BEWURA

BE KAWƆL JUŊKPARSO

1

Ewura Deevid be mbel to be saŋɛ be asheŋ

1Ewura Deevid daŋ bel ga nna, amoso b ka ta ata m buu mo so gba nɛ awo kraa luri mo to nna. 2Ndoŋ nna nɛ mbe benimu kaŋɛ mo le: “Yiramu, shin nɛ an fin kasuŋgurbia nɛ e ba kaa keta fo. E beeŋ baa dese a mata fo saŋɛ na so awo maaŋ naa luri fo to.” 3Kumo be kaman nɛ b luri Israɛl be efuli kikɛ to a fin kasuŋgurbia nɛ e walɛ kebita ga nseŋ ya wu kebichebi ko nɛ baa tre Abishag nɛ e shi kade nɛ baa tre Shunɛm na, nseŋ keta mo m ba sa ewura na. 4Kebichebi na daa keta ewura na nɛnɛ ga ama mo nɛ mo daa maŋ di keche nɛ kenyɛn.

Adonija ka bee fin k ki ewura be asheŋ

5-6Absalɔm ka wu na nɛ ewura Deevid be eche Hagif pibinyɛn Adonija ki ewura Deevid pibinyɛn nimuso. Mo e daa bɛ Absalɔm so nseŋ daa walɛ kayɛrbi ga. Kachako nɛ e yili kumo fanɛ e beeŋ ta mbe kumu ŋ ki ewura. Ndoŋ nna nɛ mo gbagba fin egbaŋɛturko nɛ egbaŋɛ nseŋ ta benapo adunu fanɛ b baa kuŋ mo. Mo tuto, ewura Deevid, malɛ daŋ maŋ bishi mo kusɔ nɛ k ba nɛ e bee wora loŋ, ŋkpal manɛ so, e maŋ naŋ fiɛ mo so kikɛ. 7Adonija daŋ ya kaŋɛ Jɔab nɛ mo nio daa la Zeruwa na, nɛ bɔrɛmatapo Abiata kesheŋ nɛ e bee sha nɛ e wora na nna nɛ b shuli m bɛ mo so. 8Ama bɔrɛmatapo Zadɔk nɛ Jehowada pibinyɛn Bɛnaya nɛ anebi Neetan nɛ Shimei nɛ Rei nɛ enapo nɛ e bee kuŋ ewura Deevid na bre daa maŋ bɛ kusɔ nɛ Adonija kaŋɛ na so.

9Kachako nɛ Adonija ta mbolpɔ nɛ egbolu nɛ anafɔlbi nɛ b daa walɛ eyurto n lara sarga ashi kefalta nɛ baa tre ‘Kuwɔ’, nɛ k mata kebuye nɛ baa tre Enrogɛl na ase. E daŋ tre mo sipo nyɛnsobiana nɛ ewura Deevid be benimuana nɛ b shi Juda na nna m ba loŋ be sarga be kejigboŋ na to. 10Ama e daa maŋ tre mo sipo Sɔlɔmɔn nɛ bɔrɛmatapowura Neetan nɛ Bɛnaya nɛ ewura Deevid be enapo nɛ e bee kuŋ mo na bre.

B ka buu Sɔlɔmɔn kuwura be asheŋ

11Anebi Neetan ka nu kumo nɛ e ya bishi Sɔlɔmɔn mo nio Bɛshiba le: “Fo nu Hagif pibinyɛn Adonija ka buu mo gbagba be kumu kuwura nɛ ewura Deevid gba maŋ nyi kumo be asheŋ a? 12Nɛ fee sha kumɔlga fo kumu nɛ fo pibinyɛn Sɔlɔmɔn bre, kumo ere meeŋ ji fo asoeto nna 13nɛ fo yɔ ewura Deevid kutɔ n ya bishi mo le: ‘Yiramu, fo maŋ nase kɔnɔ n sa ma fanɛ fo kaman m pibinyɛn Sɔlɔmɔn e naaŋ ba ji kuwura a? Nɛ manɛ e ba nɛ Adonija teŋ ta mbe kumu ŋ ki ewura naniere?’ 14Saŋɛ so nɛ fee malga ewura Deevid kutɔ na, ma alɛ beeŋ ba m ba ji kusɔ nɛ fee kaŋɛ na be shɛda.”

15Ewura Deevid daa wɔ ebuŋkpar to nna nɛ Abishag nɛ e shi kade nɛ baa tre Shunɛm na wɔ ndoŋ a keni mo so ŋkpal e ka bel ga so. 16Nɛ Bɛshiba ya jɔŋɛ ewura na ase bunyaŋ so, nɛ ewura Deevid bishi mo le: “Manɛ nɛ fee sha nɛ n wora n sa fo?”

17Nɛ Bɛshiba kaŋɛ: “Yiramu, fo nase kɔnɔ ashi Enyɛnpe fo Ebɔrɛ na be ketre to fanɛ fo kaman, m pibinyɛn Sɔlɔmɔn e naaŋ ki ewura. 18Ama Adonija teŋ ta mbe kumu ŋ ki ewura nɛ fo alɛ maŋ nyi kumo be asheŋ. 19E ta egbolu nɛ mbolpɔ nɛ ana fɔlbi nɛ b daŋ a walɛ eyurto damta n lara sarga nseŋ tre bɔrɛmatapo Abiata nɛ Jɔab nɛ e la fo benapo be enimu na nɛ fo mbinyɛnsobiana kikɛ kejigboŋ na to, she fo pibinyɛn Sɔlɔmɔn nawule. 20Yiramu, Israɛl be basa kikɛ bee jo nna nɛ fo kaŋɛ bumo esa nɛ e beeŋ ki ewura fo kaman. 21Fo baa maŋ wora loŋ pɔɛŋ nseŋ ta fo anishi ŋ ŋana, kumo ere Adonija beeŋ ta ma nɛ m pibinyɛn Sɔlɔmɔn ŋ ki bedoŋ nseŋ mɔ anyi.”

22E kraa malga nna nɛ anebi Neetan ba ewura be laŋ to. 23Nɛ esa ko ya kaŋɛ ewura Deevid fanɛ anebi Neetan ba. Ndoŋ nna nɛ Neetan yɔ ewura na kutɔ n ya jɔŋɛ m bunyaŋ mo. 24Kumo be kaman nɛ e bishi le: “Yiramu, fo e kaŋɛ fanɛ fo kaman Adonija e naaŋ ki ewura n chena fo mputi so a? 25Kabre chipur ere e ta egbolu nɛ mbolpɔ nɛ ana nɛ b daŋ a walɛ eyurto damta n ya lara sarga nseŋ tre fo mbinyɛnsobi kikɛ nɛ fo benapo be enimu Jɔab nɛ bɔrɛmatapo Abiata nɛ bumo kikɛ wɔ ndoŋ a ji bumo be eyur nsaa cha awɔr a kaŋɛ le: ‘Ebɔrɛ e sa ewura Adonija ŋkpa tenteŋ!’ 26Ama e maŋ tre ma nɛ bɔrɛmatapo Zadɔk nɛ Bɛnaya nɛ Sɔlɔmɔn bre. 27Yiramu, fo e yili kumo be loŋ nsaa maŋ kaŋɛ fo benimuana kikɛ nɛ b pin esa nɛ e beeŋ ji kuwura fo kaman a?”

Ewura Deevid ka ta Sɔlɔmɔn ŋ ki ewura be asheŋ

28Ndoŋ nna nɛ Ewura Deevid kaŋɛ le: “Bɛshiba nu nfe.” Ndoŋ nna nɛ Bɛshiba firgi n taga ewura Deevid to. 29Nɛ e kaŋɛ mo le: “Ŋkpal Ebɔrɛ nɛ e wɔ ŋkpa to na ka lara ma ashi etɔrɔ kikɛ to so, 30kɔnɔ nɛ n nase ashi Enyɛnpe Israɛl be Ebɔrɛ na be ketre to fanɛ ma kaman Sɔlɔmɔn e naaŋ ki ewura na, beeŋ bɔlɔ so.”

31Nɛ Bɛshiba jɔŋɛ mo ase ŋ kaŋɛ: “Ebɔrɛ e teŋi fo ŋkpa so Yiramu!”

32Kede be kaman nɛ Ewura Deevid shuŋi n tre Zadɔk nɛ Neetan nɛ Bɛnaya. B ka ba, 33nɛ e kaŋɛ bumo le: “Men keta ma benimuana ere be beko n ya shin nɛ m pibi Sɔlɔmɔn e dii ŋ gbagba be kurma n chena so nɛ men bɛ mo so ŋ keta mo n yɔ kebuye nɛ baa tre Gihɔn na ase, 34nɛ bɔrɛmatapo Zadɔk nɛ anebi Neetan e ya chulgi ŋku n do mbe kumu so m buu mo Israɛl be kuwura. Kumo be kaman nɛ men shin nɛ b foŋ kabel n shin nɛ ekama e cha awɔrso ŋ kaŋɛ le: ‘Ebɔrɛ e sa ewura Sɔlɔmɔn ŋkpa tenteŋ!’ 35Men kaŋ wora loŋ n loge nɛ men bar mo nfe nɛ e ba chena ma kuwurputi so n yili ma katelamu to a ji kuwura, ŋkpal manɛ so, mo nɛ n lara fanɛ e baa la Israɛl nɛ Juda be efuliana kikɛ so be ewura.”

36Nɛ Bɛnaya kaŋɛ: “Anyeeŋ wora loŋ yeramu. Enyɛnpe Ebɔrɛ nɛ e la anyi be ewura be Ebɔrɛ na e shin nɛ loŋ e wora. 37Enyɛnpe Ebɔrɛ na e baa wɔ Sɔlɔmɔn gba kutɔ fanɛ kananɛ e daŋ baa wɔ fo kutɔ na, nseŋ shin nɛ mbe kuwurji e baa kɔ eleŋ ga a chɔ feya gba.”

38Ndoŋ nna nɛ bɔrɛmatapo Zadɔk nɛ anebi Neetan nɛ Bɛnaya nɛ benapo nɛ baa kuŋ ewura Deevid na shin nɛ Sɔlɔmɔn chena ewura Deevid be kurma so nɛ b keta mo n yɔ kebuye nɛ baa tre Gihɔn na ase. 39Ndoŋ nɛ bɔrɛmatapo Zadɔk nɛ anebi Neetan chulgi ɔlif be ŋku nɛ b ta ashi Enyɛnpe be wajɛbu na to na n wurge Sɔlɔmɔn be kumu so n buu mo kuwura nseŋ foŋ kabel nɛ basa na cha awɔrso ŋ kaŋɛ: “Ebɔrɛ e sa ewura Sɔlɔmɔn ŋkpa tenteŋ!” 40Kumo be kaman nɛ bumo kikɛ bɛ Sɔlɔmɔn so a foŋ nlopi a boŋ nshɛ awɔrso m bɛta a yɔ Jerusalɛm hale nɛ bumo be awɔr na shin nɛ kasawule bee gbuŋgbuŋ.

41Saŋɛ nɛ Adonija nɛ basa nɛ e tre mbe kejigboŋ na to ji a loge na nɛ b nu awɔr na. Jɔab ka nu kabel na be kushu, nɛ e bishi le: “Manɛ be awɔr e naa cha kade to le?” 42E kraa malga nna nɛ bɔrɛmatapo Abiata pibinyɛn Jonatan ba ndoŋ. Nɛ Adonija kaŋɛ mo le: “Fo maŋ la esa fɔmbi, amoso feeŋ baa kɔ baru lela ko a bar anyi.”

43Nɛ Jonatan kaŋɛ: “Mannɛ baru lela kikɛ nna. Anyi be ewura Deevid ta Sɔlɔmɔn nna ŋ ki ewura. 44E shuŋi bɔrɛmatapo Zadɔk nɛ anebi Neetan nɛ Bɛnaya nɛ basa nɛ baa kuŋ mo na nna nɛ b ya ta mo n chena ewura be kurma so m ba, 45nɛ Zadɔk nɛ Neetan duga ŋku n do mo so m buu mo kuwura ashi Gihɔn be kebuye na ase. Nɛ basa na cha awɔr kagbenefuliso m bɛta n luri kade na to nɛ awɔr sɔ kaplɛkama. Loŋ be awɔr na nɛ fo nu na. 46Naniere Sɔlɔmɔn e ki ewura. 47Hale ewurkpa be benimuana na ya chɔrɔ ewura Deevid nseŋ kaŋɛ mo le: ‘Fo Ebɔrɛ na e shin nɛ Sɔlɔmɔn be kuwurji e baa kɔ eleŋ a chɔ feya, nseŋ shin nɛ mbe ketre gba e dii a chɔ feya, nɛ mbe kedamaya gba e ba chɔ feya.’ Nɛ Ewura Deevid gba chena gedo so ŋ kurge kumu n yuu to 48ŋ kule Ebɔrɛ ŋ kaŋɛ le: ‘Kemaŋkura e baa la Enyɛnpe Israɛl be Ebɔrɛ na peya. Mo e shin nɛ n chena n wu esa nɛ e beeŋ sɔ ma so n ji kuwura!’ ”

49Adonija nɛ basa nɛ mo nɛ bumo tase a ji na ka nu loŋ na nɛ kufu pɛ bumo nɛ bumo kikɛ janto nɛ ekama pɛ mbe ekpa n choŋ. 50Nɛ kufu pɛ Adonija, ŋkpal e ka bee fɛ fanɛ Sɔlɔmɔn beeŋ mɔ mo so nɛ e shile n yɔ Enyɛnpe be wajɛbu na ase n ya pɛ bɔrɛsure na be abonfu nɛ a duli alambɛ na to ŋ keta ŋ kuŋ mbe kumu. 51B ka kaŋɛ Sɔlɔmɔn fanɛ Adonija bee ŋana mo nseŋ shile n ya pɛ bɔrɛsure na be abonfu to be asɔ nɛ a duli kusɔbɔya be alambɛ na to ŋ keta nseŋ kaŋɛ fanɛ ewura Sɔlɔmɔn e nase kɔnɔ n sa mo fanɛ e maaŋ mɔ mo.

52Nɛ Sɔlɔmɔn malɛ kaŋɛ le: “Nɛ e beeŋ bɛ ma so bre, m maaŋ yuu mo kukuti gba; ama nɛ e maaŋ wora loŋ bre, e beeŋ wu.” 53Kede be kaman nɛ ewura Sɔlɔmɔn shuŋi nɛ b ya keta Adonija bɔrɛsure na ase m ba. Adonija ka ba jɔŋɛ ewura Sɔlɔmɔn ase nɛ ewura Sɔlɔmɔn kaŋɛ mo fanɛ e baa yɔ epe.

2

Lalaloge be kamalga nɛ Deevid sa Sɔlɔmɔn na be asheŋ

1Deevid ka bee shin nɛ e wu nɛ e tre mo pibinyɛn Sɔlɔmɔn m malga mbe lalaloge be kamalga n sa mo ŋ kaŋɛ le: 2“Ma luwu bee taga to, amoso nya eleŋ nɛ kagbene, 3n wora kusɔ kama nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ kaŋɛ fanɛ fo wora na, nsaa bɛ mbe keŋini nɛ mbra kama nɛ an nananyɛn Mosis sibɛ n nase na so, saŋɛ na so, kusɔ kama nɛ fee wora nɛ kaplɛkama nɛ fo yɔ, asheŋ beeŋ nyalɛ n sa fo. 4Fo nɛ fo kaman to ebi kikɛ baa nu a sa Enyɛnpe Ebɔrɛ na kashenteŋto nɛnɛ bre, mbe kɔnɔ kpakpaso nɛ e nase n sa ma fanɛ ma kanaŋ to be esa e naaŋ baa ji Israɛl be kuwura saŋkikɛ na, beeŋ bɔlɔ so.

5Fo gbagba ere nyi kusɔ nɛ Zeruwa pibinyɛn Jɔab wora ma. E mɔ Neer pibinyɛn Abna nɛ Jɛta pibinyɛn Amasa nɛ b la Israɛl be benapo be benimu anyɔ na nna fanɛ kena to be bedoŋ na, nɛ b maa kɔ kena. E daŋ mɔ bumo nna nɛ b maŋ wora shɛŋ, ŋkpal mbe basa ka daŋ wu kena ko to ga so. Shin nɛ e nya mbe alubi be kakɔka. 6Kanaŋkama nɛ feeŋ wora n lara mbe efute manaŋ, fo wora loŋ. Sa maŋ shin nɛ e bel n fuli kumu n wu.

7Ama wora Bazilai nɛ e shi Giliad be efuli so na bre be mbinyɛnsobi na kelela nseŋ shin nɛ b baa tu fo a ji saŋkama, ŋkpal manɛ so b daŋ wora ma kelela ga saŋɛ so nɛ n daa shil a ŋana fo da Absalɔm so na.

8Nyiŋi Gɛra pibinyɛn Shimei nɛ e la Bɛnjamin be yiri to be esa, nsaa shi Bahurim na gba. Mo e daŋ tege ma nseŋ sho ma kɔnɔ kachɛ nɛ mee yɔ Mahanaim na. Ama kumo be kaman e ka ba tu ma Jɔɔdan be Lɔr na ase na, n daŋ nase kɔnɔ kpakpaso ashi Enyɛnpe Ebɔrɛ be ketre to nna fanɛ m maaŋ shin nɛ b mɔ mo. 9Ama sa maŋ kaŋ shin nɛ e ta mbe kumu n ji. Fo gbagba nyi kusɔ nɛ k daga fo ka wora mo. E tiŋ bel ama sa maŋ shin nɛ e wu Ebɔrɛso be luwu.”

Deevid be luwu be asheŋ

10Deevid ka wu, Jerusalɛm nɛ baa tre Ewura Deevid be kade na, to nɛ b puli mo. 11Deevid daŋ ji kuwura Hibrɔn be kade to nfɛ ashunu nna nseŋ ji Jerusalɛm malɛ be kade to nfɛ adesa nɛ asa nɛ mbe kuwurji kikɛ daa la nfɛ adena. 12Sɔlɔmɔn e daŋ sɔ mo tuto ewura Deevid so n ji kuwura nɛ mbe kuwurji malɛ ji eleŋ ga.

Sɔlɔmɔn be kuwurji be asheŋ

13Kachɛ nɛ Adonija yɔ Sɔlɔmɔn mo nio Bɛshiba kutɔ, nɛ Bɛshiba bishi mo le: “A wɔ ebel nna nɛ fo ba nɛ fo ba bɔ ma so a?” Nɛ Adonija kaŋɛ: “Mm a wɔ ebel nna. 14M ba nna nɛ m ba fin fo kechɛto.”

Nɛ Bɛshiba bishi mo: “Manɛ nɛ fee sha a?”

15Ndoŋ nna nɛ Adonija kaŋɛ: “Fo nyi Israɛlebi kikɛ ka daa nyi fanɛ ma e daa shin nɛ ŋ ki ewura, ama Enyɛnpe Ebɔrɛ chɛrga asheŋ nseŋ ta n sipo Sɔlɔmɔn ŋ ki ewura. 16Kusɔ koŋwule be kechɛto nɛ mee sha.”

Nɛ Bɛshiba bishi mo: “Manɛ be kusɔ nna?” Ndoŋ nna nɛ Adonija kaŋɛ: “N nyi ewura Sɔlɔmɔn ka maaŋ kini kesa fo kusɔ kama nɛ fo kule mo.

17Amoso, jande, ya kule mo fanɛ e shin nɛ n ta Abishag nɛ e shi Shunɛm na ŋ ki ma eche.”

18Nɛ Bɛshiba kaŋɛ: “K nyalɛ, meeŋ malga ewura na kutɔ n sa fo.”

19Ndoŋ nna nɛ Bɛshiba yɔ ewura Sɔlɔmɔn kutɔ nɛ e ya kaŋɛ mo kusɔ nɛ Adonija kaŋɛ na. Ewura Sɔlɔmɔn ka wu mo nio nɛ e koso n yili n chɔrɔ mo bunyaŋ so, nseŋ chena mbe kuwurputi so, n shin nɛ b ta kuwurputi ko malɛ m ba nase mbe jisoso nɛ mo nio chena so. 20Bɛshiba ka chena na nɛ e kaŋɛ le: “Kusɔ fimbi ko nɛ mee sha nɛ ŋ kule fo, amoso sa maŋ kaŋ mɔn ma kumo.”

Nɛ Sɔlɔmɔn bishi: “N nio manɛ nna? Kaŋɛ kusɔ kama nɛ fee sha nɛ n wora kumo n sa fo.”

21Ndoŋ nna nɛ Bɛshiba kaŋɛ: “Shin nɛ Adonija e ta Abishag ŋ ki mbe eche.”

22Nɛ ewura Sɔlɔmɔn malɛ kaŋɛ mo le: “Manɛ nna nɛ fee sha ŋ ka ta Abishag n sa mo? Kumo ere kusɔ nɛ fee ŋini e la fanɛ n daŋ shin nɛ e ji kuwura ere gba k walɛ ŋkpal manɛ so e la n da nna nɛ bɔrɛmatapo Abiata nɛ Jɔab kikɛ yil mbe kaman!” 23Kede be kaman nɛ Sɔlɔmɔn nase kɔnɔ kpakpaso Enyɛnpe Ebɔrɛ na be anishito ŋ kaŋɛ le: “Nɛ m baa maŋ shin nɛ b mɔ Adonija, kumo ere Ebɔrɛ e gberge ma kusoe ga! 24Enyɛnpe Ebɔrɛ na bɛ mbe kɔnɔ nɛ e nase fanɛ e beeŋ ta Israɛl be kuwurji n sa ma nɛ ma kaman to ebi na so n ta ma ŋ ki ewura n chena n tuto ewura Deevid be kuwurputi na so. Enyɛnpe Ebɔrɛ nɛ e wɔ ŋkpa to na be ketre to, Adonija beeŋ paŋ mbe ŋkpa kabre kikɛ!”

25Kede be kaman nɛ ewura Sɔlɔmɔn ponte ŋ kaŋɛ Bɛnaya fanɛ e ya mɔ Adonija, nɛ Bɛnaya ya mɔ mo.

B ka ju Abiata nɛ e yɔ epe nɛ Jɔab be luwu be asheŋ

26Kede be kaman nɛ Ewura Sɔlɔmɔn shuŋi n tre bɔrɛmatapo Abiata ŋ kaŋɛ mo le: “Bɛta n yɔ Anatɔf nɛ k la fo kade to na. Fo alɛ gba daga luwu nna, ama ma alɛ maaŋ shin nɛ b mɔ fo naniere ŋkpal manɛ so, saŋɛ so nɛ fo daa wɔ n tuto Deevid kutɔ na, fo nɛ mo e daa ji mbe awurfoŋ kikɛ nɛ fo alɛ daŋ naa keni Enyɛnpe Ebɔrɛ be ŋkre be deka na so.” 27Ndoŋ nna nɛ ewura Sɔlɔmɔn ju Abiata ashi Enyɛnpe Ebɔrɛ be kabɔrɛmata be kushuŋ to, nɛ kusɔ nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ malga dra dra ashi Shilo a laŋɛ bɔrɛmatapo Eli nɛ mbe kaman to ebi be asheŋ na kikɛ e bɔlɔ so.

28Adonija nɛ Jɔab daa chɛ to nɛ e ki ewura, mannɛ Absalɔm, amoso e ka nu fanɛ Adonija wu nɛ e shile n yɔ Enyɛnpe be wajɛbu na ase n ya pɛ bɔrɛsure na be abonfu to be asɔ nɛ a duli alambɛ na to ŋ keta nɛ e kuŋ mbe kumu. 29B ka kaŋɛ ewura Sɔlɔmɔn fanɛ Jɔab shile n yɔ wajɛbu cheembi na to n ya yili bɔrɛsure na ase na, nɛ Sɔlɔmɔn shuŋi kabɔ fanɛ e ya bishi Jɔab kusɔ nɛ k ba nɛ e shile n yɔ bɔrɛsure na ase. Nɛ Jɔab kaŋɛ fanɛ ŋkpal e ka daa ŋana Sɔlɔmɔn na so nɛ e daŋ wora loŋ. Ndoŋ nna nɛ ewura Sɔlɔmɔn ponte ŋ kaŋɛ Bɛnaya fanɛ e ya mɔ Jɔab. 30Nɛ Bɛnaya ya luri Enyɛnpe Ebɔrɛ be wajɛbu na to ŋ kaŋɛ Jɔab le: “Ewura bee tre fo.”

Nɛ Jɔab malɛ kaŋɛ le: “M-m, men yige ma nɛ n wu nfe.”

Nɛ Bɛnaya bɛta n ya kaŋɛ Ewura na kusɔ nɛ Jɔab kaŋɛ.

31Nɛ ewura na kaŋɛ Bɛnaya le: “Wora kusɔ nɛ Jɔab kaŋɛ na. Mɔ mo wajɛbu cheembi na to m puli, saŋɛ na so esa kama maaŋ wu ma ŋko ewura Deevid be kaman to ebi be ekama kulubi ŋkpal Jɔab ka mɔ basa nɛ b maŋ wora shɛŋ na so. 32Ŋkpal e ka mɔ Abna nɛ e la Israɛl be benapo be enimu nɛ Amasa nɛ mo alɛ la Juda be benapo be enimu nɛ n tuto ewura Deevid maŋ nyi na so, Enyɛnpe Ebɔrɛ beeŋ gberge mo kusoe. 33Jɔab nɛ mbe kaman to ebi beeŋ nya kasogberge mbaanaayɔ ŋkpal kusɔ nɛ e wora ere so. Ama ewura Deevid nɛ mbe kaman to ebi bre, Enyɛnpe Ebɔrɛ beeŋ shin nɛ b baa ji kuwura kayurwushiso.”

34Ndoŋ nna nɛ Bɛnaya yɔ Enyɛnpe Ebɔrɛ be wajɛbu na to n ya mɔ Jɔab nɛ b ta mbe kebuni m puli keshishɛrsawule so ashi mbe kade to. 35Nɛ Ewura Sɔlɔmɔn ta Banaya n yili Jɔab be eyilikpa nɛ e ki mbe benapo be enimu, nseŋ ta bɔrɛmatapo Zadɔk malɛ n yili Abiata be eyilikpa nɛ e ki mbe bɔrɛmatapo.

Shimei be luwu be asheŋ

36Kumo be kaman nɛ ewura na shuŋi n tre Shimei ŋ kaŋɛ mo le: “Pɔr ebu Jerusalɛm nfe a wɔ kumo to. Sa maŋ kaŋ lar kade ere to kikɛ. 37Fo baŋ wora alefasha n lar kade ere to n dii ketaŋɛ nɛ baa tre Kidrɔn ere gba, feeŋ wu nɛ fo luwu malɛ be turju e baa bɛ fo.”

38Nɛ Shimei kaŋɛ: “K nyalɛ Yiramu! Meeŋ wora kusɔ nɛ fo kaŋɛ ere kikɛ.” Amoso e daŋ chena Jerusalɛm n chɛr ga.

39Kumo be nfɛ asa be kaman nɛ Shimei be anya be benyɔ shile n yɔ Maaka pibinyɛn Akish nɛ e la kade nɛ baa tre Gaaf na be ewura na kutɔ, 40Shimei ka nu fanɛ b wɔ ndoŋ nɛ e ta gaare n deŋi mbe kurma so n yɔ ewura na kutɔ. E ka ya wu bumo nɛ e keta bumo m ba epe. 41Ewura Sɔlɔmɔn ka nu kusɔ nɛ Shimei wora, 42nɛ e shuŋi n tre mo nseŋ kaŋɛ mo le: “N daŋ shin nna nɛ fo nase kɔnɔ Enyɛnpe Ebɔrɛ be ketre to fanɛ fo maaŋ lar Jerusalɛm to. Ma alɛ kpele fo kusoe fanɛ fo kaŋ baŋ pɛl n lar kumo to feeŋ wu nɛ fo shuli so n sa ma. 43Nɛ manɛ e ba nɛ fo maŋ bɛ fo gbagba be kɔnɔ nɛ fo nase ashi Enyɛnpe Ebɔrɛ be anishito na so nɛ ma mbra so? 44Fo gbagba ere nyi kulubi nɛ fo wora n tuto ewura Deevid. Enyɛnpe Ebɔrɛ na malɛ beeŋ gberge fo kusoe n tal to. 45Ama Enyɛnpe Ebɔrɛ beeŋ nɛfa ma nseŋ lɔŋɛ n tuto ewura Deevid be kuwurji n yili to kpakpa hale mbaanaayɔ.”

