ANEBI EEMƆS

BE KAWƆL

1

1Mmalaga nɛ Eemɔs nɛ e la mbolpɔkpapo nseŋ shi Tekua be kade to kaŋɛ fanɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ ta n sa mo nfɛ anyɔ pɔɛŋ nɛ kasawule daŋ gbuŋgbuŋ na, nɛ jemanɛ nɛ Uziya daa la Juda be efuli so be ewura nɛ Jehɔash pibinyɛn Jeroboam malɛ daa ji Israɛl be efuli so be kuwura na nde.

2E yɛ:

“Enyɛnpe Ebɔrɛ baŋ yili Zayɔn be kebeegboŋ

na so ashi Jerusalɛm m ponte,

fanɛ bɔrɛ ka gbri na,

asɔbɔya be ejikpa be mboŋ kikɛ bee wɔl nna,

nɛ afitiri nɛ a wɔ kebeegboŋ

nɛ baa tre Kamɛl na so na kikɛ

e kilgi m pere le kpaw.”

Ebɔrɛ ka ji Siriya demu be asheŋ

3Enyɛnpe Ebɔrɛ na yɛ: “Damaskɔs be basa wora alubi n ya baŋ so. Amoso a ba naa wora shɛŋ, meeŋ gberge bumo kusoe ŋkpal b ka kɔrfɛ Giliad be basa fanɛ kananɛ gbaŋɛ bee gberge ŋgbuliŋ nyɛrɛnyɛrɛ a bri ayu na so. 4Meeŋ shin nɛ edɛ e ya chɔɔ lambu nɛ ewura Haziɛl pɔr na nɛ ewura Bɛnhadad be kumɔlga be mboŋ lempo na kikɛ cheche. 5Meeŋ bure kadegboŋ nɛ baa tre Damaskɔs na be mbunagboŋana na to kpachɛrkpachɛrbi nseŋ mur basa nɛ b wɔ Avɛn be kepla so na nɛ Bɛfadɛn be ejuŋkparpo na. Nseŋ shin nɛ b pɛ Siriya be basa fanɛ basa nɛ b ti ebu na n yɔ Kiir be efuli so kufɔ kufɔ.” Ma Enyɛnpe Ebɔrɛ na e malga na!

Filisti be asheŋ

6Enyɛnpe Ebɔrɛ yɛ: “Gaaza be basa wora alubi n ya baŋ so. Amoso a ba naa wora shɛŋ, meeŋ gberge bumo kusoe ŋkpal b ka ta efuli lelemu be basa ŋ ki anya n ya fa n sa Edɔmebi so. 7Meeŋ shin nɛ edɛ e ba chɔɔ Gaaza be kade to be kumɔlga be mboŋ lempo nɛ a wɔ egbal nɛ b pɔr ŋ kulti kade na so na kikɛ cheche. 8Meeŋ mur Ashdɔd nɛ Ashkɛlɔn be nde to be bewuraana. Meeŋ jija Ekrɔn be kade cheche. Filisti be esa koŋwule gba maaŋ naaŋ ka a wɔtɔ.” Ma Enyɛnpetale na e malga na.

Tayɛ be asheŋ

9Enyɛnpe Ebɔrɛ yɛ: “Tayɛ be basa wora alubi n ya baŋ so, amoso a ba naa wora shɛŋ, meeŋ gberge bumo kusoe. M maaŋ yige bumo kikɛ. B kplaŋ bumo be keteri be kɔnɔkoŋwule nɛ b nase n sa abar na be ŋkre so, nseŋ pɛ efuli lelemu be basa n yɔ Edɔm be kasawule so n ya fa. 10Amoso meeŋ shin nɛ edɛ e ba chɔɔ Tayɛ be kumɔlga be mboŋ nɛ a wɔ kumo be egbal nɛ b pɔr ŋ kulti kumo na so kikɛ cheche.”

Edɔm be asheŋ

11Enyɛnpe Ebɔrɛ yɛ: “Edɔm be basa wora alubi n ya baŋ so. Amoso abaanaaworashɛŋ meeŋ gberge bumo kusoe. B ju m buu bumo kurgepoana Israɛlebi so n ya mɔ bumo. B daŋ maŋ wu bumo kuwɔr ŋkpal bumo be asheŋ ka daa pɛ bumo agbo nɛ b nya agbo n wɔtɔ bumo ga so. 12Amoso meeŋ shin nɛ edɛ e ya chɔɔ Edɔm be efuli so be nde nɛ baa tre Teman na, nɛ Bozra be kumɔlga be mboŋ na kikɛ cheche.”

Ammɔn be asheŋ

13Enyɛnpe Ebɔrɛ yɛ: “Ammɔn be basa wora alubi n ya baŋ so. Amoso abaanaaworashɛŋ meeŋ gberge bumo kusoe. M maaŋ yige bumo kikɛ. B ka daa kɔ a fin kasawule na, b daŋ baŋɛ bedampoche nɛ b daa wɔ Giliad na be epunana to nna. 14Ŋkpal loŋ so meeŋ shin nɛ edɛ e tɔr egbal nɛ b pɔr ŋ kulti Ammɔn be efuli so be kadegboŋ nɛ baa tre Raaba na so n chɔɔ kumo be kumɔlga be mboŋana. Kumo be kamɔnchɛ benapo beeŋ cha kena to be awɔr nseŋ kɔ kena fanɛ afugboŋ ka bee ber na. 15Baaŋ pɛ bumo be ewura nɛ mbe ekrachiana n yɔ kenyaya to ashi efuli wɔfɔ.” Enyɛnpe Ebɔrɛ na e malga na.

