BEWURA

BE KAWƆL NYƆSOPO

1

Anebi Elaija nɛ ewura Ahaziya be asheŋ

1Israɛl be ewura Ahab ka wu be kaman nɛ Mowab be efuli so be basa kini kenu n sa Israɛlebi.

2Kachako nɛ Israɛl be efuli so be Ewura Ahaziya shi mbe laŋ be kuchoŋi be esoso ashi Samɛria be kade to n tɔrto nseŋ doro ga. Ŋkpal loŋ so e daŋ shuŋi mbɔ Ekrɔn be kade to nna fanɛ b ya bishi Filistiebi be kegbir nɛ baa tre Baalzebɔb na ŋ keni e beeŋ nya alenfia ŋko e maaŋ nya? 3Ndoŋ nna nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ be malaika kaŋɛ anebi Elaija nɛ e shi Tishbe na fanɛ e ya shɛr Ewura Ahaziya be mbɔ na to nseŋ bishi bumo le: “Manɛ nna nɛ menyee yɔ Ekrɔn nɛ men ya wu kegbir nɛ baa tre Baalzebɔb na? Menyee fɛ nna fanɛ Ebɔrɛ kikɛ maŋ wɔ Israɛl be efuli so nɛ men ya wu mo a? 4Men ya kaŋɛ ewura na fanɛ ma Enyɛnpe Ebɔrɛ na kaŋɛ fanɛ e maaŋ naŋ nya alenfia kikɛ; e beeŋ wu!” Kusɔ nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na daŋ kaŋɛ na gbagba chap nɛ anebi Elaija daŋ wora. 5Ama mbɔ na ka bɛta m ba ewura na kutɔ le nɛ e daŋ bishi bumo: “Manɛ nna nɛ men bɛta m ba manaŋ loŋ?”

6Nɛ b yɛ: “Kanyɛn ko e ba tu anyi nseŋ kaŋɛ anyi fanɛ an bɛta m ba kaŋɛ fo le: ‘Manɛ nna nɛ fo lara mbɔ fanɛ b yɔ Baalzebɔb be kegbir nɛ k wɔ Ekrɔn na to n ya bishi so? Fee fɛ fanɛ Ebɔrɛ kikɛ maŋ wɔ Israɛl be kasawule so nna a? Fo maaŋ naŋ nya alenfia ashi fo doro ere to kikɛ: Feeŋ wu!’ ”

7Nɛ ewura Ahaziya bishi bumo le: “Nuso b esa e la kanyɛn na?”

8Nɛ b yɛ: “E daŋ buu piŋi nɛ b ta asɔbɔya be kawɔl n lɔŋɛ nna nseŋ ta kawɔl be kreso ŋ kreto.”

Ndoŋ nna nɛ ewura na kaŋɛ le: “Kumo ere Elaija nna na!”

9Nseŋ shuŋi benapo be enimu nɛ benapo adunu epul to fanɛ b ya bar anebi Elaija. Nɛ benapo be enimu na ya wu Elaija nɛ e tase kebee be esoso nseŋ kaŋɛ mo le: “Ebɔrɛ be esa, ewura yɛ, fo gbelge m ba, e bee sha k kewu fo.” 10Nɛ Elaija malɛ kaŋɛ le: “Nɛ n la Ebɔrɛ be esa kashenteŋ nna, kumo ere Ebɔrɛ e shin nɛ edɛ e shi esoso m ba chɔɔ fo nɛ fo basa ere kikɛ m mɔ!” Epul to nɛ edɛ shi esoso m ba chɔɔ benapo be enimu na nɛ mbe benapo na kikɛ m mɔ.

11Kumo be kaman nɛ ewura na naŋ shuŋi benapo be enimu pɔtɛ ko nɛ mbe benapo adunu nɛ bumo alɛ naŋ yɔ Elaija kutɔ n ya kaŋɛ mo le: “Ebɔrɛ be esa, ewura yɛ fo gbelge m ba naniere, e bee sha kewu fo.”

12Nɛ Elaija malɛ kaŋɛ le: “Nɛ n la Ebɔrɛ be esa kashenteŋ nna, kumo ere Ebɔrɛ e shin nɛ edɛ e shi esoso m ba chɔɔ fo nɛ fo basa ere kikɛ m mɔ!” Epul to nɛ edɛ shi esoso m ba chɔɔ benapo be enimu na nɛ mbe benapo na kikɛ m mɔ.

13Ade kikɛ be kaman nɛ ewura na naŋ shuŋi benapo be enimu sasopo kutɔ nɛ benapo adunu Elaija. Nɛ enimu na ya dii kebee na n yɔ Elaija kutɔ n ya gbir mbe anishito amuli so ŋ kule mo ŋ kaŋɛ le: “Ebɔrɛ be esa, wu ma nɛ ma benapo ere kuwɔr nseŋ yige anyi nɛ an ji efute! 14Edɛ daŋ shi esoso nna m ba chɔɔ benapo be benimu anyɔ nɛ bumo be basa nɛ b juŋkpar m ba mɔ, ama jande, wu ma ere kuwɔr!”

15Ndoŋ nna nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ be malaika ba kaŋɛ Elaija le: “Sa maa lɔ kufu, tu mo a yɔ.” Nɛ Elaija koso ŋ gbelge n tu benapo be enimu na n yɔ ewura na kutɔ 16n ya kaŋɛ mo le: “Yiramu! Enyɛnpetale Ebɔrɛ yɛ, Israɛl ka maŋ kɔ Ebɔrɛ so nɛ fo shuŋi mbɔ Baalzebɔb be kegbir nɛ k wɔ Ekrɔn na to fanɛ b ya bishiso a? Ŋkpal fo ka wora le ere so, fo maa ba nɛ fo nya alenfia kikɛ. Feeŋ wu!”

17Amoso ewura Ahaziya daŋ wu nna, nɛ kusɔ nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ bɔla anebi Elaija so ŋ kaŋɛ na bɔlɔ so. Ahaziya daa maŋ kɔ mbinyɛnsobi amoso e ka wu mo sipo Joram e daŋ sɔ mo so n ji kuwura jemanɛ nɛ Jehoshafat pibinyɛn Jehoram daŋ ji Juda be kuwura be kafɛ nyɔsopo to na.

18B sibɛ kusɔ kama nɛ ewura Ahaziya daŋ wora jemanɛ nɛ e daa ji kuwura na be asheŋ kikɛ n wɔtɔ Israɛl be bewura be adrasheŋ be nwɔl to.

2

Anebi Elaija ka yɔ Ebɔrɛso be asheŋ

1Jemanɛ ka fo nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na e bɔla kawuliwuli so n ta anebi Elaija n yɔ ebɔrɛso na, Elaija nɛ Elaisha daŋ lar Gilgaal be kade to nna a yɔ. 2B ka wɔ ekpa to a yɔ na, nɛ anebi Elaija kaŋɛ Elaisha le: “Enyɛnpe Ebɔrɛ na kaŋɛ fanɛ n yɔ Bɛtɛl, amoso fo ere e baa jo nfe.” Nɛ Elaisha kaŋɛ le: “Enyɛnpe Ebɔrɛ ka baa wɔ ŋkpa to nɛ fo ere gba wɔ ŋkpa to ere bre, meeŋ tu fo n yɔ.” Amoso bumo kikɛ daŋ bɛ abar so nna n yɔ Bɛtɛl.

3B ka fo Bɛtɛl nɛ anebiana be katuŋ ko nɛ b wɔ Bɛtɛl na ya bishi Elaisha le: “Fo nyi Enyɛnpe Ebɔrɛ ka beeŋ ta fo nyɛnpe ere ŋ ka fo kabre a?”

Nɛ Elaisha kaŋɛ: “Mm n nyi, ama sa maŋ kaŋ malga kumo be asheŋ.”

4Ndoŋ nna nɛ Anebi Elaija naŋ kaŋɛ Elaisha le: “Enyɛnpe Ebɔrɛ na yɛ n yɔ Jɛriko, amoso ba jo nfe.”

Nɛ Elaisha malɛ kaŋɛ le: “Enyɛnpe Ebɔrɛ ka baa wɔ ŋkpa to nɛ fo ere gba wɔ ŋkpa to ere bre, maaŋ bɛta fo so kikɛ.” Ndoŋ nna nɛ b yɔ Jɛriko.

5Nɛ anebiana be katuŋ ko nɛ b wɔ Jɛriko na yɔ Elaisha kutɔ n ya bishi mo le: “Fo nyi Enyɛnpe Ebɔrɛ ka beeŋ ta fo nyɛnpe ere ŋ ka fo kabre a?”

Nɛ Elaisha kaŋɛ: “Mm n nyi, ama men sa maŋ kaŋ naŋ malga kumo be asheŋ.”

6Kumo be kaman nɛ Elaija naŋ kaŋɛ Elaisha le: “Enyɛnpe Ebɔrɛ na yɛ n yɔ Jɔɔdan be Lɔr na to, amoso baa jo ma nfe.”

Nɛ Elaisha yɛ: “Enyɛnpe Ebɔrɛ ka baa wɔ ŋkpa to nɛ fo ere gba wɔ ŋkpa to ere bre, maaŋ bɛta fo so kikɛ.” Ndoŋ nna nɛ b bɛ abar so a yɔ. 7Nɛ anebiana na be basa adunu shi Jɛriko m bɛ bumo so n yɔ Jɔɔdan be lɔr na to nɛ anebi Elaija nɛ Elaisha ya yili lɔrkar na ase gbagba nɛ anebi adunu na malɛ feŋ bumo n yili. 8Ndoŋ nna nɛ anebi Elaija lara mbe piŋi nseŋ bɔlɔɔ kumo ŋ ŋmɛa nchu na nɛ a ku to anyɔ nɛ mo nɛ Elaisha nite kasawule wɔlso so n yɔ lɔr na be kaba ndoŋ.

9B ka fo lɔr na be kaba ndoŋ nɛ anebi Elaija bishi Elaisha le: “Manɛ nɛ fee sha ŋ ka wora n sa fo pɔɛŋ nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ e ta ma a yɔ?” Nɛ Elaisha malɛ kaŋɛ: “Sa ma fo kenebiya be eleŋ na be ntuŋnyɔ so saŋɛ na so meeŋ tiŋ n sɔ fo so a shuŋ.”

10Nɛ anebi Elaija kaŋɛ mo le: “Fo bishi kusɔ kpakpaso bre, ama fo baŋ wu ŋ ka bee yɔ, feeŋ nya kusɔ nɛ fee bishi ere, ama fo baa maŋ wu ŋ ka bee yɔ bre, fo maaŋ nya kumo.”

11B ka bee nite a yɔ nsaa malga na epul to nɛ egbaŋɛ nɛ e bee suse edɛ gberge egbaŋɛturko nɛ k bee suse edɛ m ba luri bumo be nferinto nɛ afu gboŋgboŋi lempo ko ba maŋ anebi Elaija so n yɔ ebɔrɛso. 12Elaisha ka wu loŋ nɛ e boŋto ŋ kaŋɛ anebi Elaija le: “Israɛl be benapo nɛ baa dii egbaŋɛ a kɔ kena nɛ bumo nɛ baa ta egbaŋɛturko a kɔ kena na ta n nyɛnpe n choŋ!” E ka baŋ kaŋɛ loŋ n loge, e maŋ naŋ wu anebi Elaija.

Nɛ Elaisha chaŋɛ mbe piŋi to a ŋini mbe kagbenejija. 13Kumo be kaman nɛ e ya ta anebi Elaija be piŋi nɛ k gbaŋ n tɔr na m bɛta n yɔ Jɔɔdan be lɔr na to, 14n ya ta piŋi na ŋ ŋmɛa nchu na so nseŋ kaŋɛ le: “Nnɛ nɛ anebi Elaija be Ebɔrɛ na wɔ?” Ndoŋ nna nɛ lɔr na naŋ ku to anyɔ nɛ e naŋ dii. 15Jɛriko be anebiana adunu na ka wu loŋ nɛ b kaŋɛ le: “Anebi Elaija be eleŋ gbelge Elaisha so,” Kumo be kaman nɛ b ya shɛr mo to ŋ jɔŋɛ mo ase 16ŋ kaŋɛ le: “Anyi basa adunu e ba nfe, anyi alɛ kikɛ kɔ eleŋ. Shin nɛ an ya fin fo nyɛnpe. Ashere Enyɛnpe Ebɔrɛ na be kiyoyu maŋ mo so nna n ya lɛ kebeegboŋ ko so ŋko ketaŋɛ ko to.”

Nɛ Elaisha kaŋɛ le: “M-m, men sa maŋ yɔ.”

17Ama b daŋ mata so hale nɛ e wora bumo anishinyɔr nseŋ shuli. Ndoŋ nna nɛ anebiana adunu na ta nchɛ asa n fin anebi Elaija kanaŋkama ŋ gben. 18B ka fin anebi Elaija ŋ gben nseŋ bɛta m ba Elaisha kutɔ ashi Jɛriko na, nɛ e kaŋɛ bumo le: “M maŋ kaŋɛ menyi fanɛ men maaŋ wu mo a?”

Emamachisheŋ nɛ Elaisha wora be asheŋ

19Kachako nɛ Jɛriko be basa ko yɔ Elaisha kutɔ n ya kaŋɛ mo le: “An nyɛnpe, kakpa nɛ anyi be kade ere wɔ ere walɛ ama kumo be kebuye be nchu bre maŋ walɛ. Kumo be kasawule na gba maa wora adɔjibi.”

20Ndoŋ nna Elaisha kaŋɛ bumo le: “Men fin nfɔl n wɔtɔ katishaŋ popɔr to m ba sa ma.” Nɛ b ta amo m ba sa mo, 21nɛ e ta nfɔl na n yɔ kebuye na ase n ya chulgi n wɔtɔ kumo be nchu to nseŋ kaŋɛ fanɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na yɛ: “N shin nɛ nchu na ki nchu lela, amoso basa maaŋ naa wu chilchil. Kasawule na malɛ beeŋ baa wora ajibi nɛnɛ.” 22Baŋ yili loŋ be saŋɛ na m ba fo kabre, nchu na kraŋ baa walɛ nna fanɛ kananɛ Elaisha kaŋɛ na gbagba.

23Elaisha ka lar Jɛriko a yɔ Bɛtɛl, nɛ mbinyɛnsobi ko lar kade ko to m ba kaa wora mo eyurto a kaŋɛ awɔrso le: “Kumu nyiɛso wura, lar nfe!”

24Elaisha ka gbɛ ŋ keni n wu bumo nɛ e gbɛlɛ bumo nseŋ sho bumo kɔnɔ ashi Enyɛnpe Ebɔrɛ be ketre to. Epul to nɛ eshishiri cheso anyɔ lar kupuŋ to ŋ kpɛa mbia na be adena nɛ anyɔ to chɛbarchɛbarbi.

25Kede be kaman nɛ Elaisha dii n yɔ kebee nɛ baa tre Kaamɛl na so, nseŋ yili ndoŋ m bɛta n yɔ Samɛria be kade to.

3

Israɛl nɛ Mowab be kena be asheŋ

1Juda be efuli so be ewura Jehoshafat ka ji kuwura be kafɛ kuduaburwasopo be jemanɛ nɛ Ahab malɛ pibinyɛn Joram ki Israɛl be ewura nseŋ ji kuwura Samɛria be kade to nfɛ kuduanyɔ. 2Mo alɛ gba daŋ wora kulubi ŋ gbiti Enyɛnpe Ebɔrɛ ama mo ere daa maŋ wora alubi fanɛ mo tuto ŋko mo nio Jɛzebel. E daŋ bure Baal be agbir nɛ mo tuto daŋ pɔr n yili a shuŋ na nna. 3Ama kananɛ Nebat pibinyɛn ewura Jeroboam nɛ daŋ ji kuwura n wora alubi nseŋ shin nɛ Israɛlebi wora kulubi na, nɛ mo alɛ gba daŋ wora.

4Mowab be efuli so be ewura Mɛsha daa bela mbolpɔ nna, amoso kafɛ kikɛ e daa ka mbolpɔfɔlbi ŋgboŋ kalfa nɛ ekpakpa ŋgboŋ kalfa malɛ be afuibi be lampo nna a sa Israɛl be ewura. 5Ama Israɛl be ewura Ahab ka wu nɛ Mɛsha kini kebaanu a sa Israɛlebi na. 6Ŋkpal loŋ so nɛ ewura Joram lar Samɛria be kade to n ya gbargbar Israɛl be efuli so be benapo abar so. 7Nseŋ ta kubɔya n ya sa Juda be ewura Jehoshafat ŋ kaŋɛ: “Mowab be ewura kini kebaanu a sa ma. Feeŋ ba chɛ ma to ŋ kɔ bumo kena a?”

Nɛ Jehoshafat kaŋɛ le: “N yil fo kaman, aloŋ e la ma basa nɛ ma egbaŋɛ gba. 8Nnɛ nɛ anyeeŋ bɔla n ya kɔ bumo?”

Nɛ Joram yɛ: “Anyeeŋ bɔla Edɔm be efuli so be keshishɛrsawule na so n yɔ.”

9Ndoŋ nna nɛ Edɔm be bewura ti bumo so nɛ bumo be bewura asa na keta bumo be benapo n lar nɛ b ya kɔ Mowab be ewura kena. B ka nite nchɛ ashunu nɛ bumo be nchu kikɛ loge nɛ benapo na nɛ egbaŋɛ na kikɛ maŋ naŋ nya nchu nɛ b nuu. 10Nɛ ewura Joram ponte ŋ kaŋɛ le: “Nuso be kenishipere be asheŋ e tu anyi ere! Enyɛnpe Ebɔrɛ na bar anyi nfe nna nɛ Mowab be ewura na e ba kɔ m pɔɔ anyi so a?”

11Nɛ Jehoshafat bishi: “Anebi kikɛ maŋ wɔ nfe nɛ anyeeŋ yɔ mo kutɔ n ya sɔ Enyɛnpe Ebɔrɛ be nfɛra a?”

Ndoŋ nna nɛ Joram be benapo be enimu ko kaŋɛ: “Shafat pibinyɛn Elaisha nɛ e daa la anebi Elaija be echɛtopo na wɔ an kutɔ nfe.”

12Nɛ ewura Jehoshafat kaŋɛ le: “E la kashenteŋ be anebi nna.” Ndoŋ nna nɛ bewura asa na yɔ Elaisha kutɔ.

13Nɛ Elaisha kaŋɛ Israɛl be ewura na le: “Manɛ nɛ ma nɛ fo kɔ nɛ mee chɛ fo to? Yɔ n ya bishi efuli pɔtɛana so be agbir nɛ fo tuto nɛ fo nio bee yɔ amo kutɔ n ya ka sɔ nfɛra na.”

Nɛ ewura Joram kaŋɛ: “M-m, Enyɛnpe Ebɔrɛ na e bar anyi bewura asa ere nɛ anyi be benapo nfe nɛ Mowab be ewura e kɔ m pɔɔ anyi so.”

14Nɛ Elaisha malɛ kaŋɛ le: “Nɛ mannɛ Enyɛnpetale Ebɔrɛ nɛ e wɔ ŋkpa to nɛ mee shuŋ mo ere be ketre so, nɛ bunyaŋ nɛ ŋ kɔ a sa Juda be ewura Jehoshafat so n daa maaŋ malga fo kutɔ gba. 15Ama men fin eshɛbompo nɛ e bee laŋ jaŋjilaŋ m bar ma naniere.”

Eshɛbompo na ka fara a laŋ mbe jaŋjilaŋ na, nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ ta kubɔya ere n sa Elaisha fanɛ e sa ewura Joram. 16E yɛ: “Chaŋɛ achubɔr n wɔtɔ eboŋ nɛ k feeto n wɔlto ere be kabombi to. 17Fo maaŋ wu bɔrɛ ŋko afu gba, ama kepa ere beeŋ bɔlɔ nchu nɛ fo nɛ fo asɔbɔya e nya nchu n nuu yɛlyɛla so.” 18Le be kesheŋ maŋ du Enyɛnpetale Ebɔrɛ so kpakpa. E beeŋ shin nɛ men kɔ m pɔɔ Mowabebi na so. 19Meeŋ kɔ m pɔɔ bumo be nde nɛ b pɔr egbal ŋ kulti nɛ nde gboŋgboŋi lela kikɛ so. Menyeeŋ kuya bumo be ndibisɔrso nseŋ ti bumo be atirbu, nseŋ ta ajembu n lɛ n lɛ bumo be kasawule so nɛ a buu kumo kikɛ so n jija kumo.

20Kare ka chɛ kachipurso, saŋɛ so nɛ baa lara sarga a sa Enyɛnpe Ebɔrɛ na, nɛ nchu shi Edɔm be efuli so be kaba so n shile m ba bɔlɔ n sɔ kasawule na kikɛ so.

21Mowabebi na ka nu fanɛ bewura asa na bee ba nɛ b ba kɔ bumo kena, nɛ b tre benyɛn kikɛ, benimu nɛ mbrantiɛ nɛ baaŋ tiŋ ŋ kɔ kena na, n shin nɛ b ya yuu bumo be keeyi efuli na be kasawule so be ekar. 22Ŋklade kachipurso, b ka koso, nɛ epeŋi nyaŋɛ n yuu nchu na so nɛ a pre le kpaw fanɛ ŋklaŋ na. 23Ndoŋ nna nɛ bumo kikɛ kaŋɛ le: “Ŋklaŋ nna! Ashere bewura asa na be benapo e kilgi ŋ kɔ abar kena m mɔ abar na, amoso men shin nɛ an yɔ bumo be keeyi to n ya muu bumo be asɔ kikɛ.”

24B ka yɔ Israɛlebi na be keeyi to nɛ Israɛlebi na lar ŋ kɔ bumo nɛ b bɛta a shile nɛ b ju m bɛ bumo so n yɔ Mowab n ya mɔ bumo be damta, 25nseŋ jija bumo be ndegboŋana na kikɛ. B daŋ ti Mowabebi na be abuye kikɛ nna nseŋ kuya bumo be ndibi sɔrso kikɛ n lɛ, nseŋ muu ajembu n lɛ bumo be nsawule lela so nɛ ajembu sɔ amo kikɛ so n jija amo. Bumo be kadegboŋ nɛ baa tre Kir Herɛs na nawule e daŋ ka, nɛ basa nɛ b kɔ atababu a kɔ kena ta bumo be atababu n ya kulti kumo n wɔtɔ ŋ kɔ kumo kena.

26Mowab be ewura na ka wu fanɛ kena na bee pɔɔ mo so, nɛ e ya keta benapo alfa ashunu nɛ b kɔ etokobi a kɔ kena na, nɛ b kɔ a fin fanɛ e lar bumo doŋana to n shile n yɔ Siriya be ewura kutɔ, ama b daŋ wora ŋ gben. 27Ade kikɛ be kaman nɛ e ta mo pibinyɛn nimuso nɛ e beeŋ sɔ mo so n ji kuwura na n lara sarga n sa Mowab be kegbir ashi kade na be egbal be esoso. Nɛ kumo be loŋ daŋ pɛ Israɛlebi na kufu ga nɛ b bɛta n yɔ bumo be efuli so.

4

Elaisha ka chɛ Ekulpoche ko to be asheŋ

1Kachako nɛ ekulpoche nɛ e la anebiana na be katuŋ to be eche na yɔ Elaisha kutɔ n ya kaŋɛ mo le: “N nyɛnpe, ma kul wu nna. Fo alɛ nyi e ka daa la esa nɛ e kɔ kabɔrɛŋana ga. Naniere esa ko nɛ e paŋ amansherbi a maŋ tiŋ ŋ ka na, ba nɛ e ba keta ma mbinyɛnsobi anyɔ.”

2Ndoŋ nna nɛ Elaisha bishi mo le: “Manɛ nɛ fo kɔ laŋ to? Ashere meeŋ tiŋ n chɛ fo to.”

Nɛ kache na yɛ: “M maŋ kɔ shɛŋ ama ɔlif be ŋku kɔlba fimbi ko be bɔlɔ nawule.”

3Ndoŋ nna nɛ Elaisha kaŋɛ mo le: “Yɔ fo kurgepoana kutɔ n ya kule bumo ekɔlba fuloŋ damta kananɛ feeŋ tiŋ. 4Kumo be kaman nɛ fo nɛ fo mbinyɛnsobi na e luri ebu to n ti kukuloŋ nseŋ fara a chulgi ŋku na a wɔtɔ ekulba na to nsaa lɔŋɛ amo nɛ a bɔlɔ na a yili.”

5E ka malga n loge, nɛ kache na bɛta n yɔ epe n ya keta mbe mbia na n luri ebu to n ti kukuloŋ n fara e chulgi kɔlbabi na to be ŋku na a wɔtɔ ekɔlba na to nɛ mbe mbinyɛnsobi na malɛ bee ta ekɔlba fuloŋ na a sa mo. 6B ka chulgi ŋku na n wɔtɔ ekɔlba na kikɛ to, nɛ kache na bishi le: “Kɔlba fuloŋ kama kra wɔtɔ a?” Nɛ mbe mbinyɛnsobi na be eko kaŋɛ le: “Ekɔlba na be lalaloge nna na.” Epul to nɛ kɔlbabi na be ŋku na ku. 7E ka bɛta n yɔ anebi Elaisha kutɔ nɛ Elaisha kaŋɛ mo le: “Ya fa ŋku na ŋ ka fo akɔ kikɛ. Amansherbi na be akama nɛ a ka nɛ fo nɛ fo mbia e ta amo a chɛ men be amu to.”

8Kachako malɛ nɛ Elaisha yɔ kade ko nɛ baa tre Shunɛm nɛ damawurache ko wɔ ndoŋ. Nɛ damawurache na tre Elaisha mbe laŋ to fanɛ e ba tu mbe laŋ to ebi n ji. Baŋ yili loŋ be jemanɛ na, saŋkama nɛ Elaisha baŋ naŋ ba Shunɛm kache na b laŋ to nɛ e bee ji. 9Kachako nɛ kache na kaŋɛ mo kul le: “N tama fanɛ kanyɛn nɛ e bee ba nfe saŋkama ere la Ebɔrɛ be esa nna. 10Amoso shin nɛ an pɔr ebu fimbi ko m bɛ anyi be kuchoŋi ere be esoso n ta gedo nɛ teebɔl nɛ kabɛ nɛ fitila n yili kumo to, saŋɛ na so saŋkama nɛ e ba, e beeŋ ba ka di ndoŋ.” Nɛ b wora loŋ.

11Kachako nɛ Elaisha yɔ Shunɛm n ya luri kache na be laŋ to nseŋ luri ebu nɛ e bee di to na to. 12Kumo be kaman nɛ e shin nɛ mbe kayɛrbi Gehazi ya tre kache na. Kache na ka ba nɛ 13Elaisha kaŋɛ Gehazi fanɛ e bishi mo kusɔ nɛ e bee sha fanɛ e wora n sa mo ŋkpal kelela nɛ e bee wora bumo na so. E yɛ: “E beeŋ ba sha fanɛ n ya kaŋɛ ewura ŋko benapo be enimu na mbe asheŋ lela ere be asheŋ a?”

Nɛ kache na kaŋɛ le: “Ŋ kɔ kusɔ kama nɛ mee sha nfe ashi ma basa to.” Nseŋ bɛta n yɔ.

14Kumo be kaman nɛ Elaisha bishi Gehazi le: “Manɛ a daga ŋ ka wora n sa mo?” Nɛ Gehazi kaŋɛ: “E maŋ kɔ ebinyɛn, nɛ mo kul malɛ bel.”

15Nɛ Elaisha naŋ kaŋɛ Gehazi fanɛ e tre kache na nɛ e bɛta m ba. Ndoŋ nna nɛ Gehazi tre kache na nɛ e ba yili kabuna to 16nɛ Elaisha kaŋɛ mo le: “Ta a ba kafɛ a ba saŋɛ ere so nɛ fo keta ebinyɛn fo enɔ to.”

Nɛ kache na kaŋɛ: “Jande sa maŋ fule ma ŋkpal manɛ so Ebɔrɛ be esa e la fo!”

17Kusɔ nɛ Elaisha daŋ malga na bɔlɔ so. Kafɛ ka ya bɔ a ba nɛ kache na kurge ebinyɛn.

