋ na to manaŋ manaŋ na so. 12A daŋ daga fanɛ men baa la beŋinipo naniere, ama hale mbre she esa e naaŋ laŋɛ ŋ ŋini menyi kashenteŋ be abɔrɛsheŋ be sososo na, men maa pin to. A daŋ daga fanɛ men baa tiŋ a ji ajibi gbɛgbɛso naniere, ama kenyipo nɛ menyi alɛ kraa nuu na. 13Esa kama malɛ nɛ e kraa nuu kenyipo kraa la kebibi nna na, e maŋ naŋ pin Ebɔrɛ be anishito be alelasheŋ be keŋini to. 14Ama ajibi gbɛgbɛso bre la basa kpar nɛ bumo gbagba koya nsaa nyi kelela nɛ kulubi to na peya nna.

6

1Amoso, men shin nɛ an baa yige sososo be asheŋ nɛ a bee kute Kristo na to nseŋ yɔ anishito n ya luri kenimufɛra be kebaawɔtɔ to. A maŋ naŋ daga an ka naŋ fara sososo be keŋiniana na a ŋini fanɛ an ka naa tɔl kelar aworbi nɛ a maŋ kɔ tɔnɔ Ebɔrɛ be anishito na to kikɛ. 2A maŋ daga fanɛ an naa ŋini keyirda Ebɔrɛ be asheŋ ŋko n naa ŋini menyi kabɔrɛbɛrana be keŋini nɛ enɔana be kebaata a deŋi basa so ŋko basa be ketiŋi luwu to be asheŋ nɛ demuji be kasogberge nɛ k maŋ kɔ ekar na be asheŋ kuraa. 3Men shin nɛ an baa yɔ anishito. Ebɔrɛ malɛ shuli, loŋ nɛ anyeeŋ baa wora.

4Ama basa nɛ b daŋ bar kefulto na to nɛ b ba ji ebɔrɛso be kakɛ na be ebel ŋ keni na nseŋ nya bumo be kachige ashi Kiyoyu Cheeŋ na to pɔɛŋ nseŋ foe ekpa na bre be kenaŋ bɛta m ba Ebɔrɛ kutɔ maaŋ tiŋ n wora kikɛ. 5B tea nyi kananɛ Ebɔrɛ be kamalga na walɛ n sa bumo nsaa nyi Ebɔrɛ be jemanɛ nɛ k bee ba na be eleŋ be asheŋ. 6Ade malɛ kikɛ nɛ b nyi nseŋ foe ekpa na. Amoso, kenaŋ bɛta bumo m ba kelar bumo be alubi to maaŋ tiŋ n wora, ŋkpal manɛ so, bumo ere naa gbir Ebɔrɛ Pibinyɛn na nna a mata kedibi largato na so nna na n naa ŋaba mo basa kikɛ be anishito.

7Ŋkpal manɛ so, kasawule kama nɛ k bee nu bɔrɛchu nɛ a bee kaa tɔr kumo so nsaa sɔr asɔrso nɛ a daga a sa basa nɛ b duu asɔ kumo so na bee nya Ebɔrɛ be nɛfa nna. 8Ama kasawule kama nɛ k bee kɔr ewidibiana nɛ ajinjɛ nawule la kasawule jiga nna, nɛ kumo alɛ maŋ de so, k beeŋ nya kɔnɔso nɛ kumo be kaman b chɔɔ kumo edɛ.

9Ŋ kurgepo shasoana, kashenteŋ nna nɛ anyee kaŋɛ le be asheŋ ere, ama menyi ere, an kɔ yirda fanɛ asheŋ lela wɔ menyi to. 10Ebɔrɛ maŋ la esa nɛ e maa wora asheŋ nɛ amo be ekpa so nna nɛ e teŋ menyi be kushuŋ na so nseŋ naŋ teŋ kechɛto nɛ men kpal kasha mo nɛ men kɔ a sha mo na so n chɛ mbe basa to nseŋ kraa chɛ bumo to na so. 11To, loŋ gbagba na nɛ anyee sha fanɛ menyi be ekama e baa kraa pere kenishi a du n ya fo ekar na, saŋɛ na so, asɔ nɛ menyee tama na beeŋ bɔla ekpa. 12Anyi maa sha fanɛ men ki betɔlpo, ama anyee sha fanɛ men baa kute bumo nɛ b ta yirda nɛ kanyiti n nya kusɔ nɛ Ebɔrɛ nase kɔnɔ ŋ kaŋɛ fanɛ e beeŋ sa na to.

Ebɔrɛ be kɔnɔ naseso nɛ k maa chɛrga na be asheŋ

13Ebɔrɛ ka daŋ nase kɔnɔ n sa Eebraham na e daŋ bɔ mo gbagba be kumu nna fanɛ e beeŋ wora kusɔ nɛ e daŋ nase na, ŋkpal manɛ so, esa kikɛ daa maŋ naa wɔtɔ a chɔ mo nɛ e bɔ n ti amodoŋwura be ketre. 14Le nɛ e daŋ kaŋɛ Eebraham: “Kashenteŋ nɛ mee ji fo na fanɛ meeŋ nɛfa fo n sa fo kaman to ebi damta.” 15Ndoŋ nna nɛ Eebraham ji kanyiti loŋ n ya nya kusɔ nɛ Ebɔrɛ yɛ e beeŋ wora na. 16Nɛ basa baa bɔ ntaŋ, esa nɛ e chɔ bumo be ketre nɛ baa kaa ti a bɔ ntaŋ na a ji kashenteŋ a mɔ emɔrɔ kama nɛ k wɔ bumo be nfɛra to. 17Ebɔrɛ daa sha keŋini basa nɛ baaŋ nya kusɔ nɛ e nase kɔnɔ ŋ kaŋɛ fanɛ e beeŋ wora na fanɛ e maaŋ chɛrga mbe kɔnɔ naseso na kikɛ, amoso nɛ e bɔ ntaŋ n sa bumo na. 18Naniere an nya asɔ anyɔ nɛ a maaŋ tiŋ n chɛrga, ŋkpal manɛ so, Ebɔrɛ maaŋ tiŋ ŋ ku efɛ kikɛ. Asɔ anyɔ na so nɛ anyi nɛ an shuli m mata Ebɔrɛ na beeŋ nya kagbene a kɔ kumɔlga be tama nɛ k wɔ anishito na to kpakpa. 19Le be tama ere e shin nɛ anyi be yirda nɛ k wɔ anyi be ŋgbene to na bee wora eleŋ nɛnɛ a yili fanɛ kananɛ baa chɛ ekuloŋ a muni na a jo saŋɛ nɛ anyeeŋ nya n luri acheembiana to be kakpa cheembi to na. 20Ndoŋ nɛ Kristo kpal anyi so n juŋkpar anyi n ya kaa wɔ na. Mo koŋwule na e ki bɔrɛmatapo nimuso ashi Mɛlkizedɛk be ekpa so.

7

Bɔrɛmatapo Mɛlkizedɛk be asheŋ

1Mɛlkizedɛk nɛ anyee malga mbe asheŋ ere daa la Seelɛm be ewura nna nseŋ daŋ naa la Enyɛnpetale Ebɔrɛ be bɔrɛmatapo. Kachako Eebraham ya mɔ bewura ko ashi kena to nseŋ bɛta a yɔ epe nɛ Mɛlkizedɛk ya tu mo ekpa to nseŋ nɛfa mo. 2Ndoŋ nna nɛ Eebraham sa Mɛlkizedɛk kusɔ kama nɛ e daŋ nya na be kudukudusopo. Kusɔ nɛ k juŋkpar Mɛlkizedɛk be asheŋ to e la fanɛ mbe ketre be kifito e la Ebɔrɛ be anishito be alelasheŋ be ewura. Kede malɛ be kaman Seelɛm be ewura e la mo, kumo e la fanɛ kagbenewushi be ewura. 3Esa maŋ nyi mo nio nɛ mo tuto be asheŋ ŋko mbe kanaŋ to be asheŋ. Esa malɛ maŋ naa nyi mbe kakurgeachɛ be jemanɛ ŋko saŋɛ mo nɛ e wu. E du fanɛ Ebɔrɛ Pibinyɛn nna a la bɔrɛmatapo mo nɛ e wɔtɔ mbaanaayɔ.