46Kumo be kaman nɛ Ewura Sɔlɔmɔn kaŋɛ Bɛnaya fanɛ e ya mɔ Shimei, nɛ e ya mɔ mo. Ndoŋ nna nɛ ewura Sɔlɔmɔn be kuwurji wora eleŋ n ti so.

3

Sɔlɔmɔn ka kule Ebɔrɛ n fin kanyiasheŋ be asheŋ

(2 Kronikɛls 1:3-12)

1Ewura Sɔlɔmɔn nɛ Ijipt be ewura daŋ wora kɔnɔkoŋwule nna nɛ Sɔlɔmɔn ta Ijipt be ewura na pibiche. E daŋ ta mo nna m ba chena Jerusalɛm ewura Deevid be kade to hale n ya fo saŋɛ so nɛ e pɔr mbe laŋ nɛ bɔrɛlambu na nɛ egbal nɛ k kulti Jerusalɛm na kikɛ n loge. 2Kumo be saŋɛ na nɛ b maŋ naŋ pɔr bɔrɛlambu n sa Enyɛnpe Ebɔrɛ na, ŋkpal loŋ so abee so be mboŋ ko nɛ ekama daa yɔ n ya kaa bunyaŋ Ebɔrɛ nsaa lara sarga. 3Ewura Sɔlɔmɔn ka daa sha Enyɛnpe Ebɔrɛ ga so, e daŋ bɛ kusɔ nɛ mo tuto ewura Deevid kaŋɛ mo so nna. Mo alɛ gba daa ta asɔbɔya nna a lara sarga nsaa chɔɔ duwu ashi abee so be kakpa nɛ baa bunyaŋ Enyɛnpe Ebɔrɛ na. 4Kachɛgboŋachɛ ko, e daŋ yɔ kakpa nɛ baa bunyaŋ Ebɔrɛ ashi Gibiɔn na nna n ya lara sarga bɔrɛsure nɛ keshi a chɔ amo nɛ a ka na kikɛ so. E daŋ lara esarga damta kumo so nna. 5Kamɔnchɛ be kanyɛso gbagba nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ lara mbe kumu ŋ ŋini ewura Sɔlɔmɔn edare to m bishi mo le: “Manɛ nɛ fee sha ŋ ka wora n sa fo?” 6Nɛ ewura Sɔlɔmɔn kaŋɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ le: “Fo kasha nɛ fo kɔ n sa fo kayɛrbi, n tuto Ewura Deevid na maa chɛrga kikɛ. Mo alɛ daa la esa lela nna nsaa ji kashenteŋ a sa fo. Naniere fo shin nɛ mbe kebia yili mbe katelamu to ŋ ki ewura.

7O Enyɛnpe Ebɔrɛ, fo shin nɛ n sɔ n tuto so n ji kuwura. Ama n du fanɛ kebibi nna nsaa maŋ nyi kananɛ kejuŋkpar basa be asheŋ du.

8Naniere, ma nɛ fo ta ŋ ki fo basa nɛ fo lara nɛ b shibi m baŋ so kekarga na be ewura, 9amoso jande sa ma kanyiasheŋ nɛ nfɛra nɛ meeŋ ta a pin kulubi nɛ kelela. Saŋɛ na so meeŋ tiŋ n ji bumo so kuwura nɛnɛ; nɛ mannɛ aloŋ, nuso nɛ meeŋ tiŋ n wora n ji fo basa damta ere kikɛ so kuwura?”

10Kusɔ nɛ ewura Sɔlɔmɔn kule na daŋ fuli Enyɛnpe Ebɔrɛ na be kagbene ga. 11Nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ kaŋɛ ewura Sɔlɔmɔn le: “Fo kule kusɔ nɛ k walɛ. Fo maŋ kule kedamaya ŋko amansherbi ŋko fo doŋana be luwu ŋko ŋkpa tenteŋ n sa fo kumu ama kanyiasheŋ nɛ nfɛra nɛ fo kule ma nɛ fo tiŋ n ji ma basa nɛ n ta fo ŋ ki bumo be ewura na so kuwura nɛnɛ. 12Meeŋ sa fo kusɔ nɛ fo kule na. Meeŋ sa fo kanyiasheŋ nɛ nfɛra a chɔ basa kama nɛ b juŋkpar fo m ba durnya ere to nɛ bumo nɛ baaŋ ba kumo to fo kaman kikɛ. 13Meeŋ ta asɔ nɛ fo maŋ kule ma gba n ti fo so. Meeŋ sa fo kedamaya nɛ amansherbi nseŋ shin nɛ fo ketre e dii a chɔ bewura kama nɛ b juŋkpar fo nɛ bumo nɛ baaŋ ba fo kaman kikɛ. 14Nɛ fo baa nu a sa ma nsaa bɛ ma mbra so fanɛ kananɛ fo tuto ewura Deevid daa bɛ ma so na bre, ma alɛ beeŋ teŋi fo ŋkpa so.”

15Ewura Sɔlɔmɔn ka tiŋi edi to nɛ e pin fanɛ Ebɔrɛ e daŋ malga mo kutɔ edare to. Ndoŋ nna nɛ e yɔ Jerusalɛm n ya yili Enyɛnpe Ebɔrɛ be ŋkre be deka na be anishito n lara sarga chɔɔso nɛ kɔnɔkoŋwuleso be sarga n sa Enyɛnpe Ebɔrɛ. Kumo be kaman nɛ e wora kejigboŋ n sa mbe benimuana.

Sɔlɔmɔn ka ji demu kpakpaso be asheŋ

16Kachako nɛ beche anyɔ ko ba ewura Sɔlɔmɔn kutɔ. 17Nɛ bumo be eko kaŋɛ le: “Yiramu, ma nɛ kache ere e wɔ laŋ koŋwule to nɛ ŋ kurge ebinyɛn ndoŋ. 18Nchɛ asa be kefɛato nɛ mo alɛ gba kurge ebinyɛn. Anyi alɛ basa anyɔ na nawule e wɔ laŋ na to, esa kama maŋ naŋ ti anyi so ndoŋ. 19Kachako kanyɛso nɛ kache ere wora edeselɔ ŋ gbelti n dese mbe kebia so m mɔ. 20Kumo be kaman nɛ e koso kiidiso saŋɛ nɛ n dese a di na m ba ta ma ere pibi na nseŋ ta mbe kebia nɛ e wu na m ba nase ma edesekpa. 21Kare ka chɛ kachipurso nɛ mee sha kesa ma kebia kenyipo, nseŋ keni nɛ e wu. Ŋ ka keni mo nɛnɛ nɛ n wu fanɛ mannɛ m pibinyɛn na nna.”

22Nɛ eche nyɔsopo na malɛ kaŋɛ le: “K maŋ la kashenteŋ! Kebia nɛ e maŋ wu na la meya nna, nɛ emo nɛ e wu na malɛ la feya!”

Nɛ b yili ewura na be anishito a ji emɔrɔ.

23Ndoŋ nɛ Ewura Sɔlɔmɔn kaŋɛ le: “Menyi beche anyɔ ere kikɛ kaŋɛ fanɛ kebia nɛ e bee keni ere la men kikɛ peya nna, nɛ emo nɛ e wu na maŋ la menyi be ekama peya, ŋko?.” 24Ndoŋ nna nɛ ewura Sɔlɔmɔn shin nɛ b ya fin tokobi m bar mo, 25nɛ e kaŋɛ le: “Men ku kebia nɛ e bee keni na to nseŋ ta mbe kaba ko n sa beche na be eko n ta kuko malɛ n sa eko.”

26Ndoŋ nna nɛ kuwɔr pɛ kebia na mo nio gbagba nɛ e kaŋɛ ewura na le: “Jande, Yiramu, sa maŋ mɔ kebia na! Ta mo n sa mbarkasa na.”

Ama eche nyɔsopo na bre daŋ kaŋɛ le nna: “Sa maŋ ta kebia na n sa anyi be ekama; barga mo to anyɔ n sa anyi.”

27Ndoŋ nna nɛ ewura Sɔlɔmɔn kaŋɛ le: “Men sa maŋ naŋ mɔ kebia na! Men ta mo n sa eche sososo na, ŋkpal manɛ so, mo e la kebia na mo nio gbagba.”

28Israɛl be basa ka nu kananɛ Ewura Sɔlɔmɔn ji asheŋ na nɛ b ta bunyaŋ gboŋgboŋi n sa mo ŋkpal b ka pin fanɛ Ebɔrɛ e sa mo loŋ be kanyiasheŋ nɛ e tiŋ n ji le be asheŋ kpakpaso ere nɛnɛ so.

4

Ewura Sɔlɔmɔn be benimuana be asheŋ

1Saŋɛ so nɛ Sɔlɔmɔn daa la Israɛl be ewura na, 2benimu nɛ e daŋ lara nde.

Zadɔk pibinyɛn Azariya e daa la Bɔrɛmatapowura.

3Shisha be mbinyɛnsobi Elihorɛf nɛ

Abija e daa la demujikpa be nwɔlsibɛpoana,

Ahilud pibinyɛn Jehoshafat malɛ e daa la esa nɛ

e bee sibɛ asheŋ a nase kawɔl to a sa abane;

4Jehowada pibinyɛn Bɛnaya e daa la benapo be enimu

nɛ Zadɔk nɛ Abiata daa la bɔrɛmatapoana.

5Esa nɛ e daa la abane na be abonfu abonfu be bejuŋkparpo be enimu gboŋ e daa la Neetan pibinyɛn Azariya,

nɛ bɔrɛmatapo Zabud nɛ mo alɛ gba la Neetan pibinyɛn na malɛ la bewura be asoetojipo.

6Ahisha malɛ e daa keni ewura be laŋ to be nyɛrbi so,

nɛ Abda pibinyɛn Adoniram malɛ bee keni basa nɛ baa shuŋ eleŋ be kushuŋ na so.

7Ewura Sɔlɔmɔn daŋ lara basa kuduanyɔ nna nɛ b ki abonfu nɛ a wɔ Israɛl be efuli so na be abane be benimu. Bumo e daa sa ewura na nɛ mbe laŋ to ebi ajibi. Bumo be ekoŋwule kama bee bar ajibi kufɔl lelemu nna pɔɛŋ nɛ ako malɛ e sɔ so. Baa wora loŋ kebɛso kebɛso nna kafɛ kikɛ. 8Benimu kuduanyɔ na nɛ abonfu nɛ baa keni so na be atre nde.

Bɛnhur e daa keni kebee so be efuli nɛ

k wɔ Efrayim na be kebonfu so.

9Bɛndɛka malɛ e daa keni kebonfu nɛ Maakaz

nɛ Shaalbim nɛ Bɛf Shɛmɛsh nɛ Elɔn nɛ Bɛf Hanan be nde wɔ na so.

10Bɛnhɛsɛd malɛ e daa keni kebonfu nɛ

Arubof nɛ Soko nɛ Hifa be kasawule so be nde kikɛ wɔ na so.

11Bɛnabinadab nɛ e daŋ ta ewura Sɔlɔmɔn pibiche Taphaf na,

e daa keni Nafaaf Dɔɔ be kebonfu be kaba na kikɛ so.

12Ahilud pibinyɛn Baana e daa keni kebonfu nɛ Tanaak nɛ Majido be nde wɔ na so. Mo koŋwule na e daŋ naa keni kebonfu nɛ k wɔ Bɛf Shan nɛ k mata Zeratan nɛ k wɔ Jezreel be kelargato be kaseto be kaba so, nɛ yili Bɛf Shan a yɔ Abel Mɛhola n ya fo Jokmiam be kaba so na kikɛ so.

13Bɛngeba e daa keni Ramɔf be kade nɛ k wɔ Giliad na, nɛ ndewurbi nɛ a wɔ kumo be kasawule so nsaa la Jair nɛ e la Manase be kaman to ebi na peya na so. Mo koŋwule na e daŋ naa keni Agob be kebonfu nɛ k wɔ Bashan be kasawule so nsaa kɔ nde adeshe nɛ b pɔr egbal ŋ kulti amo nseŋ ta danyaŋ n lɔŋɛ amo be akuloŋgboŋana na kikɛ so.

14Ido pibinyɛn Ahinadab e daa keni Mahanayim be kebonfu na so.

15Ahimaaz nɛ e daŋ ta ewura Sɔlɔmɔn pibiche Basmat na, e daa keni Naftali be kebonfu na so.

16Hushai pibinyɛn Baana e daa keni Asha be kebonfu nɛ Bialɔf be kade to so.

17Paruwa pibinyɛn Jehoshafat e daa keni Issaka be kebonfu na so.

18Ela pibinyɛn Shimei e daa keni Bɛnjamin be kebonfu na so.

19Uri pibinyɛn Gɛba e daa keni Giliad be kakpa nɛ Amɔriebi be ewura Sihɔn nɛ Bashan be ewura Ɔg daa wɔ dra dra na so. Basa kuduanyɔ ere be kaman, b daa kɔ esa koŋwule nɛ e la kasawule na kikɛ so be gomena nna.

Ewura Sɔlɔmɔn be efuli be asheŋ

20Saŋɛ nɛ Sɔlɔmɔn daa la ewura na, Juda nɛ Israɛl be basa daa shibi ga nna fanɛ teku ase be shishɛr. Ama bumo kikɛ ka bee nya a ji nsaa nuu yɛlyɛla so, bumo kikɛ be ŋgbene daa fuli bumo nna. 21Ewura Sɔlɔmɔn be efuli daŋ yili Yufreetes be Lɔr na ase ashi epeŋilarkpa be kaba so nna n ya fo Filisti be efuli ashi epeŋitɔrkpa, ŋ keta loŋ n ya gbuŋ Ijipt be kasawule. Loŋ be efuli na so be basa daa ka lampo nna a sa mo nsaa shuŋ mo hale nɛ e ba wu.

22Nyifu lela ebɔtɛ kalfa nɛ ayu ebɔtɛ alfa anyɔ nɛ baa bar ewura Sɔlɔmɔn karechɛ kikɛ. 23Asɔ nɛ b kraa naa bar a ti so e la ana kudu nɛ b ta aboyu m bela, nɛ ana adunyɔ nɛ b ta afitiri m bela nɛ mbolpɔ nɛ mboe kalfa nɛ echibir nɛ ejafɔlɔŋɛ nɛ echibir nyɛnso nɛ ŋkoshi.

24Ewura Sɔlɔmɔn e daa ji yili Yufreetes be Lɔr na be epeŋilarkpa be kaba so be kasawule nɛ k yili Tipsa n ya fo Gaaza nɛ k wɔ epeŋitɔrkpa be kaba so na so kuwura. Bewura nɛ b daa wɔ Yufreetes be epeŋitɔrkpa be kaba so na daa shuŋ mo nna nɛ kayurwushi daa wɔ mo nɛ bumo nɛ mbe bechenashapoana be kefɛato. 25Juda nɛ Israɛl be efuli nɛ k yili Dan nɛ k wɔ kelargato be esoso n ya fo Bɛshiba ashi kelargato be kaseto kikɛ daa kɔ kayurwushi nna saŋɛ nɛ ewura Sɔlɔmɔn wɔ ŋkpa to na. Ekama nɛ mbe kanaŋ daa chena mbe kefeelebi nɛ k bee sɔr asɔrso nɛ baa tre greep na nɛ figi be ndibi be afito kagbenewushiso nna.

26Ewura Sɔlɔmɔn be egbaŋɛ nɛ baa gberge egbaŋɛturko na daa wɔ aluu ŋgboŋ adena nɛ mbe egbaŋɛ nɛ baa dii a kɔ kena malɛ daa wɔ ŋgboŋ kuduanyɔ. 27Mbe benimu kuduanyɔ nɛ baa keni mbe efuli be abonfu so na be ekama daa bar mo nɛ mbe kanaŋ ajibi kufɔl kufɔl nna a ka sa abar hale nɛ kafɛ e ba chambɔ. B daa sa ewura Sɔlɔmɔn kusɔ kama nɛ e daa sha nna. 28B daa bar ayu nɛ afitiri nna m ba kaa sa egbaŋɛ na saŋɛ nɛ k daga.

29Ebɔrɛ daŋ sa ewura Sɔlɔmɔn kanyiasheŋ nɛ asheŋ be kepinto nɛ nfɛra alegaiso nna. 30Ewura Sɔlɔmɔn daa kɔ kanyiasheŋ a chɔ epeŋilarkpa be kaba so be benyiashempo nɛ Ijipt be efuli so be benyiashempo kikɛ. 31E daa nyi asheŋ a chɔ esa kikɛ ashi durnya to. E daa nyi asheŋ a chɔ Eetan nɛ e shi Ɛzra be kanaŋ to na nɛ Heman nɛ Kalkol nɛ Daada nɛ b la Mahɔl be mbinyɛnsobi na. Mbe ketre daŋ dii ga n yɔ efuli nɛ a kulti Juda nɛ Israɛl na. 32E daŋ sibɛ aŋasa ŋgboŋ asa, nseŋ wora nshɛ kagboŋ. 33E daŋ malga ndibigboŋana nɛ awurbi nɛ afitiri be yiri yiri be asheŋ, nseŋ ŋini asɔbɔya nɛ mbuibi nɛ asɔ gbeyeso nɛ ekɔrɔtɔ kikɛ be asheŋ. 34Durnya be bewura kikɛ nu mbe kanyiasheŋ be asheŋ nseŋ shuŋi basa nɛ b ya nu mbe kanyiasheŋ be mmalga.

5

Ewura Sɔlɔmɔn ka bela ase nɛ e pɔr bɔrɛlambu na be asheŋ

(2 Kronikɛls 2:1-18)

1Ewura Deevid mo teri kpakpaso e daa la Hiram nɛ e la Tayɛ be kade be ewura na, amoso e ka nu fanɛ Sɔlɔmɔn e sɔ mo tuto so n ji kuwura, nɛ e shuŋi mbe benimu fanɛ b ya chɔrɔ mo. 2Mbɔ na ka bɛta a yɔ nɛ ewura Sɔlɔmɔn ta le be kubɔya n sa fanɛ b ya sa ewura Hiram:

3“Fo gbagba nyi fanɛ ŋkpal ana damta nɛ n tuto ewura Deevid kɔ mo doŋana na so, e daa maŋ tiŋ m pɔr bɔrɛlambu nɛ baaŋ baa bunyaŋ Enyɛnpe Ebɔrɛ kumo to na hale n ya fo saŋɛ nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ shin nɛ e pɔɔ mo doŋana kikɛ so. 4Naniere bre Enyɛnpe Ebɔrɛ bar kayurwushi ashi ma kasawule so kikɛ. Bedoŋ na kikɛ maŋ naa wɔtɔ, amoso kayurwushi ba. 5Ŋkpal Enyɛnpe Ebɔrɛ ka nase kɔnɔ n sa n tuto ewura Deevid fanɛ mbe kebia e naaŋ ba ki ewura nseŋ pɔr bɔrɛlambu nɛ baaŋ baa bunyaŋ Enyɛnpe Ebɔrɛ kumo to mbe kaman na so nɛ n yili kumo fanɛ meeŋ pɔr kumo nɛ b baa bunyaŋ Enyɛnpe ma Ebɔrɛ na kumo to. 6Amoso chɛ ma to nseŋ shuŋi fo basa nɛ b yɔ Lebanɔn n ya ku ndoŋ be ndibi gboŋgboŋi nɛ baa tre sida na m bar ma. Bumo nɛ ma basa beeŋ baa shuŋ nɛ ŋ ka fo basa na kanaŋkama nɛ feeŋ sɔ ma, ŋkpal manɛ so ma basa maŋ nyi ndibi be kushuŋ fanɛ fo basa.”

7Ewura Sɔlɔmɔn be kubɔya ere ka tu ewura Hiram, nɛ mbe kagbene fuli mo ga m baŋ so. Nɛ e kaŋɛ le: “Kemaŋkura e baa la Eyɛnpe Ebɔrɛ na peya ŋkpal e ka sa ewura Deevid kebianyiashempo nɛ e sɔ mo so n ji efuli lempo ere be kuwura so.” 8Kumo be kaman nɛ ewura Hiram malɛ ta le be kubɔya ere n shoŋi ewura Sɔlɔmɔn. E yɛ: “N nya fo kubɔya na, ma alɛ wora shiriya nɛ n wora kusɔ nɛ fee sha na kikɛ n sa fo. Meeŋ sa fo sida be ndibi na nɛ ndibi nɛ baa tre paɛŋ na gba. 9Ma beshumpo beeŋ ta ndibi na n shi Lebanɔn n yɔ Teku nɛ baa tre Mɛditerenia na ase n ya kre amo to m mata abar n deŋi nchu na so nɛ a fuŋiso a yɔ kaplɛkama nɛ fee sha fanɛ an yɛr amo. A baŋ fo kakpa nɛ fee sha na nɛ ma basa e saŋɛ amo to n nase eboŋkar nɛ fo alɛ be basa e baa ta amo ndoŋ. Kukɔ nɛ feeŋ ka ma e la kebaasa ma laŋ to ebi ajibi.”

10Kumo be kaman nɛ ewura Hiram sa ewura Sɔlɔmɔn sida nɛ paɛŋ be ndibi nɛ e bee sha na kikɛ, 11nɛ ewura Sɔlɔmɔn malɛ bee sa ewura Hiram ayu nɛ amo be egbɛ sa fanɛ kilo ŋgboŋ ŋgboŋto be ŋgboŋ alfa anyɔ nɛ ɔlif be ŋku lela egalɔn ŋgboŋ adekpanu, kafɛ kikɛ.

12Enyɛnpe Ebɔrɛ daŋ bɛ mbe kɔnɔ naseso so nna nseŋ sa ewura Sɔlɔmɔn kanyiasheŋ. Ewura Hiram nɛ ewura Sɔlɔmɔn daŋ nase kagbenewushi be kɔnɔ nna n sa abar fanɛ b maaŋ kɔ abar kena kikɛ saŋɛ na so kagbenewushi beeŋ baa wɔ bumo be kefɛato.

13Beshumpo ŋgboŋ adesa nɛ ewura Sɔlɔmɔn daŋ fin ashi Israɛl be efuli so kikɛ fanɛ b ku bɔrɛlambu na be ndibi. 14Kanyɛn ko nɛ baa tre Adoniram na nɛ e daŋ lara fanɛ e baa keni beshumpo na so. Ewura Sɔlɔmɔn daŋ barga beshumpo na to ŋgboŋ kudu kudu be ntuŋ asa nna nɛ katuŋ kikɛ bee ji kufɔl koŋwule ashi Lebanɔn, nsaa ji afɔl anyɔ malɛ ashi epe. 15E daa kɔ beshumpo ŋgboŋ aduburwa nna nɛ baa shɛl ajembu ashi kebee so be efuli na so nɛ beshumpo ŋgboŋ adushunu malɛ bee sulɔ amo a ba Jerusalɛm be kade to, 16nɛ basa ŋgboŋ asa nɛ alfa asa malɛ bee keni beshumpo na so nɛ baa shuŋ. 17Ewura Sɔlɔmɔn daŋ shin nna nɛ b shɛl ajembu gboŋgboŋi m pɔr bɔrɛlambu na be gbaltɔlase. 18Ewura Sɔlɔmɔn nɛ ewura Hiram be beshumpo nɛ beshumpo nɛ b kɔ enɔ to be kushuŋ be kenyi nseŋ shi Baiblɔs be kade to na e daŋ ta ajembu nɛ b shɛl na, nɛ ndibi na nɛ b pɔr bɔrɛlambu na.

6

Ewura Sɔlɔmɔn ka pɔr bɔrɛlambu na be asheŋ

1Israɛlebi ka lar Ijipt be efuli so na be nfɛ alfa ana nɛ aduburwa be kaman, nɛ Sɔlɔmɔn ka ji Israɛl be kuwura be kafɛ nasopo nɛ Hibruwebi be kafɛ to be kufɔl nyɔsopo nɛ baa tre Ziv na to nɛ ewura Sɔlɔmɔn be beshumpo fara bɔrɛlambu na be kapɔr. 2Bɔrɛlambu nɛ ewura Sɔlɔmɔn daŋ pɔr n sa Enyɛnpe Ebɔrɛ na be epunto be nteŋ daa la ayadra adekpanu nna nɛ kumo be mparto malɛ daa la ayadra adesa nɛ kumo be jeŋgreŋ malɛ daa la ayadra adena nɛ anu. 3Bɔrɛlambu na be anishito kikɛ daa kɔ kedɛdɛ nna nɛ kedɛdɛ na be mpar daa la ayadra kuduanu. 4B daŋ wora bɔrɛlambu na be etokuro nna nɛ amo be kowushina muya nɛ amo be epunto bre kpalgato. 5B daŋ pɔr ebuwurbiana nɛ baa ta asɔ a wɔtɔ nna m mata bɔrɛlambu na be egbalana m bɛ abar so esoso. 6Amo be kumo nɛ k wɔ kaseto na be mpar daa la ayadra ashunu nɛ bargato nna, nɛ kumo nɛ k bɛ so na malɛ be mpar daa la ayadra akpanu nɛ kumo nɛ k wɔ esoso na malɛ be mpar la ayadra kudu nɛ bargato. B daŋ yuu ndibi nna n sɔ ebuana na to saŋɛ na so amo be egbɛ maaŋ bɛ bɔrɛlambu na be egbal na so.

7Ŋkpal ewura Sɔlɔmɔn ka daa maa sha akpanfu nɛ b kɔ a bure ajembu to be awɔr kakpa nɛ baa pɔr bɔrɛlambu na so, e daŋ shin nna nɛ mbe beshumpo shɛl ajembu nɛ baaŋ ta m pɔr kumo ashi kakpa nɛ baa bure ajembu to ashi kebee so be efuli so na pɔɛŋ nseŋ sulɔ amo m ba kade to.

8Ebu nɛ k wɔ kaseto na be kabuna daa wɔ bɔrɛlambu na be kelargato be kaseto be kaba so nna. Ndoŋ nɛ b daŋ yili n wora diiso a yɔ ebu nyɔsopo na nɛ kesasopo na kikɛ to. 9Ewura Sɔlɔmɔn ka pɔr bɔrɛlambu na be egbalana n loge nɛ e shin nɛ b ta elarbeŋ nɛ sida be ndibi baŋɛso m buu kumo so. 10E daŋ naŋ pɔr ebuwurbiana nɛ baa ta asɔwurbiana a wɔtɔ nna m mata bɔrɛlambu na be egbal na so. Sida be ndibi be elarbeŋ nɛ b daŋ ta m buu ebuana nɛ b pɔr m mata bɔrɛlambu na so. Ebu na be kekama be jeŋgreŋ daa la ayadra ashunu nɛ bargato nna.

11Ndoŋ nna nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ kaŋɛ ewura Sɔlɔmɔn le: 12“Fo baŋ bɛ ma mbra nɛ asɔ nɛ ŋ kaŋɛ fo ere kikɛ so, meeŋ wora kusɔ kama nɛ n nase kɔnɔ n sa fo tuto ewura Deevid na n sa fo. 13Meeŋ baa wɔ ma basa Israɛlebi to ashi bɔrɛlambu nɛ menyee pɔr ere to, ma alɛ maaŋ kini bumo n lɛ.”