18Kebia na ka ki kebigboŋibi, kachako nɛ e tu mo tuto n yɔ ndɔ to kasɔteŋi be jemanɛ, nɛ mo tuto nɛ mbe beshumpo bee teŋi asɔ. 19B wɔ ndɔ na to nna nɛ kebia na boŋto n tre mo tuto ŋ kaŋɛ: “Ma kumu bee besa! Ma kumu bee besa ma!”

Ndoŋ nna nɛ kebia na mo tuto kaŋɛ mbe kayɛrbi fanɛ e keta kebia na n ya sa mo nio. 20Nɛ kayɛrbi na keta kebia na n ya sa mo nio nɛ mo nio ta mo n chena mbe aya so. Ta n ya fo kapaso be jemanɛ so nɛ kebia na wu. 21Kebia na ka wu nɛ kache na ta mo m ba Elaisha be ebu to m ba nase mbe gedo so nseŋ lar n ti kukuloŋ. 22Kumo be kaman nɛ e tre mo kul ŋ kaŋɛ mo le: “Shin nɛ fo nyɛrbi na be eko e ta kurma m bar ma. Mee sha nna nɛ n yɔ anebi Elaisha kutɔ m ba naniere.”

23Nɛ mo kul bishi mo: “Manɛ nna nɛ fee sha keyɔ kabre? Kabre maŋ la kewushiachɛ ŋko kufɔl popɔr be kejigboŋ be kachɛgboŋachɛ.”

Nɛ kache na shuli so ŋ kaŋɛ: “Kashenteŋ nna.”

24Nseŋ shin nɛ b ta gaare n deŋi kurma so nɛ e kaŋɛ mbe kayɛrbi: “Shin nɛ kurma na e ba nite manaŋ manaŋ. Sa maŋ kaŋ pɔ aya kikɛ ama m ba kaŋɛ fo fanɛ fo wora loŋ nna.” 25Ndoŋ nna nɛ e ta n yɔ Elaisha kutɔ ashi kebeegboŋ nɛ baa tre Kaamɛl na so. Elaisha ka wu mo nɛ e kraŋ shi kufɔ e ba, nɛ e kaŋɛ mbe kayɛrbi Gehazi le: “Keni, kache nɛ e shi Shunɛm na e naa ba na! 26Wora manaŋ n shɛr mo to m bishi mo fanɛ a wɔ ebel a? Kumo be kaman nɛ fo naŋ bishi mo kul nɛ mbe kebinyɛnsobi na be asheŋ.”

Gehazi ka yɔ kache na kutɔ nɛ kache na kaŋɛ fanɛ kulubi kama maŋ wɔtɔ. 27Ama e ka fo Elaisha kutɔ kebee na so, nɛ e gbir m pɛ mbe keyadra to. E ka wora loŋ na nɛ Gehazi bee shin nɛ a ŋin mo ashi Elaisha kutɔ nɛ Elaisha kaŋɛ: “Yige mo ŋkpal manɛ so n wu fanɛ mbe kagbene jija ga! Enyɛnpe Ebɔrɛ na malɛ maŋ naŋ kaŋɛ ma shɛŋ a yɔ mbe kaplɛa so.”

28Ndoŋ nna nɛ kache na kaŋɛ mo le: “N nyɛnpe! M maŋ kule fo fanɛ fo sa ma kebia. Manɛ nna nɛ fo sa ma tama fuloŋ?”

29Nɛ Elaisha kaŋɛ Gehazi le: “Wora shiriya n ta ma kekpabi n yɔ kache ere be laŋ to n ya deŋi kebia na be anishi so. Fo kaŋ ya tu esa kama ekpa to, fo sa maŋ malga mo kutɔ, hale esa na malga fo kutɔ gba, fo sa maŋ tuge mo.”

30Ndoŋ nna nɛ kebia na mo nio kaŋɛ Elaisha le: “Ŋkpal Ebɔrɛ ka la ma shɛdajipo nɛ menyi alɛ gba la so, maaŋ naŋ bɛta n yɔ epe ama fo baŋ bɛ ma so nna.” Nɛ Elaisha koso m bɛ mo so n yɔ. 31Ndoŋ nna nɛ Gehazi juŋkpar n ta kekpabi na n ya deŋi kebia na so, ama kebia na daa maŋ gbegber to gba. Nɛ Gehazi bɛta n yɔ Elaisha kutɔ n ya kaŋɛ mo le: “Kebia na maŋ tiŋi.”

32Elaisha ka fo kache na pe nɛ e yɔ ebu nɛ kebia na wɔtɔ na to nɛ kebia na wu kashenteŋto a dese gedo so. 33Ndoŋ nna nɛ Elaisha ti kukuloŋ nseŋ kule Enyɛnpe Ebɔrɛ. 34Kumo be kaman nɛ e dese kebia na so nseŋ ta mbe kɔnɔ nɛ mbe anishi m pugi kebia na be kɔnɔ nɛ mbe anishi so nseŋ parga mbe enɔana n deŋi kebia na be enɔana so. E ka teŋi to n dese kebia na be eyur so na, nɛ kebia na be eyur fara a bel edɛ. 35Kumo be kaman nɛ Elaisha koso n nite ŋ kilgi to ebu na to nseŋ naŋ ya teŋi to n dese kebia na so fanɛ kananɛ e daŋ wora sososo na. E ka wora loŋ kela nyɔsopo, nɛ kebia na ŋishi ale shunu nseŋ bugi mbe anishi. 36Ndoŋ nna nɛ Elaisha kaŋɛ Gehazi fanɛ e tre kebia na mo nio m ba. Kache na ka ba nɛ Elaisha kaŋɛ mo le: “Keta fo kebia a yɔ.” 37Nɛ kache na tɔr epun so bunyaŋ so Elaisha be aya ase. Kumo be kaman nɛ e keta mbe kebia n yɔ.

Emamachisheŋ anyɔ mo nɛ Elaisha naŋ wora be asheŋ

38Ade be kaman nɛ Elaisha bɛta n yɔ Gilgaal nɛ akoŋgboŋ ko tɔr ndoŋ. E ka bee ŋini anebiana be katuŋ ko, nɛ e kaŋɛ mbe kayɛrbi fanɛ e ta kapuliya gboŋgboŋi n wora nyɔto n sa bumo. 39Anebiana na be eko daŋ yɔ ndɔ to nna nɛ e ya fin epofantaŋ nseŋ wu kiyi to be kefantaŋ ko nɛ asɔrso bumbuŋ chɔ kumo so nɛ e chuge amo be adamta n wɔtɔ mbe piŋi to m ba chɛr to n wɔtɔ nyɔto na to. E daa maŋ nyi asɔ nɛ a la amo. 40B ka ta nyɔto na n sa anebiana na nɛ b daŋ amo nseŋ kaŋɛ Elaisha le: “B wɔtɔ nyɔto na to kɔrtɔ nna.” Amoso anyi maaŋ ji amo. 41Nɛ Elaisha kaŋɛ le: “Men fin nyifu n sa ma.” B ka fin amo n sa mo nɛ e chulgi amo n wɔtɔ kapuliya na nɛ nyɔto na to nseŋ kaŋɛ le: “Men jɔ nyɔto na be adamta n sa bumo.” B ka ji amo shɛŋ shɛŋ maŋ wora bumo.

42Kachako malɛ nɛ kanyɛn ko nɛ e shi Baal Shalisha ta ayu peper nɛ b fara n teŋi kafɛ to n wora ebodobodo adunyɔ nɛ aboyu bumbuŋ m bar Elaisha. Ndoŋ nna nɛ Elaisha kaŋɛ mbe kayɛrbi fanɛ e ta amo n ya sa anebiana na nɛ b ji. 43Ama le nɛ mbe kayɛrbi na daŋ kaŋɛ: “Fee tama fanɛ ajibi ere beeŋ fo basa kalfa a?”

Nɛ Elaisha kaŋɛ le: “Ta ajibi na n sa bumo nɛ b ji, ŋkpal manɛ so Enyɛnpe Ebɔrɛ na yɛ baaŋ ji amo m moɛ nɛ ako gba e ka.” 44Ndoŋ nna nɛ mbe kayɛrbi na ta ajibi na n sa bumo nɛ bumo kikɛ ji hale nɛ ako ka. Nɛ kusɔ nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ bɔlɔ Elaisha so ŋ kaŋɛ na bɔlɔ so.

5

Neeman ka nya kechɛ be asheŋ

1Kanyɛn ko e daa wɔtɔ nɛ baa tre mo Neeman nɛ e daa la Siriya be benapo be enimu, nɛ Siriya be ewura daa sa mo bunyaŋ ga; ŋkpal Enyɛnpe Ebɔrɛ ka daŋ bɔla mo so n shin nɛ Siriyaebi be benapo daŋ kɔ m pɔɔ bumo doŋana so so. E daa nyi kena be kekɔ a chɔ ekama ama mo alɛ daa lɔ keboti nna.

2Jemanɛ ko nɛ Siriyaebi na ta kena n ya purgi Israɛlebi nseŋ pɛ Israɛl be kebichebi ko kena na to nɛ e ya ki Neeman be eche be kebita. 3Ndoŋ nna nɛ kachako nɛ kebichebi na kaŋɛ mo chepe le: “N nyɛnpe daa beeŋ yɔ anebi nɛ e wɔ Samɛria na kutɔ nna, dafanɛ e beeŋ chɛ mbe keboti ere.” 4Neeman ka nu loŋ nɛ e yɔ ewura na kutɔ n ya kaŋɛ mo kusɔ nɛ kebichebi na kaŋɛ kikɛ. 5Ndoŋ nna nɛ ewura na kaŋɛ mo le: “Kumo ere fo yɔ, meeŋ sa fo kawɔl nɛ fo ya sa Israɛl be ewura.”

Nɛ Neeman ta gbiti be ndarbi ŋgboŋ adesa nɛ shuwa malɛ be ndarbi ŋgboŋ ashe nɛ ewajɛ lela malɛ be yiri yiri be mpɔ kudu m pɛ ekpa. 6Le nɛ kawɔl nɛ e daŋ ta n ya sa Israɛl be ewura na kaŋɛ: “N shuŋi ma kayɛrbi Neeman nna fanɛ fo chɛ mbe keboti ere n sa mo.”

7Israɛl be ewura na ka kraŋ kawɔl na nɛ mbe aba pɔ mo nɛ kufu pɛ mo ŋkpal Siriya be benapo na be eleŋ nɛ b kɔ so nɛ e kpɛa mbe asɔbuuso to m ponte ŋ kaŋɛ le: “A ji nuso nɛ Siriya be ewura na kaŋɛ fanɛ kanyɛn ere e ba ŋ kutɔ nɛ n chɛ mbe keboti? E bee fɛ fanɛ n la Ebɔrɛ nna nsaa kɔ luwu nɛ ŋkpa be eleŋ a? Naniere bre k baŋ fuli geeŋ nna fanɛ kolu nɛ e bee sha ma!”

8Anebi Elaisha ka nu loŋ, nɛ e ta ebɔl n sa ewura na ŋ kaŋɛ le: “Manɛ nna nɛ fo kagbene jija fo loŋ? Shin nɛ kanyɛn na e ba ŋ kutɔ, nɛ ŋ ŋini mo fanɛ anebi wɔ Israɛl be efuli so!”

9Nɛ Neeman ta mbe egbaŋɛ nɛ amo be eturko n ya yili Elaisha be laŋ to be kabuna to. 10Ndoŋ nna nɛ Elaisha kaŋɛ mbe kayɛrbi fanɛ e lar kowu n ya kaŋɛ mo nɛ e yɔ Jɔɔdan be lɔr to n ya ber ale shunu nɛ keboti na kikɛ a yɔ. 11Ama Neeman daŋ nya agbo nna a munto a yɔ a kaŋɛ le: “N fɛ fanɛ e beeŋ lar m ba ŋ kutɔ nna m ba teŋi mbe enɔ n shoŋi ma nseŋ kule mo Nyɛnpe Ebɔrɛ na n sa ma nɛ n nya alenfia! 12Elɔr nɛ baa tre Abana nɛ Faapa ashi ma kadegboŋ Damaskɔs na be nchu maŋ walɛ a chɔ Israɛl be efuli so be elɔrana be nchu a? N daa beeŋ tiŋ n ya bɛr amo to n nya kechɛ!”

13Ndoŋ nna nɛ Neeman be nyɛrbi yɔ mo kutɔ n ya kaŋɛ mo le: “Enyɛnpe, anebi ere daŋ kaŋɛ fanɛ fo wora kusɔ kpakpaso ko nna, fo daa maaŋ wora a? Nɛ manɛ e ba nɛ e kaŋɛ fo fanɛ fo ya bɛr nchu na to nseŋ nya alenfia nɛ fo kini?” 14B ka kaŋɛ loŋ na nɛ Neeman yɔ Jɔɔdan be lɔr na to n ya muni kumo to ale shunu nɛ mbe keboti na kikɛ yɔ fanɛ kananɛ anebi Elaisha kaŋɛ na gbagba chap. Nɛ mbe kayurwule nyalɛ so a du fanɛ kebibi be kayurwule. 15Kede be kaman nɛ Neeman nɛ basa nɛ mo nɛ bumo daŋ yɔ ndoŋ na kikɛ bɛta m ba anebi Elaisha kutɔ nɛ Neeman kaŋɛ le: “Naniere nɛ m pin fanɛ Ebɔrɛ kikɛ maŋ naa wɔtɔ ama Israɛl be Ebɔrɛ ere nawule. Amoso jande, sɔ ma kakɛ ere.”

16Nɛ Elaisha malɛ kaŋɛ le: “Enyɛnpe Ebɔrɛ nɛ mee shuŋ nɛ e wɔ ŋkpa to ere so, maaŋ sɔ kakɛ ere.”

Ndoŋ nna nɛ Neeman mata mo so fanɛ e sɔ kakɛ na nɛ e kini. 17Kumo be kaman nɛ Neeman kaŋɛ le: “Hale nɛ fo maaŋ sɔ kakɛ ere gba, kumo ere fo shin nɛ n jɔ fo kasawule ere so be shishɛr n sulɔ ma ekurma ere be benyɔ n yɔ epe, ŋkpal manɛ so baŋ yili kabre a yɔ, Enyɛnpe Israɛl be Ebɔrɛ na nawule nɛ meeŋ baa lara sarga ŋko sarga chɔɔso a sa.” 18Ama mee kule Enyɛnpe Ebɔrɛ nna nɛ e ta ma alubi m paŋ ma saŋkama nɛ n shuŋi n nyɛnpe Siriya be ewura na n yɔ kegbirlambu to n ya bunyaŋ kegbir nɛ baa tre Rimmɔn na.

19Ndoŋ nna nɛ anebi Elaisha kaŋɛ mo le: “Ebɔrɛ e yɛr fo nɛ alenfia.” Nɛ Neeman lar n choŋ.

Neeman ka baŋ yɔ anishito gbrɛbɛ, 20nɛ anebi Elaisha be kayɛrbi Gehazi fɛ mbe kumu to le: “Manɛ nna nɛ n nyɛnpe yige Siriya be kanyɛn ere nɛ e bee yɔ jiga loŋ? K daŋ daga e ka sɔ kakɛ nɛ e bar mo na. Enyɛnpe Ebɔrɛ nɛ e wɔ ŋkpa to ere so meeŋ ju m buu mo so n ya sɔ kusɔ ko mo kutɔ.” 21Ndoŋ nna nɛ Gehazi shile m bɛ Neeman so. Neeman ka wu e ka shile a bɛ mo so, nɛ e shin nɛ mbe gbaŋɛturko yili nɛ e shɛr mo to m bishi mo: “A wɔ ebel a?”

22Nɛ Gehazi kaŋɛ: “N nyɛnpe e shuŋi ma fanɛ ŋ kaŋɛ fo fanɛ anebiana be katuŋ ko be basa anyɔ e shi Efrayim be kebee be efuli so m ba. Amoso e bee sha fanɛ fo sa bumo gbiti be ndarbi ŋgboŋ asa nɛ ewajɛ lela malɛ be yiri yiri mpɔ anyɔ.”

23Ndoŋ nna nɛ Neeman kaŋɛ mo le: “Jande sɔ gbiti be ndarbi ŋgboŋ ashe a yɔ.” Nseŋ mata Gehazi so nɛ e sɔ amo, nɛ e kre gbiti be ndarbi na n wɔtɔ ekɔlgu anyɔ to nseŋ ta ewajɛ lela be yiri yiri be mpɔ anyɔ na n shin nɛ mbe nyɛrbi anyɔ ta amo n juŋkpar Gehazi nɛ e bɛ so. 24B ka fo kebee nɛ Elaisha daa wɔ na so nɛ Gehazi ta asɔ na n luri mbe ebu to nseŋ shin nɛ Neeman be nyɛrbi na bɛta. 25Kede be kaman nɛ Gehazi bɛta n yɔ laŋ to Elaisha kutɔ nɛ Elaisha bishi mo le: “Nnɛ nɛ fo shi?”

Nɛ e yɛ: “N nyɛnpe, maŋ shi kaplɛkama.”

26Nɛ Elaisha kaŋɛ le: “Saŋɛ so nɛ kanyɛn na lar mbe gbaŋɛturko to nɛ fo nɛ mo yil na, nɛ n wɔ men kutɔ kiyoyu to. Mannɛ saŋɛ nɛ k daga fo ka sɔ amansherbi nɛ ewajɛ nɛ ɔlif be ndɔ nɛ ndibi nɛ baa tre greep na be ndɔ nɛ mbolpɔ nɛ ana ŋko nyɛrbi nde! 27Ŋkpal kusɔ nɛ fo wora ere so Neeman be keboti ere beeŋ pɛ fo nseŋ ki fo nɛ fo kaman to ebi be kulɔ mbaanaayɔ.”

Gehazi ka lar Elaisha kutɔ nɛ keboti pɛ mo, epul to nɛ mbe kayurwule kikɛ fuli parr fanɛ ketebi.

6

Kekpanfu nɛ k fuŋi nchu so na be asheŋ

1Kachako nɛ anebiana be katuŋ nɛ Elaisha bee keni so na fubel ŋ kaŋɛ mo le: “Kakpa nɛ anyi nɛ fo bee shɛr ere du fimbi ga! 2Amoso to anyi ekpa nɛ an yɔ Jɔɔdan be lɔr to n ya ku ndibi m ba wora kakpa a wɔtɔ.”

Nɛ Elaisha kaŋɛ le: “To, kenyalɛ, men yɔ.”

3Anebiana na be eko daŋ mata mo so nna fanɛ e tu bumo n yɔ, nɛ e shuli. 4Mo nɛ bumo e daŋ pɛ ekpa n yɔ nɛ b ya fo Jɔɔdan be lɔr na ase m fara a ku ndibi. 5Basa na be eko ka bee ku kedibi nɛ mbe kekpanfu be kebɛlso pe n tɔr nchu to. Nɛ kanyɛn na bishi Elaisha le: “Nuso nɛ meeŋ wora naniere n nyɛnpe? M paŋ kekpanfu ere nna!”

6Nɛ Elaisha bishi mo le: “Nnɛ nɛ kekpanfu na tɔr to?”

Nɛ kanyɛn na ŋini mo kakpa nɛ k tɔr to. Ndoŋ nna nɛ Elaisha ku kedibi n lɛ nchu na to nɛ kebɛlso na tu n deŋi so. 7Nɛ Elaisha kaŋɛ kanyɛn na le: “Deŋi kekpanfu na!” Nɛ kanyɛn na murgi n deŋi kumo.

B ka kɔ m pɔɔ Siriya be benapo so be asheŋ

8Saŋkama nɛ Siriya be efuli so be ewura nɛ Israɛl be efuli so ebi bee kɔ kena e daa tre mbe benapo be benimu nna nɛ b fin kakpa nɛ baaŋ wora bumo be keeyi to. 9Loŋ be saŋɛ malɛ kikɛ anebi Elaisha daa ta kubɔya nna a sa Israɛl be ewura a kpele mo kusoe a ŋini mo kakpa nɛ Siriyaebi na wɔ fanɛ e sa maŋ yɔ ndoŋ. 10Nɛ Israɛl be ewura malɛ e kpele mbe benapo kusoe fanɛ b baa da loŋ be kaboŋ so.

11Siriya be ewura na ka pin kumo be loŋ nɛ e nya agbo alegaiso nseŋ tre mbe benapo be benimu m bishi bumo le: “Menyi be emo e naa kaŋɛ Israɛl be ewura anyi be ashiri?”

12Nɛ benapo na be eko kaŋɛ le: “Yiramu, manɛ anyi be ekama nna. Elaisha nɛ e la anebi a wɔ Israɛl na e naa kaŋɛ Israɛl be ewura na kusɔ kama. Hale kusɔ kama nɛ fo kaŋɛ fo ebu to wulo to gba, e beeŋ tiŋ n wu ŋ kaŋɛ.”

13Nɛ Siriya be ewura na kaŋɛ le: “Kumo ere men fin kakpa nɛ e wɔ, nɛ b ya pɛ mo m ba.”

B ka kaŋɛ mo fanɛ Elaisha wɔ kade nɛ baa tre Dotan na, 14nɛ e shin nɛ benapo damta ta egbaŋɛ nɛ egbaŋɛturko n yɔ ndoŋ n ya kulti kade na n wɔtɔ kanyɛ na kikɛ. 15Kare ka chɛ chipurdidi nɛ anebi Elaisha be kayɛrbi tiŋi n lar laŋ to nseŋ wu Siriya be benapo be egbaŋɛ nɛ egbaŋɛturko ka kulti kade na kikɛ. Ndoŋ nna nɛ e ya kaŋɛ Elaisha le: “N nyɛnpe, an wu n loge! Nuso nɛ anyeeŋ wora?”

16Nɛ Elaisha kaŋɛ mo: “Sa maa lɔ kufu, benapo nɛ b wɔ an kutɔ chɔ bumo nɛ wu ere.” 17Kumo be kaman nɛ Elaisha kule ŋ kaŋɛ: “O Enyɛnpe Ebɔrɛ bugi mbe anishi nɛ e wu kusɔ nɛ k wɔtɔ.” Nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ nu Elaisha be kekule nseŋ bugi mbe kayɛrbi be anishi nɛ e maŋ kumu so ŋ keni nɛ egbaŋɛ nɛ egbaŋɛturko nɛ e bee suse edɛ kulti Elaisha n wɔtɔ kebee na so kikɛ.

18Siriya be benapo na ka bee taga kade na to, nɛ Elaisha kule Ebɔrɛ ŋ kaŋɛ: “O Enyɛnpe Ebɔrɛ, shin nɛ basa ere kikɛ a tan!” Nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ nu mbe kekule nseŋ shin nɛ basa na kikɛ tan. 19Ndoŋ nna nɛ Elaisha yɔ bumo kutɔ n ya kaŋɛ bumo: “Men fo ekpa nna, ŋkpal manɛ so manɛ kade nɛ menyee fin na nde. Men bɛ ma so nɛ n ya ŋini menyi esa nɛ menyee fin na.” Nseŋ keta bumo n yɔ Samɛria be kade to.

20B ka luri kade na to nɛ Elaisha kule Ebɔrɛ ŋ kaŋɛ: “Enyɛnpe Ebɔrɛ, bugi basa ere be anishi.” Nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ bugi bumo be anishi nɛ b wu fanɛ Samɛria nɛ b wɔ.

21Israɛl be ewura na ka wu Siriya be benapo na, nɛ e bishi Elaisha le: “N nyɛnpe m mɔ bumo a?”

22Nɛ Elaisha malɛ kaŋɛ: “Fo maŋ kɔ m pɔɔ benapo ere be ekama so, nɛ ekpa mo nɛ fo kɔ nɛ fo mɔ bumo? Sa bumo kusɔ ko nɛ b ji nseŋ sa bumo nchu nɛ b nuu. Kumo be kaman nɛ fo shin nɛ b bɛta n yɔ bumo be ewura kutɔ.” 23Ndoŋ nna nɛ Israɛl be ewura na shin nɛ b wora kejigboŋ n sa Siriya be benapo na. B ka ji nseŋ nuu n loge na, nɛ e shin nɛ b bɛta n yɔ Siriya be ewura na kutɔ. Baŋ yili kumo be saŋɛ, nɛ Siriyaebi na yige kebaata kena a purgi Israɛl be efuli so ebi.

Benapo ka pugi ŋ kulti Samɛria be asheŋ

24Asheŋ ere kikɛ be kaman be jemanɛ ko, nɛ Siriya be ewura Bɛnhadad juŋkpar mbe benapo nɛ e ya kɔ Israɛlebi kena nseŋ shin nɛ b pugi ŋ kulti Samɛria be kade na kikɛ. 25Ŋkpal benapo na ka daŋ pugi ŋ kulti kade na so, ajibi be asheŋ daŋ ki kpakpa nna ashi kade na to. Ŋkpal loŋ so gbiti be ndarbi aduburwa nɛ b daa fa kurma be kumu nsaa fa kupuŋ to be albasa kurwa fimbi be bɔlɔ malɛ gbiti be ndarbi anu.

26Kachako nɛ Israɛl be ewura na daa na kade na be egbal nɛ b pɔr ŋ kulti na be esoso nseŋ nu kache ko ka boŋto ŋ kaŋɛ: “Yiramu, chɛ ma to!”

27Nɛ ewura na malɛ kaŋɛ: “Enyɛnpe Ebɔrɛ baa maŋ chɛ fo to, manɛ be kechɛto nɛ malɛ beeŋ tiŋ n sa fo? Fo wu ŋ ka kɔ ayu nɛ asɔnuuso nna nɛ n sa fo a?” 28Kumo be kaman nɛ e bishi mo le: “Manɛ e kɔ fo?”

Nɛ kache na yɛ: “Ŋkpal akoŋ ka pɛ anyi ga so, nɛ ma nɛ kache ko wora kɔnɔ fanɛ an mɔ ma kebia n we, kare kaŋ chɛ nɛ an mɔ mo alɛ peya n we. 29Amoso an daŋ mɔ ma kebia nna n daŋɛ n we ndre. Nɛ ŋ kaŋɛ mo fanɛ kabre mo alɛ peya e ka nɛ an mɔ n daŋɛ n we nɛ e ta mo n ya ŋana!” 30Ewura na ka nu baru ere nɛ e kpɛa mbe asɔbuuso to kagbenejijaso nɛ basa nɛ b wɔ egbal na be kaseto na wu e ka buu kagbenejijaso be asɔbuuso mbe epiŋi nɛ e buu na be kaseto. 31Ndoŋ nna nɛ ewura na kaŋɛ le: “Nɛ m baa maŋ shin nɛ b chuge Elaisha be kumu kabre kumo ere Ebɔrɛ e gberge ma kusoe alegaiso.” 32Kumo be kaman nɛ e shuŋi kabɔ Elaisha kutɔ nɛ benimu ko malɛ baŋ ba nɛ b ba bɔɔ Elaisha so. Ama pɔɛŋ nɛ kabɔ na e ba na nɛ Elaisha tiŋ ŋ kaŋɛ benimu nɛ b ba nɛ b ba bɔɔ mo so na le: “Emɔpo na shuŋi esa ko fanɛ e ba mɔ ma. E kaŋ ba men ti kukuloŋ n sa maŋ shin nɛ e luri ebu ere to. Ewura na gba yil mbe kaman nna.”

33E kraa malga nna nɛ kabɔ na ba luri ŋ kaŋɛ le: “Enyɛnpe Ebɔrɛ na e bar le be kasogberge ere anyi so. Manɛ nna nɛ an naa jo mo fanɛ e wora kusɔ ko?”

7

1Ade kikɛ be kaman nɛ Elaisha kaŋɛ fanɛ b loto n nu kusɔ nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na kaŋɛ. E yɛ: “Echefo saŋɛ ere so menyeeŋ tɔ ayu lela kurwa asasa nɛ ayu peper malɛ kurwa asheshe gbiti be kadɛrbi koŋwule ashi Samɛria be kade to.”

2Ndoŋ nna nɛ ewura na be benapo be enimu nɛ e bee fute a yigeso na kaŋɛ anebi Elaisha le: “Loŋ maaŋ tiŋ n wora. Hale Enyɛnpe Ebɔrɛ shin nɛ bɔrɛ ba ga nɛ ayu wora ga gba, amo be yawu maaŋ baa du loŋ.”

Nɛ Elaisha kaŋɛ: “Fo anishi nɛ feeŋ ta n wu amo ama fo maaŋ ji amo be ajibi.”