4Nɛ fo keni to feeŋ pin fanɛ Mɛlkizedɛk daa la esagboŋ nna pasaa, ŋkpal manɛ so, an nananyɛn Eebraham gba daŋ sa mo mbe kena to be kanya kikɛ be kudukudusopo nna. 5Anebi Mosis be mbra na malɛ e daŋ kaŋɛ fanɛ a daga fanɛ Livai be kanaŋ to ebi nɛ b ki bɔrɛmatapoana na e baa sɔ bumo peebi Israɛlebi kudukudusopo ŋkeshin nɛ bumo alɛ gba la Eebraham mo nanabiana nna. 6Mɛlkizedɛk daa maŋ shi Livai be kanaŋ to, ama mo alɛ daŋ sɔ asɔ be kudukudusopo ashi Eebraham kutɔ nseŋ nɛfa mo Eebraham koŋwule nɛ Ebɔrɛ ta mbe nnɔ naseso n sa na. 7Ekama malɛ baa nyi geeŋ fanɛ esa nɛ e bee nɛfa mo barkasa e chɔ emo nɛ e bee nya nɛfa na ŋko? 8Nɛ fo keni to feeŋ wu fanɛ bɔrɛmatapoana na bre be kaplɛa so, basa nɛ baa wu e naa sɔ kudukudusopo na, ama Mɛlkizedɛk bre, esa nɛ abɔrɛsibɛ bee kaŋɛ fanɛ e wɔ ŋkpa to na e daŋ sɔ kudukudusopo na. 9Amoso, esa beeŋ tiŋ ŋ kaŋɛ fanɛ Livai nɛ e bee sɔ kudukudusopo na gba bɔla Eebraham so nna ŋ ka mbe kudukudusopo nna na. 10Ŋkpal manɛ so, saŋɛ nɛ Eebraham tu Mɛlkizedɛk na nɛ b maŋ naŋ kurge Livai, amoso, anyi alɛ beeŋ tiŋ ŋ kaŋɛ fanɛ saŋɛ na so nɛ Livai kraa wɔ mo nananyɛn Eebraham na to.

Kananɛ Yesu nɛ Mɛlkizedɛk duli abar be asheŋ

11Nɛ fanɛ esa daŋ baŋ tiŋ m bɔla Livai be kanaŋ to be bɔrɛmatapoana na be ekpa so nna n nya kebaawɔtɔ cheembi loŋ malɛ be ekpa so nɛ Ebɔrɛ daŋ ta mbra na n sa basa, a ji nuso nna nɛ a daŋ naŋ daga fanɛ bɔrɛmatapo pɔtɛ ka naŋ ba kaa du fanɛ Mɛlkizedɛk be ekpa so, mannɛ bɔrɛmatapo nimuso Ɛɛrɔn be ekpa so? 12Ŋkpal manɛ so, nɛ b baŋ chɛrga bɔrɛmatapoana na be keji ekpa, kumo ere, a daga b ka chɛrga mbra na gba. 13Esa nɛ asheŋ ere bee ji mbe asheŋ ere malɛ shi kanaŋ pɔtɛ to nna, esa kama maŋ naŋ lar kanaŋ na to n shuŋ bɔrɛsure na akpa kikɛ. 14Ŋkpal manɛ so, k baŋ fuli nna fanɛ Juda be kanaŋ to nɛ an Nyɛnpe na lar. Mosis malɛ maŋ malga shɛŋ ŋ kaŋɛ fanɛ kanaŋ na ti bɔrɛmatapoana na so.

15Kusɔ nɛ an naa kaŋɛ ere malɛ gba e naa bugi ashuŋ na to nɛnɛ gba kuraa fanɛ bɔrɛmatapo popɔr ko malɛ fanɛ Mɛlkizedɛk naŋ lar. 16Mo ere, mannɛ dimɛdi be ekpaana so nɛ e bɔla ŋ ki bɔrɛmatapo, ŋkpa nɛ esa maaŋ tiŋ n jija so nɛ e bɔla ŋ ki. 17Ŋkpal manɛ so, abɔrɛsibɛ na bee kaŋɛ fanɛ Ebɔrɛ kaŋɛ Yesu fanɛ: “Feeŋ baa la bɔrɛmatapo mbaanaayɔ Mɛlkizedɛk be ekpa so.” 18Amoso, kesheŋ naseso dra na maŋ naa wɔ asheŋ to nna na, ŋkpal manɛ so, k daa maŋ kɔ eleŋ, kumo alɛ maŋ naa kɔ tɔnɔ. 19Ŋkpal manɛ so, Mosis be mbra na daa maŋ tiŋ n ta shɛŋ ŋ ki cheembi. Ama naniere tama popɔr naŋ ba nɛ an bɔla kumo so n firgi n taga Ebɔrɛ to.

20Kumo be kaman Ebɔrɛ be ntaŋ gba wɔtɔ, ama bumo na bre ka ki bɔrɛmatapoana, ntaŋ kama daa maŋ wɔ loŋ be asheŋ to. 21Ama Yesu bre, ntaŋ so nɛ e daŋ bɔla ŋ ki bɔrɛmatapo saŋɛ nɛ Ebɔrɛ daŋ kaŋɛ fanɛ: “Ma, Enyɛnpe bɔ ntaŋ, ma alɛ maaŋ chɛrga ma nfɛra fanɛ feeŋ baa la bɔrɛmatapo mbaanaayɔ na.” 22Le be ntaŋ ere malɛ e naa ta Yesu a ki esa nɛ e yili anyi be katelamu to a sa kɔnɔ naseso mo nɛ k bɔ kedra na.

23Kusɔ nɛ k daŋ naŋ ti so malɛ nde fanɛ bɔrɛmatapoana nɛ b daa wɔtɔ na daa shi nna, ŋkpal manɛ so, b daa wu a wu nna nsaa ka bumo be kushuŋ na. 24Ama Yesu bre wɔtɔ nna mbaanaayɔ, amoso, esa kikɛ maŋ naa sɔ mo so ashi kabɔrɛmata be kushuŋ na to. 25Amoso, e beeŋ tiŋ m mɔlga basa nɛ baa bɔla mo so a yɔ Ebɔrɛ kutɔ naniere nɛ saŋkama, ashi bumo be alubi to, ŋkpal manɛ so, saŋkikɛ e wɔtɔ nna a kule Ebɔrɛ a sa anyi.

26Amoso, mo e la bɔrɛmatapo nimuso nɛ e beeŋ tiŋ ŋ keni anyi be asheŋ to nɛnɛ n sa anyi. Mo e du cheembi nɛ shɛŋ maŋ gbiti mo, kulubi kama malɛ maŋ wɔ mo to. Ebɔrɛ lara mo nna nɛ e maŋ wɔ alubiworapoana to nseŋ maŋ mo so n yɔ esoso a chɔ awɔlpa so. 27Mo alɛ maŋ du fanɛ bɔrɛmatapo nimusoana nɛ b daa wɔtɔ a lara esarga kachɛ kama ŋkpal bumo gbagba be alubi so pɔɛŋ nseŋ daa lara esarga ŋkpal basa pɔtɛ malɛ be alubi so na. Mo ere, sarga koŋwule kpeiŋ nɛ e baŋ lara n sa basa kikɛ saŋɛ nɛ e daŋ ta mbe kumu n sa fanɛ sarga na. 28Basa nɛ asheŋ ere gben bumo nɛ mbra na bre daa lara nɛ baa ki bɔrɛmatapo nimusoana. Ebɔrɛ be ntaŋ nɛ k bɛ mbra na so m ba na bre lara Ebinyɛn nɛ e ki cheembi mbaanaayɔ na nna.

8

Yesu ka la anyi be bɔrɛmatapo nimuso be asheŋ

1Kusɔ nɛ anyee malga ere kikɛ nde fanɛ an kɔ bɔrɛmatapo nimuso mo nɛ e chena Ebɔrɛ be jisoso ashi mbe kemaŋkuragboŋ be kuwurputi ase ebɔrɛso. 2Mo koŋwule na e naa shuŋ mbe kabɔrɛmata be kushuŋ ashi mboŋ cheembiana to be kakpa cheembi to na, ndoŋ e la kashenteŋ be wajɛlambu nɛ Enyɛnpe gbagba yuu na. Mannɛ nyiŋgbasa gbagba e ta enɔ n wora kumo.

3Bɔrɛmatapo nimuso kikɛ, baa lara mo nna nɛ e baa ta ŋkɛana a bar Ebɔrɛ nsaa lara esarga Ebɔrɛ be anishito. Amoso, k daŋ daga fanɛ anyi be bɔrɛmatapo nimuso na gba ka daŋ ta kusɔ ko n lara sarga. 4Nɛ e daa wɔ kasawule ere so nna e daa maaŋ ki bɔrɛmatapo kikɛ, ŋkpal manɛ so, basa nɛ baa ta ŋkɛana a bar Ebɔrɛ mbra na be ekpa so tea wɔtɔ. 5Le be basa ere shuŋ kakpa cheembi nɛ k du fanɛ ebɔrɛso be kakpa cheembi be kiyoyu na to, ŋkpal manɛ so, anebi Mosis ka daa shin nɛ e yuu wajɛlambu cheembi na, le nɛ Ebɔrɛ daŋ ŋini mo kumo be asheŋ ŋ kaŋɛ: “Nyiŋi n wora kusɔ kama nɛ k bɛ kakpa cheembi be kaduli mo nɛ n daŋ ŋini fo ashi kebee na so na so.” 6Ama kananɛ k du ere, Ebɔrɛ sa Kristo kabɔrɛmata be kushuŋ mo nɛ k chɔ bɔrɛmatapoana dra na kikɛ peya nna. Loŋ koŋwule na nɛ Ebɔrɛ nɛ dimɛdi be nferinto be kɔnɔkoŋwule be ŋkre na bɔla kumo so a yil anyi nɛ mo be nferinto na gba chɔ kedra na ŋkpal kepopɔr na be aworbi ka yil Ebɔrɛ be nnɔ naseso na so.

