SAMUƐL
BE KAWƆL NYƆSOPO NA
1Deevid ka nu Sɔɔl be luwu be asheŋ
1Israɛlebi be ewura Sɔɔl wu kena to nɛ Deevid kɔ m pɔɔ Amalɛkebi na so nseŋ bɛta m ba Ziklag. 2Kumo be nchɛ asa be kaman nɛ kabrantiɛbia ko shi ewura Sɔɔl be keeyi to m ba. E daŋ kpɛa mbe asɔbuuso to nna nseŋ wora shishɛr n wurge mbe kumu so a ŋini kagbenejija nɛ k tɔr mo so. Kumo be kaman nɛ e yɔ Deevid kutɔ n ya jɔŋɛ m bunyaŋ mo.
3Nɛ Deevid bishi mo le: “Nnɛ nɛ fo shi?”
Nɛ e kaŋɛ: “N shi Israɛlebi be keeyi to nna a shil a mɔlga ma kumu.”
4Ndoŋ nna nɛ Deevid kaŋɛ mo le: “Kumo ere kaŋɛ ma kusɔ nɛ k wora.” Nɛ e kaŋɛ: “Anyi be benapo e kilgi a shile nɛ b mɔ bumo be bedamta, hale ewura Sɔɔl nɛ mo pibinyɛn Jonatan gba wu.”
5Nɛ Deevid bishi mo: “Nuso nɛ fo wora m pin fanɛ Sɔɔl nɛ mo pibinyɛn Jonatan wu?”
6Nɛ kabrantiɛbia na kaŋɛ le: “N daŋ bɔla kebeegboŋ nɛ baa tre Gilbɔa na so a choŋ nna nseŋ wu ewura Sɔɔl nɛ e yirgi mbe kekpa so nɛ mo doŋana be egbaŋɛturko nɛ amo bediipoana bee chambɔ mo a wɔtɔ. 7Nɛ e gbɛ ŋ keni n wu ma, nseŋ tre ma nɛ n shuliso, 8nɛ e bishi esa nɛ e la ma, nɛ ŋ kaŋɛ fanɛ Amalɛk be esa e la ma.” 9Ndoŋ nna nɛ e kaŋɛ ma le: “Ba m ba mɔ ma, ŋkpal manɛ so, n doro ga; ma alɛ bee wu nna na.” 10Nɛ n yɔ n ya mɔ mo, ŋkpal manɛ so, m baa nyi geeŋ fanɛ kananɛ e doro na so e beeŋ wu. Kumo be kaman nɛ n lara kuwurwuro na mbe kumu so nɛ mbe enɔ to be kepinibi nɛ m ba sa fo, n nyɛnpe!
11Deevid ka nu loŋ nɛ mo nɛ basa nɛ b wɔ mo kutɔ na kikɛ kpɛa bumo be asɔbuuso to kagbenejijaso. 12Nseŋ shu keeli ga ŋ kishi n ya fo kaaseso ŋkpal Ewura Sɔɔl nɛ mo pibi Jonatan nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ be basa Israɛlebi na be bedamta ka wu kena na to so.
13Kumo be kaman nɛ Deevid bishi kabrantiɛbia nɛ e bar kubɔya na le: “Nnɛ ebi e la fo?”
Nɛ e kaŋɛ: “N la Amalɛkebi be esa nna, nsaa wɔ fo efuli ere so.”
14Nɛ Deevid kaŋɛ mo le: “Manɛ nna nɛ fo nya kagbene m mɔ Enyɛnpe Ebɔrɛ be ewura lara so?”
15Kumo be kaman nɛ Deevid tre mbe basa na be eko ŋ kaŋɛ mo le: “Mɔ kanyɛn ere!” Nɛ kanyɛn na bri Amalɛk be esa na n doro mo ga, n nase. 16Nɛ Deevid kaŋɛ Amalɛk be esa na le: “Fo e kil le be asheŋ n sa fo kumu na. Fo ka shuli so fanɛ fo e mɔ Enyɛnpe Ebɔrɛ be ewura laraso na so, nɛ le be luwu ere bee ba fo so na.” Kumo be kaman nɛ kabrantiɛbia na wu.
Deevid ka shu Sɔɔl nɛ Jonatan be keeli
17Nɛ Deevid kpal Sɔɔl nɛ mo pibinyɛn Jonatan so n shu keeli ŋ karga awɔba. 18Nseŋ yili kumo fanɛ a daga Juda be esa kikɛ ka koya kumo. Ketre nɛ e daŋ sa kashɛ na e la Keta be kashɛ. Nɛ b sibɛ kumo n wɔtɔ Jashɛr be kawɔl to.
19Kashɛ na nde:
O Israɛl, fo kemaŋkura nɛ fo be bejuŋkparpoana
e wu a dese abee so na!
Fo be benapo lempo kikɛ tɔr kena to.
Benapo lempo na kikɛ wu!
20Sa maŋ ber kumo be kubomboŋ ashi Gaaf
ŋko Ashkɛlɔn be abɔrbiana so.
Nɛ mannɛ aloŋ, Filisti be nnyamaseche na be ŋgbene
beeŋ fuli bumo nɛ b baa tɛto kagbenefuliso
21Sa maŋ shin nɛ bɔrɛ ŋko bunyaŋ a ba
Gilbɔa be abee so kikɛ.
Sa maŋ shin nɛ kumo alɛ be ndɔana e naŋ wora ajibi.
Benapo na be abɛlso kuŋso na kikɛ a dese kasawule a gbelti na.
Nɛ Sɔɔl be kebɛlso kuŋso na gba ki kusɔ jiga.
22Jonatan be keta daa maa to a paŋ.
Nɛ Sɔɔl malɛ be tokobi daa maa wu kuwɔr.
Bedoŋ lempo nɛ k daa mɔ.
23Kemaŋkura nɛ kasha nɛ basa daa kɔ
n sa Sɔɔl nɛ Jonatan na daa shi ga.
Bumo alɛ be ŋkpa nɛ luwu kikɛ malɛ to, b maŋ yige abar.
B daa du manaŋ manaŋ a chɔ kajɔnɔkoso,
nsaa kɔ eleŋ malɛ a chɔ ebuluŋ.
24“Israɛl be beche,
men shu Sɔɔl be keeli!
E sa menyi yawu kpakpaso be asɔbuuso
nseŋ ta abitasɔ nɛ shuwa n ji menyi kebita.
25Anyi be benapo lempo tɔr kena to.
Kena to nɛ b wu n dese.
Jonatan wu a dese Gilbɔa be abee ase.
26N sipo Jonatan, fo shin nɛ kagbenejija gboŋgboŋi
tɔr ma so;
ŋkpal fo kasha nɛ fo kɔ n sa ma so;
Fo daa sha ma a chɔ kananɛ eche bee sha mo kul.
27Anyi be benapo lempo wu,
nɛ bumo be akɔsɔ kikɛ ki asɔ jiga.”
2B ka buu Deevid Juda be kuwura be asheŋ
1Ade kikɛ be kaman nɛ Deevid bishi Enyɛnpe Ebɔrɛ le: “K daga fanɛ n yɔ Juda be ndeana ere be kuko to a?”
Nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ shuli so ŋ kaŋɛ: “Mm!”
Nɛ Deevid naŋ bishi le: “Kade mo e daga ŋ ka yɔ?”
Nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ kaŋɛ: “Yɔ Hibrɔn!” 2Ndoŋ nna nɛ Deevid keta mbe beche anyɔ, Ahinɔam nɛ e shi Jizreel na nɛ ekulpoche Abigɛl nɛ e daa la Nabaal nɛ e shi kebeegboŋ nɛ baa tre Kaamɛl na be eche na n yɔ Hibrɔn. 3Kumo be kaman nɛ e keta benyɛn nɛ b wɔ mo kutɔ na gba nɛ bumo be kanaŋ to ebi n ya chena Hibrɔn nɛ kumo be ndekarso. 4Ndoŋ nna nɛ Juda be basa na ba Hibrɔn m ba duga ŋku n do Deevid be kumu so a ŋini fanɛ b buu mo Juda be kuwura.
Deevid ka nu fanɛ Jabesh nɛ k wɔ Giliad na be basa e puli Sɔɔl, 5nɛ e shuŋi benyɛn ko fanɛ b ta kubɔya ere n ya sa bumo: “Enyɛnpe Ebɔrɛ e nɛfa menyi ŋkpal men ka wora menyi be ewura kelela nseŋ puli mo so. 6Enyɛnpe Ebɔrɛ be alelasheŋ nɛ mbe kagbene koŋwule so be asheŋ woraso e baa wɔ menyi so. Ma alɛ gba beeŋ keta menyi nɛnɛ ŋkpal kusɔ nɛ men wora ere so. 7Men baa kɔ eleŋ nsaa kɔ kenyɛn! Menyi be ewura Sɔɔl wu, nɛ Juda be basa ta ma ŋ ki bumo be ewura.”
B ka buu Ishboshɛf Israɛl be kuwura be asheŋ
8Neer pibi Abna nɛ e daa la Sɔɔl be benapo be enimu na daŋ ta Sɔɔl pibi Ishboshɛf nna n shile n dii Jɔɔdan be lɔr na n yɔ Mahanaim. 9Ndoŋ nna nɛ Abna shin nɛ Ishboshɛf ki Giliad nɛ Ashɛr nɛ Jizreel nɛ Efrayim nɛ Bɛnjamin nɛ Israɛl be efuli so kikɛ be ewura. 10Ishboshɛf daŋ ji nfɛ adena nna pɔɛŋ nseŋ ba ji Israɛl be kuwura nfɛ anyɔ.
Loŋ be jemanɛ na, Juda be kanaŋ to ebi bre daŋ bugi kagbene nna a shuŋ Deevid fanɛ bumo be ewura. 11Hibrɔn to nɛ Deevid daŋ chena n ji Juda be efuli so be kuwura nfɛ ashunu nɛ bargato.
Israɛl nɛ Juda be kena be asheŋ
12Kachako nɛ Abna nɛ Ishboshɛf be benapo lar Mahanaim be kade to n yɔ Gibiɔn 13nɛ Jɔab nɛ mo nio la Zeruwa na malɛ keta Deevid be benapo nɛ bumo nɛ bumo ya tu abar ashi Gibiɔn be kepa na ase. Abna nɛ mbe basa daŋ yɔ kepa na be kaba ko so nna nɛ Jɔab malɛ nɛ mbe basa dii n yɔ kumo be kaba ko so. 14Nɛ Abna ponte ŋ kaŋɛ Jɔab le: “Men shin nɛ an lara anyi be benapo ere be bumo nɛ b kɔ eleŋ ga nɛ b kɔ abar nɛ an keni.”
Nɛ Jɔab shuli so ŋ kaŋɛ le: “K nyalɛ.”
15Amoso benyɛn kuduanyɔ e daŋ yili n sa Ishboshɛf nɛ e la Sɔɔl pibinyɛn nsɛŋ shi Bɛnjamin be kanaŋ to, n tu Deevid be benyɛn kuduanyɔ na ŋ kɔ. 16Ndoŋ nna nɛ b to m pɛ abar be amu to n da abar nsaŋɛbi nɛ bumo basa adunyɔ nɛ ana na kikɛ wu. Ndoŋ nna nɛ b nase kaboŋ na ashi Gibiɔn fanɛ: “Etokobi be kasawule.”
17Nɛ kolu gboŋgboŋi ko koso, nɛ Deevid be basa pɔɔ Abna nɛ mbe basa Israɛlebi na so. 18Zeruwa gba be mbinyɛnbi asa daŋ ti bumo so. Bumo e daa la Jɔab nɛ Abishai nɛ Asahɛl. Ndoŋ nna nɛ Asahɛl nɛ e daa shile ga fanɛ chibir na, 19ju m buu Abna so tinini nɛ e ya pɛ mo, 20nɛ Abna gbɛ ŋ keni n wu mo nseŋ kaŋɛ le: “Asahɛl, fo nde a?”
Nɛ e shuli so ŋ kaŋɛ: “Mm, ma nna.”
21Nɛ Abna kaŋɛ mo le: “Yige kebaaju a bɛ ma so! Shile m bɛ benapo ere be eko so n ya pɛ mo n sɔ kusɔ nɛ e kɔ.” Amo kikɛ nɛ Asahɛl kraŋ kini a ju a buu mo so. 22Nɛ Abna naŋ laŋɛ ŋ kaŋɛ mo le: “Fo baa maŋ bɛta ma so, k beeŋ ki tintiŋ nna n sa ma fanɛ m mɔ fo! Nɛ loŋ malɛ wora, m maaŋ naŋ tiŋ ŋ keni fo da Jɔab be anishito.” 23Ama Asahɛl maŋ pɔ aba, amoso Abna daŋ ta mbe kekpa be kedibi nna n da Asahɛl be epun hale nɛ k futi n lar mbe kaman. Ndoŋ nna nɛ Asahɛl tɔr kasawule n wu. Ekama malɛ nɛ e bee choŋ nseŋ wu mo bee yili nna ŋ keni mo kakpa nɛ e wu a dese na.
24Ama epeŋi ka bee tɔr nɛ Jɔab nɛ Abishai shile n ju Abna n ya fo Ammaa be kebee nɛ k wɔ Giya be epeŋilarkpa be kaba so a yɔ ekpa nɛ k dese a yɔ Gibiɔn be kiyi to na. 25Nɛ Bɛnjamin be kanaŋ to ebi be benyɛn ko ba kulti Abna ashi kebee na be esoso nɛ b kɔ mo kena. 26Nɛ Abna ponte awɔrso ŋ kaŋɛ Jɔab le: “K daga fanɛ an baa wɔtɔ a kɔ abar mbaanaayɔ a? Fo maŋ nyi fanɛ kumo be lalaloge anyi maaŋ nya shɛŋ, ama kenyaŋɛto n wɔtɔ abar a? An la menyi be efuli so ebi nna, saŋɛ mo nɛ feeŋ kaŋɛ fo basa nɛ b yige kebaakɔ anyi?”
27Nɛ Jɔab kaŋɛ le: “Ebɔrɛ e la ma shɛdajipo. Nɛ fanɛ fo daa maŋ malga nna, dafanɛ ma basa ere kraa beeŋ ju m bɛ menyi so hale n ya fo echefo chipurso.”
28Kumo be kaman nɛ Jɔab foŋ kabel nɛ mbe basa yige kebaaju a bɛ Israɛlebi na so. Ndoŋ nna nɛ kolu na ku.
29Nɛ Abna nɛ mbe basa nite kanyɛso na kikɛ m bɔla Jɔɔdan be ketaŋɛ na to n ya dii Jɔɔdan be Lɔr na, nseŋ nite loŋ nɛ kare ya chɛ nɛ b ta n chuge so hale n ya Mahanaim.
30Jɔab ka yige bumo be keju na, nɛ e shin nɛ mbe basa kikɛ ba abar so, nɛ e karga bumo nseŋ pin fanɛ mbe basa kuduakpanu kikɛ e daŋ foe, n ta Asahɛl gba daŋ ti so. 31Abna nɛ e shi Bɛnjamin be kanaŋ to na be basa alfa asa nɛ adeshe nɛ Deevid be basa daŋ mɔ. 32Jɔab nɛ mbe basa daŋ ta Asahɛl be kebuni nna n ya puli bumo kanaŋ to be kejembu laŋ be nchaŋ to ashi Bɛtlɛhɛm. Kumo be kaman nɛ b nite kumo be kanyɛso na kikɛ n ya fo Hibrɔn kachipurdidi.
31Kolu nɛ k tɔr benapo nɛ b yili Sɔɔl be kanaŋ to ebi be kaman na nɛ bumo nɛ bumo alɛ yili Deevid be kaman na daŋ chɛr ga. Ama saŋkama Deevid bre be eleŋ daa ti so nna a chɔ basa nɛ baa kɔ mo na.
Deevid be mbia be asheŋ
2Kananɛ Deevid be mbia ashe nɛ b daŋ kurge ashi Hibrɔn na bɛ abar so kenimu kenimuso nde. Mo pibinyɛn nimuso e daa la Amnɔn nɛ mo nio daa la Ahinɔam nɛ e shi Jizreel na. 3Mo pibinyɛn nyɔsopo e daa la Chiliab nɛ mo nio daa la ekulgepoche Abigɛl nɛ e daa la Nabaal nɛ e shi Kaamɛl be kebeegboŋ na ase na be eche na. Absalɔm nɛ mo nio la Maaka, ewura Talmai nɛ e shi Geshur na pibiche na e la mo pibinyɛn sasopo. 4Mo pibinyɛn nasopo e la Adonija nɛ mo nio daa la Hagif. Shifatia nɛ mo nio la Abitaal na e la mo pibinyɛn nusopo. 5Mo pibinyɛn shesopo e la Itriam nɛ mo alɛ mo nio la Igla na.
Abna ka shile m ba ti Deevid so be asheŋ
6Jemanɛ nɛ Deevid be kanaŋ to ebi nɛ Sɔɔl be kanaŋ to ebi bee kɔ kena na, Abna nawule ashi Sɔɔl be kanaŋ to ebi to be asheŋ woraso e daa bɔlɔ kenishi saŋkama.
7Kachako nɛ Sɔɔl pibi Ishboshɛf ku Abna kɔnɔ fanɛ mo nɛ Sɔɔl mo jipo Rizpa nɛ e la Aiya pibiche na di keche nɛ kenyɛn. 8Nɛ Abna nya agbo ga ŋ kaŋɛ: “Fee fɛ fanɛ meeŋ debɔr Sɔɔl a, ŋko fee fɛ fanɛ n yili Judaebi be kaman nna? Sososo na kikɛ nɛ m bugi kagbene n shuŋ fo tuto Sɔɔl nɛ mo sipoana nɛ mo teriana. Ma alɛ e mɔlga fo ashi Deevid be enɔ to. Ama kabre ma e ki esa lubi fo kutɔ ŋkpal eche so na! 9-10Nɛ m baa maŋ chɛ Deevid to nɛ e ji kuwura fanɛ kananɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ nase kɔnɔ n sa mo fanɛ e beeŋ sɔ kuwurji na ashi Sɔɔl nɛ mbe kanaŋ kutɔ n sa mo nɛ e ki Israɛl nɛ Juda kikɛ be ewura, yili Dan be kasawule nɛ k wɔ kelargato be esoso na so n ya fo Bɛshiba nɛ k wɔ kelargato be kaseto be kaba so kikɛ na, kumo ere Ebɔrɛ e mɔ ma!” 11Nɛ kufu pɛ Ishboshɛf ga hale nɛ e maŋ naŋ tiŋ m bugi kɔnɔ gba.
12Ndoŋ nna nɛ Abna shuŋi mbɔ Deevid kutɔ, fanɛ b ya kaŋɛ mo le: “Fo e naa shin nɛ fo ki kasawule ere kikɛ so be ewura, amoso shin nɛ ma nɛ fo e wora kɔnɔkoŋwule be ŋkre nɛ n chɛ fo to nɛ fo sɔ Israɛl be efuli kikɛ ŋ ki feya.” 13Nɛ Deevid yɛ: “Kenyalɛ! Kusɔ koŋwule nɛ meeŋ yili so nɛ ma nɛ fo e wora kɔnɔkoŋwule be ŋkre n sa abar e la fanɛ, fo baa ba nɛ fo ba wu ma, fo keta Sɔɔl pibiche Mikaal m ba sa ma.” 14Kede be kaman nɛ Deevid shuŋi mbɔ Ishboshɛf kutɔ fanɛ b ya kaŋɛ mo le: “Men shin nɛ ma eche Mikaal e laŋɛ m ba ŋ kutɔ, ŋkpal manɛ so, Filistiebi be basa kalfa nɛ m mɔ pɔɛŋ nseŋ nya mo n ta.” 15Nɛ Ishboshɛf sɔ Mikaal ashi mo kul Paltiɛl nɛ e la Laash pibinyɛn na kutɔ. 16Ndoŋ nna nɛ Mikaal mo kul teŋi keeli m bɛ bumo so hale n ya fo Bahurim pɔɛŋ nɛ Abna kaŋɛ mo fanɛ e bɛta a yɔ epe. Nɛ e bɛta.
17Nɛ Abna yɔ Israɛlebi be bejuŋkparpo na kutɔ n ya ber bare nseŋ kaŋɛ bumo le: “Men ka bee fin fanɛ Deevid e ki menyi be ewura na chɛr ga. 18Naniere bre men nya loŋ be ekpa. Men baa nyiŋi kusɔ nɛ Ebɔrɛ kaŋɛ na.” E yɛ: “Meeŋ bɔla ma kayɛrbi Deevid so m mɔlga ma basa Israɛlebi ashi bumo doŋana kutɔ, fɔŋfɔŋ Filisti be basa na.” 19Kede be kaman nɛ Abna ya malga Bɛnjamin be kanaŋ to ebi kutɔ nseŋ yɔ Hibrɔn n ya kaŋɛ Deevid kusɔ nɛ Bɛnjamin be kanaŋ to ebi nɛ Israɛlebi na yili fanɛ baaŋ wora.
20Abna daŋ keta mbe benapo adunyɔ nna m ba Deevid kutɔ ashi Hibrɔn, nɛ Deevid wora kejigboŋ n sa bumo. 21Kumo be kaman nɛ Abna kaŋɛ Deevid le: “Nɛ fo sa ma akpa, meeŋ shin nɛ Israɛlebi kikɛ e sɔ fo fanɛ bumo be ewura, nɛ fo nya kusɔ nɛ fee sha nsaa ji kuwura kasawule na kikɛ so.” Ndoŋ nna nɛ Deevid ta kɔnɔ lela ŋ kela mo nɛ e yɔ nɛ kayurwushi.
B ka mɔ Abna be asheŋ
22K maŋ chɛr ko nɛ Jɔab nɛ Deevid be benapo na be beko bar asɔ damta nɛ b suge basa kutɔ na be ako. Kumo be jemanɛ so nɛ Abna maŋ naa wɔ Deevid kutɔ ashi Hibrɔn, ŋkpal manɛ so, Deevid ta kɔnɔ lela nna ŋ kela mo nseŋ shin nɛ e yɔ. 23Jɔab nɛ mbe basa ka ba, nɛ b kaŋɛ mo fanɛ Abna nɛ mbe basa ba ewura Deevid kutɔ nɛ e ta kɔnɔ lela ŋ kela bumo nɛ b bɛta. 24Ndoŋ nna nɛ Jɔab yɔ ewura Deevid kutɔ n ya kaŋɛ mo le: “Manɛ nna nɛ fo wora loŋ? Manɛ nna nɛ fo shin nɛ Abna ba fo kutɔ nseŋ naŋ bɛta? 25E ba nna nɛ e ba fule fo m pin kusɔ nɛ fee wora kikɛ nɛ kaplɛkama nɛ fee du fo aya. Ma alɛ baa nyi geeŋ fanɛ fo nyi kumo be loŋ!”
26Jɔab ka lar Deevid kutɔ na be kaman, nɛ e shuŋi mbɔ fanɛ b ya bar Abna, ndoŋ nna nɛ b yɔ Sira be ketirbu na ase n ya keta mo m ba; ama Deevid daa maŋ nyi mbe keba na be asheŋ. 27Abna ka ba na nɛ Jɔab keta mo n lar kabunagboŋ na ekpa fanɛ e ka bee sha nɛ e kuli m malga mo kutɔ na, nseŋ ta kasaŋɛ n da mbe epun nɛ e wu. Ŋkpal Abna ka mɔ Jɔab mo sipo Asahɛl so nɛ Jɔab malɛ mɔ mo na. 28Deevid ka nu Abna be luwu na be asheŋ nɛ e kaŋɛ le: “Enyɛnpe Ebɔrɛ na gbagba nyi fanɛ ma nɛ ma beyaasepo maŋ nyi Abna be luwu ere be asheŋ. 29Ama kumo be kasogberge beeŋ ba Jɔab nɛ mbe kanaŋ kikɛ so! Kumo e la fanɛ echefoso, bumo be kanaŋ mo nɛ k beeŋ koso be enyɛn ko beeŋ lɔ babaso be kulɔ ŋko keboti, ŋko e beeŋ baa la esa nɛ e maaŋ tiŋ n shuŋ benyɛn be kushuŋ ama beche peya ŋko e beeŋ baa la esa nɛ e beeŋ wu kena to, ŋko esa nɛ e maaŋ ji m moɛ kikɛ!” 30Jɔab nɛ mo sipo Abishai e daŋ wora kɔnɔ m mɔ Abna ŋkpal e ka mɔ bumo sipo Asahɛl ashi Gibiɔn be kena to so.
