ANEBI DANƐL

BE KAWƆL

1

Danɛl nɛ mo teriana be asheŋ

1Jehowakim ka ji Juda be kuwura be kafɛ sasopo nɛ ewura Nebukadneeza nɛ e la Babilɔn be efuli so be ewura na nɛ mbe benapo ba kulti Jerusalɛm n wɔtɔ ŋ kɔ kumo kena. 2Nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ shin nɛ ewura Nebukadneeza kɔ m pɔ ewura Jehowakim so m pɛ mo nɛ basa ko n ta bɔrɛlambu na to be asɔ na be ako n ti bumo so n yɔ Babilɔn be efuli so n ya ta asɔ na n yili mbe agbir be ebu to ashi Babilɔn. 3Kachako nɛ Ewura Nebukadneeza kaŋɛ Ashpenaaz nɛ e la mbe lambu to be benimuana na kikɛ be ejuŋkparpo na fanɛ e fin Israɛlebi be mbrantiɛfɔlbi nɛ b pɛ kena to na be bumo nɛ b shi kuwurji nɛ benimuana be kanaŋ to na m ba ewurkpa. 4E yɛ a daga fanɛ loŋ be basa e baa walɛ ayɛrbi nsaa kɔ kenyi a koya asheŋ manaŋ manaŋ, nsaa la basa nɛ b nya kebla lela. Bumo alɛ e sa maa kɔ ndulgi kikɛ bumo be eyur so, saŋɛ na so baaŋ nya ekpa a shuŋ ewurkpa. E yɛ Ashpenaaz e ŋini bumo Babilɔnebi be ŋgbar nɛ kumo be kakraŋ nɛ kasibɛ. 5Nseŋ naŋ kaŋɛ fanɛ, e baa sa bumo ajibi nɛ nsa nɛ mo ere ewura na gbagba bee ji nsaa nuu na kachɛ kama. E yɛ e kaŋ wora bumo loŋ nfɛ asa na nɛ e bar bumo ewura na be anishito pɔɛŋ nseŋ shin nɛ b fara a shuŋ ewurkpa. 6Danɛl nɛ Hananiya nɛ Mishaal nɛ Azariya nɛ b shi Juda be yiri to na daŋ ti basa nɛ b daŋ lara na so nna. 7Ewura be lambu to be benimuana na be ejuŋkparpo na daŋ sa bumo atre popɔr nna. Danɛl e daa la Bɛlteshaaza nɛ Hananiya la Shaadrak nɛ Mishaal la Mɛshaak, nɛ Azariya malɛ la Abedneego. 8Danɛl malɛ daŋ yili kumo mbe nfɛra to nna fanɛ, e maaŋ ji ewurkpa be ajibi na ŋko n nuu ndoŋ be nsa na n da bumo be daŋkare be ekishi so, amoso e daŋ kule Ashpenaaz nna fanɛ e chɛ mo to nɛ e sa maŋ da daŋkare be ekishi so. 9Ndoŋ nna nɛ Ebɔrɛ shin nɛ Danɛl be asheŋ pɛ Ashpenaaz kuwɔr. 10Ama Ashpenaaz daa ŋana ewura na nna, amoso, le nɛ e daŋ kaŋɛ Danɛl: “Ewura na e yili kusɔ nɛ menyeeŋ baa ji nɛ kusɔ nɛ menyeeŋ baa nuu, nɛ men baa maŋ daŋ a walɛ eyurto fanɛ mbrantiɛfɔlbi nɛ b ka ere, e beeŋ mɔ ma.” 11Amoso Danɛl daŋ yɔ ekumpo nɛ Ashpenaaz lara fanɛ e baa keni mo nɛ mo teriana besa na so na nna n ya kaŋɛ mo le: 12“Jande ta nchɛ kudu n sa anyi epofantaŋ nɛ nchu nawule n wora anyi ŋ keni. 13Nchɛ kudu na be kaman nɛ fo ta anyi m ber mbrantiɛfɔlbi nɛ baa ji ewurkpa be ajibi na ŋ keni, nseŋ yili kananɛ anyeeŋ baa du so n wora anyi kusɔ nɛ fee sha.” 14Ndoŋ nna nɛ ekumpo na shuli nseŋ shin nɛ b wora loŋ nchɛ kudu. 15Nchɛ kudu na ka fo nɛ b wu fanɛ Danɛl nɛ mo teriana na kɔ eyur be alenfia nɛ eleŋ nɛnɛ a chɔ bumo braana nɛ b daa ji ewurkpa be ajibi na. 16Amoso baŋ yili loŋ be saŋɛ na, ekumpo na daŋ shin nɛ Danɛl nɛ mo teriana bee ji epofantaŋ nawule nna. B daŋ maŋ ji ajibi lela nɛ nsa nɛ ewura na daŋ yili fanɛ b baa ji nsaa nuu na kikɛ. 17Ebɔrɛ daŋ sa mbrantiɛfɔlbi ana na nwɔl be kenyi nɛ asheŋ be kepinto nna, nseŋ ta kebaa tiŋ a kute bɔrɛdare nɛ edare gbagba be afito be kenyi n ti Danɛl bre so. 18Nfɛ asa nɛ ewura Nebukadneeza sa na ka fo ekar, nɛ Ashpenaaz keta mbrantiɛfɔlbi na kikɛ n yɔ mo kutɔ. 19Ewura na ka malga bumo kikɛ kutɔ nɛ e wu fanɛ Danɛl nɛ Hananiya nɛ Mishaal nɛ Azariya be asheŋ e bɔlɔ mo kenishi ga a chɔ bumo nɛ b ka na kikɛ. Amoso bumo e daŋ ki ewurkpa be beshumpo. 20Asheŋ kikɛ nɛ ewura na daŋ baŋ bishi, e daa wu nna fanɛ mbia ana na nyi asheŋ nsaa pin asheŋ to alɛ kudu a chɔ mbe belejipo nɛ ŋkilgiwuraana nɛ b wɔ mbe efuli so kikɛ. 21Danɛl daŋ ji ewurkpa na nna hale n ya fo kafɛ nɛ Pɛshiya be efuli so be ewura nɛ baa tre Sairus kɔ m pɔɔ Babilɔn be efuli so nseŋ ji kumo be kuwura na.

2

Ewura Nebukadneeza be edare nɛ e fara ŋ ku na be asheŋ

1Ewura Nebukadneeza ka ji kuwura be kafɛ nyɔsopo to nɛ e ku edare. Edare na daŋ tɔrɔ mo ga hale nɛ e maŋ tiŋ nɛ e di. 2Ndoŋ nna nɛ e shuŋi n tre mbe belejipo nɛ ŋkilgiwuraana nɛ bekpalpo nɛ benyiashempo fanɛ b ba kaŋɛ mo edare nɛ e ku na be kifito. B ka ba ewura na kutɔ, 3nɛ e kaŋɛ bumo le: “Ŋ ku edare ko nna nɛ k sa ma kagbenejija nɛ mee sha fanɛ men kaŋɛ ma kumo be kifito.”

4Nɛ b malga Aramaik be ŋgbarto ŋ kaŋɛ ewura na le: “Yiramu! Ebɔrɛ e sa fo ŋkpa tenteŋ mbaanaayɔ. Kaŋɛ anyi fo edare na nɛ anyi alɛ e kaŋɛ fo kumo be kifito.”

5Nɛ ewura na kaŋɛ bumo le: “Kusɔ nɛ n yili e la fanɛ, men pin ma edare nɛ ŋ ku na, nseŋ kaŋɛ ma kumo be kifito gba n ti so. Nɛ men baa maŋ tiŋ n wora loŋ, meeŋ shin nɛ b kuya menyi to fanɛ mblaŋkul nseŋ shin nɛ b bure menyi be elaŋana malɛ gba cheche. 6Ama nɛ men baŋ tiŋ ŋ kaŋɛ ma edare na nɛ kumo be kifito bre, meeŋ sa menyi ŋkɛ damta nseŋ shin nɛ men nya kemaŋkuragboŋ. Amoso men kaŋɛ ma edare na nɛ kumo be kifito kikɛ.”

7Nɛ b naŋ kaŋɛ: “Yiramu! Nɛ fo kaŋɛ anyi fo edare na bre, anyi alɛ beeŋ kaŋɛ fo kumo be kifito.” 8Nɛ ewura na kaŋɛ le: “Men kute nna a jija saŋɛ ŋkpal men ka tea nyi ŋ ka yili ma nfɛra 9fanɛ, nɛ men baa maŋ kaŋɛ ma edare nɛ ŋ ku na, meeŋ sa menyi kikɛ kasogberge koŋwule na so. Men wora kɔnɔkoŋwule nna a ku efɛ a fɛ fanɛ loŋ beeŋ shin nɛ asheŋ e chɛrga. Nɛ men baŋ kaŋɛ ma edare nɛ ŋ ku na, kumo ere m baa nyi fanɛ menyeeŋ tiŋ ŋ kaŋɛ ma kumo be kifito gba.” 10Ndoŋ nna nɛ mbe besoetojipoana na kaŋɛ le: “Yiramu, esa kikɛ maŋ wɔ durnya ere to nɛ e beeŋ tiŋ m pin ŋ kaŋɛ kusɔ nɛ fee sha ere. Ewura kama, nɛ e bee ji eleŋ kanaŋkama so, maŋ naŋ kaŋɛ mbe belejipo nɛ ŋkilgiwuraana nɛ benyiashempo fanɛ b wora le be kesheŋ kikɛ. 11Yiramu, kusɔ nɛ fee bishi ere du kpakpa ga, amoso esa kama maaŋ tiŋ n wora loŋ, she agbir. Amo alɛ maŋ la edimɛdi a wɔ anyi to.” 12Nɛ kumo be loŋ shin nɛ agbo pɛ ewura na alegaiso hale nɛ e ponte ŋ kaŋɛ fanɛ b mɔ benyiashempo nɛ b wɔ Babilɔn be efuli so na kikɛ. 13Nɛ b sibɛ mbra be kawɔl n sa fanɛ b mɔ benyiashempo na kikɛ, n ta Danɛl nɛ mo teriana gba n ti so.

Ebɔrɛ ka ŋini Danɛl edare na be kifito be asheŋ

14Ndoŋ nna nɛ Danɛl yɔ ewura na be basa nɛ baa kuŋ mo na be enimu nɛ baa tre Ariɔk na kutɔ. Ariɔk daa yɔ nna nɛ e ya mɔ benyiashempo na nɛ Danɛl ya tu mo nseŋ bɔla kanyiasheŋ nɛ kamubraseso, 15m bishi mo kusɔ nɛ k ba nɛ ewura na sa le be mbra kpakpaso ere. Ndoŋ nna nɛ Ariɔk kaŋɛ Danɛl kusɔ nɛ k ba.

16Epul na to nɛ Danɛl ya kule ewura na fanɛ b sa bumo saŋɛ gbrɛbi, nɛ e kaŋɛ mo edare na be kifito. 17Kumo be kaman nɛ Danɛl yɔ epe n ya kaŋɛ mo teriana, Hananiya nɛ Mishaal nɛ Azariya kusɔ nɛ k wora. 18Nseŋ kaŋɛ bumo fanɛ b kule Ebɔrɛ nɛ e wɔ ebɔrɛso na nɛ e wu bumo kuwɔr m bugi alemaŋkarsheŋ na to n sa bumo, saŋɛ na so b maaŋ mɔ bumo nɛ Babilɔn be besoetojipoana na. 19Kumo be kanyɛso gbagba nɛ Ebɔrɛ bugi alemaŋkarsheŋ na be kifito n sa Danɛl ashi bɔrɛdare to, nɛ e di Ebɔrɛ nɛ e wɔ ebɔrɛso na epaŋ ga ŋ kaŋɛ le:

20“Kapandi e baa la fo Ebɔrɛ na peya

mbaanaayɔ ŋkpal fo kanyiasheŋ nɛ eleŋ

nɛ fo kɔ so.

21Fo e kɔ eleŋ a shin nɛ saŋɛ nɛ jemanɛ kikɛ bee chɛrga.

Fo e naa buu nsaa gboŋi bewura.

Fo koŋwule na e naa sa basa kanyiasheŋ nɛ

asheŋ be kepinto.

22Fo e naa lara asheŋ chiŋgeliŋ nɛ

ewulosheŋ be afito a ŋini basa;

Fo e nyi kusɔ nɛ k ŋana tentembiri to

nɛ kefulto malɛ kulti fo n wɔtɔ.

23N nananyɛnana be Ebɔrɛ, mee di fo epaŋ

nsaa bunyaŋ fo.

Fo e sa ma kanyiasheŋ nɛ eleŋ;

fo alɛ nu ma kabɔrɛkule nseŋ ŋini ma ewura

na be edare na be kifito.”

Danɛl ka kaŋɛ ewura na edare na nɛ kumo be kifito be asheŋ

24Ndoŋ nna nɛ Danɛl bɛta n yɔ Ariɔk nɛ ewura na kaŋɛ fanɛ e ya mɔ besoetojipoana na kutɔ n ya kaŋɛ mo le: “Sa maŋ kaŋ mɔ besoetojipoana na. Keta ma n yɔ ewura na kutɔ nɛ n ya kaŋɛ mo mbe edare na be kifito.” 25Epul na to nɛ Ariɔk keta Danɛl n yɔ ewura Nebukadneeza kutɔ n ya kaŋɛ mo le: “Yiramu, n wu Juda b basa nɛ b pɛ kena to na be eko nɛ e beeŋ tiŋ ŋ kaŋɛ fo edare na be kifito.” 26Nɛ ewura na kaŋɛ Danɛl nɛ mbe Babilɔn be ketre la Bɛlteshaaza na le: “Feeŋ tiŋ ŋ kaŋɛ ma edare nɛ ŋ ku na nɛ kumo be kifito a?” 27Ndoŋ nna nɛ Danɛl kaŋɛ le: “Yiramu, lejipo nɛ ŋkilgiwura nɛ ekpalpo nɛ enyiashempo kikɛ maŋ wɔtɔ nɛ e beeŋ tiŋ m pin le be kesheŋ. 28Ama Ebɔrɛ nɛ e wɔ esoso na nawule e naa tiŋ a lara alemaŋkarsheŋ be wulo efuli. Yiramu, mo e lara kusɔ nɛ k beeŋ wora echefoso ŋ ŋini fo. Naniere bre meeŋ kaŋɛ fo edare nɛ fo ku saŋɛ so nɛ fee di na.

