MOSIS BE KAWƆL NUSOPO NƐ BAA TRE

DITƐRONƆMI

NA

1

Mosis be lalaloge be kamalga be asheŋ

1Mosis be mmalga nɛ e daŋ malga n sa Israɛl be basa jemanɛ nɛ b daa wɔ keshishɛrsawule so ashi lɔr nɛ baa tre Jɔɔdan na be epeŋilarkpa be kaba so na e wɔ kawɔl ere to na. B daa wɔ Jɔɔdan be ketaŋɛ nɛ k mata kade nɛ baa tre Suuf nɛ k dese kade nɛ baa tre Paran na nɛ nde nɛ baa tre Tofɛl nɛ Laban nɛ Hazerɔf nɛ Dizahab na be kefɛato nna. 2Nchɛ kudukako nɛ esa beeŋ ta n shi kebee nɛ baa tre Sainai na ase m bɔla Edɔm be kebeesawule so be ekpa na n ya fo kakpa nɛ baa tre Kadɛsh Bania na. 3Israɛl be basa na ka lar Ijipt be efuli so be kafɛ adenasopo na be kufɔl kudukakosopo na be kachɛ juŋkparso na nɛ Mosis kaŋɛ basa na kusɔ nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na kaŋɛ mo fanɛ e kaŋɛ bumo na kikɛ. 4Pɔɛŋ nɛ Mosis malga bumo kutɔ na nɛ e tiŋ ŋ kɔ m pɔɔ Amɔriebi be ewura Sihɔn nɛ e chena kade nɛ baa tre Hɛshbɔn a ji kuwura na nɛ Bashan be ewura Ɔg nɛ mo alɛ bee ji kuwura nde nɛ baa tre Ashterɔf nɛ Edrei na so. 5Jemanɛ nɛ basa na daa wɔ Mowabebi be kasawule nɛ k dese lɔr nɛ baa tre Jɔɔdan na be epeŋilarkpa be kaba so na nɛ Mosis fara a malga a bugi Ebɔrɛ be mbraana nɛ keŋiniana to.

E yɛ: 6“Jemanɛ nɛ an daa wɔ Sainai be kebee na ase na, nɛ Enyɛnpe anyi be Ebɔrɛ na kaŋɛ anyi le: ‘Men chena kebee ere ase n chɛr ga. 7Men kaa keeyi nseŋ fara a yɔ Amɔriebi be kepreŋsawule nɛ mboŋ nɛ a kulti ndoŋ na so, an ta fanɛ Jɔɔdan be ketaŋɛ na nɛ keplasawule nɛ abonfu nɛ a dese a laŋɛ kelargato be kaseto na nɛ Teku nɛ baa tre Mɛditerenia na be ekarso. Men yɔ Keenan be kasawule so hale m baŋ so n yɔ Lebanɔn be abee ase n ya fo Lɔrgboŋ nɛ baa tre Yufreetes na ase. 8Le be kasawule ere nɛ ma, Enyɛnpe Ebɔrɛ na nase kɔnɔ fanɛ meeŋ ta n sa Eebraham nɛ Aizek nɛ Jeekɔb nɛ b la men nananyɛnana na nɛ bumo be kaman to ebi na. Men yɔ n ya sɔ kumo n chena so.’ ”

Mosis ka lara bejuŋkparpo be asheŋ

(Ɛksodɔs 18:13-27)

9Ndoŋ nna nɛ Mosis kaŋɛ basa na le: “An ka daa wɔ kebee nɛ baa tre Sainai na ase na, n daŋ kaŋɛ menyi fanɛ kebaajuŋkpar menyi be kushuŋ na shi ga n sa ma. N nawule maaŋ tiŋ a shuŋ kumo. 10Enyɛnpe, menyi be Ebɔrɛ na malɛ naŋ shin nɛ men wora keshi fanɛ achɛkpabi ashi awɔlpa so. 11Enyɛnpe, men nananyɛnana be Ebɔrɛ na e shin nɛ men naŋ wora keshi alegaiso gba n ti so nseŋ shin nɛ kusɔ kama bee nite nɛnɛ a sa menyi fanɛ kananɛ e nase kɔnɔ na! 12Ama n nawule maaŋ tiŋ n shuŋ demuji be kushuŋ na ashi menyi to. 13Amoso, yiri kikɛ to be basa e lara benyɛn nyiashempo nɛ b kɔ kenyi nɛ kepinto nɛnɛ nɛ n shin nɛ b ki eyiriana na to be bejuŋkparpo, 14nɛ men shuli fanɛ loŋ walɛ nseŋ daga kewora. 15Ndoŋ nna nɛ n shin nɛ basa nɛ men lara eyiriana na to nɛ b nyi asheŋ nsaa kɔ kenyi nɛ kepinto nɛnɛ na ki menyi be bejuŋkparpo. Beko daa keni basa kagboŋ so, nɛ beko daa keni basa kalfa so, nɛ beko bee keni basa adunu so nɛ beko malɛ bee keni basa kudu so.

16Loŋ be jemanɛ na n daŋ kaŋɛ demujipoana na nna fanɛ b baa keni to nsaa ji asheŋ kama nɛ a beeŋ ba menyi to na nɛ amo be ekpa so. Hale demu na la menyi be basa nawule nna ŋko men be eko nɛ befɔ nɛ b wɔ menyi to na be eko be demu gba nna, a daga fanɛ b ji kumo nɛ kumo be ekpa so. 17Men sa maa kpɛa to ashi menyi be demuji to. Ekpa koŋwule so a daga fanɛ men baa ji bepɔshipo nɛ belempo kikɛ demu. Men sa maa ŋana esa kikɛ, ŋkpal manɛ so, Ebɔrɛ beeŋ chɛ menyi to nɛ men ji asheŋ nɛnɛ. Nɛ fanɛ demu ko du kpakpa n sa menyi, men ta kumo m bar ma nɛ n ji kumo. 18Ŋ ka ŋini bejuŋkparpo na asɔ nɛ baaŋ baa wora n loge nɛ n sa menyi Enyɛnpe Ebɔrɛ na be mbraana a laŋɛ kusɔ kama nɛ menyeeŋ baa wora be kaplɛa so.”

B ka shuŋi basa fanɛ b ya dara kasawule ko ŋ keni be asheŋ

(Nɔmbɛs 13:1-33)

19“Ade be kaman nɛ an wora kusɔ nɛ Enyɛnpe, anyi be Ebɔrɛ na kaŋɛ fanɛ an wora na nseŋ lar Sainai be kebee na ase m bɔla keshishɛrsawule palɛlɛ nɛ k kɔ kufu na so a yɔ Amɔriebi be kepreŋsawule so. An ka ya fo kakpa nɛ baa tre Kadɛsh Baania na, 20-21nɛ ŋ kaŋɛ menyi le: ‘Men fo Amɔriebi be kepreŋsawule so nna na. Kumo nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ, nɛ an nananyɛnana shuŋ na bee ta a sa anyi na. Men yɔ n ya chena kumo so fanɛ kananɛ e kaŋɛ na. Men sa maa pɔ aba ŋko a lɔ kufu.’

22Ndoŋ nna nɛ menyi kikɛ ba ŋ kutɔ m ba kaŋɛ le: ‘Shin nɛ an shuŋi benyɛn ko nɛ b ya ŋana ŋ keni kasawule na, saŋɛ na so, baaŋ ba kaŋɛ anyi nde nɛ a wɔ ndoŋ nɛ ekpa nɛ anyeeŋ bɔla so n luri amo to be asheŋ.’

23Kusɔ nɛ men daŋ kaŋɛ na daa la nfɛra lela nna, amoso nɛ n lara esa ashi eyiri kudu anyɔ na be kekama to nɛ b wora benyɛn kudu anyɔ, 24nɛ b yɔ kepreŋsawule na so hale n ya lar ketaŋɛ nɛ baa tre Ɛshkɔl na so n ya dara kumo.” 25Kumo be kaman nɛ b bar anyi asɔrso nɛ b wu ndoŋ, nseŋ kaŋɛ anyi fanɛ kasawule lela ga nɛ Enyɛnpe anyi be Ebɔrɛ na bee ta a sa anyi na.

26Ama men kini kewora Enyɛnpe menyi be Ebɔrɛ na kasonu nseŋ kini keyɔ kasawule na so. 27Men daa wɔ menyi be ewajɛbu to nna a munto a bile asheŋ a sa abar a kaŋɛ le: ‘Enyɛnpe Ebɔrɛ na kishi anyi nna nseŋ lara anyi Ijipt be efuli so m ba nɛ e ba sa Amɔriebi nɛ b mɔ anyi. 28Manɛ so nɛ anyi beeŋ yɔ ndoŋ? Anyi bee lɔ kufu nna, ŋkpal manɛ so, basa nɛ an shuŋi na kaŋɛ anyi fanɛ basa nɛ b wɔ ndoŋ na kɔ eleŋ a chɔ anyi nsaa du jeŋgreŋ a chɔ anyi. Kumo be kaman, bumo alɛ naa wɔ ndegboŋ nɛ b pɔr egbal jeŋgreŋ, nɛ a du fanɛ a ka fo awɔlpa to, ŋ kulti na to. B yɛ, b wu basa nɛ b pɔlto nsaa du jeŋgreŋ gba ndoŋ.’

29Ndoŋ nna nɛ ŋ kaŋɛ: ‘Men sa maa ŋana basa na. 30Enyɛnpe men be Ebɔrɛ na e naaŋ juŋkpar ŋ kɔ n sa menyi, fanɛ kananɛ men wu e ka wora ashi Ijipt be efuli so 31nɛ keshishɛrsawule so na. Men wu kananɛ e keta menyi, fanɛ kananɛ etuto bee keta mbe kebia a nite na, m ba nfe kayurwushiso.’ 32Ama asheŋ nɛ ŋ kaŋɛ menyi na kikɛ be kaman, men kraa maŋ bɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ 33nɛ jemanɛ kikɛ e daa juŋkpar menyi a ŋini menyi kakpa nɛ menyi beeŋ yuu keeyi n chena ashi menyi be enite to na be kɔnɔ so. Edɛ be kabulpi so nɛ e daa bɔla a juŋkpar menyi kanyɛso, nsaa bɔla kuwɔlpa so a juŋkpar menyi kapaso a ŋini menyi ekpa nɛ kakpa nɛ menyi beeŋ yuu keeyi n chena.

Enyɛnpe Ebɔrɛ na ka gberge Israɛl be basa kusoe be asheŋ

(Nɔmbɛs 14:20-45)

34“Enyɛnpe Ebɔrɛ na ka nu menyi be kemunto n fubel na nɛ e nya agbo nseŋ bɔ ntaŋ ŋ kaŋɛ le, 35‘Menyi ere be kekurgeto be basa lubi ere be esa koŋwule gba maaŋ yɔ kasawule lela nɛ n nase kɔnɔ fanɛ meeŋ ta n sa men nananyɛnana na so kikɛ. 36Jefune pibinyɛn nɛ baa tre Kalɛb na nawule e naaŋ yɔ kumo so, ŋkpal manɛ so, mo e ta mbe kagbene kikɛ m bɛ ma so. Amoso, meeŋ ta kasawule nɛ e ya dara ŋ keni na n sa mo nɛ mbe kaman to ebi.’ ” 37Ŋkpal menyi so, Enyɛnpe Ebɔrɛ na daŋ nya agbo nna n wɔtɔ ma alɛ gba nseŋ kaŋɛ le: ‘Mosis, fo alɛ gba maaŋ yɔ kasawule na so. 38Ama leŋ Nun pibinyɛn, Joshuwa nɛ e la fo echɛtopo na to nɛ e juŋkpar Israɛl be basa na nɛ b ya kɔ n sɔ kasawule na n chena so.’

39Ade kikɛ be kaman, nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na naŋ kaŋɛ anyi kikɛ le: ‘Menyi be mbia nɛ b kraa la mbiwurbi nsaa maŋ nyi kulubi nɛ kelela na, e naaŋ yɔ kasawule na so. Mbia nɛ men kaŋɛ fanɛ men doŋana beeŋ ya sɔ na, nɛ meeŋ ta kasawule na n sa nɛ b chena so. 40Ama menyi ere e bɛta m bɔla ekpa nɛ k bee yɔ Teku Peper na ase na n yɔ keshishɛrsawule na so.’

41Ndoŋ nna nɛ men kaŋɛ le: ‘Mosis, an wora alubi n da Enyɛnpe Ebɔrɛ na so. Ama, naniere anyeeŋ yɔ kebeesawule na so n ya kɔ fanɛ kananɛ Enyɛnpe, anyi be Ebɔrɛ na kaŋɛ anyi na.’ Kumo be kaman nɛ men be ekama bela ase nɛ e ya kɔ, a fɛ fanɛ kekɔ m pɔɔ kebeesawule na so na maŋ du kpakpa.

42Ama le nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na daŋ naŋ kaŋɛ ma: ‘Kpele bumo kusoe fanɛ b sa maŋ kaŋ yɔ n ya kɔ, ŋkpal manɛ so, m maaŋ tu bumo n yɔ. Bumo doŋana beeŋ pɔɔ bumo so.’ 43Ndoŋ nna nɛ ŋ kaŋɛ menyi kusɔ nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na kaŋɛ, ama men daŋ maŋ nu. Men daŋ lar mo kaman nna nseŋ yɔ abeesawule na so kamoowuso. 44Ndoŋ nna nɛ Amɔriebi nɛ b daa wɔ abee na so na gbelge m ba menyi so fanɛ emushoŋ n ju menyi hale n ya fo kakpa nɛ baa tre Hɔɔma nɛ k wɔ Edɔm be kebeesawule so n ya kɔ m pɔɔ menyi so ndoŋ. 45Kumo be kaman nɛ men shu n tre Enyɛnpe Ebɔrɛ na fanɛ e chɛ menyi to, ama e daŋ maŋ nu n sa menyi.

Israɛl be basa ka ji nfɛ damta keshishɛrsawule so be asheŋ

46Amoso, nɛ an chena kakpa nɛ baa tre Kadɛsh na n chɛr na.

2

1Kumo be kaman nɛ an bɛta n sɔ Teku Peper na be ekpa a yɔ keshishɛrsawule na so fanɛ kananɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na kaŋɛ kenishipereso na. Nfɛ damta nɛ anyee nite a kulti Edɔm be kepreŋsawule na.

2Ndoŋ nna nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na kaŋɛ ma 3fanɛ an nite ŋ kulti apreŋ na so n chɛr ga, amoso an kilgi a yɔ kelargato be esoso be kaba so. 4Kumo be kaman nɛ e naŋ kaŋɛ ma fanɛ n ta mbraana ere n sa menyi: “Menyee sha kebɔla Edɔmebi nɛ b la Isɔɔ be kaman to ebi nseŋ naa la men kurgepoana na be kasawule so n choŋ nna na. Baaŋ baa ŋana menyi, 5ama men sa maŋ kaŋ fara kena nɛ bumo, ŋkpal manɛ so, m maaŋ ta bumo be kasawule, nɛ k fo fanɛ keyadra koŋwule gba, n sa menyi. N teŋ ta Edɔm be efuli na n sa Isɔɔ nɛ mbe kaman to ebi nna. 6Menyeeŋ tiŋ n tɔ ajibi nɛ nchu bumo kutɔ jemanɛ nɛ men bɔla bumo be kasawule so a choŋ na bre.”

7Men baa nyiŋi kananɛ Enyɛnpe menyi be Ebɔrɛ na nɛfa menyi ashi asɔ kama nɛ men wora to. E keni menyi so jemanɛ nɛ men daa nite keshishɛrsawule palɛlɛ na so a kulti na. Menyi nɛ mo e daa la nfɛ adena ere kikɛ. Menyi alɛ daŋ nya kusɔ kama nɛ menyee sha.

8Amoso an ka wɔ enite na to na nɛ an ku Isɔɔ be kaman to ebi nɛ b la an kurgepoana na be kasawule n lɛ. An daŋ bɔla ekpa nɛ k dese nde nɛ baa tre Elaf nɛ Eziɔngɛba a yɔ Teku Wuso na ase na nna, nseŋ ya kilgi n sɔ keshishɛrsawule be ekpa nɛ k bee yɔ Mowab be kasawule so na. 9Ndoŋ nna nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na kaŋɛ ma le: “Men sa maŋ kaŋ tɔrɔ Mowab be basa nɛ b la Lɔt be kaman to ebi na ŋko n fara kena nɛ bumo. N teŋ ta kadegboŋ nɛ baa tre Ar na nna n sa bumo, ma alɛ maaŋ ta bumo be kasawule be kaba kama n sa menyi.”

10(Pɔɛŋ nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na ta kasawule na n sa Mowabebi na, edimɛdi be yiri ko nɛ b daŋ pɔlto nsaa du jeŋgreŋ jeŋgreŋ nɛ b daa tre bumo Emim, e daa wɔ Ar. B daŋ pɔlto nsaa du jeŋgreŋ jeŋgreŋ nna fanɛ edimɛdi be yiri ko nɛ baa tre Anak na. 11Mowabebi ere e daa tre bumo Emebi, ama bekama daa tre bumo Refaebi nna fanɛ kananɛ b daa tre Anakebi na nna. 12Basa ko daa wɔ Edɔm be kasawule na so nɛ baa tre bumo Hɔɔ. Nɛ Edɔmebi nɛ b la Isɔɔ be kaman to ebi na ba mɔ Hɔɔebi na be bedamta nseŋ tintiŋ bumo nɛ b ka na nɛ b lar efuli na so nɛ b chena ndoŋ, fanɛ kananɛ Israɛl be basa gba beeŋ ba ju basa nɛ b wɔ kasawule nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na ta n sa bumo na.)

13Kede be kaman, nɛ an dii Lɔr nɛ baa tre Zered na n luri Mowab be kasawule so fanɛ kananɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na kaŋɛ fanɛ an wora na. 14An ka lar kakpa nɛ baa tre Kadɛsh Bania na be nfɛ adesa nɛ aburwa nna na. Benyɛn kama nɛ b daa tiŋ a kɔ kena loŋ be jemanɛ na kikɛ wu, fanɛ kananɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na kaŋɛ fanɛ baaŋ wu na. 15Enyɛnpe Ebɔrɛ na e daa maŋ shin nɛ b nya bumo be amu n ji hale nɛ bumo kikɛ wu mur.

16Bumo kikɛ ka wu be kaman, 17nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na kaŋɛ anyi le: 18“Kabre, menyi beeŋ bɔla ekpa nɛ k bee yɔ Ar be kade to na so m ya baŋɛ n sɔ Mowab be efuli so n ya bɔla kumo be kelargato be esoso be egbaŋ to n choŋ. 19Menyeeŋ taga Ammɔnebi nɛ b la Lɔt be kaman to ebi na be kasawule to, ama men sa maŋ kaŋ tɔrɔ bumo ŋko n fara kena nɛ bumo; ŋkpal manɛ so, m maaŋ ta kasawule nɛ n ta n sa bumo na be kaba kama n sa menyi.”

20(Pɔɛŋ nɛ Ammɔnebi ba kɔ n sɔ kasawule nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na ta n sa bumo na, yiri nɛ b daa tre Refaebi na be beko e daa wɔ ndoŋ, ama Ammɔnebi na bre daa tre bumo Zamzummim nna. 21Zamzummimebi ere daa la yiri nɛ b shi nsaa kɔ eleŋ ga nseŋ naa du jeŋgreŋ jeŋgreŋ fanɛ Anak be yiri to ebi na nna. Ama Enyɛnpe Ebɔrɛ na daŋ mur bumo nna, saŋɛ na so Ammɔnebi beeŋ sɔ bumo be kasawule na n chena so. 22Loŋ koŋwule na nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na wora n sa Edɔmebi, nɛ bumo alɛ gba la Isɔɔ be kaman to ebi na gba. E daŋ mur Hɔɔebi na nna, saŋɛ na so Edɔmebi na beeŋ sɔ bumo be kasawule na n chena kakpa nɛ b kraa wɔ ere. 23Katuŋ ko ebi nɛ baa tre Avvim na e daa wɔ ndekarso nɛ a dese hale n ya lar kadegboŋ nɛ baa tre Gaaza na ashi epeŋilarkpa kaba so ndoŋ, nɛ Filistiebi nɛ b daa wɔ kepla nɛ baa tre Kriit na ba m ba mɔ bumo nseŋ sɔ kasawule na n chena so.)

24An ka bɔla Mowabebi be kasawule so n choŋ na be kaman, nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ naŋ kaŋɛ anyi le: “To, men fara n dii lɔr nɛ baa tre Aanɔn na. Mee ta Amɔriebi be ewura nɛ e wɔ Hɛshbɔn nɛ baa tre mo Sihɔn nɛ mbe efuli a bɔɔ menyi enɔ nna. Amoso, men yɔ n ya kɔ mo nseŋ sɔ kasawule na n chena so. 25Yili kabre a yɔ, meeŋ shin nɛ kaplɛkama be basa e baa ŋana menyi. Kufu beeŋ pɛ ekama nɛ e beeŋ nu b ka ti menyi be ketre nɛ e baa chicha.”

Israɛlebi na ka kɔ m pɔɔ Ewura Sihɔn so be asheŋ

26An ka dii lɔr nɛ baa tre Aanɔn na nseŋ ya wora anyi be keeyi to ashi kakpa nɛ baa tre Kademɔt be keshishɛrsawule so na be kaman, nɛ n ta kayurwushi be kubɔya ere n shuŋi mbɔ ewura Sihɔn kutɔ ashi Hɛshbɔn: 27“Jande, shin nɛ an bɔla fo efuli so n choŋ. Kegbembi so nɛ anyeeŋ bɔla n choŋ nɛ ekama maŋ yɔ bena so ŋko jisoso. 28Anyi alɛ beeŋ ka ajibi nɛ anyeeŋ ji nɛ nchu nɛ anyeeŋ nuu be kukɔ. Kusɔ nɛ anyee sha e la kebɔla fo efuli so to 29hale nɛ an ya dii lɔr nɛ baa tre Jɔɔdan na n yɔ kasawule nɛ Enyɛnpe anyi be Ebɔrɛ na ta a sa anyi na so. Edɔmebi nɛ Mowabebi bre tiŋ n shin nɛ an bɔla bumo be nsawule so n choŋ.”

30Ama Ewura Sihɔn daa maaŋ shuli fanɛ an bɔla mbe efuli so n choŋ, ŋkpal manɛ so, Enyɛnpe menyi be Ebɔrɛ na daŋ shin nɛ e wora mbe kagbene kpakpa nna nsaa sha kekɔ anyi, saŋɛ na so anyi beeŋ kɔ m pɔɔ mo so nseŋ sɔ mbe kasawule nɛ an kraŋ chena so ere.

31Ndoŋ nna nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na kaŋɛ ma le: “Mee sha kechɛ menyi to nna nɛ men kɔ m pɔɔ Ewura Sihɔn so nseŋ sɔ mbe kasawule, amoso, men yɔ n ya kɔ mo!” 32Nɛ Ewura Sihɔn keta mbe benapo n lar m ba nɛ e ba kɔ anyi ashi kade nɛ baa tre Jahaz na. 33Ama Enyɛnpe anyi be Ebɔrɛ na daŋ chɛ anyi to nɛ an pɔɔ bumo so, nseŋ mɔ mo nɛ mbe mbinyɛnso nɛ mbe benapo na kikɛ. 34Kumo be kaman, nɛ an kɔ m pɔɔ nde nɛ a wɔ Ewura Sihɔn be kasawule so kikɛ m mur amo, nseŋ mɔ benyɛn nɛ beche nɛ mbia kikɛ. Anyi daa maŋ shin nɛ esa koŋwule gba ji efute. 35Ndoŋ nna nɛ an ta bumo be asɔbɔya nseŋ sensaŋ bumo be nde kikɛ to n ta bumo be asɔ lela kikɛ. 36Enyɛnpe anyi be Ebɔrɛ na daŋ shin nɛ an yili kade nɛ baa tre Arowa nɛ k wɔ Aanɔn be ketaŋɛ be ekarso na nɛ kadegboŋ nɛ k wɔ ketaŋɛ na to na nna ŋ kɔ n sɔ kasawule na kikɛ hale n ya fo Giliad be egbaŋ to. Ndeana na be kekama be egbalana be kebure daŋ maŋ du anyi so kpakpa. 37Ama an daa maŋ yɔ Ammɔnebi be ndeana nɛ a wɔ kepreŋsawule na so, ŋko amo nɛ a wɔ lɔr nɛ baa tre Jabbɔk na ase, ŋko mboŋ nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na kaŋɛ anyi fanɛ an sa maŋ yɔ amo to na.

3

Israɛl be basa ka kɔ m pɔɔ Ewura Ɔg so be asheŋ

(Nɔmbɛs 21:31-35)

1Kumo be kaman, nɛ an kilgi n sɔ kelargato be esoso be kaba so a yɔ Bashan be efuli so, nɛ Ewura Ɔg nɛ mbe benapo lar m ba nɛ b ba kɔ anyi ashi kade nɛ baa tre Edrei na. 2Nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na kaŋɛ ma le: “Mosis, men sa maa ŋana mo. Meeŋ chɛ menyi to nɛ men kɔ m pɔɔ Ewura Ɔg nɛ mbe benapo so n suge bumo be kasawule. Men mur mo nɛ mbe basa kikɛ fanɛ kananɛ men wora Amɔriebi be ewura, Sihɔn, nɛ e daa ji kuwura ashi Hɛshbɔn na.”

3Ndoŋ nna nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na shin nɛ an kɔ m pɔɔ Ewura Ɔg nɛ mbe basa so nseŋ mɔ bumo kikɛ. 4An daŋ suge mbe nde kikɛ. Kukoŋwule gba daa maŋ ka nɛ anyi maŋ suge kumo. Nde adeshe nɛ an daŋ kɔ n sɔ ashi efuli nɛ baa tre Agob nɛ Ewura Ɔg daŋ chena Bashan a ji kumo so be kuwura na. 5B daŋ pɔr egbalana nna n wɔtɔ amo mbunagboŋ nɛ abersobi ŋ kulti nde na kikɛ n wɔtɔ. Ndewurbi damta nɛ b maŋ pɔr egbalana ŋ kulti amo gba daa wɔ efuli na so nna. 6Nɛ an daŋ mur ndeana na kikɛ nseŋ mɔ benyɛn nɛ beche nɛ mbia na kikɛ fanɛ kananɛ an wora Ewura Sihɔn be ndeana na. 7An daŋ ta asɔbɔya na nna nseŋ sensaŋ ndeana na to n ta asɔ lela na kikɛ.

8“Kasawule nɛ k dese Lɔr nɛ baa tre Jɔɔdan na be epeŋilarkpa be kaba so na nɛ an daŋ suge ashi Amɔriebi be bewura anyɔ na kutɔ. Bumo be nsawule daŋ yili lɔr nɛ baa tre Aanɔn nɛ k wɔ kelargato be kaseto na nna n ya fo kebeegboŋ nɛ baa tre Hɛɛmɔn nɛ k wɔ kelargato be esoso na ase na nna. 9(Hɛɛmɔn be kebeegboŋ ere nɛ Sidɔnebi bee tre Siriyɔn nɛ Amɔriebi malɛ bee tre kumo Senir.) 10Ewura Ɔg be nde nɛ a wɔ kepreŋsawule so na kikɛ nɛ amo nɛ a wɔ Giliad nɛ Bashan be efuli so kikɛ hale n ya fo nde nɛ a wɔ nde nɛ baa tre Saleka nɛ Edrei na be epeŋilarkpa be kaba so na kikɛ nɛ an daŋ kɔ n suge.”

11(Ewura Ɔg e daŋ ka edimɛdi be yiri nɛ baa tre Refaebi na be esa lalalogesopo. Kejembu nɛ b daŋ ta n lɔŋɛ deka nɛ b ta m puli mo na. Kumo be nteŋ daa sa fanɛ ayadra kuduana nɛ kumo be mparto malɛ daa sa fanɛ ayadra ashe, nɛ esa kraa beeŋ wu kumo ashi Ammɔnebi be kadegboŋ nɛ baa tre Rabba na to.)

Eyiri nɛ b chena Jɔɔdan be lɔr na be epeŋilarkpa be kaba so na be asheŋ

(Nɔmbɛs 32:1-42)

12An ka sɔ kasawule na n loge na, nɛ n chige kumo be kaba nɛ k dese kade nɛ baa tre Arowa be kelargato be esoso be kaba so nɛ k mata Aanɔn be lɔr na ase na nɛ Giliad be kepreŋsawule na be kaba, n ta kumo so be ndeana n ti so n sa Ruben nɛ Gad be eyiri to ebi. 13Kumo be kaman, nɛ n ta Giliad be kaba nɛ k ka na nɛ Bashan be kasawule kikɛ, kakpa nɛ Ewura Ɔg chena e ji kuwura na, kumo e la Agob be efuli so be kebonfugboŋ na kikɛ na n sa Manase be yiri na be bargato.

(Bashan daa la kakpa nɛ baa tre Refaebi be kasawule nna). 14Ndoŋ nna nɛ kanyɛn nɛ baa tre Jaiya nɛ e shi Manase be yiri to na malɛ ta Agob be efuli so be kebonfugboŋ be kasawule na kikɛ, yili Bashan hale n ya lar Gɛshɔr nɛ Maaka be basa be egbaŋ to. (Jaiya daŋ ta mbe ketre nna n nase ndewurbi na kikɛ, hale nɛ mbre baa tre amo Jaiya be ndewurbi nna.)

15Ade be kaman, nɛ n chige Giliad be kasawule n sa kanyɛn nɛ baa tre Makiir nɛ e shi Manase be yiri to na be kabuna ebi. 16Nseŋ ta kasawule nɛ k dese yili Giliad n ya fo Aanɔn be lɔr ase na n sa Ruben nɛ Gad be eyiri to ebi. Aanɔn be lɔr na e daa la bumo be kelargato be kaseto be egbaŋ nɛ Jabbɔk be lɔr na malɛ daa la bumo be kelargato be esoso be egbaŋ nɛ kumo be kaba ya lar bumo nɛ Ammɔnebi be egbaŋ to. 17Bumo be kasawule na be epeŋitɔrkpa be kaba so dese loŋ n ya fo Jɔɔdan be lɔr na, nseŋ yili Galili be kepagboŋ na ase ashi kelargato be esoso be kaba so ŋ gbelge to n ya fo Teku Wuso na ashi kelargato be kaseto be kaba so hale n ya fo kebeegboŋ nɛ baa tre Pisga na ashi epeŋilarkpa be kaba so.

18Loŋ be jemanɛ na gbagba nɛ n ta mbraana ere n sa Ruben nɛ Gad be eyiri nɛ Manase be yiri be bargato nɛ b wɔ epeŋilarkpa be kaba so na: “Enyɛnpe anyi be Ebɔrɛ na e sa menyi kasawule nɛ k dese Jɔɔdan be epeŋilarkpa be kaba so ere. Men bela menyi be benapo ase nɛ b tu Israɛl be eyiri nɛ a ka na n dii Jɔɔdan be lɔrgboŋ na n ya chɛ bumo to ŋ kɔ n sɔ kasawule na n chena so. 19Menyi be beche nɛ mbia nɛ asɔbɔya damta na nawule a daga fanɛ b shir kaman ashi nde nɛ n chige n sa menyi na to. 20Enyɛnpe Ebɔrɛ na beeŋ chɛ bumo alɛ gba to nɛ b kɔ m pɔɔ bedoŋ be efuliana nɛ a wɔ Jɔɔdan be epeŋitɔrkpa be kaba so na so nseŋ suge bumo be nsawule n chena so. Kumo be kaman, nɛ men bɛta m ba kasawule nɛ n chige sa menyi ere so.”

21Kede be kaman nɛ ŋ kaŋɛ Joshuwa le: “Fo wu kusɔ nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na wora Ewura Sihɔn nɛ Ewura Ɔg na nna na. Aloŋ nɛ e beeŋ wora ekama nɛ menyeeŋ ya kɔ ashi kasawule nɛ k wɔ lɔr be kaba ndoŋ na so. 22Amoso, men sa maa ŋana bumo, ŋkpal manɛ so, Enyɛnpe menyi be Ebɔrɛ na beeŋ chɛ menyi to ŋ kɔ bumo.”

Mosis ka maŋ nya ekpa n luri Keenan be asheŋ

23Loŋ be jemanɛ na nɛ n daŋ kule Ebɔrɛ kenishipere so ŋ kaŋɛ le: 24“Enyɛnpetale Ebɔrɛ, n nyi fanɛ asheŋgboŋ nɛ emamachisheŋ nɛ fee sha kewora na nɛ fo fara ŋ ŋini ma na. Ebɔrɛ kikɛ maŋ naa wɔ ebɔrɛso ŋko kasawule so nɛ e beeŋ tiŋ n wora asheŋgboŋ nɛ fo wora ere! 25Jande, Enyɛnpe Ebɔrɛ, shin nɛ ma alɛ gba e dii Jɔɔdan be lɔr na n ya wu kasawule lela nɛ k dese kaba ndoŋ na; kumo e la kepreŋsawule lela na, nɛ Lebanɔn be abeegboŋ na.”

26Ama ŋkpal menyi basa ere so, Enyɛnpe Ebɔrɛ na daŋ nya agbo nna n wɔtɔ ma nsaa maŋ nu ma kekule. Kusɔ nɛ e kaŋɛ e la: “A kukwe loŋ! Sa maŋ naŋ malga le be kamalga ere n sa ma kikɛ! 27Dii n yɔ Pisga be kebeegboŋ na be awɔlto n ya to kenishi ŋ keni ŋ kulti. Keni kusɔ nɛ feeŋ wu kenishiso kikɛ nɛnɛ, ŋkpal manɛ so, fo maaŋ dii Jɔɔdan be lɔr na be kaba ndoŋ. 28Ta mbraana ere n sa Joshuwa. Leŋ mo to nɛ e nya kagbene nɛ kenyɛn, ŋkpal manɛ so, mo e naaŋ juŋkpar basa na nɛ b dii lɔr na n ya chena kasawule nɛ fo wu na so.”

29Kede be kaman, nɛ an kilgi a wɔ ketaŋɛ nɛ k dese n shoŋi kade nɛ baa tre Bɛf Piyɔɔ na to.

