KAWƆL NƐ PƆƆL SIBƐ N SA

GALEESHAEBI

NA

1

1Kawɔl ere shi ma Pɔɔl nɛ n la eshuŋipo na kutɔ nna a yɔ menyi Galeesha be efuli so ebi be asɔriana na kutɔ. M maŋ la esa nɛ edimɛdi tre n shuŋi ŋko esa nɛ b bɔla edimɛdi so n tre n shuŋi nna, ama n la esa nɛ Yesu Kristo nɛ Ebɔrɛ Etuto nɛ e tiŋi mo koŋwule Kristo ashi luwu to na tre n shuŋi nna. 2Bekurgepoana nɛ b wɔ nfe ere kikɛ na gba ti kawɔl ere be kasibɛ be asheŋ to so a chɔrɔ menyi. 3An Tuto Ebɔrɛ na nɛ Enyɛnpe Yesu Kristo na e sa menyi Ebɔrɛ be kuwɔr be kakɛ nɛ kagbenewushi. 4Mo Yesu Kristo na e kpal kumɔlga anyi ashi alubi be jemanɛ be kebaawɔtɔ ere to so n nu n sa anyi be Ebɔrɛ nɛ Etuto na n ta mbe kumu n lara anyi alubi be kewora be eleŋ to. 5Kemaŋkura e baa wɔ Ebɔrɛ na so hale mbaanaayɔ. Amɛn.

Baru lela nɛ kebaawɔtɔ na be asheŋ

6Men be asheŋ bee chinchiŋ ma kashenteŋto pasaa, ŋkpal kananɛ men tea yige Ebɔrɛ nɛ e bɔla Kristo be kuwɔr be kakɛ na so n tre menyi na a to nsaa sɔ baru pɔtɛ nɛ basa ko bee tre baru lela na. 7Kashenteŋto bre, baru lela kama maŋ naa wɔtɔ n ti anyeya ere so, ama ŋkpal basa ko ka wɔtɔ a wul menyi to a sha kechɛrga Kristo be baru lela na so e shin nɛ ŋ kaŋɛ loŋ na. 8Ama nɛ anyi alɛ gba ŋko malaika gba shi ebɔrɛso m ba malga baru pɔtɛ ko nɛ k kɔr kumo nɛ an daŋ malga n sa menyi na to, Ebɔrɛ e yɛr mo Setani be edɛ to. 9An teŋ kaŋɛ kumo, ama meeŋ naŋ laŋɛ ŋ kaŋɛ kumo n ti so fanɛ nɛ esa kama naŋ malga baru pɔtɛ kama nɛ k naa kɔr kumo nɛ men daŋ nu n sɔ na to, Ebɔrɛ e yɛr amodoŋwura Setani be edɛ to. 10To, kananɛ m malga le ere maa ŋini ŋ ka bee sha kenya ketre basa kutɔ, ama Ebɔrɛ nawule kutɔ. Ŋko basa nɛ mee sha fanɛ n wora asheŋ nɛ a par bumo a? Cha, nɛ n daa sha kebaawora basa be aparsheŋ nna n daa maaŋ tiŋ a la Kristo be kenya.

Kananɛ Pɔɔl ki eshuŋipo be asheŋ

11Ŋ kurgepoana mee sha fanɛ ŋ kaŋɛ menyi nna fanɛ baru lela nɛ mee malga na maŋ la kusɔ nɛ k shi dimɛdi gbagba kutɔ nna. 12Mannɛ nyiŋgbasa ko kutɔ nɛ n nya kumo ŋko ŋ koya kumo. Yesu Kristo e lara kumo efuli n sa ma. 13Ŋkpal manɛ so men daŋ nu kebaawɔtɔ dra nɛ n daa kɔ a wɔtɔ saŋɛ nɛ n daa wɔ Juwebi be kabɔrɛbɛso na to na. Men nyi kananɛ n daŋ pere kenishi n tɔrɔ Ebɔrɛ be asɔriebi, n daa sha kemur bumo nna. 14Ma sara Juwebiana be bedamta to ma e daŋ fara nɛ n sɔ kejuŋkpar ashi Juwebi be kabɔrɛbɛso na to nseŋ daŋ naŋ pere kenishi n wɔtɔ an nanaana be asheŋ ŋiniso nɛ b yige n sa anyi na to ga. 15Ama ŋkpal Ebɔrɛ be kuwɔr be kakɛ na so e lara ma nseŋ tre ma nna pɔɛŋ gba nɛ b kurge ma nɛ m ba shuŋ mo. 16Mo alɛ ka naŋ yili kumo mbe kagbene to n lara mo Pibinyɛn ŋ ŋini ma nɛ n tiŋ m bɔ baru lela n sa nnyamase, m maŋ yɔ esa kama kutɔ epul na to n ya bishi asheŋ to m pin. 17Ma alɛ maŋ naŋ yɔ Jerusalɛm n ya wu basa nɛ b daa la beshuŋipo pɔɛŋ nɛ ma alɛ ba ki eko na. Areebia be efuli so nɛ n daŋ baŋ juŋkpar n yɔ pɔɛŋ nseŋ bɛta n yɔ Damaskɔs be kade to. 18Ŋ ka yɔ Damaskɔs na be nfɛ asa be kaman nɛ n yɔ Jerusalɛm nɛ n ya wu Pita. Nchɛ kuduanu nɛ n daŋ ji mo kutɔ ndoŋ, 19ama n daa maŋ wu beshuŋipo na be bekama n naŋ ti so she Enyɛnpe mo sipo Jeems nawule. 20Kashenteŋ nɛ mee sibɛ a ji menyi Ebɔrɛ be anishito na, m maa fule nna. 21Kede be kaman nɛ n naŋ yɔ Siriya nɛ Silisia be efuliana so. 22Saŋɛ na so, Judiya be efuli so be asɔriana na to ebi nɛ b wɔ Kristo to na maŋ naŋ wu ma kenishiso ŋ ku so. 23Kusɔ nɛ b daŋ baa nyi kikɛ e la kusɔ nɛ b daa nu fanɛ: Kanyɛn nɛ e daa tɔrɔ anyi na naa wɔtɔ nna a malga yirda koŋwule na be asheŋ a sa basa. 24Amoso, b daŋ di Ebɔrɛ epaŋ nna ŋkpal ma so.