2

Mowab be asheŋ

1Enyɛnpe Ebɔrɛ yɛ: “Mowab be basa be alubi damta so, meeŋ gberge bumo kusoe. B daa maŋ keni Edɔm be ewura be awibi m bɔlɔ kenishi nseŋ chɔɔ amo nɛ a ki nsunɔ. 2Amoso meeŋ shin nɛ edɛ e ya chɔɔ kade nɛ baa tre Kiriɔf nɛ k wɔ Mowab be efuli so na be kumɔlga be mboŋ lempo na. Kena to be awɔr beeŋ cha n nɛ b baa foŋ kena to be mbel saŋɛ nɛ mee mur Mowabebi na. 3Meeŋ mɔ Mowab be ewura nɛ mbe benimu kikɛ.” Ma Enyɛnpe Ebɔrɛ na e malga na.

Juda be asheŋ

4Enyɛnpe Ebɔrɛ yɛ: “Juda be basa wora alubi n ya baŋ so, amoso abaanaaworashɛŋ meeŋ gberge bumo kusoe. B kplaŋ ma keŋini so nseŋ kini kebɛ ma mbra malɛ so. Agbir koŋwule nɛ bumo nananyɛnana daa shuŋ na e fule bumo nɛ b foe ekpa. 5Ŋkpal loŋ so meeŋ shin nɛ edɛ e ba Juda be efuli so m ba chɔɔ Jerusalɛm be kumɔlga be mboŋ lempo kikɛ.”

Ebɔrɛ b kasogberge ka ba Israɛl so be asheŋ

6Enyɛnpe Ebɔrɛ yɛ: “Israɛl be basa wora alubi n ya baŋ so, amoso abaanaaworashɛŋ meeŋ gberge bumo kusoe. Baa fa beshenteŋjipo a sɔ amansherbi nna, nsaa fa betirpo malɛ asɛbta katuŋ koŋwuleso be yawu. 7B daa ŋin bepɔshipo nɛ basa nɛ b maaŋ tiŋ n chɛ bumo be amu to nna a lɛ kasawule a chichi bumo so nsaa maa ji betirpo be asheŋ nɛ amo be ekpa so. Ma ketre cheembi na jija nna ŋkpal mbia nɛ bumo tutoana ka bee di beche koŋwule so. 8Epiŋi nɛ b ta n nase tarma n sa bumo na nɛ baa ta a nase bumo be agbir be mboŋ a dese so. Bumo be agbirlambu to nɛ baa chena a nuu nsa nɛ b sɔ ashi basa nɛ b ji bumo be akɔ na kutɔ.

9Ama ŋkpal bumo so, nɛ m mur Amɔriebi nɛ b daa wɔ nteŋ fanɛ ndibi tenteŋ nɛ baa tre Sida na, nsaa kɔ eleŋ malɛ fanɛ ndibi gboŋgboŋi lempo na. N daŋ mur bumo be ayabi nɛ achin kikɛ nna cheche. 10Ma e lara menyi ashi Ijipt be kasawule so dra dra na ŋ keta menyi n nite kiyi to nfɛ adena nseŋ sɔ Amɔriebi be kasawule n sa menyi. 11Ma e lara men be mbinyɛnsobi ko ŋ ki anebiana, nseŋ lara menyi b mbrantiafɔlbi ko malɛ nɛ b ki Nazarinebi. Israɛlebi, manɛ kashenteŋ nna a? Ma Enyɛnpe Ebɔrɛ e malga na. 12Ama men nyaŋ Nazarinebi na nna nɛ baa nuu nsa nseŋ ju anebiana malɛ fanɛ b sa maŋ kaŋ malga abɔrɛsheŋ. 13Meeŋ buri menyi to n nase kasawule fanɛ kananɛ baa ta aboyu a deŋi turko so nɛ k bee buri to na, nɛ men dese a shu to fanɛ kananɛ baa muu aboyu a bɔlɔ turko nɛ amo be egbɛ bee shin nɛ k bee nite a shu to na. 14Basa nɛ baa shile ga gba maaŋ tiŋ n shile n sɔ bumo be amu. Belempo beeŋ paŋ bumo be eleŋ nɛ benapo gba e mɔlga bumo be amu ŋ gben. 15Basa nɛ b maa to ata a da gba beeŋ shile m bɛta kaman, nɛ basa nɛ baa shile ga gba e shile m mɔlga bumo be amu ŋ gben nɛ egbaŋɛdiipoana gba e dii egbaŋɛ m mɔlga bumo be amu ŋ gben. 16Kumo be kachɛ na, benapo lempo gba beeŋ ta bumo be akɔsɔ n lɛ nseŋ shile.” Ma Enyɛnpe Ebɔrɛ e malga na.

3

1Menyi Israɛlebi nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ lara ashi Ijipt be kasawule so dra dra na, e loto n nu kusɔ nɛ e malga ŋ gbiti menyi. 2Enyɛnpe Ebɔrɛ yɛ: “Menyi nawule nɛ n lara ashi efuliana kikɛ so fanɛ men baa la meya, amoso nɛ meeŋ gberge menyi kusoe alegaiso ŋkpal menyi be alubi so na.”

Anebi be kushuŋ be asheŋ

3Fo daŋ wu basa anyɔ ka bee sha k tu abar n yɔ kade nɛ b maŋ kaŋɛ abar n yili a?

4Fo daŋ nu buluŋ ka bee ponte kiyi to nɛ k maŋ wu kusɔbɔya a?

Fo daŋ nu buluŋ fɔlbi ka wɔ kumo be edesekpa a munto nɛ k maŋ pɛ kusɔ ko a?

5Fo daŋ wu kejigbelɛ ka pɛ kabuibi nɛ manɛ kusɔ ko a yɛr kabuibi na kumo ase a?

Fo daŋ wu kejigbelɛ ka to nɛ mannɛ kusɔ ko a tɔr kumo to a?

6Fo daŋ nu b ka foŋ kena to be kabel kade to nɛ kufu maŋ pɛ basa a?