7To, nɛ fanɛ shɛŋ daa maa kɔ Ebɔrɛ nɛ dimɛdi be nferinto be kɔnɔkoŋwule be ŋkre dra na nna, dafanɛ kepopɔr kama daa maaŋ naŋ bɛ so n lar. 8Ama Ebɔrɛ daŋ wu kulubi mbe basa Israɛlebi so nna nseŋ daŋ kaŋɛ le fanɛ:

“Ma Enyɛnpe e naa kaŋɛ le na fanɛ saŋko bee fo

nɛ n nase kɔnɔ naseso popɔr ashi ma nɛ ma basa Israɛlebi

nɛ Juda be kanaŋ to ebi be nferinto.

9Ma Enyɛnpe na naŋ kaŋɛ:

Loŋ be kɔnɔ naseso na maaŋ baa du fanɛ

kumo nɛ n nase n sa bumo nananyɛnana

kachɛ nɛ m pɛ bumo be enɔana

n lara bumo ashi Ijipt be kasawule so na.

Ŋkpal b ka daa maŋ ji bumo be amu kashenteŋ

m bɛ ma kɔnɔ naseso so n ya fo ekar na so,

m pal ma kaman nna n sa bumo.

10Ma, Enyɛnpe na naŋ kaŋɛ: Amo be saŋɛ na be kaman le be kɔnɔ naseso ere nɛ meeŋ nase n sa Israɛlebi fanɛ:

Meeŋ ta ma mbraana n wɔtɔ bumo be nfɛraana to

nseŋ sibɛ amo n deŋi bumo be ŋgbeneana so.

Meeŋ baa la bumo be Ebɔrɛ nɛ bumo alɛ e baa la ma basa.

11Saŋɛ na baŋ fo, bumo be ekama maaŋ kaŋɛ mo barkasa ŋko ŋ kaŋɛ mbe efuli so be esa kama fanɛ:

‘Pin Enyɛnpe na.’

Ŋkpal manɛ so,

baŋ yili bumo be ebibiso

n ya fo bumo be ejuŋkparpo,

ekama nyam beeŋ baa nyi ma.

12Meeŋ ta bumo be alubisheŋ m paŋ bumo

ŋkaa maaŋ naŋ nyiŋi bumo be alubi na kikɛ.”

13To, kananɛ e bee tre kɔnɔ naseso ere kusɔ popɔr ere bee ŋini fanɛ e ta sososo peya na nna ŋ ki kedra na. Kusɔ kama malɛ nɛ k chɛr bee dra to nna a maŋ naa chɛr ko nsaa choŋ kuraa.

9

Kasawule so nɛ ebɔrɛso be kabɔrɛshuŋ be asheŋ

1To, sososo be kɔnɔkoŋwule be ŋkre na gba daa kɔ kumo be atande nna nɛ basa daa bɔla so a bunyaŋ Ebɔrɛ nseŋ daŋ naa kɔ kasawule so be kakpa cheembi. 2B daŋ yuu wajɛlambu nna, nɛ kumo be ebu juŋkparso nɛ baa tre kakpa cheembi na daa kɔ patisa. Ndoŋ nɛ fitila na nɛ teebɔl na nɛ bodobodo nɛ b kɔ a sa Ebɔrɛ na kikɛ daa wɔ na. 3Patisa nyɔsopo ko malɛ daa wɔtɔ nɛ fo baŋ baŋ kumo so, fee luri ebu mo nɛ baa tre acheembiana to be kakpa cheembi na to nna. 4Ndoŋ nɛ shuwa be bɔrɛsure nɛ baa chɔɔ duwu kumo so na wɔ. Ndoŋ koŋwule na nɛ kɔnɔkoŋwule be ŋkre be deka nɛ duwu mata m mata kumo kikɛ so na daa wɔ nɛ shuwa be kapuya nɛ k kɔ manna na. Ɛɛrɔn be kekpabi nɛ k bee purge afantaŋ na nɛ ajembu anyɔ nɛ b sibɛ mbraana na n deŋi so na malɛ kikɛ daa wɔ deka na to nna. 5Asɔ pɔrso anyɔ ko nɛ baa tre chɛrubim nɛ a daa ŋini fanɛ Ebɔrɛ be kemaŋkura wɔ ndoŋ na daa yuu deka na be kumu so nna m parga to m buu kakpa nɛ baa tre kuwɔr be kakpa na. Ama anyi maaŋ tiŋ m malga m malga asheŋ ere to n luri to n loge.

6To, kananɛ asheŋ na daa du m bɛ abar so nna na nɛ bɔrɛmatapoana na daa luri a luri ebu juŋkparso na to n ya kaa shuŋ bumo be ashuŋana saŋkama nseŋ daa lar. 7Ama bɔrɛmatapo nimuso na nawule e daa luri ebu nyɔsopo na to kela koŋwule kafɛ kama to. Mo alɛ gba daa maaŋ tiŋ n luri ndoŋ ama e ta ŋklaŋ nna n luri n ya lara mo gbagba be alubi so be sarga nseŋ naŋ yili basa na be katelamu to n lara sarga ŋkpal bumo be alubi nɛ b wora a maŋ de so na so. 8Ade kikɛ nɛ Kiyoyu Cheeŋ na kɔ a ŋini geeŋ fanɛ ekpa mo nɛ esa beeŋ bɔla so n yɔ acheembiana to be kakpa cheembi na to na daa maŋ naŋ bugi n sa basa ŋkpal ebu juŋkparso na ka daŋ kraa yil na so. 9Kede malɛ la kusɔ nɛ k bee ŋini jemanɛ ere so be asheŋ nna fanɛ ŋkɛana nɛ asɔbɔya be keta n lara sarga na daa maaŋ tiŋ n shin nɛ esa nɛ e kɔ asɔ na a bunyaŋ Ebɔrɛ na e ki esa cheembi ashi mbe nfɛra to. 10Asɔ na be asheŋ la asɔ jiso nɛ asɔ nuusoana nɛ daŋkare be eyurana so be kefɔr nna. Amo alɛ nseŋ naa la eyur so be atande nɛ a baa wɔtɔ n ya fo jemanɛ nɛ Ebɔrɛ beeŋ shin nɛ asɔ kikɛ e naŋ bɔla ekpa na.

Yesu Kristo be ŋklaŋ be asheŋ

11Ama naniere bre Kristo ki alelasheŋ nɛ a ba na be bɔrɛmatapo nimuso nna. E bɔla lambu nɛ k shibi a chɔ wajɛlambu dra na to nna m ba. Kede bre, mannɛ nyiŋgbasa e pɔr kumo, kumo e la fanɛ mannɛ durnya ere to be kusɔ e la kumo. 12E ka daŋ luri lambu na to kela koŋwule pati na, mannɛ mboe nɛ anabi be ŋklaŋ nɛ e daŋ ta n luri ndoŋ. Mo gbagba be ŋklaŋ nɛ e daŋ ta n luri acheembiana to be kakpa cheembi na to n ya nya kesɔnyige be kebaawɔtɔ nɛ k maŋ kɔ ekar na n sa anyi. 13Nɛ kananɛ b daŋ ta mboeana nɛ egboluana be ŋklaŋ nɛ ana fɔlbi be nsunɔ ŋ ŋmenyaŋ n wurge basa nɛ b daa kɔ eyurpi bumo so na so nɛ a lar bumo so nɛ b nyalɛ so ere, 14kumo ere, kusɔ nɛ Yesu be ŋklaŋ na bre beeŋ tiŋ n wora shi pasaa. Ŋkpal manɛ so, e bɔla Kiyoyu nɛ e wɔ ŋkpa to saŋkama na so nna n ta mo gbagba be kumu nɛ k maŋ kɔ kulubi kikɛ na n lara sarga n sa Ebɔrɛ. Mbe ŋklaŋ na e naa fɔr anyi be ŋgbeneana to be nfɛra fɛsoana ashi amo be aworbi jiga to na, saŋɛ na so anyeeŋ tiŋ n shuŋ Ebɔrɛ nɛ e wɔ ŋkpa to na.

15Amoso, mo e la kɔnɔkoŋwule be ŋkre popɔr na be ematapo, saŋɛ na so bumo nɛ Ebɔrɛ tre na beeŋ nya kɔnɔ naseso na be enɛfa nɛ a wɔtɔ mbaanaayɔ nɛ Ebɔrɛ kaŋɛ fanɛ e beeŋ sa na. Le be kesheŋ beeŋ tiŋ n wora nna ŋkpal Kristo ka wu nɛ mbe luwu na bee tiŋ a sɔ basa ashi bumo be alubi nɛ b daa kɔ a wɔ kɔnɔkoŋwule be ŋkre dra na to a yige so.