2

Pɔɔl nɛ beshuŋipo mo na be asheŋ

1Nfɛ kuduana be kaman nɛ ma nɛ Baanabas naŋ bɛta n yɔ Jerusalɛm. N daŋ keta Taites nna n ti so n yɔ. 2N daŋ yɔ nna, ŋkpal manɛ so, Ebɔrɛ e daŋ lara ŋ ŋini ma fanɛ n yɔ. Bumo nɛ b daa la fanɛ benimuana na nɛ n daŋ shɛr wulo to ŋ kaŋɛ bumo baru lela nɛ mee malga a sa nnyamase na be asheŋ, ŋkpal manɛ so, n daa maa sha fanɛ kushuŋ nɛ n fara na e to jiga nɛ kananɛ ŋ kraa wɔ kumo to ere malɛ gba maaŋ baa la kusɔ jiga. 3Amo be saŋɛ na nɛ Taites wɔ ŋ kutɔ nɛ b nyi e ka la Griik be esa, ama bumo alɛ daa maŋ tintiŋ mo nɛ e ku kututu. 4Ama kesheŋ na daŋ ba koso, ŋkpal manɛ so, bekurgepo fɛpo ko daŋ luri anyi to nna n daŋ fin kekeni anyi be kamooji nɛ an kɔ Kristo Yesu to na to nɛ b nya n jija kumo nseŋ ta anyi ŋ ki anya. 5An daa maŋ shuli gbrɛ kama gba n sa bumo, saŋɛ na so menyeeŋ baa kɔ baru lela na be kashenteŋ na to a wɔtɔ. 6Bumo nɛ b daa du fanɛ benimuana na bre, kanaŋkama nɛ b daa du daa maŋ la shɛŋ ŋ kutɔ, Ebɔrɛ malɛ gba maa kpɛa basa to, b maŋ ta shɛŋ n ti ma kubɔya na so. 7Ama kusɔ nɛ b daŋ baŋ wu bre e daa la fanɛ Ebɔrɛ ta baru lela na nna m bɔɔ ma enɔ nɛ m bɔ kubɔya na n sa nnyamase fanɛ kananɛ e ta kubɔya koŋwule na n sa Pita fanɛ e bɔ n sa Juwebi na. 8Kananɛ Ebɔrɛ daŋ sa Pita eleŋ n shin nɛ e ki eshuŋipo n sa Juwebi na gbagba gbiiŋ nɛ e sa ma eleŋ nɛ ŋ ki eshuŋipo n sa nnyamase. 9Jeems nɛ Pita nɛ Jɔn nɛ ekama daa nyi b ka la benimu na, e daŋ shuli n sa ma nɛ Baanabas fanɛ an baa la bumo braana beshuŋipo ŋkpal kananɛ b daŋ wu Ebɔrɛ be kuwɔr be kakɛ nɛ e daŋ sa ma na so. B daŋ shuli nna fanɛ an yɔ nnyamase kutɔ nɛ bumo alɛ yɔ Juwebi kutɔ. 10Kusɔ nɛ b daŋ baŋ kaŋɛ n ti so e la fanɛ an baa kraa chɛ betirpo to, loŋ malɛ gbagba nɛ n daa baŋ pere kenishi a wora.

Kananɛ Pɔɔl fiɛ Pita so be asheŋ

11Pita ka daŋ ba Antiɔk, n fiɛ mo so ashi bebɛsopo na be anishito nna kacha ko, ŋkpal manɛ so, e daŋ wora kusɔ ko nna nɛ k maŋ kɔ ekpa. 12Kananɛ kesheŋ na daŋ ji nde: Mo nɛ nnyamase be bebɛsopo na daa wɔtɔ nna a bɔ enɔ a wɔtɔ kawie koŋwule to a ji. Ama kachako basa ko ka shi Jeems kutɔ m ba nɛ e fara a lar kaman a lara mbe kumu ashi nnyamase na to, ŋkpal manɛ so, e daa ŋana basa nɛ b daa wɔ katutuku be katuŋ to na nna. 13K maŋ chɛr nɛ Juwebi be bebɛsopo nɛ b daŋ ka na malɛ gba bɛ mbe kebirkɔnshi be kesheŋ na so hale nɛ Baanabas gba foe ekpa koŋwule na so m bɛ bumo so. 14Ŋ ka wu fanɛ kesheŋ nɛ b wora na maŋ bɔla kashenteŋ be baru lela na be ekpa so nɛ ŋ kaŋɛ Pita le ashi bebɛsopo na kikɛ be anishito: “To, Juw e la fo nɛ fo daa wɔ nfe fanɛ kanyamase, mannɛ fanɛ Juw. Nɛ nuso nɛ feeŋ wora n tintiŋ nnyamase nɛ b baa wɔtɔ a bɛ Juwebi be edaŋkaresheŋ so?”