Fo daŋ wu jɛrbi ka ba kade to nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ maŋ nyi kumo be asheŋ a? 7Kashenteŋto, Enyɛnpetale maa kre kusɔ ko be kewora nɛ e maŋ lara kumo ŋ ŋini mbe nyɛrbi nɛ b la anebiana na.

8Buluŋ baa ponte to, wanɛ nɛ kufu maaŋ pɛ?

Enyɛnpetale na baŋ lara esa fanɛ e yili mbe katelamu to m malga wanɛ e la amodoŋwura nɛ e tiŋ ŋ kini?

Samɛria be kemur be asheŋ

9Kaŋɛ Ijipt nɛ Ashdɔd be bejuŋkparpoana na le: “Men shɛr abee nɛ a kulti Samɛria be kadegboŋ na so ŋ keni kananɛ asheŋ bee baga to nɛ kananɛ basa bee wora kusɔ nɛ baa sha ŋkpal mbra ka maŋ naa wɔtɔ so.”

10Enyɛnpe Ebɔrɛ yɛ: “Koyu nɛ kebaa tintiŋ basa a sɔ bumo be asɔ nɛ basa ere bɔla so ŋ gbare asɔ m bɔlɔ ebuana. B maaŋ tiŋ n ji kashenteŋ kikɛ.” 11Amoso le nɛ Enyɛnpetale na kaŋɛ: “Bedoŋ beeŋ ba kulti menyi be efuli n wɔtɔ nseŋ jija men be kumɔlga be mboŋ lempo nseŋ m muu asɔ nɛ a wɔ amo to na kikɛ.”

12Enyɛnpe Ebɔrɛ yɛ: “Kananɛ buluŋ bee ji kubolpɔ nɛ mbolpɔkpapo e ya sɔ kumo be aya anyɔ nɛ kusoe n ya ŋini kubolpɔwura na, aloŋ nɛ baaŋ mɔlga Samɛriaebi nɛ b dese kedamaya be asɔ deseso so ere be basa gbrɛbi nɛ b nya kumɔlga na.” 13Enyɛnpetale na yɛ: “Kaŋ kusoe n nu nfe, nseŋ kpele Israɛlebi nɛ b la Jeekɔb be kaman to ebi na kusoe.” 14“Kachɛ nɛ meeŋ gberge Israɛl be basa kusoe ŋkpal bumo be alubi so na, nɛ meeŋ mur Bɛtɛl be kade to gba be ebɔrɛsureana. Ebɔrɛsureana na be abonfu kikɛ beeŋ bure n tɔr keshishɛrpumpuŋ to. 15Meeŋ bure bumo be elaŋ nɛ baa dese to kebleŋ to nɛ amo nɛ baa dese to awo to na kikɛ. Bumo be elaŋana nɛ b ta asɔlnyii n ji kebita nɛ bumo be elaŋgboŋ kikɛ beeŋ bure. Ma Enyɛnpe Ebɔrɛ na e malga na.”

4

1Men nu nfe, menyi Samɛria be beche nɛ men danto durfɛ durfɛ fanɛ Bashan be efuli so be ana nɛ baa ji a moɛ ga na. Menyi e naa mɛaŋ betirpo nɛ betentaŋasepo nsaa nyaŋ menyi kulana fanɛ b baa sa menyi nsa na! 2Le nɛ Enyɛnpetale cheembi na nase kɔnɔ ŋ kaŋɛ: “Kachako bedoŋ beeŋ ta akɔltobi ŋ gberge menyi n yɔ. Baaŋ pɛ menyi be ekama fanɛ kekɔltobi ka pɛ kɔrɔtɔ na. 3Baaŋ gbeye menyi m bɔla men be kade be egbal na be kaba nɛ k bure na n ya lɛ kakpa nɛ baa tre Hɛɛmɔn be kaba so.” Ma Enyɛnpe Ebɔrɛ e malga na.

Israɛl ka kini kekoya asheŋ be asheŋ

4Enyɛnpetale na yɛ: “Menyi Israɛlebi e yɔ Bɛtɛl n ya kaa wora alubi kanaŋkamaso nɛ menyee sha! Men yɔ Gilgaal gba n ya ka wora alubi ndoŋ a ta asɔbɔya a lara sarga kachipurso kikɛ nsaa lara sarga nɛ menyi be kudukudusopo nchɛ asa sa kikɛ. 5Men ta men be bodobodo nɛ a kɔ yisi na m ba lara kechɔrɔ be sarga nsaa puchi ŋkpal esarga damta nɛ men bar na so ŋkpal manɛ so, loŋ nɛ menyee sha kebaa wora.

6Ma e shin nɛ akoŋ tɔr menyi be ndeana kikɛ to, ama amo nɛ amo kikɛ men kraŋ kini kebɛta m ba ma kutɔ. 7Saŋɛ so nɛ k daga men be asɔduuso ka nya bɔrɛ nɛnɛ na, nɛ mee pɛ bɔrɛ a keta. Ma e naa shin nɛ bɔrɛ bee ba. Ma alɛ e naa shin nɛ bɔrɛ bee ba kade ko to nsaa yige kuko, ŋko a ba ndɔ ko to a yige kuko nɛ k bee wɔl. 8Basa lar bumo be ndeana to n yɔ nde ko n ya kaa fin nchu nɛ b nuu ama b daa maŋ nya amo yɛlyɛla so ndoŋ. Amo nɛ amo kikɛ men kraŋ kini kebɛta m ba ŋ kutɔ.” Ma Enyɛnpe Ebɔrɛ na e malga na!