4

Mosis ka leŋ Israɛlebi to fanɛ b baa kɔ kasonu be asheŋ

1Ade kikɛ be kaman, nɛ Mosis kaŋɛ basa na le: “Nɛ menyee wora mbraana nɛ mee ŋini menyi ere kikɛ kasonu, menyeeŋ baa wɔtɔ nseŋ tiŋ n ya chena kasawule nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ nɛ men nananyɛnana shuŋ na, bee ta a sa menyi na so. 2Men sa maŋ ta shɛŋ n ti asheŋ nɛ mee kaŋɛ menyi kenishipere so ere so ŋko n lara shɛŋ ashi amo to n lɛ. Men baa wora Enyɛnpe, menyi be Ebɔrɛ na be mbraana nɛ mee ta a sa menyi ere kasonu. 3Men gbagba wu kusɔ nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na wora ashi kebeegboŋ nɛ baa tre Piyɔɔ na ase. E daŋ mur ekama nɛ e daŋ shuŋ kegbir nɛ baa tre Baal na nna ashi ndoŋ. 4Ama menyi bumo nɛ b daa ji kashenteŋ a sa Enyɛnpe, menyi be Ebɔrɛ na, e kraa wɔ ŋkpa to kabre na.

5Mbraana nɛ Enyɛnpe, ma Ebɔrɛ na ta n sa ma na kikɛ nɛ ŋ ŋini menyi na. Men wora amo kasonu ashi kasawule nɛ menyee yɔ nɛ men ya kɔ n sɔ n chena so na so. 6Men ya ta kashenteŋji n wora amo kasonu nɛ efuli pɔtɛ so be basa na e wu kananɛ menyi be kanyiasheŋ du. Nɛ b kaŋ nu mbraana ere be asheŋ, baaŋ kaŋɛ le: ‘Efuligboŋ ere be basa nyi asheŋ nsaa pin asheŋ to pasaa!’ ”

7Efuligboŋ ŋko kefimbi kikɛ maŋ wɔtɔ a kɔ Ebɔrɛ nɛ e mata bumo nsaa nu bumo be kekule fanɛ kananɛ Enyɛnpe, anyi be Ebɔrɛ na du n sa anyi ere kikɛ. Jemanɛ kama nɛ an kule mo kechɛto, e bee nu anyi be kekule nna. 8Efuligboŋ ŋko kefimbi kikɛ maŋ wɔtɔ a kɔ mbraana nɛ a walɛ fanɛ amo nɛ ŋ ŋini menyi kabre ere. 9Amoso, men baa da so nɛ menyi maaŋ teŋ asheŋ nɛ men wu Ebɔrɛ ka wora n sa menyi ere so. Men baa nyiŋi menyi be amu nsaa kaŋɛ menyi be mbia nɛ benanabiana amo be asheŋ. 10Menyi alɛ e baa nyiŋi kachɛ nɛ men daŋ yili Enyɛnpe, menyi be Ebɔrɛ na be anishito ashi kebeegboŋ nɛ baa tre Sainai na ase na jemanɛ nɛ e kaŋɛ ma le na: “Gama Israɛl be basa na abar so. Mee sha fanɛ b nu kusɔ nɛ ŋ kɔ nɛ ŋ kaŋɛ bumo nna, saŋɛ na so baaŋ koya kewora ma kasonu bumo be ŋkpa to kikɛ nseŋ ŋini bumo be mbia nɛ bumo alɛ gba e baa wora loŋ.”

11Men kaŋɛ menyi be mbia kananɛ men daŋ ya yili Sainai be kebeegboŋ nɛ bɔrɛwɔlpa lembir gbitigbiti nɛ edɛ daa nyɛkpɛ amo to a yɔ awɔlpa so daa buu kumo so na ase 12nɛ kananɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na bɔla edɛ na to m malga menyi kutɔ be asheŋ. Men daa nu kusɔ nɛ e daa kaŋɛ na nsaa pin to ama menyi alɛ daa maa wu mo kenishiso. 13E daŋ kaŋɛ menyi kusɔ nɛ k daga fanɛ men wora, nɛ menyi nɛ mo be kɔnɔkoŋwule be ŋkre na e yili. Kumo e la fanɛ, a daga fanɛ men baa wora mbra kudu nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na sibɛ n deŋi ajembu peŋgeleŋ peŋgelembi anyɔ so na kasonu. 14Enyɛnpe Ebɔrɛ na daŋ kaŋɛ ma nna fanɛ ŋ ŋini menyi mbraana nɛ menyeeŋ wora kasonu ashi kasawule nɛ menyee yɔ nɛ men ya kɔ n suge ashi Jɔɔdan be lɔr na be epeŋitɔrkpa be kaba so na.

Kefiɛso a laŋɛ kagbirshuŋ be kaplɛa so be asheŋ

15Ade be kaman, nɛ Mosis naŋ kaŋɛ Israɛlebi na le: “Enyɛnpe Ebɔrɛ na ka daŋ bɔla edɛ na to m malga menyi kutɔ ashi Sainai be kebee na ase na, men daa maŋ wu mbe kapɔr kikɛ kenishiso. Amoso men baa da so 16nɛ menyi maaŋ ya luri kagbirshuŋ be kulubi to. Men sa maŋ kaŋ lɔŋɛ agbir nɛ a duli enyɛn ŋko eche, 17ŋko kusɔbɔya ŋko kabuibi, 18ŋko kusɔ gbeyeso ŋko kɔrɔtɔ n shuŋ kumo. 19Men sa maŋ kaŋ shin nɛ kechɔŋkeni e ba menyi so nɛ men gbir m bunyaŋ epeŋi ŋko kufɔl ŋko achɛkpabi kikɛ. Enyɛnpe, menyi be Ebɔrɛ na nyi fanɛ efuli pɔtɛana so be basa bre beeŋ baa sha amo be kebunyaŋ. 20Ama menyi ere la basa nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na kɔ m mɔlga ashi Ijipt, kakpa nɛ kebaawɔtɔ daa du kpakpa ga n sa menyi na nna. E bar menyi nna nɛ men baa kaa la mo gbagba be basa, fanɛ kananɛ men tea la kabre ere. 21Ŋkpal menyi so nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na nya agbo n wɔtɔ ma, nseŋ bɔ ntaŋ fanɛ m maaŋ dii Jɔɔdan be Lɔr na n yɔ kasawule lela nɛ e ta a sa menyi na so. 22Ma ere beeŋ wu kasawule ere so nfe nsaa maaŋ nya n dii lɔr na kikɛ, ama menyi ere beeŋ dii kumo n ya sɔ kasawule lela na n chena so. 23Amoso, men baa da so nɛ menyi maaŋ teŋ menyi nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na be kɔnɔkoŋwule be ŋkre na so. Men baa wora mbe mbraana kasonu nsaa maŋ kaŋ shuŋ kegbir be yiri kikɛ, 24ŋkpal manɛ so, Enyɛnpe, menyi be Ebɔrɛ na beeŋ tiŋ a du fanɛ edɛ nɛ k bee ji a mur. E la Ebɔrɛ nɛ e maa sha kechamana nna.

25Nɛ men ka ya chena kasawule na so n chɛr nseŋ kurge mbia nɛ benanabi gba, men sa maŋ kaŋ lɔŋɛ kegbir be yiri kikɛ m bɔla kumo so n wora kulubi. K la kulubi nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na kishi nna nɛ kumo alɛ bee wɔtɔ mo agbo to. 26Amoso, esoso nɛ kasawule bee ji ma shɛda kabre nna fanɛ nɛ men kaŋ kini kenu n sa ma, k maaŋ chɛr nɛ men mur kasawule na so. Menyi maaŋ chena kasawule nɛ k wɔ Jɔɔdan be kaba ndoŋ na so n chɛr. Menyeeŋ mur cheche. 27Enyɛnpe Ebɔrɛ na beeŋ tintiŋ menyi n lar kasawule na so nseŋ pesaŋ menyi to n sɔ efuli pɔtɛana so, mboŋ nɛ menyi to be gbrɛbi beeŋ ya ji efute. 28Menyi alɛ beeŋ ya shuŋ agbir nɛ edimɛdi ta ndibi nɛ ajembu n lɔŋɛ ashi efuli pɔtɛana na so ndoŋ. Amo alɛ maŋ la shɛŋ, a maa wu ŋko a nu ŋko a ji ajibi ŋko a nu efɛa. 29-30Ashi menyi be etɔrɔ na kikɛ to, menyeeŋ ba chɛrga a sha kenaŋ n shuŋ Enyɛnpe Ebɔrɛ na nawule. Nɛ menyi alɛ kaŋ bɛta m ba mo kutɔ nseŋ wora mo kasonu kashenteŋto, e beeŋ naa la menyi be Ebɔrɛ. 31Enyɛnpe, menyi be Ebɔrɛ na beeŋ wu menyi kuwɔr nsaa maŋ mur menyi ŋko ŋ kini menyi n lɛ. E beeŋ nyiŋi mbe kɔnɔ naseso nseŋ wora m bɛ mo nɛ men nananyɛnana be kɔnɔkoŋwule be ŋkre so.

32Men bishi asheŋ to nɛnɛ a laŋɛ dra na be kaplɛa so. Kumo e la fanɛ pɔɛŋ nɛ b kurge menyi na hale n ya fo jemanɛ nɛ Ebɔrɛ to edimɛdi na nseŋ to kenishi ŋ keni durnya ere kikɛ to, kusɔ gboŋgboŋi ko fanɛ kede daŋ wora kikɛ a? Esa daŋ nu le be kesheŋ ere ŋ ku so a? 33Basa ko malɛ daŋ nu Ebɔrɛ be ebɔl ka shi edɛ to a malga bumo kutɔ fanɛ kananɛ men nu ere nseŋ kraa wɔ ŋkpa to a? 34Kegbir ko malɛ daŋ ber kagbene fanɛ k beeŋ ya lara basa ko ashi efuli ko so m ba ki kumo gbagba be basa fanɛ kananɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na wora ashi Ijipt be efuli so na a? Menyi gbagba be anishito nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na bɔla mbe yukugboŋ nɛ eleŋ so n shin nɛ alɔ mɔso nɛ kena nɛ emamachisheŋ be yiri yiri wora nseŋ naŋ shin nɛ asheŋ nɛ a bee keta kufu wora nɛ men wu amo. 35Enyɛnpe Ebɔrɛ na daŋ wora ade kikɛ nna ŋ ŋini menyi, saŋɛ na so menyeeŋ pin fanɛ mo nawule e la Ebɔrɛ nɛ ekama maŋ naa wɔtɔ n ti mo so. 36E daŋ shin nɛ mbe ebɔl shi ebɔrɛso m ba nɛ men nu, saŋɛ na so e beeŋ ŋini menyi asheŋ. Mo alɛ naŋ shin nɛ men wu mbe edɛ cheembi kasawule ere so nna nɛ e bɔla kumo to m malga n sa menyi. 37Kasha nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na kɔ n sa men nananyɛnana na so nɛ e lara menyi nɛ men baa la mo gbagba be basa nseŋ bɔla mbe yukugboŋ so n lara menyi ashi Ijipt be efuli so m ba. 38Men ka lar a ba malɛ, mo e daa ju efuliana nɛ b kɔ eleŋ ga a chɔ menyi na a lar nsaa ta bumo be nsawule a sa menyi fanɛ kananɛ e fara a wora ere. 39Amoso men nyiŋi kabre fanɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na e la Ebɔrɛ ashi ebɔrɛso nɛ kasawule so kikɛ. Ebɔrɛ kikɛ maŋ naa wɔtɔ n ti mo so. 40Men baa wora mbe mbraana kikɛ nɛ mee sa menyi kabre ere kasonu, nɛ asheŋ a nyalɛ n sa menyi nɛ menyi be kaman to ebi kikɛ. Kumo be kaman nɛ men chena kasawule nɛ Enyɛnpe, menyi be Ebɔrɛ na bee ta a sa menyi na so mbaanaayɔ.”

Nde nɛ esa beeŋ shile kena n yɔ be asheŋ

41Ade be kaman nɛ Mosis lara ndegboŋ asa ashi Jɔɔdan be lɔr na be epeŋilarkpa be kaba so na n yili 42fanɛ nɛ esa maŋ kute m mɔ dimɛdi nseŋ shile n yɔ amo be kekama to e beeŋ nya mbe kumu nɛ b maaŋ mɔ mo n tal to. 43Kade nɛ baa tre Bɛza nɛ k wɔ keshishɛrsawule be kepreŋ so na nɛ e daŋ lara n yili n sa Ruben be yiri to ebi, nseŋ lara kumo nɛ baa tre Ramɔf nɛ k wɔ Giliad be kasawule so na n yili n sa Gad be yiri to ebi, nseŋ naŋ lara kade nɛ baa tre Golan nɛ k wɔ Bashan be kasawule so na n yili n sa Manase be yiri to ebi.

Ebɔrɛ be mbraana be asambuye be asheŋ

44Kananɛ Mosis ta Ebɔrɛ be mbraana nɛ mbe keŋini n sa Israɛl be basa na nde. 45-46Israɛl be basa na ka lar Ijipt be efuli so m ba fo ketaŋɛ nɛ k dese Jɔɔdan be lɔr na be epeŋilarkpa be kaba so m mata kakpa nɛ baa tre Bɛf Piyɔɔ na, nɛ Mosis ta mbraana ere n sa bumo. Amɔriebi be ewura Sihɔn nɛ e daŋ chena Hɛshbɔn n ji kuwura na be kasawule e daa la kumo. Mosis nɛ Israɛl be basa na daŋ kɔ m pɔɔ mo 47nɛ Ewura Ɔg so nna n suge bumo be nsawule. Amɔriebi be bewura anyɔ ere e daa ji kuwura nsawule nɛ a dese Jɔɔdan be lɔr na be epeŋilarkpa be kaba so na nna. 48Yili kade nɛ baa tre Arowa nɛ k mata Aanɔn be lɔr na be ketaŋɛ chiŋgeliŋ na n ya fo Hɛɛmɔn be kebeegboŋ nɛ k wɔ kelargato be esoso be kaba so na ase na daa la bumo be kasawule nna. 49Efuli na be kebonfugboŋ nɛ k dese Jɔɔdan be lɔr na be epeŋilarkpa hale ŋ gbelge to n ya fo Teku Wuso na ase ashi kelargato be kaseto na nseŋ naŋ ta epeŋilarkpa n ya fo Pisga be kebeemase na ase kikɛ daŋ ti bumo be nsawule na so nna.

5

Mbra kudu na be asheŋ

(Ɛksodɔs 20:1-17)

1Mosis daŋ tre Israɛl be basa na kikɛ nna m ba kaŋɛ bumo le: “Israɛlebi, men kaŋ asoe n nu mbraana nɛ mee ta a sa menyi kabre ere. Men koya amo nseŋ wora amo kasonu. 2-3Sainai be kebeegboŋ na ase nɛ anyi nɛ Enyɛnpe, anyi be Ebɔrɛ na wora kɔnɔkoŋwule be ŋkre. Mannɛ an nananyɛnana nɛ mo e daŋ wora ŋkre na, ama anyi nɛ an wɔ ŋkpa to kabre ere gba nɛ mo e wora kumo. 4Enyɛnpe Ebɔrɛ na daŋ bɔla edɛ to nna m malga n sa an nananyɛnana ashi kebeegboŋ na ase nɛ b nu mbe ebɔl. 5N daa yil bumo nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na be kefɛato nna a kute asheŋ nɛ e daa kaŋɛ na a sa bumo, ŋkpal manɛ so, b daa ŋana edɛ na nna nsaa maŋ shuli n dii kebee na so.

Ndoŋ nna nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na kaŋɛ, 6‘Ma e la Enyɛnpe, menyi be Ebɔrɛ nɛ e kɔ n suge menyi ashi Ijipt, kakpa nɛ menyi daa la anya na.

7Men sa maŋ kaa shuŋ Ebɔrɛ kikɛ n ti ma so.

8Men sa maŋ lɔŋɛ kusɔ kikɛ nɛ k wɔ ebɔrɛso ŋko kasawule so ŋko nchu to ŋko kasawule be kaseto be kapɔrduli n sa menyi be amu. 9Men sa maŋ kaŋ gbir m bunyaŋ kegbir kikɛ ŋko n shuŋ kumo, ŋkpal manɛ so, ma e la Enyɛnpe, menyi be Ebɔrɛ nɛ m maa sha echamana na. Ma e naa gberge bekama nɛ b kishi ma nɛ bumo be kamanebi kusoe hale n ya fo bumo be kenanafofo nɛ kenana gbiramuli. 10Ama mee sha bumo nɛ baa sha ma nsaa wora ma kasonu a bɛ ma mbraana so na nna hale n ya fo bumo be kekurge to be kenana kagboŋ.

11Men sa maŋ kaŋ ta ma ketre n wora asheŋ lubi kikɛ, ŋkpal manɛ so, ma Enyɛnpe Ebɔrɛ na beeŋ gberge ekama nɛ e beeŋ ta ma ketre n wora kusɔ nɛ k maŋ daga na kusoe.

12Men baa sa ma kewushiachɛ na bunyaŋ nsaa ta kumo fanɛ kachɛ cheembi, fanɛ kananɛ ma, Enyɛnpe menyi be Ebɔrɛ na kaŋɛ menyi na. 13Nchɛ ashe nɛ men kɔ nɛ men ta n shuŋ menyi be ashuŋ, 14ama bɔkwe to be kachɛ shunusopo na la kewushiachɛ nna nsaa la meya. Esa kama maŋ daga fanɛ e shuŋ loŋ be kachɛ na. Menyi gbagba ŋko menyi be mbia ŋko anya ŋko asɔbɔya ŋko befɔ nɛ b wɔ menyi be efuli so na maŋ daga fanɛ b ka shuŋ. Menyi be anya gba daga fanɛ b wushi nna fanɛ kananɛ menyee wushi na. 15Men baa nyiŋi fanɛ men daa la anya nna ashi Ijipt be efuli so nɛ ma, Enyɛnpe menyi be Ebɔrɛ na bɔla ma yukugboŋ nɛ eleŋ so ŋ kɔ n suge menyi. Amoso nɛ mee yili kumo a sa menyi fanɛ men baa sa ma kewushiachɛ na bunyaŋ nsaa ta kumo kachɛ cheembi na.

16Men baa bunyaŋ men tutoana nɛ men nioana, fanɛ kananɛ ma, Enyɛnpe, menyi be Ebɔrɛ na yili n sa menyi na; saŋɛ na so, asheŋ beeŋ nyalɛ n sa menyi nɛ menyi alɛ e chena kasawule nɛ n ta a sa menyi ere so n chɛr.

17Men sa maŋ kaŋ mɔ.

18Men sa maŋ kaŋ ji kubojua.

19Men sa maŋ kaŋ yuri.

20Men sa maŋ kaŋ ku efɛ n deŋi esa kama.

21Men sa maŋ kaa yɛlga esa ko be eche ŋko esa ko mo kul ŋko mbe kowu, ŋko kasawule, ŋko anya, ŋko ana, ŋko ekurma, ŋko kusɔ kama nɛ e kɔ.’ ”

22Mbraana nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na daŋ ta n sa Israɛl be basa kikɛ jemanɛ nɛ men daa wɔ kebee na ase na nna na. Jemanɛ nɛ e daŋ bɔla awɔlpa lembir gbitigbiti nɛ edɛ daa lar amo to na to m malga awɔrso na, mbraana ere nɛ e daŋ ta n sa na nɛ mannɛ apɔtɛ ko. Kumo be kaman nɛ e sibɛ amo n deŋi ajembu peŋgeleŋ peŋgelembi anyɔ so nseŋ ta amo n sa ma.

Kufu ka pɛ basa na be asheŋ

23Jemanɛ nɛ edɛ na daa suse wuloŋwuloŋ kebee na so nɛ baa nu ebɔl na tentembiri na to na, nɛ bejuŋkparpoana nɛ eyiriana na be benimuana na ba ŋ kutɔ 24m ba kaŋɛ: “Enyɛnpe, anyi be Ebɔrɛ na lara mbe keshi nɛ kemaŋkura ŋ ŋini kabre. E bɔla edɛ na to m malga nɛ an pin fanɛ Ebɔrɛ beeŋ tiŋ m malga basa kutɔ nɛ b nu nseŋ kraa wɔ ŋkpa to. 25Ama anyi maa sha kewora ewɔji nɛ edɛ gboŋgboŋi ere e mɔ anyi. An baa nyi geeŋ fanɛ nɛ Enyɛnpe, anyi be Ebɔrɛ na kraa malga anyi kutɔ, anyeeŋ wu. 26Dimɛdi ko wɔtɔ nɛ e nu Ebɔrɛ, nɛ mo nawule la Ebɔrɛ ere, ka bɔla edɛ to m malga nseŋ ji efute a? 27Amoso, Mosis, bɛta n yɔ n ya nu kusɔ kama nɛ Enyɛnpe, anyi be Ebɔrɛ na kaŋɛ nseŋ ba kaŋɛ anyi. Anyeeŋ nu nseŋ wora kusɔ kama nɛ e kaŋɛ.”

28Enyɛnpe Ebɔrɛ na ka nu loŋ nɛ e kaŋɛ ma le: “N nu kusɔ nɛ basa ere kaŋɛ fo, ma alɛ shuli m bɛ bumo so. 29Nɛ fanɛ baaŋ baa kɔ le be nfɛra nsaa bunyaŋ ma jemanɛ kikɛ nseŋ naa wora ma mbraana kasonu, kumo ere asheŋ beeŋ nyalɛ n sa bumo nɛ bumo be kamanebi hale mbaanaayɔ. 30To, yɔ n ya kaŋɛ bumo fanɛ b bɛta n yɔ bumo be ewajɛbu to. 31Ama fo ere, Mosis, e shir ma kutɔ nfe nɛ n ta ma mbraana kikɛ n sa fo nɛ fo ta amo n ya ŋini basa na, saŋɛ na so baaŋ baa wora amo kasonu ashi kasawule nɛ mee sa bumo na so.”

32Amoso, Israɛlebi, a daga men baa wora Enyɛnpe, menyi be Ebɔrɛ na be mbraana na kasonu. Men sa maa wora a da amo be kekama so. 33Men baa bɛ amo kikɛ so, saŋɛ na so, asheŋ beeŋ nyalɛ n sa menyi nɛ men tiŋ n chena kasawule nɛ Enyɛnpe, menyi be Ebɔrɛ na bee ta a sa menyi na so n chɛr.

6

Mbragboŋ na be asheŋ

1“Mbraana nɛ Enyɛnpe menyi be Ebɔrɛ na ta n sa ma fanɛ ŋ ŋini menyi nna na. Men ya kaa wora amo kasonu ashi kasawule nɛ menyee dii Jɔɔdan be lɔr na a yɔ nɛ men ya sɔ n chena so na. 2A daga fanɛ menyi nɛ menyi be kamanebi kikɛ ka bee bunyaŋ Enyɛnpe menyi be Ebɔrɛ na nsaa wora mbe mbraana nɛ n ta a sa menyi ere kasonu menyi be kebaawɔtɔ kikɛ to, saŋɛ na so menyeeŋ chena kasawule na so n chɛr. 3Israɛlebi, men nu amo nɛnɛ nseŋ wora amo kasonu! Aloŋ e naaŋ shin nɛ asheŋ e nyalɛ n sa menyi nɛ men ki efuligboŋ nseŋ naŋ tiŋ n chena kasawule lela nɛ k bee wora adɔjibi ga na so, fanɛ kananɛ Enyɛnpe, an nanaana be Ebɔrɛ na, nase kɔnɔ na.

4Israɛlebi, men nu nfe! Enyɛnpe Ebɔrɛ na nawule e la anyi be Ebɔrɛ. 5Men baa ta menyi be ŋgbene kikɛ nɛ menyi be ayoyu kikɛ nɛ menyi be eleŋ kikɛ a sha Enyɛnpe menyi be Ebɔrɛ na. 6Men sa maŋ kaŋ teŋ mbraana nɛ n ta a sa menyi kabre ere so kikɛ. 7Men baa ŋini menyi be mbia amo. Men baa kute amo to jemanɛ nɛ men wɔ elaŋ to nɛ jemanɛ nɛ men wɔ ekpa so nɛ jemanɛ nɛ menyee wushi nɛ jemanɛ nɛ menyee shuŋ kikɛ. 8Men baa kre amo menyi be mbre so nsaa chɛ amo a mata menyi be nsɔto nɛ e baa la kanyiŋi n sa menyi. 9Men baa sibɛ amo a deŋi menyi be nwu be mbuna so nɛ menyi be nde be mbunagboŋ so.”

Kusoe kpakpaso be kasokpele be asheŋ

10Ade be kaman nɛ Mosis naŋ kaŋɛ Israɛlebi na le: “Kananɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ nɛ e nase kɔnɔ n sa men nananyɛnana, Eebraham nɛ Aizek nɛ Jeekɔb, fanɛ e beeŋ ta kasawule nɛ nde gboŋgboŋi nɛ a kɔ nwu lela nɛ menyi gbagba maŋ pɔr amo 11nɛ nwu nɛ asɔ lela bɔlɔ amo to nɛ menyi gbagba maŋ ta amo n wɔtɔ ndoŋ na, n sa menyi. Enyɛnpe Ebɔrɛ na beeŋ sa menyi atirbu nɛ menyi gbagba maŋ kur nɛ ndibi be adɔ nɛ ɔlif be ndibi be adɔ nɛ menyi gbagba maŋ dɔ n duu. Enyɛnpe Ebɔrɛ na kaŋ yɛr menyi kasawule ere so nɛ men ya nya asɔ nɛ menyee sha kikɛ a ji, 12men baa da so nɛ men maŋ teŋ so fanɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na e kɔ n suge menyi kenyaya to ashi Ijipt be efuli so. 13Amoso men baa bunyaŋ Enyɛnpe menyi be Ebɔrɛ na nsaa shuŋ mo nawule nseŋ naa nase nnɔ mo nawule be ketre to. 14Men sa maŋ kaa shuŋ basa nɛ b kulti menyi na be agbirana kikɛ. 15Nɛ men kaŋ shuŋ agbirana, Enyɛnpe Ebɔrɛ na be agbo beeŋ ba menyi so fanɛ edɛ m ba mur menyi cheche ashi durnya ere to. Ŋkpal manɛ so, Enyɛnpe menyi be Ebɔrɛ nɛ e wɔ menyi kutɔ na maa sha kechamana.

16Men sa maŋ kaŋ wora Enyɛnpe menyi be Ebɔrɛ na ŋ keni, fanɛ kananɛ men daŋ wora ashi kakpa nɛ baa tre Massa na. 17Men baa wora mbraana nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na sa menyi na kikɛ kasonu. 18Men baa wora asɔ nɛ a bee par Enyɛnpe Ebɔrɛ na nɛ asheŋ a nyalɛ n sa menyi. Saŋɛ na so nɛ menyeeŋ tiŋ n ya sɔ kasawule nɛ k bee wora adɔjibi ga, nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na nase kumo be kɔnɔ n sa men nananyɛnana na, 19nseŋ ju men doŋana kikɛ kasawule na so fanɛ kananɛ e nase kɔnɔ na.

20Kachako menyi be mbia beeŋ ba bishi menyi le: ‘Manɛ nna nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na sa anyi mbraana nɛ keŋini ere?’ 21Ndoŋ nna nɛ men kaŋɛ bumo le: ‘An daa la Ijipt be ewura Fɛɛro be anya nna, ama Enyɛnpe Ebɔrɛ na ta mbe eleŋgboŋ ŋ kɔ n sɔ anyi n yige. 22Anyi gbagba wu e ka wora emamachisheŋ nseŋ shin nɛ alemaŋkarsheŋ ba Ijiptebi na nɛ bumo be ewura nɛ benimuana kikɛ so. 23Enyɛnpe Ebɔrɛ na e daŋ sɔ anyi n yige ashi Ijipt be efuli so nseŋ bar anyi nfe m ba ta kasawule ere n sa anyi, fanɛ kananɛ e nase kumo be kɔnɔ n sa an nananyɛnana na.’ 24Kumo be kaman nɛ Enyɛnpe anyi be Ebɔrɛ na kaŋɛ anyi kenishipere so fanɛ an baa wora mbraana ere kikɛ kasonu nsaa bunyaŋ mo. Nɛ anyee wora loŋ, e beeŋ baa kuŋ anyi nsaa chɛ anyi to nɛ asheŋ e baa nyalɛ a sa anyi. 25Nɛ fanɛ anyee wora kusɔ kama nɛ Enyɛnpe anyi be Ebɔrɛ na kaŋɛ kasonu kashenteŋto bre, mbe kagbene beeŋ baa fuli anyi so.”

7

Enyɛnpe Ebɔrɛ na be basa gbagba be asheŋ

(Ɛksodɔs 34:11-16)

1Ndoŋ nna nɛ Mosis naŋ kaŋɛ: “Israɛlebi, Enyɛnpe menyi be Ebɔrɛ na beeŋ chɛ menyi to nɛ men suge Hitebi nɛ Giigashebi nɛ Amɔriebi nɛ Keenanebi nɛ Pɛrizebi nɛ Hivebi nɛ Jebusiebi be nsawule. Efuli ashunu ere be kekama be basa shibi nsaa kɔ eleŋ a chɔ menyi Israɛlebi, ama nɛ men kre kena n ya tu bumo, 2Enyɛnpe Ebɔrɛ na beeŋ tintiŋ bumo n lar kasawule na so, nɛ menyi alɛ e mur bumo cheche nsaa maŋ wu bumo kuwɔr. Menyi alɛ nɛ bumo e sa maŋ kaa wora kayurwushi be kɔnɔkoŋwule be ŋkre kikɛ. 3Menyi nɛ menyi be mbia nɛ bumo be ekama e sa maŋ kaa luri kakil to. 4Nɛ mannɛ aloŋ baaŋ lara menyi be mbia ashi kushuŋ Enyɛnpe Ebɔrɛ na to n ya wɔtɔ agbir be kushuŋ to. Kumo loŋ malɛ beeŋ shin nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na e nya agbo ga n wɔtɔ menyi nseŋ mur menyi epul to. 5Amoso nɛ men kaŋ kɔ m pɔɔ efuliana na so, men bure m bure bumo be agbirsure nɛ agbirjembu nseŋ ku kegbir cheso nɛ baa tre Ashira na be ndibi nɛ b yuu a shuŋ mo na n lɛ. Kumo be kaman nɛ men chɔɔ bumo be agbirana na m mur. 6A daga fanɛ men wora loŋ ŋkpal manɛ so, men la Enyɛnpe menyi be Ebɔrɛ na be basa gbagba nna. Efuli damtaana e wɔ durnya ere to, ama menyi Israɛl be basa nɛ e lara fanɛ men baa la mo gbagba be basa.

7Enyɛnpe Ebɔrɛ na daŋ maŋ sha menyi nseŋ lara menyi nna ŋkpal men ka shi a chɔ basa kikɛ so. Menyi e daa la efuli nɛ k maŋ shibi n fo efuli kama so ashi durnya ere kikɛ to. 8Ama Enyɛnpe Ebɔrɛ na lara menyi ŋkpal e ka bee sha menyi so nɛ ŋkpal e ka bee sha kewora m bɔlɔ mbe kɔnɔ naseso nɛ e nase n sa men nananyɛnana na so. Amoso nɛ e bɔla mbe eleŋgboŋ so n sɔ menyi n yige kenyaya to ashi Ijipt be efuli so na. 9Ŋkpal loŋ so, men baa nyiŋi fanɛ Enyɛnpe menyi be Ebɔrɛ na nawule e la Kashenteŋ be Ebɔrɛ nsaa la Kashenteŋjipo. E beeŋ wora m bɛ mbe kɔnɔkoŋwule be ŋkre so nseŋ lara mbe kasha nɛ k maa loge na ŋ ŋini basa nɛ baa sha mo nsaa wora mbe mbraana kasonu na, yili kenana ko n ya fo kenana ko loŋ be kagboŋ so. 10Ama e maa chɛr kegberge bumo nɛ b kishi mo na kusoe. 11Amoso men baa wora mbe mbraana nɛ keŋini nɛ n ta a sa menyi kabre ere kasonu.

Kasonu be enɛfa be asheŋ

(Ditɛronɔmi 28:1-14; Levitikɔs 26:3-13)

12Nɛ men nu nseŋ wora mbraana ere kasonu kashenteŋto, Enyɛnpe menyi be Ebɔrɛ na beeŋ baa bɛ menyi nɛ mo be kɔnɔkoŋwule be ŋkre na so nseŋ ŋini menyi mbe kasha nɛ k maa loge na fanɛ kananɛ e nase men nananyɛnana kɔnɔ na. 13Enyɛnpe menyi be Ebɔrɛ na beeŋ baa sha menyi nseŋ nɛfa menyi, saŋɛ na so menyeeŋ kurge mbia damta n salga to. Mo alɛ beeŋ naŋ nɛfa menyi be adɔsawule, saŋɛ na so, menyeeŋ nya ajibi damta nɛ yabra belbelso nɛ ɔlif be ŋku, nɛ menyi be ana nɛ mbolpɔ e kurge ga. Kasawule nɛ e nase kumo kɔnɔ n sa men nananyɛnana na so nɛ e beeŋ sa menyi enɛfa ere na. 14Enyɛnpe Ebɔrɛ na beeŋ nɛfa menyi a chɔ efuli kama so be basa ashi durnya ere to. Menyi to be enyɛn ŋko eche kama maaŋ ki egbentepo. Menyi be kusɔbɔya kama malɛ maaŋ fir. 15Enyɛnpe Ebɔrɛ na e naaŋ baa kuŋ menyi ashi alɔ kikɛ to nsaa maŋ shin nɛ alɔ lubi nɛ a daa tɔrɔ menyi ashi Ijipt be efuli so na e ba menyi so, ama e beeŋ shin nɛ a pɛ men doŋana kikɛ. 16A daga fanɛ men mur efuli kama nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na shin nɛ men pɔɔ kumo be basa so na cheche nsaa maŋ wu bumo kuwɔr. Men sa maŋ kaa shuŋ bumo be agbirana, ŋkpal manɛ so, loŋ beeŋ tiŋ m bar menyi luwu.