29Yiramu, fo ka daa di na, fo daŋ ku edare ko a yɔ kusɔ nɛ k beeŋ wora echefoso nna. Ebɔrɛ nɛ e bee bugi alemaŋkarsheŋ be wulo to na, e lara kusɔ nɛ k bee shin nɛ k wora na ŋ ŋini fo. 30Yiramu, mannɛ ŋ ka nyi asheŋ a chɔ ekama so so nɛ le be alemaŋkar be wulo ere di efuli n sa ma, ama loŋ wora nna saŋɛ na so feeŋ pin fo edare nɛ fo ku na be kifito nseŋ pin nfɛra nɛ k ba fo to na malɛ gba to.

31Yiramu, kusɔ nɛ fo daŋ wu k ka yil fo anishito na e la kapɔrduli gboŋgboŋi ko, nɛ k fulto nsaa nyɛkpɛ nɛ kumo be kekeni gba kɔ kufu. 32Shuwa lela nɛ b daŋ ta n lɔŋɛ kumo be kumu nseŋ ta gbiti malɛ n lɔŋɛ kumo be kagbene nɛ mbre; n ta danyaŋ n lɔŋɛ kumo be nteto n ya fo kumo be abembi to. 33Kumo be aya malɛ daa la abɛlso nna, nɛ kumo be ayadra malɛ la abɛlso nɛ ebɔ be weato. 34Fo ka bee keni kumo na nɛ kejembu ko nɛ k maŋ shi dimɛdi be enɔ to shi esoso m ba ŋmɛa kapɔrduli na be kebɛlso nɛ ebɔ be weato be ayadra na m buri amo to kpachɛrkpachɛrbi. 35Epul na to nɛ kebɛlso na nɛ ebɔ na, nɛ danyaŋ na, nɛ gbiti nɛ shuwa na kikɛ buri to kpachɛrkpachɛrbi ŋ ki fanɛ gbaŋgbaŋ to be kugooro so be shishɛr na. Nɛ afu ba ta amo kikɛ n choŋ nɛ amo kedodobi gba maŋ ka. Ama kejembu nɛ k ŋmɛa kumo m bure to na bre wora kishi nna hale ŋ ki kebeegboŋ m buu kasawule kikɛ so.

36Edare nɛ fo ku na nna na, naniere a ka kumo be kifito nɛ ŋ kaŋɛ fo. 37Yiramu, fo e la bewura kikɛ to be ewurgboŋ. Ebɔrɛ nɛ e wɔ esoso na malɛ e ta fo ŋ ki ewurgboŋ nseŋ ta eleŋ nɛ bunyaŋ n sa fo. 38E ta edimɛdi nɛ asɔbɔya nɛ mbuibi nɛ b wɔ kasawule ere so kikɛ nna n wɔtɔ fo enɔ to nɛ fo baa ji eleŋ bumo so. Fo e la kapɔrduli na be shuwa be kumu na. 39Fo kuwura ere be kaman kuwurgboŋ ko nɛ k maŋ fo feya ere so beeŋ ba, kumo alɛ be kaman nɛ danyaŋ be kuwurgboŋ e bɛ so n ji durnya kikɛ so kuwura. 40Nɛ kuwurgboŋ nasopo nɛ k kɔ eleŋ fanɛ kebɛlso e ba bɛ so. Kananɛ kebɛlso bee tiŋ a bure asɔ kikɛ to na, loŋ koŋwule nɛ k beeŋ bure nseŋ gboŋi kuwurgboŋ kama nɛ k juŋkpar kumo na to. 41-42Kuwurgboŋ nasopo na beeŋ barga to nna nɛ kumo be kaba e baa kɔ eleŋ nɛ kaba malɛ e pɔshi fanɛ kananɛ fo wu kapɔrduli na be ayadra nɛ anashibi ka la ebɔ nɛ kebɛlso be weato na. 43Kananɛ fo baŋ wu b ka ta kebɛlso na n wea ebɔ na to na loŋ nɛ kuwura na to ebi beeŋ wora ania nɛ b bɔla kakil so n nya kɔnɔkoŋwule ama kumo be loŋ maaŋ nyalɛ fanɛ kananɛ kebɛlso nɛ ebɔ maaŋ tiŋ n wea abar to n nyalɛ na. 44Kuwurgboŋ nasopo na be bewura be jemanɛ so, Ebɔrɛ nɛ e wɔ esoso na beeŋ shin nɛ kuwurgboŋ nɛ k maaŋ tɔr kikɛ na e yili nsaa wɔtɔ mbaanaayɔ. Shɛŋ shɛŋ maaŋ tiŋ ŋ kɔ m pɔ kumo so, ama kumo ere beeŋ pɔɔ bewurgboŋ ana na kikɛ so m mur bumo cheche. 45Fo wu kananɛ kejembu nɛ k maŋ shi dimɛdi be enɔ to shi esoso m ba ŋmɛa kapɔrduli nɛ b ta kebɛlso nɛ danyaŋ nɛ ebɔ nɛ gbiti nɛ shuwa n lɔŋɛ na. Yiramu, Ebɔrɛ lempo na bee kaŋɛ fo kusɔ nɛ k beeŋ wora kachako so nna na. Fo edare nɛ fo ku na nɛ kumo be kifito kikɛ nɛ ŋ kaŋɛ fo na.”

Ewura na ka sa Danɛl kakɛ be asheŋ

46Ndoŋ nna nɛ ewura Nebukadneeza dese kasawule Danɛl be anishito bunyanso m ponte ŋ kaŋɛ fanɛ b lara sarga nseŋ chɔɔ duwu n sa Danɛl. 47Nseŋ kaŋɛ Danɛl le: “Fo Ebɔrɛ na e kɔ eleŋ a chɔ agbirana kikɛ. Mo e la bewuraana kikɛ be Enyɛnpe, Mo alɛ e naa tiŋ a lara alemaŋkarsheŋ be wulo efuli. M pin le be kesheŋ ere nna ŋkpal fo ka tiŋ m bugi alemaŋkarsheŋ be wulo ere be kifito so.” 48Kumo be kaman nɛ ewura na sa Danɛl kenimu nɛ ŋkɛ lela damta nseŋ ta Babilɔn be kade nɛ nde nɛ a kulti kumo na kikɛ n sa mo fanɛ e baa keni so. Nseŋ naŋ shin nɛ e ki ewurkpa be besoetojipoana na kikɛ be enimu. 49Nɛ Danɛl kule ewura na fanɛ e shin nɛ Shaadrak nɛ Mɛshaak nɛ Abedneego e ki kakpa nɛ e bee keni so na be ekrachigboŋ, nɛ mo alɛ Danɛl e baa wɔ ewurkpa nawule.

3

Ewura Nebukadneeza be shuwa be kapɔrduli be kebunyaŋ be asheŋ

1Ewura Nebukadneeza daŋ shin nna nɛ b pɔr shuwa be kapɔrduli nɛ kumo be jeŋgreŋ sa fanɛ ayadra adekpanu nɛ kumo be pentren malɛ sa fanɛ ayadra akpanu. E daŋ shin nna nɛ b pɔr kumo n yili Dura be kepreŋsawule so ashi Babilɔn be kade na be ekarso. 2Ndoŋ nna nɛ e kaŋɛ mbe gomena be benimuana, nɛ mbe besoetojipoana nɛ mbe amansherbi kenipoana nɛ demujipoana nɛ benimuana nɛ b ka na kikɛ fanɛ ekama e ba shɛr nɛ b kebugi kapɔrduli nɛ e pɔr na be kasheŋwora. 3Basa na kikɛ ka gbargbar abar m ba yili kapɔrduli na be anishito na, 4nɛ esa nɛ e bee sa kubɔya na koso ŋ kaŋɛ awɔrso le: “Menyi eyiriana nɛ men shi efuliana kikɛ so e nu ewura be mbra ere! 5Men baŋ nu mbel nɛ nlopi nɛ ejaŋjilaŋ nɛ alaŋsɔ kikɛ be kushu, men jɔŋɛ shuwa be kapɔrduli nɛ ewura Nebukadneeza pɔr n yili na ase m bunyaŋ kumo. 6Ekama nɛ e kini k jɔŋɛ m bunyaŋ kumo, baaŋ ta mo epul na to n ya lɛ edɛ be kemaŋ chiŋgeliŋ nɛ edɛ bee chɔ wuloŋ wuloŋ nsaa tushi ga na to.” 7Amoso eyiriana nɛ b shi efuli kikɛ so na ka nu alaŋsɔ be kushu nɛ b jɔŋɛ m bunyaŋ shuwa be kapɔrduli nɛ ewura Nebukadneeza pɔr n yili na.

B ka wu Danɛl nɛ mo teriana besa na kulubi ŋkpal b ka maŋ wora kasonu so be asheŋ

8Ndoŋ nna nɛ Babilɔnebi na be beko bɔla kumo so a wu Juwebi na kulubi. 9Le nɛ b daŋ kaŋɛ ewura Nebukadneeza: “Yiramu, baa kɔ ŋkpa tenteŋ! 10Fo e yili kumo fanɛ esa kama nɛ e baŋ nu alaŋsɔ ka bee shu a daga fanɛ e jɔŋɛ m bunyaŋ fo shuwa be kapɔrduli na. 11Ama esa kama nɛ e kini kejɔŋɛ m bunyaŋ kumo bre daga b ka ta mo nna n ya lɛ edɛ be kemaŋ chiŋgeliŋ nɛ edɛ bee chɔɔ kumo to wuloŋ wuloŋ nsaa tushi ga na to. 12Juw be basa asa nɛ baa tre, Shaadrak nɛ Mɛshaak nɛ Abedneego, nɛ fo lara fanɛ b baa keni Babilɔn be kebonfu so na, bre kini kenu n sa fo. B maa shuŋ fo agbir, ŋko a jɔŋɛ a bunyaŋ kapɔrduli nɛ fo pɔr na.” 13Ndoŋ nna nɛ agbo dii ewura Nebukadneeza alegaiso nɛ e shuŋi fanɛ b ya pɛ mbrantiɛbia asa na m ba. 14B ka bar bumo nɛ e kaŋɛ bumo le: “Shaadrak, Mɛshaak, Abedneego, kashenteŋ nɛ men kini kebunyaŋ ma agbir nɛ kejɔŋɛ shuwa be kapɔrduli nɛ m pɔr n yili na ase a? 15Men kaŋ baŋ nu mbel nɛ nlopi nɛ egoji nɛ ejirgo nɛ ejaŋjilaŋ nɛ alaŋsɔ be yiri kikɛ ka bee shu naniere, men jɔŋɛ m bunyaŋ kapɔrduli na. Men baŋ kini, meeŋ shin nɛ b ta menyi kikɛ n lɛ edɛ be kemaŋ chiŋgeliŋ nɛ edɛ bee chɔɔ kumo to wuloŋ wuloŋ nsaa tushi ga na to, nseŋ keni kegbir mo nɛ k beeŋ tiŋ m mɔlga menyi ashi ma enɔ to.” 16Nɛ Shaadrak nɛ Mɛshaak nɛ Abedneego kaŋɛ le: “Yiramu, anyi maa ba nɛ an malga ŋ kuŋ anyi be amu. 17Hale nɛ b ta anyi n lɛ edɛ to gba, anyi be Ebɔrɛ nɛ anyee shuŋ na beeŋ tiŋ m mɔlga anyi ashi amo to nɛ fo enɔ to. 18Ama, hale nɛ E maŋ mɔlga anyi gba Yiramu, anyi maaŋ shuŋ fo agbir, anyi alɛ maaŋ jɔŋɛ shuwa be kapɔrduli nɛ fo pɔr n yili na gba.” 19Ndoŋ nna nɛ ewura Nebukadneeza nya agbo alegaiso n wɔtɔ Shaadrak nɛ Mɛshaak nɛ Abedneego, nseŋ shin nɛ b foŋ edɛ na to nɛ e bee tushi ale shunu so a chɔ kananɛ a daa du sososo na. 20Nɛ e ponte ŋ kaŋɛ mbe benapo nɛ b kɔ eleŋ ga na fanɛ b kre mbrantiɛbia asa na, n ta bumo n ya lɛ edɛ na to. 21Nɛ b kre bumo nɛ bumo be nle nɛ epiŋi tenteŋ nɛ eneemu n ya lɛ edɛ na to. 22Ŋkpal ewura na ka kaŋɛ kenishipereso fanɛ b lɔŋɛ n foŋ edɛ na to nɛ a baa tushi alegaiso na so, edɛ na be kuwuloŋ daŋ beeŋ benapo nɛ b ta mbrantiɛbia na n ya lɛ amo to na nna m mɔ. 23Nɛ Shaadrak nɛ Mɛshaak nɛ Abedneego nɛ b kre na tɔr edɛ wuloŋ wuloŋ na be kechimbi to. 24Epul na to nɛ ewura Nebukadneeza kpa n niŋi to nseŋ bishi mbe benimuana le: “Mannɛ mbrantiɛbia asa nɛ an daŋ kre n ya lɛ edɛ wuloŋ wuloŋ na to na a?” Nɛ b kaŋɛ le: “Mm! Yiramu, loŋ gbagba nna.” 25Nɛ ewura naŋ kaŋɛ le: “Nɛ manɛ nna nɛ mee wu benyɛn ana ka na edɛ na to nɛ shɛŋ shɛŋ maŋ naŋ kre bumo be eyur, nɛ bumo be eyur malɛ maŋ chɔɔ, nɛ esa nasopo na du fanɛ Ebɔrɛ be malaika?”