9Ma e shin nɛ afu tushiso jija menyi be adɔjibi nseŋ shin nɛ elotɔr malɛ jija menyi be ndɔana nɛ men be afeelebi nɛ baa tre greep na be ndɔana nɛ figidibi nɛ ɔlif be ndibi be ndɔana, ama amo nɛ amo kikɛ men kraŋ kini kebɛta m ba ŋ kutɔ. Ma Enyɛnpe Ebɔrɛ na e malga na!

10Kulɔ lubi nɛ k bee mɔ nɛ n daŋ shin nɛ k ba Ijipt be efuli so ebi so dra dra na gbagba nɛ n shin nɛ k ba menyi alɛ gba so. Ma e mɔ men be mbifɔlbi kena to n shin nɛ b pɛ bumo be egbaŋɛ n choŋ, nɛ bubuni be efɛa sɔ menyi be echenakpa a dufɛ pumpuŋ a mɔ menyi. Ama amo nɛ amo kikɛ, men kraŋ kini kebɛ ma so.

11Kananɛ m mur ndegboŋ nɛ baa tre Sodɔm nɛ Gomɔra dra dra na, nɛ m mur menyi alɛ gba be beko. Menyi bumo nɛ men nya men be amu na du fanɛ kedibi nɛ k bee chɔɔ nɛ b lara kumo edɛ to n lɛ nna. Ama amo nɛ amo kikɛ men kraŋ kini kebɛta m ba ma kutɔ. Ma Enyɛnpe Ebɔrɛ na e malga na.

12Amoso meeŋ gberge menyi Israɛlebi kusoe. Men wora shiriya a jo ma demuji. 13Ebɔrɛ e to abeegboŋana nseŋ to afu. Mo e naa lara kusɔ nɛ k wɔ mbe nfɛra to a ŋini edimɛdi nsaa shin nɛ kapa bee ki kanyɛ. Mo e naa nite abeegboŋ be esoso na. Mbe ketre e la Enyɛnpetale na!

5

Kelar alubi to be asheŋ

1Israɛl be basa, men nu keeli nɛ mee shu ŋkpal menyi so ere.

2Ma eshapo lela Israɛl, tɔr a dese kasawule,

a maŋ naŋ tiŋ nɛ e koso!

Nɛ b kplaŋ mo so ashi mo gbagba be efuli so.

Esa kama maŋ chɛ mo to nɛ e niŋito.

3Enyɛnpetale na yɛ: “Israɛl be kade ko ka shuŋi benapo kagboŋ kena to, benapo kalfa nawule e bɛta m ba. Nɛ kuko malɛ shuŋi benapo kalfa kena to nɛ benapo kudu nawule bɛta m ba.”

4Le nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ kra kaŋɛ Israɛl be basa: “Israɛlebi, men bɛta m ba ŋ kutɔ saŋɛ na so menyeeŋ nya ŋkpa. 5Men sa maŋ kaŋ yɔ Bɛshiba n ya shuŋ kegbir kikɛ. Menyi alɛ e sa maŋ kaa fin ma a yɔ Bɛtɛl ŋkpal manɛ so k maaŋ naa la shɛŋ. Men sa maŋ kaŋ yɔ Gilgaal gba ŋkpal manɛ so bedoŋ beeŋ tintiŋ kumo be basa n yɔ kenyaya to efuli wɔfɔ.”

6Men bɛta n yɔ Enyɛnpe Ebɔrɛ na kutɔ nseŋ nya ŋkpa. Men baa maŋ ba mo kutɔ, e beeŋ ta edɛ m mur menyi. Menyi Bɛtɛl be basa e naaŋ chɔɔ. Esa kama malɛ maaŋ tiŋ m mɔlga menyi kikɛ. 7Menyeeŋ mur cheche, ŋkpal manɛ so menyee kilgi kashenteŋ nna a buu nsaa wɔtɔ a puni basa!

8Enyɛnpe Ebɔrɛ e to achɛkpabi,

Mo e to achɛkpabi be yiri yiri nɛ baa tre Pleeds nɛ Ɔriɔn na kikɛ.

Mo e naa shin nɛ kanyɛ bee kilgi kapa,

nɛ kapa malɛ bee kilgi kanyɛ.

Mo e shin nɛ teku be nchuana bee ki bɔrɛ a ba

kasawule so.

Mbe ketre e la Enyɛnpe Ebɔrɛ na.

9Mo e naa mur benapo lempo

nɛ nde nɛ b pɔr egbal ŋ kulti na kikɛ.

10Menyi Israɛlebi kishi basa nɛ b maa da a buu alubi so nsaa ji asheŋ nɛ amo be ekpa so nna. 11Ŋkpal men ka mɛaŋ betirpo nseŋ suge bumo be adɔjibi so, menyi alɛ gba maaŋ nya elaŋ lela nɛ men ta ajembu m pɔr na n luri to, ŋko n nya men be asɔrso nɛ baa tre greep na be yabra belbelso n nuu. 12N nyi men be alubi damta nɛ menyee wora, nsaa nyi kananɛ menyee puni nsaa tɔrɔ basa lela. Menyee sɔ brɔbu nna nsaa ji betirpo durmu ashi demujikpa. 13Ŋkpal le be alubi ere so benyiashempo bee lo bumo be nnɔ nna.

14Men baa kɔ a fin kelela be kewora nseŋ yige alubi be kebaa wora, saŋɛ na so menyeeŋ baa kɔ ŋkpa, nɛ Enyɛnpetale Ebɔrɛ na e baa wɔ menyi kutɔ fanɛ kananɛ men kaŋɛ na. 15Men kishi kulubi, nsaa wora kelela. Men baa kɔ a fin asheŋ be keji nɛ amo be ekpa so ashi men be edemujikpa. Ashere Enyɛnpetale na beeŋ wu efuli ere be bekama nɛ b kraa wɔ ŋkpa to ere kuwɔr.