B ka puli Abna be asheŋ
31Ndoŋ nna nɛ Deevid ponte ŋ kaŋɛ Jɔab nɛ mbe basa fanɛ b kpɛa bumo be asɔbuuso to, nseŋ ta kagbenejijaso be asɔbuuso m buu n shu Abna be keeli. Ewura Deevid gbagba e daŋ wora Abna be keeli. 32Hibrɔn nɛ b daŋ puli Abna, nɛ ewura Deevid shu ga ashi mbe nchaŋ ase. Basa nɛ b wɔ ndoŋ na gba kikɛ daŋ shu ga. 33Le nɛ Deevid daŋ shu ŋ karga awɔba ashi Abna be keeli to.
“Abna, manɛ nna nɛ fo wu fanɛ ewulpo loŋ?
34B daa maŋ kre fo enɔana.
Bumo alɛ daa maŋ kre fo aya gba.
Ama fo wu fanɛ esa nɛ beyu mɔ.”
Ndoŋ nna nɛ basa na naŋ pante kushu n lɛ to.
35Kamɔnchɛ na basa wora ania nɛ b sa Deevid kusɔ ko nɛ e ji, ama e daŋ bɔ ntaŋ nna fanɛ nɛ epeŋi baa maŋ tɔr pɔɛŋ nɛ n ji ajibi kumo ere Ebɔrɛ e mɔ mo! 36Kusɔ nɛ k wora na daŋ bɔlɔ basa na kikɛ kenishi. Kashenteŋto ewura Deevid be kusɔ nɛ e wora na daŋ bɔlɔ bumo kenishi ga. 37Kumo be kamɔnchɛ na nɛ ewura Deevid be basa, nɛ Israɛlebi na yirda fanɛ ewura Deevid be enɔ maŋ wɔ Abna be luwu na be asheŋ to. 38Ndoŋ nna nɛ ewura na kaŋɛ mbe benimuana le: “Men maŋ nyi fanɛ esa gboŋ ko wu Israɛl to kabre a? 39Kashenteŋto nna fanɛ ma e la Ebɔrɛ be ewura laraso, ama kabre ma alɛ maŋ naa kɔ eleŋ. Zeruwa be mbinyɛnbi Jɔab nɛ Abishai bre bee ŋini ma nna fanɛ b kɔ eleŋ ga a chɔ ma. Enyɛnpe Ebɔrɛ e ta kasogberge nɛ k daga n sa le be basa lubi ere!”
4B ka mɔ Ishboshɛf be asheŋ
1Sɔɔl pibinyɛn Ishboshɛf ka nu fanɛ b mɔ Abna ashi Hibrɔn, nɛ mbe aba pɔ mo nɛ keyeŋiyeŋi tɔr Israɛlebi na malɛ gba so. 2Ishboshɛf daŋ ta Baana nɛ Reekab nɛ bumo tuto e la Rimmɔn na nna ŋ ki benapo nɛ baa ta kena a purgi basa a pɛ bumo na be bejuŋkparpo. B shi Bɛɛrɔf nɛ k la Bɛnjamin be yiri to ebi be kasawule na be kaba ko nna. 3Bɛɛrɔf be ndetobia gbagba daŋ shile nna n ya chena Gittaim. B kraa tase ndoŋ fanɛ befɔ hale kabre. 4Sɔɔl mo nanabiana na be eko e daa la Jonatan pibinyɛn Mifiboshɛf. Saŋɛ nɛ kubɔya shi Jezreel m ba fanɛ b mɔ Sɔɔl nɛ Jonatan na nɛ eche nɛ e bee keta Mifiboshɛf na ta mo a shile. Ŋkpal e ka daa kuse so, nɛ kebia na suge mbe enɔ to n tɔr ŋ ki bobi. Loŋ be saŋɛ nɛ Mifiboshɛf la nfɛ anu. 5Kapiidi ko nɛ Ishboshɛf dese a wushi nɛ Reekab nɛ Baana yɔ mbe laŋ to. 6B daŋ ya luri mbe laŋ to nna fanɛ b ka bee fin nyifu na. 7B ka luri Ishboshɛf be ebu to, nɛ b pe kasaŋɛ n da mbe epun m mɔ nseŋ ku mbe kumu n ta kumo m bɔla Jɔɔdan be ketaŋɛ na to n nite kanyɛso le hale nɛ kare ya chɛ. 8Ndoŋ nna nɛ b ta kumu na n ya sa ewura Deevid ashi Hibrɔn nseŋ kaŋɛ mo le: “Fo doŋ Sɔɔl nɛ e daa sha kemɔ fo na pibinyɛn Ishboshɛf be kumu nde. Enyɛnpe Ebɔrɛ na e shin nɛ fo kuwurji koso kabre a kɔ Sɔɔl nɛ mo nanabiana a tal to na.” 9Nɛ Deevid shuli so ŋ kaŋɛ bumo le: “Enyɛnpe Ebɔrɛ nɛ e la ma shɛdajipo na nawule e mɔlga ma ashi tɔrɔ kikɛ to! 10Kabɔ nɛ e ba Ziklag m ba kaŋɛ ma Sɔɔl be luwu be asheŋ na daŋ fɛ nna fanɛ baru lela nɛ e daa kɔ a bar ma. Ama n daŋ shin nna nɛ b mɔ mo. Mbe baru na be kebɔ be tɔnɔ nɛ e daŋ nya nna na. 11Shɛŋ shɛŋ maŋ naŋ lubi a chɔ fanɛ basa lubi ka beeŋ ya mɔ esa nɛ e maŋ wora kulubi kikɛ mbe laŋ to ashi mbe gedo so gba! Ma alɛ gba beeŋ wora menyi n tal to ŋkpal men ka mɔ kanyɛn ere so, menyi alɛ gba maaŋ naŋ ji efute durnya ere to.” 12Ndoŋ nna nɛ Deevid ponte ŋ kaŋɛ mbe benapo na fanɛ b mɔ bumo, nɛ b mɔ Reekab nɛ Baana nseŋ ku bumo be enɔana nɛ bumo be aya nseŋ ya chɛ bumo eyurana efɔl n shiga ndibi so ashi Hibrɔn be kepa ase. Kumo be kaman nɛ b ta Ishboshɛf be kumu na n ya puli Abna be kebeelaŋ be nchaŋ to ashi Hibrɔn.
5Deevid ka ki Israɛl nɛ Juda kikɛ be efuli so be ewura be sheŋ
1Ndoŋ nna nɛ Israɛl be kanaŋ na kikɛ ba Deevid kutɔ ashi Hibrɔn m ba kaŋɛ mo le: “Fo nio pibiana e la anyi. 2Dra kikɛ, hale saŋɛ so nɛ Sɔɔl daa la anyi be ewura na gba, fo e naa juŋkpar Israɛlebi a yɔ kena to. Enyɛnpe Ebɔrɛ na e yili kumo fanɛ, fo e naŋ ki anyi be ejuŋkparpo nɛ ewura, a keni anyi so fanɛ kananɛ mbolpɔkpapo bee keni mbe mbolpɔ so na.” 3Amoso Israɛlebi be bejuŋkparpoana na kikɛ nɛ ewura Deevid daŋ wora kɔnɔkoŋwule be ŋkre nna ashi Ebɔrɛ be anishito nɛ b ta ŋku n do mbe kumu so m buu mo Israɛl kikɛ be kuwura. 4Nfɛ adesa nɛ Deevid daŋ ji pɔɛŋ nseŋ ki Israɛl be ewura; mo alɛ nseŋ ji kuwura na nfɛ adena. 5Nfɛ ashunu nɛ bargato nɛ e daŋ chena Hibrɔn ashi Juda be efuli so n ji kuwura, nseŋ naŋ chena Jerusalɛm malɛ n ji kuwura Israɛl nɛ Juda kikɛ be efuli so nfɛ adesa nɛ asa. 6Kachako nɛ ewura Deevid nɛ mbe basa yɔ nɛ b ya kɔ Jerusalɛmebi kena. Ama Jebusiebi nɛ b wɔ ndoŋ na bre daa fɛ nna fanɛ ewura Deevid maaŋ tiŋ m pɔɔ bumo so nseŋ kaŋɛ le: “Fo maaŋ tiŋ anyi kikɛ. Anyi to be etanpo nɛ ebobi gba beeŋ tiŋ ŋ kɔ m pɔɔ fo so.” 7Ama bumo be kumɔlga be kakpa lempo nɛ b pɔr ashi Zayɔn na bre Deevid daŋ kɔ n sɔ kumo nna. Yili loŋ be saŋɛ na nɛ basa fara a tre kumo “Deevid be kade.” 8Kumo be kamɔnchɛ na nɛ Deevid kaŋɛ mbe basa na le: “Menyi to be emo e kishi Jebusiebi ere n fo ma so? B maŋ fo ma kemɔ gba. Men bɔla kakpa nɛ b kur kemaŋ nɛ nchu bee bɔla kumo to a shile a choŋ na n ya kɔ basa nɛ b du fanɛ etanpo nɛ ebobi na.” Amoso nɛ b yili kumo fanɛ etanpo nɛ ebobi maa luri Enyɛnpe Ebɔrɛ be lambu to na. 9B ka sɔ kumɔlga be kakpa lempo na n loge, nɛ ewura Deevid chena ndoŋ nseŋ nase kumo “Deevid be kade.” Kumo be kaman nɛ e pɔr nwu m bɛ abar so n chambɔ kumo ashi kebee nɛ k wɔ ndoŋ be epeŋilarkpa be kaba so na. 10Ŋkpal Enyɛnpetale Ebɔrɛ ka daa wɔ mo kutɔ so, e daa nya eleŋ nna a ti so saŋkama. 11Kede be kaman nɛ Taye be ewura Hiram shuŋi mbɔ ewura Deevid kutɔ nseŋ sa mo ndibi nɛ baa tre sida na n ta ekapɛnta nɛ basa nɛ baa ta ajembu a pɔr n ti so fanɛ b ya pɔr ewura be laŋ n sa Deevid. 12Ndoŋ nɛ Deevid pin fanɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na e yili kumo kashenteŋto fanɛ e ki Israɛl be ewura nsaa nɛfa mbe kuwurji ŋkpal Israɛlebi na so. 13Pɔɛŋ nɛ Deevid lar Hibrɔn m ba Jerusalɛm na, e daŋ ta bejipo nɛ beche nna n ti bumo nɛ e daa kɔ na so nseŋ kurge mbinyɛnbi nɛ mbichebi damta. 14E ka yɔ Jerusalɛm na, mbia nɛ e daŋ ya kurge ndoŋ nde: Shamua nɛ Shobab nɛ Neetan nɛ Sɔlɔmɔn nɛ 15Ibhar nɛ Elishuwa nɛ Nefɛg nɛ Jefaya nɛ 16Elishama nɛ Eliada nɛ Elifelɛt.
Deevid ka kɔ m pɔɔ Filistiebi so be asheŋ
17Filistiebi ka nu fanɛ Deevid ki Israɛl be ewura na nɛ bumo be benapo kikɛ ya ka fin mo nɛ b pɛ. Deevid malɛ ka nu loŋ nɛ e shile n yɔ kakpa nɛ e beeŋ nya kumɔlga. 18Nɛ Filistiebi be benapo na pesaŋ to n sɔ Refaebi be ketaŋɛ na to kikɛ. 19Nɛ Deevid bishi Enyɛnpe Ebɔrɛ le: “K daga ŋ ka ya kɔ Filistiebi ere kena a? Meeŋ tiŋ m pɔɔ bumo so a?” Nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ shuli so ŋ kaŋɛ: “Mm, ya kɔ bumo! Meeŋ shin nɛ men kɔ m pɔɔ bumo so kashenteŋto!” 20Ndoŋ nna nɛ Deevid nɛ mbe benapo ya kɔ m pɔɔ Filistiebi na so nseŋ kaŋɛ le: “Enyɛnpe Ebɔrɛ bure n luri ma doŋana na to fanɛ kananɛ nchu bee bɔlɔ a shile eleŋso na.” Kumo be kaman nɛ e nase kaboŋ na ketre: “Enyɛnpe Ebɔrɛ nɛ e bee bure e luri na.” 21Filistiebi be benapo na ka shile n yige bumo be agbir na nɛ Deevid nɛ mbe basa ta amo.
22K maŋ chɛr ko nɛ Filistiebi be benapo na naaŋ bɛta n ya pesaŋ to n sɔ Refaebi be ketaŋɛ na to kikɛ. 23Nɛ Deevid naaŋ bishi Enyɛnpe Ebɔrɛ kusɔ nɛ e beeŋ wora, nɛ e kaŋɛ mo le: “Men sa maŋ kaŋ ta kena n tu bumo nfe, ama men bela ase n ya kuŋ bumo ndibi nɛ baa tre balsam na ase ŋ kɔ bumo ndoŋ. 24Men ka baŋ nu awɔr ka bee chɛ ndibi na to, kumo ere men fara a kɔ, ŋkpal manɛ so, meeŋ juŋkpar menyi n ya kɔ m pɔɔ Filistiebi be benapo na so.” 25Ndoŋ nna nɛ Deevid wora kusɔ nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ kaŋɛ na nseŋ ju Filisti be benapo na kikɛ ashi Gɛba n ya fo Gɛza.
6B ka ta ŋkre be deka na m ba Jerusalɛm to be asheŋ
1Nɛ Deevid naŋ tre mbe benapo lempo ŋgboŋ adesa ashi Israɛl be efuli so m ba abar so, 2nseŋ juŋkpar bumo n yɔ Baala nɛ k wɔ Juda be efuli so na, nɛ b ya ta Enyɛnpe be ŋkre be deka nɛ mbe ketre Enyɛnpetale na deŋ kumo so ashi emalaika anyɔ na be nferinto na. 3B daŋ lara kumo Abinadab be laŋ nɛ k yil kebee so na to nna nseŋ ta kumo n deŋi turko popɔr ko so a yɔ. Abinadab be mbinyɛnsobi Uzza nɛ Ahio e daa kɔ kumo a yɔ. 4Ahio e daŋ juŋkpar. 5Deevid nɛ Israɛlebi na kikɛ daŋ ta bumo be eleŋ kikɛ nna a boŋ nshɛ a cha a maŋkura Enyɛnpe Ebɔrɛ na. B daa laŋ ejaŋjilaŋ nɛ egoji nɛ ŋkure nɛ echakachaka nɛ ayawa nna. 6B ka fo Naakɔn be kugooro nɛ e b bri ayu kumo so na, nɛ egbolu na fiti nɛ ŋkre be deka na bee shin nɛ k tɔr nɛ Uzza teŋi enɔ nɛ e suse kumo to. 7Epul to nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na nya agbo ga n wɔtɔ Uzza nseŋ mɔ mo, ŋkpal e ka maŋ sa mo bunyaŋ so. Uzza daŋ wu n dese ŋkre be deka na ase nna. 8Ndoŋ nna nɛ Deevid nya agbo ga ŋkpal Enyɛnpe Ebɔrɛ ka gberge Uzza kusoe m mɔ so. Hale nɛ mbre Uzza be kasogberge nɛ b kraa tre kakpa na. 9Ndoŋ nna nɛ Deevid fara a ŋana Enyɛnpe Ebɔrɛ na nseŋ kaŋɛ le: “Nuso nɛ meeŋ wora n ta ŋkre be deka ere a yɔ?” 10E daŋ yili mbe nfɛra nna fanɛ e maaŋ naŋ yɛr kumo Jerusalɛm to, amoso e daŋ ta ŋkre be deka na nna ŋ gbɛ n ya yili Obɛd Edɔm nɛ e la Gaaf be kadetobia na be laŋ to. 11Deka na daa wɔ ndoŋ nna n ya fo afɔl asa nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ nɛfa Obɛd Edɔm nɛ mbe kanaŋ kikɛ. 12Ewura Deevid ka nu fanɛ ŋkpal ŋkre be deka na ka wɔ Obɛd Edɔm be laŋ to so, nɛ mo nɛ mbe kanaŋ kikɛ nya nɛfa na nɛ e lara kumo laŋ na to n yɔ Jerusalɛm nɛ kagbenefuli. 13Basa nɛ b sulɔ deka na ka teŋi ateŋgreŋ ashe, nɛ e shin nɛ b yili; ndoŋ nna nɛ e lara gbolu nɛ kena fɔlbi duliduli ko n lara sarga n sa Ebɔrɛ. 14Deevid daŋ dela wajɛ fuful nawule mbe kashɛr to nna nseŋ ta mbe eleŋ kikɛ n cha m maŋkura Enyɛnpe Ebɔrɛ. 15Ndoŋ nna nɛ mo nɛ Israɛlebi na kikɛ ta ŋkre be deka na, a foŋ mbel a cha awɔr kagbenefuliso a yɔ Jerusalɛm. 16B ka ta ŋkre be deka na a luri kade to na, nɛ Sɔɔl pibiche Mikaal keni tokuro to n wu ewura Deevid ka bee cha a tɛto, nɛ mbe asheŋ nu mo agbo alegaiso nɛ e maŋ naa keni mo a bɔlɔ kenishi. 17Ndoŋ nna nɛ b ta deka na m ba yili wajɛbu nɛ Deevid lɔŋɛ na to. Nɛ e ta asɔbɔya n lara sarga nseŋ chɔɔ amo bɔrɛsure na so n sa Enyɛnpe Ebɔrɛ. 18E ka lara esarga na n loge nɛ e nɛfa basa na ashi Enyɛnpetale Ebɔrɛ na be ketre to. 19Kumo be kaman nɛ e chige bumo kikɛ ajibi. E daŋ sa benyɛn nɛ beche nɛ b wɔ Israɛl na kikɛ ebodobodo nɛ eblaŋ tɔso nɛ asɔrso jiso nɛ ekama ta n yɔ laŋ to. 20B ka loge nɛ Deevid bee ba laŋ to nɛ e ba chɔrɔ mbe kanaŋ, nɛ Sɔɔl pibiche Mikaal shɛr Deevid to ŋ kaŋɛ mo le: “Kabre Israɛl malɛ be ewura nase ketande bre! Mbe beyaasepo be mbita be anishito nɛ e delgeso fanɛ ewulpo!” 21Nɛ Deevid kaŋɛ le: “Enyɛnpe Ebɔrɛ maŋ lara esa kikɛ menyi be kanaŋ to fanɛ e ba sɔ fo tuto Sɔɔl so ŋ ki mbe basa be ejuŋkparpo. Ma nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na lara, amoso nɛ mee cha a maŋkura mo na. 22Hale nɛ n wora ma kumu yɛryɛrbi nseŋ ŋaba ma kumu fo ere kutɔ gba, mbita ere bre beeŋ sa ma bunyaŋ gboŋgboŋi!” 23Ŋkpal kusɔ nɛ Sɔɔl pibiche Mikaal kaŋɛ na so e daa maŋ naŋ kurge kikɛ hale m ba wu.
7Ebɔrɛ ka nase kɔnɔ n sa Deevid be asheŋ
1Ade kikɛ be kaman nɛ ewura Deevid ya chena mbe laŋ to, nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ shin nɛ kayurwushi ba mbe efuli so kikɛ. 2Ndoŋ nna nɛ ewura Deevid kaŋɛ anebi Neetan le: “Keni! Ndibi nɛ baa tre sida na nɛ b ta m pɔr ma laŋ ere, ama Ebɔrɛ be ŋkre be deka na bre wɔ wajɛbu to nna!” 3Nɛ Neetan shuli so ŋ kaŋɛ le: “Kusɔ kama nɛ fee fɛ fanɛ feeŋ wora, fo wora, ŋkpal manɛ so, Enyɛnpe Ebɔrɛ na wɔ fo kutɔ.” 4Kumo be kanyɛso nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ kaŋɛ Neetan le: 5“Ya kaŋɛ ma kayɛrbi Deevid fanɛ ma, Enyɛnpe Ebɔrɛ e naa kaŋɛ mo na fanɛ mannɛ mo nɛ mee sha fanɛ e pɔr bɔrɛlambu n sa ma nɛ m baa wɔtɔ. 6Baŋ yili jemanɛ so nɛ n lara Israɛlebi ashi Ijiptebi na m ba fo kabre, m maŋ naŋ chena bɔrɛlambu to kikɛ, kaplɛkama nɛ ma alɛ yɔ, wajɛbu to nɛ mee luri. 7Enite damta nɛ ma nɛ Israɛlebi ere malɛ nite ere kikɛ, m maŋ naŋ bishi bumo be bejuŋkparpo nɛ n tre fanɛ b baa keni ma basa so fanɛ kananɛ mbolpɔkpapo bee keni mbe mbolpɔ so na be ekama kusɔ nɛ k ba nɛ b maŋ ta ndibi nɛ baa tre sida na m pɔr bɔrɛlambu n sa ma. 8Amoso kaŋɛ ma kayɛrbi Deevid fanɛ ma Enyɛnpetale Ebɔrɛ na e naa kaŋɛ mo ere, Deevid fanɛ n lara fo ashi mbolpɔkpapo be kushuŋ to nna nseŋ ta fo ŋ ki ma basa Israɛlebi be ejuŋkparpo. 9Kaplɛkama nɛ e baŋ yɔ, ma nɛ mo nna. Nɛ ma alɛ bee pɔɔ mo doŋana kikɛ so a sa mo. Kananɛ basa ko be atre dii ga durnya ere to na, loŋ gbagba nɛ meeŋ shin nɛ mo alɛ gba be ketre e dii. 10N sa ma basa Israɛlebi bumo gbagba be kakpa nɛ b chena, saŋɛ na so, shɛŋ shɛŋ maaŋ naŋ tɔrɔ bumo. Baŋ yili saŋɛ so nɛ b ba chena kasawule ere so kikɛ, basa lubi maŋ yige bumo ama loŋ maaŋ naŋ wora kikɛ. 11Ŋkpal manɛ so, meeŋ kuŋ menyi ashi men doŋana kutɔ nseŋ naŋ shin nɛ menyi be kanaŋ to ebi e wora kishi ga n ti so. 12E kaŋ wu nɛ b ta mo n ya nase mo nananyɛnana be edesekpa, meeŋ shin nɛ mbe mbinyɛnsobi ere be eko e ki ewura, nɛ n shin nɛ mbe kuwurji malɛ e ba kɔ eleŋ ga. 13Mo e naŋ pɔr ma bɔrɛlambu n sa ma. Mo alɛ be kuwurji maaŋ loge kikɛ. 14Meeŋ ki mo tuto, nɛ mo alɛ e baa la m pibinyɛn. E baŋ wora n foe, meeŋ niŋi mo fanɛ kananɛ etuto bee niŋi mbe kebia na. 15Ma alɛ maaŋ lar mo kaman fanɛ kananɛ n lar Sɔɔl nɛ n daŋ lara nɛ e ki ewura pɔɛŋ nɛ e ba chena so na kaman na. 16Fo alɛ Deevid be kenana maa ba nɛ k mur kikɛ. Fo kuwurji beeŋ baa wɔtɔ hale mbaanaayɔ.” 17Kusɔ kama nɛ Ebɔrɛ lara ŋini Neetan na nɛ e daŋ kaŋɛ ewura Deevid.
Deevid ka ba kabɔrɛchɔrɔ to be asheŋ
18Ndoŋ nna nɛ ewura Deevid yɔ wajɛbu na to ashi Enyɛnpe Ebɔrɛ be anishito n ya kule Ebɔrɛ ŋ kaŋɛ le: “Enyɛnpetale Ebɔrɛ, kusɔ nɛ fo wora n sa ma ere maŋ daga ma nɛ ma kanaŋ to ebi kuraa. 19Ama naniere bre gba nɛ fo Enyɛnpetale Ebɔrɛ be kelela nɛ fee wora a sa ma kraa ti so. Fo nase kɔnɔ n sa ma kaman to ebi gba. Ama Enyɛnpetale Ebɔrɛ, le nɛ fee wora a sa basa kikɛ a? 20Manɛ bre nɛ n naa kɔ nɛ ŋ kaŋɛ fo! Fo nyi fo kayɛrbi be nfɛra. 21Fo keparso nɛ fo wora le be kesheŋ tumase ere; fo alɛ wora loŋ nna nɛ fo ŋini ma 22kananɛ fo Enyɛnpetale be keshi du! Fo nawule e la Ebɔrɛ. Dra kikɛ nɛ an nyi fo ka la Ebɔrɛ. 23Efuli pɔtɛana so ebi kikɛ malɛ maŋ naa wɔtɔ a du fanɛ Israɛl be efuli so ebi nɛ fo lara kenyaya to ashi Ijipt be efuli so nseŋ ta bumo ŋ ki fo gbagba be basa ere so. Fo asheŋ tumase damta nɛ fo wora nɛ fo ketre dii na so e shin nɛ efuli pɔtɛana kikɛ ta bumo agbirana n shile efuliana na so, saŋɛ na so, fo basa beeŋ sɔ ndoŋ n chena. 24Fo lara Israɛlebi na fanɛ fo basa nna hale mbaanaayɔ, nɛ fo Enyɛnpe Ebɔrɛ malɛ ki bumo be Ebɔrɛ. 25Naniere bre Enyɛnpe Ebɔrɛ, shin nɛ fo kɔnɔ nɛ fo nase n sa ma nɛ n nanabiana na e bɔlɔ so. 26Fo ketre beeŋ dii n sɔ kaplɛkama nɛ basa e baa kaŋɛ saŋkama fanɛ, fo e la Enyɛnpetale nɛ fo la Israɛl be Ebɔrɛ na. Ma alɛ be kanaŋ ere to nɛ feeŋ baa lara bewura saŋkama. 27Enyɛnpetale, Israɛl be Ebɔrɛ, ŋkpal fo ka lara le be asheŋ ere kikɛ ŋ ŋini ma, fo kayɛrbi, nseŋ kaŋɛ ma fanɛ feeŋ shin nɛ n nanabiana e ba ki bewura kachako so na so nɛ n nya kagbene ŋ kule le be kabɔrɛkule ere na. 28Enyɛnpetale Ebɔrɛ, ŋkpal fo nnɔ naseso ka bee bɔlɔ so saŋkama so so nɛ fo nase le be kɔnɔ gboŋgboŋi ere n sa ma na. 29Kusɔ nɛ mee kule fo e la fanɛ fo nɛfa n nanabiana nsaa lara fo bewura bumo to saŋkama. Fo Enyɛnpetale Ebɔrɛ na e nase kɔnɔ fanɛ fo nɛfa beeŋ baa wɔ n nanabiana so hale mbaanaayɔ.”