B ka lara basa asa na nseŋ sa bumo kenimu be asheŋ

26Ndoŋ nna nɛ ewura Nebukadneeza firgi n taga edɛ wuloŋ wuloŋ na to m boŋ to n tre: “Shaadrak! Mɛshaak! Abedneego! Enyɛnpetale be nyɛrbi, men lar m ba!” Epul to nɛ b dii n lar edɛ be kemaŋ chiŋgeliŋ na to. 27Nɛ ewura na be benimuana na nɛ gomena be benimuana na ba kulti mbrantiɛbia asa na n wɔtɔ, nseŋ wu fanɛ edɛ na daa maŋ wora bumo shɛŋ. Bumo be emin koŋwule gba daa maŋ chɔɔ. Bumo be epiŋi malɛ gba maŋ chɔɔ. Bumo be ekama malɛ daa maa dufɛ edishi gba. 28Ndoŋ nna nɛ ewura Nebukadneeza kaŋɛ le: “Kemaŋkura e baa la Shaadrak nɛ Mɛshaak nɛ Abedneego be Ebɔrɛ na peya! Mo e shuŋi mbe malaika nɛ e ba mɔlga mbe nyɛrbi nɛ b yirda mo na. B kini k nu n sa ma nseŋ ta bumo be amu ŋ kpa kelara ŋ kini kejɔŋɛ m bunyaŋ kegbir kikɛ, she bumo be Ebɔrɛ na nawule. 29Amoso n nase mbra nna na fanɛ efuli kama so ebi nɛ ŋgbar kama to ebi kaŋ pɛl m malga asheŋ kama ŋ gbiti Shaadrak nɛ Mɛshaak nɛ Abedneego be Ebɔrɛ na, b kuya bumo to fanɛ mblaŋkul nseŋ shin nɛ bumo be nwu e ki alambure, ŋkpal manɛ so kegbir kikɛ maŋ wɔtɔ a kɔ eleŋ nsaa beeŋ tiŋ n sa le be kumɔlga.” 30Kumo be kaman nɛ ewura na naŋ daŋɛ Shaadrak nɛ Mɛshaak nɛ Abedneego so kenimu ashi Babilɔn be kebonfu na to.

4

Nebukadneeza be edare nyɔsopo be asheŋ

1Ewura Nebukadneeza daŋ sa efuliana nɛ eyiriana nɛ ŋgbarana nɛ e wɔ durnya to kikɛ ebɔl nna ŋ kaŋɛ le: “Kagbenewushi e baa wɔ menyi kikɛ so. 2K wora ma ebel ga ŋ ka bee shin nɛ ŋ kaŋɛ menyi asheŋ tumase nɛ emamachisheŋ nɛ Enyɛnpetale wora n sa ma. 3Ebɔrɛ be etumasesheŋ shibi ga nɛ mbe emamachisheŋ bee mɔ kɔnɔ. Mbe kuwurji wɔtɔ nna hale mbaanaayɔ. 4Ma, Nebukadneeza wɔ ma kuwurlaŋ to nna a kɔ asɔ damta nsaa ji ma eyur. 5Ŋ ka dese a di nɛ ŋ ku edare nseŋ naŋ wu bɔrɛdare gba nɛ kufu pɛ ma ga. 6Ndoŋ nna nɛ m ponte n tre Babilɔn be benyiashempo kikɛ fanɛ b ba kaŋɛ ma edare na be kifito. 7B ka ba shɛr nɛ ŋ kaŋɛ bumo ma edare na. Ama b daa maŋ tiŋ ŋ kaŋɛ ma kumo be kifito. 8Ndoŋ nna nɛ Danɛl malɛ ba nɛ ŋ kaŋɛ mo edare nɛ ŋ ku na. Agbir cheembi na be kiyoyu wɔ Danɛl to nna a chɛ mo to nɛ e bee tiŋ a pin edare be afito. N daŋ ta ma kegbir be ketre Bɛlteshaaza nna n nase Danɛl, 9nseŋ kaŋɛ le: Bɛlteshaaza nɛ fo la belejipoana na kikɛ be ewura, n nyi agbir cheembi na be kiyoyu ka wɔ fo to nɛ fee tiŋ a pin alemaŋkarsheŋ kikɛ be afito. Ma edare nde. Kaŋɛ ma kumo be kifito. 10Ŋ ka bee di nɛ ŋ ku bɔrɛdare n wu kedibi gboŋgboŋi ko ka yil durnya kikɛ be nferinto. 11Kedibi na daŋ daŋ nna hale n ya chute awɔlpa nɛ durnya ere to be esa kikɛ bee wu kumo. 12Kumo be afantaŋ daa walɛ nna ga, nɛ k kɔ asɔrso damta nɛ durnya ere to be kepɔrso kikɛ beeŋ tiŋ n ji amo ŋ kukwe. Kupuŋ to be asɔbɔya bee dese kumo be kayul to nna a wushi nɛ mbuibi malɛ bee tɔ asha kumo be ayabi so nɛ kepɔrso kikɛ malɛ bee ji kumo be asɔrso. 13Ŋ ka bee fɛ bɔrɛdare nɛ ŋ ku na be asheŋ, nɛ n wu malaika ko ka shi Ebɔrɛso ŋ gbelge to a ba, 14nseŋ boŋ to eleŋso ŋ kaŋɛ le: Men ku kedibi na n lɛ nseŋ kpele kumo be ayabi so. ‘Men nyia kumo be afantaŋ n lɛ nseŋ franyaŋ kumo be asɔrso to n lɛ. Men ju asɔbɔya ashi kumo be kifito nseŋ ju mbuibi nɛ b jɔŋ kumo be ayabi so na. 15Ama men yige kumo be keyimu, nɛ b ta kebɛlso nɛ danyaŋ be ŋgbɛlɛbi ŋ kre na, nɛ kumo be nliŋi kasawule to ashi kupuŋ to. Kedibi ere du fanɛ dimɛdi nna. Amoso shin nɛ bunyaŋ e shi esoso m ba tɔr mo so, nseŋ shin nɛ mo nɛ asɔbɔya e baa wɔ kupuŋ to. 16Shin nɛ e sa maa kɔ dimɛdi be nfɛra nfɛ lela ashunu, ama mbe nfɛra e baa du fanɛ kusɔbɔya peya. 17Kusɔ nɛ Ebɔrɛ be emalaika cheembi na kaŋɛ nna na, saŋɛ na so dimɛdi kikɛ beeŋ pin fanɛ Enyɛnpetale Ebɔrɛ na kɔ eleŋ dimɛdi be kuwurji so, nsaa kɔ ekpa nɛ e ta kumo n sa esa kama nɛ e bee sha, hale bebɔlpo gba. 18Edare nɛ ma ewura Nebukadneeza ku na nna na. Bɛlteshaaza, kaŋɛ ma kumo be kifito, ŋkpal manɛ so ma benyiashempo kikɛ maŋ tiŋ ŋ kaŋɛ ma kumo be kifito, ama n nyi fo ere ka beeŋ tiŋ. Ŋkpal manɛ so, agbir cheembi na be kiyoyu wɔ fo to.’ ”

Danɛl ka kaŋɛ edare na be kifito be asheŋ

19Ndoŋ nna nɛ edare na be kifito be asheŋ pɛ Danɛl nɛ baa tre Bɛlteshaaza na kufu ga nɛ mbe nfɛra wul mo to. Nɛ ewura na kaŋɛ mo le: “Bɛlteshaaza, sa maŋ shin nɛ edare na be asheŋ e baa fɔŋ fo.” Nɛ Danɛl kaŋɛ: “Yiramu, nɛ edare nɛ fo ku ere daŋ beeŋ laŋɛ fo doŋana so nna, k daa beeŋ par ma ga. 20Fo wu Kedibi nɛ k danto a kɔ eleŋ nsaa wɔ nteŋ hale n ya ka chute awɔlpa nɛ durnya ere to be esa kikɛ bee wu kumo. 21Kumo be afantaŋ daa walɛ nna ga, nɛ k kɔ asɔrso damta nɛ durnya ere to be kepɔrso kikɛ beeŋ tiŋ n ji amo ŋ kukwe. Kupuŋ to be asɔbɔya bee dese kumo be kayul to nna a wushi nɛ mbuibi malɛ bee tɔ asha kumo be ayabi so. 22Yiramu, fo e la loŋ be kedibi tenteŋ lempo na. Fo eleŋ nɛ kemaŋkura wora kishi hale n ya fo awɔlpa so kikɛ, nseŋ salga to hale n ya fo durnya ere be kaplɛkama. 23Yiramu, fo ka wu malaika na ka shi esoso ŋ gbelge to a ba na, le nɛ e daŋ kaŋɛ: ‘Ku kedibi na n lɛ nseŋ kpele kumo to cheche ama ta kebɛlso nɛ danyaŋ be ŋgbɛlɛbi m mɛa kumo be keyimu so n yige kumo kasawule to nɛ k baa wɔ kupuŋ to. Shin nɛ bunyaŋ e shi esoso m ba tɔr kanyɛn nɛ e du fanɛ kedibi ere na so, nseŋ shin nɛ mo nɛ asɔbɔya e baa wɔ kupuŋ to n ya fo nfɛnshunu.’ 24Yiramu, edare na bee ŋini nna fanɛ Enyɛnpetale Ebɔrɛ na e yili kumo fanɛ le be asheŋ beeŋ tu fo. 25Baaŋ ju fo n lar edimɛdi to nɛ fo ya ka wɔ kupuŋ to be asɔbɔya to. Nfɛ shunu nɛ fo wɔtɔ e ji afitiri fanɛ kena nseŋ naa dese kowu nɛ bunyaŋ e baa tɔr fo so. Aloŋ nɛ feeŋ pin fanɛ Enyɛnpetale na e naa ji durnya ere kikɛ so kuwura, mo alɛ e naa lara esa kama nɛ e par mo a ki ewura. 26Ama malaika na shin nɛ b yige keyimu na kasawule to nna, a ŋini fanɛ feeŋ naŋ laŋɛ m ba ki ewura saŋɛ nɛ fo shuli so fanɛ Ebɔrɛ nawule e naa ji durnya ere so eleŋ na. 27Amoso Yiramu, nu n sa ma kasotoji ere. Yige alubi be kebaawora nsaa wora alela nɛ asheŋ niŋiso. Baa wu betirpo kuwɔr. Loŋ nɛ fo kanyɛ beeŋ baa ti so saŋkama.”

28Le be asheŋ ere kikɛ daŋ wora m bɔla so nna. 29Kesheŋ ere be afɔl kuduanyɔ be kaman nɛ ewura Nebukadneeza koso a nite ewurkpa be kuchoŋi so ashi Babilɔn be kade to, 30nseŋ kaŋɛ le: “Keni kananɛ Babilɔn shibi loŋ! Ma eleŋ so nɛ m pɔr kumo nɛ kebaa la ma kadegboŋ a ŋini eleŋ nɛ kemaŋkura nɛ adelebigboŋ nɛ ŋ kɔ.” 31E kraa malga nna nɛ ebɔl shi ebɔrɛso ŋ kaŋɛ mo le: “Ewura Nebukadneeza, nu nfe! B sɔ fo kuwurji ashi fo kutɔ. 32Baaŋ ju fo n lar edimɛdi to nɛ fo ya ka wɔ kupuŋ to be asɔbɔya to a ji afitiri fanɛ kena nfɛnshunu. Aloŋ nɛ feeŋ pin fanɛ Enyɛnpetale na e naa ji durnya ere kikɛ so kuwura, mo alɛ e naa lara esa kama nɛ e par mo a ki ewura.” 33Nɛ mmalga na bɔlɔso epul na to. Ewura Nebukadneeza daŋ lar edimɛdi to nna n ya ka ji afitiri fanɛ kena. Bunyaŋ daa tɔr mbe eyur so nna nɛ mbe afuibi daŋ tenteŋ fanɛ kusore be atɛ, nɛ mbe ashilbi nɛ anashibi be akuti kikɛ daŋ tenteŋ fanɛ kabuibi be akuti na.

Nebukadneeza ka di Ebɔrɛ epaŋ be asheŋ

34Nɛ ewura Nebukadneeza kaŋɛ le: “Nfɛnshunu na ka choŋ, nɛ ŋ keni esoso nɛ ma nfɛra ba abar so. Ndoŋ nna nɛ n di Enyɛnpetale Ebɔrɛ na epaŋ nseŋ ta kemaŋkura nɛ bunyaŋ n sa emo nɛ e wɔtɔ mbaanaayɔ na. Mo e naa ji kuwura mbaanaayɔ nɛ mbe kuwurji wɔtɔ saŋkama na. 35Basa nɛ b wɔ durnya to maŋ la shɛŋ mo kutɔ. Emalaika nɛ b wɔ ebɔrɛso nɛ basa nɛ b wɔ kasawule so kikɛ wɔ mbe kaseto nna. Ekama maaŋ tiŋ m malga ŋ gbiti kusɔ nɛ e yili, ŋko m bishi kusɔ nɛ k ba nɛ e wora kusɔ ko. 36Ma nfɛra ka naŋ ba abar so na, nɛ n naŋ nya ma bunyaŋ nɛ adelebigboŋ nɛ kemaŋkura nɛ ma kuwurji. Nɛ ma benimuana nɛ bewurabiana na kikɛ naŋ sɔ ma nseŋ ta ma n yili kuwurji be eyilikpa nɛ k chɔ ma eyilikpa dra na. 37Amoso ma Nebukadneeza bee di ewura nɛ e wɔ esoso na epaŋ nsaa maŋkura mo, a bunyaŋ mo naniere. Kusɔ kama nɛ e wora walɛ nna nsaa kɔ kashenteŋ. Mo alɛ beeŋ tiŋ m bar esa kama nɛ e bee maŋ mbe kumu so kaseto.”