17Men sa maŋ kaa fɛ fanɛ basa na shibi a chɔ menyi so menyi maaŋ tiŋ n ju bumo n lar kasawule na so. 18Men sa maa ŋana bumo, ama men baa nyiŋi kusɔ nɛ Enyɛnpe menyi be Ebɔrɛ na wora Ijipt be ewura nɛ mbe basa na. 19Men baa nyiŋi alɔ lubi nɛ menyi gbagba wu anishi so nɛ emamachisheŋ nɛ yukugboŋ nɛ eleŋ nɛ Enyɛnpe menyi be Ebɔrɛ na ta n sɔ menyi n yige na. Kananɛ e baŋ mur Ijiptebi na nɛ e beeŋ mur basa nɛ menyee ŋana naniere na gba. 20E beeŋ shin nɛ keyeŋiyeŋi e tɔr bumo so nɛ e mur bumo nɛ baaŋ nya n shile n ya ŋana na gba. 21Amoso men sa maa ŋana basa ere jemanɛ nɛ menyi nɛ bumo beeŋ tu abar kena to. Menyi nɛ Enyɛnpe menyi be Ebɔrɛ na e wɔtɔ. E la Ebɔrɛ gboŋgboŋi nɛ mbe asheŋ kɔ kufu nna. 22Saŋɛ nɛ menyee kɔ a yɔ anishito na, Enyɛnpe Ebɔrɛ na malɛ beeŋ baa tintiŋ efuliana na be basa a lar kasawule na so gbrɛgbrɛbi. E maaŋ shin nɛ men mur bumo kikɛ kela koŋwule, ŋkpal manɛ so, nɛ men mur bumo kikɛ epul to, kupuŋ to be asɔbɔya lubi beeŋ wora keshi ŋ ki kabɔlar n sa menyi. 23Enyɛnpe menyi be Ebɔrɛ na beeŋ sa menyi yuku men doŋana so nseŋ shin nɛ keyeŋiyeŋi e tɔr bumo so n ya fo fanɛ b ka beeŋ mur. 24Mo alɛ beeŋ naŋ sa menyi yuku bumo be bewura so nɛ men mɔ bumo nɛ esa maaŋ naa nyiŋi bumo be asheŋ gba kuraa. Esa kama maaŋ tiŋ ŋ kuŋ menyi be kemur bumo akpa. 25Nɛ men kaŋ pɔɔ efuli kama so, men chɔɔ bumo be agbirana. Men sa maŋ kaa yɛlga shuwa ŋko gbiti nɛ a beeŋ baa deŋ agbirana na so na. Menyi alɛ e sa maŋ ta amo ŋ ki menyeya. Nɛ men wora loŋ, k beeŋ tiŋ a la luwu n sa menyi, ŋkpal manɛ so, Enyɛnpe Ebɔrɛ na kishi kagbirshuŋ nna. 26Men sa maŋ kaŋ bar agbirana ere be kekama menyi peana. Nɛ men wora loŋ, kɔnɔsho nɛ k wɔ basa na so na beeŋ ba menyi alɛ gba so. A daga fanɛ men kishi amo be asheŋ nsaa gelge amo kenishipere so, ŋkpal manɛ so, Enyɛnpe Ebɔrɛ na shoduu amo nna.”

8

Sa maŋ teŋ Enyɛnpe Ebɔrɛ na be asheŋ so

1Mosis daŋ kaŋɛ le nna: “Men baa wora mbraana nɛ n ta a sa menyi kabre ere kikɛ kasonu kashenteŋto, saŋɛ na so menyeeŋ baa wɔ ŋkpa to nseŋ wora keshi n ti so nseŋ tiŋ ŋ kɔ n sɔ kasawule nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na nase kumo be kɔnɔ n sa men nananyɛnana na n chena so. 2Men baa nyiŋi kananɛ Enyɛnpe menyi be Ebɔrɛ na juŋkpar menyi ashi keshishɛrsawule so be enite tenteŋ to nfɛ adena nɛ a choŋ ere kikɛ. E daa sha kepin nna fanɛ kashenteŋto nɛ menyee sha kewora mo kasonu nseŋ ta menyi be amu n to mo so a? 3Amoso nɛ e daŋ shin nɛ akoŋ pɛ menyi, kumo be kaman nɛ e sa menyi ajibi nɛ menyi nɛ men nananyɛnana maŋ naŋ ji ŋ ku so na. Ajibi na nɛ baa tre ‘manna’ na. Mo alɛ daŋ wora loŋ nna nɛ e ŋini menyi fanɛ a maŋ daga fanɛ men baa wɔtɔ ŋkpal ajibi nawule so, ama ŋkpal kusɔ kama nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na kaŋɛ so. 4Kumo be kaman, menyi be asɔbuuso maŋ wu ŋko men nite nɛ menyi be aya tin tin nfɛ adena nɛ a choŋ ere kikɛ. 5Menyi alɛ e naa nyiŋi fanɛ Enyɛnpe menyi be Ebɔrɛ na e naa niŋi menyi nseŋ naa gberge menyi kusoe fanɛ kananɛ betuto nɛ benioana bee bela bumo be mbia na. 6Amoso men baa wora Enyɛnpe Ebɔrɛ na be mbraana na kasonu nsaa ta kufu nɛ kechicha chicha a bunyaŋ mo. 7Ŋkpal manɛ so, kasawule nɛ k kɔ mbombi nɛ achubu nɛ a bee bɔlɔ a shile a luri ataŋɛ to nɛ kepreŋsawule so kikɛ, nsaa wora adɔjibi ga na so nɛ Enyɛnpe menyi be Ebɔrɛ na kɔ menyi a yɔ so na. 8K la kasawule nɛ k beeŋ baa wora ayu nɛ amalo nɛ asɔrso be yiri yiri nsaa kɔ mushoŋ nna ga. 9Ajibi ŋko shɛŋ be asheŋ maŋ du kpakpa kasawule na so. Abɛlso kpakpaso gba wɔ kumo be ajembu to nɛ esa beeŋ tiŋ ŋ kur kumo be apreŋ so n nya danyaŋ amo to. 10Ade be kaman, menyeeŋ nya asɔ kama nɛ menyee sha n ji nseŋ ta kechɔrɔ n sa Enyɛnpe menyi be Ebɔrɛ na ŋkpal e ka sa menyi kasawule lela so.

Kasokpele a laŋɛ keteŋ Enyɛnpe Ebɔrɛ na so be asheŋ

11Men baa da so nɛ menyi maaŋ teŋ Enyɛnpe Ebɔrɛ na so ŋko n wora mbe mbraana nɛ n ta a sa menyi kabre ere kusoe kpakpaso. 12Nɛ men kaŋ ya nya n ji nɛnɛ nseŋ pɔr nwu lela n chena to, 13nɛ menyi be ana nɛ mbolpɔ nɛ shuwa nɛ gbiti nɛ menyi be asɔ nɛ men kɔ kikɛ wora keshi n ti so n sa menyi, 14men baa da so nɛ kamoowu maaŋ luri menyi to nɛ men teŋ Enyɛnpe menyi be Ebɔrɛ nɛ e kɔ n suge menyi kenyaya to ashi Ijipt be efuli so na so. 15Men baa nyiŋi kananɛ e juŋkpar menyi keshishɛrsawule gboŋgboŋi nɛ awɔ lubi nɛ nna wɔ kumo so na to. Nchu daa maŋ wɔ ndoŋ nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na shin nɛ kefalta baŋɛ nɛ nchu lar kumo to saŋɛ na so, menyeeŋ nya n nuu. 16Mo koŋwule na e sa menyi ajibi nɛ baa tre ‘manna’ na ashi keshishɛrsawule na so nɛ men ji. Ajibi nɛ men nananyɛnana maŋ naŋ ji ŋ ku so na nɛ e sa menyi. Enyɛnpe Ebɔrɛ daŋ shin nna nɛ etɔrɔbi ba menyi so nɛ e wora menyi ŋ keni nɛ men yirda mo, saŋɛ na so, e beeŋ nɛfa menyi nɛ asɔ lela. 17Amoso men sa maŋ kaa fɛ fanɛ menyi gbagba be eleŋ nɛ ketiŋwora so nɛ men nyalɛ nseŋ dii dama na. 18Ama men baa nyiŋi fanɛ Enyɛnpe menyi be Ebɔrɛ na e sa menyi eleŋ nɛ men ta n fin kedamaya na. Mo alɛ wora loŋ nna a ŋini fanɛ, e bee ji kashenteŋ a sa mo nɛ men nananyɛnana be kɔnɔkoŋwule be ŋkre na nna hale nɛ mbre. 19-20Mee kpele menyi kusoe kabre nna, fanɛ men sa maŋ kaŋ teŋ Enyɛnpe menyi be Ebɔrɛ na so ŋko n ya shuŋ agbir. Nɛ men kaŋ wora loŋ Enyɛnpe Ebɔrɛ na beeŋ mur menyi fanɛ kananɛ e beeŋ mur efuliana nɛ menyeeŋ kɔ kena na.”

9

Israɛlebi be kusoe kpakpaso be asheŋ

1Israɛlebi, men nu nfe! Menyee sha kedii lɔrgboŋ nɛ baa tre Jɔɔdan na nna n ya kɔ n sɔ efuliana nɛ amo be basa kɔ eleŋ a chɔ menyi be kasawule n chena so na. Bumo be ndegboŋ kɔ egbalana nɛ amo be jeŋgreŋ du fanɛ a kaa bee chute awɔlpa nna. 2Basa na gbagba wɔ nteŋ nsaa kɔ eleŋ a chɔ menyi, nɛ menyi alɛ bee nu fanɛ esa kama maŋ tiŋ n tu bumo ŋ kɔ m pɔɔ so. 3Ama menyi ere beeŋ wu naniere fanɛ Enyɛnpe menyi be Ebɔrɛ na beeŋ juŋkpar menyi fanɛ gbaŋgbaŋ to be edɛ na. E beeŋ pɔɔ bumo so n sa menyi jemanɛ nɛ menyeeŋ baa kɔ bumo na, saŋɛ na so, menyeeŋ mur bumo nseŋ suge bumo be kasawule, fanɛ kananɛ e nase kɔnɔ na.

4Nɛ Enyɛnpe menyi be Ebɔrɛ na kaŋ ju bumo n lar kasawule na so, men sa maŋ kaa fɛ fanɛ e sa menyi kasawule na nna ŋkpal k ka daga menyi so. Mannɛ aloŋ nna, Enyɛnpe Ebɔrɛ na bee ju basa ere a lar nna ŋkpal b ka la basa lubi so. 5Mannɛ men ka la basa nɛ menyee ji kashenteŋ nsaa wora kusɔ nɛ k daga so nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na bee ta kasawule na a sa menyi, ama e beeŋ ju bumo nna ŋkpal b ka la basa lubi so nɛ ŋkpal e kaa bee wora a bɔlɔ kɔnɔ nɛ e nase n sa Eebraham nɛ Aizek nɛ Jeekɔb nɛ b la men nananyɛnana na so so. 6A daga men baa nyi fanɛ Enyɛnpe menyi be Ebɔrɛ na maa ta kasawule lela nɛ k bee wora adɔjibi ga na nna a sa menyi ŋkpal k ka daga menyi so. Mannɛ aloŋ nna, ŋkpal manɛ so, men kpeŋ nna.

7Men sa maŋ kaŋ teŋ kananɛ men daŋ shin nɛ Enyɛnpe menyi be Ebɔrɛ na nya agbo ashi keshishɛrsawule na so na. Yili kachɛ nɛ men lar Ijipt be efuli so m ba fo nfe, men baa la basa nɛ menyee lar Enyɛnpe Ebɔrɛ na kaman nna. 8Men daŋ shin nɛ e nya agbo hale n daa sha kemur menyi gba kuraa nna ashi Sainai be kebeegboŋ na ase. 9Ma e daŋ dii n yɔ kebeegboŋ na be awɔlto n ya sɔ ajembu peŋgeleŋ peŋgelembi nɛ menyi nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na be kɔnɔkoŋwule be ŋkre nɛ baa tre amo Mbra Kudu na deŋ so na. Nchɛ adena nɛ nnyɛ adena nɛ n wɔ ndoŋ a maa ji ŋko a nuu. 10Ndoŋ nna nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na ta ajembu peŋgeleŋ peŋgelembi anyɔ nɛ mo gbagba daŋ sibɛ asheŋ nɛ e daŋ bɔla edɛ to m malga n sa menyi kachɛ nɛ men daŋ shɛr ashi kebeegboŋ na ase na n deŋi so. 11Nchɛ adena nɛ nnyɛ adena na be kaman nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na ta ajembu peŋgeleŋ peŋgelembi anyɔ nɛ e sibɛ kɔnɔkoŋwule be ŋkre na n deŋi so na n sa ma.

12Kumo be kaman nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na kaŋɛ ma le: “Nya manaŋ ŋ gbelge kebeegboŋ na so n yɔ, ŋkpal manɛ so, basa nɛ fo juŋkpar n lar Ijipt be efuli so na ki basa jiga nseŋ wora kulubi. B teŋ kplaŋ kusɔ nɛ ŋ kaŋɛ bumo fanɛ b baa wora na so nseŋ lɔŋɛ kegbir n sa bumo be amu.”

13Kede be kaman, nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na naŋ kaŋɛ ma le: “N nyi kananɛ Israɛl be basa ere kpeŋ nsaa beeŋ tiŋ n lar ma kaman. 14Amoso sa maŋ kaŋ kuŋ ma akpa, ŋkpal manɛ so, mee sha kemur bumo nna nɛ esa kikɛ maaŋ naaŋ nyiŋi bumo be asheŋ kikɛ. Kumo be kaman nɛ n shin nɛ fo ki efuli nɛ k shi nsaa kɔ eleŋ a chɔ bumo ere kumo tuto.”

15Ndoŋ nna nɛ ŋ keta ajembu peŋgeleŋ peŋgelembi anyɔ nɛ kɔnɔkoŋwule be ŋkre na deŋ so na ŋ gbelge kebeegboŋ na so. Loŋ be jemanɛ na nɛ edɛ be adondulombi bee lar kebeegboŋ na so. 16Ma alɛ daŋ wu fanɛ men daŋ maŋ wora Enyɛnpe menyi be Ebɔrɛ na be mbraana nɛ e sa menyi na kasonu. Menyi alɛ daŋ lɔŋɛ kebɛlso be gbolu fɔlbi be kegbir n wora kulubi n da mo so. 17Amoso Israɛl be basa na gbagba be anishito nɛ n daŋ ta ajembu peŋgeleŋ peŋgelembi anyɔ na n lɛ nɛ a bure to. 18Ndoŋ nna nɛ n ta enɔ m buu anishi so ŋ kurgi kumu n yuu to nseŋ kule Enyɛnpe Ebɔrɛ na. Nchɛ adena nɛ nnyɛ adena nɛ m maa ji ŋko a nuu. Ma alɛ daŋ wora le nna ŋkpal men nananyɛnana ka wora kulubi n da Enyɛnpe Ebɔrɛ na so nɛ e nya agbo na so. 19N daa ŋana Enyɛnpe Ebɔrɛ na be agbogboŋ nna, ŋkpal manɛ so, e daŋ nya agbo nna ga hale n daa sha kemur bumo. Ama Enyɛnpe Ebɔrɛ na naŋ nu ma kekule. 20Kumo be kaman, Enyɛnpe Ebɔrɛ na daŋ nya agbo ga nna n wɔtɔ Ɛɛrɔn gba nseŋ daa sha kemɔ mo nɛ ŋ kule n sa mo alɛ gba. 21Ndoŋ nna nɛ n ta kebɛlso be gbolu fɔlbi be kegbir nɛ b lɔŋɛ nɛ k la kulubi na n wɔtɔ edɛ to nseŋ bure kumo to. Kumo be kaman nɛ ŋ kɔr kumo to nseŋ muu amo n ya lɛ kabombi nɛ k bee shile kebeegboŋ na so a gbelge to na to.

22Ade kikɛ be kaman, b daŋ naŋ shin nɛ Enyɛnpe menyi be Ebɔrɛ na nya agbo jemanɛ nɛ b daa wɔ mboŋ nɛ baa tre Tabera nɛ Massa nɛ Kibrɔf Hattava na nna. 23Kumo be kaman na, Enyɛnpe Ebɔrɛ na daŋ naŋ kaŋɛ bumo ashi Kadɛsh Bania nna fanɛ b yɔ n ya kɔ n sɔ kasawule nɛ e bee ta a sa bumo na, ama ŋkpal b ka maŋ yirda mo so, b lar mo kaman nna nseŋ kini kewora mbe mbraana kasonu. 24Ma ere ka baa nyi menyi kikɛ, men baa la basa nɛ menyee lar Enyɛnpe Ebɔrɛ kaman nna.

25Amoso nɛ n daŋ buu anishi so nseŋ kurgi kumu n yuu to ashi Enyɛnpe be wajɛbu na to nchɛ adena nɛ nnyɛ adena a kule Ebɔrɛ na, ŋkpal manɛ so, n daa nyi geeŋ fanɛ e daa kre kemur bumo nna. 26Ndoŋ nna nɛ ŋ kule Ebɔrɛ ŋ kaŋɛ: “Enyɛnpetale Ebɔrɛ, sa maŋ kaŋ mur fo gbagba be basa nɛ fo bɔla fo yuku nɛ eleŋgboŋ so ŋ kɔ n suge ashi Ijipt be efuli so na. 27Baa nyiŋi Eebraham nɛ Aizek nɛ Jeekɔb nɛ b daa la fo nyɛrbi dra dra na be asheŋ, nsaa maŋ keni basa ere be ŋkpensheŋ nɛ kumukpakpaso nɛ kulubi nɛ b wora. 28Nɛ fo mur bumo, Ijiptebi na beeŋ kaŋɛ fanɛ fo maŋ tiŋ n ta fo basa na n yɔ kasawule nɛ fo nase bumo kumo be kɔnɔ na so nna nseŋ ya mɔ bumo keshishɛrsawule so ŋkpal fo ka kishi bumo so. 29Ama fo e lara Israɛl be basa ere fanɛ fo gbagba be basa nseŋ bɔla fo yuku nɛ eleŋgboŋ so n lara bumo Ijipt be efuli so m ba nfe.”

10

Mosis ka naŋ sɔ mbraana na be asheŋ

(Ɛksodɔs 34:1-10)

1“Ade be kaman nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na naŋ kaŋɛ ma le: ‘Shɛl ajembu peŋgeleŋ peŋgelembi anyɔ nɛ a baa du fanɛ sososo peya na nseŋ lɔŋɛ ndibi be deka. Kumo be kaman nɛ fo dii m ba ma kutɔ kebee na so 2nɛ n sibɛ asɔ nɛ n daŋ sibɛ n deŋi ajembu nɛ fo bure na so n deŋi amo so. Kumo be kaman nɛ fo ta ajembu sibɛso na n wɔtɔ deka na to.’

3Ndoŋ nna nɛ ŋ ku kedibi nɛ baa tre akasia na n lɔŋɛ deka n yili nseŋ shɛl ajembu peŋgeleŋ peŋgelembi fanɛ a dra na nseŋ ta amo n dii kebeegboŋ na so n yɔ. 4Nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na sibɛ Mbra Kudu na n deŋi amo so fanɛ kananɛ e daŋ wora sososo na. Mbra kudu nɛ e daŋ bɔla edɛ to m malga jemanɛ nɛ an daŋ shɛr kebeegboŋ na ase na e daa la. Enyɛnpe Ebɔrɛ na ka bɛta amo n sa ma 5nɛ n ta amo ŋ gbelge kebeegboŋ na so m ba wɔtɔ deka na to fanɛ kananɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na kaŋɛ na. Amo alɛ kraa wɔ deka na to hale nɛ mbre.”

6(Kede be kaman nɛ Israɛlebi na koso kanyɛn nɛ baa tre Jaakan na be basa be atirbu ase n yɔ kakpa nɛ baa tre Mosera na n ya wora bumo be keeyi to ndoŋ. Ndoŋ nɛ Ɛɛrɔn wu nɛ b puli mo nɛ mo pibinyɛn Eliaza sɔ mo so ŋ ki bɔrɛmatapowura. 7B ka koso Mosera nɛ b ta n yɔ kakpa nɛ baa tre Gudgoda na nseŋ naŋ koso ndoŋ malɛ n yɔ kakpa nɛ baa tre Jotbatta nɛ k kɔ mbombi damta na n ya wora bumo be keeyi to ndoŋ. 8Ashi Sainai be kebeegboŋ na ase na nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na lara Livai be yiri to be basa ko fanɛ b baa keni kɔnɔkoŋwule be ŋkre be deka na so nsaa shuŋ bɔrɛmatapoana be kushuŋ nseŋ naa nɛfa eyiri nɛ a ka na ashi mbe ketre to. Loŋ nɛ b kraa wora hale nɛ mbre. 9Amoso nɛ Livai be yiri to ebi maŋ nya kachige ashi kasawule na be kebarga to n sa eyiriana na to na. Enyɛnpe Ebɔrɛ na e naaŋ baa la bumo be kapetɛ fanɛ kananɛ e nase kɔnɔ n sa bumo na.)

10Jemanɛ nɛ n naŋ ta ajembu peŋgeleŋ peŋgelembi popɔr anyɔ na n dii kebee na so na, nchɛ adena nɛ nnyɛ adena nɛ n naŋ ji ndoŋ fanɛ kananɛ n daŋ keji ndoŋ na. Ndoŋ nna nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na naŋ nu ma kekule nseŋ shuli fanɛ e maaŋ mur bumo. 11Kumo be kaman nɛ e kaŋɛ ma fanɛ m ba juŋkpar menyi, saŋɛ na so menyeeŋ tiŋ n ya kɔ n sɔ kasawule nɛ e nase kumo be kɔnɔ n sa men nananyɛnana na nɛ k baa la menyeya.

Kusɔ nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na bee sha be asheŋ

12To, Israɛl be basa, men nu kusɔ nɛ Enyɛnpe menyi be Ebɔrɛ na bee fin menyi kutɔ. Kumo e la fanɛ men bunyaŋ mo nseŋ bɛ mbe mbra kikɛ so nseŋ ta menyi be ŋgbene kikɛ n sha mo nseŋ shuŋ mo, 13nseŋ naŋ wora mbe mbraana nɛ mee ta a sa menyi kabre ere kikɛ kasonu. Nɛ men wora loŋ, asheŋ beeŋ nyalɛ n sa menyi. 14Kusɔ kama la Enyɛnpe menyi be Ebɔrɛ na peya nna, mannɛ kasawule ere nɛ asɔ nɛ a wɔ kumo to nawule ama awɔlpa nɛ ebɔrɛso kikɛ la mo peya nna. 15Enyɛnpe Ebɔrɛ na daŋ sha men nananyɛnana na ga so nna nɛ e lara menyi nseŋ yige basa nɛ b ka na. Hale nɛ mbre men kraa la mbe basa laraso nna. 16Amoso yili kabre a yɔ, men baa wora Enyɛnpe Ebɔrɛ na kasonu nseŋ yige menyi be ŋkpensheŋ na. 17Enyɛnpe menyi be Ebɔrɛ na e la Ebɔrɛ nɛ e kɔ eleŋ a chɔ agbirana kikɛ nseŋ naa la benyɛnpe to be Enyɛnpe, Ebɔrɛ lempo nɛ mbe asheŋ shi nsaa kɔ kufu. Mo alɛ maa kpɛa to ŋko a tu basa a sɔ asɔ pɔɛŋ nsaa wora asheŋ a sa bumo. 18Mo ere Enyɛnpe Ebɔrɛ na e naa kuŋ amunibi nɛ bekulpoche nsaa keni befɔ nɛ b wɔ anyi be basa to so, a sa bumo ajibi nɛ asɔbuuso. 19Amoso men baa keni befɔ nɛ b tu menyi n chena na so, ŋkpal manɛ so, menyi alɛ gba daa la befɔ nna ashi Ijipt be efuli so. 20Kumo be kaman, men baa sa Enyɛnpe menyi be Ebɔrɛ na bunyaŋ nsaa shuŋ mo nawule. Men baa ji kashenteŋ a sa mo nsaa nase nnɔ ashi mo nawule be ketre to. 21Men baa kpaŋ mo, ŋkpal manɛ so, mo e la menyi be Ebɔrɛ nɛ menyi alɛ gbagba wu asheŋgboŋ nɛ a bee mɔ kɔnɔ nɛ e wora kenishiso. 22Menyi nananyɛnana nɛ b daŋ yɔ Ijipt be efuli so na daa la basa adushunu nna. Ama naniere Enyɛnpe menyi be Ebɔrɛ na shin nɛ men wora keshi a du fanɛ achɛkpabi nɛ a wɔ awɔlpa to na.

11

Kesha nseŋ wora Enyɛnpe Ebɔrɛ na kasonu be asheŋ

1Men baa sha Enyɛnpe menyi be Ebɔrɛ na nsaa wora mbe mbraana kikɛ kasonu. 2Kabre men baa nyiŋi fanɛ menyi nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na daŋ ŋini ekpa mannɛ menyi be mbia. Menyi e wu Enyɛnpe Ebɔrɛ na ka bɔla mbe yukugboŋ so 3n wora emamachisheŋ ashi Ijipt be efuli so. Menyi e wu kusɔ nɛ e wora Ijipt be ewura Fɛɛro nɛ mbe basa kikɛ. 4Men wu kananɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na mur Ijipt be benapo nɛ bumo be egbaŋɛ nɛ egbaŋɛturko ashi Teku Peper na to jemanɛ nɛ b daa ju a buu menyi so na. 5Menyi alɛ nyi kusɔ nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na wora n sa menyi ashi keshishɛrsawule na so pɔɛŋ nɛ men fo nfe. 6Ade be kaman, men wu kusɔ nɛ e wora benyɛn anyɔ nɛ baa tre Datan nɛ Abiram nɛ b la kanyɛn nɛ baa tre Ɛliyab nɛ e shi Ruben be yiri to na be bibinyɛn. Ekama be anishito nɛ kasawule baŋɛ n ta bumo nɛ bumo be nnanto ebi nɛ ewajɛbu nɛ bumo be nyɛrbi nɛ asɔbɔya kikɛ m min. 7Kashenteŋto, menyi gbagba e wu asheŋgboŋ nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na wora ere kikɛ kenishiso.

8Amoso, men baa wora asheŋ nɛ ŋ kaŋɛ menyi kabre ere kikɛ kasonu. Aloŋ nɛ menyeeŋ tiŋ n dii Jɔɔdan be lɔr na n ya sɔ kasawule nɛ menyee sha keluri to ere n chena so. 9Nseŋ tiŋ n chena kasawule lela nɛ k bee wora adɔjibi ga, nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na nase kumo be kɔnɔ n sa menyi nananyɛnana nɛ bumo kaman to ebi ere so n chɛr. 10Kasawule nɛ menyee yɔ nɛ men ya sɔ n chena so na walɛ a chɔ Ijipt be kasawule na, kakpa nɛ men daa wora ania a wurge menyi be asɔduuso so nchu na. 11Ama kasawule nɛ menyee sha keluri to ere la abee nɛ ataŋɛ nna nɛ bɔrɛ bee ba kumo so nɛnɛ. 12Enyɛnpe menyi be Ebɔrɛ na gbagba e naa keni kasawule na so kafɛ kikɛ.

13Amoso men baa wora mbraana nɛ n ta a sa menyi kabre ere kasonu. Men baa sha Enyɛnpe menyi be Ebɔrɛ na nsaa ta menyi be ŋgbene kikɛ a shuŋ mo. 14Nɛ menyee wora loŋ, e beeŋ shin nɛ bɔrɛ e ba jemanɛ nɛ k daga menyi be kasawule so, kumo e la fanɛ dɔchubɔrɛso nɛ kechalaso be bɔrɛ beeŋ ba nɛnɛ n sa menyi, saŋɛ na so menyeeŋ dɔ n nya ayu nɛ yabra belbelso nɛ ɔlif be ŋku nɛnɛ, 15nɛ menyi be asɔbɔya e baa nya afitiri lela damta a ji. Menyi alɛ gbagba beeŋ nya ajibi nɛ menyee sha. 16Amoso, men baa da so nɛ menyi maaŋ lar Enyɛnpe Ebɔrɛ na kaman nseŋ ya kaa shuŋ agbir. 17Nɛ men wora loŋ, Enyɛnpe Ebɔrɛ na beeŋ nya agbo n wɔtɔ menyi nseŋ pɛ bɔrɛ nɛ menyi be adɔsawule e wɔl nɛ menyi be adɔjibi e wora ŋ gben. Kumo be kaman k maŋ chɛr nɛ menyi gbagba e wu m mur kasawule lela nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na bee sa menyi na so.

18Men baa nyiŋi mbraana ere nseŋ ta amo n wɔtɔ menyi be nfɛra nɛ ŋgbene to. Men sibɛ amo n chɛ menyi be enɔana nɛ menyi be nsɔto nɛ a baa la kanyiŋi a sa menyi. 19Men baa ŋini menyi be mbia amo nsaa malga amo be asheŋ jemanɛ kikɛ ashi menyi be elaŋ to nɛ jemanɛ nɛ men lar kowu a nite nɛ jemanɛ nɛ men ya dese kanyɛso nɛ jemanɛ nɛ men koso kachipurso. 20Menyi alɛ e sibɛ amo n deŋi menyi be nwu be mbuna nɛ menyi be nde be mbunagboŋana so. 21Aloŋ e naaŋ shin nɛ menyi nɛ menyi be mbia e chena kasawule nɛ Enyɛnpe menyi be Ebɔrɛ na nase kumo be kɔnɔ n sa men nananyɛnana na so n chɛr. Menyeeŋ chena ndoŋ hale n ya fo durnya ere be lalaloge.

22Men baa sha Enyɛnpe menyi be Ebɔrɛ na nsaa wora mbraana nɛ n ta a sa menyi kabre ere kasonu nɛnɛ. Men baa wora kusɔ kama nɛ e kaŋɛ menyi kenishipere so nsaa ji kashenteŋ a sa mo. 23Aloŋ nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na beeŋ chɛ menyi to nɛ men sɔ kasawule na. Efuliana nɛ a wɔ ndoŋ na be basa shibi nsaa kɔ eleŋ a chɔ menyi, ama e beeŋ tintiŋ bumo n lar kasawule na so jemanɛ nɛ menyeeŋ baa kɔ bumo na. 24Kasawule kama nɛ menyeeŋ bɔla so n choŋ beeŋ ki menyeya nɛ menyi be efuli e salga to n shi keshishɛrsawule nɛ k wɔ kelargato be kaseto be kaba so na n ya fo Lebanɔn be abeegboŋ ashi kelargato be esoso nseŋ naŋ yili lɔrgboŋ nɛ baa tre Yufreetes na ashi epeŋilarkpa n ya fo Teku nɛ baa tre Mɛditerenia nɛ k wɔ epeŋitɔrkpa be kaba so na. 25Kaplɛkama nɛ menyeeŋ yɔ kasawule na so, Enyɛnpe, menyi be Ebɔrɛ na beeŋ shin nɛ kufu a pɛ basa nɛ b wɔ ndoŋ na fanɛ kananɛ e nase kɔnɔ na. Esa kikɛ maaŋ tiŋ ŋ kuŋ menyi akpa.

26Nɛfa nɛ shoduu be ekpa nɛ mee bugi a sa menyi kabre na. 27Nɛ fanɛ menyee wora Enyɛnpe menyi be Ebɔrɛ na be mbraana kasonu, menyeeŋ nya nɛfa kabre, 28ama nɛ fanɛ menyi maa wora mbe mbraana ere kasonu nseŋ ya kaa shuŋ agbirana nɛ men maŋ naŋ shuŋ ŋ ku so bre, kɔnɔsho beeŋ ba menyi so. 29Enyɛnpe menyi be Ebɔrɛ na kaŋ chɛ menyi to nɛ men sɔ kasawule na n chena so, a daga fanɛ men shɛr kebeegboŋ nɛ baa tre Gɛrizim na so m moli Enyɛnpe Ebɔrɛ na be enɛfa na kumo so nseŋ naŋ shɛr kebeegboŋ nɛ baa tre Ebal na so m moli mbe eshoduu na malɛ kumo so. 30Abeegboŋ anyɔ ere wɔ Keenanebi nɛ b tase ketaŋɛ nɛ baa tre Jɔɔdan be Ketaŋɛ na to na be kaba nɛ k dese Jɔɔdan be lɔr na be epeŋitɔrkpa be kaba so na nna. Abeegboŋana ere mata ekpa nɛ k dese n taga to kakpa nɛ baa tre Moriya be ndibi cheembi nɛ a wɔ kade nɛ baa tre Gilgaal na be kaba ndoŋ nna. 31Menyee dii Jɔɔdan be lɔr na nna nɛ men ya sɔ kasawule nɛ Enyɛnpe menyi be Ebɔrɛ na bee ta a sa menyi nɛ men chena so na nna na. Nɛ men kaŋ ya sɔ kumo n chena ndoŋ, 32men baa da so nsaa wora mbraana nɛ n ta a sa menyi kabre ere kasonu.

12

Kakpa koŋwule nɛ k daga kushuŋ Ebɔrɛ ndoŋ be asheŋ

1Mbraana nɛ a daga fanɛ men baa wora amo kasonu ashi kasawule nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ nɛ menyi nananyɛnana shuŋ na ta a sa menyi na so nna na. Men nu amo! 2Men ya jija abee jeŋgreŋ nɛ agoŋgulombi nɛ ndibigboŋ nɛ basa na ta ŋ ki bumo be agbirshuŋkpa na kikɛ. 3Men bure bumo be agbirsure nɛ eshabɔrɛ nɛ b ta ajembu m pɔr na nseŋ chɔɔ asɔ kama nɛ a yili n sa kegbir cheso nɛ baa tre Ashira na, saŋɛ na so basa maaŋ naŋ shuŋ agbirana na ashi loŋ be mboŋ kikɛ.

4Kede be kaman, men sa maŋ kaa shuŋ Enyɛnpe menyi be Ebɔrɛ na fanɛ kananɛ basa na bee shuŋ bumo be agbirana na. 5Enyɛnpe Ebɔrɛ na gbagba beeŋ lara kakpa nɛ menyi to be eyiriana na beeŋ baa shɛr a shuŋ mo ashi bumo be mboŋ nɛ baaŋ chena. 6Loŋ be mboŋana na nɛ menyeeŋ baa lara menyi be esarga chɔɔso nɛ menyi be kudu kudusopoana nɛ ŋkɛ be yiri yiri nɛ menyeeŋ nase nnɔ n sa Enyɛnpe Ebɔrɛ na nɛ menyi be keparso be esarga nɛ ana nɛ mbolpɔ be ewurkoŋ be esarga nɛ esarga nɛ a ka na kikɛ. 7Enyɛnpe menyi be Ebɔrɛ nɛ e nɛfa menyi na be anishito nɛ menyi nɛ menyi be kaman to ebi beeŋ baa ji asɔ lela nɛ menyeeŋ shuŋ n nya ndoŋ na.