16Enyɛnpetale na yɛ: “Basa beeŋ baa boŋ to a shu kagbenejijaso ashi kade kikɛ be abɔrbi so. Baaŋ tre bedɔpo gba nɛ b ba ti basa nɛ b haya so n shu basa nɛ b wu be nli. 17Basa beeŋ baa boŋ to a shu ashi asɔrso nɛ baa tre greep na be ndɔana kikɛ to. Ade kikɛ malɛ beeŋ wora nna ŋkpal ma kasogberge ka bee ba menyi so so.” Enyɛnpe Ebɔrɛ na e malga na.

18Asheŋ maaŋ nyalɛ n sa menyi nɛ menyee jo Enyɛnpe Ebɔrɛ be demujiachɛ na. Mannɛ be tɔnɔ nɛ loŋ be kachɛ na beeŋ kurge n sa menyi? Loŋ be kachɛ na beeŋ ba kaa la tentembiri nna n sa menyi, mannɛ kefulto. 19Loŋ be kachɛ na beeŋ baa ka du fanɛ esa ka bee shile a ŋana buluŋ so nna nseŋ ya lar shishiri so! Ŋko esa ka ba laŋ to nɛ e ba wushi nseŋ ta mbe enɔ n deŋi egbal so nɛ kuwɔ e duŋ mo. 20Enyɛnpe Ebɔrɛ be demujiachɛ na, beeŋ baa la tentembiri nna mina mannɛ kefulto. Kefulto gbrɛ kama maaŋ ba wɔtɔ loŋ be kacha na.

21Enyɛnpe Ebɔrɛ yɛ: “Ŋ kishi menyi be kabɔrɛshuŋ be kejigboŋana be asheŋ alegaiso. 22Hale nɛ men lara esarga chɔɔso nɛ ayu be esarga gba m ba sa ma, maaŋ sɔ amo. Men be asɔbɔya danso duliduli lela gba be asheŋ maaŋ bɔlɔ ma kenishi. 23Men yige men be awɔr fuloŋ be nshɛ na be keboŋ. Maa sha kenu men be ejaŋjilaŋ gba be kushu. 24Ama men shin nɛ kebaaji asheŋ nɛ amo be ekpa so e baa du fanɛ kabombi nɛ k teŋi a shile nɛ men be kebaawɔtɔ niŋiso malɛ e baa du fanɛ lɔr nɛ k maa wɔlto kikɛ na.

25Nfɛ adena kikɛ nɛ n juŋkpar menyi Israɛlebi ashi keshishɛrsawule na so dra dra na, n daŋ bishi menyi toto ŋko sarga ko a? 26Ama naniere bre menyee sulɔ kegbir nɛ baa tre Sukɔf nɛ k la men be ewura na nɛ kegbir nɛ baa tre Keewan nɛ men pɔr fanɛ kechɛkpabi na a nite. 27Amoso meeŋ shin nɛ men doŋana e pɛ menyi nseŋ tintiŋ menyi n yɔ kadegboŋ nɛ baa tre Damaskɔs na hale m baŋ kumo so n yɔ efuli wɔfɔ kenyaya to.” Enyɛnpe Ebɔrɛ nɛ mbe ketre la Enyɛnpetale Ebɔrɛ na e malga na.

6

Israɛl be kemur be asheŋ

1Asheŋ maaŋ nyalɛ n sa menyi nɛ shɛŋ shɛŋ maŋ tir menyi ashi Jerusalɛm, nɛ menyee fɛ fanɛ men nya kekuŋ ashi Samɛria be kade to ere. Asheŋ maaŋ nyalɛ n sa menyi Israɛl be efuli lempo be bunyaŋwuraana, nɛ basa bee kaa ba menyi kutɔ m ba kaa fin kechɛto na! 2Men yɔ Kalnee be kade to n ya keni. Kumo be kaman nɛ men naŋ yɔ kadegboŋ nɛ baa tre Hamaf na nseŋ yili ndoŋ n yɔ Filisti be efuli so be kade nɛ baa tre Gaaf na. Amo be amo e bɔ Juda nɛ Israɛl be efuliana? Ŋko loŋ be efuliana na e shishibi a chɔ menyeya a? 3Men kini keshuli fanɛ demuji be kachɛ na beeŋ ba, ama menyi be asheŋ woraso e naa ŋini fanɛ kachɛ na gba tiŋ n taga to. 4Asheŋ maaŋ nyalɛ n sa menyi nɛ menyee dese asɔchenaso tenteŋ nɛ b ta asɔlnyii m mata m mata so n ji amo kebita na to a we mbolpɔ nɛ ana fɔlbi be eblaŋ na. 5Kananɛ ewura Deevid ashi Jerusalɛm daa ta jaŋjilaŋ a laŋ a boŋ a wora nshɛ popɔr dra dra na, nɛ menyi alɛ gba bee sha kebaa wora. 6Menyee nuu nsa kananɛ k par menyi nna, nsaa gbiti yawu kpakpaso be etulale, ama men kplaŋ men be efuli Israɛl nɛ k bure n loge na bre so. 7Amoso menyi nɛ men doŋana beeŋ juŋkpar n tintiŋ n yɛr efuli pɔtɛ so kufɔ kufɔ nɛ men be ajigboŋ nɛ menyee wora nɛ kedese a wushi ere kikɛ e ba ekar.

8Le nɛ Enyɛnpetale Ewurgboŋ na kaŋɛ kenishipereso: “Israɛl be basa be kamoowu nɛ b kɔ na be asheŋ bee nu ma agbo alegaiso. Ŋ kishi bumo be nwu gboŋgboŋi nɛ b pɔr na ga. Ma alɛ beeŋ ta bumo be kadegboŋ na nɛ kusɔ kama nɛ k wɔ kumo to n sa bumo doŋana.”