5

Bɛlshaaza be kejigboŋ be asheŋ

1Kumo be kaman nɛ ewura Bɛlshaaza malɛ ki Babilɔn be ewura. Kachako nɛ e wora kejigboŋ n tre mbe bewurbi, nɛ mo nɛ bumo kikɛ chena a nuu nsa. 2Saŋɛ nɛ baa nuu nsa na, nɛ Bɛlshaaza ponte ŋ kaŋɛ fanɛ b ya ta shuwa nɛ gbiti be asɔnuunchu nɛ ntishaŋ nɛ mo tuto Nebukadneeza ta ashi Jerusalɛm be bɔrɛlambu to m ba na m ba, saŋɛ na so mo nɛ mbe bewurbi nɛ mbe beche nɛ mo jipoana beeŋ ta amo n nuu nsa. 3Epul to nɛ b ya bar shuwa be asɔnuunchu nɛ ntishaŋ na, nɛ bumo kikɛ ta amo n nuu nsa, 4nsaa di bumo be agbir nɛ b ta shuwa nɛ gbiti nɛ danyaŋ nɛ abɛlso nɛ ndibi nɛ ajembu n lɔŋɛ na epaŋ. 5Epul to nɛ dimɛdi be enɔ lar m ba kaa sibɛ kusɔ ko a deŋi ewura be lambu na be egbal na be kakpa nɛ b la nɛ efitila bee fulto a yuu kumo so na so. Ewura na gbagba daŋ wu enɔ na ka bee sibɛ. 6Nɛ kufu pɛ mo alegaiso nɛ mbe anishito ki foleebi nɛ mbe amuli kikɛ fara a chicha nɛ e niŋi to ŋ gben. 7Nɛ e ponte n shuŋi n tre ŋkilgiwuraana nɛ begba nɛ benyiashempoana. B ka ba na, nɛ ewura na kaŋɛ bumo le: “Ekama nɛ e tiŋ ŋ kraŋ kasibɛ ere nseŋ kaŋɛ ma kumo be kifito, meeŋ shin nɛ b ta awurpiŋi peper kunɔkunɔ m mɛa mo to nseŋ ta shuwa be jaagba n di mbe kubɔ to nɛ e ki esa nɛ e bɛ ma so esasopo ashi ma kuwura to.” 8Nɛ Ewura na be benyiashempo na kikɛ lar m ba kraŋ kasibɛ na ŋ gben. Amoso b maŋ tiŋ m pin kumo be kifito. 9Nɛ ewura Bɛlshaaza be kagbene naŋ jija mo ga n ti so nɛ mbe anishito ki foleebi nɛ mo kikɛ kilgi n fuli. Mbe bewurbi gba maŋ naa nyi kusɔ nɛ baaŋ wora. 10Ewurche na ka nu ewura nɛ mbe beyaasepo ka bee cha awɔr nɛ e yɔ kakpa nɛ baa wora kejigboŋ na n ya kaŋɛ ewura na le: “Yiramu, Ebɔrɛ e teŋi fo kuwurji ere so! Jande sa maŋ shin nɛ fo kagbene a jija fo nɛ fo baa foleeto loŋ. 11Kanyɛn ko wɔ fo kasawule ere so a kɔ agbir cheembi na be kiyoyu mo to. Saŋɛ nɛ fo tuto daa la ewura na, nɛ loŋ be kanyɛn na ŋini fanɛ e kɔ kenyi nɛ nfɛra nɛ kanyiasheŋ fanɛ kananɛ agbirana na kɔ na. Ndoŋ nna nɛ fo tuto ewura Nebukadneeza shin nɛ e ki belejipoana nɛ begba nɛ benyiashempoana kikɛ be ewura. 12E kɔ kenyi nɛ nfɛra ga nsaa kɔ kanyiasheŋ a tiŋ a kute edareana be afito, nsaa sa asheŋ bishiso kpakpaso gba be atuwebi. E bee tiŋ a bugi alemaŋkarsheŋ be ewulo to. Amoso shuŋi n tre le be kanyɛn ere. Mo e la Danɛl nɛ ewura na daŋ sa mo ketre Bɛlteshaaza na. E beeŋ kaŋɛ fo le be asheŋ ere kikɛ be afito.”

Danɛl ka kute edare na be kifito be asheŋ

13Ndoŋ nna nɛ b bar Danɛl ewura na be anishito epul na to nɛ ewura na bishi mo le: “Fo e la Danɛl nɛ fo la Juwebi b basa nɛ b pɛ kena to nɛ n tuto keta n shi Juda m ba na be eko na a? 14N nu fanɛ agbir cheembiana na be kiyoyu wɔ fo to, nɛ fee tiŋ a wora asheŋ manaŋ manaŋ nseŋ naa kɔ nfɛra nɛ kanyiasheŋ. 15B daŋ bar benyiashempo nɛ ŋkilgiwuraana kikɛ nna fanɛ b ba kraŋ kasibɛ ere nseŋ kute kumo be kifito n sa ma, ama b maŋ tiŋ m pin kumo be kifito ŋ kute. 16Naniere nɛ n nu fanɛ fee tiŋ a pin ewulosheŋ to nsaa tiŋ a bugi alemaŋkarsheŋ be ewulo to. Fo baaŋ tiŋ ŋ kraŋ kasibɛ ere nseŋ kaŋɛ ma kumo be kifito, meeŋ shin nɛ b ta awurpiŋi peper kunɔkunɔ m mɛa fo to nseŋ ta shuwa be jaagba n di fo kubɔ to, nɛ fo ki esa nɛ e bɛ ma so esasopo ashi ma kuwura to.” 17Ndoŋ nna nɛ Danɛl kaŋɛ le: “Yiramu, meeŋ kraŋ kasibɛ na nseŋ kaŋɛ fo kumo be kifito, ama baa kɔ fo ŋkɛ. Feeŋ tiŋ n ta amo ŋ kɛ esa ko. 18Enyɛnpetale Ebɔrɛ na so nɛ fo tuto Nebukadneeza ki ewurgboŋ nseŋ nya bunyaŋ nɛ kemankuragboŋ. 19E daŋ ji eleŋ ga nɛ efuli kama so ebi nɛ yiri kikɛ daa ŋana mo ga. E baaŋ kaŋɛ fanɛ b mɔ esa, baa mɔ mo nna. Mo alɛ naŋ kaŋɛ fanɛ b shin nɛ esa e ji efute e bee ji efute nna. E beeŋ tiŋ n shin nɛ esa e nya bunyaŋ ŋko ŋaba. 20Ama ŋkpal e ka maa wu kuwɔr nsaa kɔ kumu kpakpaso nɛ kamoowu nɛ ŋkpensheŋ so, b daŋ gboŋi mo kuwura nna nɛ e paŋ mbe bunyaŋ be eyilikpa. 21Mbe nfɛra daŋ ba ki fanɛ kusɔbɔya peya nna nɛ b ju mo n lar edimɛdi to. Mo nɛ kupuŋ to be ekurma e daa wɔtɔ, nɛ e daa we afitiri fanɛ kena nsaa dese kowu nɛ bunyaŋ bee tɔr mo so ŋkpal shɛŋ shɛŋ ka maŋ buu mo so so. Nɛ e wu fanɛ Enyɛnpetale Ebɔrɛ na kɔ eleŋ dimɛdi be kuwurji kikɛ so, nsaa kɔ ekpa nɛ e ta kuwurji na n sa esa kama nɛ e bee sha.

22Fo mo pibinyɛn, Bɛlshaaza ere nyi asheŋ ere kikɛ nseŋ kini kebar fo kumu kaseto. 23Fo wora n da Enyɛnpe Ebɔrɛ nɛ e wɔ ebɔrɛso na so nna, ŋkpal fo ka ta shuwa be asɔnuunchu nɛ ntishaŋ nɛ fo tuto ta ashi Ebɔrɛ be bɔrɛlambu nɛ k wɔ Jerusalɛm na to nɛ fo nɛ bewurbiana nɛ fo beche, nɛ fo jipoana kikɛ ta amo a nuu nsa nsaa di agbirana nɛ b ta shuwa nɛ gbiti nɛ danyaŋ nɛ abɛlso, nɛ ndibi nɛ ajembu n lɔŋɛ na epaŋ so. Le be agbir ere maa wu ŋko a nu, amo alɛ maŋ nyi shɛŋ. Ama fo kini kebunyaŋ Ebɔrɛ nɛ kusɔ kama bɔɔ mo enɔ nɛ e kɔ eleŋ nɛ e tiŋ n shin nɛ fo ji efute ŋko n wu na bre. 24Amoso nɛ Ebɔrɛ shuŋi enɔ na fanɛ k sibɛ le be mmalga ere egbal so na. 25Kusɔ nɛ enɔ na daŋ sibɛ na nde: ‘Lamba, Lamba, nɛ egbɛ nɛ kebarga to.’ 26Kumo be kifito malɛ nde: Lamba na bee ŋini nna fanɛ, Ebɔrɛ karga nchɛ nɛ feeŋ ji kuwura ere nna m ba fo kumo be ekar. 27Egbɛ, na malɛ be kifito bee ŋini nna fanɛ b ta fo aworbi m ber Ebɔrɛ be alelasheŋ n wu fanɛ fo aworbi maŋ walɛ kuraa. 28Kebarga to na malɛ bee ŋini nna fanɛ b barga fo kuwurji na to n sa Mɛdiebi nɛ Pɛshiyaebi.” 29Epul na to nɛ ewura Bɛlshaaza ponte ŋ kaŋɛ mbe nyɛrbi fanɛ b ta awurpiŋi peper kunɔkunɔ m ba mɛa Danɛl to, nseŋ ta shuwa be jaagba n di mbe kubɔto. Nseŋ ta mo ŋ ki esa sasopo nɛ e bɛ mo so ashi mbe kuwura to. 30Loŋ be kanyɛso gbagba nɛ b mɔ Babilɔn be ewura Bɛlshaaza na. 31Ndoŋ nna nɛ Dairus nɛ e shi Mɛdi be efuli so nseŋ ji nfɛ adeshe nɛ anyɔ na ki Babilɔn be ewura.

6

B ka ta Danɛl n lɛ ebuluŋ be kemaŋ to be asheŋ

1Ewura Dairus daŋ lara egomena kalfa nɛ adunyɔ nna nseŋ shin nɛ bumo be ekama bee keni mbe efuli be kaba ko so. 2Kumo be kaman, nɛ e lara Danɛl nɛ basa anyɔ ko fanɛ b baa keni egomena na so nɛ b baa wora ewura na be aparsheŋ efuli na so. 3Nɛ Danɛl be kushuŋ bɔlɔ ewura na kenishi a chɔ mo braana na nɛ egomena na kikɛ. Ŋkpal loŋ so nɛ ewura na yili kumo fanɛ e beeŋ shin nɛ Danɛl e ki efuli na so kikɛ be ejuŋkparpo. 4Amoso Danɛl mo braana nɛ b ka na nɛ egomena na daa fin kananɛ baaŋ wora n nya kusɔ ko nna m malga, ŋ gbiti mo nna. Bumo alɛ daa maŋ nya shɛŋ, ŋkpal manɛ so Danɛl daa la kashenteŋjipo nna nsaa wora asheŋ nɛ amo be ekpa so. 5Ndoŋ nna nɛ b kaŋɛ abar le: “Anyi maaŋ tiŋ n nya shɛŋ n yili so ŋ ku asheŋ n deŋi Danɛl, ama an bɔla mbe kabɔrɛshuŋ so nna.” 6Amoso bumo kikɛ daŋ ya wu ewura na nna ŋ kaŋɛ mo le: “Ewura Dairus, Ebɔrɛ e teŋi fo kuwurji so! 7Anyi nɛ an la egomena nɛ besoetojipoana nɛ benimu nɛ b ka na kikɛ shuli so n wora kɔnɔkoŋwule nna fanɛ, Yiramu, fo wora mbra kpakpaso fanɛ nchɛ adesa, esa kikɛ e sa maŋ kule shɛŋ ashi kegbir kikɛ, ŋko dimɛdi kikɛ kutɔ, ama fo nawule. Kumo be kaman nɛ fo shin nɛ loŋ be mbra na a shuŋ kenishipereso. Esa kama nɛ e beeŋ kini kebɛ le be mbra ere so daga fanɛ b ta mo n lɛ ebuluŋ be kemaŋ to. 8Amoso Yiramu shin nɛ b sibɛ le be mbra ere n wɔtɔ kawɔl to nɛ fo nyisi enɔ kumo so, saŋɛ na so k beeŋ ki Mɛdiebi nɛ Pɛshiyaebi be mbra, a maaŋ naŋ chɛrga kikɛ.” 9Ndoŋ nna nɛ Ewura Dairus shin nɛ b sibɛ mbra na. 10Danɛl ka nu mbra na be asheŋ nɛ e yɔ epe. Mbe laŋ to be kuchoŋi be esoso be ebu be etokuro malɛ daŋ shoŋi Jerusalɛm be kaba so nna. Ndoŋ nna nɛ e gbir etokuro na ase a kule Ebɔrɛ fanɛ kananɛ e chɛr a wora na. E bee kaa gbir ndoŋ nna a kule Ebɔrɛ ale asa karechɛ kikɛ. 11Basa nɛ b shin nɛ ewura wora mbra na ka wu Danɛl ka bee kule Ebɔrɛ na, 12nɛ bumo kikɛ yɔ ewura na kutɔ n ya debɔr Danɛl ŋ kaŋɛ le: “Yiramu, fo nyisi enɔ n wora mbra fanɛ nchɛ adesa, esa kama e sa maŋ kule shɛŋ ashi kegbir ŋko dimɛdi kikɛ kutɔ nɛ mannɛ fo ewura nawule kutɔ. Fo yɛ, ekama nɛ e kaŋ wora loŋ, b ta mo n lɛ ebuluŋ be kemaŋ to.”

Nɛ ewura na malɛ kaŋɛ le: “Kashenteŋ nna, k la mbra kpakpaso nna n sa Mɛdiebi nɛ Pɛshiyaebi. Kumo alɛ maaŋ naŋ chɛrga kikɛ.”