8Deevid ka kɔ m pɔɔ so be asheŋ
1Jemanɛ ko nɛ ewura Deevid naŋ laŋɛ n ya kɔ Filistiebi na m pɔɔ bumo so, amoso b daa maŋ naa kɔ eleŋ Israɛl be kasawule so kikɛ. 2Deevid gba daŋ kɔ m pɔɔ Mowabebi na so nna nseŋ daŋ shin nɛ bumo be benapo na dese kasawule nɛ e mɔ bumo be basa asa to kikɛ be benyɔ. Mowabebi na daa shuŋ mo nna nsaa ka lampo a sa mo. 3Ndoŋ nna nɛ ewura Deevid lar a yɔ Yufreetes be Lɔr na ase nɛ e ya ŋini fanɛ ndoŋ la mo peya nna. E ka bee yɔ na, nɛ e ya tu Zoba be ewura nɛ baa tre Hadadeza nɛ mo tuto la Rehob na ŋ kɔ kena m pɔɔ mo so. 4Kena na to nɛ Deevid pɛ bumo be egbaŋɛdiipoana kagboŋ nɛ alfa shunu nɛ benapo nɛ b na aya so ŋgboŋ adunyɔ. E daŋ pɛ bumo nɛ baa dii egbaŋɛturko na gba nna nseŋ tuge egbaŋɛ na be achin n yige bumo to be kalfa nawule. 5Siriyaebi nɛ b shi Damaskɔs na daŋ shuŋi benapo nna fanɛ b ya chɛ Zoba be ewura Hadadeza to ŋ kɔ kena, nɛ Deevid mɔ bumo be basa ŋgboŋ adunyɔ nɛ anyɔ kikɛ. 6Deevid daŋ yige mbe benapo na be beko nna ashi Damaskɔs, nɛ Siriyaebi na sɔ Deevid fanɛ bumo be ewura nsaa ka lampo a sa mo. Kaplɛkama nɛ ewura Deevid daŋ baŋ yɔ Enyɛnpe Ebɔrɛ daa shin nna nɛ e bee kɔ a pɔɔ so. 7Deevid daŋ sɔ shuwa be asɔ kuŋso nɛ a la Hadadeza be nyɛrbi peya na nna n yɔ Jerusalɛm. 8E daŋ naŋ sɔ danyaŋ be abɛlso damta ashi Bɛta nɛ Bɛrotai be nde nɛ Hadadeza daa ji kuwura amo so na nna. 9Hamaf be kade to be ewura Toi ka nu fanɛ Deevid kɔ m pɔɔ Hadadeza be benapo kikɛ so na, 10nɛ e shuŋi mo pibinyɛn Joram fanɛ e ya chɔrɔ ewura Deevid nseŋ sa mo ansaŋ nɛ kushuŋ, ŋkpal e ka kɔ m pɔɔ ewura Hadadeza, nɛ ewura Toi kɔ mo kena alɛ damta a maŋ tiŋ m pɔɔ mo so na so. Joram daŋ ta shuwa nɛ gbiti nɛ danyaŋ be abɛlso nna m ba sa Deevid. 11Ndoŋ nna nɛ ewura Deevid ta asɔ na nɛ shuwa nɛ gbiti nɛ e ya kɔ efuliana na m pɔɔ so n sɔ na m bɔɔ Ebɔrɛ enɔ fanɛ b baa ta amo a shuŋ mo. 12Efuliana na e la Edɔm nɛ Mowab nɛ Ammɔn nɛ Filistia nɛ Amalɛk. E daŋ ta asɔ nɛ e suge Zoba be ewura Hadadeza kutɔ na gba nna n ti so m bɔɔ Ebɔrɛ enɔ. 13Deevid ka ya mɔ Edɔmebi be basa ŋgboŋ kuduaburwa ashi Nfɔl be ketaŋɛ na to nseŋ bɛta m ba na, nɛ mbe ketre dii ga n ti so. 14Deevid daŋ yige mbe benapo ko ashi Edɔm be efuli so nna, nɛ ndoŋebi bee shuŋ mo. Kaplɛkama malɛ nɛ Deevid baaŋ yɔ, Enyɛnpe Ebɔrɛ na bee chɛ mo to nna nɛ e bee kɔ a pɔɔ so. 15Saŋɛ nɛ Deevid daa la Israɛl be efuli so kikɛ be ewura na, e daa ji asheŋ nɛ amo be ekpa so nna nsaa wora asheŋ nɛ a niŋi. 16Zeruwa pibinyɛn Jɔab e daa la benapo na be enimu, nɛ Ahilud malɛ pibinyɛn Jehoshafat daa la esa nɛ e bee sibɛ asheŋ a nase kawɔl to. 17Ahitub pibinyɛn Zadɔk, nɛ Abiata pibinyɛn Ahimɛlɛk e daa la bɔrɛmatapo nimusoana, Sɛraya malɛ e daa la esibɛpo. 18Jehowada pibinyɛn Bɛnaya e daa la esa nɛ e bee kuŋ ewura Deevid. Ewura Deevid malɛ be mbinyɛnsobi e daa la mbe asoetojipoana.
9Deevid nɛ Mifiboshɛf be asheŋ
1Kachako nɛ Deevid bishi le: “Esa ko kraa wɔ Sɔɔl be kanaŋ ere to nɛ meeŋ tiŋ n wora mo kelela ŋkpal Jonatan so a?” 2Ndoŋ nna nɛ b shuŋi n tre kayɛrbi ko nɛ e shi Sɔɔl be kanaŋ to nɛ baa tre mo Ziba m ba Deevid kutɔ. E ka ba nɛ ewura Deevid bishi mo le: “Fo e la Ziba na a?” Ndoŋ nna nɛ e kaŋɛ “Mm, n nyɛnpe, fo e wɔ ma.” 3Nɛ ewura Deevid naŋ bishi mo le: “Sɔɔl be kanaŋ ere to be esa ko kraa wɔ ŋkpa to a? Nɛ kanaŋ na be esa ko kraa wɔtɔ, kumo ere meeŋ ba sha kewora mo kelela ŋkpal Ebɔrɛ be kasha so.” Nɛ Ziba kaŋɛ le: “Jonatan kraa kɔ ebinyɛn koŋwule ko, ama mo alɛ la bobi nna.” 4Nɛ ewura Deevid naŋ bishi le: “Nnɛ nɛ e wɔ?” Nɛ Ziba yɛ: “E wɔ Lodiba ashi Ammiɛl pibinyɛn Makiir be laŋ to.” 5Ndoŋ nna nɛ Ewura Deevid shuŋi n tre mo. 6Jonatan pibinyɛn Mifiboshɛf nɛ e la Sɔɔl mo nanabi na ka ba nɛ e ba gbir m bunyaŋ Deevid. Nɛ Deevid kaŋɛ le: “Mifiboshɛf!” Nɛ mo alɛ shuli so ŋ kaŋɛ: “Fo e wɔ ma, n nyɛnpe.” 7Ndoŋ nna Deevid kaŋɛ mo: “Sa maa lɔ kufu. Ŋkpal fo tuto Jonatan so maaŋ tiŋ n yige kewora fo kelela. Meeŋ ta kasawule nɛ k la fo nananyɛn Sɔɔl peya na kikɛ n laŋɛ n sa fo. Ma laŋ to malɛ nɛ feeŋ baa ji saŋkikɛ.” 8Nɛ Mifiboshɛf jɔŋɛ bunyaŋ so ŋ kaŋɛ le: “N nyɛnpe, manɛ nna nɛ fee wora ma alɛ le kelela? Ma kujɔnɔmu fuloŋ ere!” 9Nɛ ewura Deevid naŋ tre Sɔɔl be kayɛrbi Ziba nseŋ kaŋɛ mo le: “Mee ta kusɔ kama nɛ k la Sɔɔl nɛ mbe kanaŋ kikɛ peya nna a sa fo nyɛnpe mo nanabi Mifiboshɛf. 10Amoso fo nɛ fo mbinyɛnsobi kuduanu nɛ fo nyɛrbi adunyɔ na beeŋ baa dɔ Sɔɔl be kanaŋ to ebi be adɔsawule a sa fo nyɛnpe Mifiboshɛf. Saŋɛ na so Sɔɔl be kanaŋ to ebi beeŋ baa nya kusɔ jiso. Ama Mifiboshɛf bre, ma kutɔ nɛ e beeŋ baa ji saŋkikɛ.” 11Nɛ Ziba kaŋɛ le: “N nyɛnpe, meeŋ wora kusɔ kama nɛ fo kaŋɛ ma.” Amoso Mifiboshɛf nɛ ewura Deevid e daa bɔɔ enɔ a ji fanɛ mo gbagba pibinyɛn na. 12Mifiboshɛf malɛ daa kɔ kebinyɛnsobi ko nɛ baa tre mo Mika. Ziba nɛ mbe kanaŋ kikɛ daŋ ki Mifiboshɛf be nyɛrbi nna. 13Ama Mifiboshɛf nɛ e la bobi na bre daa wɔ Jerusalɛm nna nɛ mo nɛ ewura na bee bɔɔ enɔ a ji saŋkikɛ.
10Deevid ka kɔ m pɔɔ Ammɔnebi nɛ Siriyaebi so be asheŋ
1K maŋ chɛr ko nɛ Ammɔn be ewura Nahaash wu, nɛ mo pibinyɛn Hanuun ki ewura. 2Ndoŋ nna nɛ Ewura Deevid fɛ le: “A daga ŋ ka bugi kagbene n wora Hanuun kelela, fanɛ kananɛ mo tuto Nahaash gba daŋ bugi mbe kagbene n wora ma kelela na.” Amoso Deevid daŋ shuŋi mbɔ nna fanɛ b ya wora Hanuun edaŋkena. B ka ya fo Ammɔn be kasawule so, 3nɛ Ammɔn be bewurbi na kaŋɛ ewura na le: “Fee fɛ fanɛ fo tuto be bunyaŋ so nɛ Deevid shuŋi basa ere fanɛ b ba wora fo edaŋkena ere a? Mannɛ loŋ so nna! E shuŋi bumo nna nɛ b ba dara anyi be kade ere ŋ keni, saŋɛ na so, e beeŋ ba kɔ m pɔɔ anyi so!” 4Ndoŋ nna nɛ Hanuun pɛ Deevid be mbɔ na n she bumo be ntɔl be mba nseŋ naŋ ku bumo be epiŋi malɛ be aya ase n ya fo bumo be nshɛr to a ŋini fanɛ b sipa bumo alegaiso nseŋ yige bumo nɛ b choŋ. 5B daŋ fin kananɛ baŋ naŋ bɛta n yɔ epe ŋ gben ŋkpal anishinyɔr so. Deevid ka nu kusɔ nɛ k wora na nɛ e shuŋi mbɔ b ya kaŋɛ bumo fanɛ b ba ka wɔ Jɛriko n ya fo jemanɛ nɛ bumo be ntɔl na beeŋ daŋ pɔɛŋ nɛ b ba epe. 6Ammɔnebi na ka pin fanɛ b wora n da ewura Deevid so ga so, nɛ b ya fin Siriya be benapo nɛ bumo be ŋgboŋ adunyɔ shi Bɛtrihɔb nɛ Zoba, nɛ ŋgboŋ kuduanyɔ malɛ shi Tɔb, nɛ kagboŋ malɛ shi Maaka be ewura kutɔ. 7Deevid ka nu loŋ na nɛ e lara Jɔab fanɛ e juŋkpar mbe benapo na kikɛ n ya kɔ bumo. 8Ammɔnebi na bre daŋ kre kena nna n yili kadegboŋ nɛ baa tre Rabba na be kabunagboŋ nɛ baa bɔla to a luri kumo to na, ama bumo nɛ b ka na, fɔŋfɔŋ Siriyaebi nɛ basa nɛ b shi Tɔb nɛ Maaka na bre daŋ chala nna n ya yili kade na be kowuanɔ. 9Jɔab ka wu fanɛ bumo doŋana be benapo na be beko ka wɔ bumo be anishito nɛ beko malɛ wɔ bumo be kaman, nɛ e lara Israɛl be benapo lempo ko nɛ b juŋkpar a kɔ Siriyaebi na. 10Mo sipo Abishai e daŋ juŋkpar benapo nɛ b ka na n ya kaa kɔ Ammɔnebi, 11nɛ Jɔab kaŋɛ mo le: “Fo baŋ wu fanɛ Siriyaebi na bee pɔɔ ma so, fo wora ania m ba chɛ ma to, nɛ Ammɔnebi na malɛ kaa pɔɔ fo so, ma alɛ beeŋ ba chɛ fo to. 12Baa kɔ eleŋ nseŋ naa leŋ fo kumu to kpakpa! Men shin nɛ an pere kenishi ŋ kɔ n sa anyi be basa nɛ Ebɔrɛ be nde, nseŋ shin nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ malɛ be aparsheŋ a wora!” 13Ndoŋ nna nɛ Jɔab nɛ mbe basa yɔ nɛ b ya kɔ Siriyaebi na, nɛ Siriyaebi na shile. 14Ammɔnebi na ka wu fanɛ Siriyaebi na bee shile na nɛ bumo alɛ gba lara keya fuful Abishai be anishito n shile n luri kade to. Ndoŋ nna nɛ Jɔab yige kekɔ Ammɔnebi na nseŋ bɛta n yɔ Jerusalɛm. 15Siriyaebi na ka wu fanɛ Israɛlebi na pɔɔ bumo so na, nɛ b naŋ tre bumo be benapo m ba abar so. 16Ewura Hadadeza daŋ shuŋi mbɔ nna n tre Siriyaebi nɛ b wɔ Yufreetes be Lɔr na be epeŋilarkpa be kaba so na nɛ Shobak nɛ e bee juŋkpar ewura Hadadeza be benapo na juŋkpar bumo n yɔ Helaam be kade to. 17Ewura Deevid ka nu loŋ nɛ e shin nɛ Israɛl be benapo na kikɛ chala abar so nseŋ dii Jɔɔdan be Lɔr na n yɔ Helaam, kakpa nɛ Siriyaebi na daa ba nɛ b ba tu mo ŋ kɔ na. Kena na ka fara na, 18nɛ Israɛlebi na ju m buu Siriyaebi be benapo na so. Ndoŋ nna nɛ Deevid nɛ mbe basa mɔ Siriyaebi na be egbaŋɛturko be bediipo be basa alfa ashunu nɛ egbaŋɛ diipo malɛ be basa ŋgboŋ adena. B daŋ doro Shobak nɛ e la bumo doŋana be benapo be enimu na nna, hale nɛ e wu kena na to. 19Bewura mo nɛ b daa shuŋ Hadadeza na ka pin fanɛ naniere bre Israɛlebi na pɔɔ bumo so nɛ b fara a fin kagbenewushi ashi Israɛlebi na kutɔ, hale ŋ ki basa nɛ baa shuŋ bumo. Ndoŋ nna nɛ kufu pɛ Siriyaebi na nɛ b fin kananɛ baa naŋ chɛ Ammɔnebi na to ŋ gben.
11Deevid nɛ Bɛshiba be asheŋ
1Dɔchubɔrɛso, saŋɛ nɛ bewura bee lar a yɔ kena to na, nɛ Deevid daŋ shin nɛ Jɔab juŋkpar Israɛlebi be benapo na kikɛ, nɛ b ya kɔ m pɔɔ Ammɔnebi na so nseŋ kulti bumo be kadegboŋ nɛ baa tre Raaba na n wɔtɔ. Ama Deevid bre gbagba daa wɔ Jerusalɛm to nna. 2Kachako kaaseso Deevid ka di ŋ koso nseŋ dii mbe kuchoŋi so e nite a kulti nseŋ keni kaseto n wu kache lela kebita ko ka bee bɛr. 3Ndoŋ nna nɛ Deevid shuŋi kabɔ fanɛ e ya bishi to m pin eche nɛ e la mo. Nɛ kanyɛn na ba kaŋɛ le: “Eliam pibiche Bɛshiba nɛ e la Yuriya nɛ mo alɛ la Hiti be esa na be eche nna.” 4Nɛ Deevid shuŋi fanɛ b ya tre mo m ba. B ka ya bar mo, nɛ e keta mo n ya di nɛ kache na bɛta n yɔ epe. Kumo be jemanɛ so malɛ nɛ e baŋ wora eyurpi n loge. 5K maŋ chɛr ko nɛ keche na pin fanɛ e di kedampo nseŋ shuŋi nɛ b ya kaŋɛ Deevid. 6Ndoŋ nna nɛ Deevid sa ebɔl fanɛ b ya kaŋɛ Jɔab le: “Shin nɛ Yuriya nɛ e la Hiti be esa na e ba wu ma.” Nɛ Jɔab shin nɛ Yuriya yɔ. 7Yuriya ka ba ketre na to nɛ ewura Deevid bishi mo kananɛ Jɔab nɛ benapo na nɛ kena na be asheŋ du. 8Kumo be kaman nɛ e kaŋɛ Yuriya le: “Kumo ere fo yɔ epe n ya wushi gbrɛbi.” Yuriya ka yɔ epe nɛ Deevid ta kakɛ n shuŋi m bɛ so fanɛ b ya sa mo ashi mbe laŋ to. 9Ama Yuriya malɛ daa maŋ yɔ laŋ to. Mo nɛ ewura be bekumpo na e daŋ dese ewurkpa be kabunagboŋ na akpa. 10Deevid ka nu fanɛ Yuriya maŋ yɔ laŋ to nɛ e tre mo m bishi le: “Fo ka lar laŋ to n chɛr le, manɛ nna nɛ fo maŋ yɔ laŋ to?” 11Nɛ Yuriya kaŋɛ Deevid le: “Israɛl nɛ Juda be basa kikɛ lar n choŋ kena to nɛ ŋkre be deka na malɛ gba wɔ bumo kutɔ, hale benapo be ejuŋkparpo Jɔab nɛ benimu nɛ b bɛ mo so na kikɛ dese kowushina, nuso nɛ ma ere bee dese laŋ to a ji a nuu, nɛ ma nɛ ma eche e baa di? M maaŋ wora loŋ kikɛ!” 12Nɛ Deevid kaŋɛ mo le: “Kumo ere fo naŋ dese kabre nɛ n shin nɛ fo bɛta a yɔ echefo.” Nɛ Yuriya naŋ laŋɛ n chena Jerusalɛm to kamɔnchɛ na nɛ kumo be ŋklade kikɛ. 13Kumo be kaman nɛ ewura Deevid kaŋɛ mo fanɛ e ba tu mo n ji kanyɛso. E ka ba na nɛ e sa mo nsa nɛ e nuu m boo. Ama amo nɛ amo kikɛ Yuriya daa maŋ yɔ laŋ to, mo alɛ gba daŋ nase mbe kelaŋ ewurkpa be kabunagboŋ na be bekumpo na kutɔ nna n dese ndoŋ. 14Kumo be ŋklade kachipurso nɛ ewura Deevid sibɛ kawɔl n sa Yuriya fanɛ e ta n ya sa Jɔab. 15Le nɛ e daŋ sibɛ kumo: “Shin nɛ Yuriya e juŋkpar kakpa nɛ kena na bee kɔ ga na nseŋ shin nɛ benapo nɛ b wɔ mo kutɔ na e ba tu a lar kaman nɛ b nya mo m mɔ.” 16Amoso Jɔab ka bee kɔ a kulti kade na nɛ e shin nɛ Yuriya yɔ kakpa nɛ bedoŋ be benapo lempo wɔ na. 17Bumo doŋana na ka lar kade na to m ba ka kɔ Jɔab nɛ mbe benapo na, nɛ b mɔ ewura Deevid be benapo ko n ta Yuriya gba n ti so. 18Ndoŋ nna nɛ Jɔab sa ewura Deevid ebɔl a kaŋɛ mo kananɛ kena na daa du kikɛ, 19nseŋ kaŋɛ kabɔ na le: “Fo baŋ kaŋɛ ewura kena ere be asheŋ n loge, 20e beeŋ nya agbo n wɔtɔ fo nseŋ bishi fo le: ‘Manɛ nna nɛ men taga kade na to ga nsaa kɔ? Menyi maŋ nyi fanɛ baaŋ tiŋ n yili egbal na so n to menyi atanyembi a? 21Menyi maŋ nyiŋi kananɛ b mɔ Gidiɔn pibinyɛn Abimelɛk na be asheŋ nna a? Kache ko ashi Tibez e daŋ yili egbal so n ta kuboo n lɛ to nɛ k ŋmɛa mo m mɔ. Manɛ e ba nɛ men bee nite a kra egbal na loŋ?’ Nɛ ewura kaŋ bishi fo loŋ, fo kaŋɛ mo fanɛ b mɔ fo enimu Yuriya gba.” 22Ndoŋ nna nɛ kabɔ na ya kaŋɛ Deevid kusɔ kama nɛ Jɔab kaŋɛ mo kenishipereso fanɛ e ba kaŋɛ mo na. 23E yɛ: “Anyi doŋana nɛ b lar kade na to nɛ b ba kɔ anyi na daa kɔ eleŋ nna a chɔ anyi, ama an tiŋ n ju bumo nɛ b bɛta n yɔ kade na be kabunagboŋ na akpa. 24Nɛ b yili egbal na so n to anyi atanyembi nseŋ mɔ fo basa na be beko n ta Yuriya gba n ti so.” 25Nɛ ewura Deevid kaŋɛ kabɔ na le: “Ya kaŋɛ Jɔab fanɛ e sa maa pɔ aba ŋko n shin nɛ mbe kagbene e baa jija mo, ŋkpal manɛ so, esa kama maŋ nyi esa nɛ e bee wu kena to. Kaŋɛ mo nɛ e laŋɛ ŋ kre mbe ntua nɛnɛ nseŋ kɔ n sɔ kade na.” 26Bɛshiba ka nu fanɛ mo kul wu, nɛ e shu mbe keeli ga. 27B ka wora keeli n loge, nɛ ewura Deevid shuŋi nɛ b ya keta mo m ba ewurkpa nɛ e ta mo ŋ ki mbe eche hale nɛ e kurge ebinyɛn n sa mo. Ama kusɔ nɛ Deevid wora na daa maŋ par Enyɛnpe Ebɔrɛ.