8Jemanɛ na malɛ kaŋ fo, men sa maŋ kaa wora asheŋ fanɛ kananɛ men chɛr a wora na. Naniere bre kananɛ kepar menyi be ekama nɛ e bee shuŋ Ebɔrɛ, 9ŋkpal manɛ so, menyi maŋ naŋ luri kasawule nɛ Enyɛnpe menyi be Ebɔrɛ na ta a sa menyi nɛ men chena so kayurwushi so na to. 10Ama nɛ men kaŋ dii Jɔɔdan be lɔr na, Enyɛnpe Ebɔrɛ na beeŋ shin nɛ men ya kɔ n sɔ kasawule na n chena so. Mo alɛ beeŋ baa kuŋ menyi ashi men doŋana so nɛ men baa wɔ kayurwushi to. 11Kumo be kaman, Enyɛnpe Ebɔrɛ na beeŋ lara kakpa koŋwule nɛ menyeeŋ baa shuŋ mo ndoŋ nsaa lara menyi be esarga chɔɔso nɛ kudu kudusopoana nɛ ŋkɛ be yiri yiri nɛ menyeeŋ nase nnɔ n sa mo na nɛ asɔ kama nɛ e kaŋɛ fanɛ men baa bar mo na kikɛ ndoŋ. 12Men shin nɛ menyi nɛ menyi be mbia nɛ nyɛrbi nɛ Livai be yiri to be basa nɛ b wɔ menyi be ndeana to na be ŋgbene e fuli menyi ashi Enyɛnpe Ebɔrɛ na be anishito. Men baa nyiŋi fanɛ Livai be yiri to be basa na maaŋ baa kɔ bumo gbagba be kasawule. 13Men sa maŋ kaa lara menyi be esarga mboŋ kama nɛ menyee sha. 14A daga fanɛ men baa lara amo ashi kakpa nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na gbagba beeŋ ŋini menyi ashi menyi be eyiriana na to be kekama be echenakpa. Ndoŋ nawule nɛ menyeeŋ baa lara menyi be esarga nɛ menyeeŋ baa chɔɔ na nɛ asɔ kama nɛ mee kaŋɛ menyi ere kikɛ.

15Ama men kɔ ekpa nɛ men baa mɔ menyi be asɔbɔya bre ashi menyi be ndeana to a we kanaŋkama nɛ menyee sha, fanɛ kananɛ menyeeŋ we chibir ŋko shantaŋ be eblaŋ na. Kanaŋ kama nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na beeŋ nɛfa menyi, menyeeŋ tiŋ n ji. Menyi kikɛ beeŋ tiŋ n ji, bumo nɛ b walɛ so nɛ bumo nɛ b maŋ walɛ so daŋkare be ekpa so kikɛ beeŋ tiŋ n ji amo. 16Ama a maŋ daga fanɛ men ji amo be ŋklaŋ bre. A daga fanɛ men baa chulgi ŋklaŋ na a wurge kasawule nna fanɛ nchu. 17Kumo be kaman, men sa maŋ kaa ji ayu ŋko ɔlif be ŋku be kudu kudusopo ŋko menyi be ana nɛ mbolpɔ be ewurkoŋ nɛ ŋkɛ nɛ menyeeŋ nase nnɔ n sa Enyɛnpe Ebɔrɛ na nɛ menyi be keparso be ŋkɛ kama nɛ menyeeŋ ta n sa Enyɛnpe Ebɔrɛ na ashi menyi be echenakpaana. 18Menyi nɛ menyi be mbia nɛ menyi be nyɛrbi nɛ Livai be yiri to be basa nɛ b wɔ menyi be ndeana to na beeŋ baa ji esarga ŋko ŋkɛana ere ashi kakpa nɛ Enyɛnpe menyi be Ebɔrɛ na beeŋ lara n yili fanɛ kakpa nɛ menyeeŋ baa shuŋ mo na nna. Kumo alɛ daga fanɛ menyi be ŋgbene e baa fuli menyi a laŋɛ kusɔ kama nɛ menyeeŋ baa wora ashi ndoŋ na so nna. 19Menyi alɛ e baa da so nɛ menyi maaŋ kplaŋ Livaiebi na so kikɛ jemanɛ nɛ menyeeŋ baa wɔ menyi be kasawule na so na.

20“Nɛ Enyɛnpe menyi be Ebɔrɛ na kaŋ shin nɛ menyi be kakpa nɛ menyeeŋ baa wɔ na kpalga to fanɛ kananɛ e nase kumo be kɔnɔ na, menyeeŋ tiŋ a we eblaŋ jemanɛ kikɛ nɛ menyee sha. 21Nɛ fanɛ kakpa koŋwule nɛ menyeeŋ baa shuŋ Ebɔrɛ na wɔ kufɔ, kumo ere jemanɛ kikɛ nɛ menyee sha menyeeŋ tiŋ m mɔ ana ŋko mbolpɔ nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na sa menyi na be kekama n we ashi men peana fanɛ kananɛ ŋ kaŋɛ menyi na. 22Menyi to be bumo nɛ b walɛ so nɛ bumo nɛ b maŋ walɛ so daŋkare be ekpa so kikɛ beeŋ tiŋ n we eblaŋ na fanɛ kananɛ menyee we echibir ŋko eshantan be eblaŋ na. 23Ama men sa maŋ kaa ji eblaŋ nɛ ŋklaŋ wɔ kumo to, ŋkpal manɛ so, kusɔbɔya na be ŋkpa wɔ ŋklaŋ na to nna nɛ a maŋ daga men baa ji eblaŋ na nɛ ŋkpa wɔ kumo to. 24Men sa maŋ kaa ta ŋklaŋ na fanɛ ajibi a ji amo, ama men baa chulgi amo a wurge kasawule fanɛ nchu. 25Nɛ menyee wora mbra ere kasonu, Enyɛnpe Ebɔrɛ na be kagbene beeŋ baa fuli menyi so nɛ asheŋ a nyalɛ n sa menyi nɛ menyi be kaman to ebi. 26Menyeeŋ baa ta menyi be esarga nɛ ŋkɛ nɛ menyeeŋ nase nnɔ n sa Enyɛnpe Ebɔrɛ na a yɔ kakpa koŋwule nɛ e beeŋ lara n yili fanɛ men baa shuŋ mo na nna. 27Loŋ be kakpa na nɛ menyeeŋ baa lara esarga chɔɔso ashi Enyɛnpe Ebɔrɛ na be bɔrɛsure so nsaa lara esarga kama nɛ menyeeŋ baa mɔ a chulgi amo be ŋklaŋ a wurge bɔrɛsure na ase nsaa we amo be eblaŋ gba ashi ndoŋ. 28Nɛ fanɛ menyeeŋ wora mbraana nɛ mee kaŋɛ menyi ere kasonu kashenteŋto, asheŋ beeŋ nyalɛ n sa menyi nɛ menyi be kaman to ebi hale mbaanaayɔ. Ŋkpal manɛ so, menyeeŋ baa wora kusɔ nɛ k daga nsaa par Enyɛnpe menyi be Ebɔrɛ na nna na.”

Kusoe kpele a laŋɛ kagbirshuŋ be kaplɛa so be asheŋ

29Ndoŋ nna nɛ Mosis naŋ kaŋɛ le: “Enyɛnpe menyi be Ebɔrɛ na e naaŋ baa mur efuliana nɛ menyeeŋ baa kɔ a sɔ bumo be nsawule na nɛ men nya n chena ndoŋ. 30Enyɛnpe menyi be Ebɔrɛ na kaŋ mur efuliana na be kaman, men baa da so nɛ menyi maaŋ kute bumo be kabɔrɛshuŋ to. Ŋkpal manɛ so, k beeŋ baa la luwu nna n sa menyi. Men sa maŋ kaa fin kepin kananɛ baa shuŋ bumo be agbirana to gba, saŋɛ na so nɛ men baa bɔla loŋ be ekpa so a shuŋ Enyɛnpe Ebɔrɛ na. 31Men sa maŋ kaa shuŋ Enyɛnpe menyi be Ebɔrɛ na ekpa nɛ baa bɔla so a shuŋ bumo be agbirana na. Ŋkpal manɛ so, ashi bumo be kagbirshuŋ to baa kaa wora ekishisheŋ nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na kishi nna. Bumo alɛ bee kaa mɔ bumo mbia a chɔɔ a lara esarga bumo be agbirsureana so nna.

32Men baa wora mbraana nɛ mee ta a sa menyi ere kikɛ kasonu nsaa maŋ ta shɛŋ n ti amo so ŋko n lara shɛŋ ashi amo to.”

13

Kebaashuŋ Agbirana be asheŋ

1Ade kikɛ be kaman, nɛ Mosis naŋ kaŋɛ Israɛlebi na le: “Anebiana ŋko basa nɛ baa kute edare be afito beeŋ ba kaŋɛ menyi fanɛ emamachisheŋ beeŋ wora menyi to 2a fin kananɛ baaŋ nya menyi nɛ men shuŋ agbirana nɛ menyi maŋ naŋ shuŋ ŋ ku so. Nɛ k kaŋ ba loŋ 3men sa maŋ kaa nu a sa bumo. Enyɛnpe menyi be Ebɔrɛ na e naa bɔla bumo so a sha kewora menyi ŋ keni nseŋ pin fanɛ menyee sha mo nɛ menyi be ŋgbene kikɛ ŋko menyi maa sha mo. 4Men baa bɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na so nsaa bunyaŋ mo. Menyi alɛ e baa wora mo nɛ mbe mbraana kasonu nsaa shuŋ mo nseŋ naa ji kashenteŋ a sa mo. 5Kumo be kaman nɛ men mɔ basa nɛ baa kute edare be afito ŋko anebiana nɛ baŋ kaŋɛ menyi fanɛ men lar Enyɛnpe Ebɔrɛ nɛ e lara menyi kenyaya to ashi Ijipt be efuli so kaman na. Le be basa ere la basa lubi nna nsaa wora ania nɛ b lara menyi kebaawɔtɔ nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na kaŋɛ fanɛ men baa kɔ na to. A daga fanɛ men mɔ bumo, saŋɛ na so menyeeŋ lara kulubi ere ashi menyi to.

6Kede be kaman, fo niopibi ko ŋko fo pibi ko ŋko eche nɛ fee sha ŋko fo teri kpakpaso ko beeŋ tiŋ m ba fo kutɔ ashiri to nɛ e ba leŋ fo to n wɔtɔ agbir nɛ fo ŋko fo nananyɛnana maŋ naŋ shuŋ ŋ ku so to. 7Bumo be beko beeŋ tiŋ n leŋ fo to n wɔtɔ basa nɛ b taga menyi to ŋko bumo nɛ b wɔ kufɔ ŋ kulti menyi na be agbirana be kushuŋ to. 8Ama sa maŋ kaŋ shin nɛ b leŋ fo to n wɔtɔ kagbirshuŋ to. Sa maŋ kaa nu a sa bumo gba kuraa. Fo alɛ e sa maŋ kaa wu bumo kuwɔr ŋko a shu bumo so a kuŋ bumo gba. 9Shin nɛ b mɔ bumo! Fo gbagba e juŋkpar ŋ kpa bumo kejembu pɔɛŋ nɛ ekama nɛ e wɔ ndoŋ e chɛ fo to ŋ kpa bumo ajembu m mɔ. 10Shin nɛ b kpa bumo ajembu m mɔ! Ŋkpal manɛ so, baa sha kelara fo ashi Enyɛnpe fo Ebɔrɛ nɛ e lara fo kenyaya to ashi Ijipt be efuli so na be kushuŋ to nna na. 11Kumo be kaman, Israɛl be basa kikɛ beeŋ nu kusɔ nɛ k wora na be asheŋ, nɛ kufu e pɛ bumo nɛ ekama maaŋ naŋ wora loŋ be kesheŋ lubi na kikɛ.

12Jemanɛ nɛ menyeeŋ ya kaa wɔ ndeana nɛ Enyɛnpe menyi be Ebɔrɛ na beeŋ sa menyi na to na, menyeeŋ nu 13fanɛ menyi be efuli so be basa jiga ko fule bumo be ndeana to be basa ko nɛ b shuŋ agbirana nɛ menyi maŋ naŋ shuŋ ŋ ku so kikɛ. 14Nɛ menyi kaŋ nu loŋ be ŋkooko be kubɔya na, men keni to n fin kumo be kashenteŋ. Nɛ k kaa la fanɛ le be kulubi ere wora kashenteŋto nna, 15kumo ere men mɔ basa nɛ b wɔ loŋ be kade na to kikɛ nɛ bumo asɔbɔya gba kikɛ n ti so. Men mur kade na cheche. 16Kumo be kaman nɛ men chala basa na be asɔ kikɛ ashi kade na be kelɔnɛ so nseŋ chɔɔ amo nɛ kade na nɛ kusɔ kama nɛ k wɔ kumo to fanɛ sarga n sa Enyɛnpe menyi be Ebɔrɛ na. A daga k dese alambure loŋ nɛ b sa maŋ naŋ lɔŋɛ kumo m pɔr kikɛ hale mbaanaayɔ. 17Menyi alɛ e sa maŋ kaŋ ta kusɔ kama kade na to. Aloŋ e naaŋ shin nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na be agbogboŋ e wushi nɛ e wu menyi kuwɔr. Kumo be kaman nɛ e shin nɛ men wora keshi n ti so fanɛ kananɛ e nase kumo be kɔnɔ n sa men nananyɛnana na. 18Amoso nɛ a daga fanɛ men baa wora kusɔ nɛ Enyɛnpe menyi be Ebɔrɛ na kaŋɛ fanɛ k walɛ na. Mee ta mbraana ere nna a sa menyi kabre nɛ men baa wora amo kasonu.”

14

Ekpa nɛ k maŋ daga kebɔla so n shu nli be asheŋ

1Israɛlebi, menyi ere la Enyɛnpe Ebɔrɛ na be basa nna. Amoso, nɛ menyee shu nli men sa maa ku menyi be eyurana ŋko a she menyi be nsɔto be emin fanɛ kananɛ basa pɔtɛ bee wora na. 2Menyi ere la basa nɛ Enyɛnpe menyi be Ebɔrɛ na lara nna nɛ men baa la mo gbagba be basa ashi edimɛdi nɛ b wɔ durnya kikɛ to.

Asɔbɔya nɛ e walɛ so nɛ amo nɛ e maŋ walɛ so be asheŋ

3Men sa maa ji kusɔ kama nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na kaŋɛ fanɛ k maŋ walɛ so. 4Asɔbɔya nɛ menyeeŋ tiŋ n ji e la, ana nɛ mbolpɔ nɛ mboe 5nɛ echibir nɛ kupuŋ to be asɔbɔya nɛ a duli mbolpɔ nɛ mboe nɛ eshantaŋ. 6Menyeeŋ tiŋ n ji asɔbɔya kama nɛ emo be alotobi barga to nɛ a bee gbu apla. 7Ama asɔbɔya kama nɛ amo be alotobi maaŋ barga to nɛ amo alɛ maa gbu a pla maŋ daga keji. Amoso men sa maa ji enyɔma nɛ elɔŋɛ nɛ ewosokro. Le be asɔbɔya ere maŋ walɛ so, ŋkpal manɛ so, baa gbu apla ama amo alɛ be alotobi maŋ barga to. 8Men sa maŋ kaa ji epreku. Amo be alotobi barga to ama amo alɛ maa gbu apla, amoso a maŋ walɛ so. Men sa maa ji asɔbɔya ere be kekama ŋko m beta amo be kuwuso gba.

9Menyeeŋ tiŋ n ji ekɔrɔtɔ nɛ baa kpaso be yiri kikɛ, 10ama nchu to be asɔ keniso kikɛ nɛ b maa kpaso maŋ daga men ji amo. A maŋ walɛ so n sa menyi.

11Menyeeŋ tiŋ n ji kabuibi kama nɛ k walɛ so. 12-18Ama men sa maa ji le be mbuibi ere, kajɔnɔkoso nɛ jita nɛ jitamanchaŋ nɛ kɔlfɔɔti nɛ kɔl nɛ lambɛ nɛ margaati nɛ nyiŋgbeŋ be yiri kikɛ nɛ gbuŋgbula be yiri kikɛ nɛ tɔkɔrkɔ nɛ lambɛ be yiri kikɛ nɛ kelɛkelɛ nɛ luku nɛ mɔmɔ nɛ kɔɔŋkɔŋ.

19Asɔ firgisobi nɛ a bee ber abar so a firgi kikɛ maŋ walɛ so n sa menyi, amoso men sa maa ji amo. 20Ama menyeeŋ tiŋ n ji asɔ firgisobi ko fanɛ elotɔr nɛ epantɛ nɛ alonte.

21Menyi ere la Enyɛnpe menyi be Ebɔrɛ na be basa nna, amoso men sa maŋ kaa ji kusɔbɔya kikɛ nɛ k wu kpi. Menyeeŋ tiŋ n shin nɛ befɔ nɛ b chena menyi to na bre e ji kumo, ŋko menyeeŋ tiŋ n fa kumo n sa befɔ pɔtɛ.

Men sa maŋ kaa daŋɛ kubolpɔbi ŋko kaboebi be eblaŋ kumo nio be kenyipochu to kikɛ.

Kudu kudusopo be mbra be asheŋ

22Israɛlebi, kafɛ kikɛ men baa lara menyi be adɔjibi to be kudu kudusopo a yili. 23Kumo be kaman nɛ men yɔ kakpa nɛ Enyɛnpe menyi be Ebɔrɛ na lara n yili fanɛ kakpa nɛ menyeeŋ baa shuŋ mo na nseŋ ya ji menyi be ayu nɛ yabra belbelso nɛ ɔlif be ŋku be kudu kudusopoana nɛ ana nɛ mbolpɔ be ewurkoŋ na ndoŋ. Men baa wora le nseŋ koya kebaabunyaŋ Enyɛnpe menyi be Ebɔrɛ na saŋkikɛ. 24Ama nɛ fanɛ menyi be echenakpa nɛ kakpa nɛ menyeeŋ baa shuŋ Ebɔrɛ na wɔ kufɔ nɛ k du menyi so kpakpa nɛ ketiŋ n sulɔ adɔjibi nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na ta n nɛfa menyi na be kudu kudusopo n yɔ ndoŋ, 25kumo ere men fa adɔjibi na nseŋ ta amansherbi na n yɔ kakpa nɛ menyee shuŋ Ebɔrɛ na. 26Menyi nɛ menyi be laŋ to ebi kaŋ fo ndoŋ nɛ men ta amansherbi na n tɔ ajibi nɛ menyee sha nɛ ana nɛ mbolpɔ nɛ mboe nɛ yabra belbelso nɛ nsa n wora kejigboŋ n ji menyi be amu ashi Enyɛnpe menyi be Ebɔrɛ na be anishito.

27Ama men sa maŋ kaa kplaŋ Livai be basa nɛ b wɔ menyi be nde to so jemanɛ nɛ menyee ji na, ŋkpal manɛ so, b maaŋ baa kɔ bumo gbagba be nsawule nɛ baaŋ baa dɔ amo so a nya ajibi. 28Kafɛ sasopo kikɛ be lalaloge nɛ men chala menyi be adɔjibi kikɛ be kudu kudusopo a wɔtɔ ebu to a yili menyi be nde to nsaa maa ji amo. 29Le be ajibi ere la Livaiebi nɛ b maŋ kɔ bumo gbagba be nsawule na, nɛ befɔ, nɛ amunibi, nɛ bekulpoche, nɛ b wɔ menyi be nde to na peya nna. Saŋɛ na so, bumo alɛ gba beeŋ nya n ji yɛlayɛlaso. Men baa wora loŋ nɛ Enyɛnpe menyi be Ebɔrɛ na e nɛfa menyi ashi kusɔ kama nɛ menyee wora to.

15

Kafɛ shunusopo na be asheŋ

(Levitikɔs 25:1-7)

1Nfɛ ashunu kikɛ be lalaloge menyeeŋ ta bekama nɛ b ji menyi akɔ na kikɛ be akɔ nɛ b ji na m paŋ bumo. 2Kananɛ menyeeŋ baa wora kumo nde: Menyi to be ekama nɛ mo barkasa Israɛl be esa paŋ amansherbi mo kutɔ beeŋ kpra kukɔ na. E sa maŋ naŋ sɔ amansherbi na, ŋkpal manɛ so, Enyɛnpe Ebɔrɛ na gbagba e kpra kukɔ na. 3Menyeeŋ tiŋ n shin nɛ efɔ bre e ka kukɔ nɛ e ji menyi, ama a maŋ daga fanɛ men shin nɛ menyi gbagba to bre be esa e ka kukɔ nɛ e ji menyi na.

4Enyɛnpe menyi be Ebɔrɛ na beeŋ nɛfa menyi ashi kasawule nɛ e ta a sa menyi na so. 5Nɛ menyeeŋ wora mo kasonu nsaa bɛ kusɔ kama nɛ mee kaŋɛ menyi kabre ere so nɛnɛ bre, menyi to be ekoŋwule gba maa ba nɛ e shu ketir. 6Enyɛnpe Ebɔrɛ na beeŋ nɛfa menyi fanɛ kananɛ e nase kɔnɔ na, nɛ efuli damtaana so ebi e paŋ menyi amansherbi, ama menyi ere maaŋ ya paŋ efuli kama so ebi amansherbi. Menyi alɛ beeŋ ji kuwura efuli damta so, ama efuli kama maaŋ ji kuwura menyi ere so.

7Kede be kaman nɛ asheŋ tir Israɛl be basa ko nɛ b wɔtɔ menyi be ndeana to ashi kasawule nɛ Enyɛnpe menyi be Ebɔrɛ na bee sa menyi ere so, kumo ere men sa maŋ kaa wora kejimuni nseŋ kini kechɛ bumo to. 8Men baa bugi ŋgbene a paŋ bumo kanaŋkamaso nɛ ketir bumo. 9Men sa maa kini kepaŋ basa asɔ ŋkpal kafɛ nɛ baa yige basa be akɔ a kɛ bumo na ka taga to so. Men sa maŋ shin nɛ le be nfɛra lubi ere e ba menyi to gba kuraa. Nɛ menyi baŋ kini kesa betirpo na m paŋ, baaŋ shu ŋ ŋini Enyɛnpe Ebɔrɛ na nɛ kumo be kulubi e baa bɛ menyi. 10Amoso men baa wora betirpo be asheŋ tirso yɛlyɛla so a sa bumo, mannɛ kejimuni so. Saŋɛ na so nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na e nɛfa menyi ashi kusɔ kama nɛ menyee wora to. 11Kanaŋ kama nɛ asheŋ du, Israɛl be basa ko beeŋ baa la betirpo nɛ asheŋ e tir bumo. Amoso nɛ mee kaŋɛ menyi fanɛ men baa wora asheŋ a sa bumo yɛlyɛla so na.

Keyige anya be asheŋ

12Israɛl be enyɛn ŋko eche kama nɛ e beeŋ fa mbe kumu ŋko nɛ esa beeŋ fa n sa menyi be ekama, a daga fanɛ nɛ e baŋ shuŋ nfɛnshe, men yige mo kafɛ shunusopo na to nɛ e baa yɔ. 13Nɛ menyi alɛ baŋ yige bumo fanɛ b baa yɔ, men sa maŋ shin nɛ b ta enɔfuloŋ a yɔ. 14Men bugi ŋgbene n sa bumo mbolpɔ nɛ ayu nɛ yabra belbelso nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na ta n nɛfa menyi na be ako. 15Men baa nyiŋi fanɛ menyi alɛ gba daa la anya nna ashi Ijipt be efuli so nɛ Enyɛnpe menyi be Ebɔrɛ na sɔ menyi n yige. Amoso nɛ mee ta mbra ere a sa menyi na.

16Ashere fo kenya na maaŋ baa sha keyɔ ŋkpal e ka bee sha fo nɛ fo kanaŋ so nsaa sha kebaawɔ menyi kutɔ. 17Kumo ere fo keta mo n yɔ fo laŋ be kabuna to n ya futi mbe kusoe, nɛ e ki fo kenya mbaanaayɔ. Hale kenya cheso gba a loŋ a daga fanɛ fo wora mo alɛ gba.

18Nɛ men baŋ yige menyi be anya malɛ fanɛ b baa yɔ, men sa maŋ shin nɛ kebaabesa menyi nɛ men baa bile asheŋ. Ŋkpal manɛ so nfɛnshe kikɛ nɛ baa shuŋ menyi, menyi alɛ maŋ jija amansherbi bumo so a fo kananɛ menyee ka paawura kukɔ be bargato gba. Aloŋ nɛ Enyɛnpe menyi be Ebɔrɛ na beeŋ nɛfa menyi kusɔ kama nɛ menyee wora to.

Asɔbɔya wurkoŋ be asheŋ

19Kede be kaman, kusɔbɔya fanɛ kena ŋko kubolpɔ ŋko kaboe pibi wurkoŋ la Enyɛnpe menyi be Ebɔrɛ na peya nna nɛ a maŋ daga fanɛ men ta loŋ be ana na a shuŋ ŋko ŋ kuya mbolpɔ na be afuibi n wora kusɔ ko. 20Kafɛ kikɛ menyi nɛ menyi be laŋ to ebi beeŋ baa mɔ amo a lara sarga pɔɛŋ nseŋ we eblaŋ na ashi kakpa nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na lara n yili fanɛ men baa shɛr ndoŋ a shuŋ mo na. 21Ama nɛ fanɛ kusɔbɔya na buri to ŋko n tan nna ŋko doro ko wɔ kumo so nna, kumo ere men sa maŋ kaŋ ta kumo n lara sarga n sa Enyɛnpe menyi be Ebɔrɛ na. 22Menyeeŋ tiŋ m mɔ le be asɔbɔya ere n we ashi menyi be echenakpaana. Menyi to be bumo nɛ b walɛ so nɛ bumo nɛ b maŋ walɛ so kikɛ beeŋ tiŋ n we amo be eblaŋ fanɛ kananɛ menyee mɔ echibir nɛ eshantaŋ a we na. 23Ama men sa maŋ kaa ji amo be ŋklaŋ bre. A daga fanɛ men chulgi amo n wurge kasawule.

16

Kebansonchoŋ be asheŋ

(Ɛksodɔs 12:1-20)

1Israɛl be basa, a daga fanɛ men baa ji Kebansonchoŋ be kachɛgboŋ na kufɔl nɛ baa tre ‘Abib’ na to, ŋkpal manɛ so nfɛ nɛ a choŋ na, loŋ be kufɔl na be kanyɛso ko nɛ Enyɛnpe menyi be Ebɔrɛ na kɔ m mɔlga menyi ashi Ijipt be efuli so. ‘Abib’ e la Hibruwebi be sososo be kufɔl ashi bumo be kafɛ to. 2Kusɔbɔya nɛ menyeeŋ ta n lara sarga n sa Enyɛnpe menyi be Ebɔrɛ na Kebansonchoŋ be kachɛgboŋachɛ na daga fanɛ k baa la kena ŋko kubolpɔ ŋko kaboe. Menyi alɛ beeŋ ya mɔ kumo ashi kakpa nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na lara n yili fanɛ men baa shuŋ mo ndoŋ na nna. 3Nɛ menyi baa ji Kebansonchoŋ be kachɛgboŋ be ajibi na, men sa maŋ kaŋ ta bodobodo nɛ yiisi wɔ amo to n ti so n ji. Nchɛnshunu nɛ menyee ji bodobodo nɛ a maŋ kɔ yiisi amo to fanɛ kananɛ men daŋ wora jemanɛ nɛ k daŋ ba fanɛ men nya manaŋ n lar Ijipt be efuli so na. Menyeeŋ baa we le be bodobodo nna saŋɛ na so menyeeŋ baa nyiŋi kachɛ nɛ men ta n lar Ijipt be efuli nɛ k daa la awurfoŋ be kaboŋ n sa menyi na so. Baaŋ baa tre bodobodo na ‘awurfoŋ be bodobodo’. 4A maŋ daga fanɛ esa kikɛ menyi be kasawule na so e baa kɔ yiisi mbe laŋ to nchɛnshunu na kikɛ to. A daga fanɛ men we kusɔbɔya nɛ menyeeŋ mɔ kaaseso n ji Kebansonchoŋ na be eblaŋ kikɛ kachɛ sososo na be kanyɛ na kikɛ.

5Men sa maŋ kaŋ mɔ kebansonchoŋ be kusɔbɔya na n lara sarga ashi kade kama nɛ menyeeŋ baa wɔ na to. 6A daga fanɛ men mɔ kumo ashi kakpa nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na lara n sa menyi fanɛ ndoŋ nɛ menyeeŋ baa shuŋ mo na nna. Saŋɛ nɛ epeŋi bee luri efar to na nɛ menyeeŋ mɔ kusɔbɔya na fanɛ kananɛ men daŋ wora pɔɛŋ nseŋ lar Ijipt be efuli so na. 7Kumo be kaman nɛ men daŋɛ kumo n we ashi kakpa nɛ menyeeŋ baa shuŋ Ebɔrɛ na. Kumo be ŋklade kachipurso nɛ men bɛta n yɔ epe. 8Nchɛnshe nɛ menyee we bodobodo nɛ a maŋ kɔ yiisi, kachɛ shunusopo na nɛ men shɛr m bunyaŋ Enyɛnpe menyi be Ebɔrɛ na. Menyi alɛ e sa maŋ kaŋ shuŋ shɛŋ loŋ be kachɛ na.

Kasɔteŋi be kachɛgboŋ be asheŋ

(Ɛksodɔs 34:22; Levitikɔs 23:15-21)

9Ade kikɛ be kaman nɛ men yili jemanɛ nɛ men fara a teŋi menyi be ayu na a karga n ya fo ebɔkwe ashunu. 10Kumo be kaman nɛ men ji Kasɔteŋi be kachɛgboŋ na. Menyeeŋ yili kananɛ Enyɛnpe menyi be Ebɔrɛ na nɛfa menyi na so n lara ŋkɛ m ba bunyaŋ mo. 11Menyi nɛ menyi be mbia nɛ nyɛrbi nɛ Livaiebi nɛ befɔ nɛ amunibi nɛ bekulpoche nɛ b wɔ kade na to na beeŋ ji menyi be amu ashi Enyɛnpe Ebɔrɛ na be anishito ashi kakpa nɛ menyee shuŋ Ebɔrɛ na. 12Men baa nyiŋi fanɛ men daa la anya nna ashi Ijipt be efuli so, amoso men baa wora mbraana ere kasonu.

Abuu to be kebaawɔ be kachɛgboŋ be asheŋ

(Levitikɔs 23:33-43)

13Men kaŋ loge menyi be kayuteŋi nɛ asɔrso be kechuge, men ji Abuu to be kachɛgboŋ na nchɛnshunu. 14Menyi nɛ menyi be mbia nɛ nyɛrbi nɛ Livaiebi nɛ befɔ nɛ amunibi nɛ bekulpoche nɛ menyi nɛ bumo wɔ menyi be ndeana to na e ji menyi be amu ashi Enyɛnpe menyi be Ebɔrɛ na be anishito. 15Menyeeŋ ji kachɛgboŋ na m bɛ abar so nchɛnshunu ashi kakpa nɛ menyeeŋ baa shuŋ Ebɔrɛ na n ta kemaŋkura n sa Enyɛnpe menyi be Ebɔrɛ na. Menyi alɛ e shin nɛ menyi be ŋgbene e fuli menyi ŋkpal Enyɛnpe Ebɔrɛ na ka nɛfa menyi be adɔ nɛ ashuŋ so.

16Ela asa nɛ menyi be efuli so be basa kikɛ beeŋ ba shuŋ Enyɛnpe Ebɔrɛ na ashi kakpa nɛ menyeeŋ baa shuŋ Ebɔrɛ na. Jemanɛ nɛ baaŋ baa wora loŋ e la Kebansonchoŋ be kejigboŋachɛ nɛ Kasɔteŋi be kejigboŋachɛ nɛ Abuu to be kebaawɔ be kejigboŋachɛ. Menyi to be ekama beeŋ bar kakɛ 17nɛ e beeŋ tiŋ n nya ashi adɔjibi nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na ta n nɛfa mo na to m ba sa Ebɔrɛ.

Demujipoana be kushuŋ be asheŋ

18Ade kikɛ be kaman nɛ Mosis naŋ kaŋɛ Israɛlebi na le: “Menyeeŋ lara demujipoana nɛ benimuana ko ashi menyi be ndeana nɛ Enyɛnpe, menyi be Ebɔrɛ na beeŋ sa menyi na to nɛ bumo alɛ e sa maa ji basa demu ŋkpɛato be ekpa so. 19K maŋ daga b baa ji durmu ŋko a kpɛa to ashi bumo be demujiana to. B sa maŋ kaa sɔ brɔbu basa kutɔ pɔɛŋ nsaa ji bumo demu, ŋkpal manɛ so ŋkɛ be kesɔ beeŋ tiŋ n shin nɛ enyiashempo e sa maŋ ji kashenteŋ nseŋ shin nɛ beshenteŋjipo e ki befɛpo, saŋɛ na so nɛ b baa ji asheŋ ekpa nɛ k maŋ daga so. 20Nɛ menyi Israɛlebi bee sha kechena kayurwushi so n chɛr, kumo ere men ta kashenteŋji n chena abar so kasawule nɛ Enyɛnpe menyi be Ebɔrɛ bee sa menyi ere so.

21Kumo be kaman nɛ men baŋ pɔr Enyɛnpe menyi be Ebɔrɛ na be bɔrɛsure, men sa maŋ kaŋ yuu kedibi tenteŋ nɛ k yili n sa kegbir cheso nɛ baa tre ‘Ashira’ na kumo ase. 22Menyi alɛ e sa maŋ kaŋ yuu kegbir jembu kikɛ ashi Enyɛnpe Ebɔrɛ na be bɔrɛsure na ase kikɛ. Ŋkpal manɛ so, Enyɛnpe Ebɔrɛ na kishi amo nna.”

17

1Men sa maŋ kaŋ ta kena ŋko kubolpɔ nɛ k kɔ doro kikɛ n lara sarga n sa Enyɛnpe Ebɔrɛ na, ŋkpal manɛ so, e kishi loŋ ga.