14Ade kikɛ be kaman nɛ ewura Sɔlɔmɔn be beshumpo pɔr bɔrɛlambu na n loge.

Kananɛ b lɔŋɛ bɔrɛlambu na be epunto be asheŋ

15Ndibi nɛ baa tre paɛŋ na nɛ b daŋ ta n nase bɔrɛlambu na be kasawule nseŋ ta ndibi nɛ baa tre sida na malɛ n yili kasawule m mata kumo be atarbi so n ya fo kumo be epɔ to. 16B daŋ pɔr ŋkpar to be ebu nɛ baa tre acheembiana to be kakpa cheembi na bɔrɛlambu na to nna. Sida be ndibi nɛ b daŋ ta n yili kumo be kaseto m mata kumo be atarbi so hale n ya fo kumo be epɔ to kikɛ. Kumo be nteŋ daa la ayadra adesa nna. 17Bɔrɛlambu na be lambugboŋ na nɛ k wɔ acheembiana to be kakpa cheembi na be anishito na be nteŋ daa la ayadra adeshe nna. 18B daŋ ta sida be ndibi nna m mata kumo alɛ gba be epunto be egbal na so ŋ kuŋ ajembu nɛ b ta m pɔr kumo na so, nseŋ wora ndeŋke nɛ atoto be ndulgi n deŋi sida be ndibi na so n ji amo kebita.

19Bɔrɛlambu na be acheembiana to be kakpa cheembi na nɛ b ta Enyɛnpe Ebɔrɛ be ŋkre be deka na n yili. 20Ŋkpar to be ebu nɛ baa tre acheembiana to be kakpa cheembi na be nteŋ daa la ayadra adesa nna nɛ kumo be mpar gba daa la ayadra adesa nɛ kumo jeŋgreŋ la ayadra adesa. B daŋ ta shuwa lela nna m mata kumo be epunto, nɛ sida be ndibi be bɔrɛsure nɛ k yil kumo to na kikɛ so. 21B daŋ ta shuwa nna m mata bɔrɛlambu na be epunto kikɛ nseŋ ta shuwa be ŋgbɛlɛbi n chɛ ŋ kuŋ acheembiana to be kakpa cheembi na be kabuna to 22ashi bɔrɛlambu na be epunto nɛ acheembiana to be kakpa cheembi na nɛ bɔrɛsure nɛ k wɔ ndoŋ na kikɛ daŋ baa la shuwa nna. 23Ɔlif be kedibi nɛ b daŋ ta n lɔŋɛ asɔ anyɔ ko nɛ a du fanɛ emalaika nɛ baa tre amo chɛrubim na nseŋ ta amo n yili acheembiana to be kakpa cheembi na to. Amo be kekama be jeŋgreŋ daa la ayadra kuduanu nna. 24-26Asɔ anyɔ na kikɛ daŋ duli abar nna nseŋ naa sasa. Amo be kekama daa kɔ aba anyɔ anyɔ nna nɛ kekama malɛ be keba be nteŋ daa sa fanɛ ayadra ashunu nɛ bargato. Amoso yili kukoŋwule be keba ko be ekar n ya fo kuko malɛ be keba be ekar be nteŋ daa la ayadra kuduanu nna. 27B daŋ ta amo nna n yili acheembiana to be kakpa cheembi na nɛ amo be kekama parga aba to nɛ keba ko bee chute ebu na be kaba ko be egbal nɛ kuko malɛ bee chute kumo barkasa be keba ashi ebu na be nferinto. 28B daŋ ta shuwa nna m mata mata amo anyɔ na kikɛ so.

29B daŋ wora emalaika anyɔ na nɛ abii be ndibi nɛ atoto be ndulgi nna n deŋi bɔrɛlambu na be epunto nɛ kumo be ŋkpar to be ebu nɛ baa tre acheembiana to be kakpa cheembi na be egbalana kikɛ so. 30B daŋ nase kumo be kasawule malɛ kikɛ shuwa nna.

31Ɔlif be kedibi nɛ b ta n lɔŋɛ acheembiana to be kakpa cheembi na be kabuna to be akuloŋgboŋ anyɔ nɛ amo be kabuna to be ndibi nɛ amo be esoso pɛlte na. 32B daŋ wora emalaika anyɔ na nɛ abii be ndibi nɛ atoto be ndulgi nna n deŋi akuloŋ na so n ji amo kebita, nseŋ ta shuwa m mata amo nɛ emalaika anyɔ na nɛ abii be ndibi be ndulgi na kikɛ so. 33Ɔlif be ndibi nɛ b ta n lɔŋɛ bɔrɛlambu na gbagba be kabuna to be ndibi yuuso nɛ akuloŋana bee shiga so na. 34Paɛŋ be ndibi malɛ nɛ b daŋ ta n lɔŋɛ akuloŋ anyɔ nɛ a kɔ akulombi anyɔnyɔ na, 35nseŋ wora emalaika anyɔ nɛ abii nɛ atoto be ndulgi n deŋi amo so, nseŋ ta shuwa m mata amo kikɛ so.

36Ajembu nɛ b shɛl na nɛ b daŋ ta m pɔr bɔrɛlambu na be kelɔnɛ nɛ k wɔ kumo be anishito na be egbal asa m bɛ abar so nseŋ ta sida be ndibi n deŋi so.

37Ewura Sɔlɔmɔn ka ji kuwura be kafɛ nasopo to nɛ Hibruwebi be kafɛ to be kufɔl nyɔsopo nɛ baa tre Ziv na to nɛ b daŋ pɔr bɔrɛlambu na be gbaltɔlase na. 38Ewura Sɔlɔmɔn ka ji kuwura be kafɛ kudukakosopo to, nɛ Hibruwebi be kafɛ to be kufɔl burwasopo nɛ baa tre Buul na to nɛ b pɔr bɔrɛlambu na n loge fanɛ kananɛ b kre na gbagba chap. Nfɛ ashunu nɛ ewura Sɔlɔmɔn daŋ ta m pɔr bɔrɛlambu na n loge.

7

Ewura Sɔlɔmɔn ka pɔr ewura be laŋ be asheŋ

1Nfɛ kuduasa nɛ Sɔlɔmɔn daŋ ta m pɔr ewura be laŋ na. 2-3Laŋ na to be lambugboŋ nɛ b daa tre Lebanɔn be Kupo na be nteŋ daa la ayadra kalfa nɛ adunu nna nɛ kumo be mpar malɛ daa la ayadra adushunu nɛ anu nɛ kumo be jeŋgreŋ malɛ la ayadra adena nɛ anu. Sida be eshabɔrɛ be egbaŋ ana nɛ amo be kekama kɔ eshabɔrɛ kuduanu nɛ b ta elarbeŋ adena nɛ anu n deŋi amo so nɛ b daŋ yɔɔri kowu na kikɛ n deŋi so. 4Kumo be nteŋ to be egbal anyɔ nɛ a shoŋi abar na be kekama daa kɔ etokuro asasa nna. 5Kumo be lambu na be anishito daa kɔ akuloŋ asa nna nɛ etokuro na malɛ shoŋi abar.

6Lambu nɛ baa tre eshabɔrɛ damta be lambu na be nteŋ daa la fanɛ ayadra adushunu nɛ anu nna nɛ kumo be mpar malɛ la ayadra adena nɛ anu. B daŋ yuu eshabɔrɛ nna n wora kedɛdɛ.

7B daŋ pɔr kuwurputi gba be lambu nɛ baa tre demuji be lambu na nna. Ndoŋ nɛ ewura Sɔlɔmɔn daa chena a ji asheŋ. Sida be ndibi nɛ b daŋ ta m mata kumo be egbal na kikɛ so n yili kaseto n ya fo esoso kikɛ.

8Kuwurlaŋ na be kakpa nɛ ewura Sɔlɔmɔn gbagba wɔ na, daa wɔ lambu nɛ baa tre demuji na be kaman to nna nseŋ duli lambu na. E daŋ shin nna nɛ b pɔr laŋ nɛ k du fanɛ kumo nɛ e wɔtɔ na gbagba n sa mbe eche nɛ e la Ijipt be ewura Fɛɛro pibiche na.

9Ajembu lela nɛ b daŋ ta n yili kaseto m pɔr ebuana na nɛ kelɔnɛ na be egbal n ya fo esoso. Kakpa nɛ baa bure ajembu to na nɛ b daŋ ya shɛl amo. 10B daŋ shɛl ajembu gboŋgboŋi nɛ amo be ako be nteŋ la fanɛ ayadra kuduanu nɛ ako malɛ la ayadra kuduanyɔ nna m pɔr kowu na kikɛ be gbaltɔlase. 11B daŋ shɛl ajembu krokrobi nna m pɔr m bɛ gbaltɔlase na so nseŋ ta sida be ndibi be eshabɔrɛ n deŋi amo so. 12B ta ajembu nɛ b shɛl nna m pɔr egbal asa pɔɛŋ nseŋ ta sida be ndibi n deŋi so ŋ kulti ewura be laŋ na fanɛ kananɛ b baŋ pɔr bɔrɛlambu na nɛ kumo be kelɔnɛ be egbalana na.

13Ewura Sɔlɔmɔn daŋ shuŋi n tre kanyɛn ko nɛ baa tre Huram nɛ e wɔ Tayɛ be kade to nsaa kɔ edanyaŋ be keta n lɔŋɛ asɔ na be enɔ to be kenyi nna. 14Mo tuto nɛ e la Tayɛ be esa nsaa maŋ naa wɔ ŋkpa to na gba daa la esa nɛ e kɔ danyaŋ be keta n lɔŋɛ asɔ be enɔ to be kenyi nna. Mo nio daŋ shi Naftali be yiri to nna. Huram daa la esa nɛ e kɔ enɔ to be kenyi nɛnɛ nna, amoso ewura Sɔlɔmɔn ka tre mo n ta danyaŋ be keta n lɔŋɛ asɔ be kushuŋ be kenimu n sa mo, e daŋ shuli nna.

Danyaŋ be eshabɔrɛ anyɔ na be asheŋ

(2 Kronikɛls 3:15-17)

15Huram daŋ ŋalga danyaŋ nna m bɛl eshabɔrɛ anyɔ. Kuko be jeŋgreŋ daa la ayadra adunyɔ nɛ ashunu nna nɛ kumo be bumburuŋ malɛ la ayadra kuduaburwa. 16E daŋ lɔŋɛ danyaŋ be nwuro anyɔ nɛ amo be kekama be jeŋgreŋ la ayadra ashunu nɛ bargato m buu eshabɔrɛ na be esoso nna. 17E daŋ wora asɔ ko nɛ e du fanɛ ŋgbɛlɛbi m mɛa abar na, be egbaŋ ashunushunu nna n deŋi eshabɔrɛ na be nwuro na be esoso, 18nseŋ wora asɔ kulkulsobi ko nɛ a du fanɛ asɔrso nɛ baa tre pomegranates na be egbaŋ anyɔnyɔ n wea asɔ nɛ e duli ŋgbɛlɛbi na to n deŋi deŋi eshabɔrɛ na be kekama be esoso n ji amo kebita.

19Kedɛdɛ na to be eshabɔrɛ na be nwuro na be nteŋ daa la ayadra asheshe nna, nɛ e wora ketotodibi nɛ baa tre lili na be ndulgi n deŋi amo so,

20nseŋ wora ŋgbɛlɛbi nɛ a mɛa abar be ndulgi nɛ asɔ kulkulsobi ko nɛ a du fanɛ asɔrso nɛ baa tre pomegranates na be ndulgi kalfa kalfa n deŋi deŋi eshabɔrɛ na be kekama so, n ji amo kebita. 21E daŋ yuu eshabɔrɛ na be kuko bɔrɛlambu na be kabuna to be anishito be kelargato be kaseto be kaba so nɛ baa tre kumo Jakin na nna nseŋ yuu kuko malɛ kumo be kelargato be esoso be kaba so nɛ baa tre kumo alɛ Boaz na. 22B daŋ ta nwuro nɛ a duli ketotodibi nɛ baa tre lili na nna m buu eshabɔrɛ na so, nɛ eshabɔrɛ na be kushuŋ loge. 23Huram daŋ lɔŋɛ danyaŋ be katishaŋgboŋ kulkulso nɛ baa tre Teku nna nɛ kumo be mpar daa sa fanɛ ayadra kuduanu, nɛ kumo be chuŋguluŋ malɛ daa sa fanɛ ayadra ashunu nɛ bargato nɛ kumo be kɔnɔkarso ŋ kulti be bumburuŋ daa la ayadra adena nɛ anu. 24B daŋ ta danyaŋ nna n wora asɔ ko fanɛ ndeŋke nɛ a bɛ abar so esoso nɛ kaseto egbaŋ anyɔ n deŋi katishaŋgboŋ na be kɔnɔkarso n chambɔ. Katishaŋgboŋ na be kɔnɔkarso be keyadra be nteŋ kikɛ daa kɔ amo be kudukudu nna. 25Katishaŋgboŋ na daa bɛ egbolu kuduanyɔ nɛ b ta danyaŋ n wora na so nna. Danyaŋ be egbolu na daŋ pal mman nna n sa abar nɛ besa kilgi anishito n shoŋi kelargato be esoso be kaba so nɛ besa malɛ kilgi n shoŋi kelargato be kaseto be kaba so nɛ besa malɛ kilgi n shoŋi epeŋitɔrkpa be kaba so nɛ besa malɛ kilgi anishito n shoŋi epeŋilarkpa be kaba so. 26Katishaŋgboŋ na be nwɔr daa sa fanɛ enɔ be epunto be mpar. Nɛ kumo be kɔnɔkarso malɛ daa du fanɛ kusɔnuunchu nseŋ naŋ to n lar kaman fanɛ atoto na. K daa beeŋ tiŋ n sɔ nchu egalɔn ŋgboŋ kudukako nɛ alfa anu.

27Huram malɛ daŋ naŋ ta danyaŋ nna n lɔŋɛ asɔ nɛ baa ta asɔ a bɛ so kudu, nɛ a kɔ aya. Amo be kekama be nteŋ daa la ayadra asheshe nna nɛ amo be jeŋgreŋ malɛ daa la ayadra anana nɛ bargato nɛ amo be mpar gba la ayadra ashe ashe. 28Ndibi baŋɛso nɛ b daŋ ta n yili teteri nseŋ ta amo be ako malɛ ŋ gbir m mata amo nɛ a yil na be akel to. 29B daŋ wora ebuluŋ nɛ egbolu nɛ emalaika anyɔ na be ndulgi nna n deŋi ndibi nɛ a yil teteri na nɛ amo nɛ b ber m mata akel to na kikɛ so nna. Awule nɛ b daŋ ta n ji kakpa nɛ b wora ebuluŋ be ndulgi n deŋi so na be esoso nɛ kaseto kikɛ kebita. 30Kusɔ nɛ baa ta asɔ a bɛ so na be kekama daa kɔ danyaŋ be aya ana nna nɛ danyaŋ be mpuliyabi fanɛ cheche be aya be mpuliyabi na. B lɔŋɛ abɛlso nna n wɔtɔ asɔ nɛ baa ta asɔ a bɛ so na be kekama be esoso be kebonfu kikɛ to nna a ta danyaŋ be ntishaŋ na a bɛso. 31Kekrande kulkulso pantraŋ daa wɔ asɔ na be kekama to nna nɛ kumo be kakpa nɛ k tu n lar kusɔ na be esoso la keyadra koŋwule nɛ bargato nɛ kakpa nɛ k yuu to na malɛ la ayadra anyɔ nɛ gbrɛbi. B daŋ wora atoto be ndulgi nna n deŋi kekrande na be kɔnɔkarso na ŋ kulti. Kumo be kusɔ nɛ baa ta asɔ a bɛ so na bre gbagba daa maŋ du kulkulbi. 32Amo be aya na be kekama be jeŋgreŋ daa la ayadra anyɔ nɛ gbrɛbi nna nɛ amo be mpuliya nɛ asɔ nɛ baa ta asɔ a bɛ so na la kukoŋwule. 33Aya na duli gbaŋɛturko be aya nna nɛ b ta danyaŋ n lɔŋɛ amo be anyembi nɛ mpuliyabi, nɛ kusɔ kikɛ. 34Asɔ na be kekama be kebonfu to kikɛ daa kɔ kusɔ nɛ baa pɛ to nna nɛ k tu n lar kowu. 35Amo be kekama be kɔnɔkarso daa kɔ kekrande kulkulso nɛ kumo be bumburuŋ sa fanɛ keyadra be nteŋ nna nɛ b wora asɔ ko kumo be kebonfu to m pɛ kumo ŋ keta. 36B daŋ wora atoto nɛ ebuluŋ nɛ abii be ndibi nɛ emalaika anyɔ na be ndulgi nna n deŋi asɔ na be kaplɛkama. 37B daŋ lɔŋɛ asɔ na nna nɛ amo kikɛ sasa nseŋ duli abar.

38Huram malɛ gba daŋ naŋ ta danyaŋ n lɔŋɛ ntishaŋ kudu, turko kama nɛ kumo peya. Kusɔ nɛ baa ta asɔ a bɛ so kama nɛ kumo peya. Ntishaŋgboŋ na be kekama be kpaŋgelaŋ daa sa fanɛ ayadra ashe nna, nɛ amo be kekama beeŋ tiŋ n sɔ nchu egalɔn alfa anyɔ nɛ adesa. 39E daŋ ta asɔ nɛ baa ta asɔ a bɛ so na be anu nna n yili bɔrɛlambu na be kelargato be kaseto be kaba so nseŋ ta anu nɛ a ka na malɛ n yili kelargato be esoso be kaba so nseŋ ta katishaŋgboŋ nɛ baa tre Teku na malɛ n yili kumo be kelargato be kaseto a yɔ epeŋilarkpa be kukɔlɔbi na ase be kaba so. 40-45Huram daŋ lɔŋɛ mpuliya nɛ eshabɔl nɛ ntishaŋ gba nna. Asɔ nɛ e daŋ nase kɔnɔ n sa ewura Sɔlɔmɔn fanɛ e beeŋ lɔŋɛ n sa bɔrɛlambu na nseŋ lɔŋɛ amo kikɛ n loge na be ako nde:

Eshabɔrɛ anyɔ na nɛ

amo be nwuro anyɔ nɛ a deŋ amo be esoso na, nɛ

asɔ nɛ b chaŋ fanɛ ŋgbɛlɛbi nɛ a mɛa abar a deŋ shabɔrɛ na be kekama so na.

Asɔ alfa ana nɛ a du fanɛ asɔrso kulkulbi nɛ baa tre amo pomegranates nɛ b ta danyaŋ n lɔŋɛ n deŋi eshabɔrɛ na be kekama so na.

Asɔ nɛ baa ta asɔ a bɛ so kudu nɛ ntishaŋgboŋ kudu na

nɛ Katishaŋgboŋ nɛ baa tre Teku na

Edanyaŋ be egbolu kuduanyɔ nɛ katishaŋgboŋ na yil so na

Mpuliya nɛ eshabɔl nɛ ntoechɛgɛto na.

Huram nɛ e kɔ enɔ to be kushuŋ be kenyi ga na e daŋ lɔŋɛ asɔ ere kikɛ. Danyaŋ nɛ k bee nyɛpkɛso nɛ e daŋ ta n lɔŋɛ amo fanɛ b ta a shuŋ Enyɛnpe Ebɔrɛ be bɔrɛlambu na to fanɛ kananɛ ewura Sɔlɔmɔn ŋini fanɛ b wora na gbagba. 46Ewura na daŋ shin nna nɛ b ŋalga danyaŋ na nseŋ chulgi amo n wɔtɔ mpuliya nɛ b pɔr n yili lɔr nɛ baa tre Jɔɔdan na be keplasawule nɛ k wɔ Sukɔf nɛ Zereda be nferinto na to. 47Ewura Sɔlɔmɔn daa maŋ shin nɛ b karga asɔ nɛ b ta danyaŋ n lɔŋɛ na be egbɛ. B daŋ ta danyaŋ nna n lɔŋɛ asɔ damta hale bumo gbagba maŋ naa nyi kananɛ amo be egbɛ sa.

48Ewura Sɔlɔmɔn daŋ shin nna nɛ b ta shuwa n lɔŋɛ bɔrɛlambu na to be asɔwurbi. Amo e la, bɔrɛsure na nɛ teebɔl nɛ baa ta ebodobodo a deŋi so a sa Ebɔrɛ na, 49nɛ efitilatɔl kudu nɛ amo be anu yil acheembiana to be kakpa cheembi na be kelargato be kaseto be kaba so, nɛ anu malɛ yil kumo be kelargato be esoso be kaba so; 50nɛ asɔ nuunchu nɛ asɔ nɛ baa ta a duŋ efitila nɛ ntishaŋ nɛ eduwu be mba nɛ ntishaŋ nɛ b kɔ a chɔɔ ajanwulɛ na. Shuwa lela nɛ b daŋ ta n lɔŋɛ asɔ ere kikɛ. 51Ewura Sɔlɔmɔn ka wora bɔrɛlambu na to be kushuŋ kikɛ n loge, nɛ e ta asɔ nɛ mo tuto ewura Deevid ta m bɔɔ Enyɛnpe Ebɔrɛ enɔ na n wɔtɔ bɔrɛlambu na be ebuana nɛ baa ta asɔwurbi a yili na to. Amo e la shuwa nɛ gbiti nɛ asɔ nɛ baa ta a shuŋ bɔrɛlambu na to na.

8

B ka bar Enyɛnpe Ebɔrɛ be ŋkre be deka na bɔrɛlambu na to be asheŋ

(2 Kronikɛls 5:2—6:2)

1B ka pɔr bɔrɛlambu na n loge be kaman nɛ Ewura Sɔlɔmɔn shuŋi n tre bejuŋkparpoana na kikɛ nɛ Israɛl be eyiriana nɛ mbuna mbunaana be benimuana kikɛ fanɛ b ba shɛr Jerusalɛm n ta Enyɛnpe Ebɔrɛ be ŋkre be deka na ashi Zayɔn nɛ k la Deevid be kade to na n yɔ bɔrɛlambu na to. 2Kufɔl shunusopo nɛ baa tre Itaim na be saŋɛ nɛ baa ji ewajɛbu to be kejigboŋ na nɛ bumo kikɛ ba shɛr abar so. 3Bejuŋkparpoana na kikɛ ka shɛr abar so, nɛ bɔrɛmatapoana na maŋ ŋkre be deka na so, 4n ta kumo n yɔ bɔrɛlambu na to. Bɔrɛmatapoana nɛ Livaiebi na gba daŋ ta Enyɛnpe Ebɔrɛ be wajɛbu na nɛ kumo be asɔ nɛ baa ta a shuŋ kumo to na kikɛ nna n yɔ bɔrɛlambu na to. 5Ewura Sɔlɔmɔn nɛ Israɛlebi na kikɛ daŋ shɛr Enyɛnpe Ebɔrɛ be ŋkre be deka na be anishito nna m mɔ mbolpɔ nɛ ana damta nɛ b maŋ kɔ kekarga n lara sarga. 6Bɔrɛmatapoana na e daŋ sulɔ Enyɛnpe Ebɔrɛ be ŋkre be deka na n ya yili m mata emalaika anyɔ na be aya ase ashi acheembiana to be kakpa cheembi na. 7Emalaika anyɔ na be atɛ daŋ parga to nna m buu deka na nɛ ndibi nɛ b kɔ a sulɔ kumo na so. 8Ndibi na daa wɔ nteŋ nna ga nɛ esa beeŋ tiŋ n yili acheembiana to be kakpa cheembi na be kabuna to n wu amo ama mannɛ kakpa kikɛ nɛ esa beeŋ tiŋ n yili n wu amo. Loŋ be ndibi na kraa wɔ ndoŋ hale nɛ mbre. 9Shɛŋ shɛŋ daa maŋ wɔ ŋkre be deka na to ama ajembufalta anyɔ nɛ Mosis daŋ ta n wɔtɔ kumo to ashi kebeegboŋ nɛ baa tre Sainai na ase, saŋɛ so nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ daŋ lara Israɛlebi na Ijipt be efuli so nɛ bumo nɛ mo nase nnɔ n sa abar dra dra na. 10Bɔrɛmatapoana na ka bee lar acheembiana to be kakpa cheembi na to, nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ be kuwɔlpa ba bɔlɔ bɔrɛlambu na kikɛ to 11nɛ mbe kefulto bee nyɛkpɛ le palpal bumo be anishito nɛ b maŋ naŋ tiŋ m bɛta n luri n ya shuŋ bumo be ashuŋ. 12Ndoŋ nna nɛ ewura Sɔlɔmɔn kule Ebɔrɛ le: “Enyɛnpe Ebɔrɛ, fo e to epeŋi ere n shiga esoso ama fo kaŋɛ fanɛ feeŋ baa wɔ awɔlpa lembir ere to. 13Naniere bre m pɔr kemaŋkura be bɔrɛlambu

nɛ feeŋ baa wɔ ndoŋ mbaanaayɔ.”

Sɔlɔmɔn ka malga n sa mbe basa be asheŋ

(2 Kronikɛls 6:3-11)

14Israɛlebi na kikɛ daŋ shɛr abar so a yil ndoŋ nna nɛ ewura Sɔlɔmɔn kilgi mbe anishito n shoŋi bumo nseŋ nɛfa bumo. 15Le nɛ e daŋ kaŋɛ: “Kapandi e baa la Enyɛnpe Ebɔrɛ Israɛl be Ebɔrɛ na peya! Mo e daŋ shin nɛ mbe nnɔ naseso bɔlɔ so n sa n tuto ewura Deevid nseŋ kaŋɛ mo le: 16‘Yili saŋɛ so nɛ n lara ma basa ashi Ijipt be efuli so na hale m ba fo kabre, maŋ lara kade kama ashi Israɛl be kasawule so fanɛ k baa la kakpa nɛ baaŋ pɔr bɔrɛlambu nsaa bunyaŋ ma, ama fo Deevid nɛ n lara fanɛ fo baa juŋkpar ma basa Israɛlebi.’ ”

17Kumo be kaman nɛ ewura Sɔlɔmɔn kaŋɛ le: “N tuto ewura Deevid e daŋ yili kumo fanɛ e beeŋ pɔr bɔrɛlambu nɛ b baa bunyaŋ Enyɛnpe Israɛl be Ebɔrɛ na ndoŋ, 18ama le nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na daŋ kaŋɛ mo. ‘Fo ka yɛ feeŋ pɔr bɔrɛlambu n sa ma ere, k kɔ ekpa ga, 19ama mannɛ fo e naaŋ pɔr kumo, fo pibinyɛn nɛ e la fo gbagba be ŋklaŋ e naŋ ba pɔr ma bɔrɛlambu na n sa ma.’

20Enyɛnpe Ebɔrɛ be kɔnɔ nɛ e nase na bɔlɔ so naniere bre: Ma e sɔ n tuto so n ji Israɛl be kuwura, ma alɛ e pɔr bɔrɛlambu nɛ baaŋ ba bunyaŋ Enyɛnpe Israɛl be Ebɔrɛ na. 21N ta Enyɛnpe Ebɔrɛ be ŋkre be deka nɛ afaltajembu nɛ a la ŋkre nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ nɛ mbe basa Israɛlebi kre saŋɛ nɛ e lara bumo ashi Ijipt be kasawule so na, n wɔtɔ n yili bɔrɛlambu na to.”