12Neetan be baru nɛ Deevid be tuba be asheŋ
1Ebɔrɛ e daŋ shuŋi anebi Neetan Deevid kutɔ nɛ e ya kaŋɛ mo le: “Basa anyɔ ko e daa wɔ kade koŋwule ko to. Eko daa la damawura nna nɛ eko malɛ la etirpo. 2Damawura na daa kɔ ana nɛ mbolpɔ damta nna. 3Ama etirpo na bre, kubɔlpobi cheso koŋwule nawule nɛ e daa kɔ, mo alɛ daŋ tɔ kubɔlpobi cheso na gba nna nseŋ daa bela kumo nɛ mbe mbia kikɛ laŋ to. E bee kaa barga mbe ajibi jiso gba be ako nna a sa kumo nsaa shin nɛ k bee nuu nchu mbe kawie nuu nchu to, nɛ e bee ta kumo a deŋi mbe aya so nɛ k bee di. E daŋ ta kumo nna fanɛ mo pibicheso. 4Kachako nɛ efɔ ko ba suge damawura na be laŋ to, ama e daa maŋ sha k ta mbe kusɔbɔya ŋ keta efɔ na kufɔ. E daŋ pɛ etirpo na be kubɔlpobi cheso na nna m mɔ ŋ keta mo kufɔ.” 5Ndoŋ nna nɛ agbo ji ewura Deevid ga ŋkpal kusɔ nɛ damawura na wora na so nɛ e kaŋɛ le: “Enyɛnpe Ebɔrɛ nɛ e la ma shɛdajipo na so, kanyɛn ere daga luwu nna ŋkpal kusɔ nɛ e wora ere so. 6Ŋkpal le be kesheŋ lubi nɛ e wora n sa maŋ wu kuwɔr ere so a daga fanɛ e ka kusɔ nɛ e ta na be ntuŋ ana.” 7Nɛ Neetan kaŋɛ ewura Deevid le: “Fo e la loŋ be esa na. Kusɔ nɛ Enyɛnpe, Israɛl be Ebɔrɛ na malɛ bee kaŋɛ nde: ‘Ma e lara fo fanɛ Israɛl be ewura nseŋ mɔlga fo ashi Ewura Sɔɔl be enɔ to. 8Mbe kuwura nɛ mbe beche kikɛ nɛ n ta n sa fo, nseŋ lara fo fanɛ Israɛl nɛ Juda kikɛ be ewura, nɛ a daa maŋ kukwe fo gba n daa beeŋ naŋ tiŋ n sa fo ako n ti so. 9Nɛ manɛ e ba nɛ fo kini kenu n sa ma nseŋ ŋaba ma le ere? Fo e shin nɛ Ammɔnebi na mɔ Yuriya ashi kena to nɛ fo ta mbe eche ŋ ki feya. 10Amoso fo nanabiana nɛ baŋ koso kachako so na be beko beeŋ wu luwu nyaŋnyaŋso ŋkpal fo ka kini kenu n sa ma nseŋ wora le be kusɔ ŋ ŋaba ma so. 11Ma Enyɛnpe Ebɔrɛ e naa kaŋɛ fo na fanɛ meeŋ shin nɛ esa ko nɛ e shi fo kanaŋ to e kil asheŋ m ba sa fo. Ma alɛ beeŋ sɔ fo beche fo kutɔ n ta bumo n sa fo kanaŋ to be esa ko nɛ mo bumo e di keche nɛ kenyɛn kowushina kapiidi basa be anishito. 12Fo ere ŋana nna n wora kulubi ama ma ere beeŋ shin nɛ kusɔ nɛ meeŋ wora ere e dii efuli nɛ Israɛlebi kikɛ e wu kumo.’ ” 13Ndoŋ nna nɛ ewura Deevid kaŋɛ Neetan le: “N wora kulubi ŋ gbiti Enyɛnpe Ebɔrɛ.” Nɛ Neetan kaŋɛ le: “Enyɛnpe Ebɔrɛ gba ta fo alubi m paŋ fo, amoso fo maaŋ wu. 14Ama ŋkpal fo ka maŋ keni Enyɛnpe Ebɔrɛ m bɔlɔ kenishi nseŋ shin nɛ mo doŋana keni mo jiga so, fo pibinyɛn nɛ eche na kurge na beeŋ wu.” 15Kumo be kaman nɛ Neetan yɔ laŋ to.
Deevid pibinyɛn ka wu be asheŋ
Ndoŋ nna nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ shin nɛ kulɔ kpakpaso pɛ kebia nɛ ewura Deevid nɛ Yuriya be eche kurge na. 16Nɛ ewura Deevid kule Ebɔrɛ a fin fanɛ kebia na e nya alenfia. E daa kishi nna a kule Ebɔrɛ nsaa dese kasawule kanyɛso kikɛ. 17Mbe lambu to be benimuana na daa leŋ mo to nna fanɛ e baa niŋi to a chena, ama e daa maa shuli. Mo alɛ maaŋ naa tu bumo a ji shɛŋ gba. 18Kumo be kaman nɛ kebia na wu, ama ewura Deevid be basa daa lɔ kufu nɛ b kaŋɛ mo loŋ be baru na nna. Le nɛ b daŋ kaŋɛ: “Kebia ere ka daa wɔ mbe ŋkpa to gba, kusɔ kama nɛ an kaŋɛ ewura Deevid e maaŋ tuge anyi. Nɛ nuso bre nɛ anyeeŋ wora ŋ kaŋɛ mo kebia ere be keeli naniere? E beeŋ tiŋ ŋkpal loŋ so n wora mbe kumu kesheŋ lubi ko!” 19Ewura Deevid ka nu kananɛ baa kuli abar kutɔ na, nɛ e pin fanɛ kebia na wu. Ndoŋ nna nɛ e bishi bumo le: “Kebia na wu nna a?” Nɛ b shuli so ŋ kaŋɛ: “Mm, e wu nna.” 20Ndoŋ nna nɛ Deevid koso kasawule n ya bɛr m mɔ mbe emin to, n chɛrga mbe epiŋi nɛ e buu na nseŋ yɔ Enyɛnpe Ebɔrɛ be lambu to n ya bunyaŋ mo. E ka bɛta m ba ewurkpa, nɛ e shin nɛ b sa mo ajibi nɛ e ji amo epul na to. 21Nɛ mbe nyɛrbi na kaŋɛ mo le: “Anyi ere maŋ pin kesheŋ ere to ŋkpal manɛ so, kebia na ka wɔ ŋkpa to fo daa shu nna nsaa kishi a sa mo ama e ka baŋ wu bre, epul to nɛ fo fin ajibi n ji!” 22Nɛ ewura Deevid shuli so ŋ kaŋɛ le: “Mm, e ka daa wɔ ŋkpa to, n daa kishi nna nsaa shu, ŋkpal manɛ so n daŋ fɛ nna fanɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ beeŋ wu ma kuwɔr nseŋ yige kebia na. 23Nɛ e ka wu naniere, wanɛ bre so nɛ n naa kishi? Meeŋ tiŋ n sa kebia na ŋkpa a? Kachako, ma ere beeŋ ya tu mo kakpa nɛ e wɔ, ama mo ere maaŋ naŋ bɛta m ba ŋ kutɔ kikɛ.”
B ka kurge Sɔlɔmɔn be asheŋ
24Ndoŋ nna nɛ ewura Deevid wushi mbe eche Bɛshiba kagbene nɛ mo nɛ mo di keche nɛ kenyɛn nɛ e kurge ebinyɛn nɛ ewura Deevid nase mbe ketre Sɔlɔmɔn. Enyɛnpe Ebɔrɛ daa sha Sɔlɔmɔn be asheŋ ga. 25Ŋkpal Enyɛnpe Ebɔrɛ ka bee sha Sɔlɔmɔn ga so, e daŋ shin nna nɛ anebi Neetan ya nase mo ketre Jedidaya. Kumo be kifito e la fanɛ Ebɔrɛ bee sha mo.
Deevid ka sɔ Raaba be asheŋ
26Loŋ be saŋɛ na nɛ Jɔab daa kɔ Raaba nɛ k la Ammɔn be kadegboŋ na nsaa sha kesɔ kumo. 27E daŋ shuŋi mbɔ Deevid kutɔ nna ŋ kaŋɛ mo le: “Ŋ kraa kɔ Raabaebi nna ama n sɔ bumo be mboŋ nɛ baa bɔla a sa basa nchu na kikɛ. 28Amoso naniere chala fo benapo nɛ b ka na kikɛ m ba kɔ n sɔ kade na fo gbagba, ŋkpal manɛ so, m maa sha kesɔ ketre n sa ma kumu.” 29Ndoŋ nna nɛ ewura Deevid chala benapo nɛ b ka na n ya ti so ŋ kɔ n sɔ Raaba. 30Shuwa be kuwurwuro ko nɛ kumo be egbɛ sa fanɛ kilo adesa nɛ anu daa buu Ammɔnebi be kegbir ko nɛ baa tre Mɔlɛk na be kumu so nna. Nɛ ewura Deevid deŋi kuwurwuro nɛ yawu kpakpaso be kejembu wɔ kumo to na m buu. Kumo be kaman nɛ e lara asɔ nɛ b ta kade na to na be adamta gba ŋ ki mo peya. 31E daŋ shin nna nɛ kumo be basa ta ekapɛnta be nsaŋɛgboŋ nɛ baa tre sɛrdaa na nɛ abɛlso be ntekpa nɛ akpanfu a tintiŋ bumo nɛ b baa shuŋ a ku ebirkesi. Loŋ koŋwule na nɛ e daŋ wora ndewurbi nɛ a wɔ Ammɔn be efuli so na kikɛ. Kumo be kaman nɛ mo nɛ mbe benapo bɛta n yɔ Jerusalɛm.
13Amnɔn nɛ Tamaa be asheŋ
1Deevid pibinyɛn Absalɔm daa kɔ mo sipoche lela kebita ko nɛ baa tre mo Tamaa. Deevid pibinyɛn ko malɛ nɛ baa tre Amnɔn na daa sha Tamaa na nna. 2Ŋkpal Tamaa ka daa maŋ nyi enyɛn nɛ k daa du kpakpa n sa Amnɔn nɛ e nya mo n di keche nɛ kenyɛn na so k daŋ ki mo kulɔ nna. 3Deevid mo sipo Shamma pibinyɛn nɛ baa tre Jonadab na e daa la mo teri. Jonadab malɛ daa la enyiashempo nna nsaa kɔ kananɛ baa wora asheŋ manaŋ manaŋ be nfɛra ga. 4Amoso le nɛ Jonadab daŋ kaŋɛ Amnɔn: “Ewura pibi e la fo, ama mee wu fo saŋkama fanɛ fo maŋ kɔ kagbenefuli. Manɛ e kɔ fo?” Nɛ Amnɔn kaŋɛ le: “N da Absalɔm mo sipoche Tamaa nɛ mee sha.” 5Nɛ Jonadab kaŋɛ mo le: “Wora fanɛ fo ka bee lɔ na nseŋ ya dese fo gedo so. Fo tuto kaŋ ba nɛ fo kaŋɛ mo le: ‘Jande shin nɛ ma sipoche Tamaa a daŋɛ ajibi m bar ma. E ba ma kutɔ nɛ m baa keni mo nɛ e ba daŋɛ, saŋɛ na so e kaŋ daŋɛ n loge, e beeŋ baa ku amo a wɔtɔ ma kɔnɔ to.’ ” 6Ndoŋ nna nɛ Amnɔn wora fanɛ e ka bee lɔ na nseŋ ya dese mbe gedo so. Ewura Deevid ka yɔ nɛ e ya wu mo nɛ Amnɔn kaŋɛ mo le: “Jande shin nɛ Tamaa e ba daŋɛ ajibi lela ko n sa ma nfe nsaa ku amo a sa ma nɛ m baa ji.” 7Ndoŋ nna nɛ Deevid ta ebɔl n sa Tamaa ashi ewurkpa ŋ kaŋɛ mo le: “Yɔ Amnɔn be laŋ to n ya fin kusɔ ko n sa mo nɛ e ji.” 8Tamaa ka yɔ, nɛ e ya wu Amnɔn nɛ e dese gedo so. Ndoŋ nna nɛ Tamaa ta nyifu n yili kakpa nɛ Amnɔn beeŋ baa wu mo na nseŋ gbiti bodobodo na n tɔ amo. 9E ka loge nɛ e ku ajibi na n wɔtɔ katishaŋ to n sa mo fanɛ e ji, nɛ e kini nseŋ kaŋɛ mo le: “Shin nɛ mbita na e lar kowu.” Nɛ bumo kikɛ lar. 10Nɛ e kaŋɛ Tamaa le: “Fo gbagba e ta bodobodo na m ba ma gedo ase m ba sa ma.” Nɛ e ta bodobodo na n ya ka sa mo. 11E ka ta n sa mo n loge nɛ e to m pɛ mo to nseŋ kaŋɛ mo le: “Ba tu ma n dese!” 12Nɛ Tamaa yɛ: “M-m, sa maŋ tintiŋ ma n wɔtɔ le be anishinyɔr ere to! Le be kesheŋ maŋ daga kewora Israɛl be efuli so! 13Nuso gba nɛ meeŋ naŋ wora n luri basa to? Anishinyɔr e naŋ mɔ fo alɛ ashi Israɛl to. Ama wora ania n ya malga n sa ewura, ma ere wora yirda fanɛ e beeŋ shin nɛ an ta abar.” 14Ama Amnɔn daŋ maŋ nu n sa kusɔ nɛ Tamaa bee kaŋɛ na nseŋ tintiŋ m pur mo. 15Kumo be kaman nɛ Tamaa be asheŋ fara a nu Amnɔn agbo nɛ e kishi mo ga. Kekishi na daa chɔ kasha nɛ e daa kɔ n sa mo sososo na. Kumo be kaman nɛ Amnɔn ponte ŋ kaŋɛ mo le: “Koso n lar kowu!” 16Nɛ Tamaa ma alɛ yɛ: “M-m! M maaŋ yɔ. Kananɛ fee ju ma ere lubi gba a chɔ kusɔ nɛ fo wora ma na!” Ama Amnɔn daa maŋ tuge mo, 17nseŋ kaŋɛ mbe kayɛrbi le: “Shin nɛ kebichebi ere a foe ma anishito! Gberge mo n lar kowu nseŋ ber kukuloŋ na so!” 18Nɛ kayɛrbi na gberge mo n lar nseŋ ti kukuloŋ na.
Kale tenteŋ nɛ k kɔ aba tenteŋ nɛ b ta ejese be yiri yiri n jɔ kumo nɛ Tamaa daŋ buu, ŋkpal manɛ so, loŋ be nle nɛ bewura be mbichesobi nɛ b maŋ naŋ pin benyɛn bee buu loŋ be jemanɛ na. 19Ndoŋ nna nɛ Tamaa muu nsunɔ n wurge mbe kumu so, nseŋ kpɛa mbe kale to n ta mbe enɔana m buu mbe anishi so a shu a yɔ. 20Mo da Absalɔm ka wu mo nɛ e bishi mo le: “Amnɔn pur fo nna a? Jande esipoche, sa maŋ shin nɛ kesheŋ ere e tɔrɔ fo, fo alɛ e sa maŋ kaŋɛ esa kama kumo, ŋkpal manɛ so, fo da nna.” Ndoŋ nna nɛ Tamaa ta kagbenejija nɛ kenawule a wɔ mo da Absalɔm be laŋ to. 21Ewura Deevid ka nu kusɔ nɛ k wora Tamaa na nɛ e nya agbo ga. 22Absalɔm daa maŋ tuge Amnɔn shɛŋ ama e daŋ kishi mo nna, ŋkpal e ka pur mo sipoche Tamaa so so.
Absalɔm ka mɔ Amnɔn be asheŋ
23Kumo be nfɛ anyɔ nɛ Absalɔm yɛr mbe mbolpɔ Baal Hazɔɔ nɛ k mata Efrayim be kade to na nɛ e ya kuya bumo be afuibi so, nseŋ tre ewura be mbinyɛnbi na kikɛ nɛ b ba shɛr ndoŋ. 24E daŋ yɔ ewura Deevid kutɔ nna n ya kaŋɛ mo le: “Yiramu, ma nyɛrbi bee she ma mbolpɔ be afuibi kabre nna! Fo nɛ fo benimu beeŋ tiŋ m ba ti anyi so a?” 25Nɛ ewura Deevid kaŋɛ: “M-m, m pibi, nɛ an kikɛ baŋ yɔ ndoŋ, k beeŋ baa la tɔrɔ damta nna n sa fo.” Nɛ Absalɔm kini nseŋ kraa mata mo so, ama ewura Deevid kini keyɔ nseŋ kaŋɛ: “Baa yɔ Ebɔrɛ e chɛ fo to.” 26Nɛ Absalɔm naŋ kaŋɛ le: “Nɛ fo ere maaŋ yɔ gba kumo ere, fo shin nɛ n sipo Amnɔn e ba tu ma n yɔ.” Nɛ Ewura kaŋɛ le: “Manɛ nna nɛ fee sha Amnɔn ka tu fo n yɔ?” 27Absalɔm daŋ mata so loŋ nna, nɛ ewura Deevid shin nɛ Amnɔn nɛ mo braana nɛ b ka na kikɛ tu Absalɔm n yɔ. B ka fo kakpa nɛ baa kuya mbolpɔ be afuibi so na nɛ Absalɔm wora kejigboŋ fanɛ ewura peya na n sa bumo. 28B ka bee ji na nɛ Absalɔm kaŋɛ mbe nyɛrbi le: “Men shin nɛ men be lakal e ba wɔ Amnɔn so a keni saŋɛ so nɛ e beeŋ boo, a wora chilchil be asheŋ na. Loŋ be saŋɛ na nɛ men mɔ mo. Men sa maaŋ kaa lɔ kufu, ŋkpal manɛ so, meeŋ sɔ kumo be turju kikɛ n deŋi ma kumu so!” 29Ndoŋ nna nɛ nyɛrbi na bɛ kusɔ nɛ Absalɔm kaŋɛ bumo na so nseŋ mɔ Amnɔn. Nɛ ewura na be mbinyɛnbi nɛ Absalɔm tre na kikɛ ta bumo be ekurma nɛ enyɔma n shile n choŋ ŋ ka mo ndoŋ. 30B kraa wɔ ekpa to nna a yɔ nɛ kubɔya ya tu ewura Deevid fanɛ Absalɔm mɔ mbe mbinyɛnsobi na kikɛ, hale ekoŋwule gba maŋ ka! 31Nɛ ewura Deevid kpa n niŋi to, nseŋ kpɛa mbe epiŋi to kagbenejijaso nseŋ dese kasawule. Mbe nyɛrbi nɛ b daa wɔ mo kutɔ na gba daŋ kpɛa bumo be epiŋi to nna. 32Ama le nɛ ewura Deevid mo da Shamaa pibinyɛn Jonadab daŋ kaŋɛ mo: “Yiramu, fo mbinyɛnsobi na kikɛ maŋ wu, Amnɔn nawule e wu. Yili saŋɛ nɛ Amnɔn pur Tamaa na kikɛ nɛ feeŋ pin ŋkre nɛ Absalɔm kɔ a yɔ loŋ be asheŋ be kaplɛa so. 33Amoso sa maŋ kaŋ yirda fanɛ fo mbinyɛnsobi na kikɛ e wu, Amnɔn nawule e wu.” 34Le be saŋɛ malɛ nɛ Absalɔm shile.
Epul to nɛ enapo ko nɛ e la bumo nɛ baa yili a keni kade so na b eko wu basa damta ko ka shi Horoneem be kubɔrbi so a gbelge kebee so a yɔ. Nɛ e ya kaŋɛ ewura Deevid kusɔ nɛ e wu. 35Ndoŋ nna nɛ Jonadab kaŋɛ le: “Yiramu! M maŋ kaŋɛ fanɛ fo mbinyɛnsobi na kikɛ maŋ wu a? Keni! Bumo e naa ba na.” 36E maŋ naŋ malga n loge gba nɛ Deevid be mbinyɛnsobi na shu m ba luri laŋ to nɛ ewura Deevid nɛ mbe benimu shu ga. 37-38Absalɔm ka shile na nɛ e yɔ Amihuud pibinyɛn Talmai nɛ e la Gɛshur be ewura na kutɔ, n ya ji nfɛ asa ndoŋ. Nɛ ewura Deevid ta nchɛ damta n shu mo pibinyɛn Amnɔn be keeli. 39E ka shu Amnɔn be keeli n loge, nɛ mo pibinyɛn Absalɔm malɛ be asheŋ fara e ba mo to ga.
14Jɔab ka bela ase a jo Absalɔm be kebɛta m ba be asheŋ
1Jɔab daa nyi fanɛ Absalɔm be asheŋ wɔ ewura Deevid to ga. 2Amoso e daŋ shuŋi n tre kache nyiashempo ko nna ashi kade nɛ ba tre Tekua na nna. E ka ba nɛ e kaŋɛ mo le: “Wora fanɛ fo ka nya keeli na, nseŋ buu keeli to be ewajɛ, nsaa maŋ kaŋ m mɔ fo emin to. Wora fanɛ fo ka shu keeli na n chɛr ga na.” 3Kumo be kaman nɛ Jɔab kaŋɛ kache na kusɔ nɛ e beeŋ ya kaŋɛ ewura na.
4Ndoŋ nna nɛ kache na yɔ ewura Deevid kutɔ n ya gbir kasawule bunyaŋ so nseŋ kaŋɛ mo le: “Yiramu! Chɛ ma to!” 5Nɛ ewura na malɛ bishi mo le: “Manɛ nɛ fee sha?” Nɛ kache na kaŋɛ le: “Ŋ kul wu ŋ ka ma nna. 6Ma alɛ kɔ mbia anyɔ nɛ kachako nɛ kolu tɔr bumo so ashi kupuŋ to. Esa kama malɛ daa maŋ wɔtɔ nɛ e barga bumo to nɛ bumo eko mɔ mo barkasa. 7Naniere ma kanaŋ to ebi kikɛ yuu ma kenishi nna nseŋ kaŋɛ fanɛ m bar ma kebia na nɛ b mɔ mo alɛ gba ŋkpal e ka mɔ mo sipo so. Nɛ b baaŋ wora loŋ, kumo ere ma ere maaŋ naa kɔ ebinyɛn kikɛ nna na. B baaŋ mɔ mo, kumo ere ma tama loge, ma kul malɛ be ketre beeŋ mur kuraa.” 8Nɛ ewura Deevid kaŋɛ mo le: “Bɛta a yɔ laŋ to, meeŋ wora ŋ keni kesheŋ na to.” 9Nɛ kache na kaŋɛ le: “Yiramu, kusɔ kama nɛ fo kaŋ yili be turju e baa bɛ ma nɛ ma kanaŋ mannɛ fo.” 10Nɛ ewura na kaŋɛ mo le: “Esa kama nɛ e kaŋ baa tɔrɔ fo, fo bar mo ŋ kutɔ nɛ n shin nɛ e maaŋ naŋ wora loŋ kikɛ.” 11Nɛ kache na kaŋɛ le: “Yiramu, jande, kule Enyɛnpe nɛ fo Ebɔrɛ na saŋɛ na so ŋkurgepoana nɛ b sɔ ma pibinyɛn ere be luwu be asheŋ a shin nɛ b kɔ n tal to ere maaŋ mɔ ma pibinyɛn nɛ e ka ere malɛ n naaŋ bar asheŋ lubi ko n ti so.” Nɛ ewura Deevid kaŋɛ le: “Ŋkpal Ebɔrɛ ka la ma shɛdajipo so shɛŋ maaŋ tiŋ n tɔrɔ fo pibinyɛn ere kikɛ.” 12Ndoŋ nna nɛ kache na malɛ kaŋɛ le: “Yiramu, jande shin nɛ ŋ kule ŋ kaŋɛ kusɔ koŋwule n ti so.” Nɛ ewura Deevid yɛ: “Baa malga.” 13Nɛ kache na kaŋɛ mo le: “Manɛ nna nɛ fo wora kulubi ŋ gbiti Ebɔrɛ be basa? Fo ju fo pibinyɛn gbagba ashi efuli ere so, ama ŋkpal fo ka ji n chɛ ma to ere so, fo alɛ gba e wora kusɔ ko a laŋɛ fo kebia na be kaplɛa so. 14Anyi kikɛ nyam beeŋ wu, ŋkpal manɛ so an du fanɛ nchu nɛ b chulgi n lɛ kasawule nɛ a maŋ naa kɔ kemuu nna. Hale nɛ Ebɔrɛ maa shin nɛ bubuni bee bɛta e ba ŋkpa to gba, fo nɛ fo la ewura ere bre beeŋ tiŋ n shin nɛ esa nɛ e shile fo efuli so n yɔ kuko to e naŋ bɛta m ba. 15Yiramu, naniere kusɔ nɛ k ba nɛ m ba nɛ m ba kaŋɛ fo na a la fanɛ, basa na daa funti ma nna, kumo so nɛ n fɛ fanɛ meeŋ malga fo kutɔ ŋ keni feeŋ tiŋ n chɛ ma to a? 16Ma alɛ naa fɛ nna fanɛ feeŋ nu n sa ma nseŋ mɔlga ma nɛ ma pibinyɛn ashi basa nɛ baa sha kemɔ anyi n sɔ kasawule nɛ Ebɔrɛ ta n sa anyi na be enɔ to. 17Naniere bre ma kagbene dese ŋkpal fo ka pin alubi nɛ alela be mbarga nseŋ nase ma kɔnɔ lela so. Ma kabɔrɛkule e la fanɛ Enyɛnpe fo Ebɔrɛ na e baa wɔ fo kaman.” 18Nɛ ewura na kaŋɛ le: “Shin nɛ m bishi fo kesheŋ bishiso ere nɛ fo kaŋɛ ma kumo be kashenteŋ.” Nɛ kache na kaŋɛ le: “Yiramu, bishi ma kusɔ kama nɛ fee sha.” 19Nɛ ewura na bishi mo le: “Fee tama fanɛ Jɔab be kɔnɔ maa ji asheŋ ere to a?” Nɛ kache na yɛ: “Yiramu, fo kuwura be eleŋ so m maŋ kɔ ekpa kikɛ nɛ ŋ kini kesa fo mbishi ere be atuwebi. Fo kayɛrbi Jɔab gbagba e kaŋɛ ma kusɔ nɛ meeŋ wora nɛ kusɔ nɛ meeŋ kaŋɛ kikɛ. 20Ama e wora loŋ nna nɛ e lɔŋɛ asheŋ ere kikɛ. Yiramu, fo nyi asheŋ nna fanɛ Ebɔrɛ be kabɔ. Fo nyi kusɔ kama malɛ nɛ k bee wora kikɛ.” 21Kumo be kaman nɛ ewura na kaŋɛ Jɔab le: “Naniere bre meeŋ wora kusɔ nɛ fee sha na. Ya keta Absalɔm m bar ma nfe.” 22Nɛ Jɔab dese ewura Deevid be anishito kasawule bunyanso n chɔrɔ mo ŋ kaŋɛ le: “Ebɔrɛ e nɛfa fo Yiramu! Naniere nɛ m pin fo kagbene ka fuli ma so ŋkpal fo ka wora kusɔ nɛ mee sha n sa ma so.” 23Kede be kaman nɛ Jɔab yɔ Geshur n ya keta Absalɔm m ba Jerusalɛm. 24Nɛ ewura na kaŋɛ fanɛ Absalɔm e sa maŋ kaŋ luri mbe laŋ to. E yɛ: “Maa sha kewu mo kenishiso.” Amoso Absalɔm daa wɔ mo gbagba be laŋ to nna, e maŋ ba ewura na kutɔ kikɛ.