Siriya be benapo ka bɛta n yɔ be asheŋ

3Jemanɛ na so nɛ ebotiponyɛn ana ko daa wɔ Samɛria be egbal na be ekarso a mata kabunagboŋ na nseŋ kaŋɛ abar le: “Manɛ e ba nɛ anyeeŋ chena nfe hale n ya wu? 4An yɔ kade to gba an maaŋ nya shɛŋ ndoŋ n ji. Anyi alɛ chena nfe gba akoŋ e naŋ mɔ anyi. Amoso men shin nɛ an yɔ Siriyaebi na be keeyi to n ya ta anyi be amu m bɔɔ bumo enɔ. Ashere baaŋ mɔ anyi ŋko baaŋ yige anyi.” 5-6Kanyɛ ka bee biri, nɛ ebotipo ana na lar n yɔ Siriyaebi na be keeyi to nɛ esa kama maŋ wɔtɔ. Enyɛnpe Ebɔrɛ na e shin nɛ Siriya be benapo na nu egbri ko fanɛ benapo damta ka dii egbaŋɛ nɛ egbaŋɛturko a ba na, nseŋ fɛ fanɛ Israɛl be ewura na e ya haya Hitebi nɛ Ijiptebi be bewura nɛ bumo benapo fanɛ b ba kɔ bumo kena. 7Ŋkpal loŋ so nɛ Siriyaebi na shile bumo be keeyi to n yige bumo be ewajɛbu nɛ bumo be egbaŋɛ nɛ ekurma kumo be kanyɛ na kikɛ.

8Ebotipo ana na ka fo keeyi na to nɛ b ya luri ewajɛbu na be kuko to n ji ajibi nseŋ nuu asɔnuuso nɛ a wɔ kumo to na nseŋ muu shuwa nɛ gbiti nɛ asɔbuuso n ya ŋana nseŋ naŋ bɛta m ba luri wajɛbu ko gba to m muu asɔ nɛ a wɔ kumo to n ya ŋana. 9Kumo be kaman nɛ b kaŋɛ abar le: “K daa maŋ daga an ka wora le! An kɔ baru lela ko nɛ k maŋ daga k shir an nawule kutɔ. An baŋ yige nɛ kare e chɛ anyi pɔɛŋ nɛ an bɔ baru ere, baaŋ gberge anyi kusoe, amoso men shin nɛ an yɔ manaŋ n ya kaŋɛ ewura na be benapo be benimu na kesheŋ ere!” 10Ndoŋ nna nɛ b lar Siriyaebi be benapo na be keeyi to m bɛta n yɔ Samɛria be kade na to n ya ponte ŋ kaŋɛ kumo be mbunakumpoana na le: “An ka yɔ Siriyaebi be benapo na be keeyi to, anyi maŋ wu esa, anyi alɛ maŋ nu esa kama gba be asheŋ ndoŋ. Bumo be egbaŋɛ nɛ ekurma nawule a chɛ a mur ndoŋ ashi bumo be ewajɛbu ase.”

11Nɛ bekumpo na ya bɔ baru na ashi ewurkpa. 12Ndoŋ nna nɛ ewura na koso kanyɛso na ŋ kaŋɛ mbe laŋ to be beshumpo be benimu na le: “Men shin nɛ ŋ kaŋɛ menyi kusɔ nɛ Siriya be benapo na bee kre. Ŋkpal b ka nyi akoŋ ka tɔr nfe so nɛ b lar bumo be keeyi to n ya ŋana kupuŋ to na, saŋɛ na so an kaŋ lar nɛ an ya fin ajibi, baaŋ kɔ m pɔɔ anyi so n sɔ anyi be kade.”

13Nɛ mbe benapo be benimu na be eko kaŋɛ le: “Anyi nɛ an ka ere gba bee shin nɛ an wu fanɛ bumo nɛ b juŋkpar n wu na nna na. Amoso men shin nɛ an ta egbaŋɛ nɛ b ka ere be benu n shuŋi basa nɛ b ya keni kusɔ nɛ k wora ere.” 14Ndoŋ nna nɛ b lara basa ko nɛ b ta egbaŋɛturko anyɔ nɛ ewura na shuŋi bumo fanɛ b ya keni kusɔ nɛ k wora Siriya be benapo na. 15Nɛ basa na pɛ ekpa hale n ya fo Jɔɔdan be lɔr na ase kikɛ nseŋ wu Siriyaebi na be asɔbuuso nɛ akɔsɔ nɛ b yige n lɛ kubɔrso saŋɛ so nɛ baa shile na. B ka wu loŋ na, nɛ b bɛta m ba kaŋɛ ewura na. 16Ndoŋ nna nɛ Samɛriaebi na shile n yaa muu Siriyaebi na be asɔ ashi bumo be keeyi to. Nɛ kusɔ nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ kaŋɛ na fanɛ, baaŋ baa fa ayu lela kurwa asa asa nɛ ayu peper kurwa ashe ashe gbiti be kadɛrbi koŋwule na bɔlɔ so.

17Loŋ be saŋɛ na nɛ ewura na daŋ shin nɛ benapo be enimu nɛ e bee fute a yige so na bee keni kade na be kabunagboŋ na so, nɛ gbirgbir gbirgbir na shin nɛ basa chichi mo so m mɔ. Nɛ kusɔ nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ bɔla anebi Elaisha so ŋ kaŋɛ saŋɛ nɛ ewura na yɔ mo pe na bɔlɔ so. 18Elaisha daŋ kaŋɛ ewura na nna fanɛ kare ya ka chɛ, baaŋ fa ayu lela kurwa asa asa ŋko ayu peper kurwa ashe ashe ashe gbiti be kadɛrbi koŋwule ashi Samɛria to. 19Nɛ ewura na be laŋ to be beshumpo be enimu na malɛ kaŋɛ fanɛ hale nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ shin nɛ ayu wora ga gba loŋ maaŋ tiŋ n wora kikɛ. Nɛ Elaisha malɛ kaŋɛ mo le: “Feeŋ ta fo anishi n wu amo ama fo alɛ be kɔnɔ maaŋ bɛta amo!” 20Loŋ malɛ gbagba e daŋ wora mo. Basa daŋ chichi mo so nna m mɔ ashi kabunagboŋ na to. Nɛ kusɔ nɛ Elaisha malga na gbagba bɔlɔ so.

8

Shunɛm be kache na ka bɛta m ba be asheŋ

1Elaisha daŋ kaŋɛ Shunɛm be kache nɛ mbe kebia daŋ wu nɛ mo ere Elaisha tiŋi mo na nna fanɛ e keta mbe kanaŋ n yɔ kaplɛkama nɛ e bee sha n ya chena ŋkpal manɛ so Enyɛnpe Ebɔrɛ na beeŋ shin nɛ akoŋgboŋ e tɔr kasawule na so nfɛ ashunu. 2Kache na daŋ bɛ kusɔ nɛ Elaisha daŋ kaŋɛ na so nna nɛ mo nɛ mbe kanaŋ yɔ Filisti be kasawule so n ya ji ndoŋ nfɛ ashunu.

3Nfɛ ashunu na be kaman nɛ e naŋ bɛta n yɔ Israɛl be kasawule so nseŋ ya kule ewura na fanɛ b bɛta mbe kasawule nɛ mbe laŋ kikɛ n sa mo. 4Ewura na malɛ daa malga Elaisha be kayɛrbi Gehazi kutɔ nna a bishi mo Elaisha be emamachisheŋ nɛ e wora na be asheŋ. 5Gehazi ka bee kaŋɛ ewura na kananɛ Elaisha tiŋi kebia ashi luwu to, nɛ kache na fo ndoŋ. Nɛ Gehazi kaŋɛ ewura na le: “Yiramu, Kache nɛ Elaisha tiŋi mbe kebia ashi luwu to na nde!” 6Nɛ Ewura na bishi kache na kesheŋ na, nɛ kache na kaŋɛ mo kusɔ nɛ Gehazi kaŋɛ na gbagba. Ndoŋ nna nɛ ewura na tre mbe benimuana na be eko ŋ kaŋɛ mo fanɛ e ya keni nɛ kache na e nya mbe asɔ kikɛ n ta tɔnɔ nɛ e daa beeŋ nya mbe ndɔ to nfɛ ashunu nɛ a choŋ na kikɛ n ti so.

7Jemanɛ na so nɛ Siriya be ewura Bɛnhadad daa lɔ, nɛ Elaisha yɔ Damaskɔs nɛ e ya chɔrɔ mo. B ka kaŋɛ ewura na fanɛ Elaisha ba ndoŋ, 8nɛ e kaŋɛ kanyɛn ko nɛ baa tre Haziɛl nɛ e la mbe benimuana na be eko na le: “Ta kakɛ n ya sa anebi na ŋ kule mo fanɛ e bishi Enyɛnpe Ebɔrɛ ŋ keni meeŋ nya alenfia a?” 9Ndoŋ nna nɛ Haziɛl fin asɔ nɛ a walɛ be yiri yiri ashi Damaskɔs be kade to ŋ kre n deŋi enyɔma adena so nɛ e ya sa Elaisha. Haziɛl ka yɔ Elaisha kutɔ nɛ e kaŋɛ mo le: “Fo kayɛrbi ewura Bɛnhadad yɛ m ba bishi fo fanɛ e beeŋ koso mbe kulɔ ere to a?”

10Nɛ Elaisha malɛ kaŋɛ le: “Enyɛnpe Ebɔrɛ na lara ŋ ŋini ma fanɛ ewura Bɛnhadad beeŋ wu ama mo alɛ beeŋ nya alenfia pɔɛŋ.” 11Ndoŋ nna nɛ Elaisha keni Haziɛl be anishito tenini nɛ anishinyɔr pɛ Haziɛl nɛ e kurgi kumu n yuu to nɛ Elaisha fara a shu. 12Nɛ Haziɛl bishi mo: “Manɛ nna nɛ fee shu n nyɛnpe?” Nɛ Elaisha kaŋɛ: “Ŋkpal ŋ ka wu asheŋ lubi nɛ feeŋ wora Israɛlebi so. Feeŋ chɔɔ bumo be kumɔlga be mboŋ lempo nseŋ mɔ bumo be mbrantiɛ, m bure bumo be mbi popɔrbi be amu to nseŋ baŋɛ bumo be bedampoche be epunana to.”

13Nɛ Haziɛl kaŋɛ: “Fo kayɛrbi e la ma. M maŋ kɔ eleŋ. Fo tama fanɛ meeŋ shuli n wora loŋ a?”

Nɛ Elaisha kaŋɛ mo le: “Enyɛnpe Ebɔrɛ na e lara ŋ ŋini ma fanɛ fo e naŋ ba ki Siriya be ewura m bɛ emo nɛ e bee ji ere so.”

14Haziɛl ka bɛta n yɔ ewura Bɛnhadad kutɔ nɛ e bishi mo kusɔ nɛ Elaisha kaŋɛ. Nɛ Haziɛl yɛ: “E kaŋɛ nna fanɛ feeŋ naŋ nya alenfia.” 15Ama kare ka cha, nɛ Haziɛl ta ketaa gbɛgbɛso m pɔlɔ nchu to nseŋ ta kumo m buu ewura na be anishi so hale nɛ e wu.

Nɛ Haziɛl sɔ Bɛnhadad so n ji Siriya be kuwura.

Juda be ewura Jehoram be asheŋ

(2 Kronikɛls 21:1-20)

16Ahab pibinyɛn Joram ka ji Israɛl be kuwura be kafɛ nusopo to nɛ Jehoshafat pibinyɛn Jehoram malɛ ji Juda be kuwura. 17Nfɛ adesa nɛ anyɔ nɛ Jehoram daŋ ji pɔɛŋ ŋ ki ewura, nseŋ ji kuwura Jerusalɛm to nfɛ aburwa. 18Ewura Jehoram daŋ ta ewura Ahab pibiche nna, amoso e daa wora asheŋ nna fanɛ ewura Ahab be kanaŋ to ebi nɛ Israɛl be bewura nseŋ wora alubi ŋ gbiti Enyɛnpe Ebɔrɛ na. 19Ama Enyɛnpe Ebɔrɛ na daa maa sha fanɛ e mur Juda ŋkpal e ka nase kɔnɔ n sa ewura Deevid dra dra fanɛ mbe kaman to ebi e naŋ baa ji Juda be kuwura saŋkikɛ so.

20Saŋɛ so nɛ Jehoram daa la Juda be ewura na, Edɔm be efuli so be basa na daa kini kebaanu a sa Judaebi nna nsaa lara bumo gbagba be bewura. 21Amoso ewura Jehoram nɛ mbe benapo be benimuana na daŋ ta egbaŋɛturko nna n yɔ kade nɛ baa tre Zair nɛ b ya kɔ Edɔmebi na kena. Ama Edɔmebi na daŋ kulti bumo nna n wɔtɔ. Kanyɛ ka biri, nɛ Judaebi na kɔ Edɔmebi kena nɛ Edɔmebi na pɔɔ bumo so nɛ b shile n yɔ epe. 22Yili loŋ be saŋɛ na, nɛ Edɔmebi sɔ bumo be amu ashi Judaebi be enɔ to. Kumo be saŋɛ nɛ Libna be kade to ebi gba kini kebaanu a sa ewura Jehoram ŋkpal e ka kini kebaanu a sa Enyɛnpe Ebɔrɛ nɛ e la mo nananyɛnana be Ebɔrɛ na so.

23B daŋ sibɛ kusɔ kama nɛ ewura Jehoram wora nna n wɔtɔ Juda be bewura be adrasheŋ be nwɔl to. 24E ka wu, kakpa nɛ baa puli bewura ashi Jerusalɛm nɛ k la Deevid be kade to na nɛ b daŋ puli mo, nɛ mo pibinyɛn Azariya sɔ mo so n ji kuwura.

Juda be ewura Ahaziya be asheŋ

(2 Kronikɛls 22:1-6)

25Ahab pibinyɛn Joram ka ji Israɛl be kuwura be kafɛ kuduanyɔ to nɛ Jehoram pibinyɛn Ahaziya malɛ ki Juda be ewura. 26Ahaziya daŋ fo nfɛ adunyɔ nɛ anyɔ nna pɔɛŋ nseŋ ki ewura. Mo alɛ daŋ ji kuwura Jerusalɛm to kafɛ koŋwule nna. Atalia nɛ e la Israɛl be Ewura Ahab pibiche nsaa la ewura Omri mo nanabi na, e daa la Ahaziya mo nio. 27Ahaziya gba daŋ bɛ ewura Ahab be kaman to ebi be ekpa so nna n wora alubi ŋkpal mo nio Atalia nɛ e la Israɛl be ewura Ahab pibiche na so. 28E daŋ bɛ bumo be kasotoji so nna n tu Israɛl be ewura Joram n ya kɔ Siriya be ewura Haziɛl kena. Ramɔf nɛ k wɔ Giliad na nɛ b daŋ tu abar ŋ kɔ kena na nseŋ doro ewura Joram ashi kena na to. 29E ka doro na, nɛ e bɛta n yɔ Jezreel be kade to nɛ e ya chɛ mbe doro na, nɛ ewura Ahaziya yɔ ndoŋ nɛ e ya bɔ mo so.

9

B ka chulgi ŋku n wurge Jehu so n ta mo ŋ ki Israɛl be ewura

1Kachako nɛ anebi Elaisha tre anebiana be katuŋ na to be eko ŋ kaŋɛ mo le: “Bela ase n ta ɔlif be ŋku kɔlba ere n yɔ Ramɔf nɛ k wɔ Giliad na. 2Fo kaŋ fo ndoŋ fo fin Jehoshafat pibinyɛn Jehu nɛ e la Nimshi mo nanabi na nseŋ keta mo n lar mo braana to n yɔ ebuŋkpar, 3n ya chulgi ŋku n wurge mbe kumu so m buu mo kuwura ŋ kaŋɛ le: ‘Enyɛnpe Ebɔrɛ e lara fo fanɛ fo baa la Israɛl be ewura.’ Kumo be kaman nɛ fo lar kade na to manaŋ nsaa maŋ ji shɛŋ.” 4Ndoŋ nna nɛ anebifɔlbi na yɔ Ramɔf. 5E ka fo ndoŋ nɛ e wu benapo be benimu na nɛ b wɔ nshɛr to nɛ e kaŋɛ: “N nyɛnpe, ŋ kɔ baru ko nɛ ŋ kaŋɛ fo.”

Nɛ Jehu bishi: “Anyi be emo bre nɛ fee malga a sa ere?”

Nɛ anebifɔlbi na kaŋɛ: “N nyɛnpe fo nɛ mee malga a sa.” 6Ndoŋ nna nɛ Jehu koso n luri ebu to nɛ anebifɔlbi na n luri ebu na to n ya chulgi ɔlif be ŋku n wurge mbe kumu so nseŋ kaŋɛ mo le: “Enyɛnpe nɛ e la Israɛl be Ebɔrɛ na yɛ e bee buu fo mbe basa Israɛlebi be kuwura nna. 7Ama a daga fo ka mur ewura Ahab nɛ e la fo nyɛnpe na be laŋ to ebi kikɛ ŋ gberge bumo kusoe ŋkpal mbe eche Jɛzebel ka mɔ mbe anabiana nɛ mbe nyɛrbi so. 8Ahab be kanaŋ nɛ mbe kaman to ebi kikɛ daga luwu. Meeŋ mur kanaŋ na to be benimu nɛ mbia nɛ b la benyɛn kikɛ. 9Kananɛ m baŋ wora Israɛl be ewura Jeroboam nɛ mbe kanaŋ nɛ ewura Baasha nɛ mbe kanaŋ na gbagba nɛ meeŋ wora Ahab malɛ gba. 10B maaŋ puli Jɛzebel, njɔnɔ e naaŋ we mbe kebuni ashi Jizreel be kade to.” Anebifɔlbi na ka malga n loge, nɛ e lar ebu na to n shile n yɔ.

11Ndoŋ nna nɛ Jehu bɛta n yɔ mo braana benimu na kutɔ nɛ b bishi mo le: “Nuso nɛ asheŋ du? Manɛ nɛ ebompo ere bee fin fo kutɔ?”

Nɛ Jehu kaŋɛ: “Men nyi kusɔ nɛ e bee sha gba.” 12Nɛ b kaŋɛ le: “An maŋ nyi, kaŋɛ anyi kusɔ nɛ e kaŋɛ!” Nɛ Jehu kaŋɛ: “Kusɔ nɛ e yɛ Enyɛnpe na kaŋɛ e la fanɛ, e buu ma Israɛl be kuwura.” 13Epul to nɛ Jehu mo braana benimu na parga bumo be epiŋi to n deŋi ketempreŋ na so nɛ Jehu dii n yili so. Nɛ b foŋ mbel nseŋ cha awɔr ŋ kaŋɛ: “Jehu e la ewura!”

B ka mɔ Israɛl be ewura Joram be asheŋ

14-15Loŋ be saŋɛ na nɛ ewura Joram daŋ nya doro ashi kena nɛ Ramɔfebi nɛ Siriya be ewura Haziɛl daŋ kɔ na to, nɛ mo ere ewura Joram na wɔ Jizreel a chɛ mbe kumu na, Jehu daŋ kaŋɛ mo braana benapo be benimu na nna le: “Menyi be ekama nɛ e bɛ ma so, e sa maŋ kaŋ juŋkpar n yɔ Ramɔf n ya kaŋɛ Jizreel be basa kesheŋ ere.” 16Kede be kaman nɛ e luri mbe gbaŋɛturko to n yɔ Jizreel. Loŋ be jemanɛ na kikɛ nɛ Joram maŋ naŋ nya alenfia nɛ Juda be ewura Ahaziya malɛ yɔ ndoŋ nɛ e ya bɔɔ mo so.

17Ekumpo ko nɛ e yil egbal be kakpa jeŋgreŋ nɛ bekumpo bee keni so ashi Jizreel na ka wu Jehu nɛ mbe basa ka bee ba, nɛ e cha awɔr ŋ kaŋɛ ewura na le: “N wu basa ko ka bee ba.”

Ndoŋ nna nɛ Joram kaŋɛ bumo le: “Men shuŋi esa ko nɛ e ta gbaŋɛ n ya bishi bumo fanɛ belɔpo e la bumo ŋko bedoŋ?”

18Nɛ kabɔ dii gbaŋɛ n yɔ Jehu kutɔ n ya kaŋɛ mo fanɛ ewura yɛ: “Kagbenewushiso nɛ fee ba a?”

Nɛ Jehu kaŋɛ: “Kumo ere maŋ la fo asheŋ! Bɛ ma basa ere so.”

Kumo be jemanɛ nɛ ekumpo nɛ e yil egbal be kakpa jeŋgreŋ na kaŋɛ fanɛ kabɔ na yɔ katuŋ na kutɔ ama mo alɛ maŋ naŋ bɛta m ba. 19Ndoŋ nna nɛ b naŋ shuŋi kabɔ ko nɛ mo alɛ gba ya bishi Jehu loŋ be kesheŋ koŋwule na. Nɛ Jehu malɛ kaŋɛ le: “Kumo ere maŋ la fo asheŋ! Bɛ ma basa ere so.”

20Nɛ ekenipo na naŋ ba kaŋɛ ewura na fanɛ kabɔ na yɔ basa na kutɔ mo alɛ maŋ naŋ bɛta m ba, nseŋ kaŋɛ le: “Katuŋ na be ejuŋkparpo na bee dii mbe gbaŋɛturko na fanɛ ebompo. Ashere Jehu nna na!”

21Nɛ ewura Joram kaŋɛ: “Men ta ma gbaŋɛturko m bar ma.” B ka ta kumo m bar mo nɛ mo nɛ ewura Ahaziya dii bumo be egbaŋɛturko n ya shɛr Jehu to ashi kudɔsawule nɛ k daa la Nabɔf nɛ Jɛzebel daŋ mɔ ashi mbe ndibi be kudɔ to na peya na. 22Joram ka wu Jehu na nɛ e bishi mo le: “Kagbenewushi so nɛ fee ba a?”

Ndoŋ nna nɛ Jehu malɛ kaŋɛ: “Nuso nɛ kayurwushi beeŋ tiŋ a wɔtɔ saŋɛ so nɛ fo nio Jɛzebel be kegbaya nɛ kagbirshuŋ wɔ anyi to.”

23Ahaziya ka ta mbe gbaŋɛturko nɛ Joram kilgi nɛ e shile nseŋ kaŋɛ: “Ahaziya, an yɔ, kejigbelɛ nɛ b sho anyi na.” 24Ndoŋ nna nɛ Jehu ta mbe keta n to Joram nɛ k ya da mbe kaman n luri n ya da mbe kukuumu n ya bɔl. Nɛ Joram tɔr mbe gbaŋɛturko to epul na to n wu. 25Nɛ Jehu kaŋɛ Bidka nɛ e la mbe kayɛrbi na le: “Ta mbe kebuni na n ya lɛ kasawule nɛ k daa la Nabɔf peya na so. Fo nyiŋi saŋɛ so nɛ ma nɛ fo daa dii egbaŋɛturko a bɛ ewura Joram mo tuto Ahab so na a? Kumo be jemanɛ nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na daŋ kaŋɛ le na.” 26E yɛ: “N wu b ka mɔ Nabɔf be mbinyɛnsobi ndre. Ma alɛ beeŋ gberge fo kusoe kasawule nɛ b mɔ Nabɔf ere gbagba so.” Kumo be kaman nɛ Jehu kaŋɛ mbe kayɛrbi na fanɛ e ya ta Joram be kebuni n ya lɛ Nabɔf be kasawule na so saŋɛ na so Enyɛnpe Ebɔrɛ be kamalga na beeŋ bɔlɔ so.

B ka mɔ Juda be ewura Ahaziya be asheŋ

27Ewura Ahaziya ka wu kusɔ nɛ k wora na, nɛ e luri mbe gbaŋɛturko to a shile a yɔ Bɛf Hegan nɛ Jehu ju m buu mo so nsaa kaŋɛ le: “Men mɔ mo alɛ gba!” Ndoŋ nna nɛ Jehu be benapo doro mo saŋɛ so nɛ e wɔ Guur nɛ k mata Iblim be kade to be ekpa to a yɔ na. Nɛ e keta doro na n ya fo kade nɛ baa tre Mɛjido na pɔɛŋ nseŋ wu. 28Ndoŋ nna nɛ mbe benimu na ta mbe kebuni na n yɔ Jerusalɛm nɛ k la ewura Deevid be kade to na n ya puli bewura be kejembulaŋ be nchaŋ nɛ baa puli bewura na to.

29Ahab pibinyɛn Joram ka ji Israɛl be kuwura be kafɛ kudukakosopo to, nɛ Ahaziya malɛ ki Juda be ewura.

B ka mɔ ewurche Jɛzebel be asheŋ

30Jehu ka yɔ Jizreel nɛ Jɛzebel nu mbe asheŋ, nseŋ ya ŋe kile nseŋ mɔ mbe emin to nɛnɛ nsaa jule a keni tokuro to ashi ewura na be laŋ to. 31Jehu ka bɔla kade na be kabuna to a ba, nɛ Jɛzebel boŋ to ŋ kaŋɛ le: “Fo nɛ baa tre Zimri na a? Emɔpo ere! Manɛ e bar fo nfe?”

32Ndoŋ nna nɛ Jehu maŋ kumu so ŋ keni tokuro na ase m ponte ŋ kaŋɛ: “Wanɛ e bɛ ma so?” Nɛ ewura be laŋ to be benimuana yili tokuro na ase a jule a keni mo. 33Nɛ Jehu ponte ŋ kaŋɛ bumo le: “Men ta Jɛzebel n lɛ tokuro na to!” Ndoŋ nna nɛ b ta mo n lɛ to nɛ egbaŋɛ chichi mo so nɛ mbe ŋklaŋ fiɛ egbal na nɛ egbaŋɛ nɛ b chichi mo so na. Nɛ Jehu dii mbe egbaŋɛturko n ya chichi mbe kebuni na so, 34n ya luri ewura be laŋ na to nɛ e ya fin a ajibi n ji nseŋ kaŋɛ le: “Kashenteŋ nna fanɛ e la alubiworapo ama mo alɛ la ewura pibiche nna amoso meeŋ sa mo kupuli lela.” 35Basa nɛ b yɔ nɛ b ya puli mo na daa maŋ wu mbe eyur ama mbe kumuwibi nɛ mbe enɔana nɛ mbe aya be awibi nawule nɛ b daŋ wu. 36B ka ya bɔ Jehu kesheŋ ere be baru nɛ e kaŋɛ le: “Kananɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ bɔla mbe kayɛrbi Elaija so ŋ kaŋɛ fanɛ njɔnɔ e naŋ ji Jɛzebel be eyur ashi Jizreel be kasawule so na gbagba e wora na. 37E yɛ baaŋ ta mbe eyur nɛ k ka na n farnyaŋ to n lɛ fanɛ anabin nɛ esa kama maaŋ tiŋ m pin mo.”

10

B ka mɔ Ahab be kaman to ebi be asheŋ

1Ewura Ahab be kaman to ebi be basa adushunu e daa wɔ Samɛria be kade to. Ndoŋ nna nɛ Jehu sibɛ kawɔl n sa kade na be ekrachi nɛ benimuana nɛ Ahab be kaman to ebi nɛ basa nɛ baa keni Ahab be mbia so. Kananɛ b daŋ sibɛ kawɔl na nde: 2“B pɔr egbal ŋ kulti men be kade nna nɛ men kɔ egbaŋɛ nɛ egbaŋɛturko nɛ b kɔ a kɔ kena na, ma alɛ baa nyi geeŋ fanɛ menyi nɛ ewura Ahab be kaman to ebi e wɔ ndoŋ. Amoso men baŋ kraŋ kawɔl ere, 3men lara ewura na be kaman to ebi be esa nɛ e daga m buu mo kuwura nseŋ wora shiriya malɛ fanɛ menyeeŋ kuŋ mbe kuwurji na nɛnɛ.”

4Ama kufu daŋ pɛ Samɛria be benimuana nna ga nna nɛ b yɛ: “Saŋɛ so nɛ ewura Joram nɛ ewura Ahaziya maŋ tiŋ m pɔɔ Jehu so anyi ere e naŋ tiŋ a?” 5Ndoŋ nna nɛ krachi nɛ e bee keni ewura be laŋ to ebi so na nɛ enimu nɛ mo alɛ bee keni kade na so na nɛ benimuana na nɛ bumo kurgepoana na, ta le be kubɔya ere n ya sa Jehu. B yɛ: “An la fo nyɛrbi nna, anyi alɛ wora shiriya nɛ an wora kusɔ kama nɛ fo kaŋɛ anyi. Anyi maaŋ buu ekama kuwura, amoso wora kusɔ kama nɛ fee fɛ fanɛ k walɛ.”