2Nɛ men kaŋ nu fanɛ benyɛn ŋko beche ko ashi menyi be ndeana na be kekama to wora kulubi n da Enyɛnpe Ebɔrɛ na so n tɔr mbe kɔnɔkoŋwule be ŋkre na be ntaŋ 3ŋkpal b ka shuŋ agbirana ŋko epeŋi ŋko kufɔl ŋko achɛkpabi so, 4kumo ere men keni to n fin kumo be kashenteŋ. Nɛ k kaa la kashenteŋ fanɛ kulubi ere wora Israɛl be efuli so nna, 5men keta loŋ be basa n lar kade na to n ya kpa bumo ajembu m mɔ. 6Ama pɔɛŋ nɛ men kpa bumo ajembu m mɔ, a daga fanɛ basa anyɔ ŋko basa damta ka ji shɛda fanɛ kashenteŋ nɛ b wora kulubi na. A maŋ daga fanɛ men mɔ bumo ŋkpal esa koŋwule be shɛda so. 7Eshɛdajipoana na e naaŋ juŋkpar ŋ kpa bumo ajembu nɛ basa nɛ b ka na malɛ e chɛ to ŋ kpa bumo ajembu m mɔ. Kananɛ menyeeŋ wora n lara kulubi na ashi menyi to nna na.

8K beeŋ tiŋ m ba fanɛ asheŋ nɛ a beeŋ ba demujipoana nɛ b wɔ menyi to na kutɔ, beeŋ baa du kpakpa n sa bumo nɛ b tiŋ n ji amo. K beeŋ tiŋ a la fanɛ kusɔ be kejija ŋko esa be kenu ebesa ŋko esa be kemɔ be asheŋ nɛ a daga fanɛ b ji. Nɛ k kaŋ ba loŋ, men yɛr demu na kakpa nɛ Enyɛnpe menyi be Ebɔrɛ na lara n yili fanɛ b baa shuŋ mo na, 9n ya ta demu na n nase bɔrɛmatapoana nɛ b shi Livaiebi be yiri to na nɛ demujipo nɛ e bee shuŋ loŋ be jemanɛ na be anishito nɛ b ji kumo. 10B kaŋ ji demu na nseŋ nase kumo kananɛ b pɛ, men wora kusɔ nɛ b kaŋɛ na gbagba chap. 11Menyeeŋ sɔ kusɔ nɛ b pɛ na nseŋ bɛ kusɔ nɛ baaŋ ŋini menyi fanɛ men wora na so. 12Esa kama nɛ e kaŋ pɛl ŋ kini kewora demujipo na ŋko bɔrɛmatapo nɛ e wɔ kushuŋ to loŋ be jemanɛ na kasonu, daga fanɛ men mɔ mo. Kananɛ menyeeŋ wora n lara kulubi Israɛl be efuli so nna na. 13Aloŋ e naaŋ shin nɛ kufu e pɛ ekama nɛ e beeŋ nu kumo be asheŋ nɛ esa kikɛ maaŋ naŋ wora loŋ kikɛ.

Ewura be asheŋ

14Israɛlebi, men kaŋ ya kɔ n sɔ kasawule nɛ Enyɛnpe menyi be Ebɔrɛ na bee sa menyi na n chena so, menyeeŋ kaŋɛ fanɛ menyee sha ewura fanɛ efuliana pɔtɛana nɛ a kulti menyi na. 15Nɛ k kaŋ ba loŋ, men lara esa nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na gbagba lara nɛ e ki menyi be ewura na. Mo alɛ daga fanɛ e baa la menyi to be esa gbagba, mannɛ efɔ. 16Esa nɛ e beeŋ ki ewura na maŋ daga fanɛ e baa kɔ egbaŋɛ damta, fɔŋfɔŋ egbaŋɛ nɛ a shi Ijipt be efuli so. Ŋkpal manɛ so, Enyɛnpe Ebɔrɛ na tiŋ ŋ kaŋɛ fanɛ mbe basa maŋ daga kenaŋ bɛta n yɔ Ijipt be efuli so kikɛ. 17Ewura na maŋ daga fanɛ e baa kɔ beche damta, ŋkpal manɛ so, loŋ beeŋ shin nɛ e lar Enyɛnpe Ebɔrɛ na kaman. Mo alɛ maŋ daga fanɛ e gbare shuwa nɛ gbiti n sa mbe kumu nseŋ dii kedama ga.

18Esa nɛ e beeŋ ki ewura na beeŋ shin nɛ b keni Enyɛnpe Ebɔrɛ na be mbraana be kawɔl nɛ k wɔ bɔrɛmatapoana nɛ b shi Livai be yiri to na kutɔ na so n sibɛ kuko n sa mo nɛ e ta n yili mbe enɔ so. 19Kawɔl ere beeŋ baa wɔ mo kutɔ nɛ e baa kraŋ kumo nsaa wora mbraana na kasonu karechɛ kikɛ, saŋɛ na so, e beeŋ koya kabɔrɛŋana nsaa sa Enyɛnpe Ebɔrɛ na bunyaŋ. 20Kumo alɛ be loŋ beeŋ naŋ shin nɛ ewura na e sa maa fɛ fanɛ e bɔ mo braana Israɛlebi na be ekama nseŋ naŋ shin nɛ e sa maŋ kini kewora Enyɛnpe Ebɔrɛ na be mbraana kasonu. Aloŋ e naaŋ shin nɛ mo nɛ mbe kaman to ebi e ji kuwura na n chɛr ashi Israɛl be efuli so.

18

Bɔrɛmatapoana na be kachige be asheŋ

1Livai be yiri to be basa nɛ baaŋ baa la bɔrɛmatapoana na bre maaŋ nya kasawule na be kachige ashi Israɛl be efuli so. Ama esarga nɛ ŋkɛ nɛ basa beeŋ baa lara a sa Enyɛnpe Ebɔrɛ na be ako nɛ baaŋ baa nya. 2B maaŋ baa kɔ kasawule fanɛ kananɛ eyiriana na kikɛ beeŋ baa kɔ na. Bumo be kachige e naaŋ baa la esarga nɛ basa beeŋ lara n sa Enyɛnpe Ebɔrɛ na be ako fanɛ kananɛ e nase kɔnɔ na.

3Amoso jemanɛ kikɛ nɛ menyeeŋ mɔ kena ŋko kubolpɔ n lara sarga, kusɔbɔya na be keba nɛ ketaya nɛ apuntosɔ beeŋ baa la bɔrɛmatapoana na peya nna. 4Kede be kaman, menyeeŋ baa sa bumo ayu nɛ menyeeŋ juŋkpar n teŋi, nɛ yabra belbelso nɛ ɔlif be ŋku nɛ menyeeŋ juŋkpar n wora, nɛ mbolpɔ be afuibi nɛ menyeeŋ juŋkpar n she na kikɛ. 5Menyeeŋ baa sa bumo ade kikɛ nna, ŋkpal manɛ so, Enyɛnpe Ebɔrɛ na e lara bumo nɛ bumo be kaman to ebi ashi Israɛl be eyiriana na to nɛ b baa shuŋ mo fanɛ bɔrɛmatapoana mbaanaayɔ.

6Livai be yiri to be esa kama nɛ e bee sha, beeŋ tiŋ n shi kade nɛ e wɔ ashi Israɛl be efuli so be kaplɛkama m ba kakpa nɛ menyee shuŋ Ebɔrɛ na 7m ba shuŋ fanɛ bɔrɛmatapo n sa Enyɛnpe Ebɔrɛ na fanɛ kananɛ Livai be yiri to be basa bee shuŋ ndoŋ na. 8Livai be yiri to be esa beeŋ tiŋ n fa mbe kanaŋ to be asɔ n nya amansherbi, beko malɛ maaŋ wora loŋ. Ama Livaiebi kama nɛ baa shuŋ kakpa nɛ menyee shuŋ Ebɔrɛ na kikɛ beeŋ nya ajibi nɛ basa na bar m ba lara esarga ŋko m ba kɛ Ebɔrɛ na, a sasa.

Ekishisheŋ be asheŋ

9“Nɛ menyi kaŋ yɔ kasawule nɛ Enyɛnpe menyi be Ebɔrɛ na ta a sa menyi na so, men sa maŋ kaa wora ekishisheŋ nɛ efuliana nɛ a wɔ ndoŋ na bee wora na. 10-11Men sa maŋ kaa chɔɔ menyi be mbia ebɔrɛsure so a lara esarga. Menyi alɛ e sa maŋ shin nɛ menyi be basa e baa kpal ŋko a kɔ mputi ŋko a to akprambi ŋko a kre mbre. Kumo be kaman men sa maŋ kaa malga bubuni kutɔ a bishi so a fin kenu kusɔ ko bumo kutɔ. 12Enyɛnpe menyi be Ebɔrɛ na kishi basa nɛ baa wora le be asheŋ ere nna, amoso nɛ e beeŋ chɛ menyi to n ju efuliana na n lar kasawule na so na. 13Menyi ere daga fanɛ men baa ji kashenteŋ a sa Enyɛnpe Ebɔrɛ na ekpa kikɛ so nna nsaa maa wora ekishisheŋ ere.”

Enyɛnpe Ebɔrɛ ka nase kɔnɔ fanɛ e beeŋ shuŋi anebi be asheŋ

14Ndoŋ nna nɛ Mosis naŋ kaŋɛ le: “Kasawule nɛ menyee yɔ nɛ men ya sɔ n chena so ere so, basa bee nu nna a sa basa nɛ baa kpal nsaa bishi so. Ama Enyɛnpe menyi be Ebɔrɛ na maŋ sa menyi ere akpa fanɛ men baa wora loŋ kikɛ. 15Kusɔ nɛ e beeŋ wora e la fanɛ e beeŋ shuŋi anebi ko nɛ e du fanɛ ma nseŋ shi menyi gbagba be basa to nɛ e ba menyi kutɔ. A daga fanɛ men wora loŋ be anebi na kasonu.

16Kachɛ nɛ men daŋ shɛr ashi kebeegboŋ nɛ baa tre Sainai na ase na, men daŋ kule ma nna fanɛ menyi maŋ naa sha kenu Enyɛnpe Ebɔrɛ na be ebɔl ŋko n wu mbe edɛ gboŋ na kikɛ, ŋkpal manɛ so, menyi daa lɔ kufu nna fanɛ menyeeŋ wu.” 17Ndoŋ nna nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na kaŋɛ ma le: “Kashenteŋ nɛ b ji na. 18Amoso meeŋ shuŋi anebi ko nɛ e du fanɛ fo nseŋ shi bumo gbagba be basa to nɛ e ba bumo kutɔ. Ma alɛ beeŋ baa ta ma kubɔya a sa mo nɛ mo alɛ e baa kaŋɛ bumo kusɔ kama nɛ ŋ kaŋɛ mo na gbagba chap. 19Ŋkpal kubɔya na ka beeŋ shi ma kutɔ so, esa kama nɛ e kaŋ kini kewora kumo kasonu, ŋ gbagba e naaŋ bishi amodoŋwura ŋko ŋ gberge mo kusoe. 20Ama nɛ fanɛ anebi ko sa kubɔya ko ashi ma ketre to nɛ k maŋ shi ŋ kutɔ, loŋ be anebi na beeŋ wu ŋkpal loŋ so. Kusɔ nɛ k beeŋ nya anebi kama nɛ e beeŋ sa kubɔya ashi agbir ko be atre to gba nna na.”

21Menyi beeŋ baa belsi nsaa bishi menyi be amu fanɛ nuso nɛ anyeeŋ wora m pin fanɛ anebi ere be kubɔya ere shi Enyɛnpe Ebɔrɛ na kutɔ nna. 22Nɛ fanɛ anebi baŋ sa kubɔya ko ashi Enyɛnpe Ebɔrɛ na be ketre to nɛ k maŋ ba kashenteŋ nseŋ wora m bɔlɔ so, kumo ere kubɔya na maŋ shi Enyɛnpe Ebɔrɛ na kutɔ nna na. Anebi na gbagba be nfɛra to nɛ kubɔya na shi nɛ a maŋ daga fanɛ men baa ŋana loŋ be anebi na.

19

Kumɔlga be nde be asheŋ

(Nɔmbɛs 35:9-34; Joshuwa 20:1-9)

1Nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na kaŋ mur basa nɛ e bee ta bumo be kasawule a sa menyi ere nɛ men sɔ bumo be ndegboŋana nɛ nwuana n chena, 2-3men barga efuli na to ntuŋ asa, nɛ katuŋ kama e baa kɔ kade nɛ kumo to be keshile n yɔ maaŋ baa du kpakpa. Saŋɛ na so menyi be ekama nɛ e mɔ esa, beeŋ tiŋ n shile n ya ŋana nɛ b sa maŋ mɔ mo alɛ gba. 4Nɛ menyi to be ekama maŋ kute m mɔ esa nɛ e maŋ la mo doŋ, e beeŋ tiŋ n shile n yɔ ndeana na be kuko to n ya ŋana nseŋ nya mbe kumu. 5An ta fanɛ menyi to be benyɔ yɔ kupuŋ to nɛ b ya ku ndibi, nɛ jemanɛ nɛ baa ku ndibi na kekpanfu nɛ b kɔ a ku na be kumu pee ŋ ŋmɛa eko m mɔ, emo nɛ e keta kumo a ku na beeŋ tiŋ n shile n yɔ nde asa na be kuko to n ya ŋana nɛ b sa maŋ mɔ mo alɛ gba. 6E maŋ daga luwu, ŋkpal manɛ so e maŋ kre kemɔ mo barkasa na nna. Ama esa nɛ e wu na mo kurgepo beeŋ tiŋ n nya agbo ŋkpal e ka wu so. Bumo alɛ beeŋ tiŋ n lara bumo kanaŋ to be esa ko fanɛ e tɛ emo nɛ e mɔ bumo kurgepo na m mɔ mo. Nɛ fanɛ kade nɛ e beeŋ shile n ya ŋana nseŋ nya mo kumu na wɔ kufɔ nɛ kakpa nɛ e wɔ na, esa nɛ e wu na mo kurgepoana na beeŋ tiŋ n ju mo m pɛ nseŋ mɔ mo. 7Amoso nɛ ŋ kaŋɛ fanɛ a daga men lara nde asa n yili nɛ basa e baa shile a yɔ amo to n ya kaa ŋana nsaa nya bumo be amu na.

8-9Nɛ menyeeŋ wora kusɔ kama nɛ mee kaŋɛ menyi kabre ere, nsaa sha Enyɛnpe menyi be Ebɔrɛ na, nsaa wora asheŋ a bɛ mbe keŋini so, e beeŋ shin nɛ menyi be kasawule nɛ e nase kumo be kɔnɔ n sa menyi nananyɛnana na e kpalga to n ti so. Nɛ loŋ kaŋ wora, menyeeŋ naŋ lara nde asa n ti adra na so. 10Men wora loŋ, saŋɛ na so b maaŋ mɔ basa nɛ b maŋ wora n jija ashi kasawule nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na ta a sa menyi na so nɛ kumo be kulubi a baa bɛ menyi.

11Ama nɛ fo kute m mɔ fo barkasa ŋkpal fo ka kishi mo so nseŋ shile n yɔ nde na be kekama to n ya ŋana. 12Loŋ bre fo kade to be benimu beeŋ shuŋi nɛ b ya bar fo nɛ b ta fo m bɔ esa nɛ fo mɔ na mo kurgepoana enɔ nɛ bumo alɛ gba e mɔ fo n tal to. 13B maaŋ wu fo kuwɔr. A daga fanɛ b lara basa mɔpo kikɛ ashi Israɛl be efuli so, saŋɛ na so asheŋ beeŋ baa nite nɛnɛ.

14Ekama be kapetɛsawule kɔ egbaŋ to be ndulgijembu nna a ŋini kumo be ekar ashi kasawule nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na bee sa menyi na so. Amoso men sa maŋ kaa firgi men braana be ndulgijembu.

15Esa koŋwule be shɛda maaŋ tiŋ n shin nɛ esa e ji n tɔr ashi kulubi to. Kanaŋkama, basa anyɔ ŋko besa e daga fanɛ b ji shɛda pɔɛŋ nɛ esa e ji n tɔr ashi kulubi to. 16Nɛ fanɛ menyi to be eko bee sha ketɔrɔ mo barkasa nseŋ ku efɛ n deŋi mo, 17menyi benyɔ na kikɛ daga fanɛ men yɔ kakpa nɛ menyee shuŋ Ebɔrɛ na nɛ bɔrɛmatapo na nɛ demujipoana nɛ b wɔ ndoŋ na e ya keni demu na to n ji kumo. 18Demujipoana na beeŋ mige demu na to nɛnɛ ŋ keni, nɛ fanɛ efɛ nɛ fo kuu 19feeŋ nya kasogberge nɛ k daga efɛpo. Kananɛ menyeeŋ wora nɛ le be kulubi maaŋ baa wɔ efuli na so nna na. 20Kumo be kaman nɛ b shin nɛ ekama e nu kusɔ nɛ k wora na be asheŋ nɛ kufu e pɛ bumo, nɛ ekama maaŋ naa sha kewora loŋ be kulubi kikɛ. 21Kasogberge nɛ k dese e la fanɛ nɛ esa baaŋ lara mo barkasa be efute ŋko kenishi ŋko kinyi ŋko ŋ ku mo barkasa be enɔ so ŋko keya so, b wora mo kananɛ e wora mo barkasa na gbagba chap. A maŋ daga fanɛ men baa wu kuwɔr ashi le be asheŋ to.

20

Keyɔ kena to be asheŋ

1Nɛ men kaŋ yɔ nɛ men ya kɔ men doŋana kena nseŋ wu fanɛ bumo be egbaŋɛ nɛ egbaŋɛturko nɛ benapo shi a chɔ menyeya, men sa maa ŋana bumo. Ŋkpal manɛ so, Enyɛnpe menyi be Ebɔrɛ nɛ e kɔ n suge menyi ashi Ijipt be efuli so na beeŋ chɛ menyi to ŋ kɔ. 2Pɔɛŋ nɛ men fara kekɔ kena na, a daga fanɛ bɔrɛmatapo e ba yili benapo na be anishito nseŋ kaŋɛ bumo le: 3Israɛl be benapo, men nu nfe! Menyee yɔ kena to kabre nna na, ama men sa maŋ kpal men doŋana so a lɔ kufu ŋko a jija kenyɛn ŋko a chicha. 4Menyi nɛ Enyɛnpe menyi be Ebɔrɛ na e naa yɔ kena na to; mo alɛ beeŋ shin nɛ men kɔ m pɔɔ so.

5Kumo be kaman nɛ benapo na be bejuŋkparpoana malɛ e malga n sa benapo na ŋ kaŋɛ bumo le: “Esa ko wɔ nfe nɛ e pɔr kowu popɔr, ama mo alɛ maŋ naŋ ta kumo m bɔɔ Ebɔrɛ enɔ nseŋ bela n luri kumo to a? Kumo ere e bɛta a yɔ epe. Nɛ mannɛ aloŋ e kaŋ ya wu kena to, esa pɔtɛ e naaŋ ta mbe kowu na m bɔɔ Ebɔrɛ enɔ nseŋ bela n luri kumo to. 6Ŋko esa ko wɔ nfe nɛ kraŋ baŋ dɔ ndibi sɔrso be kudɔ, mo alɛ maŋ naŋ chuge amo be asɔrso a? Kumo ere e bɛta a yɔ epe. Nɛ mannɛ aloŋ e kaŋ n ya wu kena to, esa pɔtɛ e naaŋ ji asɔrso na be tɔnɔ. 7Ŋko esa ko wɔ nfe nɛ e tiŋ n ji eche be kesha nsaa sha keta eche na a? Kumo ere e bɛta a yɔ epe. Nɛ mannɛ aloŋ e kaŋ ya wu kena to, esa pɔtɛ e naaŋ ta eche nɛ e kre keta na.”

8Ade be kaman, nɛ benimuana na e naŋ kaŋɛ benapo na le: “Esa ko wɔ nfe nɛ kagbenejija shin nɛ kufu pɛ mo a? Kumo ere e bɛta a yɔ epe. Nɛ mannɛ aloŋ e beeŋ ta kufu m pɛ benapo nɛ b ka na nɛ b pɔ aba.” 9Benimuana na kaŋ malga n sa benapo na n loge, baaŋ lara basa nɛ baaŋ baa juŋkpar benapo na ntuŋso.

10Pɔɛŋ nɛ menyeeŋ kɔ kade ko to be basa kena, menyeeŋ juŋkpar n sa bumo ekpa nɛ b shuli fanɛ b tuba nna. 11Nɛ b kaŋ shuli fanɛ b tuba nseŋ bugi bumo be mbunaana n sa menyi nɛ men luri kade na to, kumo ere kade na to be basa kikɛ beeŋ ki menyi be anya nsaa shuŋ menyi. 12Ama nɛ fanɛ kade na to be basa kini ketuba nseŋ yili fanɛ bumo alɛ gba beeŋ kɔ, kumo ere menyi be benapo beeŋ kulti kade n wɔtɔ. 13Kumo be kaman, nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na kaŋ shin nɛ men kɔ n sɔ kade na, men mɔ kade na to be benyɛn kikɛ. 14Ama menyeeŋ tiŋ m pɛ bumo be beche nɛ mbia kenya nseŋ ta bumo be asɔbɔya nɛ asɔ lela nɛ menyee sha. Menyeeŋ tiŋ n ta men doŋana na be asɔ n wora kusɔ kama nɛ menyee sha, ŋkpal manɛ so, Enyɛnpe Ebɔrɛ na e ta amo n sa menyi. 15Kananɛ menyeeŋ wora ndegboŋ nɛ a maŋ taga kasawule nɛ menyeeŋ chena so na to nna na.

16Ama menyi kaŋ kɔ n sɔ ndegboŋ nɛ a wɔ kasawule nɛ Enyɛnpe menyi be Ebɔrɛ na ta a sa menyi ere so bre, men mɔ basa na nɛ bumo be asɔbɔya kikɛ. 17Ŋkpal manɛ so, Enyɛnpe Ebɔrɛ na teŋ yili kumo fanɛ men mur Hitebi nɛ Amɔriebi nɛ Keenanebi nɛ Pɛrizebi nɛ Hivebi nɛ Jebusiebi na kikɛ nna. 18Nɛ menyi baŋ maŋ mɔ bumo nseŋ yige bumo, baaŋ fule menyi nɛ men baa wora ekishisheŋ nɛ baa wora ashi bumo be kagbirshuŋ to na n shin nɛ men wora kulubi ŋ gbiti Enyɛnpe menyi be Ebɔrɛ na.

19Nɛ menyi kaŋ ya kulti kade n wɔtɔ a sha kekɔ kumo to be basa kena, men sa maŋ ku bumo be ndibi sɔrso n lɛ. Hale nɛ men kulti kumo n chɛr gba, men sa maŋ wora loŋ. Ama men baa ji ndibi na be asɔrso na nsaa maŋ mur amo ere. Ŋkpal manɛ so, ndibi na bre maŋ la men doŋana. 20Menyeeŋ tiŋ ŋ ku ndibi pɔtɛ n lɔŋɛ nsakpar nɛ ajaŋ jeŋgreŋ m bɔla so n dii egbalana na so n luri kade na to ŋ kɔ n suge kumo.

21

Esa ka wu nɛ b maŋ pin kusɔ nɛ k mɔ mo be asheŋ

1Nɛ fanɛ men wu b ka mɔ esa n nase kupuŋ to ashi kasawule nɛ Enyɛnpe menyi be Ebɔrɛ na ta a sa menyi na so, ama menyi alɛ maŋ pin esa nɛ e mɔ mo na, 2menyi to be benimuana nɛ demujipoana na beeŋ ya yili kakpa nɛ ebuni na dese na ŋ karga aya n yɔ nde nɛ a mata ndoŋ na be kekama to. 3Nɛ kade kama nɛ k mata ndoŋ ga na be benimu e lara kena fɔlbi nɛ b maŋ naŋ ta n shuŋ ŋ ku so, 4n yɔ kabombi nɛ kumo be nchu maa loge ase n ya yili kasawule nɛ b maŋ naŋ dɔ kumo so ŋ ku so so ŋ ki kena na be kubɔ m bu. 5Bɔrɛmatapoana nɛ b shi Livai be yiri to na gba beeŋ yɔ ndoŋ, ŋkpal manɛ so, bumo e naa ji asheŋ nɛ a bee bar kebagato nɛ nlusheŋ. Enyɛnpe menyi be Ebɔrɛ na malɛ e lara bumo fanɛ b baa shuŋ mo nsaa bɔla mbe ketre so a nɛfa basa nsaa ji mpetɛ nɛ kebile n doro abar be asheŋ. 6Kumo be kaman nɛ kade nɛ k mata kakpa nɛ b wu ebuni na be benimuana na e fɔr bumo be enɔana n wurge kena nɛ b bu kumo be kubɔ na so 7nseŋ kaŋɛ le: “Mannɛ anyi e mɔ esa ere, anyi alɛ maŋ nyi esa nɛ e mɔ mo. 8Amoso, Enyɛnpe Ebɔrɛ, ta m paŋ fo basa Israɛlebi nɛ fo kɔ n suge ashi Ijipt be efuli so na. Ta m paŋ anyi nsaa maŋ shin nɛ esa nɛ b mɔ ere be luwu be kulubi a baa bɛ anyi.” 9Nɛ men wora Enyɛnpe Ebɔrɛ na kasonu nseŋ wora kusɔ nɛ e kaŋɛ ere, e beeŋ ta esa nɛ b mɔ na be kulubi na m paŋ Israɛl be basa.

Beche nɛ menyeeŋ pɛ kena to be asheŋ

10Nɛ Enyɛnpe menyi be Ebɔrɛ na kaŋ shin nɛ men yɔ kena to n ya kɔ m pɔɔ so nseŋ pɛ basa bedamta, 11ashere menyi to be eko beeŋ wu bumo to be eche ko nɛ e walɛ kebita m par mo, nɛ e baa sha keta mo ŋ ki mbe eche. 12Kumo ere e keta eche na n yɔ mbe laŋ to n ya shin nɛ e she mbe kumu nseŋ kuya mbe akuti so. Kumo be kaman nɛ eche na e chɛrga mbe asɔbuuso nɛ e dela m ba na nseŋ buu Israɛlebi be asɔbuuso. 13Ade be kaman, nɛ e chena enyɛn na be laŋ to n shu mo nio nɛ mo tuto be keeli kufɔl lelemu pɔɛŋ nɛ enyɛn na e ta mo ŋ ki mbe eche. 14Nɛ jemanɛ ko ba fo nɛ Israɛl be enyɛn na maŋ naa sha kenyache na, e beeŋ tiŋ n yige mo nɛ e baa yɔ. Ŋkpal enyɛn na ka teŋ di eche na so, e maaŋ naŋ tiŋ n fa mo fanɛ mbe kenya.

Ewurkoŋ nɛ kapetɛji be asheŋ

15Nɛ fanɛ enyɛn kɔ beche anyɔ nɛ bumo kikɛ kurge bibinyɛn n sa mo, ama wurkoŋ na maŋ la mbe eche shaso pibinyɛn, 16e kaa barga mbe kapetɛ to a sa mbe mbia, a maŋ daga e kpɛa to n ta kapetɛ nɛ k daga mbe wurkoŋnyɛn na n sa mbe eche shaso na pibinyɛn na. 17A daga fanɛ e ta mbe kapetɛ na be ntuŋ anyɔso nna n sa mbe wurkoŋnyɛn na, hale e ka maŋ la mbe eche shaso pibinyɛn ere gba. Enyɛn daga e baa keni mbe wurkoŋnyɛn nna a bɔlɔ kenishi nsaa sa mo mbe kapetɛ be kachige nɛ k la wurkoŋnyɛn peya mbra be ekpa so.

Ebinyɛn nɛ e maŋ kɔ kasonu be asheŋ

18An ta fanɛ esa ko ka kɔ mo pibinyɛn kpeŋso nɛ e maa nu a sa mo nio nɛ mo tuto nɛ baa gberge mo kusoe nɛ e kraa maa chɛrga. 19Loŋ be kebia mo tuto nɛ mo nio daga fanɛ b yɛr mo kade nɛ b wɔ na be benimuana kutɔ nna nɛ b ya ji kebia na demu. 20Kusɔ nɛ baaŋ ya kaŋɛ nde: “An pibinyɛn ere kpeŋ nna nsaa maa nu a sa anyi. E la esa nɛ e bee boo nsa nsaa jija amansherbi nna.” 21Saŋɛ na so nɛ kade na be benyɛn e kpa kebia na ajembu m mɔ, nɛ kumo be loŋ e lara le be kulubi ere ashi menyi to nɛ kufu e pɛ Israɛl be esa kama nɛ e nu kumo be asheŋ.

Mbra be yiri yiri be asheŋ

22Nɛ fanɛ esa wora kulubi nɛ b kpal loŋ so n chɛ mo n shiga kedibi so m mɔ, 23a maŋ daga kebuni na ka shiga kedibi na so hale nɛ kare a chɛ kumo so. A daga fanɛ b puli kumo kamɔnchɛ na kikɛ, ŋkpal manɛ so, kebuni be kebaasha kedibi so bee gberge Ebɔrɛ be kɔnɔsho a ba kasawule na so nna. Amoso men baa puli basa nɛ baa chɛ a shiga ndibi so a mɔ na, saŋɛ na so menyi maaŋ jija kasawule nɛ Enyɛnpe menyi be Ebɔrɛ na ta a sa menyi na.

22

1Nɛ fo wu fo barkasa Israɛl be esa be kena ŋko kubolpɔ ka foe n luri to a yɔ, sa maŋ kaŋ kplaŋ kumo so, ama fo pɛ kumo n ya sa esa nɛ e wɔ kumo na. 2Ama nɛ fanɛ esa nɛ e wɔ kumo na wɔ kakpa wɔfɔ nna ŋko fo maŋ nyi esa nɛ e wɔ kusɔbɔya na nna, kumo ere fo ta kumo n yɔ fo pe. Nɛ kusɔbɔyawura kaŋ baa kaa fin kumo nɛ fo ta n sa mo. 3Nɛ fanɛ fo wu fo barkasa Israɛl be esa be kurma ŋko kusɔbuuso ŋko kusɔ be yiri kikɛ nɛ k foe, kusɔ nɛ k daga fo wora nna na.

4Nɛ fanɛ fo barkasa Israɛl be esa be kena ŋko kurma tɔr a dese nsaa maa sha kekoso n yili nɛ fo tu mo, sa maŋ kaŋ kplaŋ mo so, chɛ mo to nɛ e ŋin kusɔbɔya na to n yili kumo be aya so.

5Beche maŋ daga kewɔtɔ benyɛn be asɔbuuso. Benyɛn malɛ gba maŋ daga kewɔtɔ beche be asɔbuuso, ŋkpal manɛ so, Enyɛnpe menyi be Ebɔrɛ na kishi basa nɛ baa wora loŋ be asheŋ na nna.

6Nɛ fanɛ fo wu kabuibi be kesha kedibi so ŋko kasawule so nɛ kabuibi na puu kumo be afule ŋko bibi popɔrbi so, sa maŋ kaŋ pɛ kabuibi na. 7Feeŋ tiŋ m pɛ bibi na ama a daga fanɛ fo yige kabuibi na gbagba bre saŋɛ na so feeŋ chɛr kasawule so nseŋ dii kedama kebaawɔtɔ.

8Nɛ fanɛ fo pɔr kowu popɔr, a daga fanɛ fo pɔr egbalshin kumo be kuchoŋi na so ŋ kulti, saŋɛ na so esa maaŋ shi kumo so n tɔr to n wu nɛ kumo be kulubi e bɛ fo.

9Nɛ fo baŋ dɔ asɔrso nɛ baa tre greep na be ndibi be kudɔ, sa maŋ naŋ duu shɛŋ n wea amo to. Nɛ fo wora loŋ, fo maŋ naa kɔ ekpa nɛ fo ji kudɔ na to be kusɔ kikɛ. A daga fanɛ fo bar adɔjibi na kikɛ kakpa nɛ menyeeŋ baa shuŋ Ebɔrɛ na.

10Men sa maŋ kaŋ ta kubɔ to be kebarga n deŋi gbolu nɛ kurma so nɛ amo anyɔ na kikɛ e baa gberge katekpa koŋwule a dɔ.

11Men sa maa buu asɔbuuso nɛ b ta asisawa be kechɛbi m ba kikɛ.

12Men baa ba ajolobi a chuge menyi be asɔbuuso be nnɔkar ana na kikɛ so.

Kakil to be kewora n da so be asheŋ

13An ta fanɛ enyɛn ka ta kasuŋgurbia nɛ k maŋ chɛr nɛ e kaŋɛ fanɛ e maŋ naa sha eche na, 14ŋkpal loŋ so ŋ ku efɛ n deŋi eche fanɛ e ka ta mo na e maŋ tu mo nɛ tumba.

15Eche na mo kurgepoana beeŋ ta wajɛ nɛ enyɛn na nɛ eche na daŋ dese so bumo be kejafɔ achɛ nɛ ŋklaŋ gbiti kumo a ŋini fanɛ eche na maŋ nyi enyɛn nna pɔɛŋ nseŋ yɔ kakil to na n ya ŋini benimu nɛ baa ji demu na ashi demujikpa. 16Nɛ eche na mo tuto e kaŋɛ benimu na le: “N ta m pibiche nna n sa kanyɛn ere, ama naniere e maŋ naa sha m pibiche, 17nseŋ ku efɛ n deŋi mo a kaŋɛ fanɛ e maŋ kɔ tumba. Ama kusɔ nɛ k bee ŋini fanɛ eche na daa kɔ tumba nde. Men keni ŋklaŋ nɛ a daŋ gbiti wajɛchɛbi nɛ b daŋ dese so bumo be kejafɔ achɛ na!” 18Nɛ kade be benimuana na e shin nɛ b pɛ enyɛn na ŋ kuya so. 19Kumo be kaman nɛ b fa mo gbiti be ndarbi kalfa n sa eche na mo tuto, ŋkpal enyɛn na ka ŋaba Israɛl be esa pibiche so. Ama eche na kraa beeŋ baa la mbe eche, mo alɛ maŋ kɔ ekpa nɛ e tiŋ ŋ kini eche na kikɛ hale nɛ e ya wu.

20Ama nɛ fanɛ kusɔ nɛ enyɛn na kaŋɛ na la kashenteŋ nna nɛ shɛŋ malɛ maŋ wɔtɔ a ŋini fanɛ eche na daa kɔ tumba, 21kumo ere kade na to be benyɛn beeŋ keta eche na n yɔ mo tuto be laŋ be kabuna to n ya kpa mo ajembu m mɔ. Ŋkpal e ka pin enyɛn, jemanɛ nɛ e kraa wɔ mo tuto pe pɔɛŋ nseŋ ba kakil to so, nyɔmɔ be kesheŋ nɛ e wora ashi anyi be basa to na. Kananɛ menyeeŋ lara le be kulubi ere ashi menyi to nna na.