Sɔlɔmɔn be kabɔrɛkule be asheŋ

(2 Kronikɛls 6:12-42)

22Ndoŋ nna nɛ ewura Sɔlɔmɔn yili bɔrɛsure na be anishito Israɛlebi na kikɛ be anishito m maŋ mbe enɔana so ŋ kule Ebɔrɛ le: 23Enyɛnpe nɛ fo la Israɛl be Ebɔrɛ na, ashi esoso nɛ kasawule kikɛ, Ebɔrɛ kikɛ maŋ naa wɔtɔ fanɛ fo. Fo maa teŋ ŋkre nɛ fo nɛ fo basa nase n sa abar na so kikɛ. Fo alɛ bee ŋini bumo fo kasha saŋɛ nɛ b ta bumo be ŋgbene kikɛ a wora kasonu a sa fo na nna. 24Fo bɛ kɔnɔ nɛ fo nase n sa n tuto ewura Deevid na so nseŋ shin nɛ kumo kikɛ bɔlɔ so kabre. 25Naniere, Enyɛnpe Israɛl be Ebɔrɛ, shin nɛ fo kɔnɔ nɛ fo nase n sa n tuto fanɛ mbe kaman to ebi e naaŋ baa ji Israɛl be kuwura, nɛ baaŋ baa wora kasonu a sa fo mbra na fanɛ kananɛ n daŋ wora na, bɔlɔ so. 26Amoso Enyɛnpe Israɛl be Ebɔrɛ, shin nɛ kusɔ kama nɛ fo nase kɔnɔ n sa fo kenya ewura Deevid na e bɔlɔ so.

27Ebɔrɛ beeŋ tiŋ a wɔ edimɛdi to durnya ere to a? Esoso kikɛ gba maaŋ tiŋ n sɔ fo. Nɛ nuso nɛ bɔrɛlambu nɛ m pɔr ere bre beeŋ tiŋ n sɔ fo? 28N nyɛnpe Ebɔrɛ, n la fo kayɛrbi nna, nu ma kabɔrɛkule ere nseŋ wora kusɔ nɛ mee kule ere n sa ma. 29Baa keni bɔrɛlambu ere so kapa nɛ kanyɛ. Fo nase kɔnɔ n sa ma fanɛ ndoŋ nɛ baaŋ baa bunyaŋ fo. Amoso saŋkama nɛ m baŋ kilgi anishito n shoŋi bɔrɛlambu ere ŋ kule fo, fo nu n sa ma. 30Saŋkama nɛ ma nɛ fo basa Israɛlebi baŋ kilgi anishito n shoŋi kakpa ere a kule fo Ebɔrɛ, fo yili fo pe ebɔrɛso n nu n sa anyi nseŋ ta anyi be alubi m paŋ anyi.

31Nɛ fanɛ b ku asheŋ nna n deŋi esa fanɛ e wora mo barkasa kulubi nseŋ bar mo bɔrɛsure ase ashi fo bɔrɛlambu ere to ŋ kaŋɛ fanɛ e bɔ ntaŋ fanɛ e maŋ wora shɛŋ, 32kumo ere Enyɛnpe Ebɔrɛ, fo yili esoso n ji fo nyɛrbi demu ŋ gberge esa nɛ e ji n tɔr na kusoe nseŋ yige emo nɛ e maŋ ji n tɔr na.

33Bedoŋ baaŋ kɔ m pɔɔ fo basa Israɛlebi so ŋkpal b ka wora alubi ŋ gbiti fo so, nɛ b baaŋ chɛrga bumo be nfɛra m bɛ fo so nseŋ ba fo kutɔ bɔrɛlambu ere to m ba kule fo alubi be ketampaŋ bre, 34kumo ere fo yili esoso n nu bumo be kekule nseŋ ta bumo be alubi m paŋ bumo n naŋ bɛta bumo m ba kasawule nɛ fo ta n sa bumo nɛ bumo nananyɛnana na so.

35Fo baaŋ pɛ bɔrɛ ŋ keta ŋkpal fo basa ka wora kulubi ŋ gbiti fo so nɛ b chɛrga nseŋ kilgi bumo be anishito n shoŋi bɔrɛlambu ere nseŋ bar bumo be amu ase ŋ kule fo, 36kumo ere, Enyɛnpe Ebɔrɛ, yili esoso n nu bumo be kekule nseŋ ta fo basa Israɛlebi be alubi m paŋ bumo nseŋ ŋini bumo kusɔ nɛ k daga, n shin nɛ bɔrɛ e ba fo kasawule nɛ fo ta n sa fo basa fanɛ bumo be kapetɛ mbaanaayɔ ere so. 37“Akoŋ baŋ tɔr kasawule ere so, ŋko aleblawu ko e ba ŋko afugboŋ tushiso ŋko elotɔr e ba jija bumo be adɔjibi, ŋko bedoŋ ko e ba kaa kɔ bumo kena ŋko kayurnyaŋ ŋko kulɔ ko e ba luri bumo to, 38kumo ere fo nu bumo be kekule. Nɛ fo basa Israɛlebi baŋ ta kagbenejija n teŋi bumo be enɔana kabɔrɛkule to n shoŋi bɔrɛlambu ere, 39fo yili esoso n nu bumo be kekule nseŋ ta bumo be alubi m paŋ bumo. Fo nawule e nyi dimɛdi be kagbene to. Shin nɛ ekama e nya mbe asheŋ woraso be kakɔka, 40saŋɛ na so fo basa beeŋ baa bunyaŋ fo nsaa nu a sa fo ashi kasawule nɛ fo ta n sa an nananyɛnana ere so.

41-42Befɔ nɛ b shi kufɔ na kaŋ nu eleŋ nɛ fo kɔ, nɛ asheŋgboŋ nɛ fee wora na, nseŋ ba bɔrɛlambu ere to m ba kule fo, 43kumo ere fo yili esoso n nu bumo be kekule nseŋ wora kusɔ nɛ baa sha n sa bumo, saŋɛ na so durnya be basa kikɛ beeŋ pin fo nsaa nu a sa fo fanɛ kananɛ fo basa Israɛlebi bee nu a sa fo na. Loŋ nɛ baaŋ pin fanɛ bɔrɛlambu nɛ m pɔr ere la kakpa nɛ k daga b ka bee bunyaŋ fo nna.

44Fo kaŋ kaŋɛ fo basa kenishipereso fanɛ b ya kɔ bumo doŋana kena nɛ b yili kaplɛkama ŋ kilgi bumo be anishito n shoŋi kade nɛ fo lara ere nɛ bɔrɛlambu nɛ m pɔr n sa fo ere ŋ kule fo,

45kumo ere fo yili esoso n nu bumo be kekule n shin nɛ b kɔ m pɔɔ so.

46Ekama bee wora alubi, amoso hale nɛ fo basa wora alubi ŋ gbiti fo nɛ fo nya agbo n wɔtɔ bumo nseŋ ta bumo m bɔɔ bumo doŋana enɔ nɛ b pɛ bumo n yɔ efuli pɔtɛ wɔfɔ so gba, 47fo nu fo basa be kabɔrɛkule. Nɛ fanɛ b chɛrga bumo be nfɛra nseŋ kule fo a bugi to a kaŋɛ bumo be alubi kananɛ b la basa lubi nɛ kananɛ b la amu kpakpasowuraana ashi efuli na so, kumo ere Enyɛnpe Ebɔrɛ, fo nu bumo be kekule. 48Nɛ fanɛ b chɛrga bumo be nfɛra kashenteŋto nna ashi efuli na so bre nseŋ kilgi bumo be anishito n shoŋi kasawule nɛ fo ta n sa an nananyɛnana na nɛ kade nɛ fo lara ere nɛ bɔrɛlambu nɛ m pɔr n sa fo ere nseŋ kule fo, 49kumo ere fo yili esoso n nu bumo be kekule nseŋ wu bumo kuwɔr, 50n ta fo basa be alubi nɛ b wora ŋ gbiti fo kikɛ m paŋ bumo n shin bumo doŋana e baa wora bumo kelela. 51Fo basa gbagba e la bumo nɛ b daa ji awurfoŋ ga nɛ fo lara bumo ashi Ijipt be kasawule so na.

52Enyɛnpetale, saŋkama nɛ fo mbia Israɛlebi nɛ bumo be ewura baŋ kule fo fanɛ fo chɛ bumo to, fo nu n sa bumo. 53Fo ka lara an nananyɛnana ashi Ijipt be kasawule so na, nɛ fo kaŋɛ fo kayɛrbi Mosis fanɛ durnya ere kikɛ to, Israɛlebi nɛ fo lara fanɛ b baa la fo basa.”

Lalaloge be kabɔrɛkule

54Ewura Sɔlɔmɔn ka kule Enyɛnpe Ebɔrɛ n loge, nɛ e niŋito n yili bɔrɛsure nɛ e gbir kumo ase na be anishito 55ŋ kule Ebɔrɛ be nɛfa awɔrso n sa basa nɛ b shɛr na ŋ kaŋɛ: 56“Kemaŋkura e baa la Enyɛnpe Ebɔrɛ nɛ e nase kɔnɔ fanɛ e beeŋ sa mbe basa kagbenewushi na peya. E daŋ bɔla mbe kayɛrbi Mosis so nna n shin nɛ mbe nnɔ naseso nɛ e nase n sa bumo na kikɛ bɔlɔ so. 57Enyɛnpe anyi be Ebɔrɛ na e baa wɔ anyi alɛ gba kutɔ fanɛ kananɛ e daa wɔ an nananyɛnana kutɔ na, nsaa maŋ yige anyi ŋko ŋ kplaŋ anyi so; 58E chɛ anyi to n shin nɛ an baa nu a sa mo nsaa bɛ mbe mbra nɛ keŋini nɛ e ta n sa an nananyɛnana na so. 59Enyɛnpe anyi be Ebɔrɛ na, e baa nu ma kabɔrɛkule saŋkama. E baa chɛ Israɛl be basa nɛ bumo be ewura to nsaa wora bumo karechɛ kama be asheŋ tirso a sa bumo. 60Saŋɛ na so durnya kikɛ beeŋ pin fanɛ fo Enyɛnpe na nawule e la Ebɔrɛ. Ebɔrɛ kikɛ maŋ naa wɔtɔ. 61Men ta men be ŋgbene kikɛ a bɛ Enyɛnpe men be Ebɔrɛ na be mbra so fanɛ kananɛ menyee wora kabre ere.”

Bɔrɛlambu na be keta m bɔɔ Ebɔrɛ enɔ be asheŋ

(2 Kronikɛls 7:4-10)

62Ndoŋ nna nɛ ewura Sɔlɔmɔn nɛ basa nɛ b wɔ ndoŋ na kikɛ lara esarga n sa Enyɛnpe Ebɔrɛ. 63Ewura Sɔlɔmɔn daŋ mɔ ana ŋgboŋ adunyɔ nɛ anyɔ nɛ mbolpɔ nɛ mboe malɛ ŋgboŋ kalfa nɛ adunyɔ nna n lara kɔnɔkoŋwuleso be esarga pɔɛŋ nɛ mo nɛ basa na kikɛ ta bɔrɛlambu na m bɔɔ Ebɔrɛ enɔ. 64Ewura Sɔlɔmɔn daŋ ta kelɔnɛ na be nferinto a mata bɔrɛlambu na be anishito ase na nna m bɔɔ Ebɔrɛ enɔ nseŋ lara sarga chɔɔso nɛ kɔnɔkoŋwuleso be sarga be asɔbɔya be nfɔ nɛ ajibi nɛ asɔnuuso be sarga. E daŋ wora loŋ nna ŋkpal danyaŋ be bɔrɛsure nɛ e daŋ pɔr bɔrɛlambu na be anishito na ka daa maŋ shibi ga nɛ b baa lara esarga na kikɛ kumo so so.

65Ewura Sɔlɔmɔn nɛ Israɛlebi na kikɛ daŋ ji abuu to be kebaawɔtɔ be kejigboŋ nchɛnshunu nna m bɛ abar so. Basa na daŋ shi efuli na be kaplɛkama nna. Bedamta daŋ shi Hamaf Paas ashi kelargato be esoso be kaba so nna nɛ beko malɛ shi Ijipt be kasawule be egbaŋ to ashi kelargato be kaseto be kaba so. 66Kumo be kachɛ burwasopo na, nɛ ewura Sɔlɔmɔn shin nɛ basa na kikɛ yɔ bumo peana. Nɛ bumo be ŋgbeneana fuli bumo ga ŋkpal kananɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ daŋ nɛfa mbe basa Israɛlebi, nɛ mbe kayɛrbi ewura Deevid na so.

9

Ebɔrɛ ka lara mbe kumu ŋ ŋini ewura Sɔlɔmɔn be asheŋ

(2 Kronikɛls 7:11-22)

1Ewura Sɔlɔmɔn ka pɔr bɔrɛlambu na nɛ ewura be laŋ na nɛ kusɔ kama nɛ e bee sha na n loge, 2nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ lara mbe kumu ŋ ŋini mo edare to kanyɛso ashi Gibiɔn 3ŋ kaŋɛ mo le: “N nu fo kabɔrɛkule nseŋ shuli fanɛ bɔrɛlambu ere to nɛ baaŋ baa bunyaŋ ma mbaanaayɔ. Ma alɛ beeŋ baa kuŋ kumo saŋkikɛ. 4Nɛ feeŋ baa kɔ kasonu n sa ma nsaa ji kashenteŋ fanɛ kananɛ fo tuto ewura Deevid daa du na, nsaa bɛ ma mbra nɛ ma keŋini so bre, 5kumo ere ma kɔnɔ nɛ n nase n sa fo tuto fanɛ mbe kanaŋ to be esa e naaŋ baa ji Israɛl be kuwura saŋkama na beeŋ bɔlɔ so. 6Ama nɛ fo ŋko fo kaman to ebi be beko kini kebɛ ma mbra so nsaa shuŋ efuli pɔtɛana so be agbir bre, 7kumo ere meeŋ lara ma basa Israɛlebi ashi kasawule nɛ n ta n sa bumo ere so, nseŋ lar bɔrɛlambu nɛ n nɛfa ŋ kaŋɛ fanɛ meeŋ baa wɔ ndoŋ nɛ b baa bunyaŋ ma na to. Saŋɛ na so basa kikɛ beeŋ ba fɛl Israɛlebi nsaa keni bumo jiga. 8Bɔrɛlambu ere beeŋ ki ajembu n deŋi abar so. Kumo be loŋ kaŋ wora malɛ, k beeŋ chinchiŋ basa kama nɛ baa bɔla kumo ase a choŋ na, nɛ b baa bishi le: ‘Manɛ nna nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ wora mbe basa nɛ b wɔ mbe bɔrɛlambu to ere le?’ 9Nɛ basa e kaŋɛ le: ‘Ŋkpal b ka kini Enyɛnpe bumo be Ebɔrɛ nɛ e lara bumo nanaana ashi Ijipt be kasawule so na, nseŋ ya kaa bunyaŋ efuli pɔtɛana so be agbir so nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ shin nɛ le be asheŋ ere ba bumo so na.’ ”

Ewura Sɔlɔmɔn nɛ ewura Hiram be kɔnɔkoŋwule be ŋkre be asheŋ

(2 Kronikɛls 8:1, 2)

10Nfɛ adunyɔ nɛ ewura Sɔlɔmɔn daŋ ta m pɔr bɔrɛlambu na nɛ ewura be laŋ n loge. 11Tayɛ be ewura, Hiram, e daŋ sa ewura Sɔlɔmɔn sida nɛ paɛŋ be ndibi nɛ shuwa nɛ b ta n shuŋ kushuŋ na kikɛ. B ka loge kumo be kushuŋ na, nɛ ewura Sɔlɔmɔn ta Galili be kebonfu na be kaba so be nde adunyɔ n sa ewura Hiram. 12Ewura Hiram ka ya wu nde na, amo be asheŋ daa maŋ par mo. 13Nɛ e kaŋɛ ewura Sɔlɔmɔn le: “N niopibi, nde nɛ fo ta n sa ma nde a?” Amoso e daŋ nase loŋ be kebonfu na be kaba so Kabɔl nna ŋkpal k ka daa maŋ kɔ tɔnɔ so. 14Ewura Hiram daŋ shin nna nɛ b ta shuwa nɛ amo be egbɛ sa fanɛ kilo ŋgboŋ ana nna n ya sa ewura Sɔlɔmɔn.

Asɔ nɛ Sɔlɔmɔn naŋ wora n ti so be asheŋ

(2 Kronikɛls 8:3-18)

15Ewura Sɔlɔmɔn daŋ tintiŋ basa nna nɛ b pɔr bɔrɛlambu na nɛ ewura be laŋ na nseŋ sulɔ ajembu m mata kade na be epeŋilarkpa be kaba so be egbal na. Kumo be kaman nɛ e shin nɛ b pɔr egbal ŋ kulti kade na kikɛ. E daŋ shin nɛ b lɔŋɛ m pɔr Hazɔɔ nɛ Majido nɛ Gaza be nde gba nna. 16Ijipt be ewura e daŋ ya kɔ Gɛza kena m pɔɔ so m mɔ basa nɛ b wɔ kumo to kikɛ nseŋ wɔtɔ kumo edɛ. Kumo be kaman nɛ e ta kumo n sa mo pibiche fanɛ mbe kejafɔ to be kakɛ saŋɛ so nɛ e ya kil ewura Sɔlɔmɔn na. 17Ndoŋ nna nɛ Ewura Sɔlɔmɔn shin nɛ b naŋ lɔŋɛ kumo nɛ Bɛf Hɔrɔn nɛ k wɔ kaseto be kaba so na, 18nɛ Balaaf nɛ Tamaa nɛ k wɔ keshishɛrsawule nɛ k wɔ Juda be efuli so na m pɔr, 19nseŋ pɔr nde nɛ e bee ta mbe ajibi nɛ egbaŋɛturko nɛ egbaŋɛ a yili to na. Ewura Sɔlɔmɔn daŋ shin nna nɛ mbe beshumpo pɔr asɔ nɛ e bee sha n yili Jerusalɛm nɛ Lebanɔn nɛ mbe efuli so be kaplɛkama. 20-21Ewura Sɔlɔmɔn daŋ shin nna nɛ Keenan be efuli so be basa, nɛ Israɛlebi daa maŋ mɔ saŋɛ nɛ b daŋ lar Ijipt m ba sɔ kasawule na bee shuŋ a sa mo. Bumo e daa la Hitebi nɛ Amɔriebi nɛ Pɛrizebi nɛ Hivebi nɛ Jebusiebi nɛ bumo be kaman to ebi la anya hale m ba fo kabre.

22Ewura Sɔlɔmɔn daa maa tintiŋ Israɛlebi na bre nɛ baa shuŋ ashuŋ kpakpaso ama e daŋ ta bumo be beko nna ŋ ki benapo n ta beko malɛ ki benapo be benimu n ta beko ŋ ki egbaŋɛturko be benimu nɛ beko malɛ bee dii egbaŋɛ a kɔ kena. 23Sɔlɔmɔn daŋ lara ekrachi alfa anu nɛ adunu nna nɛ baa keni beshumpo nɛ baa pɔr mbe asɔ na kikɛ so.

24Ewura Sɔlɔmɔn be eche nɛ e la Ijipt be ewura pibiche na, daŋ koso Jerusalɛm be kaba ko nɛ baa tre Deevid be kade to na nna n yɔ ewura be laŋ popɔr nɛ ewura Sɔlɔmɔn pɔr n sa mo na to.

25Kafɛ kikɛ, ale asa nɛ ewura Sɔlɔmɔn daa chɔɔ duwu nsaa lara esarga chɔɔso nɛ kɔnɔkoŋwuleso be esarga a deŋi bɔrɛsure nɛ e pɔr n sa Enyɛnpe Ebɔrɛ na so, hale m ba pɔr bɔrɛlambu na n loge.

26Kumo be kaman nɛ ewura Sɔlɔmɔn yɔ Eziɔngɛba nɛ Elaf nɛ a wɔ teku peper na be kɔnɔ ase na n yaa wora ekuloŋgboŋana. 27Ewura Hiram daŋ shin nna nɛ mbe basa nɛ b nyi nchu to be asheŋ nɛnɛ na ta ekuloŋgboŋana, nɛ bumo nɛ ewura Sɔlɔmɔn be basa bee shuŋ. 28Bumo nɛ ewura Sɔlɔmɔn be basa e daŋ bɔla nchu so n yɔ efuli nɛ baa tre Ɔfir na. B ka bɛta a ba, nɛ b bar ewura Sɔlɔmɔn shuwa nɛ amo be egbɛ sa fanɛ kilo ŋgboŋ kuduana.

10

Shɛba be ewurche ka ba chɔrɔ ewura Sɔlɔmɔn be asheŋ

(2 Kronikɛls 9:1-12)

1Shɛba be efuli so be ewurche ka nu kananɛ ewura Sɔlɔmɔn be ketre dii ga na, nɛ e yɔ Jerusalɛm nɛ e ya wora mo ŋ keni. 2E daŋ keta mbe benimu damta ko nna nseŋ kre asɔ nɛ a kɔ efɛa belbelso nɛ yawu kpakpaso be abitasɔ nɛ shuwa damta ko n deŋi enyɔma so n yɔ. E ka ya fo nɛ mo nɛ ewura Sɔlɔmɔn malga asheŋ nɛ a wɔ mbe nfɛra to kikɛ. 3Ewura Sɔlɔmɔn daŋ sa mmalga nɛ e bishi mo na kikɛ be atuwebi nna. Asheŋ bishiso na be kekama be ketuwebi daa maŋ du ewura Sɔlɔmɔn so kpakpa. 4Shɛba be ewurche na daŋ nu ewura Sɔlɔmɔn be kanyiasheŋ be mmalga nseŋ wu mbe laŋ gboŋ nɛ e pɔr na gba. 5E ka wu ajibi nɛ b chige n yili ewura Sɔlɔmɔn be teebɔl so na, nɛ ebuana nɛ mbe benimuana wɔtɔ na, nɛ kananɛ ewura be laŋ na to be beshumpo be asheŋ bee bɛ abar so nɛnɛ na, nɛ epiŋi nɛ nyɛrbi nɛ baa chige ajibi bee buu na, nɛ k chinchiŋ mo alegaiso. 6Le nɛ ewurche na daŋ kaŋɛ ewura Sɔlɔmɔn: “Kusɔ nɛ n nu ma efuli so ashi fo kaplɛa so nɛ kanyiasheŋ nɛ fo kɔ na be asheŋ kikɛ la kashenteŋ nna! 7N daa maŋ yirda kumo be loŋ ama ŋ gbagba ka ba wu kumo be kashenteŋ ere pɔɛŋ nɛ n yirda. N daŋ maŋ nu fo kanyiasheŋ nɛ fo kedamaya ere be asheŋ be bargato gba. Naniere kusɔ nɛ n nu ere chɔ kananɛ n nu kumo be asheŋ basa kutɔ na ga. 8Basa nɛ baa shuŋ fo nsaa wɔ fo kutɔ saŋkikɛ a nu fo kanyiasheŋ be mmalga na, nu ebel pasaa! 9Kemaŋkura e baa la Enyɛnpe fo Ebɔrɛ na peya. Mbe kagbene fuli fo so ga nna so nɛ e ta fo ŋ ki Israɛlebi be ewura nɛ fo baa ji bumo so eleŋ. Ŋkpal kasha nɛ e kɔ n sa mbe basa Israɛlebi na ka maŋ kɔ ekar so, nɛ e ta fo ŋ ki bumo be ewura nɛ fo baa ji asheŋ nɛ amo be ekpa so nsaa wora asɔ nɛ a niŋi ekpa a sa bumo na.”

10Ewurche na daŋ ta shuwa kilo ŋgboŋ ana nɛ yawu kpakpaso be abitasɔ damta nɛ asɔ nɛ a kɔ efɛa belbelso nɛ amo be efɛa maŋ kɔ sara nna m ba sa ewura Sɔlɔmɔn. Yawu kpakpaso be asɔ nɛ a kɔ efɛa belbelso kikɛ daa maŋ walɛ fanɛ amo nɛ Shɛba be ewurche na ta m ba sa ewura Sɔlɔmɔn na.

11Ewura Hiram nɛ e daa la kadegboŋ nɛ baa tre Tayɛ na be ewura be ekuloŋgboŋana nɛ a shi Ɔfir na gba daŋ sulɔ shuwa nɛ ndibi nɛ baa tre Junipa na be abaŋɛso nɛ yawu kpakpaso be abitasɔ nna m ba. 12Ewura Sɔlɔmɔn daŋ ta ndibi na nna n lɔŋɛ bɔrɛlambu na nɛ ewura be laŋ be asɔ nɛ baa bɔla so a dii a luri amo to na, nseŋ ta amo be ako n lɔŋɛ ejaŋjilaŋ nɛ ejirgo n sa beshɛbompoana. Amo e daa la junipa be ndibi lela nɛ b daŋ shi efuli so m bar Israɛl be efuli so. B maŋ naŋ bar loŋ be ndibi Israɛl be efuli so kikɛ hale kabre. 13Ewura Sɔlɔmɔn daŋ sa Shɛba be ewurche na kakɛ nɛ baa sa befɔ na nna nseŋ naŋ sa mo kusɔ kama nɛ e bee sha n ti so. Asɔ nɛ ewura Sɔlɔmɔn daŋ sa mo na daa chɔ kakɛ nɛ ewurche na bar mo na. Ndoŋ nna nɛ ewurche na nɛ mbe basa bɛta n yɔ Shɛba. 14Kafɛ kikɛ ewura Sɔlɔmɔn daa nya shuwa kilo ŋgboŋ adunyɔ nɛ asa nna ashi lampo nɛ e bee sɔ to. 15Eyawujipo nɛ benitepo be kusɔ nɛ baa sa mo bre maŋ ti so. Areebia be efuli so be bewura nɛ Israɛl be efuli so be abonfu be gomena be benimu gba daŋ ba sa mo shuwa nna. 16Ewura Sɔlɔmɔn daŋ lɔŋɛ abɛlso be asɔkuŋso gboŋgboŋi nɛ benapo bee keta na be alfa anyɔ nɛ b bɛa shuwa nɛ amo be egbɛ sa fanɛ kilo ashunu m mata amo be kukoŋwule kikɛ so. 17E daŋ wora asɔkuŋso wurbi alfa asa nɛ b bɛa shuwa nɛ amo be egbɛ sa fanɛ kilo anyɔ m mata amo alɛ gba be kekama so. E daŋ shin nna nɛ b ta asɔkuŋso na kikɛ n yili ewura be laŋ to be ebugboŋ nɛ baa tre Lebanɔn be kupo na to.

18Kusɔlnyi nɛ b daŋ ta n lɔŋɛ mbe echenakpa nseŋ ta shuwa lela malɛ m mata mata kumo so. 19-20Diiso nɛ baa dii a fo kuwurputi na be echenakpa na la ateŋgreŋ ashe nna, nɛ buluŋ be kapɔrduli yil kuwurputi na be kaba kama so. B daŋ ta shuwa nna m mata mbe aya ase nɛ echenakpa na be kakpa nɛ mbe aya bee deŋi so kikɛ la shuwa. Efuli kama be kuwurji maŋ naŋ ji eleŋ durnya ere to fanɛ kumo.