6Nɛ Jehu naŋ sibɛ bumo kawɔl nyɔsopo le: “Nɛ men baa wɔ ma kaba so nsaa nu a sa ma bre, kumo ere men ku ewura Ahab be kaman to ebi na be amu m ba Jizreel echefo saŋɛ ere so m ba sa ma.”

Basa nɛ b la bunyaŋwuraana ashi Samɛria na e daa keni ewura Ahab be kaman to ebi adushunu na so. 7B ka kraŋ ewura Jehu be kawɔl na nɛ Samɛria be bejuŋkparpoana na mɔ Ahab be kaman to ebi adushunu na nseŋ ku bumo be amu n wɔtɔ nlantaŋɛ to n ya sa Jehu ashi Jizreel.

8B ka ya kaŋɛ Jehu fanɛ b bar Ahab be kaman to ebi na be amu na, nɛ e shin nɛ b koli amo ntuŋnyɔso n nase abar so ashi kade na be kabunagboŋ ase nseŋ yige amo n nase ndoŋ nɛ kare chɛ. 9Kumo be ŋklade kachipurso, nɛ Jehu lar n yɔ kabunagboŋ na ase n ya kaŋɛ basa nɛ b wɔ ndoŋ na le: “Ma e daŋ wu ewura Joram kulubi nseŋ mɔ mo na, mannɛ menyi e mɔ mo; nɛ wanɛ e mɔ bede malɛ? 10Nlantaŋɛ nɛ amu ere bee nyiŋi anyi kusɔ nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na kaŋɛ a laŋɛ Ahab be kaman to ebi be kaplɛa so na ka beeŋ bɔlɔ so kashenteŋ nna. Anebi Elaija so nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na bɔla n wora kusɔ nɛ e kaŋɛ fanɛ e beeŋ wora na.” 11Kumo be kaman nɛ Jehu mɔ Ahab be basa nɛ b ka a wɔ Jizreel na kikɛ. Mbe ekrachiana nɛ mo teri kpakpasoana nɛ bɔrɛmatapoana na be ekama gba daa maŋ ka.

B ka mɔ ewura Ahaziya mo kurgepoana be asheŋ

12Jehu ka lar Jizreel a yɔ Samɛria, n ya fo kakpa nɛ baa tre Mbolpɔkpapo be keeyi to na, 13nɛ e tu Juda be ewura Ahaziya nɛ e wu na mo kurgepoana ko nseŋ bishi bumo le: “Basa mo e la menyi?”

Nɛ b yɛ: “Ahaziya mo kurgepoana e la anyi nɛ anyee yɔ Jizreel nɛ an ya chɔrɔ ewurche Jɛzebel be mbia nɛ ewura Ahab be kanaŋ kikɛ.” 14Ndoŋ nna nɛ Jehu kaŋɛ mbe basa le: “Men pɛ bumo nɛ b kraa keni!” Ndoŋ nna nɛ b pɛ bumo eleŋso, n yɛr bumo ketirbu nɛ k mata mbolpɔkpapoana be keeyi to na n ya mɔ bumo basa adena nɛ anyɔ na kikɛ ndoŋ. Esa koŋwule gba maŋ ka.

B ka mɔ Ahab mo kurgepoana nɛ b ka na be asheŋ

15Jehu ka naŋ lar a yɔ, nɛ e ya tu Rekab pibinyɛn Jonadab. Ndoŋ nna nɛ Jehu chɔrɔ mo nseŋ bishi mo le: “Ma nɛ fo kikɛ be nfɛra la kukoŋwule nna. Feeŋ chɛ ma to a?” Nɛ Jonadab yɛ: “Mm, meeŋ chɛ fo to.” Ndoŋ nna nɛ Jehu kaŋɛ mo le: “Kumo ere ta fo enɔ n sa ma.” Nseŋ pɛ mbe enɔ to ŋ gberge mo nɛ e luri gbaŋɛturko na to, 16nɛ e kaŋɛ mo le: “Tu ma nɛ an yɔ nɛ fo ya keni kananɛ m pere kenishi a shuŋ Enyɛnpe Ebɔrɛ na. Ndoŋ nna nɛ b dii bumo be egbaŋɛturko m bɛ abar so n yɔ Samɛria.” 17B ka fo Samɛria na, nɛ Jehu mɔ Ahab mo kurgepoana kikɛ. E daa maŋ shin nɛ bumo be ekoŋwule gba ji efute. Kusɔ nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ bɔla anebi Elaija so ŋ kaŋɛ na daŋ bɔlɔ so nna kashenteŋto.

18Kede be kaman nɛ Jehu tre Samɛria be basa kikɛ n shɛr abar so nseŋ kaŋɛ bumo le: “Ewura Ahab bre daŋ shuŋ Baal be kegbir na gbrɛbi nna ama ma ere beeŋ shuŋ kumo ga. 19Tre Baal be anebiana na kikɛ nɛ kumo be beshumpo nɛ agbirwuraana na kikɛ. Ekama maa kra kini. Mee shin nɛ n lara sargagboŋ n sa Baal be kegbir na nna. Ekama nɛ e maŋ ba nshɛr na to beeŋ wu.” Ama Jehu daa wora nambara nna nɛ e mɔ basa nɛ baa shuŋ Baal be kegbir na. 20Ndoŋ na nɛ Jehu ponte ŋ kaŋɛ le: “Men kaŋɛ ekama kachɛ nɛ an lara n yili nɛ an shuŋ Baal be kegbir ere!” Nɛ b bɛ kusɔ nɛ e kaŋɛ na so. 21Kede be kaman nɛ Jehu shuŋi n tre Israɛl be basa kama nɛ baa shuŋ Baal be kegbir na m ba shɛr. Nɛ Baal be kegbirlambu na bɔlɔ le kiŋkiŋkiŋ. 22Ndoŋ nna nɛ Jehu kaŋɛ enimu nɛ e bee keni kegbir na be epiŋi so na fanɛ e ta amo m ba sa basa nɛ baa shuŋ kegbir na nawule. 23Ade kikɛ be kaman, nɛ Jehu nɛ Rekab pibinyɛn Jonadab luri Baal be kegbirlambu na to n ya kaŋɛ basa nɛ b wɔ ndoŋ na le: “Men sa maŋ kaŋ shin nɛ basa nɛ baa shuŋ Enyɛnpe Ebɔrɛ na be ekama e luri nfe ama basa nɛ baa shuŋ Baal be kegbir na nawule.” 24Ndoŋ nna nɛ Jehu nɛ Jonadab luri nɛ b ya lara esarga nɛ esarga chɔɔso n sa Baal. Ama Jehu daŋ kaŋɛ benapo aduburwa nɛ e shin nɛ b ŋana n yili kegbirlambu na be ketamanto na le nna: “Men mɔ Baal be beshumpo ere kikɛ, men sa maŋ shin nɛ bumo be ekama e shile. Fo kama nɛ fo shin nɛ bumo be ekama nya n shile, feeŋ ta fo ŋkpa n tal mo peya to!”

25Jehu ka baŋ lara esarga na n loge, nɛ e kaŋɛ benapo na le: “Men luri m mɔ basa na kikɛ; men sa maŋ shin nɛ bumo be ekoŋwule gba e shile!” Ndoŋ nna nɛ b ta bumo be etokobi n ya mɔ basa na kikɛ ŋ gbeye bumo n ya nase ketamanto, nseŋ luri n yɔ kegbirlambu na be ebuŋkpar to, 26n ya lara kegbir na be kapɔrduli nɛ k wɔ ndoŋ na n chɔɔ. 27Kumo be kaman nɛ b bure kegbir na be kapɔrduli na nɛ kegbirlambu na gba nseŋ ta ndoŋ ŋ kilgi dɔshia. Loŋ be kakpa na kraa wɔtɔ hale kabre.

28Kananɛ Jehu ju Baal be kagbirshuŋ ashi Israɛl be efuli so nna na. 29Ama ewura Jehu gba wora alubi nɛ ewura Jeroboam daŋ wora saŋɛ so nɛ e ta shuwa n lɔŋɛ egbolufɔlbi nɛ Israɛl be basa shuŋ amo ashi Bɛtɛl nɛ Dan na nna. 30Ade kikɛ be kaman nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na kaŋɛ Jehu le: “Fo wora kusɔ kama nɛ mee sha fanɛ fo wora Ahab be kaman to ebi na. Amoso mee nase kɔnɔ a sa fo nna fanɛ baŋ yili fo kenana ko m ba fo fo kenana gbiramuli be jemanɛ so be basa e naaŋ baa ji Israɛl be efuli so be kuwura.” 31Ama Jehu daa maŋ ta mbe kagbene kikɛ m bɛ Enyɛnpe nɛ e la Israɛl be Ebɔrɛ na be mbra so. E daa wora alubi nɛ Jeroboam daŋ wora nseŋ shin nɛ Israɛl be efuli tɔr kulubi to na nna.

Jehu be luwu be asheŋ

32Jemanɛ nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ fara n shin nɛ Israɛl be kasawule bee duga so na, nɛ Siriya be ewura Haziɛl kɔ m pɔɔ Israɛlebi na so nseŋ sɔ bumo be kasawule 33nɛ k wɔ Jɔɔdan be lɔr na be epeŋilarkpa hale ya fo Arowa be kade to ashi lɔr nɛ baa tre Aanɔn na ase n ta Giliad nɛ Bashan gba be nsawule nɛ Gad nɛ Ruben nɛ Manase be eyiriana be nsawule gba n ti so.

34B daŋ sibɛ kusɔ kama nɛ Jehu daŋ wora, nɛ mbe anyɛnsheŋ kikɛ be asheŋ nna n wɔtɔ Israɛl be bewura be adrasheŋ be nwɔl to. 35Jehu ka wu, Samɛria nɛ b puli mo nɛ mo pibinyɛn Jehowahaz sɔ mo so n ji kuwura. 36Nfɛ adunyɔ nɛ aburwa nɛ Jehu daŋ ji kuwura Samɛria be kade to ashi Israɛl be efuli so.

11

Juda be ewurche Atalia be asheŋ

(2 Kronikɛls 22:10—23:15)

1Juda be ewura Ahaziya mo nio Atalia ka nu fanɛ mo pibinyɛn wu nna, nɛ e kaŋɛ fanɛ b mɔ basa nɛ b shi Juda be ewura be kanaŋ to na kikɛ. 2Ahaziya pibinyɛn Jɔash nawule e daŋ nya ekpa n shile ŋ ŋana. Mo nɛ basa na kikɛ nɛ b daa sha kemɔ nɛ mo tana Jehosheba nɛ e daa la ewura Jehoram pibiche nsaa la Ahaziya malɛ mo tuto pibi na mɔlga mo. E daŋ ta mo nɛ eche nɛ e bee keta mo kakurge na nna ŋ ŋana Enyɛnpe be bɔrɛlambu na be ebu deseto to. Ŋkpal loŋ so, Atalia daa maŋ nya mo m mɔ. 3Nfɛ ashe nɛ Jɔash daŋ ŋana bɔrɛlambu na to. Loŋ be jemanɛ na nɛ Atalia malɛ bee ji kuwurche ashe efuli na so.

4Kafɛ shunusopo na to nɛ bɔrɛmatapo Jehowada shuŋi n tre benimu nɛ benapo nɛ baa keni ewura be laŋ to so na nɛ b shɛr bɔrɛlambu na to m bɔ ntaŋ Enyɛnpe Ebɔrɛ be ketre so a yɔ kusɔ nɛ e bee sha kewora na be kaplɛa so. Ade kikɛ be kaman nɛ e ŋini bumo ewura Ahaziya pibinyɛn Jɔash 5nseŋ kaŋɛ bumo le: “Men kaŋ baa ba kushuŋ to kewushiachɛ, kananɛ b barga menyi to ntuŋ asa na be katuŋ koŋwule e naŋ baa keni bɔrɛlambu na be mbunaana so, 6nɛ katuŋ koŋwule malɛ e baa keni kabuna nɛ baa tre Suur be kabuna na so. Nɛ katuŋ nɛ k ka na malɛ e baa keni kakpa nɛ ewura be bekumpo wɔ na so. Loŋ be ntuŋ asa ere e naaŋ baa keni ewura na be laŋ so. 7Ntuŋ na be anyɔ nɛ b maa yɔ kushuŋ to kewushiachɛ na, daga b ka ya yili bɔrɛlambu na ase nna a kuŋ Jɔash. 8A daga men ka keta men be etokobi n wora shiriya n yili a kuŋ ewura Jɔash. Kaplɛkama nɛ e bee yɔ men bɛ mo so. Ekama malɛ nɛ e pɛl n taga mo to, daga luwu.”

9Benapo be benimu na daŋ bɛ kusɔ nɛ Jehowada kaŋɛ na so nna nseŋ shin nɛ bumo be basa ba mo kutɔ. Amoso benapo be benimu na daŋ gbargbar basa nɛ b koso kushuŋ to nɛ bumo nɛ b ba nɛ b ba sɔ bumo so na kikɛ ndoŋ nna. 10Ndoŋ nna nɛ Jehowada ta akpa nɛ asɔkuŋso nɛ a daa la ewura Deevid peya nsaa yil bɔrɛlambu na to na n sa benapo be benimu na. 11E daŋ shin nna nɛ bekumpo na ta bumo be etokobi ŋ keta n yili ŋ kulti bɔrɛsure na ashi bɔrɛlambu na be anishito a kuŋ Jɔash. 12Kede be kaman nɛ Jehowada keta Jɔash n lar kowu nseŋ ta kuwurwuro m buu mo nseŋ n ta bewura be mbra be kawɔl n sa mo nseŋ chulgi ŋku n wurge mbe kumu so n ta mo ŋ ki ewura. Ndoŋ nna nɛ ekama na kpla enɔ nseŋ cha awɔr ŋ kaŋɛ le: “Ebɔrɛ e teŋi ewura na be ŋkpa so.” 13Ewurche Atalia ka nu basa na ka bee dele ewura na, nɛ e nya manaŋ n yɔ kakpa nɛ jimaŋ na shɛr na ashi bɔrɛlambu na to. 14E ka ya wu ewura popɔr na nɛ e yili eshabɔrɛana na akpa ashi bɔrɛlambu na be kabuna be anishito be kakpa nɛ bewura bee chena na, nɛ benapo be benimu nɛ mbelfompoana yili ŋ kulti mo, nɛ basa na kikɛ bee cha awɔr kagbenefuli so nsaa foŋ mbel nɛ bɔrɛlambu to be beshɛbompoana bee juŋkpar kasheŋ wora na kikɛ, nɛ e kpɛa mbe asɔbuuso to kagbenejijaso nseŋ boŋto ŋ kaŋɛ le: “Menyi bedebɔrpo ere!” 15Jehowada daa maa sha b ka mɔ ewurche Atalia bɔrɛlambu na ase, ŋkpal loŋ so, e daŋ tre benapo be benimuana na nna ŋ kaŋɛ bumo le: “Men ta mo m bɔla bekumpo na to n yɔ. Esa kama malɛ nɛ e kaŋ pɛl a sha kesɔ mo n yige, men mɔ amodoŋwura.” 16Ndoŋ nna nɛ b pɛ mo n ta mo n yɔ ewura be laŋ to be kelɔnɛ so be kakpa nɛ baa tre ‘Egbaŋɛ be Kabuna’ na, n ya mɔ mo ndoŋ.

Jehowada ka naŋ lɔŋɛ asheŋ

(2 Kronikɛls 23:16-21)

17Bɔrɛmatapo Jehowada daŋ shin nna nɛ mo nɛ ewura Jɔash nɛ basa na wora kɔnɔkoŋwule be ŋkre fanɛ baaŋ baa ji kashenteŋ a sa Enyɛnpe Ebɔrɛ. 18Kumo be kaman nɛ b ya da Baal be lambu na n lɛ nseŋ bure kumo be ebɔrɛsure nɛ agbirana nɛ a wɔ ndoŋ na kikɛ nseŋ mɔ Maatan nɛ e la Baal be kegbirwura na ashi ebɔrɛsureana na ase gbagba. Ndoŋ nna nɛ Jehowada shin nɛ bekumpo yili a keni Enyɛnpe be bɔrɛlambu na so. 19Ade kikɛ be kaman nɛ benapo be benimuana nɛ Jerusalɛm be kade to be benimuana nɛ ekrachiana nɛ basa nɛ b ka na kikɛ ba Jehowada kutɔ nɛ b bɛ abar so n ya keta ewura na bɔrɛlambu na to m ba ewura be laŋ to. Kabunagboŋ na to nɛ b daŋ bɔla n luri laŋ na to nɛ ewura na ya chena mbe kuwurputi so. 20Basa na kikɛ be ŋgbene daŋ fuli bumo nna ga nɛ kade na kikɛ wora shruum ŋkpal ewurche Atalia ka wu na so. 21Nfɛ ashunu nɛ Jɔash daŋ ji pɔɛŋ nseŋ ki Juda be ewura.

12

Juda be ewura Jɔash be asheŋ

(2 Kronikɛls 24:1-16)

1Jehu ka ji Israɛl be kuwura be nfɛ ashunu nɛ Jɔash ki Juda be efuli so be ewura nseŋ ji kuwura nfɛ adena ashi Jerusalɛm to. Mo nio e daa la Zibia nɛ e shi Bɛshiba be kade to na. 2E daa wora kusɔ nɛ k walɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ be anishito nna ŋkpal manɛ so bɔrɛmatapo Jehowada e daŋ bela mo. 3Ama Jɔash daa maŋ jija kakpa nɛ b daa shuŋ bumo be agbir na bre. Amoso basa na daa wɔtɔ nna a lara bumo be esarga nsaa chɔɔ eduwu ndoŋ.

4Kachako nɛ ewura Jɔash tre bɔrɛmatapoana na ŋ kaŋɛ bumo fanɛ b sɔ etoto nɛ elampo be amansherbi nɛ b chala na kikɛ n wɔtɔ bɔrɛlambu be kpanjawu na to. 5E yɛ: “Bɔrɛmatapowura kikɛ kɔ ekpa nɛ e ta amansherbi na be ako ŋ ka bɔrɛlambu na be kelɔnɛ be kukɔ kama.” 6Ama Jɔash ka ji kuwura be nfɛ adunyɔ nɛ asa kikɛ to nɛ bɔrɛmatapoana maŋ naŋ lɔŋɛ bɔrɛlambu na. 7Ndoŋ nna nɛ ewura Jɔash tre bɔrɛmatapo Jehowada nɛ bɔrɛmatapoana na m bishi bumo le: “Manɛ nna nɛ menyi maa lɔŋɛ bɔrɛlambu na? Baŋ yili kabre a yɔ, men sa maŋ naŋ ta amansherbi nɛ menyee sɔ na a yili. Men baa ta amo a sa nɛ b baa lɔŋɛ bɔrɛlambu na.” 8Ndoŋ nna nɛ bɔrɛmatapoana na maŋ shuli fanɛ b baa sɔ amansherbi na a yili nseŋ kaŋɛ fanɛ bumo alɛ maaŋ lɔŋɛ bɔrɛlambu na.

9Nɛ Jehowada ta deka n futi kumo be buuso nseŋ ta kumo n yili m mata bɔrɛsure nɛ k wɔ fo ka bee luri bɔrɛlambu na to be jisa so na. Bɔrɛmatapoana nɛ baa kuŋ bɔrɛlambu na be kabuna na, e naa sɔ basa be ŋkɛ a wɔtɔ deka na to. 10Saŋkama nɛ amansherbi wora keshi deka na to, ewura be nwɔlsibɛpo nɛ bɔrɛmatapo nimuso na bee karga amo nna nseŋ ta amo n wɔtɔ ekɔlgu to. 11Kumo be kaman nɛ b ta amansherbi na n sa basa nɛ baa keni bɔrɛlambu na be kelɔnɛ so na nɛ bumo alɛ e ta amo ŋ ka ekapɛnta nɛ bepɔrpo nɛ baa shuŋ ndoŋ na 12nɛ bumo nɛ baa shɛl ajembu na nɛ bumo nɛ baa pɔr egbal na. B daŋ ta amansherbi na be ako gba nna ŋ ka bɔrɛlambu na be akɔ ko. 13B daa maŋ ta amansherbi na be akama n wora gbiti be asɔ nuu nchu nɛ ntishaŋ jito nɛ mbel nɛ kefitilatɔl be asɔ nɛ baa ta amo be achɛbi a fɛga to na nɛ kusɔ kama nɛ baa ta gbiti ŋko shuwa a lɔŋɛ. 14B daa ta loŋ be amansherbi na nna a ka beshumpo na nsaa ta amo be ako malɛ a tɔ asɔ nɛ baa ta a lɔŋɛ bɔrɛlambu na. 15Basa nɛ kushuŋ na bɔɔ bumo be enɔ na kikɛ daa ji kashenteŋ nna, amoso esa kama daa maa keni bumo be asheŋ to. 16B daa maa ta amansherbi nɛ b ta n lara alubi be ketampaŋ nɛ kejintɔr be esarga na bre a wɔtɔ bɔrɛlambu be amansherbi be deka na to. B daa ta amo ere nna a sa bɔrɛmatapoana na.

17Loŋ be jemanɛ na nɛ Siriya be Ewura Haziɛl daŋ ya kɔ m pɔɔ Gaaf be kade so nseŋ kilgi n ya kaa kɔ Jerusalɛm malɛ gba. 18Ndoŋ nna nɛ Juda be ewura Jɔash ta esarga nɛ mo nananyɛnana Jehoshafat nɛ Jehoram nɛ Ahaziya daŋ ta n sa Enyɛnpe Ebɔrɛ na nɛ mo gbagba be sarga nɛ shuwa nɛ a wɔ bɔrɛlambu to nɛ ewura pe na n ya sa ewura Haziɛl fanɛ mbe kakɛ pɔɛŋ nɛ e shin nɛ mbe benapo lar Jerusalɛm to.

19B daŋ sibɛ kusɔ kama nɛ ewura Jɔash wora kikɛ n wɔtɔ Juda be bewura be adrasheŋ be nwɔl to.

20-21Shimei pibinyɛn Jozabad nɛ Shoma pibinyɛn Jehozabad nɛ b la ewura Jɔash be benimuana na e kre mbe kemɔ nseŋ mɔ mo ashi kowu nɛ b pɔr n yili kasawule nɛ k wɔ Jerusalɛm be epeŋilarkpa be kemantaŋ nɛ b sulɔ shishɛr n wɔtɔ nɛ k mata kade nɛ baa tre Silla na. Jerusalɛm nɛ k la ewura Deevid be kade to be kakpa nɛ baa puli bewura na, nɛ b daŋ puli Jɔash nɛ mo pibi Amaziya malɛ sɔ mo so n ji kuwura.

13

Israɛl be ewura Jehowahaz be asheŋ

1Ahaziya pibinyɛn Jɔash ka ji Juda be kuwura be nfɛ adunyɔ nɛ asa to, nɛ Jehu pibinyɛn Jehowahaz malɛ ki Israɛl be ewura nseŋ ji kuwura Samɛria be kade to nfɛ kudu ashunu. 2Mo alɛ gba daŋ wora alubi ŋ gbiti Enyɛnpe Ebɔrɛ nɛ Israɛl be efuli fanɛ kananɛ Nebat pibinyɛn ewura Jeroboam daŋ wora na nna. 3Ŋkpal loŋ so, Enyɛnpe Ebɔrɛ na daŋ nya agbo nna n wɔtɔ Israɛl nseŋ shin nɛ Siriya be ewura Haziɛl nɛ mo pibinyɛn Bɛnhadad kɔ m pɔɔ Israɛl so n ji bumo so kuwura saŋɛ tenteŋ. 4Jehowahaz ka wu kananɛ Siriya be ewura na bee tɔrɔ bumo nsaa mɛaŋ bumo na nseŋ kule Enyɛnpe Ebɔrɛ nɛ e nu mbe kekule, 5nseŋ lara esa ko fanɛ e ba sɔ Israɛl n yige. Ndoŋ nna nɛ Israɛlebi nya kayurwushi fanɛ kananɛ b daa kɔ sososo na. 6Ama b maŋ yige kebaawora alubi nɛ ewura Jeroboam daŋ shin nɛ Israɛl wora na. B daŋ, yige kegbirche Ashira be kegbirdibi tenteŋ nɛ b yuu n yili Samɛria na nna.

7Ŋkpal Siriya be ewura Haziɛl ka kɔ m pɔɔ Israɛl so nseŋ nɔkɔr bumo ga so, ewura Jehowahaz daa maŋ naa kɔ benapo damta, she egbaŋɛdiipo adunu nɛ egbaŋɛturko kudu nɛ benapo nɛ baa nite ayaso ŋgboŋ kudu nawule.

8B sibɛ kusɔ kama nɛ ewura Jehowahaz wora nɛ kenyɛn nɛ e ji n wɔtɔ Israɛl be bewura be adrasheŋ be nwɔl to. 9Ewura Jehowahaz ka wu, Samɛria nɛ b puli mo nɛ mo pibinyɛn Jehɔash sɔ mo so n ji kuwura.

Israɛl be ewura Jehɔash be asheŋ

10Juda be ewura Jɔash ka ji kuwura be nfɛ adesa nɛ ashunu to, nɛ Jehowahaz pibinyɛn Jehɔash ki Israɛl be ewura nseŋ ji kuwura Samɛria to nfɛ kuduashe. 11Mo alɛ gba daŋ wora alubi nna ŋ gbiti Enyɛnpe Ebɔrɛ nseŋ bɛ ewura Jeroboam be aya so n wora alubi nɛ e ta Israɛl wɔtɔ to na. 12B sibɛ kusɔ kama nɛ Jehɔash daŋ wora, mbe kenyɛn nɛ e ji nɛ kananɛ e kɔ Juda be ewura Amaziya kena na kikɛ be asheŋ n wɔtɔ Israɛl be bewura be adrasheŋ be nwɔl to. 13Jehɔash ka wu, kakpa nɛ baa puli bewura ashi Samɛria na nɛ b puli mo nɛ mo pibinyɛn Jeroboam nyɔsopo sɔ mo so n ji kuwura.

Anebi Elaisha be luwu be asheŋ

14Jemanɛ ko ka ba fo nɛ kulɔ lubi ko pɛ Elaisha nɛ e bee sha kewu, ndoŋ nna nɛ Israɛl be ewura Jehɔash yɔ nɛ e ya bɔ mo so. Jehɔash ka yili mo kutɔ, nɛ e shu ŋ kaŋɛ le: “N tuto! Fo e la Israɛl be ekumpo lempo! Manɛ nɛ anyeeŋ tiŋ n wora nɛ fo maŋ wɔtɔ?”

15Ndoŋ nna nɛ Elaisha kaŋɛ mo le: “Ya fin keta nɛ kumo be atanyembi m ba!” Nɛ Jehɔash ya fin amo. 16Nɛ Elaisha kaŋɛ mo fanɛ e pɛ amo to ŋ keta. Ewura na ka wora loŋ n loge nɛ Elaisha ta mbe enɔ n deŋi ewura na be enɔ so nseŋ kaŋɛ mo le: 17“Bugi epeŋilarkpa be tokuro nɛ k shoŋi Siriya be efuli be kaba so na.” Nɛ ewura na bugi kumo. Ndoŋ nna nɛ Elaisha kaŋɛ: “To ketanyembi na.” Ewura na ka to keta na nɛ anebi na kaŋɛ le: “Fo e la Enyɛnpe Ebɔrɛ be ketanyembi nɛ e beeŋ ta ŋ kɔ m pɔɔ Siriya so na. Feeŋ kɔ Siriyaebi na ashi Afɛk m mur bumo kikɛ.”

18Kumo be kaman nɛ Elaisha kaŋɛ ewura na fanɛ e ta atanyembi nɛ a ka na ŋ ŋmɛa kasawule. Nɛ ewura na ta amo ŋ ŋmɛa kasawule ale asa. 19Ewura na ka wora loŋ nɛ anebi Elaisha nya agbo n wɔtɔ mo nseŋ kaŋɛ: “A daŋ daga fo ka ŋmɛa kasawule na ale anu ŋko ale ashe nna. Loŋ nɛ fo daa beeŋ kɔ m pɔɔ Siriyaebi na so cheche ama naniere feeŋ kɔ m pɔɔ bumo so ale asa nawule nna.”