9Hale basa kudu gba ka kanaŋ na to, bumo alɛ gba beeŋ wu. 10Esa nɛ e wu na mo kurgepo nɛ e la keeliwura na e naŋ ya lara kebuni na kowu. Kumo be kaman nɛ e bishi esa kama nɛ e ka laŋ na to le: “Fo nɛ esa ko e wɔtɔ a?

Ndoŋ nna nɛ esa na e kaŋɛ le: ‘M-m!’ ”

Kumo be kaman nɛ ekurgepo na e kaŋɛ le: “Men loto! Men shin nɛ an baa de kananɛ anyee ti an Nyɛnpe Ebɔrɛ na be ketre so.”

11Enyɛnpe Ebɔrɛ na baŋ malga, elaŋgboŋana nɛ afimbiana kikɛ bee bure to nna kpachɛrkpachɛrbi. 12Egbaŋɛ beeŋ tiŋ n shile afalta so manaŋ manaŋ a? Ŋko anafɛlso beeŋ tiŋ n dɔ teku to a? Ama menyi ere ta keji asheŋ nɛ amo be ekpa so ŋ kilgi kɔrtɔ nseŋ ta ekpa niŋiso malɛ ŋ ki ekpa kɔnto.

13Menyee ji njɔŋ nna ŋkpal men ka kɔ m pɔɔ Lodiba be kade so so. Nsaa wu menyi be amu ŋkpal men ka kɔ n sɔ Karnayim so.

14Le nɛ Enyɛnpetale na gbagba bee kaŋɛ: “Meeŋ shin nɛ efuli pɔtɛ ko so ebi e ba kɔ menyi Israɛlebi nseŋ sɔ menyi be efuli kikɛ n chena so. Baaŋ yili Hamaf nɛ k wɔ kebeemase ashi kelargato be esoso be kaba so ŋ kɔ sɔ n ya fo kepa nɛ baa tre Araba na be kelargato be kaseto be kaba so kikɛ.”

7

Elotɔr be bɔrɛdare be asheŋ

1Enyɛnpetale e daŋ lara bɔrɛdare ere ŋ ŋini ma nseŋ kaŋɛ fanɛ e beeŋ shin nɛ elotɔr damta e ba ji menyi be adɔjibi. E yɛ saŋɛ nɛ menyee ta menyi be ayu be kachige n sa ewura na nɛ saŋɛ nɛ baa shin nɛ b teŋi ayu nɛ a ka na nɛ loŋ a wora. 2Elotɔr na ka ji kasawule ere so be adɔjibi kikɛ n loge na nɛ ŋ kaŋɛ le: “Enyɛnpetale, ta fo basa Israɛlebi be alubi m paŋ bumo! Nuso nɛ baaŋ wora n ji efute? B maŋ shibi bumo alɛ maŋ naa kɔ eleŋ.”

3Ndoŋ nna nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ chɛrga mbe nfɛra nseŋ kaŋɛ le: “M maaŋ shin nɛ kusɔ nɛ fo wu ere e wora kikɛ.”

Bɔrɛdare nɛ k la edɛ na be asheŋ

4Bɔrɛdare ere to Enyɛnpetale daŋ kaŋɛ nna fanɛ mbe demuji beeŋ ba mbe basa so, nɛ edɛ e ba chɔɔ kusɔ kama ashi kasawule ere so n ta tekugboŋ na gba n tiso. 5Ndoŋ nna nɛ ŋ kaŋɛ le: “Enyɛnpetale, jande sa maŋ wora loŋ. Nuso nɛ fo basa beeŋ wora n ji efute? B maŋ shibi, bumo alɛ maŋ naa kɔ eleŋ!”

6Nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ naŋ chɛrga mbe nfɛra ŋ kaŋɛ le: “Loŋ maaŋ wora kikɛ.”

Efɔl nɛ b kɔ a karga egbal be keniŋi be bɔrɛdare be asheŋ

7Ade be kaman nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ lara mo gbagba be kumu ŋ ŋini ma bɔrɛdare to. E daa yil m mata egbal nna nseŋ keta efɔl nɛ kusɔ gbɛgbɛsobi ko chɛ kumo be kɔnɔ a chul. Loŋ be efɔl na nɛ bepɔrpo bee ta asɔ kargaso a keni egbal be keniŋi. 8Ndoŋ nna nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ bishi ma le: “Eemɔs manɛ nɛ fo wu?”

Nɛ ŋ kaŋɛ: “Efɔl nɛ baa ta a karga egbal be keniŋi na.”

Nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ kaŋɛ: “N ta kumo nna a karga ma basa Israɛlebi fanɛ kananɛ baa karga egbal be keniŋi na. Ma alɛ maaŋ naaŋ ta m paŋ bumo kikɛ. 9Abee so be mboŋ nɛ basa daa shuŋ Ebɔrɛ na kikɛ beeŋ mur. Nɛ bumo be ebɔrɛlambuana kikɛ a ki alambure. Nɛ n shin nɛ Ewura Jeroboam be kuwurji malɛ e ba ekar.”

Eemɔs nɛ Amaziya be asheŋ

10Le be kubɔya nɛ Amaziya nɛ e la Bɛtɛl be bɔrɛmatapo na daŋ ta n sa Jeroboam nɛ e la Israɛl be ewura na. E yɛ: “Eemɔs bee kre menyi ŋkre lubi nna ashi Israɛlebi be kasawule so. Mbe mmalga gba nawule beeŋ tiŋ m mur efuli na kikɛ.” 11Le nɛ e bee kaŋɛ:

“Jeroboam beeŋ wu kena to

nɛ b pɛ Israɛlebi na n tintiŋ

bumo n yɔ efuli pɔtɛ ko so kufɔ kufɔ.”