16Kaplɛkama nɛ esa nase mbe luwu be kaman be aparsheŋ be kɔnɔ, mbe luwu be kaman nɛ kesheŋ nɛ e kaŋɛ na beeŋ tiŋ n wora, mannɛ saŋɛ nɛ e kraa wɔ ŋkpa to na. 17Ŋkpal manɛ so, esa baa maŋ naŋ wu, mbe luwu be kaman be kɔnɔ naseso maaŋ tiŋ n shuŋ ama e baŋ wu nna. 18To, amoso nɛ sososo be kɔnɔkoŋwule be ŋkre na gba daa maŋ la shɛŋ ama b daŋ ta ŋklaŋ nna n shuŋ kumo be ashuŋ na. 19Ŋkpal manɛ so, an ta fanɛ Mosis le. E ka daŋ kaŋɛ basa na kikɛ mbra na be ntaŋana na kikɛ n loge, e daŋ ta ateebi nɛ b nyɔɔ kepeper nna ŋ kre kedibi ko nɛ baa tre hisɔp na so. Kumo be kaman nɛ e naŋ ta kumo n nyɔɔ anabiana be ŋklaŋ to nɛ nchu to nseŋ ta ŋ ŋmenyaŋ n wurge basa na kikɛ nɛ mbra be kawɔl na so 20nseŋ kaŋɛ le: “Kɔnɔkoŋwule be ŋkre be mbra nɛ Ebɔrɛ kaŋɛ fanɛ men baa bɛ kumo so na nna na.” 21Ekpa koŋwule na gbagba so nɛ Mosis daŋ naa kilgi a ta ŋklaŋ na a ŋmenyaŋ a wurge wajɛlambu na nɛ kumo be asɔ nɛ b daa kɔ a bunyaŋ Ebɔrɛ na kikɛ so nyam. 22Kashenteŋto malɛ, mbra na bee ŋini fanɛ ŋklaŋ nɛ baa ta a fɔr asɔ be galeŋga so, nɛ ŋklaŋ malɛ baa maŋ lar, Ebɔrɛ be keta alubi m paŋ basa maŋ wɔtɔ.

Kristo be sarga nawule ka bee ta alubi a paŋ be asheŋ

23Asɔ ere la ebɔrɛso be kaduli be asɔ nna nɛ a daga b ka bɔla le be aworbi ere so n fɔr amo so. Ama ebɔrɛso be asɔ bre gbagba, esarga nɛ k chɔ ade peyaana ere nawule e naaŋ tiŋ n fɔr amo so. 24Ŋkpal manɛ so, mannɛ lambu cheembi nɛ dimɛdi gbagba daŋ wora nɛ k daŋ duli lambu cheembi gbagba na to nɛ Kristo daŋ luri. Ebɔrɛso gbagba nɛ e daŋ luri n ya kaa yil naniere anyi be katelamu to a shuŋ Ebɔrɛ be anishito. 25Mo nawule e maŋ du fanɛ bɔrɛmatapo nimusoana nɛ b daa ta ŋklaŋ nɛ a maŋ la bumo gbagba peyaana a luri acheembiana to be kakpa cheembi kafɛ kafɛ a lar na. Mo ere daa maŋ luri n ta mbe kumu n lara sarga ale damta. 26Nɛ mannɛ aloŋ nna e daa beeŋ yili kasɔto be jemanɛ na kikɛ n ji tɔrɔ ale damta loŋ m ba fo kabre. Ama kumo alɛ, kela koŋwule pati nɛ e lar efuli so saŋɛ nɛ jemanɛ kama to be ekar beeŋ fo na nseŋ ta mo gbagba be kumu n lara sarga nɛ k kpra alubi ashi basa kikɛ so. 27Ebɔrɛ malɛ yili kumo nna fanɛ a daga fanɛ basa kikɛ ka wu kela koŋwule nɛ luwu na be kaman nɛ demu be keji malɛ e ba bumo so. 28To, loŋ koŋwule na nɛ b daŋ ta Kristo gba n lara sarga kela koŋwule pati nɛ e kpra basa damta be alubi ashi bumo so. Mo alɛ beeŋ naŋ bɛta kela nyɔsopo n lar m ba, ama kede bre, mannɛ alubi be kekpara so nɛ e bee ba, e kɔ kumɔlga nna a ba nɛ e ba sa bumo nɛ baa jo mo na kikɛ.

10

1Kashenteŋto, mbra na daa la kashenteŋ be asɔ nɛ a bee ba na be nduliana nawule nna, k maŋ la asɔ na gbagba. Amo be kaplɛa so, esarga koŋwule na nɛ baa lara a lara kafɛ kikɛ, amoso, le be mbra ere maŋ tiŋ n ta esa kama nɛ e ba Ebɔrɛ kutɔ ŋ ki esa cheembi kikɛ. 2Ŋkpal manɛ so, nɛ fanɛ loŋ be esarga na daa tiŋ a lara basa be alubi ashi bumo to nna, dafanɛ b daa maŋ naŋ lara esargaana ere, ŋkpal manɛ so, b daŋ lar bumo be alubi na to kela koŋwule pati a maŋ naa kɔ alubi be nfɛra bumo to kikɛ. 3Ama esarga mo nɛ b daŋ lara kafɛ kafɛ na e daa ŋini a ŋini bumo alubi ka wɔ bumo to. 4Ŋkpal manɛ so, egbolu nɛ mboe be ŋklaŋ maaŋ tiŋ n lara esa be alubi ashi mo to kikɛ.

5Amoso, Kristo ka daŋ ba durnya to na, le nɛ e daŋ malga Ebɔrɛ be asheŋ ŋ kaŋɛ:

“Mannɛ esarga nɛ ŋkɛana nɛ fo daa sha,

ama eyur nɛ fo wora n sa ma na.

6Mannɛ fanɛ asɔbɔya nɛ b chɔɔ n lara esarga

nɛ esarga nɛ a bee kule alubi be ketampaŋ nɛ fee sha.

7Ade so nɛ n daŋ kaŋɛ fo le na: ‘Ebɔrɛ, ma nde nɛ n wora fo aparsheŋ fanɛ kananɛ b sibɛ abɔrɛsibɛ na to a kaŋɛ ma asheŋ na.’ ”

8Men keni kusɔ nɛ e fara ŋ kaŋɛ. E yɛ: “Fo maa sha esarga nɛ ŋkɛana nɛ asɔbɔya nɛ b chɔɔ a lara esarga nɛ esarga mo nɛ a bee kule alubi be ketampaŋ. Fo maa sha amo nɛ amo alɛ maa par fo,” ŋkeshin nɛ mbra na to nɛ b daŋ yili amo fanɛ loŋ e baa wora. 9Kumo be kaman nɛ e naŋ kaŋɛ le: “Ebɔrɛ, ma nde nɛ n wora fo aparsheŋ.” Kede e naa ŋini fanɛ e lara esarga dra na nna ashi to nseŋ ta kepopɔr na n tal to. 10Ŋkpal Yesu Kristo ka daŋ wora kusɔ nɛ Ebɔrɛ daa sha e ka wora na so, an kikɛ fɔr so n nyalɛ so, ŋkpal sarga mo nɛ e ta mo gbagba be kumu n lara na so.

11Kachɛ kama bɔrɛmatapo kama na yil mbe kushuŋ to nna a lara a lara esarga koŋwule gbiiŋ nɛ a maaŋ tiŋ n lara esa be alubi mo to kikɛ na. 12Ama mo Yesu ere, sarga koŋwule pati nɛ e lara ŋkpal alubi so nɛ k bee kukwe a sa saŋkikɛ. Kumo be kaman nɛ e chena Ebɔrɛ be jisoso, ebunyampo be kakpa na. 13Naniere e bee jo nna nɛ Ebɔrɛ e ya ta mo doŋana n shin nɛ b gbir mo kumuli. 14Amoso, sarga koŋwule nɛ e baŋ ta n shin nɛ basa nɛ baa ki cheembi na bee ki basa cheembi na mbaanaayɔ.

15Kiyoyu Cheeŋ na gba bee ji kesheŋ koŋwule na be shɛda a kaŋɛ anyi loŋ. Kusɔ nɛ e bee juŋkpar a kaŋɛ anyi e la fanɛ Enyɛnpe na yɛ:

16“Ade be kaman kɔnɔkoŋwule be ŋkre nɛ ma nɛ bumo beeŋ kre na nde:

‘Meeŋ ta ma mbraana n wɔtɔ bumo be ŋgbeneana to

nseŋ sibɛ amo n deŋi bumo be nfɛraana so.’ ”

17Kede be kaman nɛ e naŋ kaŋɛ le:

“M maaŋ naŋ nyiŋi bumo be alubi nɛ edalubisheŋ kikɛ.”