20Asheŋ ere be kaman nɛ anebi Elaisha wu nɛ b puli mo.

Kafɛ kikɛ malɛ be dɔchubɔrɛ so, Mowabebi be bejuŋkparpo bee shuŋi bumo be basa nɛ baa ta kena a purgi na nna nɛ b ba Israɛl be efuli so. 21Kachako, Israɛl be esa ko ka wu nɛ b ya kaa puli mo, nseŋ wu Mowabebi be benapo nɛ baa ta kena a purgi na be katuŋ ko ka bee ba nɛ b ta ebuni na n lɛ anebi Elaisha be kejembu laŋ be nchaŋ to nseŋ shile. Ebuni na ka baŋ beta anebi Elaisha be awibi, nɛ e tiŋi epul na to.

Israɛl nɛ Siriya be kena be asheŋ

22Saŋɛ so nɛ Jehowahaz daa la ewura na kikɛ, nɛ Siriya be ewura Haziɛl e daa ji Israɛl be efuli na so eleŋ. 23Enyɛnpe Ebɔrɛ na daa wu Israɛlebi kuwɔr nna nsaa maa sha b ka mur ŋkpal mo nɛ bumo nananyɛnana Eebraham nɛ Aizek nɛ Jeekɔb be kɔnɔkoŋwule be ŋkre na so.

24Ewura Haziɛl ka wu, mo pibinyɛn Bɛnhadad e ji Siriya be kuwura. 25Ndoŋ nna nɛ Jehowahaz pibinyɛn Jehɔash ya kɔ m pɔɔ Bɛnhadad so nseŋ sɔ nde nɛ ewura Haziɛl daŋ kɔ n sɔ mo tuto Jehowahaz kutɔ na. Ale asa kikɛ nɛ Jehɔash kɔ m pɔɔ mo so.

14

Juda be ewura Amaziya be asheŋ

(2 Kronikɛls 25:1-25)

1Jehowahaz pibinyɛn Jehɔash ka ji Israɛl be kuwura be kafɛ nyɔsopo to, nɛ Jɔash pibinyɛn Amaziya malɛ ki Juda be ewura. 2Amaziya ka ki ewura, nɛ e la nfɛ adunyɔ nɛ anu nna nseŋ ji kuwura Jerusalɛm to nfɛ adunyɔ nɛ akpanu. Mo nio be ketre e daa la Jehɔadin nɛ e shi Jerusalɛm. 3Amaziya daŋ wora kusɔ nɛ k par Ebɔrɛ, ama mo alɛ daa maŋ wora kumo nɛ kagbene koŋwule fanɛ kananɛ mo nananyɛn ewura Deevid bre daa wora na. Kusɔ nɛ mo tuto Jɔash daŋ wora na gbagba nɛ mo alɛ gba daŋ wora. 4Amaziya daa maŋ bure bumo be kakpa nɛ baa shuŋ agbir na amoso ndoŋ nɛ b daa lara bumo be esarga nsaa chɔɔ eduwu. 5Mbe kuwurji ka baŋ yilito nɛnɛ, epul to nɛ e mɔ benimu nɛ b mɔ mo tuto ewura Jɔash na. 6E daa maŋ mɔ bumo be mbia bre, ŋkpal manɛ so e daŋ bɛ kusɔ nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ kaŋɛ ashi Mosis be mbra to na so nna. E yɛ: “B sa maŋ kaŋ mɔ mbia bumo kurgepoana ŋkpal kulubi nɛ bumo be mbia wora so, loŋ koŋwule nɛ a maŋ daga b ka mɔ mbia ŋkpal kulubi nɛ bumo kurgepoana wora so. Ekama nɛ e wora kulubi, mo e daga kumo be kasogberge.”

7Amaziya e daŋ mɔ Edɔmebi be benapo ŋgboŋ kudu ashi ketaŋɛ nɛ baa tre Nfɔl be ketaŋɛ na ase saŋɛ nɛ e daa la ewura na. E daŋ kɔ n sɔ kade nɛ baa tre Sɛla na gba nna nseŋ nase kumo be ketre Joktihiil. Loŋ be ketre nɛ kade na kra ji hale kabre. 8Kachako nɛ Juda be ewura Amaziya shuŋi mbɔ Israɛl be ewura Jehɔash kutɔ n to mo emaŋ fanɛ b kɔ kena. 9Ndoŋ nna nɛ Jehɔash malɛ ta le be kubɔya ere n sa Amaziya. E yɛ: “Kachako nɛ Lebanɔn be abee so be ewidibi fimbi ko ta kubɔya n sa kedibi tenteŋ gboŋgboŋi ko nɛ baa tre Sida na fanɛ k ta kumo pibiche n sa mo pibinyɛn nɛ e kil. Ndoŋ nna nɛ kupuŋ to be kusɔbɔya ko ba fefɛa ewidibi na to n lɛ. 10Amaziya fee wu fo kumu naniere nna, ŋkpal fo ka pɔɔ Edɔmebi so so, ama mee kaŋɛ fo nna fanɛ fo shir a wɔ laŋ to. Sa maŋ kil asheŋ nɛ a beeŋ mur fo kuwurji nɛ fo basa.”

11Ama Amaziya daŋ kini kenu nna, nɛ ewura Jehɔash kpal loŋ so ŋ keta mbe benapo nɛ e ya kɔ mo kena ashi Bɛf Shɛmɛsh nɛ k wɔ Juda be efuli so na. 12Jehɔash be benapo daŋ kɔ m pɔɔ Amaziya be benapo kikɛ so nna nɛ b shile n yɔ bumo peana. 13Ndoŋ nna nɛ Jɔash pɛ Amaziya nseŋ keta mo n yɔ Jerusalɛm n ya yili Efrayim be kabuna na ase m bure Jerusalɛm be egbal na fanɛ ayadra alfa ashe pɔɛŋ nseŋ fo kukɔlɔbi to be kabuna ase. 14E daŋ muu bɔrɛlambu na to be shuwa nɛ gbiti nɛ kumo to be asɔwurbi kikɛ nna n ta ewura be laŋ to be ekpanjawu kikɛ, nseŋ pɛ basa n ti so m bɛta n yɔ Samɛria.

15B daŋ sibɛ ewura Jehɔash be kuwurji be asheŋ nɛ mbe kenyɛn nɛ e ji nɛ kananɛ mo nɛ Juda be ewura Amaziya kɔ kena na be asheŋ kikɛ n wɔtɔ Israɛl be bewura be adrasheŋ be nwɔl to. 16Jehɔash ka wu, kakpa nɛ baa puli Samɛria be bewura na nɛ b puli mo nɛ mo pibinyɛn Jeroboam nyɔsopo sɔ mo so n ji kuwura.

Juda be Ewura Amaziya be luwu be asheŋ

(2 Kronikɛls 25:25-28)

17Israɛl be ewura Jehɔash ka wu be kaman nɛ Juda be ewura Amaziya naŋ ji nfɛ kuduanu n ti so. 18Asɔ kama nɛ Amaziya wora saŋɛ so nɛ e daa la ewura na hale m ba wu na kikɛ be asheŋ wɔ Juda nɛ Israɛl be bewura be nwɔl to. 19Baŋ yili saŋɛ so nɛ Amaziya kini kebaanu a sa Enyɛnpe Ebɔrɛ na, nɛ b fara a fin mo nɛ kulubi ashi Jerusalɛm to. Kumo so nɛ e shile n yɔ Lakish be kade to nɛ mo doŋana malɛ bɛ mo so n yɔ ndoŋ n ya mɔ mo. 20B daŋ ta mbe kebuni nna n deŋi gbaŋɛ so m ba puli kakpa nɛ baa puli bewura na ashi Jerusalɛm ewura Deevid be kade to. 21Kumo be kaman nɛ Juda be basa buu mo pibinyɛn Uziya nɛ e ji nfɛ kuduashe na kuwura. 22Uziya mo tuto ka wu na be kaman, nɛ e kɔ kena n sɔ Elaf nseŋ lɔŋɛ m pɔr kumo.

Israɛl be ewura Jeroboam nyɔsopo na be asheŋ

23Jɔash pibinyɛn Amaziya ka ji Juda be kuwura be nfɛ kuduanu to, nɛ Jehɔash malɛ pibinyɛn Jeroboam nyɔsopo ki Israɛl be ewura nseŋ chena Samɛria n ji kuwura nfɛ adena nɛ kako. 24Mo alɛ gba daŋ bɛ asheŋ nɛ Nebat pibinyɛn ewura Jeroboam nyɔsopo daŋ wora na so nna n shin Israɛlebi wora alubi ŋ gbiti Enyɛnpe Ebɔrɛ na. 25Mo e daŋ naŋ laŋɛ ŋ kɔ n sɔ Israɛl be efuli nɛ k yili Hamaf Paas be kelargato be esoso be kaba so n ya fo Teku wuso na be kelargato be kaseto be kaba so na kikɛ fanɛ kananɛ Enyɛnpe Israɛl be Ebɔrɛ na bɔla mbe kayɛrbi anebi Jona nɛ e la Amitai pibinyɛn nɛ e shi Gaaf Hifa na so n nase kumo be kɔnɔ na.

26Enyɛnpe Ebɔrɛ na daŋ chɛ ewura Jeroboam to nna nɛ e kɔ m pɔɔ so ŋkpal e ka wu kananɛ ekama, anya nɛ bumo nɛ b maŋ la anya kikɛ, wɔ kagbenejija nɛ tɔrɔ to, nɛ kananɛ esa kikɛ malɛ maŋ wɔtɔ nɛ e chɛ bumo to so. 27Ama ŋkpal k kaa daa maŋ la Enyɛnpe Ebɔrɛ na be kepar fanɛ e mur Israɛl be basa cheche so, e daŋ bɔla ewura Jeroboam so nna m mɔlga bumo.

28B sibɛ kusɔ kama nɛ ewura Jeroboam nyɔsopo daŋ wora nɛ ana nɛ e kɔ nɛ kananɛ e naŋ laŋɛ n sɔ Damaskɔs nɛ Hamaf n ti Israɛl be efuli so na kikɛ n wɔtɔ Israɛl be bewura be adrasheŋ be nwɔl to. 29Ewura Jeroboam nyɔsopo ka wu, kakpa nɛ baa puli bewura na nɛ b puli mo nɛ mo pibinyɛn Zakareya sɔ mo so n ji kuwura.

15

Juda be Ewura Uziya be asheŋ

1Israɛl be ewura Jeroboam be kuwurji be kafɛ adunyɔ nɛ ashunusopo to nɛ Amaziya pibinyɛn Uziya malɛ ki Juda be ewura. 2Uziya daa la nfɛ kuduashe nna pɔɛŋ ŋ ki ewura nseŋ ji kuwura Jerusalɛm to nfɛ adunu nɛ anyɔ. Mo nio e daa la Jekolia nɛ e shi Jerusalɛm na. 3E daŋ bɛ mo tuto be aya so nna nseŋ wora kusɔ nɛ k bee par Enyɛnpe Ebɔrɛ na. 4Ama e daa maŋ shin nɛ b bure nnyamase na be agbirlambuana na, amoso basa na daa lara esarga nna nsaa chɔɔ eduwu ndoŋ. 5Enyɛnpe Ebɔrɛ na daŋ shin nna nɛ keboti pɛ Uziya nɛ e keta kumo hale n ya wu. B daa maŋ naŋ sa mo ekpa nɛ e shuŋ kushuŋ kikɛ. E daa wɔ laŋ pɔtɛ to nna nɛ mo pibinyɛn Jotam sɔ mo so a wɔ ewura be laŋ to a ji efuli na so kuwura. 6B daŋ sibɛ kusɔ kama nɛ ewura Uziya daŋ wora saŋɛ so nɛ e daa ji kuwura na nna n wɔtɔ Juda be bewura be adrasheŋ be nwɔl to. 7Ewura Uziya ka wu, Jerusalɛm nɛ k la ewura Deevid be kade to nɛ b ya puli mo nɛ mo pibinyɛn Jotam sɔ mo so n ji kuwura.

8Juda be ewura Uziya be kuwura be kafɛ adesa nɛ aburwasopo to nɛ ewura Jeroboam nyɔsopo pibinyɛn Zakareya ki Israɛl be ewura nseŋ ji kuwura ashi Samɛria to afɔl ashe nawule. 9Kulubi nɛ bewura nɛ b juŋkpar mo na daŋ wora ŋ gbiti Enyɛnpe Ebɔrɛ na gbagba nɛ mo alɛ gba daŋ wora. E daŋ bɛ Nebat pibinyɛn ewura Jeroboam nɛ e shin nɛ Israɛl luri kulubi to na so nna. 10Jabesh pibinyɛn Shalɔm daŋ kre ewura Zakareya asheŋ lubi nna nseŋ mɔ mo jimaŋ to n sɔ kuwura n ji. 11B sibɛ kusɔ kama nɛ ewura Zakareya wora kikɛ n wɔtɔ Israɛl bewura be adrasheŋ be nwɔl to. 12Kusɔ nɛ Enyɛnpe nase kɔnɔ n sa Jehu na bɔlɔ so. E yɛ: “Yili fo kenana m ya fo fo kenana gbiramuli be jemanɛ so fo basa e naaŋ baa ji Israɛl be efuli so be kuwura.”

Israɛl be ewura Shalɔm be asheŋ

13Ewura Uziya ka ji Juda be kuwura be kafɛ adesa nɛ akpanusopo to nɛ Jabesh malɛ pibinyɛn Shalɔm ki Israɛl be ewura nseŋ ji kuwura Samɛria be kade to kufɔl koŋwule.

14Gaadi pibinyɛn Menahɛm, e daŋ shi Tiiza n yɔ Samɛria n ya mɔ Shalɔm n suge kuwura na n ji. 15B daŋ sibɛ kusɔ kama nɛ Shalɔm daŋ wora nɛ mbe ashuŋ lubi kikɛ nɛ e daŋ wora n wɔtɔ Israɛl be bewura be adrasheŋ be nwɔl to. 16Menahɛm ka shi Tiiza a ba na, nɛ e kɔ Tapua be kade kena n mur kumo nɛ kumo be basa kikɛ nɛ nde nɛ a kulti kumo na kikɛ, ŋkpal kade na to ebi ka maŋ shuli so n sa mo so. E daŋ baŋɛ bedampoche be epunana gba to nna.

Israɛl be ewura Menahɛm be asheŋ

17Ewura Uziya ka ki Juda be ewura be kafɛ adesa nɛ akpanusopo to nɛ Gaadi pibinyɛn Menahɛm malɛ ji Israɛl be kuwura nseŋ chena Samɛria to n ji kuwura nfɛ kudu. 18E daa maa nu a sa Enyɛnpe Ebɔrɛ na, nsaa wora alubi nɛ Nebat pibinyɛn Jeroboam daŋ wora nseŋ shin nɛ Israɛl luri kulubi to na. 19Asiriya be ewurgboŋ Tiglaf Pilesa daŋ ba kɔ Israɛl kena nna nɛ Menahɛm sa mo shuwa kilo ŋgboŋ adesa saŋɛ na so mo nɛ mo beeŋ ba wɔ ebel nɛ e chɛ mo to n shin nɛ mbe efuli so ebi e baa nu a sa mo. 20Menahɛm daŋ tintiŋ Israɛl be efuli so be damawuraana nna nɛ bumo be ekama ka gbiti be ndarbi adununu nɛ e ta amo n sa Tiglaf Pilesa. Kumo be kaman nɛ Tiglaf Pilesa bɛta n yɔ mbe efuli so.

21B sibɛ kusɔ kama nɛ Menahɛm wora n wɔtɔ Israɛl be bewura be adrasheŋ be nwɔl to. 22Menahɛm ka wu, mo pibinyɛn Pɛkaliya e sɔ mo so n ji kuwura.

Israɛl be ewura Pekahiya be asheŋ

23Ewura Uziya ka ji Juda be kuwura be kafɛ adunusopo to nɛ Menahɛm pibinyɛn Pekahiya malɛ ki Israɛl be ewura nseŋ ji kuwura Samɛria to nfɛ anyɔ. 24E daŋ kini kenu n sa Enyɛnpe Ebɔrɛ nna nseŋ shin nɛ Israɛlebi na luri kulubi to fanɛ kananɛ Nebat pibinyɛn ewura Jeroboam gba daŋ wora na. 25Remaliya pibinyɛn Peka e daa la Pekahiya be ekrachiana na to be enimu, ama mo alɛ daŋ kre kemɔ ewura na nna. Kachako nɛ e keta benapo lempo adunu nɛ b shi Giliad na n ya luri ewura be laŋ na to be kakpa nɛ baa kuŋ nɛnɛ ga ashi Samɛria na m mɔ Pekahiya nɛ Agob nɛ Arie nseŋ ki ewura.

26B sibɛ kusɔ kama nɛ Pehahiya wora kikɛ n wɔtɔ Israɛl be bewura be adrasheŋ be nwɔl to.

Israɛl be ewura Peka be asheŋ

27Ewura Uziya ka ji Juda be kuwura be kafɛ adunu nɛ anyɔsopo to, nɛ Remaliya pibinyɛn Peka malɛ ki Israɛl be ewura nseŋ ji kuwura Samɛria to nfɛ adunyɔ. 28E daŋ bɛ Nebat pibinyɛn ewura Jeroboam be asheŋ woraso so nna n wora alubi ŋ gbiti Enyɛnpe Ebɔrɛ nseŋ shin nɛ Israɛl wora kulubi.

29Saŋɛ so nɛ Pɛka daa ji Israɛl be kuwura na, nɛ Asiriya be ewurgboŋ nɛ baa tre Tiglaf Pilesa na kɔ n sɔ Ijɔn nɛ Abel Bɛf Maaka nɛ Janua nɛ Kadɛsh nɛ Hazɔɔ nɛ Giliad nɛ Galili nɛ Naftali be nsawuleana nseŋ pɛ Israɛlebi nɛ b wɔ ndoŋ na n yɔ Asiriya n ya ti ebu.

30Uziya pibinyɛn Jotam ka ji Juda be kuwura be kafɛ adunyɔsopo to, nɛ Ela pibinyɛn Hoshiya malɛ kre kena n ya kɔ ewura Pɛka nseŋ mɔ mo n sɔ mbe kuwura. 31B sibɛ kusɔ kama nɛ Pɛka wora n wɔtɔ Israɛl be bewura be adrasheŋ be nwɔl to.

32Remaliya pibinyɛn Pɛka nɛ e la Israɛl be ewura na be kuwurji be kafɛ nyɔsopo to nɛ Uziya pibinyɛn Jotam malɛ ki Juda be ewura. 33Nfɛ adunyɔ nɛ anu nɛ Jotam daŋ ji pɔɛŋ ŋ ki ewura nseŋ ji kuwura ashi Jerusalɛm to nfɛ kuduashe. Mo nio e daa la Zadɔk pibiche Jerusha. 34Kananɛ mo tuto Uziya daŋ wora Enyɛnpe Ebɔrɛ be aparsheŋ na, gbagba na chap nɛ mo alɛ gba Jotam daŋ wora. 35B daa maŋ mur agbirlambu be mboŋana nɛ b daa shuŋ bumo be agbir ndoŋ na bre amoso basa na daa lara esarga nna nsaa chɔɔ eduwu ndoŋ. Jotam e daŋ pɔr bɔrɛlambu na be kelargato to be esoso be kaba so be kabunagboŋ na.

36Kusɔ kama nɛ Jotam wora saŋɛ so nɛ e daa la ewura na be asheŋ kikɛ wɔ Juda be bewura be adrasheŋ be nwɔl to nna. 37Saŋɛ so nɛ e daa la ewura na, nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ shuŋi Siriya be ewura Rezin nɛ Israɛl be ewura Pɛka fanɛ b ya kɔ Juda kena. 38Jotam ka wu, Jerusalɛm nɛ k la ewura Deevid be kade to na nɛ b daŋ puli mo nɛ mo pibinyɛn Ahaz sɔ mo so n ji kuwura.

16

Juda be ewura Ahaz be asheŋ

(2 Kronikɛls 28:1-27)

1Remaliya pibinyɛn Pɛka ka ji Israɛl be kuwura be kafɛ kuduashunusopo to, nɛ Jotam pibinyɛn Ahaz malɛ ki Juda be ewura. 2Nfɛ adunyɔ nɛ Ahaz daŋ ji pɔɛŋ nseŋ ki ewura, mo alɛ daŋ ji kuwura Jerusalɛm to nfɛ kuduashe nna. E daa maŋ bɛ kebaawɔtɔ lela nɛ mo nananyɛn ewura Deevid daa kɔ na so. E daŋ maŋ wora kusɔ nɛ k bee par Enyɛnpe Ebɔrɛ na. 3E daŋ bɛ Israɛl be bewura be kebaawɔtɔ lubi so nna. E daŋ ta mo gbagba pibinyɛn nna n lara sarga chɔɔso n sa agbir. Mo alɛ daa kute basa nɛ b daa wɔ Israɛl be efuli so nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ ju bumo saŋɛ so nɛ Israɛlebi daa ba kasawule na so na to nna. 4Ahaz daa lara mbe esarga nsaa chɔɔ duwu mboŋ nɛ nnyamase bee shuŋ bumo be agbir ashi abee so nɛ ndibi be afito nna.

5Siriya be ewura Reezin nɛ Israɛl be ewura Pɛka daŋ ya kulti Jerusalɛm na nna n wɔtɔ ŋ kɔ kumo kena, ama bumo alɛ daa maŋ tiŋ m pɔɔ ewura Ahaz so. 6Loŋ be saŋɛ na so gbagba nɛ Siriya be ewura Reezin laŋɛ n ya kɔ n sɔ Elaf nseŋ ju Judaebi nɛ b wɔ ndoŋ na. Kumo be kaman nɛ Edɔmebi ya chena Elam hale nɛ mbre. 7Ndoŋ nna nɛ ewura Ahaz ya kule Tiglaf Pilesa nɛ e la Asiriya be efuli so be ewurgboŋ na fanɛ e wora bumo kechɛto. E yɛ: “N la fo kayɛrbi nna, amoso ba mɔlga ma ashi Siriya nɛ Israɛl be bewura nɛ baa kɔ ma kena na be enɔ to.” 8Amoso ewura Ahaz daŋ ta asɔ ko nna ashi bɔrɛlambu na to nɛ ewura be laŋ to nɛ bejuŋkparpoana na pe n ya sa Asiriya be ewura na. 9Tiglaf Pilesa ka nu Ahaz be baru na, nɛ e shin nɛ mbe benapo ya kɔ Damaskɔs kena n sɔ kumo nseŋ mɔ ewura Reezin gba, nseŋ pɛ ndoŋebi n ya ti ebu ashi Kiir.

10Ade kikɛ be kaman ewura Ahaz ka yɔ Damaskɔs n ya tu ewurgboŋ Tiglaf Pilesa na, nɛ e wu bɔrɛsure ko ndoŋ. Kumo be kaman nɛ e shin nɛ b ta kumo be foto n ya sa bɔrɛmatapo Uriya fanɛ e keni so m pɔr kumo be kaduli. 11Ndoŋ nna nɛ Uriya pɔr bɔrɛsure na be kaduli gbagba n loge pɔɛŋ nɛ Ahaz bɛta m ba. 12Ewura Ahaz ka shi Damaskɔs m ba nɛ b teŋ pɔr bɔrɛsure na n loge. 13Ndoŋ nna nɛ e lara sarga chɔɔso nɛ ayu be sarga nɛ asɔnuuso be sarga nɛ kɔnɔkoŋwuleso be sarga bɔrɛsure na so. 14Danyaŋ be bɔrɛsure nɛ b daŋ ta m bɔɔ Enyɛnpe Ebɔrɛ enɔ na daa yil bɔrɛsure popɔr na nɛ bɔrɛlambu na be kefɛato nna, amoso ewura Ahaz daŋ shin nna nɛ b lɔŋɛ danyaŋ be bɔrɛsure na n yili bɔrɛsure popɔr na be kekilto ashi kelargato be esoso be kaba so. 15Kumo be kaman nɛ ewura Ahaz kaŋɛ bɔrɛmatapo Uriya le: “Yili kabre a yɔ baa lara esarga chɔɔso nɛ ayu be esarga nɛ ewura be esarga chɔɔso nɛ mbe ayu be esarga nɛ kasawule na so be basa kikɛ be esarga chɔɔso nɛ bumo be ayu nɛ asɔnuuso be esarga na kikɛ a deŋi ma bɔrɛsure gboŋgboŋi na so kachipurso nɛ kaaseso be jemanɛ kikɛ, nsaa ta asɔbɔya nɛ b mɔ n lara sarga na kikɛ be ŋklaŋ a ŋmenyaŋ kumo so. Ama meeŋ baa lara esarga danyaŋ be bɔrɛsure na bre so a bishi so a fin Enyɛnpe Ebɔrɛ na be nfɛra.” 16Ndoŋ nna nɛ bɔrɛmatapo Uriya wora kusɔ nɛ ewura Ahaz kaŋɛ mo na kikɛ.

17Kumo be kaman nɛ ewura Ahaz shin nɛ b lara danyaŋ be eturko na nseŋ bɛge echeenshi nɛ a bɛ amo so na n yili, nseŋ shin nɛ b bɛge katishaŋgboŋ nɛ baa tre Teku, nɛ k bɛ danyaŋ be egbolu kuduanyɔ na be mman na, n yili kejembu be ketɔl so. 18Ŋkpal ewura Ahaz ka daa sha kewora kusɔ nɛ k bee par Asiriya be ewurgboŋ Tiglaf Pilesa na so, e daŋ shin nna nɛ b gboŋi wajɛbu lela nɛ ewura bee chena to a shuŋ Enyɛnpe Ebɔrɛ kewushiachɛ kikɛ na nna nseŋ ti kabuna nɛ Juda be bewura bee bɔla a luri bɔrɛlambu na to na.

19B daŋ sibɛ kusɔ nɛ ewura Ahaz wora saŋɛ so nɛ e ji kuwura na kikɛ be asheŋ nna n wɔtɔ Juda nɛ Israɛl be bewura be adrasheŋ be nwɔl to. 20Ewura Ahaz ka wu nɛ b puli mo Jerusalɛm nɛ k la ewura Deevid be kade to na, nɛ mo pibinyɛn Hɛzekaya sɔ mo so n ji kuwura.

17

Israɛl be ewura Hoshiya be asheŋ

1Ewura Ahaz ka ji kuwura Juda be efuli so be kafɛ kuduanyɔsopo to nɛ Ela pibinyɛn Hoshiya malɛ ki Israɛl be efuli so be ewura nseŋ ji kuwura Samɛria to nfɛ akpanu. 2Mo alɛ gba daŋ wora alubi ŋ gbiti Enyɛnpe Ebɔrɛ nna, ama mbe alubi daa maŋ fo bumo nɛ b juŋkpar mo n ji kuwura na so. 3Saŋɛ so nɛ Hoshiya bee ji kuwura na, Asiriya be ewurgboŋ Shalmaneesa daŋ kre kena nna n ya kɔ m pɔɔ Israɛl so nɛ ewura Hoshiya bee ka lampo a sa mo kafɛ kikɛ. 4Kafɛ ko nɛ ewura Hoshiya shuŋi mbɔ Ijipt be efuli so be ewura nɛ baa tre Soo na kutɔ a fin fanɛ e chɛ mo to nɛ e sa maŋ naa ka kafɛ kafɛ kikɛ be lampo na a sa Asiriya be ewura na. Ewurgboŋ Shalmaneesa ka nu loŋ na, nɛ e shin nɛ b pɛ Hoshiya n ti ebu.

B ka kɔ m pɔɔ Samɛria so be asheŋ

5Ndoŋ nna nɛ Shalmaneesa naŋ yɛr benapo n ya kɔ Israɛl kena nseŋ kulti Samɛria be kade n wɔtɔ nfɛ asa kikɛ. 6Hoshiya be kuwurji be kafɛ kpanusopo to nɛ Asiriya be ewura kɔ m pɔɔ Samɛria be kade so nseŋ pɛ Israɛlebi na n yɔ Asiriya n ya ti ebu. E daŋ yɛr bumo be beko Halaf be kade to nna nseŋ yɛr beko malɛ Gozan be efuli so a mata Lɔr nɛ baa tre Habɔɔ na, nseŋ yɛr beko malɛ Midia be nde to nɛ b ya chena ndoŋ.