13Ndoŋ nna nɛ b kaŋɛ ewura na le: “Basa nɛ b pɛ kena to ashi Juda m ba nfe na be emo nɛ baa tre Danɛl na bre maa bunyaŋ fo kuwura ŋko a bɛ mbra nɛ fo nase na so. Karechɛ kikɛ ale asa nɛ e bee kule Ebɔrɛ.”

14Ewura na ka nu kumo be loŋ na nɛ mbe kagbene jija mo ga nɛ e wɔtɔ a fin kananɛ e beeŋ wora m mɔlga Danɛl. E daa fɛ kumo be nfɛra nna hale nɛ epeŋi ya tɔr. 15Ndoŋ nna nɛ Danɛl mo doŋana naŋ bɛta m ba kaŋɛ ewura na le: “Yiramu, fo gbagba baa nyi fanɛ esa kama maaŋ tiŋ n chɛrga Mɛdiebi nɛ Pɛshiyaebi be mbra. Hale ewura gba maŋ kɔ ekpa nɛ e chɛrga kumo.” 16Amoso ewura na daŋ ponte ŋ kaŋɛ fanɛ b ya pɛ Danɛl nna n ya lɛ ebuluŋ be kemaŋ to, nɛ b wora loŋ. Ama le nɛ ewura na daŋ kaŋɛ Danɛl: “Fo Ebɔrɛ nɛ fee shuŋ kashenteŋto na beeŋ mɔlga fo.” 17B daŋ ta kejembu nna n ti kemaŋ na be kɔnɔso nɛ ewura na nɛ mbe benimuana na ta bumo be tɔɔnɛ be abersobi ŋ dulgi kejembu na saŋɛ na so esa kama maaŋ tiŋ n shin nɛ b bugi Danɛl. 18Kumo be kaman nɛ ewura na bɛta n yɔ ewurkpa n ya chena ŋklade. E daa maŋ ji shɛŋ ŋko n shin nɛ b wora epel ko n deŋi mo anishito. 19Kakpa ka bee kpaŋɛto na nɛ ewura na nya manaŋ n yɔ kemaŋ na ase. 20E ka fo ndoŋ, nɛ e ponte n tre: “Danɛl! Ebɔrɛ nɛ e wɔ ŋkpa to na b kayɛrbi, fo Ebɔrɛ nɛ fee shuŋ kashenteŋto na tiŋ m mɔlga fo ashi ebuluŋ na to a?” 21Nɛ Danɛl kaŋɛ le: “Yiramu, Ebɔrɛ e shin nɛ fo ji kuwura ere n chɛr. 22Ma Ebɔrɛ na shuŋi mbe malaika nna nɛ e ba ti ebuluŋ na be nnɔ nɛ b maŋ tiŋ n tɔrɔ ma. Yiramu! E wora loŋ nna ŋkpal e ka nyi fanɛ m maŋ wora kulubi kikɛ so.” 23Nɛ ewura na be kagbene fuli mo alegaiso nɛ e ponte ŋ kaŋɛ fanɛ b ya gberge Danɛl n lara ebuluŋ be kemaŋ na to. Ndoŋ nna nɛ b ya gberge mo n lara nseŋ wu fanɛ mbe kaplɛkama maŋ doro, ŋkpal e ka yirda Ebɔrɛ na so. 24Kumo be kaman nɛ ewura na ponte ŋ kaŋɛ fanɛ b ya pɛ basa nɛ b debɔr Danɛl na kikɛ, nseŋ ta bumo nɛ bumo b beche nɛ mbia kikɛ n lɛ ebuluŋ be kemaŋ na to. Ama pɔɛŋ nɛ b fo kemaŋ na be kaseto na, nɛ ebuluŋ na tiŋ ŋ kpɛa bumo kikɛ to n we.

25Ndoŋ nna nɛ ewura Dairus sibɛ kawɔl n sa efuliana nɛ eyiriana nɛ ŋgbar be yiri yiri nɛ a wɔ durnya to kikɛ ŋ kaŋɛ le: “Ebɔrɛ e nɛfa menyi! 26N yili mbra ashi ma efuli so kikɛ nna fanɛ ekama e baa ŋana Danɛl be Ebɔrɛ na nsaa sa mo bunyaŋ. Mo e la Ebɔrɛ nɛ e wɔ ŋkpa to na. Mo alɛ bee ji kuwura nna hale mbaanaayɔ. Mbe kuwurji maa ba nɛ kemur kikɛ. Mo alɛ be eleŋ maa loge kikɛ. 27Mo e naa mɔlga basa nsaa sɔ bumo a yige na. Mo e naa wora emamachisheŋ ashi ebɔrɛso nɛ kasawule so kikɛ. Mo e mɔlga Danɛl nɛ ebuluŋ maŋ tiŋ m mɔ mo ŋko n doro mo na.” 28Jemanɛ nɛ Dairus daa ji kuwura nɛ Sairus malɛ la Pɛshiya be efuli so be ewura na, kusɔ kama nɛ Danɛl daa wora, daa nite nɛnɛ nna.

7

Danɛl ka ku bɔrɛdare n wu asɔbɔya ana be asheŋ

1Bɛlshaaza ka ji Babilɔn be kuwura be kafɛ sososo to nɛ ma Danɛl dese kanyɛso ŋ ku bɔrɛdare nseŋ sibɛ kumo n nase. 2Kusɔ nɛ n daŋ wu ma bɔrɛdare na to nde. Afu daŋ shi durnya ere be abonfu ana ere kikɛ be kaba so nna a ber tekugboŋ na so nɛ k bee baga to. 3Nɛ asɔbɔya gboŋgboŋi ana nɛ a kɔr abar to shi tekugboŋ na to n lar. 4Kumo nɛ k daŋ juŋkpar n lar na daa du fanɛ buluŋ nna nsaa kɔ atɛ fanɛ kajɔnɔkoso. Ŋ ka bee keni kumo na, nɛ n wu kumo be atɛ ka tia. Nɛ b maŋ kumo so n yili kumo be aya so fanɛ dimɛdi nseŋ ta dimɛdi be nfɛra n wɔtɔ kumo to. 5Kusɔbɔya nyɔsopo na malɛ daa du nna fanɛ shishiri nsaa yil kumo be mmantoya so. Akentibi asa daa fɛa kumo be kɔnɔ to nna, nɛ ebɔl ko kaŋɛ kumo le: “We eblaŋ na kanaŋkamaso nɛ fee sha!”

6Kusɔbɔya sasopo na malɛ daa du fanɛ karmɛ nna nsaa kɔ atɛ ana kumo be kaman fanɛ kabuibi na nɛ amu ana. B daŋ shin nna nɛ k ji kuwura. 7Kusɔbɔya nasopo na daa kɔ eleŋ ga a chɔ bumo nɛ b ka na nɛ kumo be asheŋ kɔ kufu ga. K daa kɔ abɛlso be anyii bɛaŋbilaŋ bɛaŋbilaŋ nna a kpɛa kusɔ kama nɛ k tu to nsaa chichi amo nɛ a ka malɛ so a bɛa to. Kumo alɛ daa kɔr asɔbɔya nɛ a ka na kikɛ to nna nsaa kɔ alambɛ kudu ashi kumo be kumu so. 8Ŋ ka bee keni kumo be alambɛ na, nɛ n wu kelambɛ fimbi ko ka lar amo to m ba tia alambɛ na be asa ashi amo be kakpa. Le be kelambɛbi ere daa kɔ dimɛdi be anishi nɛ kɔnɔ nna nsaa puchi.

Esa nɛ e wɔtɔ mbaanaayɔ na be asheŋ

9Kumo be kaman nɛ n wu b ka ta nwurputi n nase, nɛ esa nɛ e maŋ kɔ sososo nɛ lalaloge na chena nwurputi na be kuko so. Mbe piŋi daŋ fuli nna parr fanɛ kebɔrɛjembubi nɛ mbe emin malɛ du fanɛ ateebi. Mbe kuwurputi na daa suse edɛ nna nsaa deŋ kusɔ ko nɛ kumo be aya bel m pere fanɛ ajanwulɛ na so. 10Nɛ edɛ be adondulombi shi mo kutɔ a teŋi fanɛ lɔr na. Basa ŋgboŋto ŋgboŋto daa wɔ ndoŋ nna a shuŋ mo, nɛ ŋgboŋto malɛ be ŋgboŋto yil mbe anishito. Ndoŋ nna nɛ demu be keji fara, nɛ b bugi nwɔl to. 11Ŋ kraa keni nna nsaa nu kelambɛbi na be mpuchi. Nseŋ wu b ka mɔ kusɔbɔya nasopo na n ta kumo n lɛ edɛ wuloŋ wuloŋ na to nɛ k chɔ m mur. 12B daŋ sɔ asɔbɔya nɛ b ka na bre be eleŋ nna, nseŋ sa bumo ekpa fanɛ b baa wɔtɔ n ya fo saŋko. 13Bɔrɛdare na to nɛ n wu kusɔ ko fanɛ Nyigbasa pibinyɛn na. Awɔlpa daŋ kulti mo nna nɛ e gbelge m ba maŋ ma so n yɔ esa nɛ e maŋ kɔ sososo nɛ lalaloge na kutɔ. 14B daŋ ta eleŋ nɛ bunyaŋ nɛ kuwurji be eleŋ nna m bɔɔ mo enɔ, saŋɛ na so efuliana kikɛ be basa nɛ eyiriana nɛ ŋgbarana be nnaŋ to kikɛ beeŋ shuŋ mo. Mbe eleŋ nɛ e kɔ na beeŋ baa wɔtɔ mbaanaayɔ nɛ mbe kuwurji malɛ maaŋ loge kikɛ.

B ka ŋini bɔrɛdareana na be afito be asheŋ

15Bɔrɛdare nɛ ma Danɛl daŋ ku na daŋ chinchiŋ ma ga nɛ ma kagbene jija ma. 16Nɛ n yɔ bumo nɛ b yil ndoŋ na be eko kutɔ n ya kaŋɛ mo fanɛ e kaŋɛ ma bɔrɛdare na be kifito. Ndoŋ nna nɛ e kaŋɛ ma kumo be kifito. 17E yɛ: “Asɔbɔya gboŋgboŋi ana na yili nna a sa kuwurjigboŋ ana nɛ a beeŋ ba durnya ere to kachako so. 18Ama Enyɛnpetale Ebɔrɛ na e ta kuwurji na n sa mbe basa laraso nɛ k baa la bumo peya hale mbaanaayɔ.”

19Ndoŋ nna nɛ n wora ania nɛ m pin kusɔbɔya nasopo nɛ k maŋ du fanɛ asɔbɔya nɛ a ka na nɛnɛ. Kumo e la kusɔbɔya nɛ kumo be asheŋ kɔ kufu ga nɛ k bee ta kumo danyaŋ be akuti nɛ kebɛlso be anyii a kpɛa kusɔ kama to nsaa chichi amo so na. 20Ma alɛ daŋ naa sha kepin alambɛ kudu nɛ a wɔ kumo be kumu so na nɛ kelambɛ nɛ k lar kaman to n shin nɛ alambɛ na be asa tia n tɔr na be asheŋ nna. Loŋ be kelambɛ na e daa kɔ anishi nɛ kɔnɔ nsaa puchi ga nɛ kumo be asheŋ daa kɔ kufu a chɔ amo nɛ a ka na. 21Ŋ ka bee keni na, nɛ n wu kelambɛ na ka bee kɔ Ebɔrɛ be basa kena a pɔɔ bumo so. 22Nɛ emo nɛ e maŋ kɔ sososo nɛ lalaloge na ba ji n chɛ mbe basa laraso to ŋkpal saŋɛ ka fo nɛ e ta kuwurji na n sa bumo so. 23Kananɛ e daŋ bugi kumo to ŋ kaŋɛ ma nde: “Kusɔbɔya nasopo na yili nna a sa kuwurjigboŋ nasopo nɛ k beeŋ ba durnya ere to m ba kaa kɔr kuwurji kikɛ to. K beeŋ chichi durnya ere kikɛ so m buri kumo to cheche. 24Alambɛ kudu na yili nna a sa bewura kudu nɛ baaŋ baa ji kuwurgboŋ. Bumo be kaman nɛ ewura ko malɛ e naŋ ba. Mo ere beeŋ ba kɔr bumo nɛ b juŋkpar na to, nseŋ ba ju bewura asa kuwura to. 25E beeŋ malga ŋ gbiti Enyɛnpetale Ebɔrɛ na nseŋ mɛaŋ Ebɔrɛ be basa. E beeŋ wora ania fanɛ e beeŋ chɛrga bumo be kabɔrɛshuŋ be mbraana nɛ nchɛgboŋana, nseŋ ji Ebɔrɛ b basa so kuwura nfɛnsa nɛ bargato. 26Nɛ b ji mo demu ashi ebɔrɛso n sɔ mbe eleŋ nseŋ mur mo cheche. 27Baaŋ ta kasawule ere so be kuwurji kikɛ be eleŋ n sa Enyɛnpetale Ebɔrɛ na be basa. Bumo alɛ be kuwurji be eleŋ maaŋ loge kikɛ. Durnya ere to malɛ be bejuŋkparpo kikɛ beeŋ baa nu a sa bumo nsaa shuŋ bumo.”. 28Ma edare na nɛ kumo be kifito kikɛ be ekar nna na. Kufu daŋ pɛ ma ga nna hale nɛ n nyɔr ŋ ki foleebi nseŋ ta kusɔ kama n wɔtɔ ma kagbene to.