18To, nɛ e baŋ ta le be asɔ ere bre m paŋ basa, kumo ere k maŋ daga esa ka naŋ kpal alubi so n lara sarga.

Kefirgi n taga Ebɔrɛ to be asheŋ

19Amoso, bekurgepoana, naniere bre ekpa baŋ bugi pal nna n dese nɛ an luri acheembiana to be kakpa cheembi na to ŋkpal Yesu be ŋklaŋ na so. 20Mo e bugi ekpa popɔr, ŋkpa be ekpa n sa anyi. E bɔla patisa na to nna, kumo e la fanɛ mbe eyur na to nna n wora loŋ. 21Amoso, kananɛ an kɔ bɔrɛmatapogboŋ nɛ e bee keni Ebɔrɛ be kowu so ere, 22men shin nɛ an ta kashenteŋ be ŋgbene nɛ yirda nɛ k maŋ kɔ shikashika nɛ ŋgbene mo nɛ b fɔr amo be nfɛra fɛso lubi n lɛ na nɛ eyurana nɛ b ta nchu mo nɛ a maŋ kɔ eyurpi amo to n fɔr na n firgi n taga Ebɔrɛ to. 23Men shin nɛ an baa kɔ anyi be shɛda na to kpakpa nsaa maa gbuŋgbuŋ to, ŋkpal manɛ so, esa nɛ e nase kɔnɔ n sa anyi na maa yɛ asheŋ a chɛrga kɔnɔ kikɛ. 24Men shin nɛ an baa nyiŋi a leŋ abar to a wɔtɔ kasha nɛ aworbi lela to. 25Men sa maŋ shin nɛ an baa kini kebaatu abar a shɛr fanɛ kananɛ basa ko bee kaa wora na. Ama men shin nɛ an baa leŋ abar to, fɔnfɔŋ kananɛ men wu lalaloge be kachɛ na ka bee fo le ere so.

26Ŋkpal manɛ so, b ka baŋ bugi kashenteŋ na to n sa anyi ere be kaman nɛ an kraŋ kini a wɔtɔ a wora alubi, sarga kama maŋ naa wɔtɔ nɛ k tiŋ ŋ kpra alubi na n lɛ. 27Kusɔ nɛ k baŋ ka n daga kaŋana e la fanɛ b baa tama kasogberge nɛ edɛ wuloŋwuloŋ nɛ a beeŋ chɔɔ Ebɔrɛ mo doŋana kikɛ m mur na. 28Esa kama nɛ e keni anebi Mosis be mbra na jiga nɛ basa anyɔ baŋ ji kumo be loŋ be shɛda, amodoŋwura bee wu nna, kuwɔr maŋ wɔtɔ n sa mo. 29To, nɛ kananɛ k du le ere nɛ esa bee keni Ebɔrɛ Pibinyɛn na jiga ŋko a ta Ebɔrɛ be kɔnɔkoŋwule na be ŋkre be ŋklaŋ nɛ baa ta amo a fɔr basa so nɛ baa ki cheembi na fanɛ kusɔ nɛ k maŋ la shɛŋ ŋko a tege kuwɔr be kakɛ be Kiyoyu na bre, amodoŋwura be kasogberge beeŋ baa shi ga a chɔ Mosis be mbra na peya. 30Ŋkpal manɛ so, an kikɛ nyi esa nɛ e daŋ kaŋɛ le na fanɛ: “Keka esa be kulubi la ma asheŋ nna. Ma, Enyɛnpe na e naaŋ ka esa be kulubi nɛ kumo be ekpa so.” Anyi alɛ nseŋ naa nyi esa nɛ e kaŋɛ le na gba: “Enyɛnpe beeŋ gberge mbe basa kusoe.” 31Kashenteŋto, shɛŋ shɛŋ maŋ naŋ lubi a chɔ esa be ketɔr Ebɔrɛ nɛ e wɔ ŋkpa to na be enɔ to kikɛ.

32Men baa nyiŋi kananɛ asheŋ daa du n sa menyi dra na, saŋɛ nɛ Ebɔrɛ be kefulto na daŋ ba menyi to be kaman na. Kumo be jemanɛ na men daŋ ji etɔrɔ damta, ama amo be saŋɛ na menyi daa maŋ tɔr. 33Men nyiŋi saŋko b ka daa bugi to a tege menyi nseŋ daa tɔrɔ menyi nɛ saŋko malɛ b daa wora basa nɛ men daa maŋ lar bumo kaman na loŋ ŋko? 34Men daŋ tu basa nɛ b ti ebuana n ji awurfoŋ nɛ saŋɛ nɛ b daŋ ba suge menyi be asɔ na gba, men daŋ ta kagbenefuli n nyiti loŋ be kesheŋ na gba ŋkpal men ka daa nyi fanɛ men kɔ kusɔ nɛ k chɔ asɔ na ga nsaa maŋ kɔ ekar na so.

35Amoso, men sa maŋ kaŋ lɛ menyi be kenyɛn na, ŋkpal manɛ so, nɛ men baa kɔ kumo to loŋ, menyeeŋ ba nya kumo be tɔnɔ. 36A daga fanɛ men baa kɔ kanyiti a kɔ to n tiŋ n wora Ebɔrɛ be aparsheŋ n nya kusɔ nɛ Ebɔrɛ nase kɔnɔ fanɛ e beeŋ sa na. 37Ŋkpal manɛ so, loŋ nɛ abɔrɛsibɛ na bee kaŋɛ na fanɛ:

“A ka gbrɛbi

nɛ esa nɛ e bee ba na e ba,

e maaŋ chɛr.

38Ama ma basa nɛ b maŋ kɔ alubi ashi ma,

Ebɔrɛ be anishito na bre beeŋ baa kɔ yirda a wɔtɔ.

Ama nɛ bumo be ekama baŋ laŋɛ kaman bre,

amodoŋwura be asheŋ maaŋ par ma.”

39Ama anyi maŋ la basa nɛ baa bɛta kaman a mur na nna, an la basa nɛ baa yirda nna a nya kumɔlga.

11

Kananɛ basa ta yirda m bɛ Ebɔrɛ so be asheŋ

1To, manɛ e la yirda? Yirda la kebaanyi geeŋ fanɛ anyeeŋ nya asɔ nɛ anyee tama na nseŋ naa nyi fanɛ asɔ nɛ anyi maaŋ tiŋ n wu kenishiso na kikɛ wɔtɔ nna kashenteŋto. 2Le be yirda ere so nɛ Ebɔrɛ daŋ kpaŋ bedrapo na.

3Yirda so nɛ an pin fanɛ kamalga nɛ Ebɔrɛ daŋ ta n to esoso nɛ kasawule kikɛ. Amoso, asɔ nɛ anyee wu ere shi kusɔ nɛ esa daa maŋ wu kenishiso nna.

4Yirda so nɛ Ebel daŋ lara sarga lela n sa Ebɔrɛ a chɔ Keen peya. Kumo alɛ so nɛ Ebɔrɛ daŋ kpaŋ mo fanɛ elelapo ashi mo ere Ebɔrɛ be anishito, ŋkpal manɛ so, Ebɔrɛ gbagba daŋ sɔ mbe ŋkɛana na. Yirda malɛ so nɛ Ebel wu nseŋ kraa malga na.

5Inɔk be yirda so nɛ Ebɔrɛ daŋ ta mo n yɔ esoso nɛ e daa maŋ luri luwu to na. B daŋ fin mo nna ŋ gben ŋkpal Ebɔrɛ ka daŋ ta mo na so. Pɔɛŋ nɛ Ebɔrɛ malɛ daŋ ta mo na, b daŋ kpaŋ mo nna ŋkpal mbe aworbi ka daŋ par Ebɔrɛ so. 6Nɛ esa malɛ baa maa kɔ yirda, e maaŋ tiŋ n wora Ebɔrɛ be aparsheŋ kikɛ, ŋkpal manɛ so, esa kama nɛ e ba Ebɔrɛ kutɔ, a daga fanɛ e fara n yirda fanɛ Ebɔrɛ wɔ ŋkpa to nsaa nɛfa bekama nɛ baa fin mo kenishipereso.

7Yirda so nɛ Nowa daŋ nu Ebɔrɛ be kɔnɔ a yɛ asheŋ nɛ a daa beeŋ ba kachako so nɛ esa maŋ naŋ wu na. Ebɔrɛ ka daŋ kaŋɛ loŋ na e daŋ nu n sa mo nseŋ gbir kuloŋgboŋ nɛ mo nɛ mbe kanaŋ luri m mɔlga bumo be amu. Ŋkpal loŋ na so durnyaebi daa maŋ nya kashenteŋ, kumo be kaman nɛ e nya yirda be tɔnɔ, kumo e la fanɛ e ki elelapo Ebɔrɛ be anishito.