Absalɔm nɛ Deevid ka lɔŋɛ abar be asheŋ
25Israɛl kikɛ, esa kama daa maŋ wɔtɔ nsaa walɛ keyɛrbi n fo Absalɔm so. Mbe kaplɛkama maŋ kɔ kulɔplɛ. 26Ŋkpal e ka daa kɔ emin ga so kafɛ kikɛ nɛ emin na baŋ daŋ ga e bee she amo nna. Amo alɛ be egbɛ beeŋ ba du fanɛ kilo anyɔ. 27Absalɔm daa kɔ mbinyɛnsobi asa nɛ ebiche lela kebita koŋwule nɛ baa tre mo Tamaa. 28Absalɔm malɛ daŋ chena Jerusalɛm to nfɛnyɔ kikɛ nɛ mo nɛ ewura na be kenishi maŋ wu abar. 29Ndoŋ nna nɛ e shuŋi n tre Jɔab nɛ e shuŋi mo nɛ e ya mata ewura na n sa mo, nɛ Jɔab kini keba. Nɛ Absalɔm naŋ lɔŋɛ n shuŋi kela nyɔsopo, nɛ Jɔab naŋ kini keba. 30Ndoŋ nna nɛ Absalɔm kaŋɛ mbe nyɛrbi le: “Men keni, Jɔab be aboyu be kudɔ baŋ mata meya nna. Men ya wɔtɔ kumo edɛ.” Ndoŋ nna nɛ b ya wɔtɔ kudɔ na kikɛ edɛ. 31Nɛ Jɔab yɔ Absalɔm be laŋ to n ya bishi mo le: “Manɛ nna nɛ fo nyɛrbi ya wɔtɔ ma kudɔ edɛ?” 32Nɛ Absalɔm kaŋɛ le: “N daa sha keshuŋi fo nna nɛ fo ya mata ewura n sa ma, ama ŋ ka shuŋi n tre fo, nɛ fo kini. Manɛ bre e lara ma Geshur m ba nfe? N daa wɔ ndoŋ gba nna k daa beeŋ baa bɔ ma so. Amoso wora ania n shin nɛ n wu ewura, nɛ k ba fanɛ ma e wora n jija, kumo ere fo shin nɛ ewura a mɔ ma.” 33Ndoŋ nna nɛ Jɔab yɔ ewura Deevid kutɔ n ya kaŋɛ mo kusɔ nɛ Absalɔm kaŋɛ kikɛ. Nɛ ewura shuŋi n tre Absalɔm nɛ e ba m ba jɔŋɛ mbe anishito, nɛ ewura na chɔrɔ mo kashaso.
15Absalɔm ka bee kre kena be asheŋ
1Ade kikɛ be kaman nɛ Absalɔm ya fin egbaŋɛturko nɛ amo be egbaŋɛ nɛ baŋ baa gberge amo n sa mbe kumo, nɛ basa adunu nɛ bumo alɛ beeŋ baa juŋkpar a kuŋ mo. 2Kachipurdidi kikɛ kade na be ekarso, kakpa nɛ benimu bee shɛr a to jina na be kubɔrbi so nɛ e daa lar n ya ka yili. Esa kama nɛ e baŋ nya kamalga nsaa yɔ ewura pe nɛ e ya lɔŋɛ kumo, Absalɔm bee tre mo nna m bishi mo kakpa nɛ e shi. Esa na baŋ kaŋɛ mo kakpa nɛ e shi nɛ yiri nɛ k la mo n loge, 3nɛ Absalɔm e kaŋɛ mo le: “Keni, fo kamalga kɔ ekpa ama esa kama maŋ wɔtɔ nɛ e yili ewura be aya to n ji fo asheŋ n sa fo.” 4Nseŋ kaŋɛ le: “N daa la demujipo nna k daa beeŋ par ma ga! Saŋɛ na so esa kama nɛ e kɔ asheŋ nsaa sha keji kumo, beeŋ tiŋ m ba ŋ kutɔ nɛ n ji asheŋ na nɛ amo be ekpa so n sa amodoŋwura.” 5Esa kama nɛ e baŋ ba Absalɔm kutɔ nɛ e ba bunyaŋ mo, Absalɔm bee daŋ keshɛr mo to nna nseŋ chɔrɔ mo kashaso. 6Loŋ nɛ Absalɔm daŋ wora Israɛl be basa kama nɛ b daa kɔ bumo be edemu a yɔ ewura kutɔ na. Ŋkpal loŋ so nɛ b daa sha Absalɔm nsaa bɛ mo so. 7Kumo be nfɛ ana be kaman nɛ Absalɔm kaŋɛ ewura Deevid le: “Mee sha keyɔ Hibrɔn n ya tia ma kɔnɔ nɛ n nase Enyɛnpe Ebɔrɛ be anishito na. 8Ŋkpal manɛ so saŋɛ so nɛ n daa wɔ Geshur ashi Siriya be efuli so na nɛ n nase kɔnɔ Enyɛnpe Ebɔrɛ be anishito fanɛ nɛ e baŋ shin nɛ n naŋ bɛta n yɔ Jerusalɛm, kumo ere ma alɛ beeŋ ya bunyaŋ mo ashi Hibrɔn.” 9Nɛ ewura na kaŋɛ mo le: “Ebɔrɛ e yɛr fo nɛ alenfia.” Ndoŋ nna nɛ Absalɔm yɔ Hibrɔn, 10nseŋ ya shuŋi mbɔ Israɛl be kanaŋ na be kekama to fanɛ b ya kaŋɛ bumo le: “Men kaŋ baŋ nu mbel ka bee shu, men baa ponte a kaŋɛ: ‘Absalɔm e ki Hibrɔn be ewura!’ ” 11Benyɛn alfa anyɔ e daŋ bɛ Absalɔm so n shi Jerusalɛm m ba Hibrɔn. B daa maŋ nyi ŋkre nɛ Absalɔm kre, ŋkpal manɛ so bumo ere daa maŋ kɔ nfɛra lubi kikɛ a bɛ mo so. 12Absalɔm ka bee lara sarga na, nɛ e shuŋi fanɛ b ya tre Ahitofɛl nɛ e bee ji ewura Deevid asoeto na ashi mbe kade to Gilo m ba. Bumo be ŋkre nɛ b daŋ kre nɛ b ju ewura Deevid na daa maŋ du kpakpa n sa bumo, ŋkpal manɛ so basa nɛ baa bɛ Absalɔm so na baa wora kishi nna a ti so.
Deevid ka shile Jerusalɛm be asheŋ
13Le be baru nɛ kabɔ daŋ bar m ba sa Deevid: “Israɛlebi shuli so nna fanɛ Absalɔm nɛ bumo ere bee sha fanɛ e baa la bumo be ewura.”
14Ndoŋ nna nɛ Deevid kaŋɛ mbe benimu nɛ mo nɛ bumo wɔ Jerusalɛm to na le: “Nɛ an baa maa sha Absalɔm ka pɛ anyi bre, kumo ere an wora manaŋ n lar, nɛ manɛ a loŋ, e beeŋ tu anyi nfe naniere kikɛ ŋ kɔ m pɔɔ anyi so nseŋ mɔ basa nɛ b wɔ kade ere to gba kikɛ n ti so!”
15Nɛ b shuli so ŋ kaŋɛ le: “Mm, Yiramu, kusɔ kama nɛ fo kaŋɛ, anyeeŋ wora” 16Ndoŋ nna nɛ ewura na nɛ mbe kanaŋ kikɛ nɛ mbe benimuana lar, nɛ e shin nɛ mo jipoana be kudu bre shir kaman a keni mbe laŋ so.
17Ewura na nɛ mbe basa ka lar a yɔ anishito gbrɛbi, nɛ b ya yili ekpa to kade na be lalaloge. 18Deevid ka yil na, nɛ e wu mbe benapo nɛ mbe bekumpo ka ba choŋ. Katuŋ nɛ b shir kaman m ba choŋ na e daa la benapo alfa ashe nɛ b daŋ bɛ mo so ashi Gaaf nɛ k wɔ Filisti be efuli so na. Ittai e daa la benapo na be enimu. 19Nɛ ewura na bishi benapo be enimu Ittai na le: “Manɛ nna nɛ men bɛ anyi so a ba? Men bɛta a yɔ menyi be ewura popɔr Absalɔm kutɔ. Men la befɔ nɛ men shile kena ashi menyi be kade to nna. 20Menyi maŋ ba nfe n chɛr, amoso m maŋ tiŋ n shin nɛ men baa bɛ ma so loŋ. M maŋ nyi kakpa nɛ mee yɔ gba. Men bɛta n ya tu men kurgepoana, Enyɛnpe Ebɔrɛ be kelela nɛ mbe kashenteŋ e baa kra wɔ menyi so.”
21Nɛ Ittai kaŋɛ ewura na le: “Yiramu, ŋkpal Enyɛnpe Ebɔrɛ nɛ e la ma shɛdajipo na so, kaplɛkama nɛ fee yɔ, hale nɛ k la luwu to nna gba, ma nɛ fo beeŋ yɔ.” 22Nɛ Deevid kaŋɛ le: “K nyalɛ. An baa yɔ!” Ndoŋ nna nɛ Ittai nɛ mbe basa nɛ mbe kanaŋ kikɛ tu Deevid n yɔ. 23Deevid nɛ mbe basa ka bee yɔ na nɛ Jerusalɛmebi na shu ga. Ewura na nɛ mbe basa daŋ ya dii ketaŋɛ nɛ baa tre Kidrɔn na nna n sɔ kiyitokpɛato a yɔ.
24Bɔrɛmatapoana Zadɔk nɛ Abiata nɛ Livai be kanaŋ to be basa nɛ baa sulɔ Enyɛnpe Ebɔrɛ be ŋkre be deka cheembi na gba daŋ ti bumo so. B ka suge deka na n yili, b maŋ naŋ ta kumo kikɛ hale ewura Deevid nɛ mbe basa na kikɛ lar kade na to. 25Ndoŋ nna nɛ ewura na kaŋɛ Zadɔk le: “Men bɛta ŋkre be deka na n yɔ Jerusalɛm be kade to. Nɛ Ebɔrɛ shuli, e beeŋ shin nɛ m bɛta m ba wu kakpa nɛ k wɔ kachako. 26Ama nɛ fanɛ e maŋ shuli bre, kumo ere e beeŋ tiŋ n wora ma kusɔ kama nɛ e bee sha.” 27Nɛ ewura na naŋ laŋɛ ŋ kaŋɛ bɔrɛmatapo Zadɔk le: “Keta fo pibinyɛn Ahimaaz nɛ Abiata pibinyɛn Jonatan n yɔ kade na to kagbenewushiso. 28Ama meeŋ jo kiyi na to be kakpa nɛ baa bɔla a dii lɔr na n ya fo jemanɛ kama nɛ meeŋ nu kubɔya ashi menyi kutɔ.” 29Ndoŋ nna nɛ Zadɔk nɛ Abiata nɛ bumo be mbinyɛnsobi na ta ŋkre be deka na m bɛta n yɔ Jerusalɛm n ya ka wɔ ndoŋ. 30Nɛ Deevid ta asɔ m buu mbe kumu so nsaa nite aya fuloŋ a shu n yɔ kebeegboŋ nɛ baa tre Ɔlifs na ase a ŋini kagbenejija nɛ k tɔr mo so. Basa nɛ b daa bɛ mo so na gba daŋ ta asɔ nna m buu bumo be amu so a shu a bɛ mo so. 31B ka kaŋɛ Deevid fanɛ Ahitofɛl gba ti Absalɔm so nna, nɛ e kule Ebɔrɛ le: “Enyɛnpe Ebɔrɛ, jande shin nɛ Ahitofɛl be nfɛra nɛ e beeŋ sa Absalɔm na e ki nfɛra fuloŋ!” 32Deevid ka dii n yɔ kebee na be esoso be kakpa nɛ baa bunyaŋ Ebɔrɛ na, nɛ e ya tu Hushai nɛ e la Aki be esa na ndoŋ nɛ e buu epiŋi kpɛatoso nseŋ ta shishɛr n wurge mbe kumu so. 33Nɛ Deevid kaŋɛ mo le: “Sa maŋ kaŋ ba n kutɔ ŋkpal manɛ so fo maaŋ baa kɔ kechɛto kikɛ n sa ma nfe. 34Kechɛ to nɛ feeŋ tiŋ n sa ma e la fanɛ, fo bɛta n yɔ kade to n ya kaŋɛ Absalɔm fanɛ kananɛ fo shuŋ mo tuto nɛnɛ na gbagba nɛ feeŋ shuŋ mo alɛ gba. Ama wora ania fanɛ feeŋ chɛrga nfɛra kama nɛ Ahitofɛl bee sa Absalɔm. 35Bɔrɛmatapoana Zadɔk nɛ Abiata beeŋ baa wɔ ndoŋ, amoso wora ŋ kaŋɛ bumo kusɔ nɛ fo nu ashi ewura be lambu to na. 36Bumo be mbinyɛnbi Ahimaaz nɛ Jonatan kikɛ wɔ bumo kutɔ, fo alɛ beeŋ tiŋ ŋ kaŋɛ bumo baru kikɛ nɛ k wɔtɔ nɛ b ba kaŋɛ ma.” 37Deevid mo teri Hushai ka bɛta n yɔ Jerusalɛm k maŋ chɛr ko nɛ Absalɔm gba fo ndoŋ.
16Deevid nɛ Ziba be asheŋ
1Deevid ka dii kebee na be kaba ko so n yɔ esoso nsaa gbelge to kumo be kaba nyɔsopo na a ba k maŋ chɛr ko nɛ e purgi Mifiboshɛf be kayɛrbi Ziba nɛ e kre ebodobodo alfa anyɔ nɛ greep be asɔrso wɔlso nɛ baa tre reezins na malɛ be asha kalfa nɛ figidibi be asɔrso kalfa nɛ asɔ nuuso be kasapuya bɔlɔ n deŋi mbe ekurma anyɔ so. 2Ndoŋ nna nɛ Deevid bishi mo le: “Manɛ nɛ fee sha nɛ fo wora asɔ ere kikɛ?”
Nɛ Ziba yɛ: “Yiramu, ekurma ere bre la fo laŋ to ebi peya nna nɛ b baa dii. Ebodobodo ere nɛ asɔrso na malɛ la fo basa be kusɔ jiso nna. Nsa ere malɛ beeŋ chɛ bumo to saŋɛ nɛ b nite kiyi to ŋ gben na.”
3Nɛ ewura na bishi mo le: “Nnɛ nɛ fo nyɛnpe Sɔɔl mo nanabi Mifiboshɛf wɔ?”
Nɛ Ziba yɛ: “E wɔ Jerusalɛm to, ŋkpal e ka bee fɛ fanɛ Israɛlebi na beeŋ laŋɛ mo nananyɛn Sɔɔl be kuwura n sa mo so.”
4Nɛ ewura na kaŋɛ Ziba le: “Mifiboshɛf be kusɔ kama nɛ e kɔ na ki feya nna naniere.” Nɛ Ziba malɛ yɛ le: “Yiramu! Ebɔrɛ e shin nɛ m baa wora fo aparsheŋ saŋkama, ŋkpal manɛ so n la fo kayɛrbi nna.”
Deevid nɛ Shimei be asheŋ
5Ewura Deevid ka bee fo kade nɛ baa tre Bahurim na nɛ Sɔɔl mo kurgepo ko nɛ baa tre Shimei nɛ e la Gɛra pibinyɛn na bee shɛr mo to nsaa tege mo a sho mo kɔnɔ. 6Deevid be bekumpo nɛ mbe benapo kikɛ daŋ kulti mo nna n wɔtɔ ama amo nɛ amo kikɛ Shimei daa kpa mo nɛ mbe benimuana nɛ mbe basa kikɛ ajembu nna. 7Shimei daŋ sho mo kɔnɔ nna ŋ kaŋɛ le: “Fo emɔpo nɛ esa jiga ere! Baa yɔ ŋ ka anyi. 8Sɔɔl be kuwura nɛ fo sɔ nseŋ mɔ mbe basa damta na so nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ bee gberge fo kusoe nseŋ ta fo kuwura n sa fo pibinyɛn Absalɔm nɛ fo asheŋ maŋ naa wu anishi na. Emɔpo e la fo.”
9Kumo be kaman nɛ Zeruwa pibinyɛn Abishai kaŋɛ ewura na le: “Yiramu, manɛ nna nɛ fo shin nɛ esa fuloŋ fanɛ kujɔnɔmu ere bee sho fo kɔnɔ? Shin nɛ n yɔ n ya ku mbe kumu n lɛ!”
10Nɛ ewura na kaŋɛ Abishai nɛ mo da Jɔab: “Nnɛ nɛ k nya menyi! Nɛ fanɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na e kaŋɛ mo fanɛ e sho ma kɔnɔ, wanɛ malɛ e wɔtɔ nɛ e tiŋ m bishi kusɔ nɛ k ba nɛ e wora loŋ?” 11Kede be kaman nɛ Deevid kaŋɛ Abishai nɛ mbe benimuana na le: “M pibinyɛn gbagba e naa fin ma nɛ e mɔ na, amoso men sa maŋ shin nɛ kusɔ nɛ Bɛnjamin be esa ere wora ere gba a tir menyi. Nɛ kashenteŋ nna fanɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na e kaŋɛ mo fanɛ e sho ma kɔnɔ, kumo ere fo yige mo nɛ e baa wora. 12Ashere Enyɛnpe Ebɔrɛ beeŋ wu kagbenejija nɛ k tɔr ma so ere nseŋ shin nɛ kɔnɔsho ere e ki nɛfa n sa ma.” 13Deevid ka malga n loge nɛ mo nɛ mbe basa kilgi a yɔ, nɛ Shimei malɛ bɔ kebee na be kekil to a kuŋ bumo a sho bumo kɔnɔ a kpa bumo ajembu nsaa muu shishɛr a fari bumo. 14Pɔɛŋ nɛ ewura na nɛ mbe basa e fo Jɔɔdan be Lɔr na ase nɛ bumo kikɛ chɛl, nseŋ chena n wushi n naŋ nya eleŋ.
Absalɔm ka ba Jerusalɛm be asheŋ
15Le be jemanɛ ere nɛ Absalɔm nɛ mbe bebɛsopo, n ta Ahitofɛl gba n ti so ba Jerusalɛm to. 16Deevid mo teri kpakpaso Hushai ka tu Absalɔm nɛ e ponte ŋ kaŋɛ le: “Yiramu, Ebɔrɛ e sa fo ŋkpa tenteŋ!”
17Ndoŋ nna nɛ Absalɔm bishi Hushai le: “Le nɛ baa bugi kagbene a shuŋ eteri a? Nɛ manɛ e ba nɛ fo maŋ tu fo teri Deevid n yɔ?”
18Nɛ Hushai kaŋɛ le: “M maaŋ tiŋ n yɔ, ŋkpal manɛ so, ekama nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ nɛ mbe basa Israɛlebi lara fanɛ ewura na nɛ malɛ gba bɛ so, nɛ m baa shuŋ mo. 19Wanɛ bre nɛ meeŋ naŋ shuŋ n naŋ baŋ n nyɛnpe Deevid pibinyɛn so? Kananɛ m baŋ shuŋ n sa fo tuto na, loŋ koŋwule na nɛ meeŋ shuŋ n sa fo alɛ gba.”
20Kede be kaman nɛ Absalɔm kilgi m bishi Ahitofɛl le: “Manɛ be kasotoji nɛ fo kɔ nɛ fo sa anyi nfe naniere?” 21Nɛ Ahitofɛl malɛ kaŋɛ mo le: “Yɔ nɛ fo nɛ fo tuto mo jipoana nɛ e yige kaman fanɛ b baa keni mbe laŋ so na e ya di keche nɛ kenyɛn, saŋɛ na so ekama nɛ e wɔ Israɛl to beeŋ pin fanɛ naniere bre fo doŋ gbagba e la fo tuto nɛ keleŋ basa nɛ b bɛ fo so na kikɛ to ga.” 22Nɛ b yuu wajɛbu ewurkpa be kuchoŋi na be esoso nɛ basa nɛ b wɔ ndoŋ na wu Absalɔm ka luri kumo to nɛ e ya di mo tuto mo jipoana basa na kikɛ be anishito. 23Ŋkpal Deevid nɛ Absalɔm kikɛ ka daa fɛ fanɛ kusɔ kama nɛ Ahitofɛl daŋ baŋ kaŋɛ shi Ebɔrɛ kutɔ na so, kasotoji kama nɛ e daŋ baŋ sa bumo baa nu nna a sa mo.
17Hushai ka fule Absalɔm be asheŋ
1K maŋ chɛr ko nɛ Ahitofɛl kaŋɛ Absalɔm le: “Meeŋ lara benapo ŋgboŋ kuduanyɔ n ju m bɛ Deevid so kanyɛ ere kikɛ. 2Saŋɛ so nɛ e gben nsaa maŋ naa kɔ eleŋ na nɛ meeŋ fara a kɔ mo. Keyeŋiyeŋi beeŋ tɔr mo so, nɛ mbe basa kikɛ e shile ŋ ka mo nɛ m mɔ mo nawule 3nseŋ bɛta mbe basa na kikɛ m ba sa fo fanɛ kananɛ eche bee bɛta a ba mo kul pe na. Esa koŋwule nawule nɛ fee sha nɛ fo mɔ basa na kikɛ to nɛ bumo nɛ b ka na e nya bumo be amu.” 4Nɛ Absalɔm nɛ Israɛl be bejuŋkparpoana na wu fanɛ kesheŋ nɛ e kaŋɛ na duli kasotoji lela nna n sa bumo.
5Ndoŋ nna nɛ Absalɔm yɛ: “Men tre Hushai naniere nɛ e ba kaŋɛ anyi kusɔ nɛ mo alɛ kɔ.” 6Hushai ka ba nɛ Absalɔm kaŋɛ mo kusɔ nɛ Ahitofɛl kaŋɛ na nseŋ bishi mo le: “An bɛ kumo so a, ŋko fo kɔ kusɔ ko nɛ fo kaŋɛ anyi?”