Kananɛ nnyamase nɛ Juwebi gba bee nya kumɔlga be asheŋ

15Anyi nɛ b kurge Juwebi gbagba, mannɛ nnyamase nɛ Juwebi bee tre alubiworapoana ere, 16baa nyi fanɛ esa be kebaabɛ mbra na so maa shin nɛ Ebɔrɛ bee kaŋɛ fanɛ e ji n lar ama e bɔla Yesu Kristo so nna n yirda. Amoso, anyi alɛ gba ta anyi be yirda nna n deŋi Yesu so nɛ Ebɔrɛ e bɔla Kristo na so n shin nɛ an ji n lar, ama mannɛ ŋkpal anyi be kebaabɛ mbra na so so, ŋkpal manɛ so, kebaabɛ mbra na so maaŋ tiŋ n shin nɛ esa kikɛ e ji n lar Ebɔrɛ be anishito kikɛ. 17Ama kananɛ anyee sha kebɔla Kristo to n ji n lar Ebɔrɛ be anishito ere nɛ k ba fanɛ anyi alɛ gba la alubiworapoana nna, loŋ beeŋ tiŋ ŋ ŋini fanɛ Kristo na e naa shin nɛ alubi be kewora bee nya eleŋ a ti so a? Kaarɛ, mannɛ aloŋ nna. 18Nɛ m baŋ fara a pɔr kusɔ nɛ n daŋ da n lɛ, kumo ere k bee ŋini fanɛ n la mbrafɛlpo nna na. 19Ŋkpal manɛ so, mbra na be kaplɛa so, n wu nna, mbra na mɔ ma, saŋɛ na so nɛ m baa wɔ ŋkpa to a sa Ebɔrɛ. 20Ma nɛ Kristo nɛ b daŋ gbir m mata kedibi largato so, amoso, mannɛ ŋ gbagba e naa wɔtɔ, Kristo e wɔ ma to. Kebaawɔtɔ nɛ ŋ kɔ a wɔtɔ ere, keyirda Ebɔrɛ Pibinyɛn nɛ e sha ma n ta mbe kumu n sa ma na to nɛ n wɔ.

21M maa keni Ebɔrɛ be kuwɔr be kakɛ na nna jiga, ŋkpal manɛ so, nɛ b daa bɛ mbra na so nna a ji a lar Ebɔrɛ be anishito, dafanɛ Kristo be luwu na daa maŋ kɔ kifito.

3

Mbra ŋko yirda be asheŋ

1Ama menyi Galeeshaebi paŋ nfɛra pasaa! Wanɛ e wora menyi bre? To, men be anishito gbagba nɛ b bugi Yesu Kristo be kewu kedibi largato na so na be asheŋ n sa menyi. To nɛ mannɛ nna? 2Kusɔ koŋwule nɛ m baa sha kebishi menyi nde: Men ka daŋ nya Ebɔrɛ be Kiyoyu na, mbra na so nɛ men daŋ bɛ so n nya Kiyoyu na ŋko baru lela na nɛ men daŋ nu nseŋ yirda pɔɛŋ n nya Kiyoyu na a? 3Manɛ e ba nɛ men paŋ nfɛra loŋ? To, Kiyoyu be eleŋ to nɛ men fara men be kabɔrɛbɛso ere nseŋ naa sha fanɛ men bɔla men gbagba be asheŋ woraso to n loge asheŋ a? 4Asheŋ nɛ men be kenishi wu na kikɛ ki jiga nna ere ŋko? Cha, mannɛ fanɛ k ka la kusɔ jiga nna bre. 5Men ka bee bɛ mbra na so so nɛ Ebɔrɛ bee sa menyi mbe Kiyoyu na nsaa wora emamachisheŋ menyi to nna ŋko men ka bee nu baru lela na nsaa yirda kumo na so nɛ e bee wora loŋ a?

6Men ta fanɛ Eebraham le, e daŋ yirda Ebɔrɛ nna nɛ Ebɔrɛ kpal loŋ so n nase kumo fanɛ e la elelapo mbe anishito. 7Amoso, men baa nyi fanɛ basa kama nɛ b yirda Ebɔrɛ e la Eebraham mo nanabiana. 8Abɔrɛsibɛ na malɛ wu kumo nna n yili fanɛ Ebɔrɛ ka beeŋ kpal nnyamase be yirda so n shin nɛ b ji n lar mbe anishito so so nseŋ wule m bɔ baru lela na n sa Eebraham fanɛ: “Fo so nɛ Ebɔrɛ beeŋ bɔla n nɛfa durnya ere to ebi kikɛ.” 9Amoso, bumo nɛ b kɔ yirda na nɛ Ebɔrɛ bee ta a ti Eebraham nɛ e la yirdawura na so a nɛfa.