8

Bɔrɛdare nɛ Danɛl ku a laŋɛ kpakpa nɛ kaboe be kaplɛa so na be asheŋ

1Bɛlshaaza ka ki ewura be kafɛ sasopo to nɛ n naŋ ku bɔrɛdare ere malɛ. 2Ma bɔrɛdare na to nɛ n wu ŋ ka yɔ kade ko nɛ b pɔr egbal ŋ kulti nɛ baa tre kumo Susa nɛ k wɔ Ilam be efuli so na, n ya yili nchu be kubɔr nɛ b kur nɛ k du fanɛ kabombi nɛ baa tre kumo Ulai na ase. 3Ndoŋ, nɛ n wu kpakpa ko ka kɔ alambɛ tenteŋ anyɔ, nɛ kuko wɔ nteŋ nsaa la kepopɔr a chɔ kuko. 4Nɛ kpakpa na yeŋ to a tɛto a yɔ epeŋitɔrkpa nɛ kelargato be esoso nɛ kelargato be kaseto be mba so. Kusɔbɔya malɛ kikɛ maŋ tiŋ n yili n tu kumo ŋ kɔ m pɔɔ kumo so. Amoso kumo be kepar nɛ k daa wora nsaa nya eleŋ ga a ti so. 5Ŋ ka yil a fɛ kesheŋ ere be kifito be asheŋ, nɛ n wu kaboe ka shi epeŋitɔrkpa be kaba so a shile eleŋso hale nɛ mbe aya gba maŋ naa fo kasawule. Kumo alɛ daa kɔ kelambɛ gboŋgboŋi nna ashi kumo be anishi anyɔ na be nferinto. 6K daŋ yarase eleŋso nna n yɔ kpakpa nɛ n wu nɛ k yil nchu nɛ b kur na ase na kutɔ. 7Ndoŋ nna nɛ n wu k ka bee kɔ kpakpa na agbo so hale m buri kumo be alambɛ anyɔ na kikɛ. Kpakpa na daa maŋ naa kɔ eleŋ nɛ k kɔ n sɔ kumo be kumu nɛ kaboe na da kumo ase a chichi chichi kumo so. Esa kama malɛ daa maŋ wɔtɔ nɛ e mɔlga kumo. 8Kaboe na daa nya eleŋ nna ga a ti so. Ama kumo be eleŋ na ka fo ekar, nɛ kumo be kelambɛ na bu n tɔr. K ka bu na nɛ alambɛ tenteŋ ana ba tal kumo to. Amo be kuko daŋ kilgi nna n shoŋi kelargato be esoso be kaba so, nɛ kuko kilgi n shoŋi epeŋilarkpa be kaba so, nɛ kuko gba kilgi n shoŋi kelargato be kaseto be kaba so, nɛ kumo nɛ k ka malɛ kilgi n shoŋi epeŋitɔrkpa be kaba so. 9Nɛ kelambɛ fimbi ko malɛ naŋ kɔr alambɛ ana na be kuko to nseŋ ji eleŋ n ya lar kelargato be kaseto be kaba so nɛ epeŋilarkpa be kaba so hale n yɔ kasawule nɛ Ebɔrɛ nase kɔnɔ fanɛ e beeŋ ta n sa mbe basa Israɛlebi na so. 10Kumo be eleŋ daŋ wora keshi nna ga hale nɛ k tu esoso be achɛkpabi, nɛ e yili n sa ebɔrɛso be benapo na, ŋ kɔ kena nseŋ ta amo be ako n lɛ to kasawule n chichi amo so. 11E daŋ kini kenu n sa ebɔrɛso be benapo be enimu na nna hale n shin nɛ e maŋ naa tiŋ a lara karechɛ kama be sarga na, nɛ kumo be loŋ shin nɛ bɔrɛlambu na maŋ naa du cheembi. 12Amoso kabɔrɛshuŋ daa maŋ naa la shɛŋ nɛ kelambɛ na malɛ daa ji eleŋ kusɔ kama so. 13Kumo be kaman nɛ n nu Ebɔrɛ be emalaika na be eko ka bee bishi mo barkasa le: “Nchɛ afanɛ nɛ asɔ nɛ b wu bɔrɛdare ere to ere beeŋ ji n ya fo? Nchɛ afanɛ nɛ le be alubisheŋ nɛ a maŋ walɛ kekeni ere beeŋ sɔ karechɛ kama be esarga be kelara ere be kakpa? Alɛ fanɛ nɛ baaŋ chichi n chichi ebɔrɛso be benapo na nɛ bɔrɛlambu na so?”

14Nɛ n nu malaika nyɔsopo na malɛ ka kaŋɛ le: “K beeŋ wora loŋ kapa nɛ kanyɛ be nchɛ ŋgboŋ anyɔ nɛ alfa asa pɔɛŋ nɛ bɔrɛlambu na e fɔr so ŋ ki cheembi nɛ b naŋ fara a shuŋ Ebɔrɛ kumo to.”

Malaika Geebriɛl ka bugi bɔrɛdare na be kifito be asheŋ

15N daa wora ania nna nɛ m pin bɔrɛdare na be kifito, nɛ esa ko ba yili ma anishito epul to. 16Nɛ n nu ebɔl ka shi nchu nɛ b kur nɛ baa tre Ulai na ase a kaŋɛ le: “Geebriɛl, bugi to ŋ kaŋɛ mo kusɔ nɛ e wu na be kifito.” 17Geebriɛl ka ba yili kakpa nɛ n yil na, nɛ kufu pɛ ma alegaiso hale nɛ n tɔr kasawule. Nɛ e kaŋɛ ma le: “Dimɛdi e la fo ama k daga fo ka pin fanɛ bɔrɛdare ere bee ŋini durnya be lalaloge be asheŋ nna.” 18E ka bee malga na, nɛ n dese m mata kasawule fanɛ ŋ ka kreŋ na. Ama e daŋ pɛ ma to nna nɛ ŋ koso n yili ma aya so, 19nɛ e kaŋɛ le: “Kusɔ nɛ Ebɔrɛ be agbo beeŋ wora nɛ n lara ŋ ŋini fo na. Bɔrɛdare na bee ŋini durnya ere be lalaloge be asheŋ nna. 20Kpakpa nɛ k kɔ alambɛ anyɔ na yili nna a sa Midia nɛ Pɛshiya be efuli so be bewura. 21Kaboe na yili nna a sa Griis be efuli so be kuwurji, nɛ kelambɛ gboŋgboŋi nɛ k yuu kumo be anishi anyɔ be nferinto na yili a sa Griis be efuli so be ewura sososo na. 22Alambɛ ana nɛ a ba tal kumo nɛ k bu na to na malɛ yili nna a sa fanɛ efuli na so be kuwurji beeŋ ba barga to ana, ama amo alɛ be kekama be eleŋ maaŋ fo sososo peya na so. 23Loŋ be kuwurji ana na be lalaloge be saŋɛ kaŋ taga to, bumo be amu beeŋ ki kpakpa nɛ b daga kasogberge. Kumo be kaman nɛ ewura nyaŋnyaŋso kpeŋso ko nɛ e maa ji kashenteŋ e lar. 24E beeŋ ba kaa kɔ eleŋ ga ama eleŋ na maaŋ ba shi mo gbagba kutɔ. E beeŋ jija asɔ damta nɛ k chinchiŋ basa. E beeŋ mur basa lempo nɛ Ebɔrɛ be basa gba kikɛ. 25Ŋkpal mbe kafulesheŋ so, asheŋ beeŋ baa nyalɛ n sa mo nɛ e fara a wu mbe kumu fanɛ e bɔ basa damta. E beeŋ mur basa damta nseŋ koso a kɔ Ebɔrɛ nɛ e la bewura kikɛ to be ewura na. Ama Ebɔrɛ be eleŋ beeŋ ba mur mo cheche. 26Bɔrɛdare nɛ fo wu a laŋɛ nchɛ ŋgboŋ anyɔ nɛ alfa asa be kaplɛa so ere beeŋ bɔlɔ so kashenteŋto, ama shin nɛ k ba la wulo to be kesheŋ, ŋkpal manɛ so, k beeŋ chɛr nna pɔɛŋ nseŋ wora.” 27Kesheŋ ere daŋ baŋ shin nna nɛ ŋ gben nseŋ dese n lɔ nchɛ damta. Kumo be kaman nɛ n naŋ bɛta n yɔ kushuŋ nɛ ewura sa ma na to. Bɔrɛdare na daŋ wul ma nfɛra to nna nɛ m maŋ tiŋ m pin kumo to kikɛ.

9

Danɛl ka kule Ebɔrɛ n sa mbe basa be asheŋ

1Jemanɛ ko ka ba fo nɛ ewura Sɛksis pibinyɛn Dairus nɛ e la Mɛdi be esa na ji kuwura ashi Babilɔn be efuli so. 2Mbe kuwura be kafɛ juŋkparso to nɛ n daa koya nwɔl cheembi na nsaa fɛ kananɛ Enyɛnpetale Ebɔrɛ na kaŋɛ anebi Jɛremaya fanɛ Jerusalɛm beeŋ mur nɛ esa kikɛ maa naa wɔ kumo to n ya fo nfɛ adushunu na be asheŋ. 3Ndoŋ nna nɛ ŋ kishi nseŋ buu kagbenejijaso be asɔbuuso n chena nsunɔ to ŋ kule Ebɔrɛ kenishipereso. 4Ma kabɔrɛkule na to nɛ m bugi to ŋ kaŋɛ Enyɛnpetale Ebɔrɛ na alubi nɛ ma basa wora ŋ kaŋɛ le: “Enyɛnpe Ebɔrɛ nɛ fo shibi nɛ anyee bunyaŋ fo nɛ fee ji kashenteŋ a sa fo ŋkre nɛ fo nase na nsaa ŋini bekama nɛ baa sha fo nsaa wora fo aparsheŋ na kasha saŋkama na, 5an wora alubi nsaa kɔ alubi ashi anyi be ŋgbene to. An wora amu kpakpaso n ya baŋ so nseŋ kini kebɛ fo mbra nɛ fo keŋini so. 6Anyi alɛ naŋ kini kenu n sa anebiana nɛ b la fo nyɛrbi m bɔla fo ketre so m malga n sa anyi be bejuŋkparpoana nɛ bewuraana nɛ an nananyɛnana nɛ anyi be efuli so ebi kikɛ na. 7Kusɔ nɛ k walɛ nɛ fo ere Enyɛnpe Ebɔrɛ bee wora saŋkikɛ. Ama anishinyɔr nɛ anyi ere bee kil a sa anyi be amu. Anyi bekama nɛ an wɔ Judiya be kasawule so nɛ Jerusalɛm to nɛ bekama nɛ fo shin nɛ b pesaŋ to n yɔ efuli wɔfɔana nɛ amo nɛ a taga to kikɛ so wora alubi ŋkpal an ka daa maa ji kashenteŋ a sa fo so na. 8Anyi be bewura nɛ an be bejuŋkparpoana nɛ an nananyɛnana kikɛ wora anishinyɔr be asheŋ nɛ alubi ŋ gbiti fo Enyɛnpe Ebɔrɛ. 9Kashenteŋ nna fanɛ an kini kenu n sa fo nseŋ wora kumu kpakpaso, ama fo kraa wu anyi kuwɔr nsaa ta anyi be alubi a paŋ anyi. 10O Enyɛnpe, anyi be Ebɔrɛ, an daa maŋ nu n sa fo mbra nɛ fo bɔla fo nyɛrbi fo anebiana so n sa anyi fanɛ an baa bɛ so na. 11Israɛlebi kikɛ kini kenu n sa fo. B maŋ bɛ fo mbra na so. Amoso nɛ fo shin nɛ nnɔsho nɛ b sibɛ n nase fo kayɛrbi Mosis be mbra be kawɔl na to na, ba anyi so na. 12Kusɔ nɛ fo kaŋɛ fanɛ feeŋ wora anyi nɛ anyi be bejuŋkparpoana na bɔlɔ so. Fo gberge Jerusalɛm kusoe a chɔ kade kama kasawule ere so. 13Kasogberge nɛ k dese Mosis be mbra na to na ba anyi kikɛ so. Ama amo nɛ amo kikɛ an kraa maa wora fo aparsheŋ. Kumo e la fanɛ an maŋ yige alubi be kewora, anyi alɛ maa bɛ fo kashenteŋ na so. 14O, an Nyɛnpe nɛ anyi be Ebɔrɛ, naniere bre fo gberge anyi kusoe. Kumo alɛ be loŋ walɛ, ŋkpal manɛ so kusɔ kama nɛ fo wora walɛ nna, anyi e maa nu a sa fo. 15O, Enyɛnpe anyi be Ebɔrɛ, fo ŋini eleŋ nna n lara fo basa ashi Ijipt be kasawule so dra na nɛ b kraa nyiŋi kumo hale kabre. Anyi e wora n jija nseŋ wora kulubi kashenteŋto. 16Dra na kikɛ nɛ fo kɔ n sa anyi, amoso sa maŋ nya agbo n wɔtɔ Jerusalɛm n chɛr ŋkpal manɛ so k la fo kadegboŋ nna ashi fo kebeegboŋ cheembi na so. Efuliana nɛ anyi nɛ bumo chena m mata abar na kikɛ bee keni Jerusalɛm nɛ fo basa jiga nna ŋkpal anyi nɛ an nananyɛnana be alubi so. 17O Ebɔrɛ, jande, nu ma kabɔrɛkule ere nseŋ wu ma kuwɔr n shin nɛ fo bɔrɛlambu nɛ k bure na e naŋ lɔŋɛ n yili. Saŋɛ na so ekama beeŋ pin fanɛ fo e la Ebɔrɛ na. 18O Ebɔrɛ, kaŋ kusoe n nu anyi be kekule nseŋ keni etɔrɔ nɛ awurfoŋ nɛ anyee ji ashi kade nɛ fo ketre deŋ so na to. Anyee kule fo nna ŋkpal fo ka bee wu kuwɔr so, mannɛ an ka la basa cheembi so. 19Enyɛnpe Ebɔrɛ, nu anyi be kekule nseŋ ta an be alubi m paŋ anyi! Enyɛnpe Ebɔrɛ, wora kusɔ ko n sa anyi naniere, saŋɛ na so fo ketre beeŋ nya kemaŋkura.”