8Eebraham be yirda so nɛ Ebɔrɛ daŋ tre mo nɛ e daŋ nu n sa mo nseŋ daŋ lar mbe kade to n yɔ kakpa nɛ Ebɔrɛ daŋ kaŋɛ fanɛ e beeŋ sa mo na. E daŋ lar mbe efuli so, ama e daa maŋ nyi kakpa nɛ e daa yɔ.

9Yirda so nɛ e daŋ ya kaa wɔ efuli mo nɛ Ebɔrɛ daŋ nase kɔnɔ fanɛ e beeŋ sa mo na so fanɛ efɔ na. Mo nɛ Aizek nɛ Jeekɔb nɛ Ebɔrɛ daŋ sa bumo alɛ gba kɔnɔ naseso koŋwule na, e daŋ ya kaa wɔ wajɛbu to fanɛ befɔ na. 10Ŋkpal manɛ so, e daa jo kadegboŋ nɛ k kɔ egbaltɔlase lempo nɛ kumo be epɔrpo nɛ esa nɛ e yili kumo kananɛ k daga fanɛ b pɔr kumo na la Ebɔrɛ gbagba na nna.

11Yirda e daŋ shin nɛ mbe eche Sɛɛra daŋ bel nseŋ daŋ nya eleŋ n di kedampo, ŋkpal manɛ so, e daŋ baa nyi geeŋ fanɛ esa nɛ e daŋ sa mo loŋ be kɔnɔ naseso na daa beeŋ wora kusɔ nɛ e daŋ kaŋɛ fanɛ e beeŋ wora na. 12Ŋkpal le be yirda ere so nɛ basa damta daŋ shi enyɛn koŋwule nɛ e daa maŋ naa kɔ eleŋ nseŋ daa du fanɛ esa nɛ e teŋ wu na to. Naniere b shi fanɛ achɛkpabi mo nɛ a wɔ awɔlpa to na nna. Esa malɛ maaŋ tiŋ ŋ karga bumo fanɛ kananɛ b maaŋ tiŋ ŋ karga teku ase be ajembubi na.

13Yirda to nɛ basa ere kikɛ daa wɔ nseŋ wu nɛ b maŋ naŋ nya asɔ nɛ Ebɔrɛ nase kɔnɔ fanɛ e beeŋ sa na. B daŋ to kenishi nna n yɔ kufɔ n wu amo n sɔ amo a nyi fanɛ b shi efuli pɔtɛ so nna a la befɔ kasawule ere so. 14Basa nɛ baa tre bumo be amu le ere bee ŋini nna geeŋ fanɛ bumo gbagba be efuli so nɛ baa fin na. 15Mannɛ efuli mo nɛ b daŋ shi na be asheŋ nɛ b daa fɛ, ŋkpal manɛ so, ekpa daa wɔtɔ nɛ b daŋ naŋ tiŋ m bɛta n yɔ ndoŋ. 16Ama kashenteŋto, efuli mo nɛ k bɔ ade kikɛ ere nɛ b daa fin. Kumo e la fanɛ ebɔrɛso be efuli na. Amoso nɛ ketre Ebɔrɛ bumo be Ebɔrɛ na maa keta Ebɔrɛ anishinyɔr na, ŋkpal manɛ so, mo e pɔr kadegboŋ na n yili bumo.

17Yirda so nɛ Eebraham daŋ ta Aizek a shin nɛ e lara sarga n sa Ebɔrɛ saŋɛ nɛ b daŋ wora mo ŋ keni na. Mo alɛ nɛ Ebɔrɛ daŋ ta mbe nnɔ nasesoana n sa, ama e daŋ shuli fanɛ e beeŋ ta mo pibi koŋwule na m mɔ n lara sarga. 18Le nɛ Ebɔrɛ daŋ kaŋɛ mo pibi be asheŋ: “Aizek to nɛ feeŋ bɔla n nya kaman to ebi na.” 19Eebraham daa nyi Ebɔrɛ ka kɔ eleŋ nɛ e tiŋ n tiŋi bubuni ashi luwu to, kumo ere anyeeŋ tiŋ ŋ kaŋɛ fanɛ Aizek daŋ wu nna nseŋ naŋ ba Eebraham be enɔ to.

20Yirda so nɛ Aizek koŋwule ere malɛ daŋ nɛfa mbe mbia, Jeekɔb nɛ Isɔɔ a yili kachako na.

21Yirda so nɛ Jeekɔb daa shin nɛ e wu nseŋ daŋ nɛfa n nɛfa Josɛf be mbia na. E daa yirgi mbe kekpabi so nna nseŋ daa bunyaŋ Ebɔrɛ.

22Yirda so nɛ Josɛf daa shin nɛ e wu nseŋ daŋ malga Israɛlebi be kelar Ijipt to be asheŋ nseŋ kaŋɛ kusɔ nɛ baaŋ ta mbe kebuni n wora na be asheŋ.

23Yirda so nɛ Mosis mo nio nɛ mo tuto daŋ ta mo ŋ ŋana afɔl asa na. B daŋ wu fanɛ kayɛrbi e daa la mo nseŋ daa maŋ ŋana kekplaŋ Ijipt be ewura na be ntaŋ na so.

24Yirda so nɛ Mosis daŋ ba daŋ nseŋ daa maŋ shuli fanɛ b tre mo ewura Fɛɛro pibi na. 25Ketu Ebɔrɛ be basa na a wɔ tɔrɔ to daŋ par mo a chɔ kedaa wɔ alubi be ebel to nchɛnnyɔ ko. 26E daa sha kekpal Mesaya na so n ji anishinyɔr ga a chɔ keji Ijipt be damaso be asɔ na, ŋkpal manɛ so, mbe anishi daa yuu tɔnɔ mo nɛ e daa beeŋ nya kachako na so nna.

27Yirda so nɛ e daŋ lar Ijipt to nseŋ daa maŋ ŋana ewura na be agbo na. E daa kɔ mbe yirda na to nna kpakpa fanɛ e ka wu esa nɛ b maa wu kenishiso na.

28Yirda so nɛ e daŋ fara Kebansonchoŋ be kejigboŋ nseŋ daŋ shin nɛ b ta ŋklaŋ ŋ gbiti mbunaana nɛ malaika murpo na e sa maŋ beta Israɛlebi be kowu kama to be kebinyɛnbi juŋkparso na.

29Yirda so nɛ Israɛlebi na daŋ tiŋ m bɔla teku peper na to n nite n lar fanɛ kasawule wɔlso na, ama Ijiptebi na ka ba kaa sha kenite loŋ n choŋ nɛ b ji nchu.

30Yirda so nɛ Jɛriko be kade to be egbalana daŋ tɔr saŋɛ nɛ Israɛlebi daŋ nite ŋ kulti kumo nchɛnshunu na be kaman na.

31Sakaleche Reehab be yirda so nɛ Israɛlebi daa maŋ mɔ mo n ti basa nɛ b daa maŋ kɔ kasonu ana so na, ŋkpal manɛ so, Reehab daŋ sɔ bumo nɛ b daŋ yɔ kade na be kebɔɔso ŋ keni na so nna nɛnɛ.

32To, ade kikɛ be kaman, a naŋ daga ŋ ka naŋ malga beyirdapo ko malɛ be asheŋ n ti so a? Saŋɛ maŋ wɔtɔ nɛ n naŋ malga Gidiɔn nɛ Barak nɛ Samsen nɛ Jɛfta nɛ Deevid nɛ Samuɛl nɛ anebiana na be asheŋ. 33Ŋkpal yirda so b daŋ kɔ efuliana ko ebi nna kena m pɔɔ bumo so n wora asheŋ nɛ a daga nseŋ nya kusɔ nɛ Ebɔrɛ daŋ nase kɔnɔ fanɛ e beeŋ sa na. B daŋ tiŋ n ti ebuluŋana be nnɔ nseŋ daŋ tiŋ n duŋ edɛgboŋana nseŋ daŋ tiŋ ŋ gelge etokobi be keta m mɔ bumo. 34B daa la bepɔshipo nna, ama b daŋ ki belempo. B daa kɔ eleŋ ashi kena to n daŋ tiŋ m pɔɔ befɔ be esoji so nɛ b shile n choŋ. 35Ŋkpal yirda so, beche ko be bubuni daŋ tiŋi ashi luwu to nna n sa bumo. Le be basa ere be beko daŋ kini kesɔ kamooji be kebaawɔtɔ nna nseŋ shuli n shin nɛ b tɔrɔ bumo, saŋɛ na so baaŋ ba tiŋi luwu to n luri ŋkpa nɛ k bɔ na to. 36Ŋkpal yirda so b daŋ wora beko eyurto nna nseŋ kuya bumo so nseŋ daŋ pɛ bede malɛ ŋ kre n ta bumo n ti ebuana. 37Ŋkpal yirda so, b daŋ kpa beko ajembu m mɔ nseŋ daŋ chaŋɛ bede to ntuŋnyɔso nseŋ ta tokobi m mɔ bede malɛ. Ŋkpal yirda koŋwule na so beko daŋ dela mbolpɔ be nwɔl nɛ mboe be nwɔl nna a wɔ ketir to nɛ tɔrɔ nɛ nfɛlso be kekɔrfɛ to. 38Le be basa ere kikɛ, durnya be kelela daa maŋ fo bumo peya so, amoso bumo be beko daa na kiyi to nna nɛ abeeana so nɛ abeelaŋana to nɛ amaŋana to nna.