12Kede be kaman nɛ bɔrɛmatapo Amaziya kaŋɛ Eemɔs le: “Ta fo ebɔrɛdareana n shile anyi so! Bɛta n yɔ Juda be kasawule so n ya ka wora fo kenebiya be kushuŋ ndoŋ nsaa nya fo kusɔ jiso kumo to. 13Sa maŋ naa malga kewuŋkaŋɛ be asheŋ kikɛ ashi Bɛtɛl ŋkpal manɛ so ndoŋ nɛ efuli ere so kikɛ be nshɛrbu wɔ, nɛ bewura kikɛ bee shɛr kumo to.”

14Nɛ Eemɔs malɛ kaŋɛ Amaziya le: “Ma ere maŋ la anebi, ŋko anebi pibi. N la mbolpɔkpapo nna nsaa keni efigidibi be ndɔ so.” 15Ama Enyɛnpe Ebɔrɛ na e lara ma ashi mbolpɔ be kebaa kpa be kushuŋ to ŋ kaŋɛ fanɛ m baa malga mbe asheŋ a sa mbe basa Israɛlebi. 16Loto naniere n nu kusɔ nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ bee kaŋɛ.

17Kusɔ nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ bee kaŋɛ fo Amaziya nde: “Fo eche beeŋ ki sakaleche ashi kade ere to nɛ b mɔ fo mbia kikɛ kena to. Baaŋ karga fo kasawule m barga kumo to n sa abar, nɛ fo gbagba malɛ e wu efuli pɔtɛ so. Nɛ b tintiŋ Israɛl be basa malɛ n yɔ efuli pɔtɛana so kufɔ kufɔ.” Kumo be kaman nɛ Eemɔs yige mo nseŋ yɔ.

8

Kelantaŋɛ ka bɔlɔ asɔrso be asheŋ

1Ndoŋ nna nɛ Enyɛnpetale na naŋ shin nɛ ŋ ku bɔrɛdare n wu asɔrso belso kelantaŋɛ be bɔlɔ, 2nɛ e bishi ma le: “Eemɔs manɛ nɛ fo wu?”

Nɛ n yɛ: “Asɔrso belso kelantaŋɛ be bɔlɔ nɛ n wu.”

Nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ naŋ kaŋɛ ma le: “Kananɛ asɔrso ere bel ere aloŋ nɛ ma basa Israɛlebi be ekar fo. M maaŋ ta bumo be alubi m paŋ bumo kikɛ.” 3Enyɛnpetale yɛ: “Nshɛ nɛ baaŋ ba boŋ bɔrɛlambu to na beeŋ kilgi kushu. Bubuni beeŋ dese kaplɛkama nɛ kakpa kikɛ e wora shruum.”

Israɛl be kemur be asheŋ

4Menyi nɛ menyee ŋin betentaŋasepo nɛ efuli ere so be betirpo a lɛ a chichi so na e nu nfe. 5Menyi e naa kaŋɛ men be amu le na: “Saŋɛ mo nɛ kufɔl popɔr ere beeŋ wu nɛ an ya fa anyi be ayu. Saŋɛ mo nɛ kewushiachɛ na beeŋ choŋ nɛ an naaŋ fara a fa asɔ yawu kpakpaso nsaa puni a ta ekurwawurbi a karga asɔ? 6Saŋɛ mo nɛ anyeeŋ baa ta amimi a wea ayu to a fa yawu kpakpaso nsaa tɔ betentaŋasepo nɛ betirpo kesebeta be yawu ŋ ki anyi be anya.”

7Enyɛnpe nɛ e la Israɛl be Ebɔrɛ na bɔ ntaŋ ŋ kaŋɛ le: “M maaŋ teŋ bumo be asheŋ lubi nɛ b wora na kikɛ so. 8Amoso kasawule beeŋ gbuŋgbuŋ to nɛ kagbenejija e tɔr efuli ere be basa kikɛ so nɛ b baa wora kuwɔr be asheŋ. Efuli na kikɛ beeŋ baga to fanɛ kananɛ lɔrgboŋ nɛ baa tre Nail ashi Ijipt be efuli so na bee kaa ketili a yɔ a ba na. 9Loŋ be kachɛ na, ma Enyɛnpetale beeŋ shin nɛ epeŋi a tɔr kapaso nɛ kanyɛ e biri kapiidi. Ma Enyɛnpetale na e malga na. 10Meeŋ shin nɛ men be kejigboŋana e ki nli be kebaa shu nɛ menyi be kagbenefuli malɛ be nshɛ e ki kagbenejijaso be kushu. Meeŋ shin nɛ men she men be emin nseŋ buu kagbenejijaso be asɔbuuso a du fanɛ esa nɛ mbe kebia koŋwule nɛ e kɔ wu ŋ ka mo na. Loŋ be kachɛ na beeŋ baa la kachɛ lubi ga.

11Kachako bee ba nɛ n shin nɛ akoŋ e tɔr kasawule ere so. Akoŋ nɛ k maŋ la ajibi be akoŋ beeŋ pɛ basa, nɛ achukoŋ nɛ k maŋ la nchu be achukoŋ e mɔ basa. Ekama beeŋ baa fin abɔrɛsheŋ be kenu fanɛ kananɛ baa fin nchu nɛ ajibi na. Ma Enyɛnpetale na e malga na. 12Basa beeŋ shi kelargato be esoso be kaba so ŋ kilgi to n fin Ebɔrɛ be kamalga n ya fo epeŋilarkpa be kaba so. Baaŋ yɛla kenishi to n yɔ kaplɛkama n ya fin Enyɛnpe Ebɔrɛ be kamalga na, bumo alɛ maaŋ wu kumo. 13Kumo be kamɔnchɛ na achukoŋ beeŋ pɛ menyi be mbrantiɛfɔlbi nɛ menyi be besuŋgurbi nɛ b kɔ eleŋ ga na nɛ b tɔr ŋ kreŋ. 14Bekama nɛ baa bɔ agbir nɛ a wɔ Samɛria na nɛ kegbir nɛ k wɔ Dan na ŋko kegbir nɛ k wɔ Bɛshiba na, beeŋ tɔr a maaŋ naaŋ koso kikɛ.”