21Shuwa lela nɛ b daŋ ta n lɔŋɛ ewura Sɔlɔmɔn be asɔ nuunchu nɛ laŋ to be asɔjito nɛ a wɔ mbe laŋ to be ebugboŋ nɛ baa tre Lebanɔn be kupo na to. Ewura Sɔlɔmɔn be jemanɛ so, b daa maa keni gbiti a bɔlɔ kenishi ŋkpal shuwa ka daŋ chase kaplɛkama so. 22Ewura Sɔlɔmɔn daa kɔ nchu so be ekuloŋgboŋ damta nna, nɛ amo nɛ ewura Hiram be nchu so be ekuloŋgboŋ bee nite nchu so. Nfɛ asa kikɛ mbe nchu so be ekuloŋgboŋ na daa sulɔ shuwa nɛ gbiti nɛ asɔlnyii nɛ enyare nɛ efɛate nna a ba. 23Ewura Sɔlɔmɔn daa kɔ kedamaya nɛ kanyiasheŋ a chɔ ewura kikɛ durnya to. 24Durnya to be bewura kikɛ daa fin kananɛ baaŋ baa ba mo kutɔ nna m ba kaa nu mbe kanyiasheŋ be mmalga nɛ Ebɔrɛ ta n sa mo na be asheŋ. 25Bewura kama nɛ b ba mo kutɔ daa bar mo kakɛ nna. Beko daa bar mo gbiti nɛ shuwa nɛ epiŋi tenteŋ nɛ adoŋsɔ nɛ asɔ nɛ a kɔ efɛa belbelso nɛ egbaŋɛ nɛ ekurma nna. Loŋ nɛ bekama nɛ baa ba mo kutɔ kafɛ kafɛ kikɛ na daa wora. 26Mbe egbaŋɛturko nɛ egbaŋɛ daŋ baa wora keshi nna hale m ba fo egbaŋɛturko kagboŋ nɛ alfa ana nɛ egbaŋɛ malɛ ŋgboŋ kuduanyɔ. E daŋ yige beko Jerusalɛm nna nseŋ yige beko malɛ ndegboŋ na be ako to. 27Saŋɛ so nɛ e daa ji kuwura na, gbiti bre daŋ gbigi nna fanɛ ajembu ashi Jerusalɛm be kade to nɛ ndibi nɛ baa tre sida na gba daŋ baŋ gbigi fanɛ ndibi nɛ baa tre sikamɔɔ nɛ a wɔ Juda be abee be efuli so na. 28Ijipt nɛ efuli pɔtɛana so nɛ ewura Sɔlɔmɔn daa tɔ mbe egbaŋɛ. 29Gbiti be ndarbi alfa ashe nɛ b daŋ tɔ mbe gbaŋɛturko na be kekama nseŋ tɔ gbaŋɛ kama malɛ gbiti be ndarbi kalfa nɛ adunu. Ijiptebi e daa fa egbaŋɛ nɛ egbaŋɛturko a sa Hitebi nɛ Siriyaebi be bewura gba.

11

Ewura Sɔlɔmɔn ka kini Enyɛnpe Ebɔrɛ na be asheŋ

1Ijipt be efuli so be ewura pibiche na be kaman ewura Sɔlɔmɔn daŋ ta efuli pɔtɛana fanɛ Hiti nɛ Mowab nɛ Ammɔn nɛ Edɔm nɛ Sidɔn be beche damta nna n ti so. 2Kashenteŋ nna fanɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ kaŋɛ Israɛlebi na fanɛ b sa maŋ kaŋ ta efuli pɔtɛana so be beche, ŋkpal manɛ so baaŋ shin nɛ b baa bunyaŋ bumo be agbirana, ama ewura Sɔlɔmɔn kini nseŋ wora loŋ. 3E daŋ ta bewura be mbichebi alfa ashunu a kil nsaa kɔ bejipo malɛ alfa asa. Bumo e daŋ shin nɛ e kini Ebɔrɛ. 4Ewura Sɔlɔmɔn ka bel nɛ mbe beche na yɛr mo kagbirshuŋ to nɛ e daa maŋ naa ji kashenteŋ a sa Enyɛnpe mbe Ebɔrɛ na fanɛ kananɛ mo tuto ewura Deevid daŋ wora na. 5Ewura Sɔlɔmɔn daa shuŋ Sidɔn be kade be kegbirche Astat nɛ Ammɔn be efuli so be kegbir Molɛk, nɛ Ebɔrɛ kishi amo be asheŋ ga na nna. 6E daŋ wora alubi nna ŋ gbiti Enyɛnpe Ebɔrɛ na nsaa maa bugi kagbene a shuŋ mo fanɛ kananɛ mo tuto ewura Deevid daŋ shuŋ mo na. 7Ewura Sɔlɔmɔn daŋ pɔr agbirlambu ashi Jerusalɛm be kebee na be epeŋitɔrkpa be kaba so nna nɛ baa shuŋ Mowab be efuli so be kegbir nɛ baa tre Chemɔsh na nɛ Ammɔn be efuli so be kegbir nɛ baa tre Mɔlɛk nɛ Ebɔrɛ kishi ga na. 8E daŋ pɔr agbir be mboŋ nɛ mbe beche nɛ b shi efuli pɔtɛana so na bee chɔɔ duwu nsaa lara esarga a sa bumo be agbirana gba nna.

9-10Enyɛnpe Israɛl be Ebɔrɛ na daŋ nya agbo nna n wɔtɔ ewura Sɔlɔmɔn ŋkpal e ka daŋ lara mbe kumu ŋ ŋini mo ale anyɔ kikɛ ŋ kaŋɛ mo fanɛ e sa maŋ kaŋ shuŋ efuli pɔtɛana so be agbir kikɛ, nɛ Sɔlɔmɔn kini so so. 11Amoso le nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ daŋ kaŋɛ ewura Sɔlɔmɔn: “Ŋkpal fo ka kute ŋ kini ma nɛ fo be kɔnɔkoŋwule be ŋkre na nɛ ma mbra na be kebɛso so, meeŋ sɔ kuwurji na fo kutɔ n sa fo benimuana na be eko. 12Ama ŋkpal fo tuto ewura Deevid so, m maaŋ wora loŋ saŋɛ so nɛ fo kraa wɔ ŋkpa to ere. Jemanɛ nɛ fo pibi beeŋ ki ewura na nɛ meeŋ wora loŋ. 13Ma alɛ maaŋ sɔ efuli na kikɛ mo kutɔ ŋkpal ma kayɛrbi ewura Deevid nɛ Jerusalɛm nɛ k la ma kade na so. Meeŋ yige efuli na be kaba ko n sa mo.”

Sɔlɔmɔn mo doŋana be asheŋ

14Ade kikɛ be kaman nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ shin nɛ ewura Hadad nɛ e shi Edɔm be efuli so be kuwurji be kanaŋ to na nɛ ewura Sɔlɔmɔn ki bedoŋ. 15-16Dra dra na ewura Deevid daŋ kɔ Edɔm be efuli kena nna m pɔɔ kumo so nɛ mbe benapo be enimu Jɔab yɔ ndoŋ n ya puli basa nɛ b mɔ kena na to na kikɛ. Kumo be kaman nɛ mo nɛ mbe basa chena Edɔm afɔl ashe m mɔ enyɛn kikɛ nɛ e daa wɔ Edɔm. 17Loŋ be jemanɛ na so nɛ ewura Hadad daa la kebia nna, nɛ mo nɛ mo tuto be nyɛrbiana ko daŋ shile n yɔ Ijipt be efuli so. 18B daŋ yili Midian nna n yɔ Paran nɛ basa ko ya ti bumo so, nɛ b yɔ Ijipt be ewura kutɔ nɛ ewura na sa Hadad kasawule nɛ laŋ nɛ ajibi. 19Hadad be asheŋ daŋ par Ijipt be ewura na ga nna nɛ e ta mbe eche ewurche Tapenis mo sipo n sa Hadad nɛ e ki mbe eche. 20Hadad be eche na daŋ kurge ebinyɛn nna nɛ b nase mbe ketre Genubaf. Ewurche na e daŋ bela mo nɛ Ijipt be ewura na be mbia kikɛ laŋ koŋwule to.

21Hadad ka wɔ Ijipt nseŋ nu fanɛ ewura Deevid nɛ Jɔab nɛ e la Israɛl be benapo be enimu na kikɛ wu, nɛ e kaŋɛ Ijipt be ewura na le: “Shin nɛ m bɛta n yɔ ma kade to.” 22Ndoŋ nna nɛ Ijipt be ewura na bishi mo le: “Fee sha kusɔ ko nna nɛ m mɔn fo so nɛ fee sha kebɛta n yɔ epe a?”

Nɛ Hadad kaŋɛ ewura na le: “M-m, m baa sha nɛ n yɔ nna.” Nseŋ bɛta n yɔ mbe kade to. 23Ebɔrɛ malɛ daŋ shin nna nɛ Eliada pibinyɛn Rezɔn nɛ ewura Sɔlɔmɔn ki bedoŋ. Saŋɛ so nɛ ewura Deevid daŋ kɔ kena m pɔɔ ewura Hadadeza so nseŋ mɔ Siriya be basa nɛ b daŋ ba chɛ mo to a kɔ na nɛ Rezɔn ere daŋ shile mo nyɛnpe Zoba be ewura Hadadeza, 24n ya kaa juŋkpar basa nɛ b maa nu a sa basa na be katuŋ. Rezɔn nɛ mbe basa na daŋ ya chena Damaskɔs nna nɛ b ta mo ŋ ki Siriya be ewura. 25Ewura Sɔlɔmɔn be kuwurji be jemanɛ so kikɛ, nɛ Rezɔn nɛ Hadad la Israɛl be efuli so ebi bumo doŋ nna.

Ebɔrɛ ka nase kɔnɔ n sa Jeroboam be asheŋ

26Nebat pibinyɛn Jeroboam nɛ e shi Efrayim be kade ko nɛ baa tre Zereda nseŋ daa la ewura Sɔlɔmɔn be benimuana na be eko na gba daŋ kilgi nna ŋ ki ewura Sɔlɔmɔn mo doŋ. Mo nio Zeruwa daa la ekulpoche nna. 27Kananɛ asheŋ na daŋ nite nde.

Ewura Sɔlɔmɔn daa lɔŋɛ Jerusalɛm be egbal na nna a pɔr nseŋ shin nɛ baa sulɔ ajembu a wɔtɔ kemaŋ nɛ k wɔ kumo be epeŋilarkpa be kaba so na to. 28Jeroboam malɛ daa la esa nɛ e bee pere kenishi nna a shuŋ ga. Ewura Sɔlɔmɔn ka wu kumo be loŋ na, nɛ e lara mo fanɛ e baa la beshumpo nɛ b shi Manase nɛ Efrayim be eyiri to na be ejuŋkparpo. 29Kachako, Jeroboam ka lar Jerusalɛm a yɔ kade ko, nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ be anebi nɛ baa tre Ahija nɛ e shi Shilo be kade to na tu mo nawule kepuŋ to kade na be ekpa to. 30Nɛ anebi Ahija bugi mbe piŋi popɔr ŋ kpɛa kumo to achɛbi kuduanyɔ, 31nseŋ kaŋɛ Jeroboam le: “Ta achɛbi ere be kudu nɛ a baa la feya, ŋkpal manɛ so Enyɛnpe Israɛl be Ebɔrɛ na e naa kaŋɛ fo le: ‘Meeŋ sɔ kuwurji na ashi ewura Sɔlɔmɔn kutɔ nseŋ shin nɛ fo baa ji eyiri kudu so kuwura. 32Ama ŋ kraa beeŋ shin nɛ Sɔlɔmɔn e baa ji efuli na be kaba ko so nɛ Jerusalɛm nɛ k la ma kade laraso ashi Israɛl be efuli so na so kuwura ŋkpal e ka la ma kayɛrbi ewura Deevid pibinyɛn na so. 33Meeŋ wora loŋ nna, ŋkpal manɛ so Sɔlɔmɔn kini ma nsaa shuŋ Sidɔn be kade be kegbir nɛ baa tre Astat na nɛ Mowab be efuli so be kegbir nɛ baa tre Chemɔsh na nɛ Ammɔn be efuli so be kegbir nɛ baa tre Mɔlɛk na. Sɔlɔmɔn kini kenu n sa ma, nseŋ kini ma mbra be kebɛso nɛ kebaawora asheŋ niŋiso fanɛ kananɛ mo tuto ewura Deevid daa wora na. 34Ama maaŋ sɔ efuli na kikɛ mo kutɔ. Ŋ kraa beeŋ shin nɛ e baa ji kuwura n ya fo saŋɛ nɛ e beeŋ wu, ŋkpal ma kayɛrbi ewura Deevid nɛ ŋ gbagba lara nɛ e bɛ ma mbra nɛ ma keŋini so na so. 35Ewura Sɔlɔmɔn bre pibinyɛn be enɔ to nɛ meeŋ sɔ kuwurji na nseŋ ta eyiri kudu na n sa fo, 36nseŋ shin nɛ kuwurji na be kaba ko e baa kraa wɔ Sɔlɔmɔn pibinyɛn na be enɔ to, saŋɛ na so ewura Deevid be kanaŋ to be esa beeŋ baa kraa ji kuwura ashi Jerusalɛm be kade nɛ n lara fanɛ b baa bunyaŋ ma na to. 37Ama fo ere Jeroboam bre, meeŋ shin nɛ fo nya kusɔ nɛ fo kagbene bee sha, nseŋ ki Israɛl be eyiri kudu nɛ b wɔ kelargato be esoso be kaba so na be ewura. 38Nɛ fo baa bɛ ma mbra kikɛ so, nsaa wora kusɔ nɛ mee kaŋɛ, fanɛ kananɛ ma kayɛrbi ewura Deevid daa wora na bre, ma alɛ beeŋ baa wɔ fo kutɔ saŋkikɛ. Meeŋ shin nɛ fo ki Israɛl be ewura nɛ fo kaman to ebi gba e baa kaa ji kuwura fanɛ kananɛ n wora Deevid na. 39Ŋkpal Sɔlɔmɔn be kulubi nɛ e wora ere so, meeŋ gberge ewura Deevid be kaman to ebi kusoe n ya fo jemanɛ ko.’ ”

40Ewura Sɔlɔmɔn ka nu kusɔ nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ kaŋɛ Jeroboam na nɛ e bee sha kemɔ mo nɛ Jeroboam shile n yɔ Ijipt be efuli so n ya ŋana ewura Shishak kutɔ hale nɛ ewura Sɔlɔmɔn ya wu. 41B daŋ sibɛ ewura Sɔlɔmɔn be kushuŋ be asheŋ nɛ mbe kanyiasheŋ nɛ e kɔ nɛ kusɔ nɛ e wora kikɛ be asheŋ nna n wɔtɔ Sɔlɔmɔn be adrasheŋ be nwɔl to. 42Nfɛ adena nɛ ewura Sɔlɔmɔn daŋ ji Israɛl be kasawule so kikɛ be kuwura ashi Jerusalɛm to. 43E ka wu nɛ b puli mo Jerusalɛm nɛ baa tre ewura Deevid be kade to na nɛ mo pibi Rehoboam sɔ mo so ŋ ki ewura.

12

Kelargato be esoso be kaba so be eyiriana na ka nyaŋɛto n wɔtɔ Rehoboam be asheŋ

(2 Kronikɛls 10:1-19)

1Rehoboam daŋ yɔ Shɛkɛm nna nɛ Israɛlebi be kelargato be esoso be kaba so be eyiriana nɛ b chala abar a jo mo ndoŋ na, e buu mo kuwura. 2Jeroboam nɛ e la Nebat pibinyɛn nseŋ daŋ shile n ya ŋana ewura Sɔlɔmɔn so ashi Ijipt be efuli so na ka nu loŋ nɛ e bɛta m ba epe. 3Kelargato be esoso be kaba so be eyiriana na e daŋ shuŋi n tre mo, nɛ bumo nɛ mo kikɛ yɔ Rehoboam kutɔ n ya kaŋɛ mo le: 4“Fo tuto ewura Sɔlɔmɔn bre daŋ tintiŋ anyi nna nseŋ shin nɛ anyee shuŋ a gben ga. Fo baŋ ku anyi be ashuŋ so nɛ anyi maŋ naa shuŋ tintiŋ be kushuŋ nɛ asheŋ bɔ n sa anyi bre, kumo ere anyi alɛ beeŋ baa shuŋ fo saŋkama.”

5Nɛ Rehoboam kaŋɛ bumo le: “Men sa ma nchɛ asa nɛ n fɛ kesheŋ ere be asheŋ. Kumo be kaman nɛ men bɛta m ba nu kusɔ nɛ k wɔtɔ.” Ndoŋ nna nɛ basa na bɛta n yɔ.

6Kumo be kaman nɛ Rehoboam ya bishi benimu nɛ b daa la mo tuto be besoetojipoana na le: “Manɛ nɛ menyee sha ŋ ka kaŋɛ basa ere?”

7Nɛ bumo alɛ kaŋɛ le: “Fo baa wora basa ere kelela nsaa wora kusɔ nɛ baa sha a sa bumo, kumo ere bumo alɛ beeŋ baa shuŋ fo saŋkikɛ.”

8Ama e daŋ kini benyɛnnimu na be kasotoji nna nseŋ ya ta mo braana mbifɔlbi, nɛ mo nɛ bumo la sarato na ŋ ki mbe besoetojipo. 9Le nɛ e daŋ bishi bumo: “Manɛ be kasotoji nɛ men kɔ n sa ma? Manɛ nɛ menyee sha ŋ ka kaŋɛ basa nɛ baa kaŋɛ ma fanɛ ŋ ku bumo be kushuŋ so n sa bumo ere?”

10Ndoŋ nna nɛ mo braana nɛ mo nɛ bumo koso kebiato na kaŋɛ le: “Kaŋɛ basa na le: ‘Men sa maa ta n tuto a ber ma. 11Nɛ n tuto daa ta ashuŋ damta a sa menyi, ma ere beeŋ naŋ wora amo keshi n ti so. Nɛ e daa ta kuchuchɔ fuloŋ a kuya menyi so, gbaŋɛ be kuchuchɔ nɛ ma ere beeŋ ta a kuya menyi so!!’ ”

12Nchɛ asa na ka fo nɛ Jeroboam nɛ basa na kikɛ bɛta m ba Rehoboam kutɔ fanɛ kananɛ e yili bumo na gbagba. 13Rehoboam daŋ kini benyɛnnimu na be kasotoji nna nsaa malga basa na mmalga jiga, 14fanɛ kananɛ mbrantiɛbia na kaŋɛ mo na, a kaŋɛ le: “Nɛ n tuto daa shin nɛ menyee shuŋ ga, ma ere beeŋ shin nɛ men shuŋ a chɔ loŋ. Nɛ e daa ta kuchuchɔ fuloŋ a kuya menyi so, ma ere beeŋ ta gbaŋɛ be kuchuchɔ ŋ kuya menyi so!” 15K daa la Enyɛnpe Ebɔrɛ be kepar nna fanɛ kusɔ nɛ e bɔla anebi Ahija nɛ e shi kade nɛ baa tre Shilo na so ŋ kaŋɛ Nebat pibinyɛn Jeroboam na bɔlɔ so Kumo alɛ be loŋ so nɛ Rehoboam be shɛŋ daa maŋ wɔ basa na to na.

16Basa na ka wu fanɛ Rehoboam maŋ nu n sa bumo na, nɛ b ponte ŋ kaŋɛ le: “Anyi nɛ ewura Deevid nɛ mbe kanaŋ maŋ kɔ shɛŋ! Manɛ nɛ b daŋ wora n sa anyi? Israɛlebi, men shin nɛ an yɔ epe! Men yige Rehoboam nɛ e baa ji mbe laŋ to ebi nawuleso kuwura.

Ndoŋ nna nɛ Israɛlebi na kini kenu n sa mo 17nɛ Juda nɛ Bɛnjamin be kaba so ebi nawule sɔ Rehoboam fanɛ bumo be ewura.”

18Kede be kaman nɛ ewura Rehoboam shuŋi Adoniram nɛ e bee keni basa nɛ baa tintiŋ nɛ baa shuŋ na so fanɛ e ya malga Israɛlebi na kutɔ. E ka yɔ nɛ b kpa mo ajembu m mɔ. Nɛ Rehoboam nya manaŋ n luri mbe gbaŋɛturko to n shile n yɔ Jerusalɛm. 19Baŋ yili loŋ be saŋɛ m ba fo kabre, basa nɛ b wɔ Israɛl be kelargato be esoso be kaba so na bee kini kebaanu a sa ewura Deevid be kanaŋ to ebi be kuwurji be mbra nna.

20Ndoŋ nna nɛ Israɛlebi na tre Jeroboam nɛ e shi Ijipt be efuli so m bɛta m ba Jerusalɛm na m buu mo Israɛl be kuwura. Nɛ Juda nɛ Bɛnjamin be eyiri na nawule ka a bɛ ewura Deevid be kaman to ebi so.

Shemaya be kewuŋkaŋɛ be asheŋ

(2 Kronikɛls 11:1-4)

21Ewura Rehoboam ka ba Jerusalɛm na, nɛ e tre Bɛnjamin nɛ Juda be yiri na to be benapo lempo ŋgboŋ kalfa nɛ aduburwa m ba abar so. E daa sha keyɔ n ya kɔ Israɛl be eyiri nɛ a wɔ kelargato be esoso be kaba so na kena nna, nseŋ shin nɛ efuli na kikɛ e baa kraa la kukoŋwule. 22Ama Enyɛnpe Ebɔrɛ na daŋ kaŋɛ anebi Shemaya na fanɛ, 23e ta le be kubɔya ere n sa ewura Rehoboam nɛ Juda nɛ Bɛnjamin be yiri to be basa na kikɛ. 24E yɛ: “Men sa maŋ kaŋ kɔ menyi gbagba be basa Israɛlebi kena. Menyi kikɛ e baa yɔ epe. Ma keparso nɛ le be asheŋ ere kikɛ wora na.” Nɛ b nu kusɔ nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ kaŋɛ bumo na nseŋ yige keyakɔ Jeroboam nɛ mbe basa kena.

25Ewura Jeroboam daŋ naŋ pɔr egbalshin nna n sɔ kumo nɛ b pɔr ŋ kulti Shɛkɛm be kade ashi Efrayim be kebee be efuli so na to nna nseŋ chena ndoŋ n ji nchɛnnyɔ. Ade kikɛ be kaman nɛ e naŋ pɔr egbalshin n sɔ egbal nɛ b pɔr ŋ kulti Penuɛl gba na to. 26-27Ndoŋ nna nɛ Jeroboam fɛ le: “Kananɛ asheŋ bee nite naniere, nɛ n shin nɛ ma basa bee yɔ bɔrɛlambu na to ashi Jerusalɛm n ya kaa lara esarga a sa Enyɛnpe Ebɔrɛ, baaŋ shile m bɛ Juda be ewura Rehoboam so nseŋ mɔ ma.” 28E ka fɛ loŋ n loge, nɛ e ta shuwa n lɔŋɛ egbolu fɔlbi anyɔ nseŋ kaŋɛ mbe basa na le: “Menyi be kebaayɔ Jerusalɛm n ya ka bunyaŋ Enyɛnpe Ebɔrɛ na wora kufɔ ga. Israɛlebi menyi be agbir nɛ a lara men nananyɛnana ashi Ijipt be kasawule so na nde!” 29E daŋ ta egbolufɔlbi nɛ e ta shuwa n lɔŋɛ na be kuko nna n yɔ Bɛtɛl be kade to nseŋ ta kuko malɛ n yɔ Dan be kasawule so. 30Nɛ basa na wora kulubi ŋ gbiti Ebɔrɛ ŋkpal b ka bee yɔ Bɛtɛl nɛ Dan be nde to n ya ka shuŋ agbir na so. 31Ewura Jeroboam gba daŋ wora kakpa nɛ baa shuŋ agbir nna ashi abee so nseŋ lara basa nɛ b maŋ shi Livai be kanaŋ to nɛ b ki bɔrɛmatapoana.

32Ewura Jeroboam malɛ gba daŋ naŋ yili kumo nna fanɛ b baa ji kabɔrɛshuŋ be kachɛgboŋ na kufɔl burwasopo be kachɛ kuduanusopo kikɛ fanɛ kananɛ baa ji Juda peya na. E daŋ lara esarga n sa shuwa be egbolu fɔlbi be agbir na nna ashi Bɛtɛl be bɔrɛsure na so nseŋ lara bɔrɛmatapoana n chena Bɛtɛl nɛ baa keni kagbirshuŋ be mboŋ nɛ e pɔr n yili na so. 33Kufɔl burwasopo be kachɛ kuduanusopo nɛ mo gbagba lara n yili fanɛ k baa la kachɛgboŋ na nɛ e yɔ Bɛtɛl n ya lara sarga bɔrɛsure na so n ji loŋ be kachɛgboŋ na nseŋ kaŋɛ Israɛlebi na fanɛ b baa ji kumo kanyiŋi so.

13

1Kachako nɛ ewura Jeroboam wɔ bɔrɛsure na ase a lara sarga ashi Bɛtɛl nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ yili Juda n shuŋi anebi ndoŋ. 2Kusɔ nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ kaŋɛ fanɛ anebi na e kaŋɛ a laŋɛ bɔrɛsure na be kaplɛa so e la fanɛ: “Baaŋ kurge kebia ko ashi ewura Deevid be kanaŋ to n nase mbe ketre Josaya. E beeŋ mɔ bɔrɛmatapoana nɛ baa lara esarga a deŋi kumo so ere n lara sarga n deŋi kumo so nseŋ chɔɔ dimɛdi be awibi kumo so.” 3Kusɔ nɛ feeŋ ta m pin fanɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na e bɔla ma to a malga e la fanɛ: “bɔrɛsure ere beeŋ tɔr m bureto nɛ kumo be nsunɔ e franyaŋ to.” 4Ewura Jeroboam ka nu loŋ, nɛ e teŋi enɔ ŋ ŋini anebi na nseŋ kaŋɛ: “Men pɛ mo!” Epul na to nɛ mbe enɔ na wɔl nɛ e nyɔŋ kumo to ŋ gben. 5Nɛ bɔrɛsure na bureto nɛ kumo be nsunɔ na franyaŋ to fanɛ kananɛ anebi na kaŋɛ ashi Enyɛnpe Ebɔrɛ be ketre to na gbagba. 6Ndoŋ nna nɛ ewura Jeroboam kaŋɛ anebi na le: “Jande kule Enyɛnpe fo Ebɔrɛ na nɛ e chɛ ma enɔ n sa ma!”

Nɛ anebi na kule Ebɔrɛ nɛ mbe enɔ na nya alenfia. 7Kumo be kaman nɛ ewura na kaŋɛ anebi na le: “Ba nɛ an yɔ epe nɛ fo ya fin kusɔ ko n ji. Meeŋ sa fo kakɛ ŋkpal kusɔ nɛ fo wora ere so.”

8Nɛ anebi na kaŋɛ: “Hale fo ta fo asɔ nɛ fo kɔ kikɛ be bargato n sa ma gba, maaŋ bɛ fo so n ya ji fo ajibi ŋko n nuu fo nchu. 9Enyɛnpe Ebɔrɛ na e kaŋɛ ma fanɛ n sa maŋ kaŋ ji ajibi ŋko n nuu nchu, ŋko n naŋ bɛta m bɔla ekpa nɛ m bɔla m ba na.” 10Amoso e daa maŋ naŋ bɔla ekpa nɛ e daŋ bɔla m ba na ama e daŋ bɔla ekpa pɔtɛ nna.

Anebi nimuso ko nɛ e shi Bɛtɛl na be asheŋ

11Kumo be jemanɛ na so nɛ anebi nimuso ko nɛ e wɔ Bɛtɛl be mbinyɛnsobi ba kaŋɛ mo kusɔ nɛ anebi nɛ e shi Juda na ba wora kumo be kachɛ na ashi Bɛtɛl nɛ kusɔ nɛ e kaŋɛ ewura Jeroboam. 12Nɛ anebi nimuso na bishi: “E ka lar a yɔ na, ekpa mo nɛ e bɔla?” Nɛ mbe mbia na ŋini mo ekpa na. 13Ndoŋ nna nɛ anebi nimuso na shin nɛ b ta gaare n deŋi mbe kurma so, nɛ e dii mo, 14n ju m bɛ anebi nɛ e shi Juda na so. E ka ya wu mo nɛ e chena kedibi gboŋgboŋi ko be kifi to, nɛ e bishi mo le: “Fo e la Juda be anebi na a?”

Nɛ kanyɛn na kaŋɛ le: “Mm, ma nna.” 15Nɛ anebi nimuso na kaŋɛ mo le: “An yɔ laŋ to nɛ fo ya ji kusɔ ko.”