7Nɛ Hushai kaŋɛ le: “Ahitofɛl be kasotoji nɛ e sa fo naniere bre maŋ walɛ. 8Fo gbagba na nyi fo tuto Deevid nɛ mbe basa ka bee pere kenishi a kɔ kena ga, bumo alɛ nseŋ naŋ lubi a chɔ shishiri nɛ b mɔ kumo be mbia. Fo tuto nyi kena to nɛnɛ ga amoso e maaŋ tu mbe benapo n dese kakpa koŋwule kanyɛ ere. 9Ashere e ŋana kebeelaŋ to ŋko kakpa ko naniere gba. Basa kama nɛ bumo alɛ baŋ nu fanɛ Deevid bee kɔ fo basa, beeŋ kaŋɛ fanɛ b pɔɔ fo basa so, 10nɛ benapo kama nɛ b kɔ kenyɛn fanɛ ebuluŋ gba e fara a lɔ kufu, ŋkpal manɛ so Israɛl ebi kikɛ nyi fo tuto ka la enapogboŋ nɛ mbe basa malɛ bee kɔ kena ga. 11Ma kasotoji e la fanɛ fo yili Dan be kade to ashi kelargato be esoso be kaba so n chala Israɛl be benapo n ya fo Bɛshiba be kade to be kelargato be kaseto na saŋɛ na so feeŋ nya benapo, nɛ b baa shi fanɛ teku ase be leele na, nɛ fo Absalɔm gbagba e juŋkpar nɛ an ya kɔ Deevid kena. 12Loŋ beeŋ shin nɛ an tɔr mo nɛ mbe basa so fanɛ kananɛ bunyaŋ bee tɔr kasawule so na m mur bumo kikɛ ashi kaplɛkama nɛ b wɔ. 13E kaŋ baŋ shile n yɔ kade nɛ k tase kebee so to, anyi be basa kikɛ beeŋ ta amamprɔŋ m ba chɛ kumo be egbal ŋ gberge kumo n ya lɛ ketaŋɛ to nɛ b maaŋ naŋ wu kumo be kejembu koŋwule gba ka dese.”
14Ndoŋ nna nɛ Absalɔm nɛ mbe bebɛsopo na kaŋɛ le: “Hushai be kasotoji ere bɔ Ahitofɛl peya na, ŋkpal manɛ so, Enyɛnpe Ebɔrɛ na e yili kumo fanɛ b sa maŋ bɛ Ahitofɛl be kasotoji na so, saŋɛ na so Absalɔm beeŋ luri asheŋ to.
B ka fɛa Deevid so be asheŋ
15Ndoŋ nna nɛ Hushai kaŋɛ bɔrɛmatapoana Zadɔk nɛ Abiata kasotoji nɛ e sa Absalɔm nɛ Israɛlebi be bejuŋkparpoana na nɛ kumo nɛ Ahitofɛl malɛ gba sa bumo. 16Kumo be kaman nɛ e kaŋɛ bumo fanɛ b wora manaŋ n ya kaŋɛ Deevid fanɛ e sa maŋ kaŋ dese Jɔɔdan be lɔr na be kɔnɔ ase, ama e dii kumo manaŋ, saŋɛ na so b maaŋ nya mo nɛ mbe basa m mɔ.”
17Abiata pibinyɛn Jonatan nɛ Zadɔk pibinyɛn Ahimaaz daa jo Ɛnrogɛl be kebuye na ase nna ashi Jerusalɛm be kade be ekarso ŋkpal manɛ so b daa maa sha b ka wu bumo nɛ baa luri kade na to. Kebichebi ko malɛ e naa kaa kaŋɛ bumo kusɔ nɛ k bee wora nɛ bumo alɛ e ta n ya kaŋɛ ewura Deevid. 18Kachako nɛ kebinyɛnbi ko wu bumo, nseŋ ya kaŋɛ Absalɔm. Ndoŋ nna nɛ Ahimaaz nɛ Jonatan nya manaŋ n ya ŋana ketirbu ko nɛ k mata Bahurim be kanyɛn ko be laŋ to, 19nɛ kanyɛn na be eche ta kusɔ ko m ba buu ketirbu na be kɔnɔ so nseŋ chulgi aboyu n fata kumo so, saŋɛ na so esa kama maaŋ pin kusɔ nɛ k wɔ kumo to. 20Ndoŋ nna nɛ Absalɔm be benapo ba laŋ na to m ba bishi kache na le: “Nnɛ nɛ Ahimaaz nɛ Jonatan wɔ?” Nɛ kache na kaŋɛ bumo le: “B dii Lɔr na n choŋ.” Ndoŋ nna nɛ basa na fin bumo ŋ gben nseŋ bɛta n yɔ Jerusalɛm. 21B ka choŋ na be kaman nɛ Ahimaaz nɛ Jonatan lar ketirbu na to n ya kaŋɛ ewura Deevid kusɔ nɛ Ahitofɛl kre kikɛ nseŋ kaŋɛ mo fanɛ e wora manaŋ n dii Lɔr na. 22Nɛ Deevid nɛ mbe basa fara e dii Jɔɔdan be Lɔr na, kare tea ya ka chɛ nɛ b dii n loge. 23Ahitofɛl ka wu fanɛ b maŋ bɛ mbe kasotoji na so na, nɛ e dii n chena mbe kurma so n yɔ mbe kade to Gilo. E ka koli mbe laŋ to be kusɔ kama abar so n loge, nɛ e ya chɛ efɔl. Kakpa nɛ b puli mo nananyɛnana na nɛ b daŋ puli mo alɛ gba.
24Pɔɛŋ nɛ Absalɔm nɛ Israɛlebi be benapo na dii Jɔɔdan be Lɔr na n loge na nɛ Deevid bre tea wɔ Mahanaim. 25Absalɔm daŋ ta Amasa nna n yili benapo na be enimu Jɔab be eyilikpa. Jɛta nɛ e la Ishmaɛl be kanaŋ to be esa na pibinyɛn e daa la Amasa. Nahaash be mbicheso e daa la Abigɛl, nɛ e la Amasa mo nio na nɛ Zeruwa nɛ mo alɛ la Jɔab mo nio na. Abigɛl mo sipo e daa la Zeruwa. 26Giliad be kasawule so nɛ Absalɔm nɛ mbe basa daŋ ya wora bumo be keeyi to n chena.
27Deevid ka ba Mahanaim na nɛ Nahaash pibinyɛn Shoobi e daŋ shi Raaba nɛ k wɔ Ammɔn na, nɛ Ammiɛl malɛ pibinyɛn Makiir nɛ e shi Lodiba na, nɛ Bazilai nɛ mo alɛ shi Rogeliim nɛ k wɔ Giliad be efuli so na m ba shɛr mo to. 28-29B daŋ bar ntishaŋ nɛ mpuliya nɛ b ta ebɔ m pɔr, nɛ asɔ deseso, nɛ ajibi nna m ba sa Deevid nɛ mbe basa. Ayu nɛ aboyu nɛ aboyutɔso nɛ chɛbɛ nɛ akuloŋku nɛ mushoŋ nɛ wagashi nɛ mbolpɔ gba daŋ ti so. Ŋkpal manɛ so b daa nyi geeŋ fanɛ akoŋ nɛ achukoŋ nɛ kegben beeŋ pɛ Deevid nɛ mbe basa ashi kiyi na to.
18Absalɔm be luwu be asheŋ
1Ewura Deevid daŋ shin nna nɛ mbe benapo ba abar so nɛ e barga bumo to basa kagboŋ kagboŋ nɛ basa kalfa be ntuŋ ntuŋ nseŋ sa katuŋ kama enimu nɛ e bee keni bumo so. 2Kumo be kaman nɛ e shin nɛ ntuŋ na kikɛ ba abar so nɛ e naŋ barga amo to ntuŋ asa nseŋ shin nɛ Jɔab bee keni katuŋ koŋwule so nɛ mo sipo Abishai malɛ bee keni katuŋ nyɔsopo so nɛ Ittai nɛ e shi Gaaf na malɛ bee keni katuŋ sasopo na so. Le nɛ ewura Deevid daŋ kaŋɛ mbe basa na: “Ma nɛ menyi e naŋ yɔ kena na to.”
3Nɛ bumo alɛ kaŋɛ mo le: “Fo maaŋ bɛ anyi so n yɔ, ŋkpal manɛ so nɛ anyi doŋana baŋ pɔɔ anyi so nɛ anyee shile, ŋko nɛ b mɔ anyi be benapo ere be bargato gba, k bɔ fo ere ka ti anyi so n yɔ, ŋkpal manɛ so, fo asheŋ e tir a chɔ anyi basa ŋgboŋ kudu ere kikɛ. Amoso fo ere e shir a wɔ kade to a ta kechɛto kama nɛ fo kɔ a chise anyi.”
4Nɛ ewura Deevid kaŋɛ le: “Meeŋ wora kusɔ kama nɛ menyee fɛ fanɛ k walɛ n sa menyi.” Ndoŋ nna nɛ e yili m mata kabunagboŋ na a keni mbe basa, nɛ b bɛ abar so a lar ŋgboŋto ŋgboŋto nɛ kalfa kalfa be ntuŋ so. 5Nɛ e kaŋɛ Jɔab, Abishai nɛ Ittai le: “Men sa maŋ kpal ma so n wora Absalɔm kulubi kikɛ.” Nɛ benapo na kikɛ nu kusɔ nɛ ewura Deevid kaŋɛ bumo be benimuana na.
6Kede be kaman nɛ Deevid be benapo na lar n yɔ kupo nɛ baa tre Efrayim na to n ya kɔ Absalɔm be benapo kena. 7Deevid be basa na e daa kɔ a pɔɔ so nna. Benapo nɛ b daŋ wu kena na to kumo be kamɔnchɛ na daa wɔ basa ŋgboŋ adunyɔ. 8Kena na daŋ salga to nna n yɔ kade na be kupuŋ to nɛ kupo na to kikɛ nɛ benapo nɛ b wu ŋkpal kupo na to be awurfoŋ so daa shi a chɔ bumo nɛ b mɔ kena na gbagba to.
9Ndoŋ nna nɛ Absalɔm ba purgi Deevid be benapo ko. E daŋ dii kurma nna m bɔla kedibi gboŋgboŋi ko be kifito nɛ mbe kumu ya fɛga kumo be ayabi to nɛ kurma na shile ŋ ka mo n shiga kedibi na so. 10Deevid be benapo na be ako ka wu mo nɛ e ya kaŋɛ Jɔab le: “N wu Absalɔm ka sha kedibi gboŋgboŋi ko so.”
11Nɛ Jɔab malɛ kaŋɛ mo le: “Nɛ fo ka wu mo, manɛ nna nɛ fo maŋ mɔ mo epul to ndoŋ? N daa beeŋ sa fo gbiti be ndarbi kudu nɛ benapo be kreso.” 12Nɛ kanyɛn na malɛ kaŋɛ le: “Hale fo sa ma gbiti be ndarbi kagboŋ gba, maa ba nɛ n teŋi keshilbi gba m beta ewura pibi. Anyi kikɛ nu ewura ka kaŋɛ Abishai nɛ Ittai kenishipereso fanɛ b sa maŋ kaŋ tɔrɔ Absalɔm ŋkpal mo so. 13N daŋ kplaŋ ewura na be kɔnɔ so nseŋ mɔ Absalɔm, e daa beeŋ nu kumo, ŋkpal manɛ so asheŋ kikɛ maa wora a baŋ mo so. Fo alɛ daa maaŋ kuŋ ma.”
14Nɛ Jɔab kaŋɛ le: “M maaŋ naŋ yili n jija saŋɛ.” Absalɔm ka sha kedibi gboŋ na so a maŋ naŋ wu na, nɛ Jɔab ta akpa asa m ber abar so n da Absalɔm be kagbene to. 15Kumo be kaman nɛ Jɔab be benapo nɛ baa sulɔ mbe akɔsɔ na be kudu malɛ ya kulti mo nseŋ da mo nsaŋɛ m mɔ.
16Ndoŋ nna nɛ Jɔab ponte ŋ kaŋɛ fanɛ b foŋ kabel nɛ kena na a ku, saŋɛ na so mbe benapo maaŋ naa shile a bɛ Absalɔm be bebɛsopo na so. 17Kumo be kaman nɛ b ta Absalɔm b kebuni n ya lɛ kupo na to be kejamaŋ chiŋgeliŋ ko to nseŋ muu ajembu gboŋgboŋi damta n deŋi mo so kululu. Loŋ be jemanɛ na so nɛ Absalɔm be bebɛsopo na kikɛ pɛ ekpa n shile n yɔ bumo peana.
18Jemanɛ nɛ Absalɔm daa wɔ ŋkpa to na, nɛ e yuu ndulgi be kejembu bewura be ketaŋɛ na to ŋkpal manɛ so e daa maŋ kɔ ebinyɛn nɛ e beeŋ baa wɔtɔ kanyiŋiso n sa mo. Amoso mbe ketre nɛ e daŋ ta n nase kejembu na. Hale m ba fo kabre baa tre ndoŋ nna Absalɔm be kapɔrduli be kakpa.
Deevid ka nu Absalɔm be luwu be asheŋ
19Ndoŋ nna nɛ Zadɔk pibinyɛn Ahimaaz kaŋɛ Jɔab le: “Shin nɛ n shile n ya kaŋɛ ewura Deevid baru lela ere fanɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na mɔlga mo ashi mo doŋana be enɔ to.”
20Nɛ Jɔab kaŋɛ mo le: “Ayai! Ŋkpal ewura na pibinyɛn ka wu so, fo maaŋ yɛr baru kikɛ ndoŋ kabre. Ashere kachako nɛ feeŋ wora loŋ mannɛ kabre bre.” 21Ndoŋ nna nɛ e kaŋɛ mbe kenya nɛ e la Itiopia be esa na le: “Yɔ n ya kaŋɛ ewura Deevid kusɔ nɛ fo wu.” Nɛ kenya na jɔŋɛ m bunyaŋ mo nseŋ shile n yɔ.
22Nɛ Ahimaaz kra marso a kaŋɛ le: “Kusɔ kama nɛ k beeŋ wora gba, ma ere b shɛŋ maŋ wɔtɔ, amoso jande, shin nɛ ma alɛ e ya bɔ baru na.” Nɛ Jɔab bishi mo le: “M pibi, manɛ nna nɛ fee sha kewora loŋ? Fo keya kaŋɛ mo ere maaŋ lar tɔnɔ kikɛ n sa fo.”
23Nɛ Ahimaaz naŋ kaŋɛ le: “Kusɔ kama nɛ k la gba ma ere beeŋ yɔ.” Nɛ Jɔab kaŋɛ mo le: “Kumo ere baa yɔ.” Ndoŋ nna nɛ Ahimaaz shile m bɔla Jɔɔdan be ketaŋɛ na be ekpa to n ya baŋ kenya na so n choŋ.
24Kade na be mbunagboŋ anyɔ nɛ kuko la kakpa nɛ baa bɔla a luri nɛ kakpa nɛ baa bɔla a lar na be kefɛato nɛ Deevid daa tase. Ndoŋ be ekenipo na ka dii kabunagboŋ na be egbal na be ketempreŋ jeŋgreŋ na, nɛ e wu kanyɛn ko nawule ka shil a ba. 25Nɛ e tre ŋ kaŋɛ ewura na kusɔ nɛ e wu, nɛ ewura na kaŋɛ le: “Nɛ k baa la fanɛ mo nawule bre nna, kumo ere baru lela nɛ e kɔ a ba.” Ade kikɛ nɛ esa na malɛ pere kenishi e shile a taga bumo to.
26Ndoŋ nna nɛ ekenipo na naŋ wu esa ko malɛ nawule ka bee shile, nɛ e gbelge ŋ kaŋɛ kabuna akpa be ekenipo na le: “Keni! Esa ko malɛ gba e naa shile e ba na!” Nɛ ewura na kaŋɛ le: “Baru lela nɛ mo alɛ gba kɔ a ba na.”
27Nɛ ekenipo na kaŋɛ le: “K du fanɛ sososo be esa nɛ e shile a ba na duli Zadɔk pibinyɛn Ahimaaz nna.” Nɛ ewura na kaŋɛ le: “Esa lela e la mo nɛ e kɔ baru lela a bar anyi.”
28Ndoŋ nna nɛ Ahimaaz ponte ŋ kaŋɛ le: “An kɔ m pɔɔ so! An kɔ m pɔɔ so! Kapandi e ba la Enyɛnpe fo Ebɔrɛ nɛ e shin nɛ fo kɔ m pɔɔ basa nɛ b nyaŋɛto a kɔ fo na peya, Yiramu.” Nseŋ ya jɔŋɛ mbe anishito bunyaŋ so.
29Nɛ ewura na bishi le: “Absalɔm lar a?”
Nɛ Ahimaaz yɛ: “Fo benapo be enimu Jɔab ka shuŋi ma na nɛ n nu kebagato be awɔr, ama ma alɛ maŋ pin kusɔ nɛ k la.”
30Nɛ ewura na kaŋɛ le: “Yɔ ndoŋ ere n ya yili.” Nɛ e yɔ ndoŋ n ya yili.
31Ndoŋ nna nɛ Itiopia be kenya na malɛ ba ewura na kutɔ m ba kaŋɛ mo le: “Yiramu! Baru lela nɛ m bar nɛ m ba sa fo, Enyɛnpe Ebɔrɛ na shin nɛ fo kɔ m pɔɔ basa nɛ b nyaŋɛto a kɔ fo na so kabre!”
32Nɛ ewura na bishi le: “Absalɔm lar a? E beeŋ pete a?” Nɛ kenya na yɛ: “Kusɔ nɛ k nya mo ere daŋ nya fo doŋana nɛ bekama nɛ b nyaŋɛto a kɔ fo na nna, n dafanɛ k daa beeŋ par ma ga.”
33Ndoŋ nna nɛ kagbenejija tɔr ewura na so, nɛ e fara e chicha nseŋ dii n yɔ ebu nɛ k wɔ kabunagboŋ na be esoso na to n ya shu ga. Le nɛ e daa shu a kaŋɛ a yɔ: “O m pibinyɛn! M pibinyɛn Absalɔm! Absalɔm, m pibinyɛn! Nɛ k daa la fanɛ ma e wu gba, k daa bɔ fo ka wu ere.”
19Jɔab ka malga ŋ gbiti Deevid be asheŋ
1Ndoŋ nna nɛ b kaŋɛ Jɔab fanɛ ewura Deevid bee shu Absalɔm be keeli. 2Benapo na ka nu fanɛ Deevid bee shu mo pibinyɛn be keeli na nɛ bumo be kekɔmpɔɔso be kagbenefuli na kilgi kagbenejija kumo be kamɔnchɛ. 3Ndoŋ nna nɛ benapo na bɛta boeŋ n yɔ kade to fanɛ benapo nɛ b ta anishinyɔr a shile kena na. 4Ewura Deevid daŋ buu mbe anishi so nna a shu awɔrso a kaŋɛ le: “O m pibinyɛn! Absalɔm! Absalɔm, m pibinyɛn!”
5Nɛ Jɔab yɔ ewura na be laŋ to n ya kaŋɛ mo le: “Kabre fo ta anishinyɔr m pɛ fo benapo nɛ b mɔlga fo nɛ fo mbinyɛnbi nɛ mbichebi nɛ fo beche nɛ fo jipoana be ŋkpa na ga. 6Basa nɛ baa sha fo na nɛ fo kishi nsaa sha bumo nɛ b kishi fo na bre! Fo shin nɛ k dii efuli naniere fanɛ fo benapo nɛ bumo be benimuana na kikɛ maŋ la shɛŋ fo kutɔ. Nɛ Absalɔm daa wɔ ŋkpa to nɛ anyi ere kikɛ wu gba, fo kagbene daa beeŋ fuli fo. 7Yɔ n ya leŋ fo basa na to naniere kikɛ. Enyɛnpe Ebɔrɛ na be ketre be eleŋto so, nɛ fo baa maŋ yɔ, ta a ba echefo chipurso saŋɛ ere esa koŋwule gba maŋ naŋ ka a bɛ fo so. Kumo alɛ be loŋ na beeŋ lubi a chɔ etɔrɔ kama nɛ a daŋ tu fo ŋ ku so na kikɛ.” 8Ndoŋ nna nɛ ewura na koso n ya chena kade na be kabuna to. Mbe basa na ka nu fanɛ e wɔ ndoŋ nɛ bumo kikɛ yɔ mo kutɔ.
Deevid ka bɛta m ba Jerusalɛm to be asheŋ
Ama le be jemanɛ ere nɛ Absalɔm be bebɛsopo na bre shile n yɔ bumo peana. 9Nɛ Israɛl be basa na kikɛ fara a bile asheŋ a kaŋɛ abar le: “Ewura Deevid e mɔlga anyi ashi anyi doŋana kutɔ, nseŋ naŋ mɔlga anyi ashi Filistiebi kutɔ ama e shile n lar efuli ere so ŋkpal Absalɔm so. 10Anyi e daŋ ta ŋku n wurge Absalɔm be kumu so fanɛ e ki anyi be ewura, ama e yɔ kena to n ya wu. Manɛ e ba nɛ anyi maaŋ naŋ ya keta Ewura Deevid m ba?”
11Ewura Deevid ka nu asheŋ nɛ Israɛlebi na kaŋɛ na kikɛ nɛ e shuŋi n ya kaŋɛ bɔrɛmatapoana Zadɔk nɛ Abiata fanɛ b ya bishi Juda be bejuŋkparpoana na le: “Manɛ nna nɛ k ba fanɛ menyi e shir kaman n fɛ ewura be kelaŋɛ m ba mbe laŋ to be asheŋ? 12Ŋ kurgepoana e la menyi nɛ ma nɛ menyi la eyur nɛ ŋklaŋ koŋwule, nɛ manɛ e ba nɛ men shir kaman m ba nɛ men ba kaŋɛ ma fanɛ m bɛta m ba?” 13Kumo be kaman nɛ ewura Deevid naŋ kaŋɛ bumo fanɛ b kaŋɛ Amasa malɛ le: “Ŋkpal fo ka la ŋkurgepo so, yili kabre a yɔ, fo e naaŋ ki benapo nɛ Jɔab bee keniso na be enimu. Nɛ m baa maŋ wora loŋ, Ebɔrɛ e bishi ma!” 14Ndoŋ nna nɛ Deevid be mmalga na shin nɛ Juda be basa na kikɛ be ŋgbene kilgi m bɛ mo so nɛ b shuŋi ŋ kaŋɛ fanɛ mo nɛ mbe benapo na kikɛ e bɛta m ba Jerusalɛm. 15Ewura na ka bɛta a ba nɛ e ba tu Juda be basa ko ashi Gilgaal nɛ baa ba Jɔɔdan be lɔr na to nɛ b ba keta mo n dii. 16Loŋ be saŋɛ na so gbagba nɛ Shemei nɛ e la Bɛnjamin be yiri to be esa nsaa la Gɛra nɛ e shi Bahurim na pibinyɛn nya manaŋ n ya tu Juda be basa na ashi Jɔɔdan be lɔr na to nɛ b ya shɛr ewura Deevid to. 17Shemei daŋ keta basa kagboŋ nɛ b shi Bɛnjamin be yiri to nna, nɛ Ziba nɛ e daa la Sɔɔl be kanaŋ to be kayɛrbi na nɛ mbe mbinyɛnbi kuduanu nɛ mbe nyɛrbi adunyɔ e daŋ ba Jɔɔdan be lɔr na to nɛ b ba shɛr ewura Deevid to. 18Ndoŋ nna nɛ b keta ewura na nɛ mbe laŋ to ebi m bɔla Lɔr na be kakpa nɛ k maŋ wɔ nchiŋ na n dii nseŋ wora mbe aparsheŋ kikɛ n sa mo.
Deevid ka wora Shemei kelela be asheŋ
Shemei ka dii lɔr na, nɛ e dese kasawule m bunyaŋ ewura Deevid 19nseŋ kaŋɛ mo le: “Yiramu! Jande, ta alubi nɛ n wora fo kachɛ nɛ fee lar Jerusalɛm to na m paŋ ma. Jande ta m paŋ ma nsaa maŋ naa nyiŋi amo. 20N nyi ŋ ka wora kulubi ŋ gbiti fo, amoso nɛ n juŋkpar ashi kelargato be esoso be kaba so be eyiri na kikɛ m ba nɛ m ba shɛr fo to kabre na Yiramu.”
21Ndoŋ nna nɛ Zeruwa pibinyɛn Abishai kaŋɛ le: “A daga b ka mɔ Shemei ŋkpal e ka sho Enyɛnpe Ebɔrɛ be ewura lara so na kɔnɔ so.”
22Ama Deevid daŋ kaŋɛ Abishai nɛ mo da Jɔab nna le: “Menyi e naa ŋini ma kusɔ nɛ meeŋ wora a? Ŋko asheŋ nɛ menyee sha nɛ men fin n sa ma a? Naniere bre, ma e la Israɛl kikɛ be ewura, ma alɛ maa sha fanɛ b mɔ Israɛl be esa kikɛ kabre.” 23Ndoŋ nna nɛ ewura na nase kɔnɔ n sa Shemei fanɛ e maaŋ mɔ mo.
Deevid ka wora Mifiboshɛf kelela be asheŋ
24Nɛ Sɔɔl mo nanabi Mifiboshɛf gba koso n lar n ya shɛr ewura Deevid to. Baŋ yili saŋɛ so nɛ ewura na lar Jerusalɛm to n naŋ ya bɛta m ba nɛ alenfia na kikɛ, Mifiboshɛf daa maŋ fɔr mbe aya gba so, e daa maŋ she mbe katɔl, mo alɛ daa maŋ naŋ fɔr mbe asɔbuuso gba. 25Mifiboshɛf ka shi Jerusalɛm n fo ewura na kutɔ nɛ e bishi mo le: “Mifiboshɛf manɛ nna nɛ fo daa maŋ bɛ ma so n yɔ?”