22Nɛ fanɛ b pɛ enyɛn nɛ e bee di mo barkasa be eche, a daga fanɛ b mɔ bumo benyɔ kikɛ. Kananɛ menyeeŋ lara le be kulubi ere ashi menyi to nna na.

23Nɛ fanɛ b pɛ enyɛn kade to nɛ e bee di eche nɛ esa ko bee ji mbe kesha nɛ e ta mo, 24menyeeŋ keta bumo benyɔ na kikɛ n lar kade na to n ya kpa bumo ajembu m mɔ. Eche na daga luwu ŋkpal e ka maŋ boŋ to n tre basa nɛ b ba chɛ mo to jemanɛ nɛ e wɔ kade to nɛ ekama daŋ beeŋ tiŋ n nu e ka bee boŋ to so. Enyɛn na malɛ daga luwu nna ŋkpal e ka di eche nɛ esa ko bee ji mbe kesha so. Kananɛ menyeeŋ wora n lara le be kulubi ere ashi menyi to nna na.

25Ama nɛ fanɛ enyɛn ya pur eche nɛ esa ko bee ji mbe kesha kupuŋ to, kumo ere enyɛn na nawule e daga luwu. 26Men sa maŋ kaŋ wora eche na bre shɛŋ, ŋkpal manɛ so, e maŋ wora kulubi nɛ k daga luwu. Le be demu ere baa du fanɛ esa ka kre n ya mɔ mo barkasa nna. 27Kupuŋ to nɛ enyɛn na ya pur eche na. Hale e boŋ to a fin kechɛto gba, e maaŋ nya esa nɛ e chɛ mo to ndoŋ.

28Nɛ fanɛ b pɛ enyɛn nɛ e bee pur eche nɛ b maŋ daa ji mbe kesha nɛ b ta mo, 29a daga fanɛ men tintiŋ enyɛn na nɛ e ta eche na a kil. Enyɛn na beeŋ ka gbiti be ndarbi adunu nɛ a la keshaji be amansherbi n sa eche na mo tuto pɔɛŋ nɛ e ki mbe eche ŋkpal enyɛn na ka teŋ di mo na so. Enyɛn na malɛ maaŋ naŋ tiŋ ŋ kini eche na kikɛ hale nɛ e ya wu.

30Enyɛn kikɛ e sa maŋ kaŋ di mo tuto be beche to be ekama ŋko n ta eche kama nɛ mo tuto kil ŋ ku so kikɛ. Kumo loŋ la ŋaba nna n sa mo tuto na.

23

Kusɔ nɛ k beeŋ lara esa Ebɔrɛ be basa to be asheŋ

1Enyɛn kama nɛ b fɛl mo ŋko ŋ ku mbe kenyɛnsɔ so maŋ naŋ ti Enyɛnpe Ebɔrɛ na be basa so.

2Esa kama nɛ mo tuto nɛ mo nio maŋ kil pɔɛŋ nseŋ kurge mo nɛ mbe kaman to ebi n ya fo mbe kenana kudusopo kikɛ, maŋ naŋ ti Enyɛnpe Ebɔrɛ na be basa so.

3Ammɔn ŋko Mowab be basa ŋko bumo be kamanebi n ya fo bumo be kenana kudusopo kikɛ maŋ ti Enyɛnpe Ebɔrɛ na be basa so. 4Ŋkpal manɛ so, b daŋ kini kesa menyi ajibi nɛ nchu jemanɛ nɛ men daŋ lar Ijipt be efuli so a ba na nna. Kumo be kaman nɛ b ya haya kanyɛn nɛ baa tre Balaam nɛ e la Biyɔɔ pibinyɛn na nseŋ shi kadegboŋ nɛ baa tre Peto ashi Mɛsopoteemia be efuli so na fanɛ e ba sho menyi kɔnɔ. 5Ama Enyɛnpe menyi be Ebɔrɛ na daŋ maŋ nu n sa Balaam. Kusɔ nɛ e daŋ wora e la fanɛ e kilgi shoduu na nna ŋ ki nɛfa ŋkpal e ka bee sha menyi so. 6Amoso menyi nɛ Mowabebi ŋko Ammɔnebi e sa maŋ kaa wora kayurwushi be kebaawɔtɔ be kɔnɔkoŋwule be ŋkre kikɛ.

7Ama Edɔmebi bre la men kurgepoana nna nɛ menyi alɛ daa la befɔ Ijipt be efuli so. Amoso men sa maa keni Edɔmebi nɛ Ijiptebi na jiga. 8Yili bumo be kenanafofo mbaanaayɔ, bumo be kaman to ebi ti Enyɛnpe Ebɔrɛ na be basa, Israɛlebi so.

Benapo be keeyi to be farfarbi be asheŋ

9Nɛ men yɔ kena to n ya wora menyi be keeyi to, men sa maa wora eyurpisheŋ kikɛ ashi keeyi to. 10Nɛ enyɛn ku edare nseŋ m ba eyur nɛ k shin nɛ e maŋ walɛ so daŋkare be ekpa so, a daga fanɛ e lar keeyi na to n ya kaa wɔ kumo be ekarso. 11Ta a ba kaaseso nɛ e bɛr nchu, nseŋ bɛta m ba keeyi na to saŋɛ nɛ kaboŋ bee pɛ anishi na.

12Menyeeŋ fin kaboŋ ko ashi keeyi na be ekarso nɛ k baa la ejɔŋɛkpa. 13Nɛ menyee yɔ nɛ men ya jɔŋɛ malɛ, men baa ta ntɔkɔrɔ n ya kur a jɔŋɛ a puli. 14Ŋkpal menyi nɛ Enyɛnpe menyi be Ebɔrɛ na ka wɔ keeyi na to nɛ e bee kuŋ menyi nsaa shin nɛ menyee kɔ a pɔɔ men doŋana so so, a daga fanɛ men baa keni keeyi na so nɛnɛ nɛ k baa du farfarbi nsaa walɛ so daŋkare be ekpa so. Amoso men sa maŋ kaa wora ekishisheŋ nɛ k beeŋ shin nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na e pal kaman n sa menyi kikɛ.

Mbra be yiri yiri be asheŋ

15Nɛ fanɛ efuli ko so be anya shile m ba buu menyi a fin kekuŋ, men sa maŋ bɛta bumo a sa bumo nyɛnpeana. 16Men shin nɛ b chena menyi be ndeana na be kekama nɛ baa sha to. Menyi alɛ e sa maa kɔrfɛ bumo.

17Israɛl be kusɔnyɛn ŋko kusɔche kikɛ maŋ daga fanɛ e ki sakale ashi agbirlambu to kikɛ. 18Kumo be kaman, ekama nɛ e wora loŋ n nya amansherbi e sa maŋ ta amo m ba Enyɛnpe Ebɔrɛ na kutɔ nɛ e ba tia kɔnɔ naseso kikɛ. Ŋkpal manɛ so, Enyɛnpe Ebɔrɛ na kishi agbirlambu to be esakale ga.

19Fo kama nɛ fo ta amansherbi ŋko ajibi ŋko kusɔ ko m paŋ fo barkasa Israɛl be esa, fo sa maŋ kaŋ wɔtɔ mo nchu. 20Menyeeŋ tiŋ a wɔtɔ befɔ nɛ b paŋ menyi asɔ nchu, ama mannɛ men braana Israɛl be basa bre. Nɛ men wora mbra ere kasonu, Enyɛnpe menyi be Ebɔrɛ na beeŋ baa nɛfa kusɔ kama nɛ menyeeŋ baa wora ashi kasawule nɛ menyee yɔ nɛ men ya sɔ n chena so na.

21Nɛ men baŋ nase Enyɛnpe menyi be Ebɔrɛ na kɔnɔ, a daga fanɛ men wora kumo m bɔlɔ so manaŋ. Nɛ mannɛ aloŋ Enyɛnpe menyi be Ebɔrɛ na beeŋ bishi menyi kumo nɛ k ki kulubi n sa menyi. 22Nɛ esa maŋ nase Enyɛnpe Ebɔrɛ na kɔnɔ k maŋ la kulubi n sa mo. 23Ama nɛ esa nase kɔnɔ mbe keparso, a daga fanɛ e tia kumo, ŋkpal manɛ so, mannɛ esa ko e tintiŋ mo nɛ e nase kɔnɔ na.

24Nɛ menyi be eko bɔla esa ko be ndibi sɔrso be kudɔ to a choŋ, e beeŋ tiŋ n chuge asɔrso na be ako n ji kanaŋkamaso nɛ e bee sha, ama e sa maŋ chuge amo n wɔtɔ kusɔ to n yɔ. 25Nɛ esa bɔla esa pɔtɛ be ayu be kudɔ to a choŋ, e beeŋ tiŋ m buri amo n we kanaŋkamaso nɛ e bee sha, ama e sa maŋ teŋi ayu na n sulɔ n yɔ epe.

24

Kakilgboŋi nɛ kenaŋ n laŋɛ ŋ kil be asheŋ

1Nɛ fanɛ enyɛn ta eche nseŋ wu fanɛ eche na kɔ kebaawɔtɔ ko nɛ e maa sha nɛ e kpal loŋ so n sibɛ kakilgboŋi be kawɔl ŋ kini eche na fanɛ e baa yɔ. 2Kumo be kaman nɛ eche na naaŋ ya kil enyɛn pɔtɛ, 3nɛ mo alɛ gba naaŋ wu kusɔ ko eche na so nseŋ kini mo n sibɛ kakilgboŋi be kawɔl n sa eche na n lara mo mbe laŋ to, ŋko enyɛn nyɔsopo na wu nna ŋ ka eche na, 4eche na maaŋ naŋ tiŋ m bɛta n ya kil mo kul dra na kikɛ, ŋkpal e ka tiŋ n tu enyɛn nyɔsopo na n di so. Bumo be kenaŋ kil abar beeŋ jija kasawule nɛ Enyɛnpe menyi be Ebɔrɛ na ta a sa menyi na. Ŋkpal manɛ so, Enyɛnpe Ebɔrɛ na kishi loŋ nna.

Mbra be yiri yiri be asheŋ

5Nɛ enyɛn ta eche nɛ k maŋ naŋ fo kafɛ, kumo ere a maŋ daga enyɛn na ka yɔ kena to ŋko n yɔ kushuŋ nɛ k beeŋ barga mo nɛ mbe eche na to. Menyeeŋ sa enyɛn na kafɛ lelemu be ekpa nɛ e chena epe saŋɛ na so e beeŋ deŋi mbe eche na anishito.

6Nɛ menyi be ekama bee paŋ mo barkasa amansherbi e beeŋ tiŋ n sɔ kusɔ ko n yili tarma, ama e sa maŋ kaŋ sɔ amodoŋwura be kuboo kɔr nyifu ŋko kumo be ebi. K beeŋ shin nɛ akoŋ e mɔ esa na nɛ mbe kanaŋ, ŋkpal manɛ so kumo nɛ baa ta a kɔr ayu a wora ajibi a ji.

7Menyi to be ekama nɛ e beeŋ pɛ mo barkasa Israɛl be esa ŋ ki mbe kenya ŋko n fa fanɛ kenya, a daga fanɛ men mɔ esa nɛ e fa mo barkasa na. Kananɛ menyeeŋ wora n lara le be kulubi ere efuli na so nna na.

8Nɛ menyi to be ekama bee lɔ eyur so be kulɔ lubi kama fanɛ keboti a daga fanɛ e bɛ kusɔ nɛ bɔrɛmatapoana nɛ b shi Livai be yiri to na beeŋ kaŋɛ mo kikɛ so. Men baa bɛ mbraana nɛ n ta n sa menyi na so. 9Men baa nyiŋi kusɔ nɛ Enyɛnpe menyi be Ebɔrɛ na daŋ wora Miriam jemanɛ nɛ men daŋ shi Ijipt be efuli so a ba na.

10Nɛ menyi to be ekama bee paŋ fo kusɔ ko, fo nɛ e bee paŋ fo na e sa maŋ sɔ esa na be wajɛ buuso n yili tarma. 11Fo jo kowushina nɛ esa na gbagba e ta kumo n lar m ba sa fo. 12Nɛ esa nɛ e bee paŋ na la etirpo nna, kumo ere fo nɛ e bee paŋ fo na e sa maŋ shin nɛ wajɛ buuso na e di fo kutɔ ŋ klade. 13A daga fanɛ fo bɛta kumo n ya sa kumowura kaaseso, saŋɛ na so e beeŋ nya kumo m buu n dese nseŋ kule Enyɛnpe Ebɔrɛ na nɛ e nɛfa fo. Aloŋ nɛ Enyɛnpe menyi be Ebɔrɛ na be kagbene beeŋ fuli fo so.

14Men sa maa puni betirpo nɛ menyeeŋ ber paa. B la Israɛl be basa ŋko befɔ nɛ menyi nɛ bumo chena abar so menyi be ndeana to gba, a daga fanɛ men baa ka bumo kukɔ nɛ k daga bumo nna. 15Ŋkpal b ka la betirpo n daga fanɛ b nya amansherbi pɔɛŋ nseŋ tiŋ n nya bumo be kusɔ jisoso, a daga fanɛ men ka bumo karechɛ kama be kushuŋ be kukɔ pɔɛŋ nɛ epeŋi e tɔr. Nɛ menyi maŋ ka bumo, baaŋ shu ŋ ŋini Enyɛnpe Ebɔrɛ na nɛ kumo be kulubi e baa bɛ menyi.

16A maŋ daga fanɛ b mɔ betuto nɛ benio ŋkpal alubi nɛ bumo be mbia wora so. Kumo alɛ maŋ daga fanɛ b mɔ mbia ŋkpal alubi nɛ bumo tutoana nɛ bumo nioana wora so. Ekama daga fanɛ e wu nna ŋkpal mo gbagba be alubi nɛ e wora so.

17Men sa maa mɔn befɔ nɛ amunibi kusɔ nɛ k daga bumo kikɛ. Menyi alɛ e sa maa sɔ ekulpoche be kusɔbuuso a yili tarma pɔɛŋ nsaa sa mo mpaŋ. 18Men baa nyiŋi fanɛ men daa la anya ashi Ijipt be efuli so nna nɛ Enyɛnpe menyi be Ebɔrɛ na sɔ menyi n yige. Amoso nɛ mee sa menyi mbra ere na.

19Nɛ men teŋi menyi be adɔjibi n sulɔ amo m ba epe nseŋ teŋ ako so ashi ndɔ na to, men sa maŋ naŋ bɛta n ya ta amo. Men yige amo n sa befɔ nɛ amunibi nɛ bekulpoche, saŋɛ na so Enyɛnpe menyi be Ebɔrɛ na beeŋ nɛfa kusɔ kama nɛ menyee wora. 20Nɛ menyee chuge menyi be ɔlif be asɔrso men sa maa chuge amo kikɛ ndibi na so, ama men baa yige ako a sa betirpo nɛ bumo alɛ e baa shishi amo a ji. 21Kumo be kaman, nɛ men ya chuge menyi be asɔrso nɛ baa tre greep na, men sa maŋ naŋ bɛta n ya chuge amo nɛ a beeŋ ka afeelebi na so na kela nyɔsopo. Men yige amo n sa befɔ nɛ amunibi nɛ bekulpoche nɛ bumo alɛ e ya chuge n ta. 22Men sa maŋ kaŋ teŋ so fanɛ menyi alɛ gba daa la befɔ nna ashi Ijipt be efuli so nna. Amoso nɛ mee sa menyi mbra ere na.

25

1Nɛ menyi to be benyɔ nya kesheŋ nseŋ yɛr kumo demujikpa nɛ b ji kumo nɛ eko ji m bri mo barkasa, 2nɛ emo nɛ e ji n tɔr na be kasogberge la fanɛ b kuya mo so nna, demujipo na beeŋ shin nɛ e dese epun so nɛ b kuya mbe kaman so. Achuchɔ nɛ baaŋ kuya mo so na beeŋ ba shi kulubi nɛ e wora na to nna. 3Baaŋ tiŋ n kuya mo so fanɛ achuchɔ adena, ama a maŋ daga fanɛ a baa chɔ loŋ. Nɛ achuchɔ na chɔso loŋ, k beeŋ baa la ŋaba n sa mo ekama be anishito.

4Men sa maa kre kena nɛ men kɔ a bri ayu be kɔnɔ so.

Kusɔ nɛ feeŋ wora n sa ekurgepo nɛ e wu be asheŋ

5Nɛ beniopibi wɔtɔ abar so nɛ ekoŋwule wu nsaa maŋ kurge ebi, mbe ekulpoche na maŋ daga fanɛ e ya kil esa nɛ e maŋ shi mo kul na be kanaŋ to. Mo kul nɛ e wu na mo sipo ŋko mo da e daga fanɛ e ta mo a kil. 6Sososo be ebinyɛn nɛ baaŋ kurge na beeŋ baa la emo nɛ e wu na pibinyɛn, saŋɛ na so mbe ketre maaŋ mur ashi Israɛl. 7Ama nɛ fanɛ mo kul nɛ e wu na mo kurgepo kama maa sha keta mo a kil bre, ekulpoche na beeŋ yɔ kade be benimu kutɔ n ya kaŋɛ bumo le: “Ŋ kul e wu ŋ ka ma nɛ anyi alɛ maŋ kurge ebinyɛn nɛ e beeŋ shin nɛ mbe ketre maaŋ mur. Ŋ kul mo kurgepo malɛ kini keta ma ŋ kurge ebinyɛn.” 8Kumo be kaman nɛ benimu na malɛ e tre esa nɛ e wu na mo kurgepo na m malga n sa mo. Nɛ e kraŋ kini keta ekulpoche na ŋ kil, 9kumo ere ekulpoche na beeŋ yɔ mo kutɔ ashi kade be benimuana na be anishito n ya gbaŋ loŋ be ekurgepo na be kesebeta koŋwule, nseŋ tu echɔl n fɛa mbe anishito ŋ kaŋɛ le: “Kusɔ nɛ baa wora esa nɛ e kini kekurge kaman to ebi n sa mo kurgepo nna na.” 10Yili loŋ be jemanɛ na a yɔ esa kama ashi Israɛl beeŋ baa wu mbe kanaŋ fanɛ esa nɛ b gbaŋ mbe kesebeta be kanaŋ.

Mbra pɔtɛ be asheŋ

11Nɛ benyɛn anyɔ bee bile nɛ ekoŋwule be eche ba chɛ mo kul to nseŋ to m pɛ enyɔsopo na be anyɛnsɔ to, 12men ku eche na be enɔ so. Men sa maŋ kaŋ wu mo kuwɔr kikɛ.

13-14Men sa maa puni basa ashi menyi be kasɔkarga to, a ta asɔ nɛ a kɔr abar to a karga asɔ a sa basa nɛ beko e baa nya a chɔ beko, ashi menyi be kasɔfa nɛ kasɔto to. 15Men baa ta asɔ nɛ a daga a karga asɔ be egbɛ ŋko amo be kananɛ a sa, saŋɛ na so menyi beeŋ chena kasawule nɛ Enyɛnpe menyi be Ebɔrɛ na bee sa menyi na so n chɛr. 16Ŋkpal manɛ so, Enyɛnpe Ebɔrɛ na kishi basa nɛ baa puni nsaa maa ji kashenteŋ nna.

Kemur Amalɛkebi kikɛ be asheŋ

17Ade kikɛ be kaman nɛ Mosis naŋ kaŋɛ le: Men baa nyiŋi kusɔ nɛ Amalɛkebi na wora menyi jemanɛ nɛ men daŋ shi Ijipt be efuli so a ba na. 18B daa maŋ ŋana Ebɔrɛ nseŋ daŋ kre kena m bɛ menyi so m ba kɔ menyi jemanɛ nɛ men daŋ gben a chul to na nseŋ mɔ menyi to be bumo nɛ b daŋ shir kaman na. 19Amoso, nɛ Enyɛnpe menyi be Ebɔrɛ na kaŋ sa menyi kasawule na, nɛ men chena kumo so nɛ kayurwushi, a daga fanɛ men mur Amalɛkebi na kikɛ, saŋɛ na so, esa kama maaŋ naŋ nyiŋi bumo be asheŋ gba kuraa. Men sa maŋ kaa teŋ kesheŋ ere so kikɛ!

26

Sososo be adɔjibi nɛ kudu kudusopo be asheŋ

1Nɛ men kaŋ ya kɔ n sɔ kasawule nɛ Enyɛnpe menyi be Ebɔrɛ na ta a sa menyi na n chena so n loge, 2menyi to be ekama daga fanɛ e ta mbe sososo be adɔjibi nɛ e beeŋ teŋi na n wɔtɔ kelantaŋɛ to n yɔ kakpa nɛ Enyɛnpe menyi be Ebɔrɛ na lara n yili fanɛ men baa shuŋ mo na. 3Men yɔ bɔrɛmatapo nɛ e wɔ kushuŋ to loŋ be jemanɛ na kutɔ n ya kaŋɛ mo le: “Kusɔ nɛ ŋ kɔ a chɔrɔ Enyɛnpe ma Ebɔrɛ a ŋini fanɛ n nya ekpa n luri kasawule nɛ e nase kumo be kɔnɔ n sa an nananyɛnana na dra dra na kikɛ na nna na.”

4Saŋɛ na so bɔrɛmatapo na beeŋ sɔ kelantaŋɛ na mo kutɔ n ya yili Enyɛnpe menyi be Ebɔrɛ na be bɔrɛsure na ase. 5Kumo be kaman nɛ esa nɛ e bar kakɛ na e kaŋɛ le ashi Enyɛnpe Ebɔrɛ na be anishito, “N nananyɛn daa la esa nɛ e shi Aremiya be efuli so nna. Mo alɛ daa maa kɔ mo kumu so be kowu nseŋ daŋ ta mbe kanaŋ n yɔ Ijipt be efuli so n ya chena ndoŋ. B ka daŋ yɔ ndoŋ nɛ b daa maŋ shi, ama b daŋ m ba ki efuligboŋ nɛ k kɔ eleŋ ga. 6Kumo be kaman nɛ Ijiptebi na ba kaa nyaŋ anyi nɛ anyee shuŋ bumo fanɛ anya. 7Ndoŋ nna nɛ an shu n fin Enyɛnpe an nananyɛnana be Ebɔrɛ na be kechɛto nɛ e nu anyi be kushu nseŋ wu awurfoŋ nɛ anyee ji nɛ kananɛ baa tɔrɔ anyi nɛ anyi be ŋgbenejija damta, 8nseŋ bɔla mbe yuku nɛ mbe eleŋgboŋ na so ŋ kɔ n suge anyi ashi Ijiptebi be enɔ to. Emamachisheŋ nɛ alemaŋkarsheŋ nɛ asheŋ nɛ a bee keta kufu nɛ e daŋ wora nseŋ bɔla amo so m mɔlga anyi. 9Kumo be kaman nɛ e bar anyi nfe m ba ta kasawule nɛ k walɛ nsaa kɔ eleŋ a wora adɔjibi ere n sa anyi. 10Amoso nɛ ŋ kɔ ma sososo be adɔjibi nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na sa ma na a ba nɛ m ba sa mo.”

E kaŋ malga le n loge nɛ e murgi m bunyaŋ Enyɛnpe Ebɔrɛ na ndoŋ. 11Kede be kaman nɛ mo nɛ mbe kanaŋ nɛ Livai be yiri to ebi na, nɛ befɔ nɛ menyi nɛ bumo wɔtɔ na kikɛ e chɛ abar n di Enyɛnpe menyi be Ebɔrɛ na epaŋ nseŋ ji bumo be amu ndoŋ.

12Nfɛ nsa kikɛ be lalaloge, menyeeŋ ta menyi be adɔjibi be kudu kudusopo n sa Livai be yiri to ebi nɛ befɔ nɛ amunibi nɛ bekulpoche, saŋɛ na so, bumo alɛ gba beeŋ nya asɔ nɛ baa sha kikɛ n ji ashi menyi be echenakpaana. Nɛ men wora loŋ n loge nɛ 13men kaŋɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na le: “An Nyɛnpe nɛ anyi be Ebɔrɛ, fo e kaŋɛ fanɛ anyi be adɔjibi be kudu kudusopo kikɛ la asɔ cheembi nna. N wora fo mbra kasonu nseŋ ta amo n sa Livai be yiri to ebi nɛ befɔ nɛ amunibi nɛ bekulpoche fanɛ kananɛ fo kaŋɛ na. 14M maŋ ta amo be kekama n ji jemanɛ nɛ n daa wora keeli, ma alɛ daa maŋ lara amo be kekama kowu jemanɛ nɛ n daa maŋ walɛ so daŋkare be ekpa so gba na. Ade be kaman, m maŋ ta amo be kekama n nyina ebuni kikɛ. Ama kusɔ nɛ fo, Enyɛnpe Ebɔrɛ na kaŋɛ na gbagba nɛ n ta kudu kudusopo na n wora. 15Amoso yili fo kakpa cheembi ashi ebɔrɛso n nɛfa fo basa Israɛlebi nɛ kasawule lela nɛ k kɔ eleŋ a wora adɔjibi nɛ fo ta n sa anyi na gba, fanɛ kananɛ fo nase kumo be kɔnɔ n sa an nanaana na.”

Enyɛnpe Ebɔrɛ na gbagba be basa be asheŋ

16“Enyɛnpe menyi be Ebɔrɛ na bee kaŋɛ menyi kabre nna fanɛ men wora mbe mbraana ere kikɛ kasonu nseŋ ta menyi be ŋgbene kikɛ m bɛ amo so kashenteŋto. 17Kabre, men shuli so fanɛ Enyɛnpe na e la menyi be Ebɔrɛ. Menyi alɛ bee nase kɔnɔ nna fanɛ menyeeŋ wora mbe mbraana kikɛ kasonu nseŋ bɛ kusɔ kama nɛ e kaŋɛ menyi so. 18Ŋkpal loŋ so, Enyɛnpe Ebɔrɛ na gba sɔ menyi fanɛ mo gbagba be basa nɛ e bee sha ga kabre, fanɛ kananɛ e nase kɔnɔ na. Mo alɛ bee kaŋɛ menyi nna fanɛ men baa wora mbe mbraana kikɛ kasonu. 19Enyɛnpe Ebɔrɛ na e to efuliana na kikɛ, ama e beeŋ shin nɛ men nya ketre, nɛ b kpaŋ nseŋ maŋkura menyi a chɔ amo kikɛ. Menyi alɛ beeŋ baa la Enyɛnpe menyi be Ebɔrɛ na be basa gbagba nna, fanɛ kananɛ e nase kɔnɔ na.”

27

Ebal be kebee so be bɔrɛsure na be asheŋ

1Ndoŋ nna nɛ Mosis nɛ Israɛl be bejuŋkparpoana na kikɛ ba yili Israɛl be basa be anishito nɛ e kaŋɛ bumo le: “Men baa wora mbraana nɛ mee ta a sa menyi kabre ere kikɛ kasonu. 2Kachɛ nɛ menyi beeŋ dii lɔr nɛ baa tre Jɔɔdan na n yɔ kasawule nɛ Enyɛnpe menyi be Ebɔrɛ na bee ta a sa menyi ere so, menyeeŋ ta ajembu gboŋgboŋi n yuu nseŋ baga eshishɛr n la amo. 3Kumo be kaman nɛ men sibɛ mbraana ere kikɛ n deŋi amo so. Nɛ men kaŋ yɔ kasawule lela nɛ k bee wora adɔjibi ga nɛ Enyɛnpe, men nananyɛnana be Ebɔrɛ na nase kumo be kɔnɔ n sa menyi na so 4nseŋ ya kaa wɔ Jɔɔdan be lɔr na be kaba ndoŋ, menyeeŋ yuu ajembu ashi kebee nɛ ba tre Ebal na so kananɛ mee kaŋɛ menyi ere nseŋ baga eshishɛr n la amo. 5Loŋ be kakpa ere gbagba nɛ menyeeŋ ta ajembu nɛ b maŋ ta abɛlso be ashuŋsɔ n shɛl m pɔr bɔrɛsure nɛ menyeeŋ baa lara esarga kumo so a sa Enyɛnpe menyi be Ebɔrɛ na. 6Ŋkpal manɛ so, ajembu nɛ b maŋ shɛl a daga fanɛ men baa ta a pɔr ebɔrɛsure a sa Enyɛnpe menyi be Ebɔrɛ na, nsaa lara esarga chɔɔso 7nɛ kɔnɔkoŋwule nɛ kapandi be esarga, nsaa ji amo kagbenefuliso ashi Enyɛnpe menyi be Ebɔrɛ na be anishito a bunyaŋ mo nsaa kule mo enɛfa. 8Menyi alɛ e sa maŋ teŋ so fanɛ menyeeŋ sibɛ Ebɔrɛ be mbraana ere kikɛ n deŋi ajembu nɛ menyeeŋ yuu nseŋ baga eshishɛr n la amo na so. Saŋɛ na so ekama beeŋ tiŋ a wu amo a kraŋ.”

9Kumo be kaman nɛ Mosis nɛ bɔrɛmatapoana nɛ b shi Livai be yiri to na naŋ kaŋɛ Israɛl be basa na le: “Israɛl be basa, men nu ŋ kutɔ nfe. Kabre anyi bee nyiŋi menyi nna fanɛ men la Enyɛnpe menyi be Ebɔrɛ na be basa nna, 10amoso men baa wora mo kasonu nsaa bɛ mbe mbraana nɛ n ta a sa menyi kabre ere kikɛ so.”

Eshoduu nɛ a wɔ kusoe kpakpaso to be asheŋ

11Ade kikɛ be kaman nɛ Mosis naŋ kaŋɛ Israɛl be basa na le: 12Men kaŋ dii Jɔɔdan be lɔr na n loge, Simɔn nɛ Livai nɛ Juda nɛ Issaka nɛ Efreim nɛ Manase nɛ Bɛnjamin be eyiri to be basa e naŋ yili kebee nɛ baa tre Gɛrizim na so ŋ kaŋɛ Israɛlebi kikɛ enɛfa nɛ a wɔtɔ be asheŋ, 13nɛ Ruben nɛ Gad nɛ Ashɛr nɛ Zebulun nɛ Dan nɛ Naftali be eyiri to be basa malɛ e yili kebee nɛ baa tre Ebal na so ŋ kaŋɛ bumo eshoduu nɛ a wɔtɔ be asheŋ. 14Kumo be kaman nɛ Livai be yiri to be basa na e baa ponte awɔrso a kaŋɛ eshoduu na kukoko to le:

15Ebɔrɛ be kɔnɔsho beeŋ ba esa kama nɛ e beeŋ ta kejembu ŋko kedibi ŋko kebɛlso n lɔŋɛ kegbir a shuŋ ashiri to so. Ŋkpal manɛ so, Enyɛnpe Ebɔrɛ na kishi kagbirshuŋ ga.

Nɛ basa nɛ b yil Ebal be kebee so na kikɛ e shuli so le: ‘Amɛn!’

16Nɛ b naŋ kaŋɛ: “Ebɔrɛ be kɔnɔsho beeŋ ba esa kama nɛ e beeŋ ŋaba mo tuto ŋko mo nio so.”

Nɛ basa nɛ b yil Ebal be kebee so na kikɛ shuliso le: ‘Amɛn!’

17Nɛ b naŋ kaŋɛ: “Ebɔrɛ be kɔnɔsho beeŋ ba esa kama nɛ e beeŋ lɔŋɛ mo barkasa be kasawule be egbaŋ to be kejembu n yuu a fin kepuni mo so.”

Nɛ basa nɛ b yil Ebal be kebee so na e kaŋɛ: ‘Amɛn!’

18Nɛ b naŋ kaŋɛ: “Ebɔrɛ be kɔnɔsho beeŋ ba esa kama nɛ e beeŋ keta tanpo kekpabi n yɔ kakpa nɛ e maa sha keyɔ.”

Nɛ basa nɛ b yil Ebal be kebee so na e kaŋɛ: ‘Amɛn!’

19Nɛ b naŋ kaŋɛ, “Ebɔrɛ be kɔnɔsho beeŋ ba esa kama nɛ e beeŋ mɔn befɔ nɛ amunibi nɛ bekulpoche kashenteŋ na ŋkpal basa nɛ b la so.”

Nɛ basa nɛ b yil Ebal be kebee so na e kaŋɛ: ‘Amɛn!’

20Nɛ b naŋ kaŋɛ: “Ebɔrɛ be kɔnɔsho beeŋ ba esa kama nɛ e beeŋ di mo tuto be beche to be ekama ŋ ŋaba mo na so.”

Nɛ basa nɛ b yil Ebal be kebee so na e kaŋɛ: ‘Amɛn!’

21Nɛ b naŋ kaŋɛ, “Ebɔrɛ be kɔnɔsho beeŋ ba esa kama nɛ e beeŋ di kusɔbɔya na so.”

Nɛ basa nɛ b yil Ebal be kebee so na e kaŋɛ: ‘Amɛn!’

22Nɛ b naŋ kaŋɛ: “Ebɔrɛ be kɔnɔsho beeŋ ba esa kama nɛ e beeŋ di mo sipoche ŋko mo nio mo chamana pibiche na so.”

Nɛ basa nɛ b yil Ebal be kebee so na e kaŋɛ: ‘Amɛn!’

23Nɛ b naŋ kaŋɛ, “Ebɔrɛ be kɔnɔsho beeŋ ba esa kama nɛ e beeŋ di mo shache.”

Nɛ basa nɛ b yil Ebal be kebee so na e kaŋɛ: ‘Amɛn!’

24Nɛ b naŋ kaŋɛ, “Ebɔrɛ be kɔnɔsho beeŋ ba esa kama nɛ e beeŋ ŋana m mɔ esa ashiri to na so.”

Nɛ basa nɛ b yil Ebal be kebee so na e kaŋɛ: ‘Amɛn!’

25Nɛ b naŋ kaŋɛ, “Ebɔrɛ be kɔnɔsho beeŋ ba esa kama nɛ e beeŋ sɔ brɔbu nseŋ mɔ esa nɛ e maŋ wora shɛŋ na so.”

Nɛ basa nɛ b yil Ebal be kebee so na e kaŋɛ: ‘Amɛn!’