39Kashenteŋto, bede kikɛ daŋ nya mbo, ŋkpal bumo be yirda so, ama bumo alɛ be ekama daa maŋ nya kusɔ nɛ Ebɔrɛ daŋ nase kɔnɔ fanɛ e beeŋ sa na. 40Ŋkpal manɛ so, Ebɔrɛ daa kɔ kusɔ nɛ k bɔ kede ere gba nna n nase anyi. Mbe kusɔ nɛ e daŋ yili e la fanɛ anyi nɛ bumo be kegama nawule to nɛ baaŋ fɔr so n nyalɛ so.

12

An Tuto Ebɔrɛ nɛ mbe mbia be asheŋ

1To, naniere a daga fanɛ anyi, bumo nɛ le be eshɛda ere kulti anyi ere ka ta asɔ kama nɛ a bee kagle anyi ekpa ashi kebɛso na to na nɛ alubi mo nɛ a mar anyi so kpakpa na n lɛ nseŋ ta kenishipere n shile eshile nɛ k dese a jo anyi ere kanyitiso. 2Men shin nɛ an ta anyi be anishi n yuu Yesu nɛ e la anyi be yirda ere be ejuŋkparpo nɛ esa nɛ e bee shin nɛ yirda bee yili to nɛnɛ a fo kumo be ekar na so. Mo e daŋ kpal kachako so be kagbenefuli mo nɛ k jo mo na so a maŋ ta kewu kedibi largato so be luwu na n tre shɛŋ nseŋ ji kumo nseŋ ya kaa tase Ebɔrɛ be kuwurputi be jisoso na. 3Men fɛ kananɛ e maŋ ta kekishi damta mo nɛ alubiworapoana daŋ ta n tu mo na kikɛ n tre shɛŋ na be asheŋ ŋ keni, saŋɛ na so men maaŋ pɔ aba n shin nɛ menyi be ŋgbene e baa jija menyi.

4Ŋkpal manɛ so, menyi be kekɔ alubi n ju amo ashi menyi to kikɛ, men maŋ naŋ fo saŋɛ nɛ a daga fanɛ menyi be ŋklaŋ ka lar menyi to. 5Men teŋ keleŋto be mmalga nɛ Ebɔrɛ bee malga a sa menyi fanɛ mbe mbia na so a? E yɛ:

“M pibi, sa maŋ ta kananɛ Enyɛnpe niŋi fo ekpa na fanɛ kusɔ fɔmbi

nsaa maa pɔ aba ŋkpal e ka gberge fo kusoe so.

6Ŋkpal manɛ so, esa kama nɛ ma, Enyɛnpe na bee sha nɛ mee niŋi ekpa

nsaa gberge ekama nɛ mee tre m pibi kusoe.”

7Men baa ji menyi be tɔrɔ nɛ k la ekpa be keniŋi na be kanyiti a nyi fanɛ Ebɔrɛ bee wora menyi fanɛ mbe mbia nna na, ŋkpal manɛ so, ebi mo e wɔtɔ nɛ mo tuto maa niŋi mo ekpa? 8Nɛ men la mbia a wɔtɔ nɛ men tuto maa niŋi menyi ekpa kananɛ e bee wora mbe mbia kikɛ, kumo ere men baa nyi fanɛ mannɛ mbe mbia e la menyi na, ayurbi e la menyi na. 9Nɛ men ta fanɛ an tuto kurgesoana durnya ere to, menyeeŋ wu fanɛ saŋko b daa niŋi a niŋi anyi ekpa nna nɛ an daa sa bumo bunyaŋ ŋkpal loŋ so. To, nɛ fo keni anyi be ayoyu be Etuto na, a maŋ daga fanɛ an nu n sa mo nseŋ nya ŋkpa a wɔtɔ a? 10An tuto kurgesoana daŋ niŋi n niŋi anyi ekpaana kananɛ b daa fɛ fanɛ k walɛ nɛnɛ n sa bumo nchɛnnyɔ ko nna, ama Ebɔrɛ bre bee niŋi anyi ekpa nna ŋkpal anyi gbagba be kechɛto so, saŋɛ na so nɛ an tiŋ n tu mo n nya mbe kebaawɔtɔ cheembi na. 11Ama kashenteŋ bre, saŋɛ nɛ b baa niŋi esa ekpa, mbe kagbene bee jija mo nna. Ama keniŋi na be kaman ekama nɛ e bii keniŋi na be kifito daŋ nya alelasheŋ be kebaawɔtɔ be kagbenefuli be tɔnɔ nna.

Asɔ niŋiso be kefiɛso be asheŋ

12Amoso, men koso n wora menyi be enɔ pɔsoana nɛ amuli chichasoana ere eleŋto. 13Men lɔŋɛ ekpa niŋiso nɛ menyee bɔla so na, saŋɛ na so, menyi to be bumo nɛ b maŋ kɔ eleŋ na maaŋ foe ekpa, ama baaŋ baa kɔ eleŋ.

14Men wora ania nɛ menyi nɛ basa kikɛ e baa wɔ ebel nɛ men baa kɔ kebaawɔtɔ cheembiana, ŋkpal manɛ so, esa kama maaŋ wu Ebɔrɛ na ama amodoŋwura baa kɔ kebaawɔtɔ cheembi nna. 15Men baa de so nɛ ekama e sa maŋ kaŋ lar Ebɔrɛ be kuwɔr be kakɛ na to nseŋ naa de so nɛ kekishi be nfɛra kama e sa maŋ luri menyi to n wul basa damta to n jija bumo be kebaawɔtɔ. 16Men baa de so nɛ ekama e sa maŋ kaa kɔ kesakalea be kebaawɔtɔ ŋko a wɔtɔ a kplaŋ abɔrɛsheŋ so fanɛ kananɛ Isɔɔ daŋ kpal kejibi koŋwule pati so n ta mbe kenimu be nɛfa n fa na. 17Menyi alɛ gba nyi fanɛ kumo be kaman e ka daa naa sha kesɔ nɛfa na ashi mo tuto kutɔ, e daa maŋ naŋ nya kumo, ŋkpal manɛ so, e daŋ kɔ kenishipereso nɛ e nya ekpa n chɛrga ashi kusɔ nɛ e daŋ wora na to, ama e daa maŋ naŋ nya kumo be loŋ be ekpa.

18Men baa nyiŋi fanɛ men maŋ ba kebee mo nɛ baaŋ tiŋ m beta na ase nɛ edɛ wuloŋwuloŋ daa wɔ kumo so na. Ndoŋ nɛ tentembiri daŋ sɔ kakpa nɛ kaboŋ daŋ wora gbrum nɛ kumo be kaman nɛ afugboŋ ko daŋ ba na. 19Kebee koŋwule na so nɛ kabel daŋ shu nɛ ebɔl daŋ ponte to na. Basa na ka nu ebɔl na nɛ b kule Mosis fanɛ b sa maŋ naŋ nu mmalga kama n ti so. 20Ŋkpal manɛ so, b daa maaŋ tiŋ ŋ keta kamalga mo nɛ k daŋ kaŋɛ fanɛ: “Hale nɛ kusɔbɔya gba beta kebee ere, b kpa mo ajembu m mɔ” na. 21Kashenteŋto, kakpa na kikɛ daŋ ba ki kanaŋ ko nna hale nɛ Mosis gba kaŋɛ: “Kufu pɛ ma nna nɛ mee chicha.” 22Ama menyi ere ba Zayɔn be kebee na so, ebɔrɛso be Jerusalɛm nɛ k la Ebɔrɛ nɛ e wɔ ŋkpa to be kade to na. Ndoŋ nɛ emalaika ŋgboŋto ŋgboŋto wɔ na. 23Men ba Ebɔrɛ be ewurkoŋ nyɛnsoana nɛ Ebɔrɛ sibɛ bumo be atre n nase ebɔrɛso na be kagbenefuliso be nshɛr to nna na. Men ba Ebɔrɛ nɛ e la basa kikɛ be demujipo na kutɔ nna nseŋ naŋ ba belelapo nɛ e ta bumo be ayoyu ŋ ki cheembi na kutɔ nna na. 24Men ba Yesu nɛ e la kɔnɔkoŋwule be ŋkre popɔr be elɔŋɛpo nsaa la esa nɛ b ta mbe ŋklaŋ ŋ ŋmenyaŋ n wurge nɛ ŋklaŋ na bee ji kusɔ nɛ k chɔ Ebel be ŋklaŋ na be asheŋ peya na kutɔ.