16Nɛ anebi nɛ e shi Juda na kaŋɛ le: “M maaŋ tiŋ n tu fo n yɔ, ma alɛ maaŋ tiŋ n tu fo n ji ŋko n tu fo n nuu shɛŋ, 17ŋkpal manɛ so Enyɛnpe Ebɔrɛ na kaŋɛ ma nna fanɛ n sa maŋ kaŋ ji ŋko n nuu shɛŋ, ŋko n naŋ bɔla ekpa nɛ m bɔla so m ba na n yɔ epe.”

18Ndoŋ nna nɛ anebi nimuso na kaŋɛ le: “Ma alɛ gba la anebi nna. Enyɛnpe Ebɔrɛ be malaika e kaŋɛ ma fanɛ n yɛr fo ma laŋ to nɛ fo ya fin kusɔ ko n ji.” Ama anebi nɛ e shi Juda na daa maŋ nyi fanɛ anebi nimuso na daa ku efɛ nna.

19Ndoŋ nna nɛ Juda be anebi na yɔ anebi nimuso na be laŋ to nɛ b ya ji ajibi. 20B ka tase a ji na nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ kaŋɛ anebi nimuso na 21fanɛ e kaŋɛ Juda be anebi na le: “Enyɛnpe Ebɔrɛ yɛ, fo maŋ wora mo kasonu, nseŋ kini kusɔ nɛ e kaŋɛ fanɛ fo wora na. 22E yɛ kakpa nɛ e kaŋɛ fanɛ fo sa maŋ kaŋ ji nɛ fo ba chena n ji. Amoso ŋkpal kusɔ nɛ fo wora ere so, feeŋ wu nɛ b maaŋ puli fo kakpa nɛ b puli fo kanaŋ to ebi na.”

23B ka ji ajibi na n loge na nɛ anebi nimuso na ta gaare n deŋi kurma so nɛ Juda be anebi na a dii a yɔ. 24E ka bee yɔ nɛ buluŋ ya tu mo ekpa to m mɔ mo. E daa dese kubɔrbi na so nna nɛ kurma na nɛ buluŋ na yil mbe kebuni ase. 25Basa ko ka bee choŋ nɛ b wu kebuni na ka dese kubɔrbi so nɛ buluŋ na yil kumo ase. Ndoŋ nna nɛ b yɔ Bɛtɛl n ya kaŋɛ kusɔ nɛ b wu na.

26Anebi nimuso na ka nu kumo be asheŋ nɛ e kaŋɛ le: “Anebi nɛ e kini kebɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ be mbra so na nna na! Amoso nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ shin nɛ buluŋ mɔ mo nɛ Enyɛnpe be kamalga bɔlɔ so na.” 27Kumo be kaman nɛ e kaŋɛ mbe mbinyɛnsobiana le: “Men ta gaare n deŋi ma kurma so n sa ma.” Nɛ b wora loŋ, 28nɛ e dii kurma na m bɛ so n ya wu kanyɛn na be kebuni na ka dese kubɔrbi so nɛ kurma na nɛ buluŋ na yil kumo ase. Buluŋ na daa maŋ we kebuni na, kumo alɛ daa maŋ pɛ kurma na gba. 29Nɛ anebi nimuso na ta kebuni na n deŋi mbe kurma so m ba Bɛtɛl m ba shu mbe keeli nseŋ puli mo. 30Kakpa nɛ baa puli anebi nimuso na be kanaŋ to ebi nɛ e ya puli mo nɛ mo nɛ mbe mbinyɛnsobi shu mbe keeli ga ŋ kaŋɛ le: “O n niopibi. An niopibi Ebɔrɛ e yɔɔ fo nchaŋ.” 31B ka puli mo n loge na nɛ anebi na kaŋɛ mbe mbinyɛnsobi le: “Ŋ kaŋ baŋ wu, men ta ma kebuni m puli m mata mo. 32Kusɔ kama nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na shin nɛ e malga a laŋɛ Bɛtɛl be bɔrɛsure nɛ Samɛria be agbirana be kaplɛa so na kikɛ beeŋ bɔlɔ so.”

Ewura Jeroboam be kulubi be asheŋ

33Ade kikɛ be kaman ewura Jeroboam maŋ yige alubi be kewora. E daa wɔtɔ nna a lara basa nɛ b maŋ shi Livai be kanaŋ to a ki bɔrɛmatapoana nɛ b baa shuŋ agbirlambu nɛ e pɔr na to. E daa ta esa kama nɛ e bee sha kabɔrɛmata be kushuŋ nna a ki bɔrɛmatapo. 34Le be kulubi nɛ e wora ere e naaŋ shin mbe kuwurji e tɔr nseŋ mur cheche kachako.

14

Ewura Jeroboam pibinyɛn be luwu be asheŋ

1Saŋɛ nɛ ewura Jeroboam bee wora alubi a gbiti Enyɛnpe Ebɔrɛ na nɛ kulɔ pɛ mo pibinyɛn Abija. 2Ndoŋ nna nɛ ewura Jeroboam kaŋɛ mbe eche le: “Chɛrga fo asɔbuuso saŋɛ na so esa kama maaŋ pin fo, nɛ fo yɔ Shilo, kakpa nɛ anebi Ahija nɛ e kaŋɛ ma fanɛ meeŋ ki Israɛl be ewura na wɔ na. 3Ta ebodobodo kudu nɛ ekrakashi nɛ mushoŋ kɔlba be bɔlɔ n ya sa mo nseŋ bishi mo kusɔ nɛ k beeŋ wora anyi be kebia ere.”

4Ndoŋ nna nɛ ewura Jeroboam be eche yɔ anebi Ahija pe ashi Shilo. Loŋ be saŋɛ nɛ Ahija bel hale nɛ mbe anishi tan. 5Ama Enyɛnpe Ebɔrɛ na teŋ kaŋɛ Ahija fanɛ Jeroboam be eche bee ba nɛ e ba bishi mbe kebia be kulɔ be asheŋ, nseŋ kaŋɛ Ahija kusɔ nɛ e beeŋ kaŋɛ mo.

Ewura Jeroboam be eche ka ba ndoŋ, nɛ e wora mbe kumu fanɛ mannɛ mo nna. 6Ahija ka nu mbe aya ka cha m ba fo kabuna to nɛ e kaŋɛ le: “Jeroboam be eche, luri m ba. Manɛ nna nɛ fee wora fanɛ mannɛ fo nna? Ŋ kɔ baru lubi nɛ n sa fo. 7Ya kaŋɛ ewura Jeroboam fanɛ le nɛ Enyɛnpe nɛ e la Israɛl be Ebɔrɛ na yɛ: ‘N lara fo ashi fo basa to nna nseŋ ta fo ŋ ki ma basa Israɛlebi na be ejuŋkparpo. 8N sɔ kuwurji na ashi ewura Deevid be kaman to ebi kutɔ nna n sa fo ama fo alɛ maŋ du fanɛ ma kayɛrbi Deevid nɛ e daa ji kashenteŋ a nu a sa ma, nsaa wora kusɔ kama nɛ ŋ kaŋɛ na. 9Fo alubi nɛ fo wora gba chɔ bewura kama nɛ b juŋkpar fo na be alubi, ŋkpal manɛ so fo kini ma nseŋ nyaŋɛ ma agbo to ŋkpal fo ka ya ka bunyaŋ agbir nɛ fo ta abɛlso n lɔŋɛ na so. 10Ŋkpal kusɔ nɛ fo wora ere so meeŋ mur fo kuwurji nseŋ mɔ fo kaman to ebi nɛ b la benyɛn nɛ benimu nɛ mbia kikɛ. Meeŋ mur fo kanaŋ nɛ b ki fanɛ kananɛ anabin bee chɔɔ a mur na. 11Njɔnɔ malɛ e naaŋ ji fo kanaŋ to be esa kama nɛ e wu kade to, nɛ ejita malɛ e ji ekama nɛ e wu kupuŋ to. Ma Enyɛnpe Ebɔrɛ na e malga na.’ ”

12Kumo be kaman nɛ anebi Ahija kaŋɛ Jeroboam be eche na le: “Bɛta a yɔ epe. Fo baŋ luri kade to, fo pibi na beeŋ wu. 13Israɛl be basa kikɛ beeŋ shu mbe keeli nseŋ puli mo. Mo nawule e naŋ nya kepuli lela ashi ewura Jeroboam be kanaŋ to kikɛ, ŋkpal manɛ so, mo nawule nɛ Enyɛnpe, Israɛl be Ebɔrɛ na be kagbene fuli so ga. 14Enyɛnpe Ebɔrɛ na beeŋ lara esa popɔr nɛ e ji kuwura ashi Israɛl be efuli so nseŋ mur ewura Jeroboam be kanaŋ kikɛ. K maaŋ chɛr gba nɛ loŋ e wora. 15Enyɛnpe Ebɔrɛ beeŋ gberge Israɛlebi kusoe nɛ b baa chicha fanɛ kananɛ nchu bee shile a bɛr nchu to be afitiri nɛ a bee yigbuŋ to na. E beeŋ nya agbo nseŋ lara Israɛlebi ashi kasawule lela nɛ e ta n sa bumo nananyɛnana na so nseŋ shin nɛ b pesaŋ to n ya baŋ Yufreetes be lɔrgboŋ be epeŋilarkpa be kaba so kufɔ kufɔ ŋkpal b ka bee shuŋ kegbir nɛ baa tre Ashira na so so. 16Enyɛnpe Ebɔrɛ beeŋ kplaŋ Israɛlebi so ŋkpal ewura Jeroboam ka wora kulubi nseŋ shin nɛ Israɛlebi kikɛ wora alubi so.”

17Ewura Jeroboam be eche ka bɛta n yɔ mbe kade to Tiiza, pɔɛŋ nɛ e beeŋ luri mbe ebu to nɛ mo pibi na teŋ wu. 18Nɛ Israɛlebi shu kebia na be keeli nseŋ ta mo n ya puli. Nɛ kusɔ nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ bɔla mbe kayɛrbi anebi Ahija so ŋ kaŋɛ na kikɛ bɔlɔ so.

19B sibɛ kusɔ kama nɛ ewura Jeroboam daŋ wora kikɛ, kananɛ e kɔ ana, nɛ kananɛ e ji kuwura, be asheŋ nna n wɔtɔ Israɛl be bewura be adrasheŋ be nwɔl to. 20Ewura Jeroboam daŋ ji kuwura Israɛl be efuli so nfɛ adunyɔ nɛ anyɔ nna. E ka wu nɛ mo pibinyɛn Nadab sɔ mo so n ji kuwura.

Juda be ewura Rehoboam be asheŋ

21Ewura Sɔlɔmɔn pibinyɛn Rehoboam daŋ ji nfɛ adena nɛ kako nna pɔɛŋ nseŋ ki Juda be ewura. Mo alɛ daŋ ji kuwura Jerusalɛm nɛ k la kade nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ lara ashi Israɛl be kasawule so kikɛ fanɛ b baa bunyaŋ mo na to nfɛ kuduashunu nna. Rehoboam mo nio e daa la Namaa nɛ e shi Ammɔn be efuli so na.

22Judaebi na daŋ wora alubi nna ŋ gbiti Enyɛnpe Ebɔrɛ nseŋ wora asheŋ nɛ a nyaŋɛ mbe agbo to ga a chɔ kananɛ bumo nananyɛnana daŋ wora na. 23B daŋ pɔr agbirlambuana nna nseŋ ta ajembu m pɔr eshabɔrɛ nɛ kegbirche Ashira be mpɔrduli n yili abee so nɛ ndibigboŋ nɛ a maaŋ gbaŋgbaŋ amo be afantaŋ be afito nsaa bunyaŋ amo. 24B daa kɔ beche nɛ benyɛn be esakale kakpa nɛ baa shuŋ agbir na nna, nɛ Judaebi na daa wora ekishi be asheŋ nɛ basa nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ daŋ ju kasawule na so dra dra, saŋɛ so nɛ Israɛlebi na daa ba nɛ b ba chena kumo so na, daa wora na nna.

25Ewura Rehoboam ka ji kuwura be kafɛ nusopo to nɛ Shishak nɛ e la Ijipt be efuli so be ewura na ba kɔ Jerusalɛm ebi kena. 26E daŋ ta bɔrɛlambu na to nɛ ewura be laŋ to be yawu kpakpaso be asɔ lela nɛ shuwa be asɔ kuŋso nɛ benapo bee keta a yɔ kena to nɛ Sɔlɔmɔn daŋ lɔŋɛ na nna. 27Ewura Rehoboam daŋ wora danyaŋ be asɔkuŋso nɛ baa keta a yɔ kena to na nna n tal shuwa peya na to nseŋ ta amo m bɔɔ bekumpo nɛ baa keni ewura be laŋ to be kabunagboŋ na so na enɔ. 28Saŋkama nɛ ewura na baa yɔ bɔrɛlambu na to, bekumpo na bee ta asɔkuŋso na nna a keta. Ewura na baaŋ bɛta n yɔ epe nɛ b naŋ bɛta amo n ya wɔtɔ bekumpo be ebu na to.

29B sibɛ ewura Rehoboam be kusɔ nɛ e wora kikɛ n wɔtɔ Juda be bewura be adrasheŋ be nwɔl to. 30Saŋɛ so nɛ ewura Rehoboam daa la Juda be ewura na, mo nɛ Israɛl be ewura Jeroboam daa kɔ abar kena nna saŋkikɛ. 31Ewura Rehoboam ka wu, kakpa nɛ baa puli bewurbi ashi Jerusalɛm nɛ k la ewura Deevid be kade to na nɛ b puli mo. Ndoŋ nna nɛ mo pibinyɛn Abija sɔ mo so n ji kuwura.

15

Juda be ewura Abija be asheŋ

(2 Kronikɛls 13:1—14:1)

1Nabat pibi ewura Jeroboam ka ji kuwura ashi Israɛl be efuli so be kafɛ kuduaburwasopo to nɛ Abija malɛ ki Juda be efuli so be ewura 2nseŋ ji kuwura Jerusalɛm be kade to nfɛ asa. Mo nio e daa la Absalɔm pibiche Maaka. 3E daa maa ji kashenteŋ a sa Enyɛnpe mbe Ebɔrɛ na fanɛ kananɛ mo nananyɛn ewura Deevid daa wora na. E daa wora alubi nɛ mo tuto ewura Rehoboam daŋ wora na nna. 4Ama ŋkpal ewura Deevid so, Enyɛnpe mbe Ebɔrɛ na daŋ sa ewura Abija ebinyɛn nɛ e beeŋ ba ji kuwura mbe kaman ashi Jerusalɛm to nsaa kuŋ Jerusalɛm nɛnɛ nna. 5Enyɛnpe Ebɔrɛ daŋ wora loŋ nna ŋkpal ewura Deevid ka daa wora mbe aparsheŋ nsaa maa wora a da mbe mbra so so, ama kusɔ nɛ e daŋ wora Yuriya nɛ e la Hiti be esa na nawule. 6Ewura Abija ka wɔ ŋkpa to kikɛ nɛ kena nɛ k fara ewura Rehoboam nɛ e la Juda be efuli so be ewura na nɛ ewura Jeroboam nɛ e la Israɛl be efuli so be ewura na be jemanɛ so na kraa kɔ. 7B daŋ sibɛ kusɔ kama nɛ ewura Abija wora kikɛ nna n wɔtɔ Juda be bewura be adrasheŋ be nwɔl to.

8Ewura Abija ka wu, ewura Deevid be kade to Jerusalɛm nɛ b puli mo, nɛ mo pibinyɛn Asa sɔ mo so n ji kuwura.

Juda be ewura Asa be asheŋ

(2 Kronikɛls 15:16—16:6)

9Israɛl be ewura Jeroboam be kuwurji be kafɛ adunyɔsopo to nɛ Asa malɛ ki Juda be ewura, 10nseŋ ji kuwura Jerusalɛm to nfɛ adena nɛ kako. Mo nanache e daa la Absalɔm pibiche Maaka. 11Ewura Asa daŋ wora kusɔ nɛ k niŋi nsaa walɛ Enyɛnpe mbe Ebɔrɛ na be anishito nna fanɛ kananɛ mo nananyɛn ewura Deevid daŋ wora na. 12E daŋ ju esakalenyɛn nɛ esakaleche nɛ baa shuŋ kakpa nɛ nnyamase bee shuŋ agbir na nna nseŋ mur agbir nɛ mo nananyɛnana daŋ lɔŋɛ na kikɛ. 13Ewura Asa mo nanache Maaka daŋ yuu kedibi nna a shuŋ kegbirche nɛ baa tre Ashira na nɛ ewura Asa tia kumo ŋ kuya to n chɔɔ ashi Kidrɔn be ketaŋɛ nɛ k mata Jerusalɛm na. Ŋkpal kusɔ nɛ Maaka wora na so nɛ ewura Asa lara mo ashi eyilikpa nɛ e daa kɔ efuli na so fanɛ ewurche na. 14Kashenteŋ nna fanɛ ewura Asa daa maŋ tiŋ m mur agbir nɛ mboŋ nɛ baa shuŋ amo na ashi Israɛl be kasawule so kikɛ, ama e daŋ ji kashenteŋ nna n sa Enyɛnpe Ebɔrɛ na mbe ŋkpa to kikɛ. 15E daŋ ta asɔ nɛ mo tuto Abija daŋ ta m bɔɔ Enyɛnpe Ebɔrɛ enɔ na nna, nɛ gbiti nɛ shuwa be asɔ nɛ mo alɛ gbagba ta m bɔɔ Ebɔrɛ enɔ na kikɛ n wɔtɔ bɔrɛlambu na to.

16Juda be ewura Asa nɛ Israɛl be ewura Baasha daa kɔ abar kena nna saŋkama. 17Israɛl be ewura Baasha daŋ kɔ n sɔ kade nɛ baa tre Raama ashi Juda be efuli so na nna nseŋ fara a pɔr egbalshin a sɔ egbal nɛ b pɔr ŋ kulti kumo na to, saŋɛ na so k bee nya eleŋ n ti so, nseŋ kuŋ basa nɛ baa luri Juda to a lar na akpa. 18Ndoŋ nna nɛ ewura Asa shin nɛ b lara gbiti nɛ shuwa kikɛ ashi bɔrɛlambu na to nɛ ewurape n ya sa Ewura Bɛnhadad nɛ e la Siriya be efuli so be ewura ashi Damaskɔs be kadegboŋ to na, nseŋ kaŋɛ mo le: 19“Shin nɛ anyi nɛ fo e wora kɔnɔkoŋwule fanɛ kananɛ an tutoana daŋ wora na. Gbiti nɛ shuwa ere bre la fo kakɛ nna. A daga fanɛ fo ku fo nɛ Israɛl be ewura Baasha be kɔnɔkoŋwule nɛ men kɔ na to, nɛ kumo be loŋ e shin nɛ e lara mbe benapo ashi ma kasawule so.”

20Nɛ ewura Bɛnhadad shuli kusɔ nɛ Asa kaŋɛ na nseŋ shuŋi mbe benapo nɛ bumo be benimu fanɛ b ya kɔ Israɛl be ndegboŋana na. Ndoŋ nna nɛ b ya kɔ m pɔɔ Ijɔn nɛ Dan nɛ Abel Bɛf Maaka nɛ efuli nɛ k wɔ Galili be teku na be kaba so nɛ Naftali be efuli so kikɛ. 21Ewura Baasha ka nu kusɔ nɛ k bee wora na, nɛ e shin nɛ b yige Raama be kade be egbal shiimbi na be kepɔr be kushuŋ na nseŋ bɛta n yɔ Tiiza.

22Ndoŋ nna nɛ ewura Asa tre Juda be efuli so be benyɛn n shɛr abar so ŋ kaŋɛ bumo fanɛ b muu ajembu nɛ ndibi nɛ ewura Baasha kɔ a shuŋ ashi Raama na. Ndoŋ nna nɛ b muu amo n ya pɔr egbalshin n sɔ egbal nɛ b pɔr ŋ kulti Gɛba nɛ k wɔ Bɛnjamin be efuli so na nɛ Mizpa be nde na to.

23B sibɛ Asa be kuwurji kikɛ be asheŋ nɛ nde nɛ e pɔr egbalana ŋ kulti na kikɛ n wɔtɔ Juda nɛ Israɛl be bewura be adrasheŋ be nwɔl to. Mbe mbel to nɛ kulɔ lubi ko pɛ mbe aya nɛ e ki bobi. 24Ewura Asa ka wu, nɛ b ta mo n ya puli kakpa nɛ baa puli bewura na be kejembu laŋ be nchaŋ to ashi ewura Deevid be kade to Jerusalɛm. Ndoŋ nna nɛ mo pibinyɛn Jehoshafat sɔ mo so n ji kuwura.

25Ewura Asa ka ji Juda be kuwura be kafɛ nyɔsopo to nɛ ewura Jeroboam pibinyɛn Nadab malɛ ki Israɛl be ewura nseŋ ji Israɛl be kuwura nfɛ anyɔ. 26Kananɛ mo tuto daŋ baŋ wora kulubi na gbagba chap nɛ mo alɛ gba daŋ wora, hale n shin nɛ Israɛl tɔr kulubi to. 27Ahija pibinyɛn Baasha nɛ e shi Isaaka be yiri to daŋ kre kena nna m mɔ Nadab saŋɛ nɛ Nadab nɛ mbe benapo kulti Gibitɔn be kade ashi Filishia be efuli so n wɔtɔ na. 28Juda be ewura Asa ka ji kuwura be kafɛ sasopo to nɛ le be kasheŋ ere daŋ wora. Kumo be kaman nɛ Baasha sɔ Naadab so n ji Israɛl be kuwura. 29Baasha ka baŋ ji kuwura nɛ e mɔ Jeroboam be kanaŋ to be basa kikɛ, nɛ kusɔ nɛ anebi Ahija nɛ e shi Shilo na daŋ kaŋɛ fanɛ, Jeroboam be kanaŋ to be esa kama maaŋ pete na bɔlɔ so. 30Ŋkpal alubi nɛ ewura Jeroboam daŋ wora nseŋ shin nɛ Israɛlebi gba wora kulubi so, nɛ Enyɛnpe Israɛl be Ebɔrɛ na be agbo daŋ kaa nɛ e wora loŋ.

31B daŋ sibɛ kusɔ kama nɛ ewura Naadab daŋ wora kikɛ nna n wɔtɔ Israɛl be bewura be adrasheŋ be nwɔl to. 32Jemanɛ nɛ Juda be ewura Asa nɛ Israɛl be ewura Baasha daa ji kuwura na, b daŋ baa kɔ abar kena nna saŋkama.

Israɛl be Ewura Baasha be asheŋ

33Juda be Ewura Asa ka ji Juda be kuwura be kafɛ sasopo to nɛ Ahija pibinyɛn Baasha malɛ ki Israɛl be ewura nseŋ ji kuwura nfɛ adunyɔ nɛ ana ashi Tiiza be kade to. 34E daŋ wora kulubi nna ŋ gbiti Enyɛnpe Ebɔrɛ fanɛ kananɛ ewura Jeroboam daŋ shin nɛ Israɛl tɔr kulubi to na gbagba.

16

1Le be kubɔya nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ daŋ ta n sa Hanani pibinyɛn anebi Jehu fanɛ e ya sa Israɛl be efuli so be ewura Baasha: 2“Fo daa maŋ la shɛŋ nɛ n lara fo ashi fo basa to nseŋ ta fo ŋ ki ma basa Israɛlebi be ejuŋkparpo. Ama fo alɛ wora alubi fanɛ kananɛ ewura Jeroboam daŋ wora na nseŋ shin nɛ ma basa wora alubi nɛ ma agbo kaa. 3Ŋkpal loŋ so meeŋ mur fo nɛ fo kanaŋ kikɛ, fanɛ kananɛ n wora ewura Jeroboam nɛ mbe kanaŋ na. 4Njɔnɔ e naaŋ we fo kanaŋ to be esa kama nɛ e wu kade to, nɛ ejita malɛ e ji ekama nɛ wu kade na be kupuŋ to.”

5B sibɛ kusɔ kama nɛ ewura Baasha wora, nɛ eleŋ nɛ e ji kikɛ be asheŋ n wɔtɔ Israɛl be bewura be adrasheŋ be nwɔl to. 6Ewura Baasha ka wu Tiiza be kade to nɛ b puli mo nɛ mo pibinyɛn Ela sɔ mo so n ji kuwura.

7Anebi Jehu so nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ bɔla n fiɛ ewura Baasha nɛ mbe kanaŋ so, ŋkpal alubi nɛ ewura Baasha daŋ wora ŋ gbiti Enyɛnpe Ebɔrɛ na fanɛ kananɛ ewura Jeroboam daŋ wora na, nɛ ŋkpal e ka mɔ Jeroboam be kanaŋ kikɛ na so nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ be agbo daŋ kaa ga na.

8Juda be ewura Asa be kuwurji be kafɛ kuduashesopo to nɛ ewura Baasha pibinyɛn Ela ki Israɛl be ewura nseŋ ji kuwura Tiiza to nfɛ anyɔ. 9Kanyɛn ko nɛ baa tre Zimri nɛ e daa la ewura Ela be benimuana na be eko nsaa keni mbe egbaŋɛturkoana be bargato so na daŋ kre keyamɔ ewura Ela nna. Kachako nɛ Ela yɔ Arza nɛ e bee keni ewura be laŋ to so na pe ashi Tiiza n ya nuu nsa m boo. 10Ndoŋ nna nɛ Zimri luri laŋ na to m mɔ Ela nseŋ sɔ mo so n ji kuwura. Juda be ewura Asa be kuwurji be kafɛ adunyɔ nɛ ashunusopo to nɛ le be asheŋ ere kikɛ daŋ wora.

11Zimri ka baŋ ki ewura, epul na to nɛ e mɔ Baasha be kanaŋ kikɛ. E daŋ mɔ mo kurgepo nɛ mo teriana kama nɛ b la enyɛn kikɛ nna. 12Zimri daŋ mɔ Baasha be kanaŋ kikɛ nna, nɛ kusɔ nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ daŋ bɔla anebi Jehu so n fiɛ Baasha so ŋ kaŋɛ na bɔla so. 13Enyɛnpe Israɛl be Ebɔrɛ na be agbo kaa ŋkpal Baasha nɛ mo pibinyɛn Ela ka daa shuŋ agbir nseŋ shin nɛ Israɛlebi wora alubi so. 14B sibɛ kusɔ kama nɛ ewura Ela daŋ wora be asheŋ nna n wɔtɔ Israɛl be bewura be adrasheŋ be nwɔl to.

Israɛl be ewura zimri be asheŋ

15Juda be ewura Asa be kuwurji be kafɛ adunyɔ nɛ ashunusopo to nɛ Zimri malɛ gba ji Israɛl be kuwura nchɛnshunu ashi Tiiza be kade to. Loŋ be saŋɛ nɛ Israɛl be benapo daŋ kulti Gibitɔn nɛ Filisti be efuli so be nde n wɔtɔ na. 16B ka nu fanɛ Zimri kre ewura na kulubi nna nseŋ mɔ mo na, nɛ bumo kikɛ wora kɔnɔkoŋwule m buu bumo be benapo be enimu Omri Israɛl be kuwura. 17Ndoŋ nna nɛ Omri nɛ mbe benapo lar Gibitɔn be kade to n ya kulti Tiiza be kade n wɔtɔ ŋ kɔ bumo kena. 18Zimri ka wu fanɛ b kɔ m pɔɔ kade na so, nɛ e ya luri ewura be laŋ na to be kumɔlga be kakpa lempo na to nseŋ wɔtɔ laŋ na edɛ nɛ k suse so n chɔɔ mo m mɔ. 19Asheŋ ere kikɛ daŋ ba mo so nna ŋkpal e ka daŋ wora kulubi ŋ gbiti Enyɛnpe Ebɔrɛ fanɛ kananɛ ewura Jeroboam gba wora kulubi nseŋ shin nɛ Israɛl kikɛ wora kulubi na. 20B sibɛ kusɔ kama nɛ ewura Zimri daŋ wora nɛ kananɛ e kre Ela kulubi be asheŋ nna n wɔtɔ Israɛl be bewura be adrasheŋ be nwɔl to.