10Bumo nɛ b ta bumo be nfɛra n wɔtɔ mbra na be kebɛso na to na wɔ kɔnɔso to nna na, ŋkpal manɛ so, le nɛ abɔrɛsibɛ na bee kaŋɛ: “Ebɔrɛ be kɔnɔso wɔ ekama nɛ e maa bɛ mbra na be kawɔl na so nɛnɛ saŋkikɛ na so nna.” 11Kumo alɛ baŋ fuli nna a dese fanɛ esa kama maaŋ tiŋ m bɔla mbra na so n ji n lar Ebɔrɛ be anishito, ŋkpal manɛ so, abɔrɛsibɛ na bee kaŋɛ fanɛ, esa kama nɛ Ebɔrɛ kpal mbe yirda so n shin nɛ e ji n lar mo ere Ebɔrɛ be anishito na, beeŋ nya ŋkpa a wɔtɔ. 12Mbra na be kebɛso malɛ maŋ yil yirda so. Kusɔ nɛ k la nɛ abɔrɛsibɛ na malɛ bee kaŋɛ na fanɛ: “Esa kama nɛ e bee wora asɔ nɛ mbra na bee ŋini na wɔ mbra na be kebaawɔtɔ to nna na.” 13Ama Kristo sɔ anyi ashi kɔnɔso nɛ mbra na bee bar na to nna n yige. E yili anyi be katelamu to nna n shin nɛ b so mo gbagba kɔnɔ n sa anyi, ŋkpal manɛ so, le nɛ abɔrɛsibɛ na bee kaŋɛ: “Ebɔrɛ be kɔnɔso wɔ esa kama nɛ baa ta a shiga kedibi so nna.” 14E sɔ anyi nna n yige nɛ nɛfa nɛ Ebɔrɛ ta n sa Eebraham na e bɔla Yesu Kristo so m ba nnyamase so, saŋɛ na so anyeeŋ nya Kiyoyu Cheeŋ nɛ Ebɔrɛ daŋ nase kɔnɔ fanɛ e beeŋ sa na.

Mbra na nɛ kɔnɔ naseso na be asheŋ

15Bekurgepoana, men shin nɛ n ta durnya ere to be kesheŋ ŋ kesar kesheŋ ere. Nɛ fanɛ durnya ere to be basa anyɔ baŋ nase kɔnɔ n sa abar, bumo be ekama maaŋ tiŋ n naŋ wora n da kɔnɔ naseso na so ŋko n ta kusɔ ko n naŋ ti kumo so. To, loŋ nɛ kesheŋ na du Ebɔrɛ be kaplɛa so. 16Eebraham nɛ mbe kamanto be esa nɛ Ebɔrɛ daŋ nase nnɔ na n sa. Abɔrɛsibɛ na maa kaŋɛ fanɛ fo Eebraham nɛ fo kaman to ebi, kumo e la fanɛ, a ber bumo fanɛ basa damta. Abɔrɛsibɛ na yɛ: “Nɛ fo kamanto be esa”, a ŋini fanɛ esa koŋwule nɛ Ebɔrɛ de na. Mo e la Kristo na. 17Kusɔ nɛ mee ŋini nde fanɛ: Ebɔrɛ e daŋ nase kɔnɔ fanɛ e beeŋ bɛ kɔnɔ na so. Kumo be nfɛ alfa ana nɛ adesa be kaman nɛ mbra na lar, ama mbra na maaŋ tiŋ m ba jija Ebɔrɛ be kɔnɔ naseso na nseŋ kpra kumo. 18Amoso, nɛ mbra na be kebɛso so nɛ esa bee bɔla a nya Ebɔrɛ be nɛfa na bre, kumo ere mannɛ kɔnɔ naseso na so nɛ yirda na naa deŋ so na. Ama ŋkpal kuwɔr be kakɛ na so nɛ e daŋ bɔla mbe kɔnɔ naseso na so n ta nɛfa na n sa Eebraham.

19To, nɛ manɛ be tɔnɔ nɛ mbra na malɛ daa kɔ? B daŋ ta kumo nna n ti so nɛ k ŋini kusɔ nɛ k baa la kulubi nsaa wɔtɔ loŋ nɛ Eebraham be kamanto be esa nɛ b nase kɔnɔ na n sa na e ya ba. Emalaika so nɛ Ebɔrɛ daŋ bɔla n shin nɛ nyiŋgbasa, anebi Mosis nna na yili Ebɔrɛ nɛ basa be nferinto m bar mbra na. 20Nɛ esa baa la esa koŋwule, ematapo maŋ kɔ tɔnɔ n sa mo. Ebɔrɛ malɛ la esa koŋwule nna.

Mbra na be kifito be asheŋ

21To, ama an kaŋɛ fanɛ mbra na nɛ Ebɔrɛ be nnɔ nasesoana maa kukwe nna ŋko? Ayai, mannɛ loŋ nna kuraa. Ŋkpal manɛ so, nɛ mbra ko daŋ ba na m ba kaa tiŋ a sa ŋkpa, kumo ere basa daa beeŋ bɔla mbra na so ŋ ki belelapo Ebɔrɛ be anishito. 22Ama abɔrɛsibɛ na bee kaŋɛ fanɛ durnya kikɛ wɔ alubi be enɔ to nna, amoso, basa nɛ b yirda beeŋ nya kakɛ nɛ Ebɔrɛ nase kɔnɔ fanɛ e beeŋ sa na ŋkpal b ka bee yirda Yesu Kristo so.