Geebriɛl ka kute bɔrɛdare na be kifito be asheŋ

20N daa bugi to a kaŋɛ Enyɛnpe ma Ebɔrɛ na ma nɛ ma basa Israɛlebi be alubi nna nsaa kule mo fanɛ e naŋ lɔŋɛ m pɔr bɔrɛlambu cheembi na. 21Ŋ ka bee kule Ebɔrɛ na, nɛ malaika nɛ baa tre Geebriɛl nɛ n daŋ wu mo ashi ma bɔrɛdare sososo na to na, firgi a gbelge to a ba kakpa nɛ n wɔ na. Kumo be jemanɛ nɛ kaaseso be sarga be kelara fo. 22Le nɛ e daŋ kaŋɛ ma: “M ba nfe nna nɛ m ba bugi bɔrɛdare na be kifito nɛnɛ n sa fo. 23Saŋɛ nɛ fo fara a kule kabɔrɛkule na kikɛ nɛ Ebɔrɛ nu fo kekule na. Ebɔrɛ bee sha fo nna amoso nɛ m ba nɛ m ba kaŋɛ fo kabɔrɛkule na be atuwebi. Amoso kaŋ kusoe n nu kusɔ nɛ mee shin nɛ ŋ kaŋɛ fo naniere.

24Nfɛ adushushunu be ntuŋ shunu e naŋ fo pɔɛŋ nɛ Ebɔrɛ e mɔlga fo basa nɛ kadegboŋ cheembi na ashi kulubi to. Baaŋ nya alubi be ketampaŋ nsaa ji asheŋ nɛ amo be ekpa so mbaanaayɔ; saŋɛ na so bɔrɛdare na nɛ kewuŋkaŋɛ na beeŋ bɔlɔ so kashenteŋto nɛ b naŋ laŋɛ n ta bɔrɛlambu cheembi na m bɔɔ Ebɔrɛ enɔ. 25A daga fo ka pin fanɛ yili saŋɛ nɛ ebɔl beeŋ ba kenishipereso fanɛ b naŋ lɔŋɛ Jerusalɛm m pɔr na, n ya fo saŋɛ nɛ ejuŋkparpo nɛ Ebɔrɛ lara na beeŋ ba na beeŋ baa la nfɛ adushunu be ntuŋ ashunu nna. Kumo be saŋɛ so baaŋ lɔŋɛ abɔrbi ashi Jerusalɛm to nseŋ kur kemaŋ ŋ kulti kumo a kuŋ kumo nɛ k yili n ya fo nfɛ shunu be ntuŋ adeshe nɛ anyɔ. Ama etɔrɔsheŋ damta beeŋ baa wɔ kumo to. 26Loŋ be saŋɛ na kaŋ ya ka fo ekar, baaŋ mɔ Ebɔrɛ be ejuŋkparpo laraso na. Ejuŋkparpo lempo ko be benapo nɛ baa kɔ a sɔ nde na beeŋ ba mur kadegboŋ na nɛ bɔrɛlambu na kikɛ fanɛ kananɛ nchu bee bɔlɔ a mur kusɔ kama na. Kena malɛ nɛ asɔ be kejija beeŋ baa wɔtɔ nna hale n ya fo Ebɔrɛ be kepar be saŋɛ. 27Loŋ be ejuŋkparpo na nɛ basa damta beeŋ wora kɔnɔkoŋwule kpakpaso nfɛnshunu. Nfɛnshunu na be bargato baŋ ji n choŋ, e beeŋ shin nɛ b yige esarga nɛ etoto be kebaa lara. Baaŋ ta Edɔsopogboŋ na be kapɔrduli n yili bɔrɛlambu na be esoso nɛ k ba wɔ ndoŋ n ya fo saŋɛ nɛ emo nɛ e ta kumo n yili ndoŋ na be jemanɛ nɛ Ebɔrɛ yili n sa mo na beeŋ fo ekar.”

10

Bɔrɛdare nɛ Danɛl ku ashi Tigris be lɔr na ase be asheŋ

1Sairus ka ji kuwura ashi Pɛshiya be kasawule so be kafɛ sasopo to nɛ Ebɔrɛ lara kubɔya ere n sa Danɛl nɛ mbe ketre ko bee ji Bɛlteshaaza na. Kubɔya na daa la kashenteŋ nna nsaa malga kenagboŋ ko be asheŋ. Kumo alɛ be kepin to daa du kpakpa nna. Bɔrɛdare to nɛ b daŋ bugi kumo to ŋ kaŋɛ mo. 2Kumo be jemanɛ na so nɛ n wɔtɔ a shu keeli bɔkwe asa kikɛ. 3N daa maŋ ji ajibi gbɛgbɛso kikɛ ŋko n we eblaŋ ŋko n nuu asɔnuuso ŋko ŋ gbiti ŋku bɔkwe asa na kikɛ to. 4Kufɔl sososo to be nchɛ adunyɔ nɛ ana be kachɛ, nɛ n daa yil lɔrgboŋ nɛ baa tre Tigris na be kedeŋi so. 5Ŋ ka maŋ kumu so, nɛ n wu esa ko ka buu ago be epiŋi fuful nseŋ chɛ shuwa malɛ be kreso kashɛr to. 6Mbe eyur daŋ baa kpa edɛ nna fanɛ digi, nɛ mbe anishiakpa malɛ fuli parr fanɛ bɔrɛ ka nyɛkpɛ na. Mbe anishi malɛ daa du nna fanɛ edɛ be adondulombi. Mbe enɔ nɛ mbe aya daa kpa edɛ nna fanɛ b ka fɔr danyaŋ so na, nɛ mbe ebɔl malɛ du fanɛ jimaŋ damta ka bee cha awɔr na. 7N nawule e daŋ wu esa na ashi bɔrɛdare na to. Basa nɛ ma nɛ bumo daa la na bre daa maŋ wu mo, ama kufu daŋ pɛ bumo alegaiso nna nɛ b shile n ya ŋana. 8N nawule e daa wɔ ndoŋ a keni le be mamachi be kusɔ ere ashi bɔrɛdare na to. N daa maŋ naa kɔ eleŋ kikɛ; ma anishiakpa malɛ daŋ foleeto nna, hale basa bee pin ma a gben. 9Ŋ ka baŋ nu mbe ebɔl nɛ n tɔr kasawule epun so ŋ kreŋ 10Ndoŋ nna nɛ enɔ ko pɛ ma to m maŋ so nɛ ŋ gbir ma amuli so nɛ ma enɔ yirgi kasawule so nɛ mee chicha.

11Nɛ malaika na kaŋɛ ma le: “Danɛl, Ebɔrɛ bee sha fo paa. Koso n yili ŋ kaŋ kusoe nɛnɛ n nu kusɔ nɛ mee sha nɛ ŋ kaŋɛ fo ere. B shuŋi ma fo kutɔ nna.” E ka bee malga le na kikɛ nɛ n yil a chicha. 12Ndoŋ nna nɛ e kaŋɛ le: “Danɛl sa maa lɔ kufu, baŋ yili saŋɛ nɛ fo fara m bar fo kumu ase a fin kepin asheŋ to na, nɛ Ebɔrɛ nu fo kabɔrɛkule nseŋ shuŋi ma fo kutɔ 13Ama Pɛshiya be efuli so be kedimagboŋ na daŋ kuŋ ma ekpa nna nchɛ adunyɔ nɛ kako kikɛ. Ndoŋ nna nɛ Maikel, nɛ e la malaika nimuso na, ba chɛ ma to, ŋkpal manɛ so n nawule e daa wɔ Pɛshiya. 14M ba nna nɛ m ba bugi asheŋ to n sa fo nɛ fo pin kusɔ nɛ k beeŋ wora fo basa kachako so, ŋkpal manɛ so bɔrɛdare na bee ŋini kachako so be asheŋ nɛ a beeŋ wora nna.”

15E ka bee malga na nɛ ma kɔnɔ duŋ nɛ mee keni kasawule. 16Ndoŋ nna nɛ malaika nɛ e duli dimɛdi na, teŋi mbe enɔ m beta ma kɔnɔpurbi. Nɛ ŋ kaŋɛ mo le: “N Nyɛnpe, bɔrɛdare ere shin nɛ kufu pɛ ma nɛ ma eyur yɔ ma nɛ mee chicha a maaŋ tiŋ n yili ma aya so. 17N du fanɛ kenya ka yil mo nyɛnpe be anishito nna. Nuso nɛ meeŋ tiŋ m malga fo kutɔ? M maŋ naa kɔ eleŋ gba nɛ n fute.”

18Nɛ malaika na naŋ pɛ ma to nɛ n naŋ nya eleŋ. 19Ndoŋ nna nɛ e kaŋɛ le: “Ebɔrɛ bee sha fo, amoso sa maa fɔŋ shɛŋ shɛŋ so ŋko a lɔ kufu.” E ka malga loŋ n loge, nɛ n nya eleŋ nseŋ kaŋɛ le: “Jande, kaŋɛ ma kusɔ nɛ fee sha kekaŋɛ, ŋkpal manɛ so fo shin nɛ n naŋ nya eleŋ.” 20-21Nɛ Malaika na kaŋɛ le: “Fo nyi kusɔ nɛ ŋ kpal kumo so m ba fo kutɔ a? M ba nna nɛ m ba bugi kusɔ nɛ b sibɛ n wɔtɔ kashenteŋ be kawɔl na to n sa fo. Ama naniere a daga fanɛ m bɛta n ya kɔ Pɛshiya be efuli so be kedimagboŋ na. Kumo be kaman nɛ n naŋ kɔ Griis be efuli so malɛ be kedimagboŋ na. Esa kikɛ malɛ maŋ wɔtɔ nɛ e chɛ ma to she Maikel nɛ e bee kuŋ Israɛlebi na nawule.

11

1Dairus nɛ e la Mɛdi be esa na be kuwurji be kafɛ sososo to nɛ m ba kaa chɛ to a kuŋ mo. 2Kusɔ nɛ mee shin nɛ ŋ kaŋɛ fo naniere malɛ la kashenteŋ nna. Bewura asa e kraa beeŋ ba ji kuwura ashi Pɛshiya be efuli so pɔɛŋ nɛ enasopo nɛ e kɔ dama a chɔ bumo kikɛ e ba bɛ so. Mbe kedamaya na beeŋ sa mo eleŋ ga hale nɛ e ta basa kikɛ nɛ Griis be efuli be basa be amu ŋ ŋmɛa abar. 3Kumo be kaman nɛ ewura lempo ko malɛ e lar m ba ji eleŋ ga nseŋ wora kusɔ nɛ e bee sha. 4Ama k maaŋ chɛr nɛ mbe efuli na e bure m barga to n yɔ durnya ere be abonfu ana ere kikɛ to. Nɛ efuli popɔrana nɛ amo be bewura maŋ shi ewura lempo na be kanaŋ to e bɔla amo to n lar. Bewuraana na malɛ maaŋ baa kɔ eleŋ fanɛ mo. 5Ijipt be efuli so be ewura na beeŋ ba kɔ eleŋ ga. Ama mbe benapo be benimu na be eko beeŋ ba kɔ eleŋ a chɔ mo n suge mbe efuli na be kuwurji nseŋ ji eleŋ ga. 6Ijipt be efuli so be ewura na baŋ ji kuwura na n ya fo saŋko, mo nɛ Siriya be efuli so be ewura beeŋ wora kɔnɔkoŋwule nɛ e ta mo pibiche n sa Siriya be efuli so be ewura na nɛ e kil. Ama loŋ be kɔnɔkoŋwule na maaŋ chɛr nɛ b mɔ mo pibiche na nɛ mo kul nɛ mbe kebia nɛ mbe mbita, nɛ b tu mo n yɔ ndoŋ na kikɛ. 7K maaŋ chɛr ko nɛ eche na mo kurgepoana na be eko e ki Ijipt be efuli so be ewura. E beeŋ ya kɔ Siriya be efuli so be ewura na be benapo kena nseŋ luri bumo be kakpa nɛ baa shile e ya ka nya kumɔlga na ŋ kɔ m pɔɔ bumo so. 8E beeŋ ta bumo be agbirana nɛ asɔ lela nɛ b ta shuwa nɛ gbiti n lɔŋɛ na kikɛ n yɔ Ijipt be kasawule so. Kede be kaman, baaŋ chena kagbenewushi so nfɛ damta pɔɛŋ, 9nɛ Siriya be efuli so be ewura na e yɔ nɛ e ya kɔ n sɔ Ijipt be efuli so be ewura be efuli na, ama baaŋ tintiŋ mo nɛ e bɛta. 10Siriya be efuli so be ewura na be mbinyɛnsobi beeŋ chala benapo damta n wora kena to be shiriya n lar fanɛ nchu ka bɔlɔ n sɔ kakpa a ba na, ŋ kɔ m ba fo bumo doŋana be egbal nɛ b pɔr ŋ kulti bumo be kade na. 11Ijipt be efuli so be ewura na beeŋ nya agbo ga n lar n ya kɔ Siriya be efuli so be ewura na kena n suge mbe benapo damta na kikɛ. 12Kumo be kaman nɛ kamoowu e luri Ijipt be efuli so be ewura na to, ŋkpal mbe kekɔmpɔɔso nɛ benapo damta nɛ e mɔ na so. Ama mannɛ saŋkama nɛ e beeŋ ba kɔ a pɔɔ so. 13Ŋkpal manɛ so, Siriya be efuli so be ewura na kraa beeŋ bɛta n ya koli benapo damta a chɔ bumo nɛ e daa kɔ na gba. Saŋɛ na so nfɛ damta kaŋ choŋ, mo nɛ benapo damta nɛ b kɔ akɔsɔ lempo beeŋ bɛta m ba kɔ bumo. 14Loŋ be saŋɛ na basa damta beeŋ kini kenu n sa Ijipt be efuli so be ewura na. Fo Danɛl be basa ko nɛ b kɔ amu kpakpaso gba beeŋ kini kenu n sa ewura na ŋkpal kewuŋkaŋɛ ere so, ama bumo alɛ beeŋ kɔ n tɔr. 15Amoso Siriya be efuli so be ewura na beeŋ shin nɛ benapo e pugi ŋ kulti kade nɛ b pɔr egbal ŋ kulti na ŋ kɔ kena n sɔ kumo. Ijipt be efuli so be benapo na maaŋ tiŋ n tu bumo ŋ kɔ kena, ŋkpal manɛ so, bumo be benapo lempo gba maaŋ naa kɔ eleŋ. 16Siriya be efuli so be ewura nɛ e bee kɔ a sɔ nde na beeŋ wora kusɔ nɛ e bee sha nɛ esa kama maaŋ tiŋ ŋ kaŋɛ mo shɛŋ. Mo alɛ beeŋ sɔ kasawule nɛ Ebɔrɛ nase kɔnɔ fanɛ e beeŋ ta n sa Israɛl be basa na a ji kumo so eleŋ. 17Ewura na beeŋ bela ase n ta mbe benapo kikɛ n ya kɔ kena a fin kedii m pugi efuli na kikɛ so. Kumo be kaman nɛ e baa fin fanɛ mo nɛ mo doŋana na e wora kɔnɔkoŋwule nseŋ ta mo pibiche n sa Ijipt be efuli so be ewura na fanɛ e kil. Ama amo nɛ amo kikɛ ŋkre na maaŋ tiŋ n nyalɛ kikɛ. 18Ade kikɛ be kaman, e beeŋ kɔ efuliana nɛ a chena teku ase na kena m pɔɔ amo be adamta so. Ama benapo be enimu ko beeŋ ba kɔ m pɔɔ mo so nɛ mbe ŋkpensheŋ na kikɛ e ba ekar. Kashenteŋto e beeŋ shin nɛ ewura na be ŋkpensheŋ e laŋɛ n ji mo. 19Ewura na beeŋ bɛta n yɔ mo gbagba be kasawule so be kumɔlga be mboŋ lempo, ama baaŋ kɔ m pɔɔ mo so nɛ mbe asheŋ a loge kuraa! 20Mbe kaman, ewura ko malɛ beeŋ na ba, nseŋ ba shuŋi benapo be enimu ko fanɛ e ya mɛaŋ basa n sɔ bumo elampo saŋɛ na so mbe efuli beeŋ dii dama. Kumo alɛ maaŋ chɛr nɛ ewura na e wu m mur, ama mannɛ esa ko e naŋ kaa agbo m mɔ mo ŋko kena to nɛ baaŋ mɔ mo.”