26Nɛ b naŋ kaŋɛ: “Ebɔrɛ be kɔnɔsho beeŋ ba esa kama nɛ e maaŋ wora Ebɔrɛ be mbraana kikɛ kasonu na so.”

Nɛ basa nɛ b yil Ebal be kebee so na e kaŋɛ: ‘Amɛn!’

28

Enɛfa nɛ a wɔ kasonu to be asheŋ

(Levitikɔs 26:3-13; Ditɛronɔmi 7:12-24)

1Nɛ Mosis naŋ kaŋɛ Israɛl be basa na le: Nɛ fanɛ menyeeŋ wora Enyɛnpe menyi be Ebɔrɛ na kasonu nseŋ bɛ mbe mbraana nɛ n ta a sa menyi kabre ere so kashenteŋto, e beeŋ shin nɛ men ki efuligboŋ nsaa kɔ eleŋ ga a chɔ efuliana nɛ a ka a wɔ durnya to na kikɛ. 2Men baa wora Enyɛnpe menyi be Ebɔrɛ na kasonu nseŋ nya enɛfa ere.

3Enyɛnpe Ebɔrɛ na beeŋ nɛfa menyi be ndeana nɛ adɔsawule.

4Enyɛnpe Ebɔrɛ na beeŋ nɛfa menyi nɛ men nya mbia nɛ adɔjibi nɛ ana nɛ mbolpɔ damta.

5Enyɛnpe Ebɔrɛ na beeŋ nɛfa menyi be adɔjibi nɛ ajibi kama nɛ menyeeŋ ta amo n wora n ji kikɛ.

6Enyɛnpe Ebɔrɛ na beeŋ nɛfa kusɔ kama nɛ menyeeŋ wora kikɛ.

7“Enyɛnpe Ebɔrɛ na beeŋ chɛ to ŋ kɔ m pɔɔ men doŋana so. Baaŋ mel abar m bɔla kaboŋ koŋwule m ba menyi so, ama baaŋ pesaŋ to m bɔla mboŋ damta so m bɛta n shile.

8Enyɛnpe Ebɔrɛ na beeŋ nɛfa menyi be ashuŋ nseŋ shin nɛ menyi be mpuro e bɔlɔ ayu ashi kasawule nɛ e ta a sa menyi ere so.

9Nɛ menyeeŋ wora Enyɛnpe menyi be Ebɔrɛ na kasonu nseŋ wora kusɔ kama nɛ e kaŋɛ menyi, e beeŋ shin nɛ men baa kraa la mo gbagba be basa fanɛ kananɛ e nase kumo be kɔnɔ na. 10Saŋɛ na so, durnya be basa kikɛ beeŋ wu fanɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na e lara menyi nɛ men baa la mbe basa. Bumo alɛ beeŋ baa ŋana menyi. 11Enyɛnpe Ebɔrɛ na beeŋ sa menyi mbia nɛ asɔbɔya nɛ adɔjibi damta ashi kasawule nɛ e nase kumo be kɔnɔ n sa menyi nananyɛnana na so. 12Mo koŋwule na beeŋ bugi ebɔrɛso be mbuna n shin nɛ bɔrɛ e ba menyi jemanɛ nɛ k daga nseŋ nɛfa menyi be ashuŋ. Saŋɛ na so, efuli damtaana be basa beeŋ baa ba menyi kutɔ m ba ka paŋ menyi amansherbi ama menyi ere maaŋ yɔ efuli kikɛ so n ya paŋ shɛŋ. 13Nɛ menyeeŋ baa wora Enyɛnpe menyi be Ebɔrɛ na kasonu nsaa bɛ mbe mbraana nɛ n ta a sa menyi kabre ere kikɛ so kashenteŋto, e beeŋ shin nɛ men ki bejuŋkparpo durnya be efuliana kikɛ to. 14Ama men sa maŋ kaŋ kini kewora mbe mbra kama kasonu ekpa kama so. Menyi alɛ e sa maŋ kaŋ shuŋ agbir m bunyaŋ amo.”

Kusoe kpakpaso be kasogberge be asheŋ

15Kede be kaman nɛ Mosis naŋ kaŋɛ: Ama nɛ men wora kusoe kpakpaso nsaa maŋ bɛ Enyɛnpe menyi be Ebɔrɛ na mbraana nɛ n ta a sa menyi kabre ere so kashenteŋto, le be asheŋ lubi ere kikɛ e naaŋ wora menyi.

16Enyɛnpe Ebɔrɛ na be kɔnɔsho beeŋ ba menyi be ndeana nɛ adɔsawule so.

17Enyɛnpe Ebɔrɛ na be kɔnɔsho beeŋ ba menyi be ayu nɛ ajibi kama nɛ menyeeŋ ta amo n wora n ji kikɛ so.

18Enyɛnpe Ebɔrɛ na be kɔnɔsho beeŋ ba menyi nɛ menyi be mbia nɛ adɔjibi nɛ ana nɛ mbolpɔ so nɛ a maaŋ foo.

19Enyɛnpe Ebɔrɛ na be kɔnɔsho beeŋ ba kusɔ kama nɛ menyeeŋ wora so.

20Nɛ fanɛ men kini Enyɛnpe Ebɔrɛ na nseŋ wora kulubi, e beeŋ shin nɛ kumu lubi gboŋgboŋi nɛ kebagato nɛ etɔrɔ e ba kusɔ kama nɛ menyeeŋ wora so nɛ men mur cheche. 21Enyɛnpe Ebɔrɛ na malɛ beeŋ naŋ shin nɛ alɔ lubi e tɔr menyi so nɛ menyi maaŋ nya alenfia hale n ya fo fanɛ men kikɛ ka beeŋ mur ashi kasawule nɛ menyee yɔ nɛ men ya chena so na so. 22E beeŋ shin nɛ alɔ nɛ a bee suse nɛ asɔ puŋiso nɛ kayurbeldɛ e tɔr menyi so. Kumo be kaman, e beeŋ shin nɛ ewule nɛ afu tushiso a ba mur menyi be adɔjibi kikɛ. Le be aleblawu ere beeŋ baa wɔ menyi so hale n ya fo fanɛ men kikɛ ka beeŋ wu m mur. 23Enyɛnpe Ebɔrɛ na beeŋ shin nɛ bɔrɛ maaŋ naŋ ba, nɛ kasawule a wɔl ŋ ki kpakpa fanɛ kebɛlso na 24nɛ afugboŋ nɛ shishɛrpumpuŋ e sɔ kaplɛkama n ya fo fanɛ men ka beeŋ mur cheche.

25Ade kikɛ be kaman, Enyɛnpe Ebɔrɛ na beeŋ shin nɛ men doŋana e pɔɔ menyi so. Menyeeŋ mel abar m bɔla kaboŋ koŋwule n ya kɔ bumo, ama menyeeŋ pesaŋ to m bɔla mboŋ damta n shile. Durnya to be basa kikɛ beeŋ nu kusɔ nɛ k wora menyi na be asheŋ nɛ kufu gboŋgboŋi a tɔr bumo so. 26Men kaŋ wu a dese, mbuibi nɛ kupuŋ to be asɔbɔya e naaŋ ji menyi nɛ esa kikɛ maaŋ baa wɔtɔ nɛ e ju bumo. 27Enyɛnpe Ebɔrɛ na beeŋ shin nɛ asɔ puŋiso e tɔr menyi so fanɛ kananɛ e daŋ wora Ijiptebi na. E beeŋ shin nɛ achuubɔbɔ e to n to menyi be eyurana so, nɛ ajijeli a pɛ menyi nɛ men baa wule eyur, ama menyi alɛ maaŋ nya kechɛ kikɛ. 28Enyɛnpe Ebɔrɛ na beeŋ shin nɛ eboŋ e tɔr menyi so nseŋ naŋ shin nɛ men tan. E beeŋ shin nɛ men be nfɛra e wea to nɛ men maaŋ naa fɛ nfɛra niŋi so. 29E beeŋ shin nɛ men baa nite a laa a laa kapiidi fanɛ etanpo na a maa wu ekpa a nite. Ade kikɛ be kaman, kusɔ kama nɛ menyeeŋ baa wora maaŋ nyalɛ n sa menyi. Basa pɔtɛ beeŋ ba kaa mɛaŋ menyi nsaa yuri menyi be asɔ nɛ esa kikɛ maaŋ baa wɔtɔ nɛ e chɛ menyi to.

30Menyi to be eko beeŋ ji eche be kesha nsaa sha keta mo, ama pɔɛŋ nɛ b wora kejafɔ, esa pɔtɛ e naaŋ pur eche na n jija mo. Beko beeŋ pɔr nwu, ama bumo alɛ maaŋ nya n chena amo to. Beko beeŋ dɔ ndibi sɔrso be adɔ, bumo alɛ maaŋ nya amo be asɔrso juŋkparso gba n ji. 31Baaŋ mɔ menyi gbagba be ana m bɛ amo menyi be anishito, ama menyi alɛ maaŋ nya amo be eblaŋ n we. Basa pɔtɛ beeŋ ba kaa kpa menyi be ekurma nɛ mbolpɔ a yɔ nɛ men baa keni, ama esa kikɛ maaŋ baa wɔtɔ nɛ e tintiŋ bumo nɛ b bɛta asɔbɔya na m ba sa menyi. 32Basa beeŋ ba pɛ menyi be mbia tintiŋ so n yɔ efuli pɔtɛ so nɛ men baa yil a keni, ama menyi alɛ maaŋ tiŋ n wora shɛŋ. Karechɛ kikɛ menyeeŋ baa mɛrge anishi a keni ekpa fanɛ menyi be mbia na beeŋ bɛta m ba hale nɛ menyi maaŋ naa wu nɛnɛ. Ama mbia na malɛ maaŋ naŋ bɛta m ba kikɛ. 33Efuli pɔtɛ so be basa beeŋ ba suge menyi be adɔjibi nɛ men gben n dɔ n nya na. Menyi maaŋ naŋ nya shɛŋ ama kɔrfɛ nɛ kamɛaŋ nawule. 34Awurfoŋ nɛ menyeeŋ ji na beeŋ shin nɛ men be nfɛra a wea to nɛ men baa wora asheŋ fanɛ basa nɛ baa lɔ eboŋ. 35Enyɛnpe Ebɔrɛ na malɛ beeŋ shin nɛ men be aya e ku atamɛ nɛ a bee besa ga, ama amo alɛ maaŋ nya kechɛ kikɛ. Achuubɔbɔ beeŋ to n to men be amu to n ya fo ayadra so.

36Ade malɛ kikɛ be kaman, Enyɛnpe Ebɔrɛ na beeŋ shin nɛ bedoŋ e pɛ menyi nɛ men be ewura tintiŋ so n yɔ efuli pɔtɛ so, kakpa nɛ menyi ŋko men nananyɛnana maŋ naŋ chena ŋ ku so na, nɛ men ya shuŋ agbirana nɛ b ta ndibi nɛ ajembu n lɔŋɛ. 37Men be asheŋ beeŋ chinchiŋ efuli kama nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na beeŋ pesaŋ menyi to n yɔ na so be basa kikɛ, ŋkpal kusɔ nɛ k beeŋ wora menyi na so. Ama bumo alɛ kraa beeŋ wora menyi eyurto nseŋ mushe menyi.

38Menyeeŋ dɔ n duu asɔduuso damta, ama gbrɛbi nɛ menyeeŋ teŋi. Elotɔr e naaŋ baa ji men be adɔjibi. 39Menyeeŋ dɔ ndibi sɔrso be adɔ nseŋ keni amo so nɛnɛ, ama menyi alɛ maaŋ nya amo be asɔrso n chuge ŋko n nya amo be yabra belbelso n nuu. Kumo be kaman nɛ ashushombi e ji ndibi na gbagba. 40Ɔlifs be ndibi beeŋ kɔr kaplɛkama ashi efuli na so, ama menyi alɛ maaŋ nya ɔlifs be ŋku ŋ gbiti menyi be amu to. Ŋkpal manɛ so, amo be asɔrso beeŋ chuge n tɔr nɛ a maŋ naŋ daŋ. 41Menyeeŋ kurge mbia damta, ama menyi alɛ beeŋ paŋ bumo. Ŋkpal manɛ so, bedoŋ beeŋ pɛ bumo anya ashi kena to n yɔ efuli pɔtɛana so. 42Elotɔr beeŋ ba ji menyi be ndibi be afantaŋ nɛ asɔrso nɛ menyi be adɔjibi kikɛ m mur.

43Befɔ nɛ menyi nɛ bumo chena men be ndeana to na beeŋ dii dama n nya eleŋ ga, ama ketir e naaŋ pɛ menyi ere nɛ men be eleŋ e yɔɔ so. 44Befɔ na beeŋ nya amansherbi a paŋ menyi, ama menyi ere maaŋ nya shɛŋ m paŋ bumo. Kumo be lalaloge, baaŋ ba ji kuwura menyi so.

45Nɛ menyi Israɛlebi baŋ maŋ wora Enyɛnpe menyi be Ebɔrɛ na kasonu nseŋ bɛ mbe mbraana nɛ e ta a sa menyi ere so, e beeŋ shin nɛ nnɔsho ere a ba menyi so m mur menyi. 46Saŋɛ na so, nɛ ekama e wu menyi nɛ men be kaman to ebi nseŋ pin fanɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na be kɔnɔsho e pɛ menyi. 47Enyɛnpe Ebɔrɛ na bre nɛfa menyi ekpa kama so, ama ŋkpal men ka kini keshuŋ mo kagbene koŋwule so n ta kemaŋkura n sa mo na so, 48e beeŋ shuŋi bedoŋ menyi kutɔ nɛ men shuŋ bumo nɛ ketir e pɛ menyi nɛ men maaŋ nya ajibi n ji ŋko nchu n nuu ŋko asɔbuuso gba m buu. Men doŋana na beeŋ kɔrfɛ menyi hale n ya mur menyi. 49Enyɛnpe Ebɔrɛ na beeŋ shin nɛ efuli pɔtɛ be basa nɛ men maa nu bumo be ŋgbar e shi kufɔ kufɔ ŋ kre kena m ba purgi menyi fanɛ kusore ka ta koshi na. 50B maaŋ baa kɔ kushuso n sa ekama ŋko kuwɔrwu n sa enimu ŋko kebia. 51Baaŋ suge menyi be asɔbɔya nɛ adɔjibi kikɛ nɛ akoŋ a mɔ menyi. B maaŋ yige ayu ŋko yabra belbelso ŋko ɔlifs be ŋku ŋko ana ŋko mbolpɔ kama n sa menyi. 52Bumo alɛ beeŋ kre kena m ba kulti kade kama nɛ k wɔ kasawule nɛ Enyɛnpe, menyi be Ebɔrɛ na ta a sa menyi ere n wɔtɔ. Baaŋ bure egbal lempo jeŋgreŋana nɛ menyeeŋ pɔr ŋ kulti men be ndeana n ta men be yirda n deŋi amo so na.

53Jemanɛ nɛ men doŋana beeŋ kre kena m ba kulti menyi be ndeana n wɔtɔ na, ajibi be asheŋ beeŋ ki kpakpa n sa menyi nɛ men baa yɛla kenishi to a fin ajibi hale n ya kaa pɛ mbia nɛ Enyɛnpe menyi be Ebɔrɛ na sa menyi na a we. 54-55Jemanɛ na kaŋ fo, menyi to be enyɛn kama nɛ e du boeŋ nsaa la esa gba beeŋ ba kaa yɛla kenishi to a fin ajibi hale n ya pɛ mbe mbia ko n we ŋkpal e ka maŋ nya ajibi nɛ e ji so. E maaŋ sa mo niopibi ŋko mbe eche nɛ e bee sha ga ŋko mbe mbia nɛ b ka na gba be ekama, kebia nɛ e mɔ a we na be eblaŋ na be ako. 56-57Loŋ be jemanɛ na, menyi to be eche nɛ e du boeŋ nsaa la damawura nɛ e maŋ naŋ lar n nite aya so n yɔ kaboŋ ko ŋ ku so gba beeŋ ba kaa yɛla kenishi to a fin ajibi, hale n ya ŋana n ta mbe kebia popɔrbi nɛ kekurgesha kikɛ n we. E maaŋ sa mo kul nɛ e bee sha ga na gba ŋko mbe mbia nɛ b ka na be ekama.

58Nɛ men kini kewora Ebɔrɛ be mbraana nɛ b sibɛ n wɔtɔ kawɔl ere to ere kasonu kashenteŋto nseŋ kini kesa Enyɛnpe menyi be Ebɔrɛ na be ketre nɛ k kɔ kemaŋkura na bunyaŋ, 59kumo ere e beeŋ shin nɛ alɔ nɛ e maŋ kɔ kechɛ nɛ alɔ lubi nɛ a bee suse manaŋ manaŋ na e ba menyi nɛ men be kaman to ebi so. 60Mo alɛ beeŋ naŋ shin nɛ alɔ lubi nɛ men daŋ wu ashi Ijipt be efuli so na e ba menyi so nɛ men maaŋ nya amo be kechɛ. 61Ade kikɛ be kaman, mo alɛ beeŋ naŋ shin nɛ alɔ be yiri yiri nɛ a bee suse manaŋ manaŋ nsaa maŋ wɔ Ebɔrɛ be mbra be kawɔl ere to gba a ba mur menyi. 62Kananɛ men wora keshi a du fanɛ achɛkpabi ka wɔ awɔlpa so ere, nɛ men kaŋ kini kewora Enyɛnpe menyi be Ebɔrɛ na kasonu, menyi to be basa gbrɛbi e naaŋ ka a wɔ ŋkpa to. 63Enyɛnpe Ebɔrɛ na fuli kagbene nna n shin nɛ asheŋ bee nite nɛnɛ a sa menyi nseŋ shin nɛ men wora keshi n ti so. Ama nɛ men kini kewora mo kasonu, kumo ere e maaŋ naŋ tiŋ n wora shɛŋ, ama kemur menyi ashi kasawule nɛ menyee yɔ nɛ men ya chena so na.

64Enyɛnpe Ebɔrɛ na beeŋ shin nɛ men pesaŋ to n sɔ durnya to be efuliana kikɛ so n ya shuŋ agbirana nɛ b ta ndibi nɛ ajembu n lɔŋɛ nɛ menyi nɛ men nananyɛnana maŋ naŋ shuŋ ŋ ku so na. 65Menyi alɛ maaŋ nya kayurwushi kaplɛkama. Menyeeŋ baa yɛlga epe, ama menyi alɛ maaŋ tiŋ m bɛta n yɔ. 66Kapa nɛ kanyɛ menyeeŋ baa wɔ kufu gboŋgboŋi be kebaawɔtɔ to, a lɔ kufu fanɛ bedoŋ beeŋ mɔ menyi. 67Kusɔ kama nɛ menyeeŋ wu kenishi so beeŋ shin nɛ men be ŋgbene e baa ku menyi. Kachipurso kikɛ, le nɛ menyeeŋ baa kaŋɛ: “Kanyɛ daŋ biri gba, k bɔ!” Kanyɛ malɛ naŋ biri nɛ men naŋ kaŋɛ le: “Kare daŋ chɛ gba, k bɔ!” 68N daŋ kaŋɛ menyi fanɛ men sa maŋ kaŋ bɛta n yɔ Ijipt be efuli so. Ama naniere Enyɛnpe Ebɔrɛ na gbagba beeŋ bɛta menyi n wɔtɔ nchu so be ekuloŋgboŋ to n yɔ Ijipt, nɛ men ya kaa sha kefa menyi be amu fanɛ anya nɛ esa kikɛ maaŋ tɔ menyi ndoŋ.

29

Enyɛnpe Ebɔrɛ nɛ Israɛlebi be kɔnɔkoŋwule be ŋkre be asheŋ

1Kananɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na nɛ Israɛlebi na be kɔnɔkoŋwule be ŋkre, nɛ e kaŋɛ Mosis kenishipere so ashi Mowab be kasawule so na, bee nite nde. Le be ŋkre ere gba ti amo nɛ bumo nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na daŋ kre ashi kebeegboŋ nɛ baa tre Sainai na ase na so nna.

2Mosis tre Israɛl be basa na kikɛ nna n shɛr nseŋ kaŋɛ bumo le: Menyi gbagba daŋ wu kusɔ nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na wora Ijipt be ewura nɛ mbe benimuana nɛ bekama nɛ b wɔ mbe efuli so na. 3Menyi alɛ naŋ wu alɔ lubi nɛ emamachisheŋ nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na wora ashi Ijipt be efuli so ndoŋ. 4Ama hale nɛ mbre loŋ be asɔ kraa maŋ shin nɛ men pin asheŋ nɛ men wu nseŋ nu na kikɛ to. 5Nfɛ adena nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na juŋkpar menyi m bɔla keshishɛrsawule so na, menyi be asɔbuuso nɛ asɛbta malɛ daŋ maŋ wu kikɛ. 6Men daŋ maŋ kɔ ajibi nɛ men ji ŋko yabra belbelso ŋko nsa be yiri kikɛ nɛ men nuu. Ama Enyɛnpe Ebɔrɛ na daŋ sa menyi ajibi jiso nɛ asɔnuuso ŋ ŋini menyi fanɛ mo e la menyi be Ebɔrɛ. 7Ade be kaman, anyi ka ba nfe, Amɔriebi be ewura nɛ b daa tre Sihɔn nɛ e daŋ chena kade nɛ baa tre Hɛshbɔn a ji kuwura na nɛ Bashan be ewura Ɔg kikɛ lar nna m ba kɔ anyi kena. Ama an daŋ pɔɔ bumo so, 8nseŋ daŋ sɔ bumo be nsawule m barga to n sa Ruben nɛ Gad be yiri to ebi nɛ Manase be yiri be bargato ebi. 9Amoso, men baa bɛ menyi nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na be kɔnɔkoŋwule be ŋkre na be atande so nɛnɛ, nɛ kusɔ kama nɛ menyeeŋ wora e nite nɛnɛ n sa menyi.

10Enyɛnpe menyi be Ebɔrɛ na be anishito nɛ menyi nɛ men be bejuŋkparpo nɛ benimu nɛ benyɛn 11nɛ beche nɛ mbia nɛ befɔ nɛ baa kil ndibi nsaa sulɔ nchu a sa menyi na kikɛ yil kabre na. 12Men wɔ nfe kabre nna nɛ men nase kɔnɔ fanɛ menyeeŋ wora m bɔlɔ kɔnɔkoŋwule be ŋkre nɛ menyi nɛ Enyɛnpe, men be Ebɔrɛ na bee kre na so, 13saŋɛ na so, Enyɛnpe Ebɔrɛ na beeŋ ber kagbene ŋ kaŋɛ fanɛ men la mbe basa nna nɛ mo alɛ la men be Ebɔrɛ, fanɛ kananɛ e nase kumo be kɔnɔ n sa men nananyɛnana na, Eebraham nɛ Aizek nɛ Jeekɔb. 14Mannɛ menyi nawule nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na bee nase kɔnɔkoŋwule be ŋkre ere be atande a sa. 15Ama anyi nɛ an yil nfe kabre ere nɛ anyi be kaman to ebi nɛ b kraa ba kikɛ nɛ e bee nase amo a sa.

16Men baa nyiŋi kananɛ kebaawɔtɔ daa du n sa menyi ashi Ijipt be efuli so nɛ jemanɛ nɛ an daŋ bɔla efuliana ko to a choŋ na. 17Men daŋ wu bumo be agbirana nɛ b ta ndibi ŋko ajembu ŋko shuwa ŋko gbiti n lɔŋɛ. An ka daŋ wu amo kenishiso na gba k daa la ekishi nna n sa anyi. 18Men baa da so nɛ enyɛn ŋko eche ŋko kanaŋ ŋko yiri kikɛ nɛ k yil nfe kabre ere be kekama maaŋ lar Enyɛnpe menyi be Ebɔrɛ na kaman nseŋ ya kaa shuŋ efuli pɔtɛana be agbirana. Loŋ kaŋ wora, k beeŋ baa du fanɛ kaliŋi ka kɔr n daŋ ŋ ki keya nɛ kumo be asɔrso du kekra nsaa kɔ kɔrtɔ nna. 19Menyi alɛ e baa da so nɛ menyi to be esa kikɛ nɛ e wɔ nfe kabre nsaa nu kɔnɔkoŋwule be ŋkre ere be atande ere maaŋ fɛ fanɛ hale nɛ e wora mbe aparsheŋ gba, asheŋ kraa beeŋ nite nɛnɛ n sa mo. Kumo be loŋ beeŋ tiŋ m mur basa lela nɛ basa lubi kikɛ. 20-21Enyɛnpe Ebɔrɛ na maaŋ ta m paŋ esa nɛ e beeŋ wora loŋ na. E beeŋ nya agbo ga n wora amodoŋwura nseŋ shin nɛ eshoduu nɛ a wɔ Ebɔrɛ na be mbra be kawɔl ere to a ba mo so nɛ e mur mo cheche. Saŋɛ na so, k beeŋ baa la kasokpele n sa Israɛl be eyiriana na kikɛ.

22Aloŋ beeŋ shin nɛ menyi be mbia nɛ baaŋ koso echefoso nɛ befɔ nɛ baaŋ shi efuli wɔfɔ so m ba na e wu kumu lubi gboŋgboŋi nɛ etɔrɔ nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na daŋ shin nɛ a ba men be kasawule so. Nfɔl nɛ jɛrbi beeŋ jija men be adɔsawule kikɛ nɛ a ki jiga a dese nɛ b maaŋ tiŋ n duu shɛŋ amo so. Afitiri gba maaŋ naŋ tiŋ ŋ kɔr adɔsawule na so. 23Menyi be kasawule na beeŋ ki fanɛ Sodɔm nɛ Gomɔra nɛ Adma nɛ Zeboyim nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na daŋ nya agbo ga nseŋ mur amo jemanɛ ko na. 24Efuli pɔtɛana so be basa kikɛ beeŋ bishi le: “Manɛ nna nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na wora bumo be kasawule loŋ? Manɛ e bar mbe kanya agbo?” 25Kusɔ nɛ beko beeŋ kaŋɛ e la: “Basa ere ka lar bumo Nyɛnpe, nɛ e la bumo nananyɛnana be Ebɔrɛ na be kɔnɔkoŋwule be ŋkre nɛ mo nɛ bumo kre jemanɛ nɛ e lara bumo Ijipt be efuli so kaman 26nseŋ ya kaa shuŋ agbirana nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na daŋ kaŋɛ bumo fanɛ b sa maŋ kaŋ shuŋ na so 27nɛ e nya agbo n wora bumo nseŋ shin nɛ eshoduu nɛ a wɔ Ebɔrɛ be mbra be kawɔl ere to ba kasawule na so na. 28Enyɛnpe Ebɔrɛ na daŋ nya agbo ga nna nseŋ lara bumo ashi bumo gbagba be kasawule so n ya lɛ efuli pɔtɛ nɛ b wɔ kumo so kabre ere so.”

29Asheŋ ko wɔtɔ nna nɛ Enyɛnpe, anyi be Ebɔrɛ na, ta n yili ashiri to, ama e lara mbe mbraana bre ŋ ŋini anyi, saŋɛ na so, anyi nɛ anyi be kaman to ebi beeŋ baa wora amo kasonu mbaanaayɔ.

30

Kenaŋ bɛta m ba Enyɛnpe Ebɔrɛ na kutɔ be asheŋ

1“Naniere n ta nɛfa nɛ shoduu nna a nase menyi be anishito nɛ men keni to n lara kumo nɛ menyee sha. Nɛ asheŋ ere kikɛ kaŋ wora menyi nɛ k ba fanɛ men pesaŋ to n ya kaa wɔ efuli pɔtɛana so, menyeeŋ nyiŋi ekpa nɛ m bugi n sa menyi nɛ men keni to n lara kumo nɛ menyee sha na. 2Nɛ fanɛ menyi nɛ men be kaman to ebi beeŋ bɛta m ba Enyɛnpe Ebɔrɛ na kutɔ, nseŋ ta menyi be ŋgbene kikɛ n wora mbe mbraana nɛ n ta a sa menyi kabre ere kasonu, 3kumo ere Enyɛnpe menyi be Ebɔrɛ na beeŋ wu menyi kuwɔr. Mo alɛ beeŋ naŋ bɛta menyi n shi efuliana nɛ e pesaŋ menyi to n yɔ na so m ba nseŋ shin nɛ men naŋ dii dama. 4Hale nɛ men pesaŋ to n yɔ durnya be efuli kama nɛ k wɔ kufɔ kufɔ gba, Enyɛnpe menyi be Ebɔrɛ na beeŋ naŋ gama menyi abar so m bɛta menyi m ba; 5saŋɛ na so, menyeeŋ naŋ ba sɔ kasawule nɛ men nananyɛnana daŋ chena so nɛ k la men be kapetɛ na n chena so. Enyɛnpe Ebɔrɛ na malɛ beeŋ shin nɛ men dii dama nseŋ naŋ wora keshi a chɔ kananɛ men nananyɛnana daa sa na. 6Ade be kaman, Enyɛnpe menyi be Ebɔrɛ na beeŋ sa menyi nɛ men be kaman to ebi ŋgbene nɛ a kɔ kasonu; saŋɛ na so, menyeeŋ tiŋ n sha mo nɛ menyi be ŋgbene kikɛ nseŋ naŋ chena kasawule na so. 7Mo alɛ beeŋ laŋɛ eshoduu ere kikɛ n deŋi men doŋana nɛ b kishi menyi nseŋ mɛaŋ menyi na so. 8Menyi alɛ beeŋ wora mo kasonu nsaa bɛ mbe mbraana nɛ n ta a sa menyi kabre ere so. 9Kumo be kaman, Enyɛnpe menyi be Ebɔrɛ na beeŋ shin nɛ men nya mbia nɛ asɔbɔya damta nseŋ naŋ shin nɛ menyi be adɔjibi e wora ga. Kananɛ e daŋ fuli kagbene n shin nɛ asheŋ nite nɛnɛ n sa men nananyɛnana na, aloŋ nɛ e beeŋ fuli kagbene n shin nɛ asheŋ e nite nɛnɛ n sa menyi alɛ gba. 10Ama a daga fanɛ men ka wora mo kasonu nsaa bɛ mbe mbraana nɛ a wɔ mbra be kawɔl to na so. A daga men ka ta menyi be ŋgbene kikɛ m bɛta m ba mo kutɔ.

11Kusɔ nɛ mee kaŋɛ menyi kenishipere so kabre ere maŋ du kpakpa ga nɛ menyi maaŋ tiŋ n wora kumo kasonu.” 12Enyɛnpe Ebɔrɛ na be mbraana na maŋ wɔ ebɔrɛso nna nɛ men bishi le: “Wanɛ e naaŋ dii n yɔ esoso n ya sɔ amo ŋ gbelge to m ba sa anyi nɛ an nu amo nseŋ wora amo kasonu?” 13Amo alɛ maŋ naa wɔ teku be kaba ndoŋ nna nɛ men naŋ bishi fanɛ: “Wanɛ e naaŋ yɔ teku be kaba ndoŋ n ya bar amo m ba sa anyi nɛ an nu amo nseŋ wora amo kasonu?” 14Ayai, mbraana na wɔ menyi kutɔ nna. Menyeeŋ tiŋ ŋ koya amo m pin amo a kute amo to. Amoso men baa wora amo kasonu naniere.

15“Kelela nɛ ŋkpa ŋko kulubi nɛ luwu nɛ mee ta a nase menyi be anishito kabre na, nɛ men keni to n lara kumo nɛ menyee sha. 16Nɛ menyeeŋ wora Enyɛnpe, menyi be Ebɔrɛ na be mbraana kasonu nseŋ sha mo bre, menyeeŋ dii dama nsaa la efuli nɛ kumo be basa shi. Enyɛnpe menyi be Ebɔrɛ na malɛ beeŋ nɛfa menyi ashi kasawule nɛ menyee yɔ nɛ men ya sɔ n chena so na so. 17Ama nɛ men kini nseŋ wora kusoe kpakpaso nseŋ n ya kaa shuŋ agbir bre, 18menyeeŋ mur. Mee kpla menyi kusoe naniere nna. Nɛ mannɛ aloŋ, men maaŋ chena kasawule nɛ menyee yɔ nɛ men ya sɔ n chena so ashi Jɔɔdan be lɔr na be kaba ndoŋ so na n chɛr. 19Ade kikɛ be kaman, luwu nɛ ŋkpa nɛ Ebɔrɛ be nɛfa nɛ mbe eshoduu nɛ n ta a nase menyi be anishito na. Ma alɛ bee ta ebɔrɛso nɛ kasawule so nna fanɛ a ji shɛda n sa amo be kumo nɛ menyeeŋ lara. Men lara ŋkpa, saŋɛ na so, menyi nɛ men be mbia beeŋ baa wɔ ŋkpa to. 20Men baa sha Enyɛnpe menyi be Ebɔrɛ na a wora mo kasonu nsaa ji kashenteŋ a sa mo nɛ menyi nɛ men be kaman to ebi e chena kasawule nɛ e nase kumo be kɔnɔ n sa men nananyɛnana, Eebraham nɛ Aizek nɛ Jeekɔb, na so n chɛr.”

31

Joshuwa ka sɔ Mosis so be asheŋ

1Ade be kaman nɛ Mosis naŋ kaŋɛ Israɛlebi na le: 2“Nfɛ kalfa nɛ adunyɔ nɛ n ji durnya to. Ma alɛ maŋ naa kɔ eleŋ nseŋ kraa juŋkpar menyi. Kumo be kaman, Enyɛnpe Ebɔrɛ na malɛ gba kaŋɛ ma fanɛ m maaŋ dii n yɔ Jɔɔdan be lɔr na be kaba ndoŋ. 3Enyɛnpe menyi be Ebɔrɛ na gbagba nɛ Joshuwa e naaŋ juŋkpar menyi n ya kɔ efuliana nɛ a wɔ ndoŋ na; saŋɛ na so, menyeeŋ tiŋ n ya chena kasawule na so fanɛ kananɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na kaŋɛ na. 4Enyɛnpe Ebɔrɛ na gbagba e naaŋ mur basa na, fanɛ kananɛ e pɔɔ Amɔriebi be bewura, Sihɔn nɛ Ɔg so nseŋ mur bumo be efuli na. 5Mo koŋwule na e naaŋ chɛ menyi to nɛ men pɔɔ efuliana na so nseŋ mɔ esa kama nɛ e wɔ ndoŋ. 6Men nya kagbene a kɔ kenyɛn. Men sa maa ŋana bumo. Ŋkpal manɛ so, Enyɛnpe menyi be Ebɔrɛ na gbagba beeŋ baa wɔ menyi kutɔ. Mo alɛ maaŋ lar menyi kaman ŋko ŋ kplaŋ menyi so kikɛ.”