23Pɔɛŋ nɛ yirda ere be jemanɛ na fo, mbra na daŋ nyaŋ anyi nna a wɔtɔ fanɛ ebutipoana nɛ an baa wɔtɔ loŋ hale pɔɛŋ nɛ le be yirda be jemanɛ be kefo ere ba lar efuli ere. 24Amoso, mbra na e daa wɔ anyi a ŋini anyi kebaawɔtɔ hale le pɔɛŋ nɛ Kristo ba, saŋɛ na so anyeeŋ bɔla yirda to n ji n lar Ebɔrɛ be anishito. 25Naniere, yirda be jemanɛ ere ka ba ere bre, mbra na maŋ naa wɔ anyi.

26Yirda so nɛ men kikɛ la Ebɔrɛ be mbia ashi Kristo Yesu to. 27Ŋkpal manɛ so, b daŋ bɛr menyi kabɔrɛbɛr nna nɛ men baa wɔ Kristo Yesu to n shin nɛ naniere men ta Kristo be edasheŋ ŋ ki menyeya na. 28Amoso, Ebɔrɛ be anishito Juw maŋ kɔr kanyamase to, kenya maŋ kɔr esa nɛ e wɔ mbe kumu to, benyɛn maŋ kɔr beche to, men kikɛ la kukoŋwule nna ashi Kristo Yesu to. 29Nɛ men baa la Kristo peya bre, kumo ere Eebraham be kaman to ebi e la menyi nɛ menyi alɛ nya kakɛ nɛ Ebɔrɛ nase kɔnɔ a sa mbe mbia na.

4

Kananɛ beyirdapo maŋ naa la anya be asheŋ

1Kusɔ nɛ mee kaŋɛ nde fanɛ, nɛ esa pibi nɛ e beeŋ ba kaa wɔ mo tuto be asɔ kraa la kebibi, e maŋ la shɛŋ. Mo nɛ laŋ na to be kenya maŋ kɔr abar to, ŋkeshin nɛ mo alɛ e wɔ mo tuto be asɔ na kikɛ. 2E kraŋ baa la kebibi, basa e naa keni mo so nsaa wora mbe asheŋ loŋ nɛ kachɛ nɛ mo tuto yili na e ya fo. 3To, anyi alɛ gba ka daa du fanɛ mbibi abɔrɛsheŋ to na, loŋ e daa la. An daa la durnya ere to be sososo be asɔ ŋiniso be anya nna. 4Ama jemanɛ nɛ k daga na ka ba fo nɛ Ebɔrɛ shuŋi mo Pibinyɛn nɛ e bɔla durnya be eche to n lar a wɔ mbra na to na 5nɛ e ba sɔ bumo nɛ b wɔ mbra na to na n yige, saŋɛ na so nɛ an ki Ebɔrɛ be mbia gbagba. 6Kusɔ nɛ k bee ŋini fanɛ men la Ebɔrɛ be mbia nde: Mo ere Ebɔrɛ koŋwule na shuŋi mo Pibinyɛn be Kiyoyu na anyi be ŋgbene to, Kiyoyu na e naa tre Ebɔrɛ ‘Aba’, kumo e la fanɛ n Tuto na. 7Amoso, naniere men maŋ naa la anya, men ki Ebɔrɛ be mbia nna. Menyi alɛ ka ki loŋ ere so, asɔ nɛ Ebɔrɛ kɔ a sa mbe mbia na malɛ gba kikɛ ki menyeya.

Pɔɔl be kafɔŋ nɛ e kɔ a sa Galeeshaebi be asheŋ

8Saŋɛ na men daa maŋ nyi Ebɔrɛ, amoso, men daa la ayoyuana nɛ basa bee fɛ fanɛ a la Ebɔrɛ nɛ amo alɛ maŋ la na be anya nna. 9Ama naniere bre men ba pin Ebɔrɛ. Kusɔ nɛ mee sha nɛ ŋ kaŋɛ e la fanɛ Ebɔrɛ e ba pin menyi de. Nɛ nuso nɛ a ji nɛ men naa bɛta a ta men be amu a sa le be durnya ere to be sososo be asɔ ŋiniso pɔso nɛ amo be asheŋ kɔ kuwɔr ere? Menyee sha fanɛ men naŋ bɛta ŋ ki amo be anya nna a? 10Men keni kananɛ men naa wɔtɔ a bɛ nchɛgboŋana ko so nɛ afɔlana ko nɛ saŋɛana ko nɛ nfɛgboŋana ko so. 11Men be asheŋ bee ku ma kagbene nna nɛ mee fɛ fanɛ shere ŋ gben menyi so jiga nna na.