Kelargato be esoso be ewura lubi na be asheŋ

21Le nɛ malaika na kraŋ naŋ kaŋɛ: “Ewura nɛ e beeŋ naŋ ba ji Siriya be efuli so be kuwura na beeŋ baa la esa lubi ga. Mo alɛ maaŋ shi kuwurji be kanaŋ to. Kebirkɔnshi be ekpa so nɛ e beeŋ bɔla so n ta kena m ba purgi basa ŋ kɔ n sɔ eleŋ. 22E beeŋ mur benapo damta, n ta Ebɔrɛ be bɔrɛmatapo nimuso gba n ti so. 23Mbe efuli maaŋ baa shi, ama e beeŋ bɔla kɔnɔkoŋwule be ŋkre nɛ mo nɛ basa beeŋ wora so n fule efuli pɔtɛana be basa, nɛ kumo be loŋ e shin nɛ mbe eleŋ e baa ti so. 24E beeŋ kɔ n sɔ efuli nɛ k kɔ dama nseŋ wora asheŋ nɛ mo nananyɛnana b ekama maŋ naŋ wora kikɛ. E beeŋ barga mbe asɔ nɛ e ya kɔ kena n suge na to n sa basa nɛ b bɛ mo so na. E beeŋ kre k ya kɔ efuliana be kumɔlga be mboŋ lempoana na kena, ama mo alɛ be saŋɛ maaŋ baa shibi. 25E beeŋ koso kenyɛnso n ta benapo damta n ya kɔ Ijipt be ewura kena, nɛ ewura na malɛ gba e keta mbe benapo lempo damta n ya tu mo ŋ kɔ. Ama Ijipt be efuli so be ewura na beeŋ kɔ n tɔr. 26Ŋkpal manɛ so mbe besoetojipoana nɛ mo nɛ bumo bee ji a tir abar ga na e naaŋ fule mo nɛ e mur cheche. Baaŋ mɔ mbe benapo damta na nɛ e maaŋ naa kɔ benapo kuraa. 27Bewura anyɔ na beeŋ baa bɔɔ enɔ a wɔtɔ kawie koŋwule to a ji, ama baaŋ baa kre abar nia lubi nna a fule abar. Bumo alɛ maaŋ nya kusɔ nɛ baa fin na, ŋkpal saŋɛ nɛ Ebɔrɛ yili kumo na ka maŋ naŋ fo so. 28Siriya be efuli so be ewura na beeŋ ta asɔ nɛ e muu kena to na kikɛ n yɔ epe. Mo alɛ beeŋ wora ania fanɛ e beeŋ mur Ebɔrɛ b basa be kabɔrɛshuŋ nseŋ wora kusɔ kama nɛ k par mo pɔɛŋ nseŋ bɛta n yɔ mbe kade to. 29Kumo be kaman, e beeŋ naŋ ba kɔ n sɔ Ijipt be efuli na, ama kumo alɛ beeŋ ba kɔr sososo be kena na to. 30Romebi na beeŋ ta bumo be ekuloŋgboŋana m ba kɔ mo nɛ kufu e pɛ mo. Ndoŋ nna nɛ e kaa agbo a fin kemur Ebɔrɛ be basa be kabɔrɛshuŋ. Basa nɛ b kini kabɔrɛshuŋ na nɛ e beeŋ baa wu kuwɔr. 31Benapo na be beko beeŋ shin nɛ bɔrɛlambu na e sa maŋ naa du cheembi nseŋ shin nɛ b yige karechɛ kama be sarga be kebaa lara. Kumo be kaman nɛ b niŋi Edɔsopogboŋ na be kapɔrduli na to n yili n shin nɛ kusɔ kama e jija. 32Ewura na beeŋ bɔla kafule be ekpa so n nya bekama nɛ b teŋ kini bumo be kabɔrɛshuŋ na nɛ b bɛ mo so ama bekama nɛ baa bɛ Ebɔrɛ so na bre maaŋ shuli so n sa mo. 33Bejuŋkparpo nyiashempoana na beeŋ ŋini basa damta asheŋ, nɛ b mɔ bumo be beko kena to ŋko nɛ b chɔɔ bumo m mɔ, n suge beko malɛ be asɔ nseŋ ti bumo ebu. Ama kumo be loŋ maaŋ chɛr. 34Jemanɛ nɛ baaŋ baa mɔ bumo na, Ebɔrɛ bre b basa beeŋ nya kechɛto gbrɛbi nɛ kebirkɔnshi wuraana damta e ti bumo so. 35Ebɔrɛ beeŋ bɔla tɔrɔ nɛ benyiashempo juŋkparpoana na be beko beeŋ luri to na so n shin nɛ b fɔrso n nyalɛ so a jo lalaloge be saŋɛ nɛ k bee ba saŋɛ nɛ Ebɔrɛ yili na. 36Ewura na beeŋ wora kusɔ kama nɛ k par mo. E beeŋ maaŋ mbe kumu so a chɔ kegbir kikɛ, hale m ba ka wora fanɛ e chɔ Enyɛnpetale Ebɔrɛ gba. E beeŋ nya ekpa n wora loŋ n ya fo saŋɛ nɛ Ebɔrɛ beeŋ gberge mo kusoe. Ebɔrɛ malɛ beeŋ wora kusɔ kama nɛ e yili. 37Ewura na malɛ beeŋ kplaŋ kegbir nɛ mo nananyɛnana daŋ shuŋ na nɛ kegbir nɛ beche bee sha ga na so. E beeŋ kplaŋ agbir na b kekama so ŋkpal e ka bee fɛ fanɛ e chɔ amo so, 38Ama e beeŋ ta bunyaŋ n sa kegbir nɛ k bee kuŋ kumɔlga be mboŋ na. E beeŋ ta shuwa nɛ gbiti nɛ abitasɔ nɛ asɔ lela ko n ya sa kegbir nɛ mo nananyɛnana maŋ naŋ shuŋ kikɛ. 39Efuli pɔtɛ so be kegbir beeŋ chɛ mo to nɛ e kɔ m pɔɔ kumɔlga be mboŋ lempoana so. E beeŋ sa basa kama nɛ b bɛ mo so kemaŋkura nɛ eyilikpagboŋ nseŋ ta kasawule n sa bumo fanɛ bumo be kakɔka. 40Siriya be efuli so be ewura na be lalaloge be saŋɛ kaŋ taga to, Ijipt be efuli so be ewura na beeŋ ba kɔ mo kena, nɛ mo alɛ e ta egbaŋɛturko nɛ egbaŋɛdiipoana nɛ nchu so be ekuloŋgboŋ damta n tu mo ŋ kɔ kena na. Siriya be ewura beeŋ kɔ n sɔ efuli damtaana fanɛ kananɛ nchu bee bɔlɔ a sɔ kaplɛkama na. 41E beeŋ kɔ n sɔ kasawule nɛ Ebɔrɛ nase kɔnɔ fanɛ e beeŋ ta n sa Israɛl be basa na nseŋ mɔ basa ŋgboŋto ŋgboŋto, ama Edɔm nɛ Mowab bre be efuli so nɛ kusɔ kama nɛ k ka Ammɔn be efuli so na bre beeŋ nya kumɔlga. 42E beeŋ kɔ n sɔ efuli damta, n ta Ijipt be kasawule gba n ti so. 43E beeŋ suge Ijipt be kasawule so be shuwa nɛ gbiti nɛ kumo be asɔ lela kikɛ n yɔ. Mo alɛ beeŋ kɔ m pɔɔ Libiya nɛ Itiopia be efuliana gba kikɛ so. 44Ama baru beeŋ shi epeŋilarkpa nɛ kelargato be esoso be kaba so m ba funti mo, nɛ e nya agbo alegaiso ŋ kɔ m mɔ basa damta. 45Kede be kaman nɛ e yuu bewura be wajɛbu gboŋgboŋi ashi Teku nɛ baa tre Mɛditerenia nɛ k wɔ epeŋitɔrkpa na nɛ kebee nɛ bɔrɛlambu na yil so na be kefɛato. Ama ndoŋ nɛ e beeŋ wu nɛ esa kama maŋ chɛ mo to.”

12

Lalaloge be jemanɛ na be asheŋ

1Nɛ Malaika nɛ e buu epiŋi fuful na kaŋɛ le: “Loŋ be saŋɛ na, Maikel nɛ e la emalaika to be enimu nsaa keni fo basa so na beeŋ lar m ba, nɛ etɔrɔ be yiri nɛ a maŋ naŋ ba saŋɛ so nɛ durnya fara kikɛ na e ba. Kumo be jemanɛ kaŋ fo, menyi be efuli so be basa kama nɛ b sibɛ bumo be atre n wɔtɔ Ebɔrɛ be kawɔl na to na beeŋ nya kumɔlga. 2Basa damta nɛ b wu na beeŋ naŋ tiŋi luwu to, nɛ bumo be beko e nya ŋkpa nɛ k maŋ kɔ ekar na, nɛ beko malɛ e ji awurfoŋ nɛ anishinyɔr hale mbaanaayɔ. 3Ekama nɛ e kɔ kanyiasheŋ beeŋ baa nyɛkpɛ fanɛ epeŋi ashi awɔlpa to. Bekama malɛ nɛ b ŋini basa damta asheŋ nɛ a niŋi be kewora, beeŋ ba nyɛkpɛ fanɛ achɛkpabi mbaanaayɔ.”

4Kumo be kaman nɛ e naŋ kaŋɛ ma le: “Danɛl, da kawɔl na m buu so nseŋ ta tɔɔnɛ be kebersobi m ber kumo so hale nɛ durnya ere e ya fo kumo be ekar. Ama basa kraa beeŋ baa lege to a fin kepin asheŋ to.”

5Ndoŋ nna nɛ n wu basa anyɔ ko ka yil lɔrkar. Eko wɔ kaba ndoŋ nɛ eko malɛ wɔ kaba nfe. 6Nɛ basa na be eko bishi malaika nɛ e yil lɔr na be esoso be kaba so na le: “Saŋɛ mo nɛ mamachi be asheŋ ere beeŋ fo amo be ekar?”

7Nɛ malaika na maŋ mbe enɔ anyɔ so ŋ ŋini awɔlpa nseŋ nase kɔnɔ kpakpaso ashi Ebɔrɛ nɛ e wɔ ŋkpa to mbaanaayɔ na be ketre to ŋ kaŋɛ le: “K beeŋ ta nfɛ asa nɛ bargato pɔɛŋ nɛ Ebɔrɛ be basa be tɔrɔ nɛ baa ji na e loge na nɛ kusɔ kama e bɔlɔ so.”

8N daŋ nu kusɔ nɛ e kaŋɛ ama ma alɛ daa maŋ pin to. Ndoŋ nna nɛ m bishi mo le: “Jande, nuso nɛ asheŋ ere be lalaloge beeŋ ba ki?”

9Nɛ e kaŋɛ ma le: “Danɛl baa yɔ, ŋkpal manɛ so, a daga mmalga ere ka la wulo be mmalga nna n ya fo durnya be lalaloge. 10Basa damta beeŋ lara alubi ashi bumo be ŋgbene to. Basa lubi bre maa ba nɛ b pin asheŋ to kikɛ, b kraa beeŋ lubi gba n ti so. Ama bekama nɛ b nyi asheŋ bre, beeŋ nya asheŋ be kepinto. 11Yili saŋɛ nɛ b yige kebaalara karechɛ kama be esarga na n ya fo saŋɛ nɛ b ŋini Edɔsopogboŋ na to n yili na beeŋ baa la fanɛ nchɛ kagboŋ nɛ alfa anyɔ nɛ adekpanu nna. 12Kagbenefuli beeŋ baa la bekama nɛ b ji kashenteŋ n ya fo nchɛ kagboŋ nɛ alfa asa nɛ adesa nɛ anu na peya nna. 13Amoso Danɛl, ji kashenteŋ n ya fo lalaloge be jemanɛ na. Fo wu gba, feeŋ tiŋi luwu to n sɔ fo kakɔka.”