7Ade be kaman, nɛ Mosis tre Joshuwa m ba kaŋɛ mo le ashi Israɛl be basa na kikɛ be anishito: “Nya kagbene a kɔ kenyɛn. Fo e naaŋ juŋkpar basa ere n ya sɔ kasawule nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na nase kumo be kɔnɔ n sa bumo nananyɛnana na n chena so. 8Enyɛnpe Ebɔrɛ na gbagba beeŋ baa wɔ fo kutɔ a juŋkpar fo. Mo alɛ maaŋ lar fo kaman ŋko ŋ kplaŋ fo so kikɛ; amoso sa maa pɔ aba ŋko a lɔ kufu.”

Kebaakraŋ mbra na nfɛ ashunu kikɛ be asheŋ

9Mosis daŋ sibɛ Ebɔrɛ be mbra na nna n wɔtɔ kawɔl to nseŋ ta kumo n sa Israɛl be bejuŋkparpoana na nɛ bɔrɛmatapoana nɛ b shi Livai be yiri to nsaa keni Enyɛnpe Ebɔrɛ na be kɔnɔkoŋwule be ŋkre be deka so na. 10Kumo be kaman nɛ Mosis kaŋɛ bumo le kenishipere so: “Nfɛ ashunu kikɛ be lalaloge, kumo e la kafɛ nɛ baa yige akɔ a paŋ na, men kraŋ mbra be kawɔl ere awɔrso n sa ekama jemanɛ nɛ menyee ji Kebaawɔ Abuu to be kachɛgboŋ na. 11Jemanɛ nɛ Israɛl be basa beeŋ ba gama abar so nɛ b shuŋ Enyɛnpe menyi be Ebɔrɛ na ashi kakpa nɛ menyeeŋ baa shuŋ Ebɔrɛ na nɛ menyeeŋ kraŋ kumo n sa bumo. 12Menyeeŋ tre benyɛn nɛ beche nɛ mbia nɛ befɔ nɛ b tu menyi n chena men be ndeana to na n shɛr; saŋɛ na so, bumo be ekama beeŋ nu mbra na nseŋ koya kebaabunyaŋ Enyɛnpe menyi be Ebɔrɛ na a wora mbe mbraana kasonu kashenteŋto. 13Ekpa nɛ men be kaman to ebi nɛ b maŋ naŋ nu Enyɛnpe menyi be Ebɔrɛ na be mbra be asheŋ beeŋ bɔla so n nya kumo n nu nna na. Kumo be loŋ beeŋ shin nɛ b koya kebaawora mo kasonu bumo be kebaawɔtɔ to ashi kasawule nɛ menyee yɔ nɛ men ya sɔ n chena so ashi Jɔɔdan be lɔr na be kaba ndoŋ na.”

Israɛl ka beeŋ lar Enyɛnpe Ebɔrɛ na kaman be asheŋ

14Ade kikɛ be kaman, nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na kaŋɛ Mosis le: “Fo maaŋ naŋ chɛr nseŋ wu, amoso keta Joshuwa m ba wajɛbu cheembi na to; saŋɛ na so, meeŋ ŋini mo asheŋ ko nɛ e ki Israɛl be ejuŋkparpo. Ndoŋ nna nɛ Mosis nɛ Joshuwa kikɛ yɔ wajɛbu cheembi na to 15nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na bɔla kuwɔlpa nɛ k wɔ wajɛbu cheembi na be kabuna to na so n lara mbe kumu ŋ ŋini bumo.”

16Kumo be kaman nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na kaŋɛ Mosis le: “Fo maaŋ naŋ chɛr nseŋ wu. Fo alɛ be luwu be kaman basa na maaŋ naa ji kashenteŋ a sa ma nseŋ lar kɔnɔkoŋwule be ŋkre nɛ ma nɛ bumo kre na to. Baaŋ lar ma kaman n ya kaa shuŋ nnyamase be agbirana nɛ a wɔ kasawule nɛ baa yɔ na so. 17Nɛ b kaŋ wora loŋ malɛ, meeŋ nya agbo ga n wora bumo nseŋ kplaŋ bumo so nɛ b mur. Kumu lubi gboŋgboŋi beeŋ ba bumo so nɛ b pin fanɛ asheŋ ere kikɛ bee wora nna ŋkpal ma, bumo be Ebɔrɛ na, ka maŋ naa wɔ bumo kutɔ so. 18Ma alɛ beeŋ kini kechɛ bumo to, ŋkpal b ka ya kaa shuŋ agbirana n wora kulubi so.

19To, sibɛ kashɛ ere n nase naniere, nseŋ ŋini Israɛl be basa na nɛ b baa boŋ kumo; saŋɛ na so, baaŋ pin kusɔ nɛ mee sha fanɛ b baa wora nsaa maaŋ nya kusɔ ko n yili so ŋ kini kewora ma kasonu. 20Ma alɛ beeŋ keta bumo n yɔ kasawule nɛ k kɔ eleŋ a wora adɔjibi nɛnɛ na so fanɛ kananɛ n nase kumo be kɔnɔ n sa bumo nananyɛnana na. Baaŋ ya nya kusɔ kama nɛ baa sha n ji ndoŋ. Ama b kaŋ ya nya n ji n daŋ, baaŋ lar ma kaman n ya kaa shuŋ agbirana n jija ma nɛ bumo be kɔnɔkoŋwule be ŋkre na. 21Kumo be loŋ beeŋ shin nɛ kumu lubi gboŋgboŋi e ba bumo nɛ bumo be kaman to ebi so. Ama b kraa beeŋ baa boŋ kashɛ ere nɛ k baa ji shɛda a gbiti bumo. Pɔɛŋ nɛ meeŋ keta bumo n yɔ kasawule nɛ n nase kumo be kɔnɔ n sa bumo na gba so, n tea nyi kusɔ nɛ baa fɛ.”

22Loŋ be kachɛ na gbagba nɛ Mosis sibɛ kashɛ na nseŋ ŋini Israɛlebi na kumo.

23Kumo be kaman nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na naŋ kaŋɛ Nun pibinyɛn, Joshuwa, le: “Baa kɔ kenyɛn nseŋ yili fo kagbene kukoŋwule. Ŋkpal manɛ so, ŋ gbagba e naaŋ chɛ fo to nɛ fo tiŋ n juŋkpar Israɛl be basa ere n yɔ kasawule nɛ n nase kumo be kɔnɔ n sa bumo na so.”

24Ndoŋ nna nɛ Mosis sibɛ Ebɔrɛ be mbraana na kikɛ nyam n wɔtɔ kawɔl to. E daa maŋ yige amo be kekama n lɛ. 25E ka sibɛ amo n loge nɛ e ya kaŋɛ bɔrɛmatapoana nɛ baa sulɔ Enyɛnpe Ebɔrɛ be kɔnɔkoŋwule be ŋkre be deka na le: 26“Men sɔ Ebɔrɛ be mbra be kawɔl ere n nase m mata Enyɛnpe menyi be Ebɔrɛ na be kɔnɔkoŋwule be ŋkre be deka na. K beeŋ baa wɔtɔ ndoŋ a ji shɛda fanɛ men nyi kusɔ nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na bee sha fanɛ men baa wora. 27N nyi kananɛ bumo be amu nɛ ŋgbene du kpakpa. Jemanɛ nɛ n wɔ bumo to gba, b lar Enyɛnpe Ebɔrɛ na kaman. Ma luwu be kaman bre baaŋ wora kumo nɛ k chɔ loŋ. 28Amoso, shin nɛ Israɛl be eyiriana na be bejuŋkparpoana nɛ benimuana na e shɛr nɛ ŋ kaŋɛ bumo asheŋ ere nseŋ ta esoso nɛ kasawule ŋ ki eshɛdajipo fanɛ men kikɛ tea nyi kusɔ nɛ k daga fanɛ men baa wora. 29Ade be kaman n nyi fanɛ ma luwu be kaman, basa na be amu beeŋ ki kpakpa nɛ b kini kusɔ nɛ ŋ ŋini bumo ere n lɛ nseŋ kini kewora Enyɛnpe Ebɔrɛ na kasonu. Kumo be loŋ malɛ beeŋ shin nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na e nya agbo n wora bumo n shin nɛ kumu lubi gboŋgboŋi e ba bumo so.”

Mosis be kashɛ be asheŋ

30Ade kikɛ be kaman, nɛ Mosis kute kusɔ nɛ kashɛ na bee kaŋɛ kikɛ n sa Israɛl be basa nɛ b shɛr ndoŋ na kikɛ nɛ b nu.

32

1“Esoso nɛ kasawule so be asɔ,

men nu ma mmalga ere;

men nu kusɔ nɛ mee kaŋɛ ere nɛnɛ!

2Ma keŋini beeŋ ba fanɛ bɔrɛchu

nɛ kasawule e pɔ fanɛ bunyaŋ ka tɔr.

Ma mmalga beeŋ tɔr to fanɛ bɔrɛ

ka bee ba asɔduuso popɔrbi so

ŋko fanɛ bɔrɛ ka bee furi afitiri wurbi so.

3Meeŋ fur Enyɛnpe Ebɔrɛ na be ketre,

nɛ mbe basa e malga mbe keshi be asheŋ.

4Enyɛnpe Ebɔrɛ na e la menyi be ekumpo lempo,

nɛ mbe kusɔ kama niŋi nseŋ bɔla ekpa.

Men be Ebɔrɛ na la eshenteŋjipo

nɛ esa beeŋ tiŋ n yirda nna;

mo e naa wora kusɔ nɛ k daga nsaa maa kpɛa to na.

5Ama menyi ere maa ji kashenteŋ;

menyi nɛ men la alubi nɛ efɛ be efuli so ebi ere;

a maŋ daga fanɛ men baa la mbe basa gba.

6Menyi bewulpo nɛ basa nɛ b maŋ kɔ nfɛra ere,

le a daga fanɛ men wora Enyɛnpe Ebɔrɛ na a?

Enyɛnpe Ebɔrɛ na e la men tuto, mo e to menyi,

nseŋ shin nɛ men ki efuli koŋwuleso be basa.

7Men laŋɛ menyi be nfɛra n yɔ dra na be nchɛ so;

men bishi basa nɛ b kurge menyi na kusɔ nɛ k daŋ wora,

nseŋ naŋ bishi basa kpar nɛ b kaŋɛ menyi adrasheŋ.

8Enyɛnpetale Ebɔrɛ na e naa sa efuli kama so ebi nsawule;

mo e naa ŋini basa kakpa nɛ baaŋ chena.

9E lara Jeekɔb be kenana bre nna n sa mbe kumu.

10E wu bumo nɛ baa nite keshishɛrsawule so nna,

kakpa nɛ k dese fuloŋ nɛ afu bee muu shishɛr a yɔ a ba na.

Ndoŋ nna nɛ e kuŋ bumo ŋ keni bumo so nɛnɛ,

fanɛ kananɛ e bee kuŋ mo gbagba be kumu na.

11Kananɛ kajɔnɔkoso bee ŋini kumo be bibi kefergi

a parga kumo gbagba be aba to a suse bibi na to na,

aloŋ nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na daŋ suse Israɛlebi to

nɛ b sa maŋ tɔr.

12Enyɛnpe Ebɔrɛ na nawule e juŋkpar mbe basa,

nɛ kegbir pɔtɛ kikɛ maŋ chɛ mo to.

13Kumo be kaman nɛ e shin nɛ b ji kuwura abeesawule so,

nseŋ naŋ shin nɛ b ji asɔ nɛ b dɔ n nya bumo be adɔ to.

B daŋ nya emushoŋ ashi abee so n ji;

bumo be ɔlifs be ndibi purge nɛnɛ kejasawule so.

14Bumo be ana nɛ mboe sa bumo kenyipochu damta ga;

Bashan be kasawule so nɛ bumo be mbolpɔ

nɛ mboe nɛ ana daa ji.

Bumo alɛ daŋ naa kɔ ayu lela nɛ yabra belbelso ga.

15Enyɛnpe Ebɔrɛ na be basa daŋ dii dama,

ama bumo alɛ daŋ diewu nna n wɔtɔ Ebɔrɛ ŋ kini mo.

B daŋ ji nna n daŋ n daŋ n wora egbɛ nɛnɛ n ti so

nseŋ shile Ebɔrɛ nɛ e to bumo na.

B daŋ kini bumo be emɔlgapo lempo na nna.

16Bumo be kagbirshuŋ daŋ shin nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na be kukɔrkɔ koso nna;

nɛ bumo be asheŋ lubi shin nɛ mbe kagbene kaa.

17B daŋ lara esarga nna n sa agbirana nɛ a maŋ la Ebɔrɛ,

agbir popɔr nɛ bumo nananyɛnana daa maŋ nyi,

agbirana nɛ Israɛl daa maŋ naŋ wora kasonu ŋ ku so.

18B daŋ teŋ bumo be Ebɔrɛ,

bumo be Emɔlgapo lempo

nɛ e sa bumo ŋkpa na so nna.

19Enyɛnpe Ebɔrɛ na ka wu loŋ nɛ e nya agbo

nseŋ kini mbe mbia n lɛ.

20Kumo be kaman nɛ e kaŋɛ le:

‘M maaŋ naŋ chɛ bumo to kikɛ,

nseŋ keni kusɔ nɛ k beeŋ wora

ŋgbene kpakpasowuraana

nɛ b maa ji kashenteŋ ere.

21B daŋ bunyaŋ agbirana nɛ a maŋ kɔ tɔnɔ

n shin nɛ ma kukɔrkɔ koso nɛ n nya agbo.

Amoso meeŋ shin nɛ men be kukɔrkɔ nɛ agbo e koso,

ŋkpal kusɔ nɛ meeŋ wora efuli nɛ k maa wu kuwɔr

nsaa maa kɔ tɔnɔ be basa so.

22Kumo be kaman nɛ ma agbo e suse fanɛ edɛ

n chɔɔ kusɔ kama durnya to,

n ta menyi be adɔ n ti so.

Edɛ na beeŋ chɔɔ hale bubuni to ashi kasawule to

nseŋ naŋ chɔɔ abeeana gba m mur.

23Ade kikɛ be kaman nɛ n shin nɛ

aleblawu nɛ a maŋ kɔ ekar e ba menyi so

fanɛ atanyembi na.

24Meeŋ shin nɛ akoŋgboŋ

nɛ alɔ mɔso e mɔ menyi.

Ma alɛ beeŋ shin nɛ kupuŋ to be asɔbɔya lubi e pɛ menyi,

nɛ awɔ nɛ e kɔ kebɔr lubi malɛ gba e duŋ menyi.

25Kena beeŋ ku menyi be agbembi so m bar menyi luwu,

nɛ kufugboŋ e ba menyi so ashi men be elaŋana to.

Mbifɔlbi beeŋ wu.

Mbiwurbi nɛ basa nɛ b bel kikɛ maaŋ lar.

26Meeŋ mur bumo kikɛ kuraa,

nɛ esa maaŋ naŋ nyiŋi bumo gba.

27Ama m maaŋ tiŋ n shin nɛ men doŋana e puchi

fanɛ b tiŋ m pɔɔ ma basa so,

saŋɛ nɛ k la fanɛ ŋ gbagba e pɔɔ bumo so.’

28Israɛl be efuli so be basa maŋ kɔ nfɛra nna,

b maŋ kɔ kanyiasheŋ kikɛ.

29B maaŋ tiŋ m pin kusɔ nɛ k ba nɛ b kɔ n tɔr,

bumo alɛ maaŋ tiŋ m pin kananɛ asheŋ na

beeŋ loge to gba.

30Manɛ so nɛ esa koŋwule tiŋ m pɔɔ basa kagboŋ so,

nɛ basa anyɔ malɛ tiŋ m pɔɔ basa ŋgboŋ kudu so?

Enyɛnpe bumo be Ebɔrɛ na e kini bumo n lɛ.

Bumo be Ebɔrɛ lempo na e ta bumo n sa bumo doŋana.

31Bumo doŋana na baa nyi fanɛ bumo be agbirana

maŋ kɔ eleŋ;

agbirana na be eleŋ maŋ fo Israɛl be Ebɔrɛ peya so.

32Bumo doŋana nɛ b lubi fanɛ Sodɔm nɛ Gomɔra ebi na,

du fanɛ afeelebi nɛ a bee sɔr asɔrso kekra nɛ kɔrtɔ wɔ amo to nna,

33ŋko yabra nɛ awɔ be kɔrtɔ wɔ amo to na nna.

34Enyɛnpe Ebɔrɛ na nyiŋi kusɔ nɛ bumo doŋana wora

nsaa jo saŋɛ nɛ k daga fanɛ e gberge bumo kusoe.

35Enyɛnpe Ebɔrɛ na beeŋ sɔ bumo be kɔnɔ so

ŋ gberge bumo doŋana na kusoe.

Jemanɛ na kaŋ fo baaŋ fɛrge n tɔr;

bumo be kemur be kachɛ taga to nna na.

36Enyɛnpe Ebɔrɛ na beeŋ kɔ n sɔ mbe basa,

jemanɛ nɛ e beeŋ wu fanɛ bumo be eleŋ loge na.

E beeŋ wu bumo nɛ baa shuŋ mo na kuwɔr,

jemanɛ nɛ e beeŋ wu fanɛ b maaŋ tiŋ n wora

shɛŋ n sa bumo be amu na.

37Kumo be kaman nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na

e bishi mbe basa le:

‘Nnɛ nɛ agbirgboŋ nɛ men yirda na wɔ?

38Men daŋ ta menyi be esarga be nfɔ

nɛ eyabra nna n sa amo.

Naniere men shin nɛ agbirana na a ba chɛ menyi to,

nseŋ shile m ba kɔ n sɔ menyi n yige.

39N nawule kpeŋ e la Ebɔrɛ.

Ebɔrɛ kikɛ maŋ naa wɔtɔ n ti ma so.

Ma e naa shin nɛ luwu bee ba,

ma koŋwule na e naa sa ŋkpa.

Ma e naa bar doro, ma alɛ e naa chɛ edoro.

Esa maaŋ tiŋ ŋ kuŋ kusɔ kama nɛ mee wora akpa.

40Ma e la Ebɔrɛ nɛ e bee sa ŋkpa;

ma e maŋ ma enɔ so m bɔ ntaŋ

41fanɛ meeŋ yee ma tokobi nɛ k baa nyɛkpɛ

nseŋ shin nɛ kashenteŋji e dii efuli.

Meeŋ ka n doŋana kukɔ

nseŋ gberge bumo nɛ b kishi ma kusoe.

42Bumo be ŋklaŋ beeŋ baa chise ma atanyembi so,

nɛ ma tokobi e mɔ bekama nɛ b maa shuli a sa ma na.

M maaŋ shin nɛ ekama nɛ e bee kɔ ma e ta mbe kumu n ji;

bumo nɛ b nya doro nɛ bumo nɛ b wɔ kabuti to kikɛ beeŋ wu.’

43Efuli pɔtɛana be basa, a daga fanɛ men tu

Enyɛnpe Ebɔrɛ na be basa n ji eyur,

ŋkpal manɛ so, e bee gberge bekama

nɛ b mɔ mbe basa kusoe nna.

Mo e naa bishi mo doŋana kuwule

nsaa ta mbe basa be alubi a paŋ bumo na.”

44Mosis nɛ Nun pibinyɛn, Joshuwa daŋ kute kashɛ ere be mmalga to nna; saŋɛ na so, Israɛl be basa beeŋ nu kumo. 45Mosis ka kute kashɛ na be mmalga nɛ e la Ebɔrɛ be keŋini na to n sa basa na n loge 46nɛ e kaŋɛ le: “Men baa nyiŋi nsaa wora asheŋ nɛ ŋ kaŋɛ menyi kenishipere so kabre ere kasonu nɛnɛ. Men baa kute amo to a sa men be mbia, saŋɛ na so, bumo alɛ gba beeŋ wora kusɔ kama nɛ k wɔ Ebɔrɛ be mbra be kawɔl na to kasonu kashenteŋto. 47Ebɔrɛ be mbraana na maŋ la mmalga fuloŋ nna. Amo e naaŋ sa menyi ŋkpa tenteŋ. Amoso, men baa wora amo kasonu nseŋ nya ŋkpa tenteŋ ashi kasawule nɛ k dese Jɔɔdan be lɔr na be kaba ndoŋ nɛ menyee yɔ nɛ men ya kɔ n sɔ n chena so na so.”

48Loŋ be kachɛ na gbagba nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na naŋ kaŋɛ Mosis le: 49“Yɔ abee nɛ baa tre Abarim nɛ a wɔ Mowabebi be kasawule so nseŋ shoŋi kadegboŋ nɛ baa tre Jɛriko na so n ya dii kebeegboŋ nɛ baa tre Nebo na n yili kumo so n to kenishi ŋ keni kasawule nɛ mee sha keta n sa Israɛlebi na. 50Feeŋ wu kebeegboŋ na so nɛ b puli fo kumo so fanɛ kananɛ fo da Ɛɛrɔn wu kebeegboŋ nɛ baa tre Hɔɔ na so nɛ b puli mo kumo so na. 51Ŋkpal manɛ so, menyi benyɔ na kikɛ daŋ maŋ ji kashenteŋ n sa ma ashi basa na be anishito. Jemanɛ nɛ men daa wɔ Meriba be nchu nɛ k mata kade nɛ baa tre Kadɛsh na ashi kiyi nɛ baa tre Zin so na ase, men daŋ maŋ maŋkura ma ashi basa na be anishito. 52Amoso kufɔ nɛ feeŋ yili ŋ keni kasawule nɛ mee ta a sa Israɛl be basa na, ama fo alɛ maaŋ yɔ kumo so.”

33

Mosis ka nɛfa Israɛl be eyiriana na be asheŋ

1Mosis daa la anebi nna, amoso pɔɛŋ nɛ e wu na le nɛ e daŋ nɛfa Israɛl be eyiriana na ŋ kaŋɛ:

2“Enyɛnpe Ebɔrɛ na daŋ shi Sainai be kebeegboŋ na so nna

n nyaŋɛ fanɛ epeŋi n yuu Edɔm be kasawule so

nɛ mbe kemaŋkura buu mbe basa so ashi Paran be kebeegboŋ na so.

Emalaika ŋgboŋ kudu e daa wɔ mo kutɔ,

nɛ edɛ daa suse wuloŋ wuloŋ mbe enɔjiso to.

3Enyɛnpe Ebɔrɛ na bee sha mbe basa nna,

nsaa kuŋ bekama nɛ b la mo peya.

Amoso anyeeŋ gbir m bunyaŋ mo

nseŋ wora kusɔ nɛ e kaŋɛ kenishipere so na kasonu.

4Anyeeŋ wora mbra nɛ Mosis ta n sa anyi na kasonu.

Anyi be kapetɛgboŋ nɛ anyee sha ga nna na.

5Enyɛnpe Ebɔrɛ na ki mbe basa Israɛlebi be ewura,

jemanɛ nɛ bumo be eyiriana na nɛ bejuŋkparpoana na

gama abar so.”

6Le nɛ Mosis kaŋɛ a laŋɛ Ruben be yiri na be kaplɛa so:

“Ruben be yiri to be basa ka maŋ shi ga ere gba,

b maaŋ wu m mur kikɛ.”

7Le nɛ Mosis kaŋɛ a laŋɛ Juda be yiri be kaplɛa so:

“Enyɛnpe Ebɔrɛ, nu Juda be yiri to ebi be kushu,

nseŋ bɛta bumo nɛ eyiriana na kikɛ m ba abar so.

Enyɛnpe Ebɔrɛ, kɔ n sa bumo,

chɛ bumo to ŋ kɔ bumo doŋana.”

8A laŋɛ Livai be yiri be kaplɛa so, le nɛ Mosis kaŋɛ:

“Fo Enyɛnpe Ebɔrɛ na e naa shin nɛ Livaiebi

nɛ b la fo nyɛrbi a ji kashenteŋ na

bee bɔla Urim nɛ Tumim so a pin fo aparsheŋ.

Fo e daŋ wora bumo ŋ keni ashi Massa,

nseŋ mige bumo to m pin fanɛ b la beshenteŋjipoana nna

ashi Mɛriba be nchu na ase.

9Fo nɛ baa nu a sa a chɔ bumo kurgepoana

nɛ bumo niopibiana nɛ bumo be mbia.

Kusɔ nɛ fo kaŋɛ kenishipere so na nɛ baa wora kasonu,

nsaa ji kashenteŋ a sa fo kɔnɔkoŋwule be ŋkre na.

10Bumo e naaŋ ŋini fo basa fo mbra nɛ b bɛ amo so.

Bumo alɛ e naaŋ baa lara esarga fo bɔrɛsure so.

11Amoso Enyɛnpe Ebɔrɛ, chɛ bumo to nɛ b nya eleŋ.

Shin nɛ b baa wora fo aparsheŋ.

Fo e naŋ mur bumo doŋana kikɛ

nsaa maŋ naŋ shin nɛ b koso kikɛ.”

12Le nɛ Mosis kaŋɛ a laŋɛ Bɛnjamin be yiri be kaplɛa so:

“Yiri nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na bee sha nsaa kuŋ nde;

kapa nɛ kanyɛ kikɛ nɛ e bee kuŋ bumo.

Mo alɛ nɛ bumo e wɔtɔ.”

13Le nɛ Mosis kaŋɛ a laŋɛ Efreim

nɛ Manase be eyiriana na be kaplɛa so:

“Enyɛnpe Ebɔrɛ na e nɛfa bumo be nsawule

n sa bumo bɔrɛchu lela,

n shin nɛ kasawule na e baa kɔ kayul.

14Ebɔrɛ e nɛfa kasawule na nɛ k baa wora asɔrso

nɛ epeŋi beeŋ ŋmɛa so nɛ a bel m pere nɛnɛ.

E shin nɛ asɔrso na e baa wora nɛnɛ jemanɛ nɛ k daga.

15Ebɔrɛ e shin nɛ b baa dɔ nsaa teŋi nɛnɛ

ashi bumo be abee nɛ a wɔtɔ dra dra kikɛ na ase.

16Ebɔrɛ e shin nɛ bumo be kasawule e baa kɔ asɔ lela.

Enyɛnpe Ebɔrɛ na e ta mbe alelasheŋ n nɛfa bumo.

Ŋkpal manɛ so, mo e la Enyɛnpe Ebɔrɛ

nɛ e bɔla kupuŋ chɔɔso to m malga na.

Ebɔrɛ e shin nɛ enɛfa ere e baa wɔ

Efreim nɛ Manase be eyiriana so.

Ŋkpal manɛ so, b la Josɛf nɛ e la mo niopibiana to

be ejuŋkparpo na be mbia nna.

17Gbolu be eleŋ nɛ Josɛf daa kɔ,

nseŋ daŋ kɔ gbolu fɛlso malɛ be alambɛ.

Mbe alambɛ na e la Manase be benapo ŋgboŋ to ŋgboŋ to

nɛ Efreim be benapo ŋgboŋ to kudu.

Benapo lempo na nɛ e beeŋ ta m pɔɔ efuliana na so

hale n ya fo durnya be ekar.”

18A laŋɛ Zebulun nɛ Issaka be eyiriana be kaplɛa so,

le nɛ Mosis daŋ kaŋɛ:

“Ebɔrɛ e shin nɛ Zebulun be teku so be eyawujipo e dii dama;

e shin nɛ Issaka be kedama e wora keshi n ti so ashi epe.

19Baa tre befɔ nna a ba bumo be abee so

m baa kaa lara esarga nɛ a daga ashi amo so.

Teku so nɛ baa bɔla a nya bumo be kedama;

baa bɔla teku ase be eshishɛr so gba a dii dama.”

20Le nɛ Mosis daŋ kaŋɛ a laŋɛ Gad be yiri be kaplɛa so:

“Kemaŋkura e baa la Ebɔrɛ nɛ e kpalga bumo be kasawule to na peya.

Gad bre wɔtɔ nna fanɛ buluŋ a jo,

nɛ e kpa keba ŋko n fɔlge kumu be kawɔl.

21Bumo ere ta kasawule na be alela akpa nna

n sa bumo be amu;

ejuŋkparpo be kachige nɛ b ta n sa bumo.

B daŋ wora Enyɛnpe Ebɔrɛ na be mbraana kasonu

jemanɛ nɛ Israɛl be bejuŋkparpoana

daŋ gama abar so na.”

22A laŋɛ Dan be yiri be kaplɛa so, le nɛ Mosis daŋ kaŋɛ:

“Dan du fanɛ buluŋ fɔlbi nna;

E shi Bashan be kasawule so nna n tɛ n lar.”

23A laŋɛ Naftali be yiri be kaplɛa so le nɛ Mosis daŋ kaŋɛ:

“Enyɛnpe Ebɔrɛ na be kuwɔrwu so,

nɛ e nɛfa Naftali ga.

Bumo be kasawule yili Galili be kepa na nna n ya fo

kelargato be kaseto nna.”

24A laŋɛ Asha be yiri be kaplɛa so, le nɛ Mosis daŋ kaŋɛ:

“Asha nya nɛfa a chɔ eyiriana nɛ a ka na.

Ebɔrɛ e shin nɛ mo niopibiana bee sha mo ga,

nseŋ shin nɛ mbe kasawule so kɔ ɔlifs be ndibi damta.

25Ebɔrɛ e shin nɛ bumo be mbunagboŋ

e baa la abɛlso a kuŋ bumo be ndeana jemanɛ kikɛ.

26Israɛl be basa, Ebɔrɛ kikɛ maŋ naa wɔtɔ

fanɛ menyi be Ebɔrɛ na.

Mo e naa lara mbe kemaŋkura a ŋini kuwɔlpa so,

nsaa bɔla bɔrɛwɔlpa to a ba menyi be kechɛto to na.

27Ebɔrɛ nɛ e wɔtɔ mbaanaayɔ na e la menyi be ekumpo.

Mo e kɔ menyi mbe enɔana to na.

Mo koŋwule na e naa ju men doŋana

ashi menyi so na.

Mo e naa malga nɛ menyee mur men doŋana na.

28Amoso kayurwushi to nɛ Jeekɔb

be kaman to ebi kikɛ wɔ.

B maa ŋana shɛŋ ashi kasawule

nɛ k kɔ ayu nɛ yabra ga na so;

kakpa nɛ bunyaŋ gba bee wushi kasawule na.

29Israɛlebi, men be ŋgbene fuli pasaa!

Ekama maŋ wɔtɔ e du fanɛ menyi.

Enyɛnpe Ebɔrɛ na mɔlga menyi be efuli nna.

Mo gbagba e naa kuŋ menyi nsaa kɔ a sa menyi.

Mo koŋwule na e naa chɛ menyi to

a shin nɛ menyee kɔ a pɔɔ so.

Men doŋana beeŋ ba gbir ŋ kule

fanɛ men wu bumo kuwɔr,

nɛ men chichi bumo so m mata kasawule.”

34

Mosis be luwu be asheŋ

1Ade kikɛ be kaman nɛ Mosis shi Mowab be kasawule so n dii n yɔ kebeegboŋ nɛ baa tre Pisga nɛ k wɔ kade nɛ baa tre Jɛriko na be epeŋilarkpa be kaba so na be awɔlto nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na ŋini mo kananɛ Giliad be yiri be kasawule dese n ya fo Dan be yiri be kasawule kikɛ ashi kelargato be esoso be kaba so. 2Kumo be kaman nɛ e naŋ ŋini Mosis Naftali be yiri be kasawule nɛ Efreim nɛ Manase be eyiriana be nsawule nɛ Juda be yiri be kasawule n ya fo Teku nɛ baa tre Mɛditerenia na ashi epeŋitɔrkpa be kaba so. 3Enyɛnpe Ebɔrɛ na daŋ naŋ ŋini mo kasawule nɛ k dese ketaŋɛ nɛ baa tre Abii be Ndibi be Kadegboŋ, nɛ k mata Jɛriko n dese n ya fo kade nɛ baa tre Zowa na ashi kelargato be kaseto be kaba so na. 4Ade be kaman nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na kaŋɛ Mosis le: “Kasawule nɛ n nase kumo be kɔnɔ n sa Eebraham nɛ Aizek nɛ Jeekɔb fanɛ meeŋ ta n sa bumo be kaman to ebi na nna na. N shin nɛ fo wu kumo, ama fo alɛ maaŋ yɔ ndoŋ.”

5Ndoŋ nna nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na be kayɛrbi, Mosis, wu ashi Mowab be kasawule so ndoŋ fanɛ kananɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ kaŋɛ na. 6Nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na puli Mosis m mata kade nɛ baa tre Bɛf Piyɔɔ na, ashi Mowabebi be kasawule so. Ama hale nɛ mbre, esa kikɛ maŋ nyi kakpa nɛ Mosis be nchaŋ dese. 7Mosis daŋ ji nfɛ kalfa nɛ adunyɔ nna nseŋ wu, ama e daŋ kraa kɔ eleŋ nna fanɛ kabrantiɛ, nɛ mbe anishi malɛ daŋ kraa wu nɛnɛ. 8Nchɛ adesa nɛ Israɛl be basa daŋ shu Mosis be keeli bumo be daŋkare be ekpa so ashi Mowab be kasawule so.

9Pɔɛŋ nɛ Mosis wu na, e daŋ lara Nun pibinyɛn, Joshuwa nna nɛ e sɔ mo ere Mosis so a juŋkpar basa na. Mosis daŋ ta mbe enɔana n deŋi Joshuwa so nna ŋ kule Ebɔrɛ n sa mo, nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na sa mo kanyiasheŋ ga. Israɛl be basa na malɛ daŋ wora Joshuwa kasonu nna nseŋ daa bɛ mbraana nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na bɔla Mosis so n ta n sa bumo na so. 10Anebi kikɛ maŋ naŋ lar Israɛl be efuli so a du fanɛ Mosis. Mo nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na daa malga, baa wu abar nna. 11Anebi kikɛ maŋ naŋ tiŋ n wora emamachisheŋ nɛ asheŋ nɛ a bee mɔ kɔnɔ n fo amo nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na shuŋi Mosis nɛ e ya wora ashi Ijipt be ewura nɛ mbe benimuana nɛ efuli na kikɛ be basa be anishito so. 12Anebi kikɛ malɛ maŋ naŋ wora asheŋgboŋ nɛ a bee keta kufu n fo amo nɛ Mosis wora ashi Israɛlebi na be anishito so.