9

Enyɛnpe Ebɔrɛ be demuji be asheŋ

1N wu Enyɛnpe Ebɔrɛ ka yil bɔrɛsure na ase ashi bɔrɛlambu na to nseŋ kaŋɛ le: “Gbuŋgbuŋ bɔrɛlambu na be eshabɔrɛ nɛ a sɔ kumo to ŋ keta na eleŋso nɛ kumo be esoso e bure n tɔr basa na be amu so. Meeŋ mɔ bumo be bumo nɛ b ka na malɛ kena to. Bumo be ekama maaŋ tiŋ n shile ŋ ŋana ma so. 2Hale b kur kemaŋ n luri to gba meeŋ gberge bumo n lar. B dii esoso n yɔ awɔlpa so gba, meeŋ gberge bumo m ba kaseto. 3Hale b ŋana kebeegboŋ nɛ baa tre Kamɛl na be esoso gba, meeŋ fin bumo nseŋ pɛ bumo. Nɛ b ŋana tekugboŋ na be kaseto gba, meeŋ shin nɛ ebontojewu e duŋ bumo. 4Nɛ fanɛ bumo doŋana pɛ bumo ŋ ki anya n yɔ efuli pɔtɛ so kufɔ kufɔ gba, meeŋ shin nɛ b mɔ bumo ndoŋ. Mee shin nna nɛ m mur bumo, mannɛ kechɛ bumo to bre.”

5Enyɛnpetale Ewurgboŋ baaŋ beta kasawule ere, k bee ŋalga nna,

nɛ bekama nɛ b wɔ kumo so kikɛ, e baa shu nli.

E bee shin nna nɛ kasawule bee dii a gbelge

fanɛ kananɛ lɔrgboŋ nɛ baa tre Nail na

bee dii a gbelge na ashi Ijipt be efuli so na.

6Enyɛnpe Ebɔrɛ pɔr mbe kowu nna ashi ebɔrɛso

nɛ kasawule ere malɛ la kumo be gbaltɔlase.

E bee gbargbar etekuana be nchu nna,

a chulgi a wurge kasawule ere so.

Mbe ketre e la Enyɛnpe Ebɔrɛ na!

7Le nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na bee kaŋɛ: “Kananɛ m baa fɛ menyi Israɛl be basa be asheŋ na, loŋ koŋwule na nɛ mee fɛ Itiopia be basa gba be asheŋ. Mannɛ ma e lara Filistiebi na ashi Kreet be kasawule nɛ nchu kulti n wɔtɔ na, nɛ Siriyaebi ashi Kiir fanɛ kananɛ n lara menyi ashi Ijipt be efuli so dra dra na a? 8Ma Enyɛnpetale na bee wu kulubi nɛ Israɛl be efuli na bee wora, ma alɛ beeŋ mur bumo ashi kasawule ere so. Ama ŋkpal bumo nananyɛn Jeekɔb so meeŋ yige bumo be basa gbrɛbi.

9Meeŋ ponte nɛ b gbaŋgbaŋ Israɛl be basa fanɛ kananɛ baa gbaŋgbaŋ ayunyifu gbaŋgbande to a lara eyurpi amo to na. Meeŋ shin nɛ bumo be bumo nɛ baa ji kashenteŋ a sa ma e pesaŋ to n yɔ efuli pɔtɛana so. 10Baaŋ mɔ bumo be bumo nɛ b la belubiworapo n wea ma basa to na kena to, fɔŋfɔŋ bumo nɛ baa kaŋɛ le na: ‘Ebɔrɛ maaŋ shin nɛ tɔrɔ kikɛ e ba anyi so.’ ”

Ebɔrɛ ka beeŋ naŋ lɔŋɛ Israɛl n yili kumo be eyilikpa be asheŋ

11Enyɛnpe Ebɔrɛ yɛ: “Kachako bee ba nɛ n naŋ lɔŋɛ Deevid be kuwurji nɛ k ki fanɛ kelambure na m pɔr n yili nɛnɛ. Meeŋ naŋ lɔŋɛ kumo be egbalana m pɔr fanɛ kananɛ k daa du dra na. 12Saŋɛ na so menyi Israɛlebi na beeŋ kɔ n sɔ Edɔm be nsawule nɛ efuliana nɛ a daa la meya na kikɛ.” Ma Enyɛnpe Ebɔrɛ nɛ meeŋ shin nɛ loŋ e wora na e malga na. 13Enyɛnpe Ebɔrɛ na yɛ: “Saŋko beeŋ ba nɛ menyi be ayu e wora a chɔ kananɛ menyeeŋ tiŋ n teŋi amo,

nɛ menyi be asɔrso nɛ baa tre greep na

e sɔr a chɔ kananɛ menyeeŋ tiŋ n wora amo be nsa.

Nɛ menyi be greep be asɔrso be adɔ e sɔ abeeana so kikɛ.

14Saŋɛ na so meeŋ naŋ bɛta ma basa

m ba bumo be kasawule so.

Nɛ b naŋ lɔŋɛ m pɔr bumo be nde nɛ a bure na,

nseŋ chena amo to.

Baaŋ du asɔrso nɛ baa tre greep na

nsaa wora amo be nsa a nu.

Baaŋ dɔ ndɔana nsaa ji kusɔ kama nɛ b duu amo to.

15Meeŋ naŋ bɛta ma basa m ba kasawule

nɛ n ta n sa bumo na so,

nɛ bumo doŋana maaŋ naŋ tiŋ m pɔɔ bumo so kikɛ.”

Ma Enyɛnpe Ebɔrɛ na e malga na.