12Ŋ kurgepoana, mee kule menyi nna fanɛ men baa du fanɛ ma, ŋkpal manɛ so, ma alɛ gba baŋ ba ki fanɛ menyi nna. Dra na men daa maŋ wora ma kulubi kama, ama naniere bre menyee wora. 13Men nyi fanɛ kulɔ ka daŋ pɔɔ ma so so e shin nɛ m bɔ baru lela na n sa menyi sososo na. 14Kulɔ na daa la kechɔŋkeni gboŋgboŋi nna n sa menyi, ama men maŋ keni ma jiga ŋko ŋ kini ma. Men daŋ sɔ ma nna fanɛ ŋ ka la malaika ŋko fanɛ Kristo Yesu gbagba na. 15Naniere, manɛ e wora men be kagbenefuli nɛ men daŋ nya na? Nɛ esa bishi ma, n daa beeŋ tiŋ ŋ kaŋɛ fanɛ nɛ k daa la kewora kusɔ ko nna gba, men daa beeŋ chule men be anishi gba n sa ma. 16To, naniere bre ŋ ki men doŋ nna ŋkpal ŋ ka ji menyi kashenteŋ so ŋko? 17Basa nɛ anyee malga bumo be asheŋ ere bee wora fanɛ men be asheŋ ka wɔ bumo to ga nna, ama nfɛra nɛ a wɔ bumo be loŋ be asheŋ woraso na be kaman na maŋ walɛ. Kusɔ nɛ baa sha e la fanɛ kananɛ baaŋ wora m barga ma nɛ menyi abar to nɛ bumo ere be asheŋ e baa wɔ menyi to. 18Keshin nɛ asheŋ e baa wɔ menyi to walɛ nɛ asheŋ na baa la alelasheŋ nna na a wɔ menyi to saŋkikɛ, mannɛ saŋɛ nɛ n wɔ men kutɔ nawule. 19Ma mbi shasoana, ebesa nɛ k wɔ ma to a sa menyi ere baa du fanɛ eche be kakurge be ebesa nna a wɔ ma to ama n ya wu fanɛ Kristo be kebaawɔtɔ na kikɛ ya luri nna m bɔlɔ menyi to. 20N daa wɔ menyi kutɔ nna naniere n tiŋ n chɛrga mmalga kpakpaso nɛ mee malga a sa menyi ere, k daa beeŋ par ma ga, ŋkpal manɛ so, men be asheŋ baŋ wul ma to nna.

Pɔɔl ka ta Heega nɛ Sɛɛra be asheŋ ŋ kesar be asheŋ

21Men shin nɛ m bishi menyi nɛ menyee sha kebaata mbra na a juŋkpar menyi be amu na le: Men maa nu kusɔ nɛ mbra na bee kaŋɛ nna a? 22A yɛ: “Eebraham daa kɔ mbinyɛnbi anyɔ nna nɛ ekoŋwule daa la kenyache pibi nɛ eko malɛ daa la eche nɛ e maŋ la kenya pibi.” 23Eyur be kasha so nɛ b daŋ bɔla m ba abar so ŋ kurge kenyache pibi na nseŋ bɔla Ebɔrɛ be kɔnɔ naseso so malɛ m ba abar so ŋ kurge emo na malɛ. 24Anyeeŋ tiŋ ŋ koya kesheŋ ko ashi le be adrasheŋ ere to. Beche anyɔ na du fanɛ kɔnɔkoŋwule be ŋkre anyɔ nna. Amo be kuko shi Sainai be kebee na so nna nɛ kumo be kaplɛa so be mbia la anya. To, Heega peya nna na. 25Nɛ esa baa malga Heega be asheŋ, kumo ere Sainai be kebee nɛ k wɔ Areebia be efuli so na be asheŋ nɛ e bee ji na. Mo nɛ baa ta a ber Jerusalɛm nɛ anyee wu ere nna, ŋkpal manɛ so, kumo nɛ kumo be mbia la anya nna a wɔtɔ. 26Ama ebɔrɛso be Jerusalɛm na bre maŋ wɔ kenyaya to. To, loŋ be Jerusalɛm ere du fanɛ an nio nna. 27Ŋkpal manɛ so, le nɛ abɔrɛsibɛ na bee kaŋɛ:

“Fo egbentepo nɛ fo maŋ naŋ kurge ŋ ku so,

fo alɛ ŋkaa maŋ naŋ nya kakurge be ebesa ere,

baa kɔ kagbenefuli nseŋ bugi kɔnɔ n wora kagbenefuliso be awɔr.

Ŋkpal manɛ so, eche nɛ b kini na beeŋ nya bibi

a chɔ emo nɛ e kɔ ekul a wɔtɔ na.”

28Amoso, menyi ŋ kurgepoana, men la Ebɔrɛ be kɔnɔ naseso be mbia nna fanɛ kananɛ Aizek daa la na. 29Amo be saŋɛ na ebinyɛn nɛ b daŋ bɔla eyur be kasha so m ba abar so ŋ kurge na, daa wɔtɔ nna a tɔrɔ ebinyɛn nɛ b daŋ bɔla Ebɔrɛ be kɔnɔ naseso so m ba abar so ŋ kurge na nna. Hale mbre, loŋ malɛ e kraa la. 30Ama nuso nɛ abɔrɛsibɛ na malɛ bee kaŋɛ fanɛ Ebɔrɛ daŋ kaŋɛ Eebraham? E yɛ: “Ju kenyache na nɛ mo pibinyɛn na, ŋkpal manɛ so, kenyache pibinyɛn na maaŋ tiŋ n tu eche nɛ e maŋ la kenya na pibinyɛn na n ji etuto na be asɔ nɛ e kɔ a sa mbia na be tɔnɔ.” 31Ŋ kurgepoana, anyi maŋ la kenyache na be mbia, an la eche nɛ e maŋ la kenya na be mbia nna.

5

Kananɛ an kɔ kamooji Kristo to be asheŋ

1Kebaawɔ anyi be amu so nɛ Kristo shin nɛ an nya anyi be amu. Amoso, naniere men baa yil kpakpa nsaa maŋ shin nɛ b naŋ ta menyi ŋ ki anya.