7B daŋ kɔ m pɔɔ Samɛria so nna ŋkpal Israɛlebi na ka daŋ wora alubi ŋ gbiti Enyɛnpe bumo be Ebɔrɛ nɛ e mɔlga bumo ashi Ijiptebi be enɔ to nseŋ lara bumo Ijipt be kasawule so dra dra na nna. B daa shuŋ agbirana nna, 8nsaa bɛ basa nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ ju kasawule na so na be edaŋkaresheŋ nɛ asheŋ lubi nɛ Israɛl be bewura bar Israɛl be efuli so na kikɛ so nna. 9Ade kikɛ be buushi Israɛlebi na kraa wora asheŋ nɛ a maa par Ebɔrɛ nna. B daŋ pɔr agbir nna n yili Israɛl be ndewurbi nɛ ndegboŋ nɛ b pɔr egbal ŋ kulti amo na nɛ abee be esoso ashi kupuŋ to kikɛ. 10B daŋ ta ajembu nna m pɔr agbir nɛ kegbirche Ashira be kapɔrduli n yili abee so nɛ ndibi be afito a shuŋ amo. 11B daa chɔɔ duwu mboŋ ere kikɛ nna a bunyaŋ agbir fanɛ kananɛ efuli pɔtɛana so be basa daa wora pɔɛŋ nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ ju bumo ashi kasawule na so na. Bumo be asheŋ lubi nɛ b daa wora na daŋ pɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ agbo ga. 12B daŋ kini kenu n sa Enyɛnpe Ebɔrɛ nna nsaa shuŋ agbir.

13Amoso Enyɛnpe Ebɔrɛ daŋ shuŋi mbɔ nɛ anebiana nna fanɛ b ya kpele Israɛl nɛ Juda be efuli so ebi na kusoe. E yɛ: “Men yige men be asheŋ lubi na be kebaawora, nseŋ bɛ ma mbra nɛ ma keŋini so. N ta amo nna n sa men nananyɛnana nseŋ kaŋɛ ma anebiana nɛ ma nyɛrbiana fanɛ b ta amo n sa menyi alɛ gba.” 14Amo nɛ amo kikɛ Israɛlebi na daa maŋ wora kasonu n sa Enyɛnpe Ebɔrɛ na. Bumo alɛ gba daa kɔ asoe kpakpaso nna fanɛ bumo nananyɛnana nɛ b daŋ kini keshuŋ Enyɛnpe bumo be Ebɔrɛ na. 15B daa maa bɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na be keŋini so, nseŋ kini kebɛ kɔnɔkoŋwule be ŋkre nɛ mo nɛ bumo nananyɛnana daŋ kre na gba so. B daa maŋ ta mbe kasokpele na gba n tre shɛŋ. B daa wɔtɔ nna a shuŋ agbir fuloŋ nseŋ ki basa fuloŋ. Efuli pɔtɛana nɛ a kulti bumo na be edaŋkaresheŋ nɛ Ebɔrɛ maa sha na nɛ b daa bɛ so. 16Israɛlebi na daŋ kini kebɛ Enyɛnpe bumo be Ebɔrɛ na be mbra so nna nseŋ ta shuwa n lɔŋɛ egbolu fɔlbi anyɔ a shuŋ amo. B daŋ naŋ lɔŋɛ kegbirche Ashira gba be kapɔrduli nna nsaa shuŋ kumo nɛ achɛkpabi nɛ kegbir nɛ baa tre Baal na. 17B daa ta bumo be mbia nna a chɔɔ a lara esarga nnyamase be agbir so nseŋ ki belejipo a kpal. Kusɔ nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ kishi na nɛ baa wora nɛ mbe agbo nyaŋɛ to. 18Amoso Enyɛnpe Ebɔrɛ daŋ nya agbo nna ga n wɔtɔ Israɛlebi na nseŋ shin nɛ b pɛ bumo n yɔ kenyaya to efuli wɔfɔ so ŋ ka Judaebi na nawule.

19Judaebi na gba daa maŋ naa bɛ Enyɛnpe bumo be Ebɔrɛ na be mbra so nɛnɛ. Kusɔ nɛ Israɛlebi na daŋ wora na gbagba nɛ bumo alɛ gba daa wora. 20Amoso Enyɛnpe Ebɔrɛ daŋ kplaŋ Israɛlebi nɛ Judaebi na so nna nseŋ gberge bumo kusoe n ju bumo mbe anishito, n yige bumo n sa bumo doŋana nɛ b tɔrɔ bumo ga.

21Enyɛnpe Ebɔrɛ ka barga Israɛl be efuli ashi Juda be efuli to na be kaman pɔɛŋ nɛ Israɛlebi na shin nɛ Nebat pibinyɛn Jeroboam ki bumo be ewura. Jeroboam daŋ shin nna nɛ b kini Ebɔrɛ nseŋ wora alubi nɛ a maŋ walɛ kekeni kikɛ. 22Alubi nɛ Jeroboam daa wora na nɛ Israɛlebi na gba daŋ baa wora 23hale nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na ba ju bumo n lɛ fanɛ kananɛ e bɔla mbe nyɛrbi anebiana so ŋ kaŋɛ na. Kumo so nɛ b daŋ tintiŋ Israɛlebi na n lara bumo ashi bumo gbagba be kasawule so n yɔ Asiriya be efuli so kenyaya to, nɛ b wɔ ndoŋ hale kabre na.

Asiriyaebi na ka ba chena Israɛl be efuli so be asheŋ

24Asiriya be ewurgboŋ na daŋ lara basa ashi Babilɔn nɛ Kuuta nɛ Awa nɛ Hamaf nɛ Sefavaim be nde to nna nseŋ tintiŋ bumo n yɔ Israɛl be efuli so nɛ b ya chena ndoŋ. B daŋ ya sɔ nde nɛ Israɛlebi na be nde nna n chena n ta bumo be kadegboŋ Samɛria n ti so. 25B ka yɔ ndoŋ sososo na, b daa maa shuŋ Enyɛnpe Ebɔrɛ, ŋkpal loŋ so, e daŋ shin nna nɛ ebuluŋ mɔ basa na be beko. 26Ndoŋ nna nɛ b shuŋi ŋ kaŋɛ Asiriya be ewura na fanɛ basa nɛ e shin nɛ b ba chena Samɛria na maŋ nyi kasawule na so be edaŋkaresheŋ, amoso nɛ ndoŋ be agbir shuŋi ebuluŋ nɛ b baa kaa mɔ bumo na. 27Asiriya be ewura ka nu kubɔya na nɛ e kaŋɛ fanɛ b sa bɔrɛmatapoana nɛ b pɛ m ba ti ebu na be ekoŋwule ekpa nɛ e bɛta n ya ka wɔ Israɛl a ŋini basa na kasawule na so be edaŋkaresheŋ. 28Amoso b daŋ lara Israɛl be bɔrɛmatapo ko ashi kabuti to nna nɛ e yɔ Bɛtɛl n ya kaa ŋini basa na kananɛ baa shuŋ Enyɛnpe Ebɔrɛ.

29Ama basa nɛ b yɛr n ya chena Israɛl na bre daŋ pɔr bumo gbagba be efuli so be agbirana nna nseŋ ta amo n yili n yili Israɛlebi na be mboŋ nɛ b daa shuŋ bumo be agbirana na. 30Basa nɛ b shi Babilɔn na daŋ pɔr Sukɔf Bɛnɔf be kegbir na be kapɔrduli nna nɛ bumo nɛ bumo alɛ shi Kuuta na pɔr Nɛgal be kegbir na be kapɔrduli nɛ bumo nɛ b shi Hamaf malɛ pɔr Ashima be kegbir na be kapɔrduli, 31nɛ Iwa malɛ be basa pɔr Nibhaaz nɛ Taatak be kegbir na be mpɔrduli; ama Sefavaim bre be basa ta bumo be mbia nna m mɔ n lara sarga chɔɔso n sa bumo be agbir Adramalɛk nɛ Anamalɛk. 32Le be basa koŋwule ere kraŋ naa shuŋ Enyɛnpe Ebɔrɛ nna ama b daŋ lara bumo gbagba to b basa ko nna fanɛ b baa yili bumo be katelamu to a lara esarga a sa nnyamase be agbirana. 33B daa shuŋ Enyɛnpe Ebɔrɛ nna nseŋ naa shuŋ bumo be efuliana so be agbirana n ti so.

34B kraa kɔ loŋ be edaŋkaresheŋ na to hale kabre. B maa shuŋ Enyɛnpe Ebɔrɛ na; bumo alɛ maŋ naa bɛ mbe mbra nɛ e ta n sa Jeekɔb nɛ e chɛrga mbe ketre ŋ ki Israɛl na nɛ mbe kaman to ebi na so. 35Israɛlebi na nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na ka daŋ wora kɔnɔkoŋwule be ŋkre na, le nɛ e daŋ kaŋɛ bumo: “Men sa maŋ kaa shuŋ agbir; ŋko a jɔŋɛ amo ase ŋko a lara esarga a sa mo. 36Men baa bunyaŋ ma Enyɛnpe Ebɔrɛ nɛ m bɔla ma eleŋgboŋ so n lara menyi ashi Ijipt be efuli so na nsaa jɔŋɛ ma ase a lara esarga a sa n nawule. 37Men baa bɛ mbra nɛ keŋini nɛ n ta n sa menyi na so kpakpa. Men sa maŋ kaŋ shuŋ kegbir kikɛ. 38Menyi alɛ e sa maŋ kaŋ teŋ kɔnɔkoŋwule be ŋkre nɛ ma nɛ menyi kre na so. Ma e kaŋɛ menyi na fanɛ men sa maŋ kaŋ shuŋ kegbir kikɛ 39n ti ma Enyɛnpe men be Ebɔrɛ na so. Saŋɛ na so meeŋ baa mɔlga menyi ashi men doŋana be enɔ to.” 40Ama Israɛlebi na kini kenu kusɔ nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ kaŋɛ na nna nsaa bɛ bumo be agbir nɛ edaŋkaresheŋ so. 41B kraŋ kini nna a shuŋ Ebɔrɛ nsaa shuŋ bumo be agbir a ti so. Hale m ba fo kabre, loŋ nɛ bumo be kaman to ebi gba kraa wora.

18

Juda be ewura Hɛzekaya be asheŋ

(2 Kronikɛls 29:1-2; 31:1)

1Jemanɛ nɛ Ela pibinyɛn Hoshiya daa ji Israɛl be kuwura na be kafɛ sasopo to, nɛ Ahaz malɛ pibinyɛn Hɛzekaya ki Juda be ewura. 2Nfɛ adunyɔ nɛ anu nɛ Hɛzekaya daŋ fo pɔɛŋ nseŋ ki Juda be ewura. Mo alɛ daŋ ji kuwura Jerusalɛm to nfɛ adunyɔ nɛ akpanu nna. Mo nio e daa la Zakareya pibiche Abija. 3E daŋ bɛ mo nananyɛn ewura Deevid be aya so nna nseŋ wora kusɔ nɛ keniŋi Enyɛnpe Ebɔrɛ na be anishito. 4E daŋ mur nnyamase be mboŋ nɛ baa bunyaŋ Ebɔrɛ na nna nseŋ bure ndoŋ be ajembu be eshabɔrɛ na nɛ kegbirche Ashira be mpɔrduli be ndibi n lɛ. E daŋ bɛa danyaŋ be kuwɔ nɛ baa tre Nehushtan nɛ bumo nananyɛn Mosis daŋ lɔŋɛ nɛ Israɛlebi na bee bunyaŋ kumo m ba fo loŋ be jemanɛ na to nna. 5Hɛzekaya daŋ yirda Enyɛnpe Israɛl be Ebɔrɛ na nna. Juda be bewura nɛ b ji pɔɛŋ nɛ Hɛzekaya ji na nɛ bekama nɛ Hɛzekaya malɛ ji pɔɛŋ nɛ b ji na be ekama be kuwurji maŋ fo ewura Hɛzekaya peya so. 6E ji kashenteŋ nsaa wora kasonu a sa Enyɛnpe Ebɔrɛ na nseŋ naa bɛ mbra nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ ta n sa Mosis dra dra na fanɛ e ta n sa mbe basa na so nɛnɛ. 7Amoso Enyɛnpe Ebɔrɛ na daa wɔ mo kutɔ nna saŋkikɛ. Amoso kusɔ kama nɛ e daa wora daa nyalɛ a sa mo nna. E daŋ kini kenu n sa Asiriya be ewura nɛ kebaala mbe kayɛrbi nna. 8E daŋ kɔ m pɔɔ Filistiebi na so nna nseŋ sɔ bumo be ndewurbiana nɛ ndegboŋana kikɛ hale n ya fo Gaaza be kasawule so kikɛ.

9Hɛzekaya ka ji kuwura be kafɛ nasopo to, nɛ Ela pibinyɛn Hoshiya malɛ ka ki Israɛl be ewura be kafɛ shunusopo nɛ Shalmaneesa nɛ e la Asiriya be ewurgboŋ na yɛr benapo n ya kɔ Israɛl nseŋ kulti Samɛria be kade n wɔtɔ. 10Nfɛ asa nɛ b daŋ ta ŋ kɔ n sɔ Samɛria. Ewura Hɛzekaya be kuwurji be kafɛ shesopo nɛ ewura Hoshiya malɛ be kuwurji be kafɛ kpanusopo to nɛ Israɛl be efuli so be kadegboŋ Samɛria kɔ n tɔr. 11Asiriya be ewurgboŋ na ka kɔ m pɔɔ Samɛria be kade na so nɛ e pɛ Israɛlebi na n yɔ Asiriya n ya ti ebu. E daŋ yɛr bumo be beko Halaf be kade to nseŋ yɛr beko malɛ Gozan be efuli so a mata Lɔr nɛ baa tre Habɔɔ na nseŋ yɛr beko malɛ Midia be efuli so be nde to.

12B daŋ kɔ m pɔɔ Samɛria so nna ŋkpal Israɛlebi na ka daŋ wora alubi ŋ gbiti Enyɛnpe bumo be Ebɔrɛ na so. B daŋ kplaŋ kɔnɔkoŋwule be ŋkre nɛ bumo nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na daŋ wora na so nna nseŋ kini kebɛ mbra nɛ e bɔla mbe kayɛrbi Mosis so n sa bumo na kikɛ so. B daa maa sha kenu b ka malga mbra na be asheŋ gba a bishi nɛ b bɛ amo so.

Asiriya ka bee sha k kɔ n sɔ Jerusalɛm be asheŋ

(2 Kronikɛls 32:1-19; Aizaaya 36:1-22)

13Ewura Hɛzekaya ka bee ji Juda be efuli so be kuwura be kafɛ kuduanasopo to nɛ Sennakerɛb nɛ e la Asiriya be efuli so be ewurgboŋ na ba kɔ Juda be ndegboŋ nɛ b pɔr egbal ŋ kulti na n sɔ amo. 14Ndoŋ nna nɛ ewura Hɛzekaya ta le be kubɔya ere nɛ e ya sa Sennakerɛb ashi Lakish be kade to. E yɛ: “N wora alubi amoso jande yige kebaakɔ ma kena, saŋɛ na so meeŋ sa fo kusɔ kama nɛ fee sha.” Nɛ ewurgboŋ Sennakerɛb malɛ kela n shoŋi Hɛzekaya fanɛ e sa mo gbiti kilo ŋgboŋ kudu nɛ shuwa malɛ kilo kagboŋ koŋwule. 15Ndoŋ nna nɛ Ewura Hɛzekaya shin nɛ b ta gbiti nɛ a wɔ Enyɛnpe Ebɔrɛ be bɔrɛlambu to nɛ mbe laŋ to be kpanjawu to na n ya sa mo. 16E daŋ shin nna nɛ b marga bɔrɛlambu na to be akuloŋana so nɛ kumo be mbuna to be ndibi yuuso so na kikɛ be shuwa n ya sa ewurgboŋ Sennakerɛb. 17Ndoŋ nna nɛ Asiriya be ewura na kaŋɛ mbe benapo be ejuŋkparpo fanɛ e lar kade nɛ baa tre Lackish na nseŋ keta benapo damta n yɔ Jerusalɛm n ya kɔ ewura Hɛzekaya kena.

Benapo be bejuŋkparpogboŋ asa na e daŋ yɔ n ya yili ekpa nɛ k mata ewajɛluepoana be eshuŋkpa nɛ k dese ŋ kra kuchubɔr nɛ b kur nɛ nchu bee shi esoso be Kepa na to a bɔla a yɔ kade na to na. 18Ndoŋ nɛ b yili n shuŋi ŋ kaŋɛ ewura Hɛzekaya fanɛ baa sha kemalga mo nɛ mbe benimu asa ko kutɔ. Bumo e daa la Eliakim nɛ e la Hilkiya pibinyɛn nseŋ daa la esa nɛ e bɛ ewura so na, nɛ Shɛbna nɛ e la ewura be esibɛpo na, nɛ Jowa nɛ e la Asaf pibinyɛn nseŋ daa la esa nɛ e bee keni ewurkpa be asheŋ nɛ b sibɛ n nase so na. 19Kumo be kaman nɛ Asiriya be benapo be bejuŋkparpo na be eko kaŋɛ bumo fanɛ Asiriya be ewurgboŋ bee sha nɛ e pin kusɔ nɛ k shin nɛ ewura Hɛzekaya kɔ kenyɛn nseŋ yirda mbe kumu loŋ na. 20Nseŋ naŋ kaŋɛ le: “Ŋko e bee fɛ fanɛ e beeŋ tiŋ n yili kɔnɔ to be mmalga nawule so nna ŋ kre kena ŋ kɔ m pɔɔ so a? Naniere ere e ka lar Asiriya be ewura kaman ere, wanɛ e naaŋ chɛ mo to? 21E ta mbe kumu n to Ijipt be efuli nɛ kumo be ewura na so nna, ŋko? Nɛ k la loŋ bre, kumo ere kebaadu fanɛ e ka bee yirgi kedibi wuso nɛ k beeŋ tiŋ m bu n da mbe enɔ m bɔl so nna. Kananɛ Ijipt be ewura Fɛɛro du n sa ekama nɛ e ta mbe kumu n lɛ mo so nna na.” 22Kede be kaman nɛ Asiriya be benapo be enimu na naŋ kaŋɛ: “Ŋko menyee sha kekaŋɛ ma fanɛ Enyɛnpe menyi be Ebɔrɛ na nɛ men ta menyi be amu a to so! Mannɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na be ebɔrɛsure nɛ mboŋ nɛ baa shuŋ mo na nɛ Hɛzekaya kaŋɛ fanɛ b mur amo kikɛ nseŋ ka kakpa koŋwule n sa basa nɛ b wɔ Juda be efuli so nɛ Jerusalɛm to nɛ b baa shuŋ Ebɔrɛ ndoŋ nawule a? 23Naniere n yili Asiriya be ewura be aya to nna nɛ ma nɛ menyi a ji n yili fanɛ, nɛ menyeeŋ tiŋ n nya egbaŋɛ be bediipo, ma alɛ beeŋ sa menyi egbaŋɛ ŋgboŋ anyɔ. 24Ama men ba nyi fanɛ menyi maaŋ tiŋ n tu Asiriya be efuli so be enapo nɛ e maŋ kɔ eyilikpagboŋ gba ŋ kɔ. Menyee tama fanɛ Ijiptebi beeŋ chise menyi egbaŋɛturko nɛ egbaŋɛ diipoana nɛ b ba chɛ menyi to ŋ kɔ kena a? 25Men baa nyi fanɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na e kaŋɛ ma fanɛ m ba kɔ m mur menyi be efuli ere. Mo alɛ e naŋ chɛ ma to.”

26Ndoŋ nna nɛ Eliakim nɛ Shɛbna nɛ Jowa kaŋɛ benapo be ejuŋkparpo na le: “Jande, ta Aramaik be ŋgbar to a malga anyi kutɔ. Amo nɛ anyee nu. Sa maa malga Hibruw be ŋgbar to, ŋkpal manɛ so, basa nɛ b wɔ egbalana ere so ere kikɛ beeŋ nu kusɔ nɛ anyee malga ere.”

27Nɛ Asiriya be benapo be enimu na malɛ kaŋɛ: “Menyee tama fanɛ menyi nɛ ewura na nawule nɛ anyi be ewurgboŋ shuŋi ma fanɛ m ba malga n sa a? Manɛ aloŋ nna, basa nɛ b chena egbalana na so na gba nɛ mee malga a sa. K maaŋ chɛr bumo alɛ gba beeŋ ji bumo gbagba be ejɔŋɛ nseŋ nuu bumo be ebɔnfɔl, fanɛ kananɛ menyi benimuana ere gba beeŋ wora na.”

28Kumo be kaman nɛ benapo be enimu na ponte awɔrso Hibruw be ŋgbar to saŋɛ na so ekama nɛ e wɔ ndoŋ beeŋ nu. E yɛ: “Men nu kusɔ nɛ Asiriya be ewurgboŋ bee kaŋɛ menyi. 29Men sa maŋ shin nɛ ewura Hɛzekaya e fule menyi. E maaŋ tiŋ m mɔlga menyi. 30E kaŋ kaŋɛ menyi fanɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na beeŋ kɔ m mɔlga menyi ashi Asiriya be ewurgboŋ be enɔ to, men sa maŋ yirda kusɔ nɛ e kaŋɛ na. 31Men sa maŋ nu n sa Hɛzekaya! Men nu n sa ma efuli so be ewura. Nɛ men ta menyi be amu n sa mo, e beeŋ shin nɛ men ba kraa kɔ menyi be waindibi be adɔana nɛ efigi be ndibi be asɔrso nsaa nuu menyi be atirbu to be nchu 32n ya fo saŋɛ nɛ ewurgboŋ na beeŋ lɔŋɛ menyi n chena efuli nɛ k du fanɛ men gbagba be efuli, a kɔ ewaindibi be asɔrso nɛ menyeeŋ baa ta a wora eyabra, nɛ ayu nɛ men baa ta a wora ebodobodo, na so. K la kasawule nɛ k kɔ ɔlif be ŋku nɛ mushoŋ ga nna. Men baa kɔ kasonu n sa mo akoŋ maaŋ mɔ menyi ndoŋ kikɛ, menyeeŋ ba ji a moɛ. Men sa maŋ shin nɛ ewura Hɛzekaya e fule menyi nɛ men baa fɛ fanɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na beeŋ mɔlga menyi. 33Efuli mo so be agbirana nɛ men daŋ nu fanɛ a tiŋ m mɔlga bumo be efuli ashi Asiriya be ewura be enɔ to. 34Nnɛ nɛ basa nɛ b daa wɔ ndegboŋ nɛ baa tre Hamaf nɛ Appad nɛ Sefavaim nɛ Heena nɛ Iwa na be agbirana wɔ naniere? Samɛria be efuli so be agbirana daa maŋ tiŋ ŋ kuŋ kasawule na ashi Asiriya be benapo kutɔ. 35Saŋɛ mo nɛ efuliana be agbirana daŋ mɔlga bumo be efuliana ashi anyi be ewura be enɔ to? Amoso manɛ bre so nɛ menyee fɛ fanɛ menyi be Ebɔrɛ na beeŋ tiŋ m mɔlga Jerusalɛm?”

36Ŋkpal ewura Hɛzekaya ka daŋ kaŋɛ bumo fanɛ b sa maŋ kaŋ kaŋɛ shɛŋ so, basa na daa maŋ malga. 37Kumo be kaman nɛ Eliakim nɛ Shɛbna nɛ Jowa kpɛa bumo be asɔbuuso to kagbenejijaso nseŋ ya kaŋɛ ewura Hɛzekaya kusɔ nɛ Asiriya be benapo be enimu na kaŋɛ na.

19

Ewura na ka bee fin kasotoji Aizaaya kutɔ be asheŋ

(Aizaaya 37:1-7)

1Ewura Hɛzekaya ka nu kubɔya nɛ Asiriya be benapo be enimu kaŋɛ na, nɛ mbe kagbene jija mo ga nɛ e kpɛa mbe asɔbuuso to nseŋ ta kagbenejijaso be asɔbuuso m buu n yɔ Enyɛnpe Ebɔrɛ na be bɔrɛlambu to. 2Kumo be kaman nɛ e shuŋi Eliakim nɛ e bee keni ewurkpa so na nɛ Shɛbna nɛ e la ewura be esibɛpo nɛ bɔrɛmatapo nimusoana anebi Aizaaya nɛ e la Amɔz pibinyɛn na kutɔ. Bumo alɛ gba daŋ buu kagbenejijaso be asɔbuuso nna m ba. 3Kubɔya nɛ ewura Hɛzekaya ta n shuŋi bumo fanɛ b ya sa anebi Aizaaya nde: “Kabre la awurfoŋ be kachɛ nna n sa anyi, an wɔ kasogberge nɛ ŋaba to nna. An du fanɛ eche nɛ e bee kurge nsaa maŋ naa kɔ eleŋ nɛ e kento ŋ kurge nna. 4Asiriya be ewurgboŋ e shuŋi mbe benapo be enimu nɛ e ba tege Ebɔrɛ nɛ e wɔ ŋkpa to na. Enyɛnpe fo Ebɔrɛ na e naŋ nu katege ere kikɛ nseŋ gberge basa nɛ baa tege mo na kusoe. Amoso kule Ebɔrɛ n sa anyi be basa nɛ b kraa wɔ ŋkpa to.”

5Ewura Hɛzekaya be benimu nɛ e shuŋi na ka ba anebi Aizaaya kutɔ 6nɛ e kaŋɛ bumo le: “Enyɛnpe Ebɔrɛ na bee kaŋɛ fanɛ men sa maŋ shin nɛ kusɔ nɛ Asiriyaebi na bee kaŋɛ fanɛ e maaŋ tiŋ m mɔlga menyi na e baa da menyi kufu. 7Meeŋ shin nɛ Asiriya be ewurgboŋ na e nu kubɔya ko nɛ k shin nɛ e bɛta n yɔ mo gbagba be efuli so nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ e shin nɛ b ya mɔ mo ndoŋ.”

8Asiriya be benapo be enimu na ka nu fanɛ bumo be ewurgboŋ lar Lakish be kadegboŋ to n ya kaa kɔ Libna be kade nɛ k mata ndoŋ na kena nɛ b yɔ ndoŋ nɛ b ya bishi mo kusɔ nɛ baaŋ wora. 9Loŋ be jemanɛ na gbagba nɛ Asiriya be ewurgboŋ, Sennakerɛb nu fanɛ Itiopia be ewura, Tɛhaka wɔ ekpa to a ba nɛ e ba kɔ mo kena. Ndoŋ nna nɛ ewurgboŋ Sennakerɛb sibɛ kawɔlbi ko n shuŋi mbɔ fanɛ b ta n ya sa Juda be ewura, Hɛzekaya. 10Kusɔ nɛ e kaŋɛ kawɔlbi na to nde: “Sa maŋ ta fo yirda n wɔtɔ fo Ebɔrɛ na to ŋko n shin nɛ mbe kekaŋɛ fanɛ Asiriya be ewura maaŋ tiŋ ŋ kɔ m pɔɔ Jerusalɛm so na e fule fo. 11Fo nu kananɛ anyi Asiriya be bewura mur efuli pɔtɛana ko cheche be asheŋ. Nɛ manɛ so nɛ fee fɛ fanɛ shɛŋ maaŋ tiŋ n wora fo? 12N nananyɛnana e daŋ mur nde nɛ baa tre Gozan nɛ Haran nɛ Rezef, nseŋ mɔ Bɛtaden be basa nɛ b daa wɔ Tɛlassa na gba. Bumo be agbirana daŋ maŋ tiŋ m mɔlga bumo. 13Bewura nɛ b daa wɔ nde nɛ baa tre Hamaf nɛ Apad nɛ Sefavaim nɛ Hena nɛ Iwa na kikɛ maŋ naa wɔtɔ. Bumo kikɛ mur!”