26Nɛ e kaŋɛ le: “Yiramu, fo nyi ŋ ka la bobi. Ma alɛ ka kaŋɛ ma kayɛrbi fanɛ e mɛa ma kurma to nɛ n dii n tu fo n yɔ nɛ e kini nseŋ shile ŋ ka ma. 27E daŋ ya ku efɛ nna deŋi ma n sa fo. Yiramu, ama ŋkpal fo ka du fanɛ Ebɔrɛ be kabɔ so, fo wora kusɔ kama nɛ k par fo. 28Fo Yiramu daŋ daga fo ka mɔ n tuto be kanaŋ to be basa kikɛ nna, ama fo wu ma ere kuwɔr hale nseŋ shin nɛ mee tu fo gba a ji. Amoso, a maŋ daga ŋ ka naŋ kule fo shɛŋ.”
29Ndoŋ nna nɛ ewura na kaŋɛ le: “Fo ere e sa maŋ naŋ malga shɛŋ. N tiŋ n yili kumo fanɛ fo nɛ Ziba e naaŋ barga Sɔɔl be kapetɛ to.”
30Nɛ Mifiboshɛf kaŋɛ le: “Shin nɛ Ziba e ta kapetɛ na kikɛ. Yiramu k wora ma ebel ga fo ka ba epe nɛ alenfia.”
Deevid ka wora Bazilai kelela be asheŋ
31Bazilai nɛ e la Giliad be esa na gba daŋ shi Rogelim nna m ba nɛ e ba tu ewura na n dii Jɔɔdan be Lɔr na. 32Bazilai daa la enyɛnnimu nna nseŋ ji fanɛ nfɛ aduburwa. E daa la damawura nna, nseŋ daa sa ewura na ajibi saŋɛ nɛ e daa wɔ Mahanaim na. 33Nɛ ewura na kaŋɛ mo le: “Shin nɛ an dii n yɔ Jerusalɛm nɛ fo ya chena ŋ kutɔ nɛ m ba keni fo so.”
34Nɛ Bazilai malɛ kaŋɛ le: “Yiramu! Nchɛ afanɛ bre nɛ meeŋ naaŋ ji nseŋ ya kaa chena fo kutɔ ashi Jerusalɛm? 35Yiramu! Ma nfɛ aduburwa nna na. Shɛŋ shɛŋ malɛ maŋ naa yɛlga ma. Ajibi ŋko asɔnuuso kikɛ maŋ naa wora ma ebel. Ma alɛ maŋ naa nu nshɛ gba be ebel, amoso maa sha keki esulɔ n sa fo. 36Le be kakɔka ere maŋ daga ma. Ama meeŋ shuŋi fo n ya dii Jɔɔdan be Lɔr na n yɔ anishito gbrɛbi. 37Kumo be kaman nɛ m bɛta n yɔ epe, saŋɛ na so ŋ kaŋ wu nɛ b ta ma n ya puli n tutoana be edesekpa. Ama ma kayɛrbi Chimham bre nde, n ta mo n sa fo. Ta mo a yɔ n ya wora mo kusɔ kama nɛ fee sha Yiramu!”
38Nɛ ewura Deevid kaŋɛ le: “Meeŋ ta mo a yɔ n ya wora kusɔ kama nɛ fee sha fanɛ n wora n sa mo. Kusɔ kama malɛ nɛ fo alɛ gba bee sha, meeŋ wora kumo n sa fo.” 39Ndoŋ nna nɛ Deevid be benapo na kikɛ dii Jɔɔdan be Lɔr na. Nɛ mo ere shir kaman n kela Bazilai kashaso nseŋ nɛfa mo nɛ Bazilai bɛta n yɔ epe. Kumo be kaman nɛ Deevid malɛ nɛ Chimham dii n ya tu benapo na.
Juda nɛ Israɛl ka bee ji emɔrɔ ŋkpal Deevid so be asheŋ
40Juda be benapo kikɛ nɛ Israɛl be benapo be bargato ka keta ewura Deevid n dii Lɔr na n yɔ kaba ndoŋ na nɛ e yɔ Gilgaal nɛ Chimham gba bɛ mo so n yɔ. 41Ndoŋ nna nɛ Israɛl be benapo na kikɛ yɔ ewura Deevid kutɔ n ya bishi mo le: “Yiramu, manɛ nna nɛ an niopibiana Juda be basa bee fɛ fanɛ bumo e kɔ ekpa nseŋ keta fo nɛ fo kanaŋ nɛ fo benapo kikɛ n dii Jɔɔdan be Lɔr na?”
42Nɛ Juda be basa na malɛ kaŋɛ le: “An wora loŋ nna ŋkpal manɛ so anyi nɛ ewura na la kukoŋwule nna. Manɛ nna nɛ men nya agbo ŋkpal le be kesheŋ ere so? E maŋ sa anyi ajibi, mo alɛ maŋ kɛ anyi shɛŋ malɛ gba.”
43Nɛ Israɛlebi na malɛ kaŋɛ le: “Hale nɛ menyi nɛ ewura Deevid la kukoŋwule gba, ŋkpal an ka la nnaŋ kudu so, an kɔ mo so eleŋ alɛ kudu a chɔ menyi. Amoso manɛ nna nɛ menyee keni anyi jiga? Men sa maŋ teŋ so fanɛ anyi e daŋ kenya nfɛra fanɛ anyeeŋ ya keta ewura na m ba!”
Ama Juda be basa na daŋ nyaŋɛto na ga m malga m pɔɔ Israɛl be basa na so.
20Shɛba ka kini kenu n sa Deevid be asheŋ
1Kanyɛn ko nɛ e daa ku asheŋ nɛ baa tre Shɛba nɛ e la Bikri pibinyɛn nseŋ shi Bɛnjamin be yiri to daa wɔ Gilgaal nna. E daŋ foŋ kabel nna m ber kubomboŋ ŋ kaŋɛ le: “Men sa maŋ bɛ Jɛsi pibinyɛn Deevid so! E maŋ la anyi to be eko! Israɛlebi men shin nɛ an yɔ epe!” 2Ndoŋ nna nɛ Israɛl be basa na shile ewura Deevid n ya bɛ Shɛba so, ama Juda be basa na bre daŋ bugi kagbene nna m bɛ Deevid so ashi Jɔɔdan be Lɔr na ase kikɛ hale n ya fo Jerusalɛm.
3Ewura Deevid daŋ shin nna nɛ mo jipoana kudu na bee keni mbe laŋ so ashi Jerusalɛm. Ama e kaŋ naŋ bɛta m ba na nɛ e shin nɛ b yɛr bumo n ya wɔtɔ laŋ pɔtɛ to nseŋ shin nɛ bekumpo bee keni bumo so. E daa sa bumo kusɔ kama nɛ k tir bumo ama mo alɛ nɛ bumo daa maŋ di keche nɛ kenyɛn. Bumo alɛ daŋ baa wɔ laŋ na to nna fanɛ bekulpoche hale n ya fo bumo luwu be jemanɛ.
4Ndoŋ nna nɛ ewura Deevid kaŋɛ Amasa le: “Tre Juda be benapo na kikɛ nɛ fo nɛ bumo e ba nfe nchɛ asa be kefɛato.” 5Nɛ Amasa fara a tre benapo na nseŋ nya bumo m ba ewura kutɔ nchɛ asa be kefɛato na. 6Nɛ ewura na kaŋɛ Abishai le: “Bikri pibinyɛn Shɛba beeŋ tɔrɔ anyi a chɔ Absalɔm. Amoso, ya keta ma benapo lempo na n ju m bɛ mo so, nɛ e maaŋ nya ekpa n luri kade nɛ b pɔr egbal ŋ kulti na to ŋ ŋana anyi so.” 7Ndoŋ nna nɛ Abishai keta Jɔab nɛ benapo lempo na kikɛ, nɛ ewura be bekumpo n lar Jerusalɛm a fin Shɛba a yɔ. 8B ka bee yɔ n ya fo Gibiɔn be kefalta gboŋ na ase nɛ Amasa ba tu bumo ndoŋ. Jɔab malɛ daŋ buu mbe anasɔ nna nɛ mbe kasaŋɛbi wɔ kumo be efar to a chɛ mbe kashɛr to a chul. E ka bee ba Amasa kutɔ, nɛ mbe kasaŋɛbi na lar kumo be efar to n tɔr. 9Nɛ Jɔab kaŋɛ Amasa le: “Ŋkurgepo, alenfia wɔtɔ a?” Nɛ e ta enɔ jisa m pɛ mbe katɔl to m ber mo to kashaso. 10Ama Amasa malɛ daa maŋ nyi Jɔab ka keta kasaŋɛbi na mbe enɔ ko to. Ndoŋ nna nɛ Jɔab ta kasaŋɛbi na n da Amasa be epun hale nɛ mbe apumbi lar n tɔr kasawule nɛ e wu epul na to ndoŋ. Jɔab maŋ da mo kasaŋɛbi na ale anyɔ. Kumo be kaman nɛ Jɔab nɛ mo sipo Abishai bee ju Shɛba. 11Nɛ Jɔab be basa na be eko ba yili Amasa be kebuni na ase ŋ kaŋɛ awɔrso le: “Ekama nɛ e nyi fanɛ Jɔab nɛ Deevid nɛ e bɛso, kumo ere e bɛ Jɔab so!” 12Nɛ Amasa dese ŋklaŋ to ekpa na be nferinto. Jɔab be esa na ka wu fanɛ ekama nɛ e bee choŋ beeŋ yili ŋ keni mo, nɛ e gbeye kebuni na ekpa na to n ya nase kupuŋ to nseŋ ta keta m buu kumo so. 13B ka lɔŋɛ kebuni na ekpa na to n nase na so, benapo na maŋ naŋ ba ka shir a yili. B daŋ baa bɛ Jɔab so nna a shile a ju Shɛba.
14Shɛba daŋ bɔla Israɛl be nnaŋ na kikɛ be efuli so nna n yɔ Abel Bɛf Maaka. Ndoŋ nna nɛ Bikri be kanaŋ to ebi na malɛ ba abar so m bɛ mo so n luri kade to. 15Jɔab be basa na ka nu fanɛ Shɛba wɔ kade na to na nɛ b yɔ n ya kulti kumo n wɔtɔ nseŋ gbare shishɛr n deŋi abar so egbal na be kaman nɛ benapo na e ba bɔla amoso a luri kade na to nseŋ fara n ta ndibi gbɛgbɛso a da egbal na nɛ b futi kumo n luri. 16Kache nyiashempo ko malɛ daa wɔ kade na to nseŋ yili egbal na so a wora awɔr a kaŋɛ le: “Keni nfe; Kaŋɛ Jɔab nɛ e ba nfe, ŋkpal manɛ so mee sha k malga mo kutɔ nna.” 17Jɔab ka yɔ nɛ kache na bishi mo le: “Fo e la Jɔab na a?”
Nɛ Jɔab yɛ: “Mm, ma nna.”
Ndoŋ nna nɛ kache na kaŋɛ mo le: “Nu kusɔ nɛ mee kaŋɛ fo ere!”
Nɛ mo alɛ yɛ: “Mee nu.”
18Nɛ kache na kaŋɛ le: “Dra na, b daa kaŋɛ nna fanɛ nɛ fee sha k wu fo asheŋ be anishi kumo ere fo yɔ Abel, loŋ malɛ gbagba na e naa wora na. 19Kadegboŋ nɛ kagbenewushi be kade e la anyi be kade ere ashi Israɛl kikɛ nɛ feeŋ tiŋ n yirda kumo be basa. Amoso manɛ e ba nɛ menyee sha k jija kade nɛ k du fanɛ enio ashi Israɛl, ŋko menyee sha nna nɛ meeŋ mur kusɔ nɛ k la Enyɛnpe Ebɔrɛ peya?”
20Nɛ Jɔab kaŋɛ le: “Kaarɛ gba! Maa ba nɛ m bure ŋko m mur kade ere kikɛ! 21Ŋkpal manɛ so, anyi ere maŋ kɔ loŋ be nfɛra. Bikri pibinyɛn Shɛba nɛ e shi kebee so be kade ko nɛ k wɔ Efrayim na e nyaŋɛto a kɔ ewura Deevid. Fo baŋ tiŋ n nya mo n sa ma bre, kumo ere ma alɛ maaŋ naŋ wora menyi be kade na shɛŋ.”
Nɛ kache na yɛ: “Anyi beeŋ ta mbe kumu ŋ kpa egbal na be kaman n sa menyi.” 22Ndoŋ nna nɛ e yɔ kade na be basa kutɔ nɛ mo nɛ bumo kre ŋkre nɛ b ku Shɛba be kumu n ta kumo ŋ kpa egbal na be kaman n sa Jɔab. Nɛ Jɔab foŋ kabel a ŋini fanɛ mbe benapo na e lar kade na to. Benapo na ka lar n choŋ epe nɛ Jɔab malɛ bɛta n yɔ ewura Deevid kutɔ ashi Jerusalɛm.
Deevid be benimu be asheŋ
23Jɔab e daa la Israɛl be benapo na kikɛ be enimu nɛ Jehowada pibinyɛn Bɛnaya malɛ daa la basa nɛ baa kuŋ Deevid na be enimu, 24Adoniram e daa la anya nɛ baa tintiŋ nɛ baa shuŋ na be enimu; Nɛ Ahilud pibinyɛn Jehoshafat malɛ daa la esa nɛ e bee sibɛ asheŋ a nase kawɔl to. 25Shiiva malɛ e daa la bumo be demujikpa be esibɛpo, Zadɔk nɛ Abiata e daa la bɔrɛmatapoana. 26Nɛ Ira nɛ e shi Jaari be kade to na daa la ewura Deevid be bɔrɛmatapo.
21B ka mɔ Sɔɔl be kanaŋ to ebi be asheŋ
1Saŋɛ nɛ Deevid la ewura na nɛ akoŋgboŋ ko daŋ tɔr nfɛ asa. Ndoŋ nna nɛ Deevid bishi Enyɛnpe Ebɔrɛ kusɔ nɛ e beeŋ wora a laŋɛ akoŋ na be kaplɛa so. Nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ kaŋɛ mo le: “Ewura Sɔɔl nɛ mbe kanaŋ wora kulubi ŋkpal b ka mɔ Gibiɔnebi so.” 2Gibiɔnebi na daa maŋ la Israɛlebi, b daa la Amɔriebi be katuŋ fimbi ko nna nɛ Israɛlebi na daŋ nase kɔnɔ n sa bumo fanɛ baŋ baa kuŋ bumo. Ama Sɔɔl daŋ wora ania nɛ e mur bumo nna ŋkpal e ka daa sha fanɛ Israɛlebi nɛ Judaebi e sɔ bumo be efuli na kikɛ so. 3Ndoŋ nna nɛ Deevid tre Gibiɔnebi na ŋ kaŋɛ bumo le: “Manɛ nɛ menyee sha ŋ ka wora nɛ k wushi menyi kagbene ŋkpal kusɔ nɛ Sɔɔl wora na so, saŋɛ na so menyeeŋ kule Ebɔrɛ nɛ e wu anyi mbe basa kuwɔr?”
4Nɛ Gibiɔnebi na kaŋɛ le: “Shuwa nɛ gbiti maaŋ tiŋ ŋ ka kusɔ nɛ Sɔɔl nɛ mbe kanaŋ wora anyi na be kukɔ. Anyi alɛ maŋ kɔ ekpa nɛ an mɔ Israɛl be esa n tal to.” Nɛ Deevid kaŋɛ bumo le: “Meeŋ wora kusɔ kama nɛ menyee sha ŋ ka wora n sa menyi.”
5Nɛ b yɛ: “Sɔɔl daa sha kemur anyi kikɛ nna, saŋɛ na so anyi be ekama maaŋ naa wɔ Israɛl be efuli so. 6Amoso, lara mbe kanaŋ to be benyɛn ashunu n sa anyi nɛ an ya chɛ bumo efɔl n shiga ashi Enyɛnpe Ebɔrɛ be ewura laraso Sɔɔl be kade nɛ baa tre Gibia na be kakpa nɛ baa bunyaŋ Enyɛnpe Ebɔrɛ na.”
Nɛ Deevid yɛ: “Meeŋ ta bumo n sa menyi.”
7Ama ŋkpal kashenteŋ be kɔnɔ naseso nɛ Deevid nɛ Jonatan nase n sa abar na so Deevid daŋ yige Sɔɔl mo nanabi Mifiboshɛf nɛ e la Jonatan pibi na bre nna. 8Sɔɔl nɛ Ayai pibiche Rizpa daŋ kurge mbinyɛnsobi anyɔ nna. Bumo e daa la Amoni nɛ Mifiboshɛf. Sɔɔl pibiche Merab gba nɛ Bazilai pibinyɛn Adriɛl nɛ e shi Mɛhola na daŋ kurge mbinyɛnsobi anu nna. 9Bumo nɛ Deevid daŋ ta n sa Gibiɔnebi na nɛ b ya chɛ efɔl ashi kebee so be kakpa nɛ baa bunyaŋ Enyɛnpe Ebɔrɛ na nɛ bumo basa ashunu na kikɛ wu kachɛ koŋwule, saŋɛ so nɛ b baŋ fara a buri akoŋboyu na.
10Ndoŋ nna nɛ Sɔɔl mo jipo Rizpa buu kagbenejijaso be asɔbuuso nseŋ wora kekpata ashi kefalta nɛ bubuni na dese na so n chena ndoŋ saŋɛ nɛ b fara a buri akoŋboyu na n ya fo dɔchubɔrɛ be saŋɛ so. E daa ju mbuibi kapaso nna nsaa ju kupuŋ to be asɔbɔya malɛ kanyɛso ashi bubuni na to.
11Deevid ka nu kusɔ nɛ Rizpa wora na, 12nɛ e ya sɔ Sɔɔl nɛ mo pibi Jonatan be kebuni be awibi ashi Jabesh Giliad be basa na kutɔ. Filistiebi e daŋ mɔ Sɔɔl nɛ Jonatan ashi Gilbɔa be kebeegboŋ na ase saŋɛ nɛ bumo nɛ Israɛlebi daa kɔ kena na nseŋ ta bumo be eyurana n ya chɛ n shiga egbal nɛ b pɔr ŋ kulti Bɛfshan na be kowushina nɛ Jabesh Giliad be basa ya yuri bumo be eyurana na n yɔ bumo pe n ya chɔɔ. 13Ewura Deevid ka sɔ Sɔɔl nɛ Jonatan be awibi na nɛ e muu basa ashunu nɛ b chɛ efɔl m mɔ na gba be awibi n ti amo so. 14Sɔɔl mo tuto Kish be nchaŋ to ashi Zɛla nɛ k wɔ Bɛnjamin be kasawule so na nɛ b daŋ puli Sɔɔl nɛ Jonatan be awibi fanɛ kananɛ ewura Deevid kaŋɛ bumo fanɛ b wora na. Ade kikɛ be kaman nɛ Ebɔrɛ nu bumo be kabɔrɛkule nseŋ nɛfa bumo be kasawule nɛ akoŋ nɛ k daŋ tɔr na loge.
B ka kɔ Filistiebi kena be asheŋ
15Kachako nɛ kena ko naŋ koso Filistiebi na nɛ Israɛlebi be kefɛato, nɛ ewura Deevid nɛ mbe basa yɔ nɛ b ya kɔ Filistiebi na. B ka bee kɔ kena na nɛ ewura Deevid gben. 16Kanyɛn gboŋgboŋi ko nɛ baa tre Ishbibenɔb nɛ e shi Rafa be kanaŋ to a kɔ danyaŋ be kekpa nɛ kumo be egbɛ daa sa fanɛ kilo asa, nɛ tokobi popɔr to na fɛ fanɛ e beeŋ tiŋ m mɔ Deevid. 17Ndoŋ nna nɛ Zeruwa pibinyɛn Abishai daŋ ba mɔlga Deevid nseŋ mɔ kanyɛn gboŋgboŋi na. Kumo be kaman nɛ Deevid be basa na shin nɛ Deevid nase kɔnɔ fanɛ e maaŋ naa tu bumo a yɔ kena to. Nseŋ kaŋɛ mo le: “Anyi maa sha kepaŋ fo, ŋkpal manɛ so fo nɛ Israɛlebi kikɛ bee fute a yige so.”
18Kede be kaman nɛ kena ko malɛ naŋ koso Israɛlebi nɛ Filistiebi na be kefɛato ashi Gɔɔb. Loŋ be kena na to nɛ Sibɛkai nɛ e shi Husha na mɔ kanyɛn gboŋgboŋi ko nɛ baa tre Saaf nɛ e la Rafa be kanaŋ to be esa na.
19Kena ko gba daŋ naŋ koso bumo nɛ Filistiebi na be kefɛato ashi Gɔɔb. Kena na to nɛ Jair pibinyɛn Elhanan nɛ e shi Bɛtlɛhɛm na daŋ mɔ Goliɛf mo sipo Lami nɛ e la Giti be esa nɛ mbe kekpa be kedibi be bumburuŋ daa du fanɛ esa be keyapuye na. 20Ndoŋ nna nɛ kena ko malɛ naŋ koso ashi Gaaf. Kanyɛn gboŋgboŋi ko nɛ mo alɛ gba shi Rafa be kanaŋ to nsaa sha kolu ga na daa wɔ ndoŋ. Ashilbi ashe she nɛ anashibi ashe she nɛ e daa kɔ. 21E daa tege Israɛlebi na nna, nɛ ewura Deevid mo da Shamaa pibinyɛn Jonatan malɛ mɔ mo. 22Le be basa ana gboŋgboŋi ere kikɛ daŋ shi Rafa be kanaŋ to nna ashi Gaaf nɛ Deevid nɛ mbe benapo mɔ bumo kikɛ.
22Deevid be kapandi be kashɛ
1Enyɛnpe Ebɔrɛ ka mɔlga ewura Deevid ashi mo doŋana nɛ ewura Sɔɔl be enɔ to na, nɛ e boŋ kashɛ ere m maŋkura mo.
2Enyɛnpe Ebɔrɛ na e la ma kefalta nɛ n yil so.
Mo e la ma ekumpo gboŋ nɛ emɔlgapo.
3Ma Ebɔrɛ na e la ma kejembugboŋ
nɛ ma eŋanakpa.
Mo kutɔ nɛ ma kumɔlga bee shi.
E bee kuŋ ma nna fanɛ kebɛlso be kusɔkuŋso.
Mo e naa kɔ a sa ma, nsaa mɔlga ma.
Mo e la ma emɔlgapo.
Mo e naa kuŋ ma nsaa mɔlga ma,
nsaa ta ma a ŋana basa
nɛ baa ta eleŋ a tintiŋ basa na so.
4N kule Enyɛnpe Ebɔrɛ na
nɛ e mɔlga ma ashi ma doŋana be enɔ to.
Kemaŋkura e baa la mo peya!
5Luwu kulti ma n wɔtɔ
fanɛ nchu ka kpa esa ekwi na nna
a shin nɛ k mur ma.
6Luwu kre ma fanɛ efɔl nna,
nɛ nchaŋ malɛ sho ma kejigbelɛ.
7Enyɛnpe Ebɔrɛ na nɛ n shu e tre
ma etɔrɔsheŋ kikɛ to
nɛ ma kushu tɔr mbe asoe to
ashi mbe kuwurputi so ebɔrɛso
nɛ e nu ma kushu nseŋ chɛ ma to.
8Ndoŋ nna nɛ kasawule chicha
nseŋ gbuŋgbuŋ to.
Nɛ awɔlpa malɛ gba fara a filito
nsaa gbuŋgbuŋ to,
ŋkpal Ebɔrɛ ka nya agbo so!
9Edishi daa lar mbe kamuna to nna
nɛ ajanwulɛbi be edɛ
shi mbe kɔnɔ to
a chɔ wuloŋwuloŋ.
10E lar awɔlpa to ŋ gbelge to a ba
nɛ kuwɔlpa lembir ko wɔ mbe aya ase.
11E dii nna n chena emalaika
nɛ b du fanɛ asɔ firgiso so
nɛ b kɔ mo a firgi afu to.
12Tentembiri daŋ buu mo so nna
nɛ abɔrɛwɔlpa kulti mo n wɔtɔ.
13Nɛ kakpa nɛ e wɔ na
bee nyɛkpɛ a kpa edɛ
fanɛ afu ka bee foŋ
ajanwulɛ be edɛ to na.