25Men baa de so nsaa maŋ kaŋ kini kenu esa nɛ e bee malga na be mmalga na. Basa nɛ b daŋ kini kenu durnya ere to be ebɔl nɛ k daŋ fiɛ bumo so na daa maŋ tiŋ ŋ gelge bumo be kasogberge. Nɛ ebɔl ka shi ebɔrɛso ba fiɛ anyi ere so nɛ an kini kenu, nuso nɛ anyeeŋ wora ŋ gelge kumo be kasogberge! 26Amo be jemanɛ na mbe ebɔl daŋ gbuŋgbuŋ kasawule nna, ama naniere bre e nase kɔnɔ nna ŋ kaŋɛ le: “Kela koŋwule nɛ meeŋ naŋ gbuŋgbuŋ kasawule, ama mannɛ fanɛ kasawule nawule, meeŋ gbuŋgbuŋ ebɔrɛso gba n ti so.” 27Kananɛ e kaŋɛ ere ŋini fanɛ e beeŋ tia asɔ nɛ b to nɛ a beeŋ tiŋ ŋ gbuŋgbuŋ to na nna na. E beeŋ wora loŋ nɛ asɔ nɛ a maaŋ tiŋ ŋ gbuŋgbuŋ to na e ka.

28Amoso, men shin nɛ an baa chɔrɔ Ebɔrɛ ŋkpal an ka beeŋ nya kuwura mo nɛ k maaŋ tiŋ ŋ gbuŋgbuŋ to na n luri to so. Men shin nɛ an baa bɔla ekpa mo nɛ k bee par Ebɔrɛ so a ta kabɔrɛŋana nɛ kufu a bunyaŋ mo. 29Ŋkpal manɛ so, anyi be Ebɔrɛ na du fanɛ edɛ chɔɔso nna a mur basa.

13

Kewora asheŋ m par Ebɔrɛ be asheŋ

1Men ba kraa wɔtɔ a sha abar fanɛ keniopibiana ashi Kristo to. 2Men nyiŋi a sɔ befɔ ashi men peana, ŋkpal manɛ so, beko daŋ wora loŋ n sɔ emalaika bumo peana a maŋ pin b ka la emalaika. 3Men baa nyiŋi bumo nɛ b wɔ kabuti to na fanɛ menyi nɛ bumo kikɛ nɛ b ti ebu na nseŋ naa nyiŋi bumo nɛ baa tɔrɔ nfɛlso na fanɛ menyi alɛ gba ka bee ji loŋ be tɔrɔ na.

4A daga fanɛ ekama e baa bunyaŋ kakil nsaa maŋ ta eyurpi a wɔ kakil to, ŋkpal manɛ so, Ebɔrɛ beeŋ gberge bekama nɛ b kɔ kesakalea nɛ bekama nɛ b wɔtɔ a kɔ kusɔjigaya be kebaawɔtɔ kusoe.

5Men lara menyi be ŋgbeneana ashi kemansherbisha to nseŋ shin nɛ asɔ nɛ men kɔ na e baa kukwe menyi, ŋkpal manɛ so, Ebɔrɛ kaŋɛ fanɛ: “M maaŋ yige menyi kikɛ, ma alɛ maaŋ kplaŋ menyi so kikɛ.” 6Amoso, menyeeŋ tiŋ m puchi ŋ kaŋɛ fanɛ:

“Enyɛnpe e la ma echɛtopo, m maaŋ baa lɔ kufu.

Manɛ nɛ nyiŋgbasa beeŋ tiŋ n wora ma?”

7Men baa nyiŋi menyi be benimuana nɛ b daŋ malga abɔrɛsheŋ n sa menyi na n fɛ kananɛ bumo be lalaloge be kebaawɔtɔ daŋ ba kaa du nsaa kute bumo be yirda na to.

8Ndere nɛ kabre nɛ saŋkikɛ, Yesu Kristo wɔ ŋkpa to nna mbaanaayɔ. E maa chɛrga kikɛ.

9Men sa maŋ shin nɛ keŋini be nnaŋ to nɛ a wɔtɔ ere e fule menyi kikɛ nɛ men foe ekpa. Ebɔrɛ be kuwɔr be kakɛ e daga kebaaleŋ menyi be ŋgbeneana to, mannɛ edaŋkaresheŋ be ekpaana be ajibi nɛ a maŋ kɔ tɔnɔ n sa basa nɛ b ji amo na. 10An kɔ anyi be bɔrɛsure mo nɛ bumo nɛ baa shuŋ wajɛlambu na akpa na maŋ kɔ ekpa nɛ b ji bɔrɛsure na so be sargajibi na. 11Bɔrɛmatapo nimuso nɛ e daa ta asɔbɔya be ŋklaŋ a luri acheembiana to be kakpa cheembi na to lara sarga ŋkpal alubiana so, ama asɔbɔya na bre, b daa ta amo nna a lar keeyi to a yɔ kiyi to be kakpa nɛ basa maŋ wɔ n ya chɔɔ. 12To, loŋ so nɛ Yesu gba daŋ ji tɔrɔ kade na be ekarso nɛ e tiŋ m bɔla mo gbagba be ŋklaŋ so n shin nɛ mbe basa e ki cheembi na. 13Amoso, men shin nɛ an lar keeyi na to n yɔ mo kutɔ n ya tu mo n ji mbe ŋaba nɛ b ŋaba mo na. 14Ŋkpal manɛ so, nfe ere, anyi maŋ kɔ kade mo nɛ k baa wɔtɔ mbaanaayɔ, kade mo nɛ k beeŋ ba na be ekpa nɛ anyee keni.

15Amoso, men shin nɛ an baa di Ebɔrɛ epaŋ saŋkikɛ fanɛ anyi be sarga mo nɛ anyee bɔla Yesu so a ta anyi be nnɔ a ji mbe ketre be eleŋ be shɛda na. 16Menyi alɛ e sa maŋ teŋ kebaawora kelela nɛ kebaata menyi be asɔana a chɛ abar to so, ŋkpal manɛ so, loŋ be esarga e naa par Ebɔrɛ.

17Men baa nu a sa menyi be bejuŋkparpoana nsaa sɔ bumo be atande. Bumo e naa keni menyi be ayoyu so fanɛ basa nɛ Ebɔrɛ beeŋ ba bishi bumo menyi be asheŋ. Men baa nu a sa bumo nɛ b tiŋ n shuŋ bumo be ashuŋ kagbenefuliso, mannɛ kagbenejijaso, ŋkpal manɛ so, keshuŋ ashuŋ kagbenejijaso maaŋ chɛ menyi to kuraa.

18Men baa kule Ebɔrɛ a sa anyi. An baa nyi geeŋ fanɛ anyi be nfɛra ka niŋi, anyi alɛ be kasha e la fanɛ, saŋkikɛ an baa wora asɔ nɛ a bɔla ekpa. 19Kusɔ nɛ m baa sha keŋini menyi nɛ men baa wora ga a ti so e la fanɛ men baa kule Ebɔrɛ nɛ e shin nɛ n nya ekpa manaŋ n yɔ menyi kutɔ.

Esibɛpo na be kabɔrɛkule be asheŋ

20Ebɔrɛ bɔla ŋklaŋ nɛ a bee ti kɔnɔkoŋwule be ŋkre nɛ k maŋ kɔ ekar na so n tiŋi an Nyɛnpe Yesu nɛ e la mbolpɔkenipogboŋ nɛ e bee keni mbe mbolpɔ so na ashi luwu to.

21Kagbenewushi be Ebɔrɛ na e shin nɛ kusɔ lela kama nɛ k walɛ keta n shuŋ mbe kushuŋ na e bɔla menyi to. Ma alɛ naa kule mo fanɛ e bɔla Kristo so n wora kusɔ nɛ k bee par mo ashi anyi to. Kemaŋkura e baa la Yesu Kristo na peya mbaanaayɔ. Amɛn.

Lalaloge be mmalga be asheŋ

22Ŋ kurgepoana, mee kule menyi nna fanɛ men ji kanyiti n nu ma keleŋto be kamalga ere, ŋkpal manɛ so, kawɔl ere ŋ ka sibɛ menyi ere baa maŋ shi ko.

23Mee sha fanɛ men pin fanɛ b lara an kurgepo Timoti ashi kabuti to. Amoso, nɛ e kaŋ wule m ba nfe, ma nɛ mo e naaŋ ba wu menyi.

24Men chɔrɔ menyi be bejuŋkparpoana nɛ Ebɔrɛ be basa kikɛ. Bekurgepo mo nɛ b shi Itali na bee chɔrɔ menyi.

25Ebɔrɛ be kuwɔr be kakɛ e baa wɔ menyi kikɛ so.