2Men nu nfe. Ma Pɔɔl e naa kaŋɛ menyi na fanɛ nɛ men bɛ mbra na so n shin nɛ b ku menyi atutu, Kristo na maaŋ baa la shɛŋ n sa menyi. 3Men shin nɛ n naŋ laŋɛ ŋ kaŋɛ menyi kenishipereso, ekama nɛ e shin nɛ b ku mo kututu, kumo ere a daga fanɛ amodoŋwura ka bɛ mbra na so kikɛ nyam. 4Menyi, bumo nɛ menyee wora ania a sha kebɛ mbra na so n ji n lar Ebɔrɛ be anishito ere, barga men be amu ashi Kristo na kutɔ nna na. Men lar kuwɔr be kakɛ be kebaawɔtɔ to. 5Kusɔ nɛ anyi ere bee tama e la fanɛ Ebɔrɛ beeŋ shin nɛ anyi nɛ mo e ba abar so. Mbe Kiyoyu na be eleŋ to so nɛ loŋ be kesheŋ beeŋ bɔla anyi be yirda to n wora, kumo be loŋ malɛ nɛ anyee jo na. 6Ŋkpal manɛ so, nɛ an baa wɔ Kristo to, emo nɛ e ku kututu nɛ emo nɛ e maŋ ku kututu maŋ kɔr abar to. Kusɔ koŋwule nɛ k baa tir e la yirda nɛ k bee bɔla kasha so a shuŋ.

7To, men daa bɛ ekpa na so nna nɛnɛ nɛ wanɛ e naaŋ ba kaa kagle menyi ashi kashenteŋ be kebɛso be ekpa na to? 8Le be kafɛrachɛrga ere maŋ shi Ebɔrɛ nɛ e tre menyi na kutɔ. 9Yiisi gbrɛbi ko e naa kaa luri nyifu to a shin nɛ amo kikɛ bee tiŋ fɔŋgrɔŋ. 10Ama ŋ kraa kɔ tama ashi Enyɛnpe na to fanɛ men maaŋ chɛrga men be nfɛra n yɔ kakpa ko. Ma alɛ nseŋ naa nyi fanɛ Ebɔrɛ beeŋ gberge esa nɛ e kɔ menyi a wɔ kebagato to ere kusoe, e bee sha e baa du kanaŋkama.

11Bekurgepoana, menyee tama fanɛ n daŋ kraa malga katutuku be kamalga nna, meeŋ baa nya tɔrɔ le a? Nɛ n daa wora loŋ nna, dafanɛ Kristo be kedibi largato be kubɔya na daa maaŋ naa fɛl basa. 12Alako basa nɛ baa tɔrɔ menyi ere daa beeŋ baŋ ku bumo be atutu kikɛ gba nna n lɛ kuraa.

Kebaakɔ kebaawɔtɔ ashi Kiyoyu na to be asheŋ

13Ŋ kurgepoana, Ebɔrɛ tre menyi ere nna nɛ men ba kaa wɔ men be amu. Ama men sa maŋ kaŋ shin nɛ le be kamoowɔ ere e sa menyi ekpa nɛ men shin nɛ men be eyur to be ayɛlgasɔ e baa wɔ menyi. Ama men shin nɛ kasha e baa shin nɛ men baa shuŋ abar. 14Ŋkpal manɛ so, mbraana na kikɛ wɔ mbra nɛ k bee kaŋɛ le: “Sha fo barkasa dimɛdi fanɛ fo kumu” na to nna. 15Ama nɛ men baa wɔtɔ a bile a wɔtɔ abar ebesa to bre, men baa da so, nɛ mannɛ aloŋ menyeeŋ mur abar cheche.

16Amoso, mee kaŋɛ menyi nna na fanɛ men baa wɔ Kiyoyu na be kebaawɔtɔ to nsaa maa wora kapɔr lubi ere be ayɛlgasheŋ. 17Ŋkpal manɛ so, kapɔr lubi ere be ayɛlgasɔ maa kukwe Kiyoyu na be ayɛlgasɔ nɛ Kiyoyu na malɛ be ayɛlgasɔ maa kukwe kapɔr lubi ere be ayɛlgasɔ. Loŋ be asɔ anyɔ na la bedoŋ nna nɛ kumo alɛ bee ŋini fanɛ men maaŋ tiŋ n wora kusɔ kama nɛ menyee sha. 18Nɛ Kiyoyu na baa juŋkpar menyi, kumo ere men maŋ naa wɔ mbra na to. 19Kapɔr lubi ere be asheŋ woraso malɛ baŋ dii efuli nna. Amo nde: Kesakaleasheŋ nɛ eyurpisheŋ nɛ asheŋ jiga be ashuŋ 20nɛ agbirshunsheŋ nɛ kegbaya nɛ kekishi nɛ nlusheŋ nɛ abar be asɔ be kebaayɛlga nɛ kanya agbo nɛ nfɛragboŋ be kebaafɛ nɛ amu be kebarga a wɔ ntuŋ so be kebaawɔtɔ. 21Kayurbesa, kasanuu jijiga nɛ amo be nfɛra lubiana n ta asheŋ lubi damta ko malɛ gba n ti so. N chɛr n fiɛ menyi so, ama men shin nɛ n naŋ lɔŋɛ ŋ kaŋɛ menyi fanɛ bekama nɛ baa wora le be asheŋ ere maaŋ luri Ebɔrɛ be kuwura na to kikɛ. 22Ama nɛ Kiyoyu na baa wɔ esa to, le be asɔ lela ere e du fanɛ kusɔrso a wɔ amodoŋwura to nɛ e bee wora: Kasha nɛ kagbenefuli nɛ kagbenewushi nɛ kanyiti nɛ kebaala esa nɛ alelasheŋ nɛ kebaayɛ a wora 23nɛ kebaa bar kumu kaseto nɛ kamootiŋ. Mbra na maa pɛ basa nɛ b wɔ le be asheŋ ere to. 24Basa nɛ b la Kristo peya na maŋ naa shin nɛ bumo be kapɔr lubiana ere bee wɔ bumo, naniere a du fanɛ b ka ta kapɔr lubiana ere nɛ amo be asɔ sha so nɛ ayɛlgasɔ nna ŋ gbir m mata kedibi so m mɔ.