14Ewura Hɛzekaya ka sɔ kawɔl na mbɔ na kutɔ ŋ kraŋ nɛ e ta kumo n yɔ bɔrɛlambu na to n ya bugi kumo to n nase Enyɛnpetale Ebɔrɛ na be anishito, 15nseŋ kule Ebɔrɛ ŋ kaŋɛ le: “Enyɛnpetale nɛ fo la Israɛl be Ebɔrɛ, fo e chena fo kuwurputi so awɔlto nɛ asɔkeniso nɛ a du fanɛ emalaika nɛ baa tre amo Chɛrubim na wɔ fo aya ase. Fo nawule e la Ebɔrɛ. Fo e to esoso nɛ kasawule nsaa ji kuwura durnya kikɛ so. 16Baŋ keni kananɛ Asiriya be ewura, Sennakerɛb tege fo, Ebɔrɛ nɛ fee sa ŋkpa na. 17Enyɛnpetale Ebɔrɛ, an kikɛ nyi k ka la kashenteŋ fanɛ Asiriya be bewuraana mur efuli damtaana n shin nɛ amo be nsawule dese fuloŋ, 18nseŋ naŋ chɔɔ efuliana na be agbir fuloŋ nɛ b ta ndibi nɛ ajembu n lɔŋɛ a shuŋ na. 19Ama fo Enyɛnpe e la anyi be Ebɔrɛ! Anyee kule fo nna nɛ fo mɔlga anyi ashi Asiriya be ewura be enɔ to, saŋɛ na so ekama nɛ e wɔ durnya to be efuli kama so beeŋ pin fanɛ fo nawule e la Ebɔrɛ.”

Aizaaya be kubɔya nɛ e ta n sa ewura na be asheŋ

(Aizaaya 37:21-38)

20Ndoŋ nna nɛ Aizaaya ta kubɔya ere n shuŋi n ya sa ewura Hɛzekaya a kaŋɛ mo kusɔ 21nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na malga a laŋɛ mbe kabɔrɛkule na be kaplɛa so. E yɛ: “Sennakerɛb, Jerusalɛm be basa bee mushe fo nna nsaa keni fo jiga. 22Wanɛ nɛ fo daa fɛ fanɛ fee tege nsaa wora eyurto na? Ma, Israɛl be Ebɔrɛ cheembi na nɛ fo daa maa sa bunyaŋ na. 23Fo daŋ shuŋi fo mbɔ nna nɛ b ba kaa puchi menyi ka daŋ ta menyi be egbaŋɛturko n dii n yɔ Lebanɔn be kebeegboŋ na be esoso n ya kɔ m pɔɔ so nna ashi ma Enyɛnpe Ebɔrɛ na be anishito. Menyee puchi fanɛ men daŋ tiŋ ŋ kuya sida be ndibi tenteŋ nɛ seprɛs be ndibi lelaana n lɛ nna ashi kebee na so hale n ya fo kupo na be nferinto. 24Fo daŋ puchi fanɛ men daŋ kur atirbu efuli pɔtɛana so nseŋ nuu amo to be nchu. Kumo be kaman ma e shin nɛ Lɔrgboŋ nɛ baa tre Nail wɔl n dese nɛ benapo nite n nite kumo to na. 25Menyi maŋ pin to fanɛ ma, Enyɛnpe Ebɔrɛ na e kre kumo loŋ dra na kikɛ nɛ naniere k wora m bɔlɔ so na. Ma e sa menyi eleŋ nɛ men tiŋ n shin nɛ ndegboŋ nɛ b pɔr egbalana ŋ kulti na ki nde bureso. 26Basa nɛ b daa wɔ ndegboŋ na to na daa maŋ naa kɔ eleŋ, ŋkpal kufu ka daŋ pɛ bumo nɛ eburma tɔr bumo so so. B daa du fanɛ kudɔ to be afitiri nna ŋko afitiri popɔrbi nɛ a kɔr ebu be esoso nɛ epeŋilarkpa be afu tushiso ba ber amo so nɛ a bɛlɛ nna.

27Ama ma ere nyi kusɔ kama a laŋɛ fo kaplɛa so. N nyi kusɔ nɛ fee wora nɛ kakpa nɛ fee yɔ kikɛ. Ma alɛ naa nyi kananɛ fee nya agbo ga a wora ma. 28N wu fo kamoowu nɛ agbogboŋ na kikɛ. Naniere meeŋ ta dariwa n wɔtɔ fo kamuna to nseŋ ta kebarga n wɔtɔ fo kɔnɔ to. Kumo be kaman nɛ n ta fo m bɔla ekpa nɛ fo bɔla so m ba na m bɛta n yɔ kakpa nɛ fo shi m ba na.”

29Ade kikɛ be kaman nɛ Aizaaya kaŋɛ Ewura Hɛzekaya le: “Kusɔ nɛ k beeŋ wora be tɔɔnɛ nna na. Kafɛ ere nɛ kafɛ a ba kikɛ menyi maaŋ dɔ n duu shɛŋ ama menyi alɛ beeŋ nya akɔrbua n teŋi n ji. Ama kafɛ nɛ k bɛ so kesasopo na bre menyeeŋ dɔ n duu ayu n teŋi nseŋ duu afeelebi nɛ a bee sɔr asɔrso nɛ baa tre amo greep na nseŋ nya amo be asɔrso n chuge n ji. 30Basa nɛ baaŋ ji efute ashi Juda be efuli so na beeŋ purge fanɛ aduuso nɛ amo be achin yɔ nchiŋ kasawule to nɛ wora ga na. 31Basa ko beeŋ ji efute ashi Jerusalɛm to nɛ Zayɔn be kebee so, ŋkpal manɛ so, Enyɛnpetale Ebɔrɛ na gbagba e naŋ shin nɛ loŋ a wora.

32Kusɔ nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na kaŋɛ a laŋɛ Asiriya be ewurgboŋ na be kaplɛa so nde: ‘E maaŋ nya n luri kadegboŋ ere to ŋko n to kumo ketanyembi koŋwule gba. Benapo nɛ b keta abɛlso be asɔ kuŋamuso maaŋ taga to kadegboŋ na, bumo alɛ maaŋ nya n dɔ ashigboŋ nɛ baaŋ dii so n luri kumo to ŋko ŋ kulti kumo n wɔtɔ kikɛ. 33Ekpa nɛ e baŋ bɔla so m ba na nɛ e beeŋ naŋ bɔla so n yɔ nɛ e maŋ nya n luri kadegboŋ na to. Ma, Enyɛnpe Ebɔrɛ na e malga na. 34Meeŋ kuŋ kadegboŋ ere ŋkpal ŋ gbagba be kemaŋkura nɛ kɔnɔ naseso nɛ n nase n sa ma kayɛrbi Deevid na so.’ ”

35Ade be kaman nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na shin nɛ mbe malaika yɔ Asiriya be basa be keeyi to kanyɛso n ya mɔ benapo ŋgboŋ kalfa nɛ aduburwa nɛ anu. Kare ka chɛ kachipurdidi nɛ bumo kikɛ wu a dese! 36Ndoŋ nna nɛ Asiriya be ewurgboŋ, Sennakerɛb bɛta n yɔ mbe laŋ to ashi Asiriya be efuli so be kadegboŋ nɛ baa tre Ninɛve na. 37Kachako e ka yɔ kegbirlambu to n ya kaa shuŋ mbe kegbir nɛ baa tre Nishrɔk na, nɛ mbe mbinyɛnso anyɔ nɛ baa tre bumo Adremalɛk nɛ Shareza na ta bumo be etokobi m mɔ mo ndoŋ nseŋ shile n yɔ Ararat be kasawule so nɛ mo pibinyɛn nɛ baa tre Essahaddɔn na sɔ mo so ŋ ki ewura.

20

Ewura Hɛzekaya ka nya alenfia be asheŋ

(Aizaaya 38:1-8, 21-22; 2 Kronikɛls 32:24-26)

1Jemanɛ ko nɛ kulɔ pɛ ewura Hɛzekaya nɛ a ka gbrɛ nɛ e wu. Ndoŋ nna nɛ Amɔz pibinyɛn anebi Aizaaya yɔ nɛ e ya bɔ mo so nseŋ kaŋɛ mo le: “Enyɛnpe Ebɔrɛ yɛ fo bela ase n lɔŋɛ fo kusɔ kama n yili nɛnɛ, ŋkpal manɛ so, fo maaŋ naŋ nya alenfia. Bela ase a jo luwu.” 2Ewura Hɛzekaya ka nu loŋ, nɛ e kilgi mbe anishito n shoŋi egbal nseŋ kule Ebɔrɛ ŋ kaŋɛ: 3“Enyɛnpe Ebɔrɛ, baa nyiŋi kananɛ n shuŋ fo kashenteŋto nɛ kagbene koŋwule so. Ma alɛ wora ania fanɛ meeŋ wora kusɔ kama nɛ fee sha fanɛ n wora.” Kumo be kaman nɛ e shu ga. 4Anebi Aizaaya ka lar ewura na be laŋ to a yɔ, nɛ a ka gbrɛbi nɛ e choŋ ewurkpa be kelɔnɛ na so na, nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ kaŋɛ mo 5fanɛ e naŋ bɛta n yɔ ewura Hɛzekaya kutɔ n ya kaŋɛ mo le: “Ma, Enyɛnpe, fo nananyɛn ewura Deevid be Ebɔrɛ na, nu fo kabɔrɛkule nseŋ wu fo anishichubi na. Nchɛ asa be kefɛato, meeŋ chɛ fo nseŋ shin nɛ fo naŋ bɛta n yɔ bɔrɛlambu na to. 6Meeŋ naŋ shin nɛ fo ji nfɛ kuduanu n ti so. Ma alɛ beeŋ kuŋ fo nɛ Jerusalɛm be kadegboŋ ere ashi Asiriya be ewurgboŋ na be enɔ to, ŋkpal ŋ gbagba be kemaŋkura nɛ kɔnɔ nɛ n nase n sa ma kayɛrbi ewura Deevid so.” 7Pɔɛŋ nɛ ewura Hɛzekaya nya alenfia nseŋ boŋ kashɛ na, anebi Aizaaya daŋ kaŋɛ mo nna fanɛ e shin nɛ b kɔr kedibi nɛ baa tre figi na be afantaŋ m mata mbe kechuu bɔbɔ na so nɛ e nya alenfia. 8Kumo be kaman nɛ ewura Hɛzekaya bishi: “Manɛ e naŋ ŋini fanɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ beeŋ chɛ ma nɛ n tiŋ n yɔ mbe bɔrɛlambu to n ya shuŋ mo nchɛ asa be kefɛato?” 9Ndoŋ nna nɛ anebi Aizaaya kaŋɛ: “Enyɛnpe Ebɔrɛ beeŋ lara tɔɔnɛ be kesheŋ ko ŋ ŋini nɛ fo pin fanɛ e maa kplaŋ mbe kɔnɔ naseso so. Feeŋ baa sha epeŋi be kiyoyu nɛ k wɔ atemprembi so ere ka firgi m bɛta kaman ayadra kudu nna ŋko k ka firgi n yɔ anishito ayadra kudu?” 10Ndoŋ nna nɛ Hɛzekaya malɛ kaŋɛ: “Keshin nɛ kiyoyu e baa yɔ anishito du pɔtɔ pɔtɔ a chɔ keshin nɛ k baa yɔ kamanto. Amoso shin nɛ k bɛta kaman.” 11Ndoŋ nna nɛ Aizaaya kule Enyɛnpe Ebɔrɛ nɛ e shin nɛ kiyoyul na bɛta n yɔ kaman ayadra kudu ashi ewura Ahaz be ebu be ketempreŋ so.

Babilɔn be efuli so be mbɔ be asheŋ

(Aizaaya 39:1-8)

12Merodak Baladan nɛ e la Baladan pibinyɛn nseŋ daa la efuli nɛ baa tre Babilɔn na be ewura ka daŋ nu fanɛ ewura Hɛzekaya daŋ lɔ nseŋ nya alenfia nɛ e shuŋi mbɔ nɛ b ta kawɔl nɛ kakɛ n ya sa mo. 13Nɛ ewura Hɛzekaya wora mbɔ na maraba nseŋ ŋini bumo mbe shuwa nɛ gbiti nɛ eposɔ nɛ e bee wora epo a bel na nɛ ɔlif be ŋku lela nɛ etulale nɛ mbe benapo be akɔsɔ kikɛ. Shɛŋ daŋ maŋ naŋ ka ashi mbe ewurkpa ŋko mbe efuli na kikɛ so nɛ e maŋ ta ŋ ŋini mbɔ na. 14Ndoŋ nna nɛ anebi Aizaaya yɔ ewura Hɛzekaya kutɔ n ya bishi mo: “Nnɛ nɛ basa ere shi m ba nfe; nɛ manɛ nɛ b kaŋɛ fo?” Nɛ Hɛzekaya kaŋɛ: “B shi efuli wɔfɔ ko nɛ baa tre kumo Babilɔn na nna.” 15Nɛ Aizaaya naŋ bishi mo le: “Nɛ manɛ nɛ b wu ewurkpa nfe?” Nɛ ewura na kaŋɛ: “B wu kusɔ kama nɛ k wɔ nfe. Shɛŋ maŋ naŋ ka a wɔ nfe nɛ m maŋ ta ŋ ŋini bumo.” 16Ndoŋ nna nɛ Aizaaya kaŋɛ ewura na: “Enyɛnpetale Ebɔrɛ na gbagba e kaŋɛ fanɛ 17jemanɛ ko bee ba nɛ asɔ kama nɛ a wɔ ewurkpa nɛ fo nananyɛnana fin n yili hale m ba fo kabre na kikɛ, baaŋ ba sulɔ amo kikɛ n yɔ Babilɔn be efuli so nɛ shɛŋ shɛŋ maaŋ naŋ ka a wɔ nfe! 18Baaŋ pɛ fo gbagba be mbinyɛnsobi ko n ya fɛl bumo nɛ b baa shuŋ Babilɔn be ewura be lambu to.” 19Ewura Hɛzekaya bre daŋ fɛ nna fanɛ mo ere be jemanɛ to kayurwushi beeŋ baa wɔ efuli na so, amoso le nɛ e kaŋɛ: “Kubɔya nɛ fo ta n shi Enyɛnpe Ebɔrɛ kutɔ m ba sa ma ere walɛ.”

Hɛzekaya be kuwurji be ekar be asheŋ

(2 Kronikɛls 32:32-33)

20B daŋ sibɛ Hɛzekaya be kenyɛn nɛ e daŋ ji nɛ kananɛ e shin nɛ b gberge nchu m ba kadegboŋ na to be asheŋ kikɛ nna n wɔtɔ Juda be bewura be adrasheŋ be nwɔl to. 21Ewura Hɛzekaya ka wu, mo pibinyɛn Manase a sɔ mo so n ji kuwura.

21

Juda be ewura Manase be asheŋ

(2 Kronikɛls 33:1-20)

1Manase daŋ ji nfɛ kuduanyɔ nna pɔɛŋ nseŋ ki Juda be ewura, nseŋ ji kuwura Jerusalɛm to nfɛ adunu nɛ anu. Mo nio e daa la Hefziba. 2Manase daŋ kini kenu n sa Enyɛnpe Ebɔrɛ nna nseŋ bɛ efuliana nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ ju kasawule na so, saŋɛ so nɛ e ta kasawule na n sa mbe basa Israɛlebi sososo na be asheŋ nɛ Ebɔrɛ kishi ga na so. 3E daŋ lɔŋɛ m pɔr efuli pɔtɛana so be agbir nɛ mo tuto ewura Hɛzekaya daŋ mur na nna, nseŋ m pɔr ebɔrɛsure n sa Baal be kegbir na, nseŋ yuu kegbirche Ashira be mpɔrduli, nsaa shuŋ achɛkpabi gba. 4E daŋ pɔr agbir be ebɔrɛsure ashi bɔrɛlambu nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ kaŋɛ fanɛ ndoŋ nɛ baaŋ baa shuŋ mo mbaanaayɔ na to nna. 5E daŋ pɔr ebɔrɛsure ashi bɔrɛlambu na be alɔnɛ anyɔ na to nna nsaa shuŋ achɛkpabi. 6E daŋ ta mo gbagba pibinyɛn nna n lara sarga chɔɔso ashi ketaŋɛ nɛ baa tre Hinnɔm na to. E daa wora kegbaya nɛ ŋkilgisheŋ nna nsaa yɔ belejipoana kutɔ n ya ka kpal nsaa shuŋ bubuni gba a ti so. E daŋ wora alubi damta nna ŋ gbiti Enyɛnpe Ebɔrɛ n shin nɛ mbe agbo kaa ga. 7E daŋ ta kegbirche Ashira be kapɔrduli nna n yili bɔrɛlambu nɛ Ebɔrɛ malga kumo be asheŋ n sa ewura Deevid nɛ mo pibinyɛn ewura Sɔlɔmɔn na to. Ebɔrɛ yɛ: “Bɔrɛlambu ere ashi Jerusalɛm nɛ n lara ashi Israɛl be efuli so kikɛ fanɛ b baa bunyaŋ ma kumo to mbaanaayɔ. 8Nɛ ma basa Israɛlebi beeŋ bɛ ma mbra nɛ ma keŋini nɛ ma kayɛrbi Mosis ta n sa bumo dra dra na so bre, kumo ere m maaŋ shin nɛ b ju bumo ashi kasawule nɛ n ta n sa bumo nananyɛnana na so.” 9Ewura Manase daŋ shin nɛ Juda nɛ Jerusalɛm be basa wora alubi a chɔ amo nɛ efuliana nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ ju kasawule na so saŋɛ so nɛ mbe basa daa ba kumo so sososo na daa wora na nna.

10Kachako nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ bɔla mbe nyɛrbi anebiana na so ŋ kaŋɛ le: 11“Ewura Manase be asheŋ nɛ e daŋ wora na daŋ lubi a chɔ kusɔ nɛ Keenanebi na daŋ wora gba. E daŋ shuŋ agbir nna nseŋ shin nɛ Juda be efuli so ebi gba luri kulubi to. 12Amoso ma Enyɛnpe Israɛl be Ebɔrɛ na beeŋ shin nɛ jɛrbi e ba Jerusalɛm to nɛ Juda be efuli so, nɛ k chinchiŋ esa kama nɛ e beeŋ nu kumo be asheŋ ga. 13Kananɛ n daŋ gberge Samɛria be efuli so be basa nɛ Israɛl be ewura Ahab nɛ mbe kaman to ebi kusoe na, loŋ gbagba chap nɛ meeŋ gberge Jerusalɛm be basa gba kusoe. Meeŋ shin nɛ Jerusalɛm e naŋ ki kasawule fuloŋ a dese fanɛ kananɛ k daa du dra na. 14Meeŋ kplaŋ basa nɛ b maŋ wu na so nseŋ shin nɛ bumo doŋana e kɔ m pɔɔ bumo so m muu bumo be kasawule na so be asɔ kikɛ. 15Ŋkpal manɛ so ma basa Israɛlebi wora alubi ŋ gbiti ma nseŋ wɔtɔ ma agbo to yili saŋɛ nɛ bumo nananyɛnana lar Ijipt m ba fo kabre.”

16Ewura Manase daŋ mɔ basa damta nɛ b maŋ wora shɛŋ nna nɛ bumo be ŋklaŋ teŋi n sɔ Jerusalɛm be kubɔrbi so kikɛ. Ade kikɛ be kaman nɛ e naŋ shin nɛ Juda be efuli so be basa gba luri kagbirshuŋ to nseŋ wora kulubi ŋ gbiti Enyɛnpe Ebɔrɛ na.

17B sibɛ kusɔ kama nɛ ewura Manase wora, n ta mbe asheŋ lubi kikɛ n ti so nɛ e daŋ wora na kikɛ n wɔtɔ Juda be bewura be adrasheŋ be nwɔl na to. 18Ewura Manase ka wu, ewurkpa be kakpa nɛ baa tre Uzza be kambɔl na to nɛ b puli mo nɛ mo pibinyɛn Ammɔn sɔ mo so n ji kuwura.

Juda be ewura Ammɔn be asheŋ

(2 Kronikɛls 33:1-20)

19Ammɔn daa la nfɛ adunyɔ nɛ anyɔ nna pɔɛŋ nseŋ ki Juda be ewura, mo alɛ nseŋ ji kuwura Jerusalɛm to nfɛ anyɔ. Mo nio e daa la Mɛshullemif nɛ mo alɛ mo nio la Haruz nɛ e shi Jotba be kade to na. 20E daŋ wora alubi nna ŋ gbiti Enyɛnpe Ebɔrɛ fanɛ kananɛ mo tuto ewura Manase daŋ wora na gbagba. 21Kusɔ nɛ mo tuto daŋ wora na gbagba chap nɛ mo alɛ gba daŋ wora. E daŋ shuŋ agbir nɛ mo tuto Manase gba daŋ shuŋ na nna. 22E daŋ kini Enyɛnpe nɛ e la mo nananyɛnana be Ebɔrɛ na nna nsaa maŋ wora kasonu n sa mbe mbra.

23Ammɔn be benimuana daŋ we n wɔtɔ abar nna nseŋ ya mɔ mo ashi ewura be laŋ to. 24Ndoŋ nna nɛ Juda be basa malɛ ya mɔ basa nɛ b mɔ ewura Ammɔn na nseŋ ta mo pibinyɛn Josaya ŋ ki ewura.

25B sibɛ kusɔ kama nɛ Ammɔn daŋ wora kikɛ n wɔtɔ Juda be bewura be adrasheŋ be nwɔl to. 26Uzza be kambɔl na to nɛ b daŋ puli ewura Ammɔn nɛ mo pibinyɛn Josaya sɔ mo so n ji kuwura.

22

Juda be ewura Josaya be asheŋ

(2 Kronikɛls 34:1-2)

1Josaya daŋ ji nfɛ aburwa nna pɔɛŋ nseŋ ki Juda be ewura, mo alɛ daŋ ji kuwura Jerusalɛm to nfɛ adesa nɛ kako nna. Mo nio e daa la Jedida nɛ e la Adaya nɛ e shi Bozkaf na pibiche. 2E daa wora asheŋ nɛ a niŋi ashi Enyɛnpe Ebɔrɛ be anishito nna nsaa bɛ mo nananyɛn ewura Deevid be aya so nɛ Ebɔrɛ be mbra na kikɛ so dede.

3Josaya ka ji kuwura be kafɛ kuduaburwasopo to nɛ e shuŋi mbe nwɔlsibɛpo Shafan nɛ e la Azaliya pibinyɛn nɛ mo nananyɛn malɛ la Mɛshulam na ŋ kaŋɛ le: 4“Yɔ bɔrɛmatapo nimuso Hilkiya kutɔ ashi Enyɛnpe Ebɔrɛ be bɔrɛlambu na to n ya kaŋɛ mo fanɛ e wora amansherbi nɛ bɔrɛmatapoana nɛ baa keni bɔrɛlambu na be mbunaana so na sɔ basa na kutɔ na be shiriya. 5Nseŋ kaŋɛ mo fanɛ e ta amansherbi na n sa benyɛn nɛ baa keni bɔrɛlambu na be kelɔnɛ be kushuŋ so na, nɛ bumo alɛ e ta amo n sa 6ekapɛnta nɛ bepɔrpo na nɛ b tɔ ajembu nɛ ndibi n lɔŋɛ ebu na. 7Basa nɛ baa keni kushuŋ na so na kikɛ bee ji kashenteŋ nna, amoso anyi maaŋ keni bumo be asheŋ to a laŋɛ amansherbi na be keji be kaplɛa so.”

8Shafan ka lara kubɔya na n loge nɛ Hilkiya ta mbra be kawɔl na n sa mo nseŋ kaŋɛ le: “N wu mbra be kawɔl ere bɔrɛlambu to nna.” Ndoŋ nna nɛ Shafan kraŋ kawɔl na, 9nseŋ yɔ ewura na kutɔ n ya kaŋɛ mo le: “Yiramu, an wora kusɔ kama nɛ fo kaŋɛ anyi na kikɛ. An ta amansherbi nɛ a wɔ bɔrɛlambu na to na n sa beshumpo na nɛ basa nɛ baa keni bumo so na.” 10Kumo be kaman nɛ e naŋ kaŋɛ ewura na le: “Bɔrɛmatapo nimuso Hilkiya e ta kawɔl ere n sa ma.” Kumo be kaman nɛ e kraŋ kumo awɔrso ŋ ŋini ewura na.

11Ewura na ka nu kusɔ nɛ k wɔ mbra be kawɔl na to nɛ e kpɛa mbe asɔbuuso to kagbenejijaso, 12nseŋ tre Hilkiya nɛ Shafan nɛ Ahikam nɛ e la Shafan pibinyɛn na nɛ Akbɔ nɛ e la Mikaya pibinyɛn na n ta Asaya nɛ e la mo gbagba be kenya na m ba shɛr abar so epul to ŋ kaŋɛ bumo le: 13“Enyɛnpe Ebɔrɛ na be agbo beeŋ baa wɔ ma nɛ ma basa kama nɛ b kraa wɔ Juda be efuli ere so so ga ŋkpal an nananyɛnana ka maŋ nu n sa mo nseŋ kini kewora kusɔ nɛ kawɔl ere bee ŋini fanɛ b wora na so. Amoso men ya bishi n fin kusɔ nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na bee sha fanɛ an wora.”

14Hilkiya nɛ Ahikam nɛ Akbɔ nɛ Shafan nɛ Asaya e daŋ yɔ anebiche nɛ baa tre Hulda nɛ e wɔ Jerusalɛm be kelargato be esoso be kaba so na kutɔ. Hulda mo kul Shallum nɛ e la Tikva pibinyɛn nsaa la Hahas mo nanabi na e daa keni epiŋi so ashi bɔrɛlambu na to. B daŋ kaŋɛ anebi na kusɔ nɛ k wora kikɛ nna, 15nɛ e kaŋɛ bumo fanɛ b bɛta n yɔ ewura na kutɔ n ya kaŋɛ mo fanɛ, 16kubɔya nɛ k shi Enyɛnpe Ebɔrɛ kutɔ nde. Ebɔrɛ yɛ: “Meeŋ gberge Jerusalɛm be basa kikɛ kusoe fanɛ kananɛ b kraŋ mbra be kawɔl na to ashi Juda be ewura be anishito na. 17Ŋkpal manɛ so b ka kini ma nseŋ lara esarga n sa efuli pɔtɛana so be agbirana nɛ ma agbo kaa bumo so ga. Kusɔ nɛ b wora na so ma agbo maaŋ wushi kikɛ. 18Ama kusɔ nɛ ma Enyɛnpe Israɛl be Ebɔrɛ na kɔ nɛ ŋ kaŋɛ ewura na bre nde. Mo ere nu kusɔ nɛ b sibɛ n wɔtɔ mbra be kawɔl na to, 19nseŋ chɛrga mbe nfɛra m bar mbe kumu kaseto ŋ kpɛa mbe asɔbuuso to kagbenejijaso a shu ŋkpal ŋ ka kaŋɛ fanɛ meeŋ gberge Jerusalɛm be basa kusoe n shin nɛ k ki kakpa nɛ basa beeŋ baa lɔ kufu keyɔ nɛ kumo be ketre malɛ e ki kɔnɔsho n sa basa so. N nu mo ere be kabɔrɛkule, 20amoso kasogberge nɛ ŋ kɔ a ba Jerusalɛm be basa so na maaŋ ba, ama e wu kagbenewushiso nna pɔɛŋ.”

Ndoŋ nna nɛ basa na ta kubɔya na n ya sa ewura Josaya.