14Enyɛnpetale Ebɔrɛ na
shi awɔlpa to m ponte
fanɛ bɔrɛ ka gbri na.
Nɛ b nu mbe ebɔl.
15Nɛ e to atanyembi
nɛ a bee nyɛkpɛ plɛplɛ
fanɛ bɔrɛ ka nyɛkpɛ na
nɛ mo doŋana kikɛ
jaŋgeto n shile.
16Enyɛnpe Ebɔrɛ na ka ponte
n fiɛ mo doŋana so agboso na
nɛ teku feeto ŋ ka kasawule,
nɛ kumo be gbaltɔlase dii efuli.
17Nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ yili esoso
n teŋi enɔ m pɛ ma
ŋ gberge n lara nchu
chiŋgeliŋ na to.
18E mɔlga ma
ashi ma doŋ lempoana na
nɛ bumo nɛ b kishi ma na
kikɛ be enɔ to,
ŋkpal b ka daa kɔ eleŋ ga
a chɔ ma so.
19Saŋɛ nɛ asheŋ tu ma na,
nɛ baa kɔ ma,
ama Enyɛnpe Ebɔrɛ na kuŋ ma.
20B kulti ma n shɛrto
nɛ e mɔlga ma
nseŋ sɔ ma n yige,
ŋkpal ŋ kaa bee wora
asheŋ nɛ a bee par mo so.
21Ŋkpal ŋ ka bee wora
asheŋ niŋiso so
nɛ fo Enyɛnpe Ebɔrɛ
be alelasheŋ shi ga
n sa ma na.
Fo nɛfa wɔ ma so nna
ŋkpal ŋ ka maŋ wora kulubi so.
22Kusɔ nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ bee sha
nɛ mee wora.
Maa ba nɛ n shile ma Ebɔrɛ
n ya wora kulubi kikɛ.
23N ta mbe mbra kikɛ
n wɔtɔ ma kagbene to nna.
Ma alɛ maŋ kplaŋ
mbe keŋini so kikɛ.
24E nyi ŋ ka maŋ kɔ amoso kikɛ,
nsaa gelge alubisheŋ kikɛ malɛ.
25Ŋkpal ma alɛ ka bee wora
kusɔ nɛ k walɛ so,
e bee nɛfa ma nna.
Mo alɛ nyi fanɛ
m maŋ wora kulubi
mbe anishito.
26O Enyɛnpe Ebɔrɛ, fee ji kashenteŋ
a sa bekama nɛ bumo alɛ gba
bee ji kashenteŋ a sa fo.
Nsaa wora bumo nɛ b maŋ kɔ
amoso na kelela.
27Basa kama nɛ kulubi maŋ wɔ bumo to na
nɛ fee lara fo kumu a ŋini,
ama belubiworapo bre
be alubi be kakɔka
nɛ fee sa bumo.
28Bumo nɛ baa bar bumo be amu kaseto na
nɛ fee mɔlga,
ama bekama nɛ baa maŋ
bumo be amu so na bre
fee bar bumo kaseto nna.
29Fo, Enyɛnpe Ebɔrɛ na
du fanɛ kefulto nna n sa ma.
Fo e naa ta kanyɛ a kilgi kapaso.
30Fo e naa sa ma eleŋ
nɛ mee kɔ ma doŋana
a pɔɔ so nsaa suge bumo be nde.
31Le be Ebɔrɛ ere be asheŋ woraso niŋi ga,
mo alɛ be kamalga
maŋ kɔ saŋgre kikɛ!
E du fanɛ kebɛlso be kusɔ kuŋso nna
n sa bekama
nɛ baa fin kekuŋ ashi mo kutɔ.
32Wanɛ malɛ e naa la Ebɔrɛ
nɛ manɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ
nɛ e la ma kefalta ere.
33Ebɔrɛ nawule e la ma elempo
a ju bedoŋ ashi ma ekpa to.
34Mo e sa ma aya shileso
fanɛ chibir peya na,
nsaa shin nɛ mee tiŋ
a shile abee to.
35Mo e naa ŋini ma kananɛ baa kɔ kena
nɛ kananɛ baa to danyaŋ be keta.
36O Enyɛnpe Ebɔrɛ,
fo e naa kuŋ ma nsaa mɔlga ma.
Fo kechɛto malɛ
e shin nɛ ŋ ki esagboŋ.
37Fo ka maŋ sa ekpa fanɛ b pɛ ma so,
maa ba nɛ mee tɔr kikɛ.
38Mee ju a bɛ ma doŋana so nna
a pɔɔ bumo so, a mur bumo.
39N ta ma tokobi ŋ ŋe bumo n lɛ
nɛ b koso ŋ gben.
M pɔɔ bumo so cheche.
40Fo e naa sa ma eleŋ
nɛ mee tiŋ a kɔ kena a pɔɔ
ma doŋana so.
41Fo e naa shin nɛ ma doŋana bee shile
nɛ ma alɛ bee mɔ bekama
nɛ b kishi ma na kikɛ.
42Baa shu nna a fin kechɛto
ama bumo alɛ maŋ nya
esa nɛ e beeŋ mɔlga bumo.
Baa kule Enyɛnpe Ebɔrɛ na,
ama mo alɛ maa tuge bumo.
43N nɔkɔr ma doŋana
nɛ b ki fanɛ kasawule so be shishɛr,
nseŋ chichi bumo so
nɛ b ki fanɛ ekpa to be depɔ.
44Fo mɔlga ma ashi basa
nɛ baa nyaŋɛto a sha nɛ b mɔ ma na
be enɔ to nseŋ ta ma
ŋ ki efuli pɔtɛana so be ejuŋkparpo
hale nɛ baa shuŋ ma.
45Efuli pɔtɛana so be basa
bee chicha nna a jɔŋɛ ma ase.
Ma alɛ baŋ malga,
baa wora ma kasonu nna.
46Bumo be tama loge
nɛ b shi bumo be kekuŋ
be kumɔlga be kakpa
n chicha a ba.
47Enyɛnpe Ebɔrɛ fo wɔtɔ!
Meeŋ di fo epaŋ!
Fo la kejembu nna nɛ mee ŋana fo to!
Meeŋ maŋkura fo
ŋkpal fo ka mɔlga ma so.
48Fo e naa wora a tal to a sa ma,
nsaa shin nɛ mee ji
efuliana na kikɛ so eleŋ.
49Fo e naa mɔlga ma ashi ma doŋana kutɔ.
O Enyɛnpe Ebɔrɛ
fo e naa shin nɛ mee kɔ
a pɔɔ ma doŋana so.
Fo alɛ e naa kuŋ ma
ashi basa nɛ baa ta eleŋ
a tintiŋ basa na kutɔ.
50Amoso meeŋ di fo epaŋ
nɛ efuli kikɛ e nu,
nseŋ boŋ kashɛ m maŋkura fo ketre.
51Fo Ebɔrɛ e naa sa
esa nɛ fo lara fanɛ e baa la ewura na
kekɔmpɔɔso be eleŋ.
Fo alɛ be kasha
nɛ fo kɔ n sa fo ewura
laraso Deevid nɛ mbe kaman to ebi
na maa loge kikɛ.
23Ewura Deevid be lalaloge be mmalga be asheŋ
1Ebɔrɛ nɛ e la Jeekɔb be Ebɔrɛ na e daŋ lara Jese pibinyɛn Deevid nɛ e ki esagboŋ nɛ ewura. Deevid malɛ e daa la esa nɛ e boŋ nshɛ nɛ a wɔ ebel ga ashi Israɛl to. Deevid be lalaloge be mmalga nɛ e daŋ malga nde. 2Enyɛnpe Ebɔrɛ be kiyoyu na e naa kaŋɛ ma kusɔ nɛ meeŋ malga. 3Le nɛ Israɛl be Ebɔrɛ nɛ e la ma ekumpo na daŋ malga ŋ kaŋɛ: “Ewura nɛ e kɔ kasonu n sa Ebɔrɛ nseŋ ta kashenteŋji a ji mbe kuwura na 4du nna fanɛ bɔrɛ ka maŋ mɔl nɛ epeŋi nyaŋɛ chipurso nɛ kakpa kikɛ wora parr nna. Loŋ be epeŋi e naa nyaŋɛ a shin nɛ afitiri bee nyɛkpɛso chipurso na.” 5Le be ekpa malɛ so nɛ Ebɔrɛ beeŋ bɔla so n nɛfa ma nɛ ma kaman to ebi. Ŋkpal manɛ so e nase kɔnɔ nɛ k wɔtɔ mbaanaayɔ nna n sa ma. Mo alɛ beeŋ wora kusɔ nɛ e kaŋɛ na m bɔlɔ so. Mbe kɔnɔ naseso malɛ maa chɛrga kikɛ. Amoso e beeŋ sa ma kusɔ kama nɛ mee tama na, nseŋ mɔlga ma. 6Ama belubiworapoana bre du fanɛ ewi nɛ esa maaŋ tiŋ n ta mbe enɔ m pulgi nna. 7Ama fo baŋ ta kebɛlso be katɔkɔrɔ nna m pulgi amo nseŋ ŋ gbare amo n ya chɔɔ.
Deevid be benapo lempo be asheŋ
8Deevid be benapo nɛ bumo be atre dii ga nde: Joshɛb Baashibef nɛ e shi Tachimɔn na e daa la mbe benapo lempo asa nɛ bumo be atre dii a chɔɔ ekama na be ejuŋkparpo. E daŋ ta kekpa nna ŋ kɔ m mɔ benyɛn alfa aburwa ashi kena koŋwule to. 9Enyɔsopo e daa la Eliaza nɛ mo tuto la Dodo nɛ e shi Aho be kanaŋ to na. Kachako nɛ mo nɛ ewura Deevid juŋkpar Israɛlebi na nɛ b ya to Filistiebi na kena be emaŋ nɛ Israɛlebi be benapo bre kikɛ bɛta kaman gbrɛbi. 10Ndoŋ nna nɛ Eliaza yili to ŋ kɔ Filistiebi na hale nɛ mbe enɔ ki shiŋgreŋ nɛ e maaŋ naŋ tiŋ n yige tokobi to. Kumo be kamɔnchɛ nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na sa bumo kekɔmpɔɔso gboŋgboŋi. Kena na ka loge na nɛ Israɛl be benapo na kikɛ bɛta m ba Eliaza kutɔ m ba bela akɔsɔ nɛ a deŋ bubuni na so na kikɛ. 11Benapo lempo asa na be esasopo e daa la Shamma nɛ mo tuto la Agee nɛ e shi Haraa na. Kachako nɛ Filistiebi be benapo kre kena nɛ b ba jija akuloŋku be kudɔ nɛ k mata Lehi na nɛ Israɛlebi be benapo na kikɛ shile ŋ ka Shamma nawule. 12Nɛ Shamma bre daŋ yili kudɔ na to ŋ kɔ m pɔɔ Filistiebi na so ŋ kuŋ kudɔ na. Kumo be kamɔnchɛ kekɔmpɔɔso gboŋgboŋi nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na daŋ sa bumo. 13Kasɔteŋi be jemanɛ so nɛ benapo lempo adesa na to be basa asa nɛ bumo be atre daŋ dii ga na yɔ ewura Deevid kutɔ ashi Adulam be kebeelaŋ na ase, nɛ Filistiebi na malɛ be benapo ko ya wora bumo be keeyito ashi Refaebi be ketaŋɛ na to, 14nseŋ sɔ Bɛtlɛhɛm kikɛ nɛ ewura Deevid malɛ wɔ kakpa nɛ e ŋana na. 15Ndoŋ nna nɛ achukoŋ pɛ ewura Deevid, nɛ Bɛtlɛhɛm be nchu yɛlga mo nɛ e kaŋɛ le: “Nɛ esa ko daa beeŋ jɔ ketirbu nɛ k dese Bɛtlɛhɛm be kabunagboŋ na ase na be nchu n sa ma nna, k daa beeŋ par ma ga!” 16Nɛ benapo lempo asa nɛ bumo be atre dii benapo adesa na to na pete n yɔ Filistiebi na be keeyito n ya jɔ ketirbu na be nchu m ba sa Deevid, ama Deevid daa maŋ nu nchu na. E daŋ chulgi amo nna n wurge kasawule fanɛ sarga n sa Enyɛnpe Ebɔrɛ, 17nseŋ kaŋɛ le: “Enyɛnpe Ebɔrɛ, nuso gba nɛ meeŋ wora n nuu nchu ere! Ma kenuu amo beeŋ baa du nna fanɛ basa nɛ b ta bumo be amu ŋ kpa kelara ere be ŋklaŋ nɛ mee nuu na!” Ŋkpal loŋ so nɛ e kini kenuu nchu na. Le be kenyɛn be ashuŋ nɛ benapo lempo asa na daŋ shuŋ. 18Jɔab mo sipo Abishai nɛ mo nio la Zeruwa na e daa la benapo lempo adesa nɛ bumo be atre daŋ dii na to be ejuŋkparpo. E daŋ ta mbe kekpa nna ŋ kɔ benyɛn alfa asa m mɔ bumo kikɛ nɛ mbe ketre dii fanɛ benapo lempo asa nɛ bumo be atre daŋ dii a chɔɔ ekama na. 19Mo e daa la benapo lempo adesa na kikɛ to be elempo ama mo alɛ daa maŋ kɔ eleŋ n fo benapo lempo asa juŋkparso na so. 20Jehowada pibinyɛn Bɛnaya nɛ e shi Kabziil na gba daa la enapo lempo ko nna: E daa kɔ kenyɛn ga hale n daŋ mɔ Mowabebi be benapo lempo anyɔ ko. Kachako gba e daŋ lar bɔrɛ nɛ abɔrɛjembubi to nna n ya gbelge kejamaŋ to m mɔ buluŋ. 21Mo alɛ daŋ naŋ mɔ Ijipt be kanyɛn gboŋgboŋi ko nɛ e daŋ ta kekpa a kɔ na. Kaprɛ nɛ Bɛnaya bre daŋ keta a kɔ ama e tiŋ n sɔ kanyɛn na be kekpa na mbe enɔ to ŋ kilgi n ta kumo m mɔ mo. 22Le be kenyɛn nɛ Bɛnaya nɛ e la benapo lempo adesa na to be eko na daŋ ji. 23E daŋ nya kemaŋkura ga ama mo alɛ daa maŋ fo benapo lempo asa na so. Mo nɛ ewura Deevid daŋ ta ŋ ki basa nɛ baa kuŋ mo na be enimu. 24-39Benapo lempo adesa na be beko e la: Asahɛl nɛ e la Jɔab mo sipo na, nɛ Dodo nɛ e shi Bɛtlɛhɛm na pibinyɛn Elhanan, Shamma nɛ Elika nɛ b shi Haarɔd na nɛ, Hɛlɛz nɛ mo alɛ shi Pɛlɛt na, Ikkish nɛ e shi Tekua na pibinyɛn Ira, nɛ Abieza nɛ e shi Anatɔf na, Mebunai nɛ e shi Husha na, nɛ Zalmɔn nɛ mo alɛ shi Aho na, nɛ Maharai nɛ e shi Nɛtofa na, nɛ Baana nɛ e shi Nɛtofa na pibinyɛn Hɛlɛb nɛ Ribai nɛ e shi Gibia nɛ k wɔ Bɛnjamin be efuli so na pibinyɛn Ittai nɛ Bɛnaya nɛ e shi Piratɔn na, nɛ Hiddai nɛ mo alɛ shi ketaŋɛ nɛ k wɔ a mata Gaash na, nɛ Abialbɔn nɛ e shi Araba na nɛ Azmavɛf nɛ e shi Bahurim na, nɛ Eliab nɛ e shi Shaalbɔn na kikɛ daa la Jaashɛn be mbinyɛnbi nna. Shamma nɛ e shi Haraa na pibinyɛn Jonatan nɛ Shaara nɛ e shi Haara pibinyɛn Ahiam nɛ Ahasbai nɛ e shi Maaka na pibinyɛn Elifelɛt nɛ Ahitofɛl nɛ e shi Gilo na pibinyɛn Eliam nɛ Hizro nɛ e shi Kaamɛl na nɛ Paarai nɛ e shi Arab na, nɛ Neetan nɛ e shi Zooba na pibinyɛn Igaal nɛ mo nana la Hagri na, nɛ Bani nɛ e shi Gad na nɛ Zɛlɛk nɛ e shi Ammɔn na nɛ, Naharai nɛ e shi Bɛɛrɔf nseŋ daa keta Zeruwa pibinyɛn Jɔab be akɔsɔ na nɛ Ira nɛ Garɛb nɛ b shi Jatiir na, nɛ Yuriya nɛ e la Hiti be esa na. Benapo lempo adesa nɛ ashunu na be beko be atre nna na.
24Ewura Deevid ka karga mbe basa be asheŋ
1Enyɛnpe Ebɔrɛ na daŋ naŋ nya agbo nna ga n wɔtɔ Israɛlebi nseŋ bɔla Deevid so m bar le be tɔrɔ ere bumo so ŋ kaŋɛ Deevid le: “Ya karga Israɛl nɛ Juda be basa kikɛ.” 2Ndoŋ nna nɛ Deevid kaŋɛ mbe benapo be enimu Jɔab le: “Fo nɛ fo benimuana na kikɛ e yɔ Israɛl be eyiri na kikɛ kutɔ n ya yili Dan be kade to ashi efuli na so be kelargato be esoso ŋ karga basa nɛ b fo kena be kekɔ na kikɛ n ya fo Bɛshiba ashi kelargato be kaseto.” 3Nɛ Jɔab kaŋɛ ewura na le: “Yiramu, Enyɛnpe fo Ebɔrɛ na e shin nɛ Israɛl be benapo na e wora kishi n ti so fanɛ ntuŋ kalfa a chɔ kananɛ b du naniere, nseŋ teŋi fo ŋkpa malɛ so nɛ fo wu kumo be loŋ. Ama manɛ nna nɛ fee sha fanɛ fo wora le?” 4Ama ewura na daŋ maŋ chɛrga mbe nfɛra nseŋ shin nɛ Jɔab nɛ benimuana na lar n yɔ nɛ b ya karga Israɛl be benapo na. 5B daŋ ya dii Jɔɔdan be Lɔr na nna n ya wora bumo be keeyito m mata kade nɛ baa tre Arowa nɛ k wɔ ketaŋɛ nɛ k wɔ Gad be kaba so na nna. Ndoŋ nɛ b yili n sɔ kelargato be esoso be kaba so n yɔ Jeza. 6Nseŋ yili ndoŋ n yɔ Giliad nɛ Kadɛsh ashi Hiti be kasawule so. Nseŋ bɔla ndoŋ n yɔ Dan n ya yili Dan malɛ n yɔ Sidɔn be epeŋitɔrkpa be kaba so a mata teku nɛ baa tre Mɛditerenia na. 7Kumo be kaman nɛ b yɔ kade nɛ b pɔr egbal ŋ kulti nɛ baa tre Tayɛ na, n ta loŋ n ya fo Hivebi nɛ Keenanebi be nsawule so be nde kikɛ to. N yili ndoŋ n yɔ Bɛshiba nɛ k wɔ Juda be kelargato be kaseto be keshishɛrsawule so na. 8Afɔl akpanu nɛ nchɛ adunyɔ nɛ b ta n nite efuli na kikɛ so pɔɛŋ nseŋ bɛta m ba Jerusalɛm. 9Ndoŋ nna nɛ Jɔab ba kaŋɛ ewura na basa nɛ b fo kena to be keyɔ na be kananɛ b sa. E yɛ basa ŋgboŋ alfa aburwa nɛ b daŋ nya ashi Israɛl, nseŋ nya basa ŋgboŋ alfa anu malɛ ashi Juda. 10Ewura Deevid ka pin basa na b kananɛ b sa na nɛ mbe nfɛra fara a wɔl mo to nɛ e fɛ fanɛ e wora kulubi ŋ gbiti Ebɔrɛ nseŋ kaŋɛ le: “Kusɔ nɛ n wora ere bee ŋini nna fanɛ n wora kulubi gboŋgboŋi. Amoso ta m paŋ ma ŋkpal manɛ so n wora kawulisheŋ ga.” 11Kumo be ŋklade chipurso nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ kaŋɛ Gad nɛ e la Deevid be anebi na le: 12“Ya kaŋɛ Deevid fanɛ n sa mo asɔ asa nɛ e lara amo to be kumo nɛ e bee sha.” 13Nɛ Gad yɔ ewura Deevid kutɔ n ya kaŋɛ mo kusɔ nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ kaŋɛ. E yɛ: “Asɔ ere be kumo nɛ feeŋ baa sha? Akoŋgboŋ be ketɔr fo kasawule so nfɛ asa ŋko fo keshile fo doŋana afɔl asa ŋko kulɔ be aleblawu ko be keba fo kasawule so nchɛnsa? Fɛ kumo be asheŋ nseŋ kaŋɛ ma kusɔ nɛ fee sha fanɛ ŋ kaŋɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ.” 14Nɛ Deevid kaŋɛ le: “Nuso be asheŋ nde? Asheŋ ere be kekama maŋ bɔ! Ama maa sha keji tɔrɔ dimɛdi be enɔ to. Amoso shin nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ gbagba e gberge ma kusoe, ŋkpal manɛ so e la kuwɔrwu be Ebɔrɛ nna.” 15Amoso Enyɛnpe Ebɔrɛ daŋ shin nna nɛ kulɔ be aleblawu ba Israɛl so kumo be kamɔnchɛ chipurso n ya fo jemanɛ mo nɛ mo ere Ebɔrɛ yili na. Yili efuli na be kebonfu ko n ya fo kumo be kebonfu ko, Israɛlebi na be basa ŋgboŋ adushunu e daŋ wu. 16Ama Enyɛnpe Ebɔrɛ be Malaika ka daa shin nɛ e mur Jerusalɛm na, nɛ kuwɔr pɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ nɛ e chɛrga mbe nfɛra a yɔ basa na be kasogberge na be kaplɛa so nseŋ kaŋɛ Malaika nɛ e bee mɔ bumo na le: “K nyalɛ loŋ. Lara fo enɔ ashi bumo be asheŋ to!” Kumo be jemanɛ na nɛ Malaika na wɔ Aruna nɛ e la Jebusi be esa na be kugooro na ase. 17Ewura Deevid ka wu Malaika nɛ e daa mɔ basa na, nɛ e kaŋɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na le: “Ma e wora n jija nseŋ wora kulubi n ti so. Nɛ manɛ nɛ bebɔlpo ere malɛ wora? Ma nɛ ma kanaŋ e daga fo ka gberge kusoe.” 18Kumo be kamɔnchɛ kikɛ nɛ Gad yɔ Deevid kutɔ n ya kaŋɛ mo le: “Yɔ Aruna be kugooro na so n ya pɔr bɔrɛsure n sa Enyɛnpe Ebɔrɛ.” 19Ndoŋ nna nɛ Deevid nu n sa kusɔ nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ bɔla Gad so ŋ kaŋɛ mo kenishipereso na, nseŋ yɔ. 20Aruna ka keni, n wu ewura na nɛ mbe benapo ka bee ba mo kutɔ, nɛ e ya gbir kasawule Deevid be anishito 21nseŋ bishi mo le: “Manɛ nna nɛ fo ba nfe, Yiramu?” Nɛ Deevid yɛ: “M ba nna nɛ m ba tɔ fo kugooro ere m pɔr bɔrɛsure n sa Enyɛnpe Ebɔrɛ, saŋɛ na so e beeŋ ju aleblawu ere ashi anyi so.” 22Nɛ Aruna kaŋɛ le: “Ta kumo n wora kusɔ kama nɛ k par fo n sa Enyɛnpe Ebɔrɛ na. Ana gba nde! Feeŋ tiŋ n ta amo n lara sarga chɔɔso bɔrɛsure na so; nseŋ ta bumo be abɔto be abarga nɛ ndibi nɛ b kɔ a bri ayu na malɛ m puga edɛ.” 23Aruna ka ta asɔ na kikɛ n sa ewura na nɛ e kaŋɛ mo le: “Ebɔrɛ e sɔ fo kekule.” 24Nɛ ewura na malɛ kaŋɛ mo le: “M-m, meeŋ ka amo be kukɔ n sa fo ŋkpal manɛ so m maa sha kelara sarga nɛ m maŋ bɔ kukɔ kumo so n sa Enyɛnpe Ebɔrɛ.” Nɛ e tɔ kugooro na nɛ ana na kikɛ gbiti be ndarbi adunu, 25nseŋ pɔr bɔrɛsure ndoŋ n sa Enyɛnpe Ebɔrɛ. Kumo be kaman nɛ e lara esarga chɔɔso nɛ kɔnɔkoŋwuleso be esarga. Ndoŋ nna nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na nu mbe kabɔrɛkule nɛ aleblawu nɛ k wɔ Israɛl na kikɛ ku.