25Naniere Kiyoyu Cheeŋ na e sa anyi ŋkpa, amoso, men shin nɛ e baa juŋkpar anyi. 26Men sa maŋ shin nɛ an baa kɔ kamoowu ŋko a ta abar a wɔtɔ agbo to ŋko a besa abar eyur.

6

Kebaachɛ abar to be asheŋ

1Ŋ kurgepoana, nɛ men be ekama baŋ tɔr kulubi to, menyi nɛ Kiyoyu Cheeŋ na bee juŋkpar na e bar men be amu kaseto n chɛ mo to nɛ e lar alubi na to. Ama nɛ menyee wora loŋ, men baa de men be amu so nɛ menyi alɛ gbagba e sa maŋ luri kechɔŋkeni to n tɔr.

2Men baa chɛ abar to ashi men be asheŋ tirso to, loŋ na menyeeŋ baa bɛ Kristo be mbra na so. 3Nɛ ekama nɛ e bee fɛ fanɛ e la esagboŋ ko nna, mo alɛ ŋkaa maa la shɛŋ, bee fule mo gbagba be kumu nna na. 4Ekama e baa keni mo gbagba be asheŋ woraso to a nyi kananɛ a du, nɛ a baa walɛ, e chɔrɔ mbe kumu. Ama e sa maa ta mbe asheŋ woraso a kesar esa pɔtɛ peya so. 5Ekama e baa de mo gbagba be asheŋ woraso so.

6Ekama nɛ e bee nya abɔrɛsheŋ na be keŋini malɛ gba e baa kɔ mbe asɔ lela be ako a chɛ mbe eŋinipo na to.

7Men sa maŋ kaŋ fule men be amu. Esa maaŋ tiŋ n wora Ebɔrɛ eyurto. Kusɔ kama nɛ esa baŋ duu, kumo gbagba nɛ e beeŋ ba teŋi kacha ko. 8Nɛ e bee duu kapɔr lubi ere be aparsheŋ be asɔ, kapɔr lubi na to nɛ e beeŋ bɔla n nya luwu. Nɛ ekama malɛ nɛ e bee duu Kiyoyu na be aparsheŋ be asɔ, Kiyoyu na to nɛ e beeŋ bɔla n nya ŋkpa nɛ k maŋ kɔ ekar na. 9Amoso, men sa maŋ shin nɛ kelela be kewora e baa gben menyi, ŋkpal manɛ so, nɛ an baa maŋ pɔ aba nsaa kɔ to loŋ, kachako anyeeŋ nya kelela be kewora be asɔ.

10Amoso, kananɛ an kraŋ baa kɔ ekpa naniere bre, men shin nɛ an baa wora basa kikɛ kelela, fɔnfɔŋ bumo nɛ b la an braana beyirdapo na.

Lalaloge be kefiɛso nɛ kechɔrɔ be asheŋ

11Naniere men wu kasibɛbi gboŋgboŋi ere ŋko? To, ŋ gbagba be enɔ to be kasibɛ nɛ ŋ kɔ a sa menyi nna na.

12Bumo nɛ baa sha keta asɔ nɛ basa bee wu kenishiso a ji njɔŋ ere e la basa nɛ baa wora ania a sha fanɛ b tintiŋ menyi nɛ men ku atutu na. Bumo alɛ kusɔ nɛ k baŋ ba nɛ baa wora loŋ na e la kananɛ baaŋ wora a maaŋ luri tɔrɔ to. Le be tɔrɔ ere bee shi Kristo be luwu nɛ e wu kedibi largato na so to nna. 13To, bumo nɛ b ku atutu na gba maa bɛ mbra na so, ama bumo alɛ nsaa sha fanɛ men ku atutu, saŋɛ na so baaŋ nya ekpa n ji njɔŋ ŋ kaŋɛ fanɛ men bɛ loŋ be kesheŋ na so. 14Ama ma ere, kaarɛ gba fanɛ ŋ ka beeŋ ji njɔŋ ko she an Nyɛnpe Yesu Kristo be luwu nɛ e wu kedibi largato na so nawule so, nɛ durnya maŋ naa la shɛŋ ma anishito. 15Nɛ esa maŋ kɔ kusholi ŋko e kɔ, k maŋ tir kuraa, kusɔ nɛ k tir e la kebaakɔ kebaawɔtɔ popɔr na. 16Ebɔrɛ be kagbenewushi nɛ mbe kuwɔr e baa wɔ bekama nɛ baa bɛ le be kesheŋ ere so n ti Ebɔrɛ be basa kikɛ so.

17Ade kikɛ be kaman, esa kama e sa maŋ naŋ bar ma tɔrɔ kikɛ, ŋkpal manɛ so, Yesu be ndulgi wɔ ma eyur so nna.

18Ŋ kurgepoana, an Nyɛnpe Yesu Kristo be kuwɔr be kakɛ na e baa wɔ men kikɛ so nyam. Amɛn.