23

Josaya ka ju kagbirshuŋ ashi Israɛl be asheŋ

(2 Kronikɛls 34:3-7; 29—33)

1Ewura Josaya daŋ tre Juda nɛ Jerusalɛm be bejuŋkparpo kikɛ m ba abar so 2nɛ mo nɛ bumo nɛ bɔrɛmatapoana na nɛ anebiana na nɛ damawuraana nɛ betirpo kikɛ yɔ bɔrɛlambu na to. Ndoŋ nna na nɛ ewura na kraŋ Ebɔrɛ be mbra be kawɔl nɛ b daŋ wu bɔrɛlambu na to na kikɛ bumo kikɛ be anishito. 3Kumo be kaman nɛ e yili shabɔrɛ na be kakpa nɛ bewura bee chena na n nase kɔnɔ n sa Enyɛnpe Ebɔrɛ na fanɛ e beeŋ bugi mbe kagbene kikɛ n wora kasonu n sa mo nseŋ bɛ mbe mbra nɛ asheŋ nɛ e yili n sa bumo na, kɔnɔ naseso be ŋkre be asheŋ nɛ b sibɛ n wɔtɔ kawɔl na to na kikɛ so. 4Ewura Josaya daŋ shin nna nɛ bɔrɛmatapo nimuso Hilkiya nɛ bɔrɛmatapoana nɛ b bɛ mbe kaman na nɛ bekumpo nɛ baa kuŋ bɔrɛlambu na be kabuna na lara asɔ nɛ b kɔ a shuŋ Baal be kegbir na nɛ kegbirche Ashira nɛ achɛkpabi na ashi bɔrɛlambu na to. E daŋ shin nna nɛ b ta asɔ na kikɛ n lar kade na be ekarso a mata Kidrɔn be ketaŋɛ na ase n ya chɔɔ amo nseŋ ta amo be nsunɔ n yɔ Bɛtɛl. 5E daŋ ju agbirwuraana nɛ Juda be bewura daŋ lara fanɛ b baa lara esarga a deŋi nnyamase be ebɔrɛsureana so ashi Juda be efuli so be nde to nɛ nde nɛ a mata Jerusalɛm na nna. Loŋ be agbirwuraana na e daa lara esarga a sa Baal be kegbir na nɛ epeŋi nɛ kufɔl nɛ achɛkpabi be yiri to kikɛ. 6E daŋ lara kegbirche Ashira be kapɔrduli na Enyɛnpe Ebɔrɛ be bɔrɛlambu na to nna n ta kumo n lar kade na to yɔ Kidrɔn be ketaŋɛ na to n ya chɔɔ kumo nseŋ bɛa kumo to nɛ k ki fanɛ nyifu nɛ e ta amo n lɛ basa be nchaŋana so. 7E daŋ bure esakalenyɛn be ebuana nɛ a mata bɔrɛlambu na nna. Ndoŋ nɛ beche bee chena a lue ewajɛ nɛ baa ta a buu a shuŋ Ashira be kegbir na. 8E daŋ shin nna nɛ bɔrɛmatapoana nɛ b wɔ Juda na kikɛ ba Jerusalɛm nɛ e bɔla daŋkare be ekpa so n jija bumo be ebɔrɛsure nɛ baa lara esarga amo so na. E daŋ bure ebɔrɛsure nɛ baa lara esarga amo so a sa kaboe be kiyoyu lubi nɛ k wɔ a mata kabuna nɛ kade na be gomena Joshuwa pɔr na nna. 9B daa maŋ sa loŋ be bɔrɛmatapoana na ekpa fanɛ b baa shuŋ bɔrɛlambu na to, ama b daa kɔ ekpa bre nɛ bumo nɛ bumo braana bɔrɛmatapoana e ji bodobodo nɛ a maŋ kɔ yiisi na kɔnɔkoŋwuleso. 10Ewura Josaya daŋ bɔla daŋkare be ekpa so nna n jija Tofɛf nɛ k wɔ Bɛnhinnɔm be ketaŋɛ to be bɔrɛsure na, saŋɛ na so b maaŋ naa ta bumo be bibinyɛn ŋko bibiche a lara sarga a sa Mɔlɛk be kegbir na. 11E daŋ lara egbaŋɛ nɛ Juda be bewura ta m bɔɔ epeŋi enɔ na nna ashi Enyɛnpe Ebɔrɛ be bɔrɛlambu na be kabuna to. B daa wɔ kelɔnɛ nɛ k mata enimu nɛ baa tre Neetan Mɛlɛk na be ebu na ase nna. Ewura Josaya daŋ chɔɔ egbaŋɛturko nɛ b ta m bɔɔ epeŋi enɔ na nna. 12Ewura Josaya daŋ bure ebɔrɛsure nɛ ewura Manase daŋ pɔr n yili bɔrɛlambu be alɔnɛ anyɔ na so nɛ ebɔrɛsure nɛ Juda be efuli so be bewura daŋ pɔr n yili ewura Ahaz be ewurkpa be ebu be esoso na kikɛ nna nseŋ bɛa amo to kpachɛrkpachɛrbi n ta amo n ya lɛ Kidrɔn be ketaŋɛ na to. 13Ewura Josaya daŋ bɔla daŋkare be ekpa so nna n jija ebɔrɛsure nɛ ewura Sɔlɔmɔn daŋ pɔr Jerusalɛm be epeŋilarkpa be kaba so nɛ kebee nɛ baa tre Ɔlifs na be kelargato be kaseto be kaba so nɛ baa shuŋ kegbirche Ashira nɛ k wɔ Sidɔn be kade to na nɛ kegbir nɛ baa tre Chemɔsh nɛ k wɔ Mowab na nɛ kegbir nɛ baa tre Mɔlɛk nɛ k wɔ Ammɔn nɛ a la asɔ fuloŋ na. 14Ewura Josaya daŋ bure agbir jembu na to nna kpachɛrkpachɛrbi nseŋ ku kegbirche Ashira be kapɔrduli na n lɛ nseŋ ta edimɛdi be awibi n fari kaboŋ nɛ a daa yili na be kaplɛkama. 15Ewura Josaya daŋ bure Nebat pibinyɛn ewura Jeroboam be kagbirshuŋ be mboŋ nɛ e daŋ pɔr n yili Bɛtɛl nɛ a shin nɛ Israɛlebi luri kulubi to na nna. E daŋ da bɔrɛsure na nna n lɛ m bure kumo be ajembu to kpachɛrkpachɛrbi ŋ kɔr amo to nɛ a ki fanɛ shishɛr. Kumo be kaman nɛ e chɔ kegbirche Ashira be kapɔrduli na gba. 16Ewura Josaya ka keni ŋ kulti nseŋ wu nchaŋana ka wɔ kebee so, nɛ e shin nɛ b lara awibi nɛ a wɔ amo to na n ya deŋi bɔrɛsure na so n chɔɔ. Saŋɛ na so bɔrɛsure na beeŋ wora eyurpi daŋkare be ekpa so nɛ kusɔ nɛ Ebɔrɛ be anebi kaŋɛ dra dra saŋɛ so nɛ ewura Jeroboam daa yil bɔrɛsure na ase na e bɔlɔ so. Josaya ka naŋ keni nɛ e wu anebi nɛ e daŋ wu loŋ be asheŋ ŋ kaŋɛ na be nchaŋ. 17Ndoŋ nna nɛ e bishi: “Wanɛ be nchaŋ nde?” Nɛ Bɛtɛl be basa na kaŋɛ: “Anebi nɛ e daŋ shi Juda m ba nfe m ba wu ŋ kaŋɛ kusɔ nɛ k beeŋ wora bɔrɛsure na be nchaŋ nna.” 18Nɛ ewura Josaya kaŋɛ bumo: “Men yige kumo boeŋ. Men sa maŋ kaŋ kur n lara mbe awibi.” Amoso b daa maŋ kur n lara mbe awibi. B daa maŋ kur anebi ko nɛ mo alɛ gba daŋ shi Israɛl m ba wu nɛ b puli mo ndoŋ na gba be awibi. 19Ewura Josaya daŋ jija agbir be mboŋ nɛ Israɛl be bewura daŋ lɔŋɛ n yili Israɛl be efuli so be nde to nɛ a kaa Enyɛnpe Ebɔrɛ agbo na kikɛ nna fanɛ kananɛ e daŋ wora Bɛtɛl na gbagba. 20E daŋ mɔ agbirwuraana na nna n deŋi kakpa nɛ baa shuŋ agbir na be ebɔrɛsureana so, nseŋ chɔɔ edimɛdi be awibi n deŋi bɔrɛsure kikɛ so. Kumo be kaman nɛ e bɛta n yɔ Jerusalɛm.

Ewura Josaya ka ji kebansonchoŋ be kejigboŋ na be asheŋ

(2 Kronikɛls 35:1-19)

21Ewura Josaya daŋ kaŋɛ Juda be efuli so ebi na nna fanɛ b baa ji kebansonchoŋ be kejigboŋ na nsaa maŋkura bumo Nyɛnpe bumo be Ebɔrɛ na fanɛ kananɛ mbra be kawɔl kaŋɛ na gbagba chap. 22Baŋ yili saŋɛ so nɛ bewura daa maŋ wɔtɔ, nɛ demujipoana daa juŋkpar na m ba fo Israɛl nɛ Juda be bewura be jemanɛ so kikɛ, basa daŋ maŋ naŋ shɛr alegaiso n ji kebansonchoŋ be kejigboŋ loŋ kikɛ. 23Josaya ka ji kuwura be kafɛ kuduaburwasopo to nɛ b daŋ ji le be kebansonchoŋ be kejigboŋ ere ashi Jerusalɛm to. 24Ewura Josaya ka daa sha nɛ e bɛ mbra be kawɔl nɛ anebi Hilkiya wu Enyɛnpe Ebɔrɛ be bɔrɛlambu na to na be mmalga so so, e daŋ lara bekpalpo nɛ ŋkilgiwuraana nɛ basa be elaŋ to be agbirana nɛ agbir kikɛ ashi Juda nɛ Jerusalɛm to nna. 25Bewura nɛ b juŋkpar Josaya nɛ bekama nɛ b bɛ mo so na be ekama daa maŋ bɛ Mosis be mbra na so kenishipereso fanɛ mo. 26Ama Enyɛnpe Ebɔrɛ na kraŋ nya agbo ga n wɔtɔ Juda ŋkpal asɔ damta nɛ ewura Manase wora nɛ mbe agbo kaa ga na so. 27Amoso le nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na daŋ kaŋɛ: “Meeŋ wora Juda gba kusɔ nɛ n wora Israɛl na. Meeŋ ju Juda be basa ashi ma anishito nseŋ kini Jerusalɛm nɛ k la ma kade na nɛ bɔrɛlambu nɛ baa bunyaŋ ma kumo to ere.”

Ewura Josaya be kuwurji be lalaloge be asheŋ

(2 Kronikɛls 35:20—36:1)

28B sibɛ kusɔ kama nɛ ewura Josaya wora kikɛ n wɔtɔ Juda be bewura be adrasheŋ be nwɔl to. 29Ewura Josaya be kuwurji be jemanɛ so nɛ Ijipt be efuli so be ewura Neeko keta mbe benapo m bɔla kelargato be esoso be kaba so n yɔ Yufreetes be Lɔrgboŋ na ase nɛ e ya chɛ Asiriya be efuli to ŋ kɔ. Ndoŋ nna nɛ ewura Josaya keta mbe benapo n lar nɛ b ya kɔ ewura Neeko kena. B ka bee kɔ kena na ashi Majido nɛ b mɔ ewura Josaya ndoŋ. 30Ndoŋ nna nɛ mbe benimuana na ta mbe kebuni n wɔtɔ gbaŋɛturko to n yɔ Jerusalɛm n ya puli mo gbagba be nchaŋ nɛ e kur to. Kumo be kaman nɛ Juda be basa duga ŋku n wurge mo pibinyɛn Jehowahaz be kumu so n lara mo nɛ e ki Juda be ewura. 31Jehowahaz daa la nfɛ adunyɔ nɛ asa nna pɔɛŋ nseŋ ji Juda be kuwura nseŋ ji kuwura afɔl asa ashi Jerusalɛm to. Mo nio e daa la Hamutal nɛ e la Jɛremaya nɛ e shi Libna na pibiche. 32Kananɛ Jehowahaz mo nananyɛnana daŋ wora alubi ŋ gbiti Enyɛnpe Ebɔrɛ na gbagba chap nɛ mo alɛ gba daŋ wora. 33Ijipt be efuli so be ewura Neeko daŋ pɛ Jehowahaz nna n ya ti ebu ashi Ribla nɛ k mata Hamaf na nseŋ tintiŋ Judaebi nɛ b ka gbiti kilo ŋgboŋ asa nɛ alfa ana nɛ shuwa kilo adesa nɛ ana n sa mo. 34Ewura Neeko daŋ shin nɛ Josaya pibinyɛn Eliakim ki Juda be ewura nna nɛ e chɛrga mbe ketre ŋ ki Jehowakim. Ewura Neeko daŋ keta Jehowahaz bre nna n yɔ Ijipt be efuli so nɛ e ya wu ndoŋ.

Juda be ewura Jehowakim be asheŋ

(2 Kronikɛls 36:5-8)

35Ewura Jehowakim daŋ tintiŋ Judaebi na nna nɛ b ka lampo kananɛ ekama be eleŋ sa, saŋɛ na so e beeŋ tiŋ ŋ ka Ijipt be ewura Neeko be shuwa nɛ gbiti be kukɔ n sa mo. 36Jehowakim daa la nfɛ adunyɔ nɛ anu nna pɔɛŋ nseŋ ki Juda be ewura nseŋ ji kuwura Jerusalɛm to nfɛ kudukako. Mo nio e daa la Zɛdida nɛ e la Pɛdaya nɛ e shi Ruma be kade to na pibiche. 37Mo alɛ gba daŋ bɛ mo nananyɛnana be aya so nna n wora alubi ŋ gbiti Enyɛnpe Ebɔrɛ na.

24

1Jemanɛ nɛ Jehowakim bee ji Juda be kuwura na nɛ Babilɔn be ewura Nebukadneeza ba kɔ n sɔ Juda nseŋ tintiŋ Jehowakim nɛ e shuŋ mo nfɛ asa. Kumo be kaman nɛ Jehowakim kini fanɛ e maaŋ naŋ nu n sa Nebukadneeza. 2Ndoŋ nna nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ shin nɛ Babilɔn nɛ Siriya nɛ Mowab nɛ Ammɔn be benapo be ntuŋ nɛ baa ta kena a purgi na ya kɔ Jehowakim kena nseŋ jija Juda be efuli kikɛ fanɛ kananɛ e daŋ bɔla mbe nyɛrbi anebiana so ŋ kaŋɛ fanɛ e beeŋ mur Juda na. 3Asheŋ ere daŋ wora nna ŋkpal ewura Manase be alubi damta nɛ e daŋ wora ŋ gbiti Enyɛnpe Ebɔrɛ na nseŋ shin nɛ basa damta wu nɛ 4Enyɛnpe Ebɔrɛ daa maŋ ta m paŋ mo na so. 5B daŋ sibɛ asɔ kama nɛ ewura Jehowakim daŋ wora kikɛ n wɔtɔ Juda be bewura be adrasheŋ be nwɔl to nna. 6Ewura Jehowakim ka wu, mo pibinyɛn Jehowachin e daŋ sɔ mo so n ji kuwura. 7Babilɔn be ewura daŋ kɔ m pɔɔ Ijipt be ewura Neeko so nna nseŋ sɔ kasawule nɛ k yili Yufreetes be lɔrgboŋ na n ya fo Ijipt be kelargato to be esoso be kaba so na nna, amoso Ijipt be ewura nɛ mbe benapo daa maŋ naŋ lar Ijipt n ya kɔ Juda kena kikɛ.

Juda be ewura Jehowachin be asheŋ

(2 Kronikɛls 36:9-10)

8Jehowachin daa la nfɛ kuduaburwa nna pɔɛŋ nseŋ ki Juda be ewura, mo alɛ daŋ ji kuwura Jerusalɛm to afɔl asa nna. Mo nio e daa la Nehushtan nɛ e la Elnatan nɛ e shi Jerusalɛm na pibiche. 9Jehowachin gba daŋ bɛ mo tuto be aya so nna nseŋ wora kulubi ŋ gbiti Enyɛnpe Ebɔrɛ na. 10Jehowachin be kuwurji be jemanɛ so nɛ ewura Nebukadneeza nɛ mbe benapo ya kɔ Jerusalɛm kena. 11Saŋɛ nɛ ewura Nebukadneeza be benapo kulti Jerusalɛm n wɔtɔ na nɛ mo gbagba ba kade na to, 12nɛ ewura Jehowachin nɛ mo nio nɛ mbe mbinyɛnsobiana nɛ mbe ekrachiana nɛ ewurkpa be benimuana na kikɛ tuba n ta bumo be amu n sa Babilɔnebi na. Nebukadneeza be kuwurji be kafɛ burwasopo to nɛ e pɛ ewura Jehowachin n ya ti ebu, 13nseŋ muu bɔrɛlambu na to nɛ ewurape be yawukpakpaso be asɔ nɛ a wɔ amo to nɛ shuwa be ntishaŋ nɛ ewura Sɔlɔmɔn daŋ shin nɛ b lɔŋɛ na kikɛ nna n yɔ Babilɔn fanɛ kananɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ daŋ kaŋɛ na gbagba. 14E daŋ shin nna nɛ b pɛ Jerusalɛm be basa nɛ b shi ewurkpa nɛ bewurbi nɛ benapo be benimu nɛ basa nɛ b kɔ enɔ to be ashuŋ be kenyi nɛ ebɔyɛpo, nɛ bumo kikɛ yili basa ŋgboŋ kudu, n yɔ Babilɔn be efuli wɔfɔ na. Betirpo nawule nɛ b daŋ yige Juda be efuli so. 15Nebukadneeza daŋ shin nna nɛ b pɛ ewura Jehowachin nɛ mo nio nɛ mbe beche nɛ mbe benimuana nɛ Juda be efuli so be bejuŋkparpoana kikɛ n yɔ Babilɔn n ya ti ebu. 16Ewura Nebukadneeza daŋ pɛ benapo ŋgboŋ ashunu nɛ basa nɛ b kɔ enɔ to be kushuŋ be kenyi kagboŋ nɛ bekama nɛ b fo kena to be keyɔ n yɛr bumo kikɛ Babilɔn. 17Ewura Nebukadneeza daŋ shin nna nɛ Jehowachin mo wɔpa Mataniya ki Juda be ewura nɛ e chɛrga mbe ketre ŋ ki Zɛdikaya. 18Zɛdikaya daa la nfɛ adunyɔ nɛ kako nna nseŋ ki Juda be efuli so be ewura. Nfɛ kudukako nɛ e daŋ ji kuwura na ashi Jerusalɛm to. Mo nio e daa la Hamutal nɛ e la Jɛremaya nɛ e shi Libna be kade to na pibiche. 19Ewura Zɛdikaya gba daŋ wora kulubi n da Enyɛnpe Ebɔrɛ so nna fanɛ kananɛ ewura Jehowakim daŋ wora na. 20Ewura Zɛdikaya daŋ wora kusoe kpakpaso nna nseŋ kini kenu n sa Babilɔn be ewura Nebukadneeza. Enyɛnpe Ebɔrɛ na malɛ daŋ nya agbo ga nna n wɔtɔ Juda nɛ Jerusalɛm be basa nseŋ pal kaman n sa bumo. Amoso nɛ asheŋ lubi bee tu bumo na.

25

Jerusalɛm ka tɔr be asheŋ

(2 Kronikɛls 36:13-21; Jɛremaya 52:3b-11)

1Zɛdikaya ka ji Juda be efuli so be kuwura be kafɛ kpanusopo to be kufɔl kudusopo be kachɛ kudusopo to nɛ Babilɔn be ewura, Nebukadneeza nɛ mbe benapo kikɛ ba nɛ b ba kɔ Jerusalɛm kena. B daŋ ba wora bumo be keeyi to nna m mata kade na nseŋ pugi ŋ kulti Jerusalɛm be kadegboŋ na kikɛ n wɔtɔ nsaa gbare shishɛr a deŋi abar so a mata kumo be egbal na nɛ b dii so n luri to. 2Benapo na daŋ kulti kadegboŋ na nna n wɔtɔ fanɛ kafɛ nɛ bargato. 3Ewura Zɛdikaya be kuwurji be kafɛ kudukakosopo to be kufɔl nasopo na be kachɛ kpanusopo na nɛ Jerusalɛm to be akoŋ na wora kishi alegaiso nɛ basa na maŋ naa kɔ ajibi nɛ b ji. 4Loŋ be kafɛ na to nɛ Babilɔn be benapo na daŋ bure kade na be egbal n luri kade na to, nɛ ewura Zɛdikaya nɛ mbe benapo shile m bɔla kabunabi nɛ k wɔ kade na be egbal anyɔ be kefɛato a mata bewura be kambɔl na n sɔ Jɔɔdan be lɔr na be ketaŋɛ to be kaba so. 5Ndoŋ nna nɛ Babilɔn be benapo ju bumo n ya pɛ ewura Zɛdikaya a mata keplasawule nɛ k mata kade nɛ baa tre Jɛriko na, nɛ mbe benapo kikɛ pesaŋ to nseŋ shile ŋ ka mo. 6Kumo be kaman nɛ b keta ewura Zɛdikaya n yɔ ewura Nebukadneeza kutɔ ashi kadegboŋ nɛ baa tre Ribla na nɛ ewura Nebukadneeza ji mo demu ŋ kaŋɛ fanɛ e wora n jija. 7Ndoŋ nna nɛ Nebukadneeza shin nɛ b mɔ ewura Zɛdikaya be mbinyɛnsobi nɛ e yil a keni. Kumo be kaman nɛ ewura Nebukadneeza shin nɛ b chule ewura Zɛdikaya be anishi nseŋ chɛ mo ŋgbɛlɛbi n ta mo n yɔ Babilɔn be efuli so n ya ti ebu.

B ka bure bɔrɛlambu na be asheŋ

(Jɛremaya 52:12-23)

8Ewura Nebukadneeza ka ji Babilɔn be efuli so be kuwura be kafɛ kudu akpanusopo to be kufɔl nusopo to be kachɛ shunusopo na nɛ Nebuzaradan nɛ e la ewura be asoetojipo nɛ benapo nɛ baa kuŋ ewura na be enimu na ba Jerusalɛm to, 9m ba chɔɔ bɔrɛlambu na nɛ ewurkpa nɛ Jerusalɛm to be basa nɛ bumo be atre dii na be nwu kikɛ. 10Kumo be kaman nɛ Nebuzaradan be benapo na da egbalana nɛ a kulti kadegboŋ na n lɛ, 11nseŋ keta betirpo nɛ basa nɛ b nyi enɔ to be ashuŋ na nɛ bumo nɛ b daŋ shuli n sa mo nseŋ kraa wɔ Jerusalɛm to na kikɛ n yɔ Babilɔn be efuli so. 12Ama e daŋ yige betirpo gbagba nɛ b maŋ kɔ kapetɛ kikɛ na bre nna ashi Juda be efuli so nɛ b baa shuŋ ndibi sɔrso nɛ adɔjibi be adɔana to.

13Babilɔn be benapo na daŋ bɛa danyaŋ be eshabɔrɛ nɛ eturko nɛ danyaŋ be katishaŋgboŋ nɛ baa tre Teku nɛ k daa wɔ bɔrɛlambu na to na to nna nseŋ lara amo be danyaŋ na kikɛ n yɔ Babilɔn. 14Benapo na daŋ ta danyaŋ be shabɔl nɛ asɔ nɛ b kɔ a muu nsunɔ nɛ asɔ nɛ b kɔ a lɔŋɛ bɔrɛsure na so na nɛ asɔ nɛ b kɔ a duŋ efitila na nɛ ntishaŋ nɛ baa ta a suse asɔbɔya nɛ baa mɔ a lara sarga na be ŋklaŋ nɛ eduwu be echeenshi nɛ danyaŋ be asɔ wurbi nɛ baa ta a shuŋ bɔrɛlambu na to na kikɛ. 15B daŋ ta asɔ kama nɛ b daŋ ta shuwa nɛ gbiti n lɔŋɛ na kikɛ nna n yɔ. 16Danyaŋ be asɔ nɛ ewura Sɔlɔmɔn daŋ ta n lɔŋɛ bɔrɛlambu na be eshabɔrɛ na nɛ atɔl na nɛ katishaŋgboŋ na daa wɔ egbɛ nna ga nɛ b maŋ tiŋ ŋ karga amo be egbɛ. 17Eshabɔrɛ anyɔ na be kekama be jeŋgreŋ daa sa fanɛ ayadra adunyɔ nɛ ashunu nna nɛ b ta danyaŋ n lɔŋɛ nwuro nɛ amo be jeŋgreŋ sa fanɛ ayadra ashunu nɛ bargato m buu amo be kekama so. Kumo be kaman nɛ b wora danyaŋ be asɔ ko nɛ a du fanɛ ŋgbɛlɛbi m mɛa abar n deŋi nwuro na be esoso, nseŋ wora asɔ kulkulsobi ko nɛ a du fanɛ asɔrso nɛ baa tre pomegranates na n deŋi eshabɔrɛ na be kekama be esoso n ji amo kebita.

B ka yɛr Juda be basa Babilɔn be asheŋ

(Jɛremaya 52:24-27)

18Ade be kaman nɛ benapo be enimu Nebuzaradan naŋ pɛ bɔrɛmatapo nimuso Seraiya nɛ Zefanaiya nɛ e bɛ mo so na, nɛ bɔrɛlambu na to be benimu asa ko gba n ti so. 19Kumo be kaman nɛ e pɛ benapo be enimu ko nɛ ewura na be asoetojipoana na be benu nɛ enimu nɛ e bee nite efuli na so a koli basa a yɔ kena to na nɛ benapo adeshe nɛ b kraa wɔ kadegboŋ na to na. 20Kumo be kaman nɛ Nebuzaradan keta bumo n yɔ Babilɔn be ewura kutɔ ashi Ribla, 21nɛ k mata Hamaf na, nɛ ewura Nebukadneeza shin nɛ b bri bumo nseŋ mɔ bumo ndoŋ.

Juda be basa daŋ maŋ naa wɔ bumo gbagba be efuli so ŋkpal b ka pɛ bumo n yɔ kenyaya to ashi efuli wɔfɔ so.

Juda be ewura Gedaliya be asheŋ

(Jɛremaya 40:7-9; 41:3)

22Babilɔn be ewura Nebukadneeza daŋ shin nna nɛ Ahikam pibinyɛn Gedaliya nɛ mo nananyɛn daa la Shafan na ki Juda be efuli so be gomena nseŋ shin nɛ e bee keni basa gbrɛbi nɛ b ka ndoŋ na so. 23Nataniya Pibinyɛn Ishmaɛl nɛ Kariya pibinyɛn Johanan nɛ Tanhumɛf pibinyɛn Sɛriya nɛ b la Juda be efuli so be benapo be benimu n shin shile ŋ ŋana a maŋ bɛ Babilɔnebi na so n yɔ na ka nu loŋ na nɛ n shi Netofa be kade to n yɔ Gedaliya kutɔ ashi Mizpa. 24Ndoŋ nna nɛ Gedaliya leŋ bumo to ŋ kaŋɛ le: “Ma e kaŋɛ menyi na fanɛ men sa maa ŋana Babilɔn be efuli so be benapo na. Menyeeŋ tiŋ n chena nfe nsaa shuŋ Babilɔn be efuli so be ewura na nɛ asheŋ e baa nite nɛnɛ a sa menyi.”

25Kumo be kufɔl shunusopo to nɛ Ishmaɛl nɛ e la Netaniya pibinyɛn nɛ Ɛlshama mo nanabi nseŋ shi kuwurji be kanaŋ to na nɛ basa kudu ko yɔ Mizpa n ya mɔ Gɛdaliya nɛ mbe benimu nɛ b shi Juda nɛ Babilɔn na kikɛ. Ishmaɛl daŋ mɔ Israɛlebi nɛ Babilɔnebi be benapo nɛ b daa wɔ Gedaliya kutɔ ashi Mizpa ndoŋ na nna n ti so. 26Ndoŋ nna nɛ Israɛlebi na be bumo nɛ b la damawuraana nɛ betirpo kikɛ nɛ benapo be benimu na kikɛ shile n yɔ Ijipt be efuli so ŋkpal b ka daa ŋana Babilɔnebi na so.

B ka lara ewura Jehowachin kabuti to be asheŋ

(Jɛremaya 52:31-34)

27Kufɔl kuduanyɔsopo be nchɛ adunyɔ nɛ ashunu to be kafɛ nɛ Evilmɛrodak ji Babilɔn be kuwura na b daŋ wu Juda be ewura Jehowachin nɛ b daŋ ti ebu nfɛ adesa nɛ ashunu kikɛ na kuwɔr nna nseŋ shin nɛ b lara mo kabuti to. 28Ewura Evilmɛrodak daŋ shu Juda be ewura Jehowachin so n wora mo kelela nseŋ sa mo bunyaŋ a chɔ bewura kama nɛ b pɛ m ba Babilɔn be efuli so na kikɛ. 29E daŋ sa ewura Jehowachin ekpa nna nɛ e maŋ naa buu kabuti to be asɔbuuso nsaa buu amo nɛ e bee sha. Mo alɛ nɛ Babilɔn be ewura daa chena mbe ejikpa nna a ji karechɛ kikɛ. 30Ewura Jehowachin ka chena Babilɔn be efuli so ndoŋ hale n ya fo kachɛ nɛ e wu, Babilɔn be ewura daa sa mo amansherbi jiso nna karechɛ kikɛ.