Israɛl be ewura Omri be asheŋ

21Ewura Zimri ka wu be kaman, nɛ Israɛlebi na barga to. Bumo be beko daa sha Ginaaf pibinyɛn Tibni ka ki ewura nna nɛ beko malɛ daa sha Omri ka ki ewura. 22Ŋkpal Omri be basa nɛ b bɛ mo so na ka daa kɔ eleŋ ga so, b daŋ mɔ Tibni nna nɛ Omri nawule ka a ji Israɛl be kuwura. 23Juda be ewura Asa ka ji kuwura be kafɛ adesa nɛ kakosopo to nɛ Omri malɛ gba ki Israɛl be ewura nseŋ ji kuwura nfɛ kuduanyɔ. E daŋ ji kuwura Tiiza be kade to nfɛ ashe, 24nseŋ tɔ kebee nɛ baa tre Samɛria na gbiti be ndarbi ŋgboŋ ashe ashi kanyɛn nɛ baa tre Shema na kutɔ. Loŋ be kebee na so nɛ Omri daŋ pɔr mbe kadegboŋ nseŋ ta Shema nɛ e tɔ kebee na mo kutɔ na be ketre Samɛria n nase kumo.

25Ewura Omri be alubi nɛ e wora ŋ gbiti Enyɛnpe Ebɔrɛ daa chɔ bewura kama nɛ b juŋkpar mo na kikɛ be alubi. 26Kulubi nɛ ewura Jeroboam daŋ wora hale n shin nɛ Israɛlebi bee shuŋ agbir, nɛ Enyɛnpe nɛ e la Israɛl be Ebɔrɛ na be agbo kaa na, gbagba nɛ mo alɛ gba daŋ wora. 27B sibɛ kusɔ kama nɛ ewura Omri daŋ wora be asheŋ nna n wɔtɔ Israɛl be bewura be adrasheŋ be nwɔl to. 28Ewura Omri ka wu Samɛria nɛ b puli mo nɛ mo pibinyɛn Ahab sɔ mo so n ji kuwura.

Israɛl be ewura Ahab be asheŋ

29Ewura Asa ka ji kuwura ashi Juda be efuli so be kafɛ adesa nɛ aburwasopo be jemanɛ so nɛ ewura Omri malɛ pibinyɛn Ahab ki Israɛl be efuli so be ewura nseŋ ji kuwura Samɛria to nfɛ adunyɔ nɛ anyɔ. 30Mo alɛ gba daŋ wora alubi ŋ gbiti Enyɛnpe Ebɔrɛ na a chɔ bewura kama nɛ b juŋkpar mo na kikɛ. 31Mannɛ alubi nɛ Nebat pibinyɛn Jeroboam wora na nawule be yiri nɛ Ahab daŋ wora ama e daŋ wora amo nɛ a maŋ walɛ kekeni gba nna hale n ta Sidɔn be kade to be ewura Ɛfbaal pibiche Jɛzebel ŋ ki mbe eche nsaa shuŋ bumo be kegbir nɛ baa tre Baal na gba. 32Ahab daŋ pɔr kegbir nɛ baa tre Baal na be lambu nna nseŋ pɔr bɔrɛsure n wɔtɔ kumo to ashi Samɛria. 33E daŋ pɔr kegbirche Ashira gba nna n yili, nseŋ wora asheŋ lubi damta ga a chɔ Israɛl be bewura na kikɛ, nɛ Enyɛnpe nɛ e la Israɛl be Ebɔrɛ na be agbo kaa ga. 34Jemanɛ nɛ Ahab daa ji kuwura na, nɛ Heil nɛ e shi Bɛtɛl na lɔŋɛ m pɔr Jɛriko be kade na. Saŋɛ so nɛ Heil daa pɔr kade na be egbal na be gbaltɔlase, nɛ mbe wurkoŋnyɛn Abiram wu. E ka pɔr kumo be mbunagboŋ a loge na malɛ nɛ mbe kowurnyɛn Segɔb malɛ wu. Le be kesheŋ ere daŋ wora nna nɛ kusɔ nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ daŋ bɔla Nun pibi Joshuwa so ŋ kaŋɛ dra dra na e bɔlɔ so.

17

Elaija nɛ ewule be asheŋ

1Anebi Elaija nɛ e shi Tishbe nɛ k wɔ Giliad be kasawule so na daŋ yɔ ewura Ahab kutɔ kachako nna n ya kaŋɛ mo le: “Enyɛnpe nɛ e la Israɛl be Ebɔrɛ nsaa wɔ ŋkpa to saŋkikɛ nɛ mee shuŋ na be ketre to nɛ mee kaŋɛ na fanɛ bɔrɛ ŋko bunyaŋ maaŋ tɔr n ya fo nfɛnyɔ ŋko nfɛ asa ama ma e baŋ kaŋɛ k ba pɔɛŋ nɛ k ba.”

2Kede be kaman nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ kaŋɛ Elaija le: 3“Lar nfe n yɔ epeŋilarkpa be kaba so be kabombi nɛ baa tre Cheriff nɛ k wɔ Jɔɔdan be lɔr na be epeŋilarkpa na n ya ŋana. 4Ŋ kaŋɛ emɔmɔ fanɛ b baa sa fo ajibi ndoŋ nɛ fo baa nuu kabombi na to be nchu malɛ.”

5Ndoŋ nna nɛ anebi Elaija wora Enyɛnpe Ebɔrɛ kasonu, nseŋ ya kaa wɔ Cheriff be kabombi na ase. 6Kabombi na be nchu nɛ e daa nuu, nɛ emɔmɔ bee bar mo ajibi nɛ eblaŋ kachipurso nɛ kaaseso kikɛ. 7K maŋ chɛr ko nɛ kabombi na wɔlto cheche ŋkpal bɔrɛ ka maŋ naa ba so.

Elaija nɛ Zarefaat be ekulpoche na be asheŋ

8Ndoŋ nna nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na kaŋɛ anebi Elaija le: 9“Yɔ kade nɛ baa tre Zarefaat nɛ k mata Sidɔn be kade na n ya ka wɔ ndoŋ ŋkpal manɛ so ŋ kaŋɛ ekulpoche ko nɛ e wɔ ndoŋ fanɛ e baa sa fo ajibi.” 10Anebi Elaija ka bee yɔ Zarefaat, n ya ka taga to kade na be kabunagboŋ na, nɛ e wu ekulpoche ko ka bee kil ndibi nɛ e kaŋɛ mo le: “Jande, sa ma nchu nɛ n nuu.” 11Kache na ka bee yɔ nɛ e ya jɔ nchu na m ba, nɛ e naŋ kaŋɛ mo le: “Jande wora n fin ajibi gba n ti so a bar ma.”

12Ndoŋ nna nɛ kache na kaŋɛ le: “Enyɛnpe fo Ebɔrɛ na be ketre to, m maŋ kɔ ajibi kikɛ ma laŋ to. Kusɔ nɛ m baa kɔ kikɛ e la nyifu enɔ be bɔlɔ nɛ a wɔ cheenshi to nɛ ɔlif be ŋku gbrɛ. M ba nfe nna nɛ m ba kil ndibi n ya daŋɛ kusɔ kama nɛ ŋ kɔ, nɛ ma nɛ ma kebia e ji. Kumo e naaŋ baa la anyi be lalaloge be ajibi nɛ anyeeŋ ji nseŋ wu.”

13Ndoŋ nna nɛ anebi Elaija kaŋɛ le: “Sa maa fɔŋ, fo ere e yɔ n ya daŋɛ fo ajibi ama, pɔɛŋ nɛ fo daŋɛ amo na, ya daŋɛ fo ajibi nɛ fo kɔ na be gbrɛbi m bar ma pɔɛŋ, kumo be kaman nɛ fo daŋɛ amo nɛ a ka na nɛ fo nɛ fo kebia na e ji.

14Ŋkpal manɛ so, kusɔ nɛ Enyɛnpe Israɛl be Ebɔrɛ na kaŋɛ nde: ‘Nyifu maaŋ loge katishaŋ na to kikɛ ŋku malɛ gba maaŋ loge kɔlba na to kikɛ hale n ya fo kachɛ nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ beeŋ shin nɛ bɔrɛ e ba.’ ”

15Ndoŋ nna nɛ ekulpoche na ya wora kusɔ nɛ anebi Elaija kaŋɛ mo na gbagba chap, amoso mo nɛ mbe kebia na nɛ Elaija nya ajibi yɛlyɛla so a ji nchɛ damta. 16Ŋkpal kɔnɔ nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ daŋ bɔla anebi Elaija so n nase na so, nyifu nɛ a wɔ katishaŋ na to na daa maŋ loge nɛ ŋku nɛ a daa wɔ kɔlba na to na gba daa maŋ loge.

17K maŋ chɛr nɛ kulɔ pɛ ekulpoche na be kebia na, nɛ e wu. 18Ndoŋ nna nɛ ekulpoche na kaŋɛ anebi Elaija le: “Ebɔrɛ be esa, manɛ nna nɛ fo wora ma le? Fo ba nfe nna nɛ fo ba kaŋɛ Ebɔrɛ alubi nɛ n wora saŋɛ na so ma kebia beeŋ wu a?”

19Ndoŋ nna nɛ anebi Elaija kaŋɛ mo le: “Ta kebia na m bar ma.” Nɛ e ta kebia na m ba sa Elaija nɛ Elaija ta mo n dii n yɔ kuchoŋi be esoso be ebu nɛ e wɔtɔ na to, n ya nase kakpa nɛ e bee dese na, 20nseŋ kule Ebɔrɛ awɔrso le: “O Enyɛnpe nɛ fo la ma Ebɔrɛ, manɛ nna nɛ fo shin nɛ le be kagbenejija be kesheŋ ere nya ekulpoche ere? Kelela damta nɛ e wora ma ere kikɛ be kaman nɛ fo mɔ mo pibi a?” 21Kede be kaman nɛ anebi Elaija teŋi to n dese kebia na so ale asa nseŋ kule Ebɔrɛ ŋ kaŋɛ le: “O Enyɛnpe nɛ ma Ebɔrɛ, jande shin nɛ kebia ere e bɛta m ba ŋkpa to.” 22Ndoŋ nna nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na nu anebi Elaija be kabɔrɛkule na nseŋ shin nɛ kebia na naŋ fara a fute. 23Nɛ anebi Elaija ta kebia na ŋ gbelge to m ba kuchoŋi na be kaseto m ba sa mo nio nseŋ kaŋɛ mo le: “Fo kebia na naŋ nya ŋkpa!” 24Nɛ kache na kaŋɛ le: “Naniere nɛ m pin fanɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ be esa e la fo kashenteŋto nɛ e bee bɔla fo so a malga!”

18

Anebi Elaija nɛ Baal be agbirwuraana be asheŋ

1Saŋɛ so nɛ ewule tɔr na be kafɛ sasopo to, nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ kaŋɛ anebi Elaija le: “Ta fo kumu n ya ŋini ewura Ahab pɔɛŋ nɛ n shin nɛ bɔrɛ e ba.” 2Ndoŋ nna nɛ Elaija pɛ ekpa n yɔ nɛ e ya wu ewura Ahab.

Kumo be jemanɛ so nɛ akoŋgboŋ tɔr Samɛria be kade to, 3nɛ ewura Ahab shuŋi n tre Obadaya nɛ e daa keni ewura be laŋ so na. Obadaya daa shuŋ Ebɔrɛ kashenteŋto nna, 4amoso Jɛzebel ka daa mɔ Enyɛnpe Ebɔrɛ be anebiana na, Obadaya e daŋ ta bumo be basa kalfa n ya ŋana abeelaŋ anyɔ to nsaa sa bumo ajibi nɛ nchu ndoŋ. E daŋ barga bumo to basa adununu nna n wɔtɔ kebeelaŋ kama to. 5Obadaya ka ba nɛ ewura Ahab kaŋɛ mo le: “Shin nɛ an yɔ efuli ere be abuye nɛ kumo be ataŋɛ kikɛ to n ya keni anyeeŋ nya afitiri ndoŋ nɛnɛ nɛ anyi be egbaŋɛ nɛ ekurma e baa ji a? Saŋɛ na so an maaŋ mɔ amo be kekama ŋkpal akoŋ so.” 6Ndoŋ nna nɛ b lara kaba mo so nɛ bumo be ekama beeŋ bɔla, nɛ Ahab sɔ kaba ko nɛ Obadaya malɛ sɔ kuko.

7Obadaya ka bee yɔ nɛ e ya tu anebi Elaija ekpa to m pin mo, nseŋ jɔŋɛ m bunyaŋ mo m bishi mo le: “N nyɛnpe Elaija, fo nde a?”

8Nɛ Elaija kaŋɛ: “Mm, ma nna. Ya kaŋɛ fo nyɛnpe ewura Ahab fanɛ n wɔ nfe.” 9Nɛ Obadaya kaŋɛ le: “Manɛ nɛ n wora fo nɛ fee sha keta ma n wɔtɔ asheŋ to nɛ Ewura Ahab e mɔ ma? 10Enyɛnpe fo Ebɔrɛ na be ketre so nɛ mee kaŋɛ fo na fanɛ ewura Ahab nite durnya ere be kaplɛkama a fin fo. Efuli kama malɛ nɛ b fin fo n yɔ, nɛ kumo be ewura kaŋɛ fanɛ e maŋ wu fo mbe efuli so, ewura Ahab bee shin nɛ e bɔ nna fanɛ e maŋ wu fo kashenteŋto. 11Kashenteŋto, fee sha fanɛ n ya kaŋɛ n nyɛnpe fanɛ anebi Elaija wɔ nfe a? 12Ŋ kaŋ lar fo kutɔ, m maŋ nyi kakpa nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na be kiyoyu beeŋ ta fo n yɔ. Ŋ kaŋ ya kaŋɛ Ahab fanɛ fo wɔ nfe, nɛ e maŋ wu fo nfe, e beeŋ mɔ ma. Baa nyiŋi fanɛ n fara a bunyaŋ Ebɔrɛ saŋɛ so nɛ n la kebifɔlbi kikɛ nna. 13Fo maŋ nu fanɛ Jɛzebel bee mɔ Enyɛnpe Ebɔrɛ be anebiana na nna a? Ma e daŋ barga bumo be basa kalfa to basa adununu n ya ŋana abeelaŋ to nsaa yɛr ajibi nɛ nchu n ya ka sa bumo na. 14Amoso fo ka kaŋɛ ma fanɛ n ya kaŋɛ ewura Ahab fanɛ anebi Elaija wɔ nfe ere, nɛ n wora loŋ e beeŋ mɔ ma?”

15Ndoŋ nna nɛ anebi Elaija kaŋɛ le: “Enyɛnpetale Ebɔrɛ nɛ mee shuŋ ere be ketre to, meeŋ yɔ n ya wu ewura Ahab kabre.”

16Ndoŋ nna nɛ Obadaya ya kaŋɛ ewura Ahab nɛ Ahab yɔ nɛ e ya tu anebi Elaija. 17Ewura Ahab ka wu Elaija nɛ e kaŋɛ mo le: “Fo e la Israɛl kikɛ be asheŋwura na ŋko?” 18Nɛ anebi Elaija malɛ kaŋɛ le: “M maŋ la esa nɛ mee ku asheŋ. Fo nɛ fo tuto e naa ku asheŋ, nseŋ kini kebaanu a sa Enyɛnpe Ebɔrɛ nsaa shuŋ Baal be kegbir na. 19Kaŋɛ Israɛlebi na kikɛ nɛ b ba kebeegboŋ nɛ baa tre Kamɛl na ase m ba tu ma. Keta Baal be agbirwuraana alfa ana nɛ adunu nɛ kegbirche Ashira be agbirwuraana alfa ana nɛ baa tu ewurche Jɛzebel a ji na m ba!” 20Ndoŋ nna nɛ ewura Ahab kaŋɛ Israɛlebi na nɛ Baal be agbirwuraana na fanɛ b shɛr kebeegboŋ nɛ baa tre Kamɛl na ase. 21Nɛ anebi Elaija yɔ basa na kutɔ n ya kaŋɛ bumo le: “Nchɛ afanɛ nɛ men yɛ men ta n yili men be kagbene kukoŋwule? Nɛ Enyɛnpe na e la Ebɔrɛ, men baa shuŋ mo! Nɛ Baal malɛ e la Ebɔrɛ kumo ere men baa shuŋ mo alɛ gba!” Ama basa na daa maŋ tuge shɛŋ. 22Ndoŋ nna nɛ anebi Elaija naŋ kaŋɛ le: “Ma nawule e la Enyɛnpe Ebɔrɛ be anebi nɛ e ka, ama Baal be agbirwuraana bre wɔ alfa ana nɛ adunu. 23Men ta egbolu anyɔ m ba, nseŋ shin nɛ Baal be agbirwuraana e ta kukoŋwule m mɔ ŋ kuya to n deŋi ndibi so; ama b sa maŋ wɔtɔ ndibi na edɛ. Ma alɛ gba beeŋ ta gbolu nɛ k ka na n wora loŋ. 24Kumo be kaman nɛ fo shin nɛ Baal be agbirwuraana na e kule bumo be kegbir nɛ ma alɛ e kule Enyɛnpe Ebɔrɛ na. Bumo be emo nɛ e beeŋ nu kekule n shin nɛ edɛ e ba na e la Ebɔrɛ.”

Nɛ basa na cha awɔr fanɛ b wora loŋ.

25Ndoŋ nna nɛ anebi Elaija kaŋɛ Baal be agbirwuraana na le: “Menyi ere ka shibi ere, men juŋkpar n ta gbolu ko n wora loŋ, nseŋ kule menyi be kegbir na, ama men sa maŋ kaŋ wɔtɔ ndibi na to edɛ.”

26Nɛ b mɔ gbolu nɛ b sa bumo na n wora kananɛ b ŋini na nseŋ yili chipurso ŋ kule bumo be kegbir Baal na hale n ya fo kapaso. Le nɛ b daa cha awɔr a kaŋɛ: “Baal, nu anyi be kekule!” B daa boŋ nshɛ nna a cha awɔr a cha a kulti bɔrɛsure nɛ b pɔr na ama b daa maŋ nu shɛŋ.

27Kapa ka fo nɛ anebi Elaija fara a wora bumo eyurto a kaŋɛ le: “Men baa kule men be kegbir na awɔrso. E ka la kegbir so, ashere e bee di nna nsaa ku edare, ŋko e yɔ nna nɛ e ya jɔŋɛ, ŋko e yɔ kade nna, ŋko e di nna m mel nseŋ daga fanɛ men tiŋi mo na!” 28Amoso agbirwuraana na daa kule awɔrso nna nseŋ ta nsaŋɛbi nɛ etokobi a ku bumo be eyurana daŋkare be ekpa so nɛ ŋklaŋ bee lar. 29B daa cha awɔr nna nsaa malga kawuliso be mmalga hale n ya fo kaaseso ama amo nɛ amo kikɛ b daa maŋ nu shɛŋ.

30Kumo be kaman nɛ Elaija kaŋɛ basa na le: “Men firgi n taga ma to.” Ndoŋ nna nɛ bumo kikɛ ba shɛr ŋ kulti mo. Nɛ e fara a lɔŋɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ be bɔrɛsure nɛ k bure na. 31Kede be kaman nɛ e ta ajembu kuduanyɔ nɛ amo be kekama yili n sa Jeekɔb, nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na nase ketre Israɛl na, be mbinyɛnsobi kuduanyɔ na be ekama. 32Loŋ be ajembu na nɛ e ta n lɔŋɛ m pɔr Enyɛnpe Ebɔrɛ be bɔrɛsure nɛ baaŋ ba lara sarga kumo so a bunyaŋ mo na. E daŋ kur kaman nɛ k beeŋ tiŋ n sɔ nchu egalɔn asa nna ŋ kulti bɔrɛsure na. 33Kumo be kaman nɛ e ta ndibi n deŋi bɔrɛsure na so nseŋ mɔ gbolu na ŋ kuya to n deŋi ndibi na so nseŋ kaŋɛ basa na le: “Men jɔ nchu m bɔlɔ mpuya gboŋgboŋi ana n chulgi n wurge sarga na nɛ ndibi na so.” Ndoŋ nna nɛ b wora loŋ. 34Kumo be kaman nɛ e naŋ kaŋɛ le: “Men naŋ laŋɛ n wora loŋ.” Nɛ b wora. Nɛ e naŋ kaŋɛ: “Men naŋ wora loŋ kela sasopo.” Nɛ b wora. 35Nɛ nchu na shile m bɔlɔ kaman nɛ b kur ŋ kulti bɔrɛsure na.

36Kaaseso be saŋɛ nɛ baaŋ lara sarga na ka fo, nɛ anebi Elaija yɔ bɔrɛsure na ase n ya kule Ebɔrɛ ŋ kaŋɛ le: “O Enyɛnpe, Eebraham nɛ Aizek nɛ Jeekɔb be Ebɔrɛ, shin nɛ basa ere e pin fanɛ fo e la Israɛl be Ebɔrɛ nɛ ma alɛ la fo kayɛrbi nsaa bɛ fo kɔnɔ so a wora asheŋ ere kikɛ. 37Enyɛnpe, nu ma kekule, saŋɛ na so basa ere beeŋ pin fanɛ fo Enyɛnpe na e la ma Ebɔrɛ, saŋɛ na so baaŋ kilgi bumo be ŋgbene m bɛ fo so.” 38Epul na to nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ shin nɛ edɛ ba chɔ sarga na nɛ ndibi na nɛ ajembu na nɛ shishɛr na, nɛ nchu nɛ a wɔ kemaŋ nɛ b kur ŋ kulti sarga na kikɛ feeto kuraa. 39Basa na kikɛ ka wu loŋ, nɛ b jɔŋɛ kasawule nseŋ boŋto ŋ kaŋɛ le: “Enyɛnpe na nawule e la Ebɔrɛ! Enyɛnpe nawule e la Ebɔrɛ!” 40Nɛ Elaija ponte ŋ kaŋɛ le: “Men pɛ Baal be agbirwuraana na. Men sa maŋ shin nɛ bumo be ekama e shile!” Nɛ basa na pɛ bumo kikɛ n yɔ Kishɔn be lɔr na to nɛ anebi Elaija shin nɛ b mɔ bumo kikɛ ndoŋ.

41Kede be kaman nɛ anebi Elaija kaŋɛ ewura Ahab le: “Ya fin kusɔ ko n ji naniere bre, ŋkpal manɛ so n nu bɔrɛ ka bee gbri a ba.” 42Ahab ka yɔ nɛ e ya ji, nɛ Elaija dii kebeegboŋ nɛ baa tre Kamɛl na be esoso n ya murgi n ta kumu n wɔtɔ aya to ŋ kule Ebɔrɛ. 43Kumo be kaman nɛ e kaŋɛ mbe kayɛrbi le: “Lar n ya keni Teku be kaba so.” Mbe kayɛrbi na ka ya keni, nɛ e bɛta m ba kaŋɛ anebi Elaija fanɛ mo ere maŋ wu shɛŋ. Ela ashunu kikɛ nɛ Elaija daŋ kaŋɛ mo fanɛ e ya keni. 44E ka ya keni kela shunusopo na nɛ e bɛta m ba m ba kaŋɛ le: “N wu kuwɔlpa ko fanɛ enɔ be epunto be mpar ka shi Teku na be kaba so a ba.” Nɛ Elaija ponte ŋ kaŋɛ mbe kayɛrbi le: “Ya kaŋɛ ewura Ahab nɛ e wora manaŋ n luri mbe gbaŋɛturko to n yɔ epe pɔɛŋ nɛ bɔrɛ ere e kuŋ mo akpa.”

45K maŋ chɛr ko nɛ awɔlpa to kikɛ nyɔ le gbitigbiti. Nɛ afu fara a chala nɛ bɔrɛ fara a chulgi. Ndoŋ nna nɛ Ahab luri mbe gbaŋɛturko to n shile m bɛta n yɔ Jizreel be kade to. 46Nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ be kiyoyu gbelge anebi Elaija so nɛ e lɔŋɛ mbe epiŋi ŋ kre to nseŋ shile n ya choŋ Ahab so n yɔ Jizreel be kade to.

19

Elaija ka yɔ kebee nɛ baa tre Sainai na so be asheŋ

1Ade kikɛ be kaman nɛ ewura Ahab kaŋɛ mbe eche Jɛzebel kusɔ kama nɛ anebi Elaija wora, nɛ kananɛ e shin nɛ b mɔ kegbir nɛ baa tre Baal na be agbirwuraana na kikɛ. 2Ndoŋ nna nɛ Jɛzebel shuŋi fanɛ b ya kaŋɛ Elaija kubɔya ere. E yɛ: “Ta a ba echefo saŋɛ ere so nɛ ŋ ka maŋ wora fo kusɔ nɛ fo wora agbirwuraana ere gbagba n tal to, kumo ere agbir na e mɔ ma.” 3Anebi Elaija ka nu loŋ nɛ kufu pɛ mo nɛ e shile a mɔlga mbe kumu. E daŋ keta mbe kayɛrbi nna n yɔ Bɛshiba nɛ k wɔ Juda be efuli so be kelargato be kaseto na n ya yige mo ndoŋ. 4Anebi Elaija be kachɛ lelemu nɛ e na kiyi to. Ndoŋ nna nɛ e ba tu kedibi ko n chena kumo be kifito nseŋ fɛ fanɛ e daŋ wu gba k bɔ mo so. Kumo be kaman nɛ e kule Ebɔrɛ ŋ kaŋɛ le: “Enyɛnpe, asheŋ ere bre chɔ ma so. Lara ma ŋkpa, ŋkpal manɛ so n chɛr a beeŋ wu nna!”

5Kumo be kaman nɛ e dese kedibi na be kifito a di. Epul to nɛ Ebɔrɛ be malaika ba tiŋi mo ŋ kaŋɛ le: “Koso n ji ajibi.” 6E ka koso ŋ gbɛ ŋ keni nɛ e wu bodobodo nɛ nchu ka wɔ kusɔ to a yil mbe kumu ase, nɛ e ji amo nseŋ naŋ laŋɛ n dese. 7Ndoŋ nna nɛ Enyɛnpe be malaika na naŋ bɛta m ba mo kutɔ kela nyɔsopo m ba tiŋi mo ŋ kaŋɛ le: “Koso n ji, mannɛ aloŋ, fo enite na beeŋ nu fo.” 8Nɛ anebi Elaija koso n ji nseŋ nuu nchu nɛ ajibi na sa mo eleŋ nɛ e nite nchɛ adena kikɛ hale n yɔ kebee cheembi nɛ baa tre Sainai na. 9Kumo be kanyɛso nɛ e yɔ kebeelaŋ to n ya dese a di. Ndoŋ nɛ e wɔ nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na bishi mo le: “Elaija manɛ nɛ fee wora nfe?”

10Nɛ Elaija kaŋɛ le: “Enyɛnpetale Ebɔrɛ, fo nawule nɛ mee shuŋ saŋkikɛ. Ama Israɛlebi na bre ku kɔnɔkoŋwule be ŋkre nɛ fo nɛ bumo kɔ na to nna nseŋ da fo bɔrɛsureana n lɛ, m mɔ fo anebiana kikɛ. Naniere n nawule e ka nɛ baa sha kemɔ ma alɛ gba.”

11Nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ kaŋɛ mo le: “Lar n ya yili kebee na be esoso a jo ma, meeŋ ba choŋ.” Ndoŋ nna nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ shin nɛ afu lempo ko ba ber kebee na nseŋ bu kumo n lɛ m bure afalta nɛ a wɔ ndoŋ na to, ama Enyɛnpe na daa maŋ wɔ afu na to. Afu na ka yige nɛ kasawule be kegbuŋgbuŋ malɛ bɛ so ama Enyɛnpe na daa maŋ wɔ kumo alɛ gba to. 12Kasawule be kegbuŋgbuŋ na ka ba choŋ nɛ edɛ malɛ bɛ so ama Enyɛnpe na daa maŋ wɔ edɛ na gba to. Edɛ na ka ba choŋ, nɛ ebɔl fimbi ko kuli mmalga.

13Anebi Elaija ka nu loŋ be ebɔl na nɛ e ta mbe piŋi m buu mbe anishi so nseŋ lar kebeelaŋ na to n ya yili kumo be kabuna to. Ndoŋ nna nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ naŋ bishi mo le: “Elaija manɛ nɛ fee wora nfe?”

14Nɛ Elaija naŋ kaŋɛ le: “Enyɛnpetale Ebɔrɛ, fo nawule nɛ mee shuŋ saŋkikɛ. Ama Israɛlebi na bre ku kɔnɔkoŋwule be ŋkre nɛ fo nɛ bumo kɔ na to nna nseŋ da fo ebɔrɛsureana n lɛ m mɔ fo anebiana kikɛ. Naniere n nawule e ka nɛ baa sha kemɔ ma alɛ gba.”

15Nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ kaŋɛ mo le, “Bɛta n yɔ kiyi nɛ k mata Damaskɔs be kade to na. Fo kaŋ fo ndoŋ nɛ fo ya fin kanyɛn ko nɛ baa tre Haziɛl na nseŋ chulgi ŋku n wurge mbe kumu so m buu mo Siriya be efuli so be kuwura. 16Kumo be kaman nɛ fo yɔ Israɛl be efuli so n ya duga ŋku n do Nimshi pibinyɛn Jehu gba so m buu mo Israɛl be efuli so be kuwura, nseŋ naŋ duga ŋku n do Shafat pibinyɛn Elaisha nɛ e shi Abel Mahola na be kumu so saŋɛ na so fo luwu be kaman e beeŋ sɔ fo so ŋ ki anebi. 17Meeŋ shin nɛ ewura Haziɛl e mɔ basa nɛ baa shuŋ kegbir nɛ baa tre Baal na kikɛ. Bumo alɛ be ekama nɛ e shile ŋ ŋana nɛ ewura Haziɛl maŋ nya mo m mɔ, ewura Jehu bre beeŋ mɔ mo. Ekama nɛ ewura Jehu malɛ maŋ nya m mɔ, anebi Elaisha bre beeŋ nya mo m mɔ. 18Basa ŋgboŋ ashunu nɛ b maŋ gbir m bunyaŋ kegbir nɛ baa tre Baal na nɛ n yige n sa ma kumu.”

19Anebi Elaija ka lar a yɔ nɛ e ya tu Shafat pibinyɛn Elaisha nɛ e kɔ ana dɔso a dɔ: Ana dɔso nɛ b chɛ m mata abar benyɔnyɔ kudukako e daŋ juŋkpar mo a dɔ. Nɛ mo alɛ keta katuŋ kuduanyɔsopo na a bɛ so. Ndoŋ nna nɛ anebi Elaija lara mbe piŋi n deŋi Elaisha so. 20Nɛ Elaisha yige mbe ana dɔso na nseŋ shile m bɛ anebi Elaija so ŋ kaŋɛ mo le: “Shin nɛ n ya kela n tuto nɛ n nio pɔɛŋ nseŋ ba bɛ fo so.” Nɛ Elaija kaŋɛ mo le: “Baa yɔ, ama sa maŋ kaŋ teŋ so kusɔ nɛ n wora fo ere so.”

21Ndoŋ nna nɛ Elaisha ya mɔ mbe ana dɔso na nseŋ ta amo be abɔto be ndibi na m puga edɛ n daŋɛ amo be eblaŋ na n ta n sa basa na nɛ b we. Kumo be kaman nɛ e ya bɛ anebi Elaija so a chɛ mo to.

20

Israɛlebi ka ya kɔ Siriyaebi kena be asheŋ

1Siriya be efuli so be ewura Bɛnhadad daŋ tre mbe benapo kikɛ nna m ba abar so nɛ bewura adesa nɛ anyɔ ko gba nɛ bumo be egbaŋɛ nɛ egbaŋɛturko ba ti bumo so nɛ b ya kulti Samɛria be kade n wɔtɔ nɛ b kɔ kumo kena. 2Ewura Bɛnhadad daŋ shuŋi mbɔ Israɛl be ewura Ahab nɛ e wɔ Samɛria be kade na kutɔ nɛ b ya kaŋɛ mo le: “Ewura Bɛnhadad yɛ an kaŋɛ fo fanɛ 3fo ta fo shuwa nɛ gbiti nɛ fo beche nɛ b walɛ abita ga na nɛ fo mbia nɛ b kɔ eleŋ ga na m ba sa mo.”

4Ndoŋ nna nɛ ewura Ahab kaŋɛ le: “Men ya kaŋɛ ewura Bɛnhadad fanɛ n shuli kusɔ nɛ e kaŋɛ na. Ma nɛ kusɔ nɛ ŋ kɔ kikɛ la mo peya nna.”

5K maŋ chɛr ko nɛ ewura Bɛnhadad naŋ shuŋi mbɔ Ahab kutɔ fanɛ b ya kaŋɛ mo le: “N shuŋi mbɔ fo kutɔ fanɛ fo ta fo shuwa nɛ gbiti nɛ fo beche nɛ b walɛ abita ga na nɛ fo mbia nɛ b kɔ eleŋ ga na kikɛ n sa ma. 6Echefo saŋɛ ere so meeŋ shuŋi ma benimu fo laŋ to nɛ fo benimuana be elaŋ to nɛ b ba keni n fin asɔ kama nɛ a walɛ na nseŋ ta amo kikɛ.”

7Ndoŋ nna nɛ ewura Ahab tre kade na to be bejuŋkparpoana kikɛ ŋ kaŋɛ bumo le: “Men wu kananɛ kanyɛn ere bee sha nɛ e ta anyi n wɔtɔ asheŋ to nna na. Men wu e ka shoŋi ma ebɔl fanɛ e beeŋ ba sɔ ma beche nɛ b walɛ abita ga na nɛ ma mbia nɛ b kɔ eleŋ ga na nɛ ma shuwa nɛ gbiti kikɛ, nɛ n shuli.”

8Nɛ bejuŋkparpo na kikɛ kaŋɛ le: “Sa maŋ tuge mo.”

9Ndoŋ nna nɛ Ahab kaŋɛ mbɔ na fanɛ b ya kaŋɛ Bɛnhadad le: “Men ya kaŋɛ ewura na fanɛ n shuli sososo be kusɔ nɛ e kaŋɛ na ama kenyɔsopo ere bre, m maaŋ shuli kumo.”

Mbɔ na ka yɔ nɛ ewura Bɛnhadad naŋ ta kubɔya popɔr n sa bumo. 10E yɛ: “Meeŋ shin nɛ benapo e ba jija fo kade ere nɛ shɛŋ shɛŋ maaŋ naŋ ka ndoŋ. Nɛ ŋ kaa maŋ wora loŋ, kumo ere agbir nɛ mee shuŋ ere e mɔ ma!”

11Ndoŋ nna nɛ ewura Ahab kaŋɛ le: “Men ya kaŋɛ ewura Bɛnhadad fanɛ enapo kashenteŋ bre bee ji njɔŋ saŋɛ so nɛ b kɔ kena n loge nna, mannɛ saŋɛ nɛ b kraa yɔ kena to.”

12Saŋɛ so nɛ ewura Bɛnhadad nɛ bewura nɛ baa chɛ mo to na nɛ bejuŋkparpoana na wɔ bumo be ewajɛbu to a nuu bumo be nsa na be jemanɛ so nɛ ewura Ahab be kubɔya na tu mo. E daŋ kaŋɛ mbe benapo nna fanɛ b koso n ya kɔ kade na, nɛ bumo kikɛ wora shiriya nɛ b ya kɔ kumo.

13Loŋ be jemanɛ nɛ anebi ko yɔ ewura Ahab kutɔ n ya kaŋɛ mo le: Enyɛnpe yɛ: “Men sa maa lɔ kufu ŋkpal benapo damta nɛ b kɔ ere so. Meeŋ shin nɛ men kɔ m pɔɔ bumo so, saŋɛ na so menyeeŋ pin fanɛ ma e la Enyɛnpe Ebɔrɛ na kashenteŋto!”

14Nɛ ewura Ahab bishi le: “Bumo e naaŋ kɔ n sa anyi?”

Nɛ anebi na kaŋɛ le: “Enyɛnpe na yɛ mbrantiɛbia nɛ b la mbonfu mbonfu be egomena be benapo na e naaŋ wora loŋ.”

Nɛ ewura Ahab naŋ bishi le: “Nɛ wanɛ e naaŋ juŋkpar bumo kena na to?”

Nɛ anebi na kaŋɛ le: “Fo e naa shin nɛ fo juŋkpar bumo.”

15Ndoŋ nna nɛ ewura Ahab tre benapo fɔlbi nɛ b wɔ mbonfu mbonfu na m ba shɛr. B daa wɔ benapo alfa anyɔ nɛ adesa nɛ anyɔ. Bumo be kaman nɛ e naŋ tre Israɛl be benapo ŋgboŋ ashunu na malɛ m ba ti so.

16Kumo be kapiidi nɛ ewura Ahab nɛ Israɛlebi be benapo lar nɛ b ya kɔ Ewura Bɛnhadad nɛ mbe basa kena. Loŋ be jemanɛ na so nɛ ewura Bɛnhadad nɛ bewura adesa nɛ anyɔ nɛ mo nɛ bumo wora kɔnɔ na wɔ ewajɛbu to a nuu nsa. 17Benapo fɔlbi nɛ b shi mbonfu mbonfu na daŋ juŋkpar n lar. Ndoŋ nna Bɛnhadad be benapo nɛ baa ŋana a dara asheŋ na ba kaŋɛ mo fanɛ benapo be katuŋ ko shi Samɛria a ba nɛ b ba kɔ bumo kena. 18Nɛ ewura Bɛnhadad ponte ŋ kaŋɛ le: “Kena so nɛ baa ba ŋko kayurwushiso nɛ baa ba, men pɛ bumo nɛ baa keni.”

19Israɛl be benapo fɔlbi na daŋ juŋkpar nna a kɔ nɛ benapo gbagba na malɛ bɛ so. 20Israɛl be benapo na be ekama daŋ mɔ esa nɛ mo nɛ mo tu abar a kɔ na nna. Ndoŋ nna nɛ Siriya be benapo nɛ b wɔ ŋkpa to na lara aya fuful a shile nɛ Israɛl be benapo ju a bɛ bumo so. Ewura Bɛnhadad bre nɛ basa nɛ baa dii egbaŋɛ a kɔ kena na, daŋ dii egbaŋɛ nna n shile n ya ŋana. 21Nɛ ewura Ahab nɛ mbe benapo ju m buu Siriya be benapo na so n ya mɔ bumo be bedamta nseŋ sɔ bumo be egbaŋɛ nɛ egbaŋɛturko na kikɛ.

22Kede be kaman nɛ Anebi na yɔ Ewura Ahab kutɔ n ya kaŋɛ mo le: “Ya fin benapo n ti fo benapo nɛ fo kɔ na so ŋkpal manɛ so Siriya be ewura Bɛnhadad nɛ mbe benapo kraa beeŋ baa kɔ fo kena dɔchubɔrɛ be jemanɛ so.”

Siriyaebi ka lɔŋɛ ŋ kɔ Israɛlebi kena be asheŋ

23Nɛ ewura Bɛnhadad be benimuana malɛ kaŋɛ mo le: “Abee so nɛ Israɛlebi na be agbir wɔ, amoso nɛ b tiŋ ŋ kɔ m pɔɔ anyi so abee so na. Nɛ an baŋ kɔ bumo keplasawule, anyeeŋ pɔɔ bumo so. 24Amoso ju bewura adesa nɛ anyɔ na nseŋ ta fo gbagba be benapo be benimu n tal bumo be katelamu. 25Ade kikɛ be kaman nɛ fo naŋ fin benapo damta nɛ egbaŋɛ nɛ egbaŋɛturko fanɛ kananɛ fo daa kɔ na nɛ an ya kɔ Israɛlebi na keplasawule so. An baa nyi geeŋ fanɛ anyeeŋ pɔɔ bumo so kede bre.”

Nɛ ewura Bɛnhadad shuli m bɛ kusɔ nɛ b kaŋɛ mo na so. 26Dɔchubɔrɛ be jemanɛ ka fo nɛ ewura Bɛnhadad gbargbar mbe benapo n yɔ Afɛk be kade to nɛ e ya kɔ Israɛlebi kena. 27Nɛ Israɛlebi na gba bela ase nɛ b ya tu bumo ŋ kɔ. Ndoŋ nna nɛ bumo kikɛ ya wora bumo be nyi to ŋ kilgi amo be anishito n shoŋi abar. Siriya be benapo daa shibi nna n sɔ kaplɛkama pɛlɛlɛ ama Israɛlebi be benapo na bre daa du nna fanɛ mboe be ntuŋ wurbi anyɔ ka yil m mata abar.

28Nɛ anebi na yɔ ewura Ahab kutɔ n ya kaŋɛ mo le: “Enyɛnpe Ebɔrɛ yɛ, ŋkpal Siriyaebi ka kaŋɛ fanɛ n la abee so be ebɔrɛ nna nsaa maŋ tre ma kepla so be ebɔrɛ na so, meeŋ shin nɛ men kɔ m pɔɔ bumo be benapo damta ere so nɛ fo nɛ fo basa e pin fanɛ ma e la Enyɛnpe na kashenteŋto.”

29Nchɛ lela ashunu nɛ Siriyaebi nɛ Israɛlebi na wɔ bumo be nyi to a keni abar. Kachɛ shunusopo na ka fo nɛ kena na fara nɛ Israɛlebi na mɔ Siriyaebi na be benapo ŋgboŋ kalfa. 30Bumo be bumo nɛ b maŋ nya m mɔ nɛ b shile n yɔ Afɛk be kade to na be basa ŋgboŋ adunyɔ nɛ ashunu nɛ kade na be egbal malɛ tɔr so m mɔ.

Bɛnhadad gba daŋ shile nna n ya ŋana Afɛk be kade na be laŋ ko be kukɔlɔbi to be ebu to. 31Kede be kaman nɛ mbe benimuana na yɔ mo kutɔ n ya kaŋɛ le: “An nu fanɛ Israɛl be bewura bee wu kuwɔr ga, amoso sa anyi ekpa nɛ an ta kagbenejijaso be asɔbuuso n dela anyi be nshɛr to nseŋ ta efɔl malɛ n chɛ anyi be abɔto kagbenejijaso n yɔ Israɛl be ewura na kutɔ. Ashere nɛ an wora loŋ e maaŋ mɔ fo.” 32Ndoŋ nna nɛ b ta kagbenejijaso be asɔbuuso n dela bumo be nshɛr to nseŋ ta efɔl n chɛ bumo be abɔto kagbenejijaso n yɔ ewura Ahab kutɔ n ya kaŋɛ mo le: “Fo kayɛrbi Bɛnhadad bee kule fo nna fanɛ fo sa maŋ mɔ mo.” Nɛ ewura Ahab malɛ kaŋɛ le: “Bɛnhadad kraa wɔ ŋkpa to a? Kashenteŋto e du fanɛ n niopibi nna!”

33Bɛnhadad be benimuana na daa jo nna nɛ b nu asheŋ lela ashi ewura Ahab kutɔ. Amoso ewura Ahab ka tre Bɛnhadad mo niopibi na, k daŋ wora bumo ebel nna nɛ b kaŋɛ epul na to le: “Bɛnhadad la fo niopibi nna.”

Nɛ Ahab kaŋɛ bumo le: “Men ya keta mo m ba ŋ kutɔ.” Bɛnhadad ka ba, nɛ Ahab shin nɛ e luri mbe gbaŋɛturko to n chena. 34Nɛ Bɛnhadad kaŋɛ le: “Meeŋ laŋɛ nde nɛ n tuto kɔ n sɔ fo tuto kutɔ na n sa fo. Saŋɛ na so feeŋ fara a ji yawu ashi Damaskɔs be kade to fanɛ kananɛ n tuto gba daŋ wora ashi Samɛria be kade na.”

Nɛ ewura Ahab kaŋɛ le: “Nɛ fo tiŋ n wora loŋ bre kumo ere ma alɛ beeŋ sa fo ekpa nɛ fo baa yɔ.”

Ndoŋ nna nɛ b wora kɔnɔkoŋwule be ŋkre nɛ ewura Ahab sa Bɛnhadad ekpa nɛ e yɔ.

Anebi ka kaŋɛ fanɛ Ahab maŋ la shɛŋ be asheŋ

35Loŋ be jemanɛ na so nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ kaŋɛ anebi ko fanɛ e kaŋɛ mo barkasa le: “Ŋmɛa ma.” Nɛ anebi na kini. 36Ndoŋ nna nɛ anebi na kaŋɛ mo le: “Ŋkpal fo ka kini kebɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ be kɔnɔ so so, fo baŋ lar ŋ kutɔ nfe, buluŋ beeŋ mɔ fo.” E ka lar malɛ, epul na to nɛ buluŋ mɔ mo.

37Nɛ loŋ be anebi koŋwule na naŋ ya tu esa ko nseŋ kaŋɛ mo le: “Ŋmɛa ma!” Nɛ kanyɛn na ŋmɛa mo ga hale nɛ e doro. 38Ndoŋ nna nɛ anebi nɛ b ŋmɛa na ta kechɛbi m buu anishi so saŋɛ na so b maaŋ pin mo. Kumo be kaman nɛ e ya yili kubɔrbi so a jo Israɛl be ewura. 39Ewura na ka bee choŋ nɛ anebi na boŋ to n tre mo nseŋ kaŋɛ mo le: “Yiramu! Kena nɛ anyee kɔ nɛ enapo ko keta edompo ko ka shile kena m ba ŋ kutɔ m ba kaŋɛ le: ‘Baa keni kanyɛn ere so, nɛ fo baŋ yige nɛ e shile, feeŋ paŋ fo ŋkpa, ŋko ŋ ka gbiti be ndarbi ŋgboŋ asa. 40Ama ŋkpal ma kenishi ka daŋ pere ashuŋana ko so so, nɛ kanyɛn na daŋ nya ekpa n shile.’ ”

Nɛ ewura Ahab na kaŋɛ le: “Fo ji fo gbagba be kumu demu nna na, feeŋ nya kumo be kasogberge.”

41Ndoŋ nna nɛ anebi na bugi kechɛbi nɛ k buu mbe anishi so na, nɛ ewura na pin epul na to fanɛ anebiana na be eko e la mo. 42Nɛ anebi na kaŋɛ ewura na fanɛ Enyɛnpe na yɛ: “Ŋkpal ŋ ka kaŋɛ fo fanɛ fo mɔ ewura Bɛnhadad nɛ fo shin nɛ e shile so, fo alɛ gba beeŋ paŋ fo ŋkpa nɛ fo benapo malɛ kikɛ e wu ŋkpal bumo alɛ gba ka shin nɛ mbe basa shile ŋ ŋana so.”

43Ndoŋ nna nɛ ewura Ahab ta agbo kagbenejija m bɛta n yɔ Samɛria.

21

Nabɔf be asɔrso nɛ baa tre greep na be ndɔ be asheŋ

1Kanyɛn ko nɛ baa tre Nabɔf daa kɔ asɔrso nɛ baa tre greep na be kudɔ nna m mata ewura Ahab be laŋ ashi Jizreel. 2Kachako nɛ ewura Ahab ya kaŋɛ Nabɔf le: “Ta fo asɔrso nɛ baa tre greep na be kudɔ nɛ k mata ma laŋ na n sa ma nɛ n dɔ epofantaŋ be kudɔ. Meeŋ sa fo asɔrso nɛ baa tre greep na be kudɔ lela n tal to. Nɛ fee sha malɛ, meeŋ ka fo kanaŋkama nɛ feeŋ fa kumo n sa ma.”

3Nɛ Nabɔf kaŋɛ ewura na le: “N nananyɛnana kutɔ nɛ n ji asɔrso be kudɔ ere be kapetɛ, amoso Ebɔrɛ e baa pete ma gba nɛ n ta kumo n sa fo!”

4Nɛ ewura Ahab nya agbo m bɛta n yɔ epe nɛ kagbenejija ŋkpal kusɔ nɛ Nabɔf kaŋɛ mo na so. E ka ba epe nɛ e ba dese ŋ kilgi mbe anishito n shoŋi egbal nseŋ kini keji ajibi. 5Ndoŋ nna nɛ mbe eche Jɛzebel ya bishi mo le: “Manɛ nna nɛ fo kagbene jija fo loŋ hale nɛ fo kini keji ajibi?”

6Nɛ e yɛ: “Ŋkpal ŋ ka kaŋɛ Nabɔf fanɛ e fa mbe asɔrso be kudɔ n sa ma ŋko e shin nɛ n ta kuko n chɛr mo kumo, nɛ e kaŋɛ ma fanɛ e maaŋ sa ma kumo na so!”

7Nɛ Jɛzebel malɛ bishi mo le: “Fo maŋ la ewura nna nsaa beeŋ tiŋ n wora kusɔ kama nɛ fee sha a? Sa maŋ shin nɛ fo kagbene e baa jija fo. Koso n ji ajibi. Meeŋ fin Nabɔf be asɔrso nɛ baa tre greep na be kudɔ na n sa fo!”

8Ndoŋ nna nɛ e ta ewura Ahab be ketre n sibɛ nwɔl n ta mbe tɔɔnɛ be kebersobi n deŋi amo so nseŋ ta amo n shoŋi benimuana na nɛ bunyaŋwuraana nɛ b wɔ Jizreel nɛ k la Nabɔf be kade na to kikɛ. 9Kananɛ e sibɛ nwɔl na nde: “Men lara kachɛ koŋwule m ber kebomboŋ n tre basa kikɛ n shɛr nseŋ kishi n shin nɛ Nabɔf e chena kemaŋkura be echenakpa nshɛr na to. 10Men fin befɛpo anyɔ nɛ b yili mbe anishito ŋ ku mo kɔnɔ fanɛ e sho Ebɔrɛ nɛ ewura kikɛ kɔnɔ. Kumo be kaman nɛ men lara mo n yɔ kade na be ekarso n ya kpla mo ajembu m mɔ.”

11Ndoŋ nna nɛ benimuana na nɛ bunyaŋwuraana nɛ b wɔ Jizreel be kade na to kikɛ wora kusɔ nɛ Jɛzebel kaŋɛ na gbagba chap. 12B daŋ lara kachɛ koŋwule nna m ber kebomboŋ n tre basa kikɛ n shɛr ŋ kishi, nseŋ shin nɛ Nabɔf chena kemaŋkura be echenakpa nshɛr na to. 13Ndoŋ nna nɛ befɛpo anyɔ ko lar n yili Nabɔf be anishito ŋ kaŋɛ fanɛ e sho Ebɔrɛ nɛ ewura na kɔnɔ. Ŋkpal loŋ so nɛ b gberge mo n lar kade na be ekarso n ya kpla mo ajembu m mɔ. 14B ka mɔ mo n loge nɛ b ta le be kubɔya n ya sa Jɛzebel: “An kpla Nabɔf na ajembu m mɔ.”

15Jɛzebel ka baŋ nu loŋ, epul to nɛ e ya kaŋɛ ewura Ahab le: “Nabɔf wu, amoso naniere bre feeŋ tiŋ n ya ta mbe asɔrso nɛ baa tre greep be kudɔ nɛ e kini kefa n sa fo na ŋ ki feya.” 16Ewura Ahab ka nu loŋ, epul to nɛ e koso n yɔ nɛ e ya sɔ kudɔ na.

17Ndoŋ nna nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ kaŋɛ anebi Elaija nɛ e shi Tishbe be kade to na le: 18“Yɔ Israɛl be ewura Ahab nɛ e bee shin nɛ e sɔ Nabɔf be asɔrso be kudɔ ŋ ki mo peya na kutɔ, 19n ya kaŋɛ mo fanɛ ma Enyɛnpe Ebɔrɛ na e naa kaŋɛ mo fanɛ naniere fo ka mɔ Nabɔf na, mbe kapetɛ e ka nɛ fo ta ŋko? Kaŋɛ mo fanɛ kakpa nɛ njɔnɔ dente Nabɔf be ŋklaŋ na, ndoŋ gbagba nɛ baaŋ dente mo alɛ gba be ŋklaŋ!”

20Ewura Ahab ka wu Elaija nɛ e kaŋɛ le: “Ma doŋ, fo wu ma a?”

Nɛ anebi Elaija malɛ kaŋɛ le: “Mm, n wu fo. Fo kebaawɔtɔ to kikɛ fee wora alubi nna a gbiti Enyɛnpe Ebɔrɛ na. 21Amoso Enyɛnpe na yɛ: ‘Meeŋ shin nɛ fo ji jɛrbi. Meeŋ mur fo nseŋ mur fo kanaŋ to be benimu nɛ mbia kama nɛ b la benyɛn na kikɛ. 22Kananɛ n wora Nebat pibinyɛn ewura Jeroboam nɛ Ahija pibinyɛn ewura Baasha na, nɛ mee shin nɛ n wora fo alɛ gba, ŋkpal fo ka wɔtɔ ma agbo to nseŋ shin nɛ ma basa Israɛlebi luri kulubi to so.’ 23Enyɛnpe Ebɔrɛ na yɛ Jɛzebel bre, njɔnɔ e naaŋ ji mbe eyur ashi Jizreel be kade ere to. 24Njɔnɔ malɛ gba e naaŋ ji fo kurgepo kama nɛ e wu kade na to nɛ ejita malɛ e ji fo kurgepoana kama nɛ b wu kupuŋ to.”

25Esa kama daa maŋ wɔtɔ loŋ be jemanɛ na nɛ kulubi bee wora mo ebel a chɔ ewura Ahab. Mbe eche Jɛzebel malɛ e daŋ shin nɛ e ki loŋ. 26Alubi nɛ a maŋ walɛ kekeni nɛ e daŋ wora, ŋkpal e ka daa shuŋ agbir fanɛ kananɛ Amɔriebi nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ daŋ ju dra dra kasawule na so pɔɛŋ nɛ Israɛlebi na ba sɔ kumo na daa shuŋ na so.

27Anebi Elaija ka malga n loge nɛ ewura Ahab kpɛa mbe epiŋi to nseŋ lara amo n ta kagbenejijaso be piŋi a buu kapa nɛ kanya a ŋini fanɛ mbe kagbene jija ga. E daŋ kini ajibi gba nna nseŋ gbir kenishito.

28Ndoŋ nna nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ kaŋɛ anebi Elaija le: 29“Fo gbagba ere wu kananɛ Ahab bar mbe kumu kaseto n sa ma nna na, amoso, m maaŋ shin nɛ jɛrbi e tu mo ama mo pibi be jemanɛ so nɛ meeŋ shin nɛ jɛrbi e ba mbe kanaŋ kikɛ so.”

22

Anebi Mikaya ka kpele Ahab kusoe be asheŋ

(2 Kronikɛls 18:2-27)

1Nfɛ asa nɛ Israɛlebi nɛ Siriyaebi maa kɔ kena. 2Kafɛ sasopo na to nɛ Juda be ewura Jehoshafat yɔ nɛ e ya bɔɔ Israɛl be ewura Ahab so.

3Ndoŋ nna nɛ Ahab kaŋɛ mbe benimuana le: “Manɛ nna nɛ anyi maaŋ wora ania ŋ kɔ n sɔ Ramɔf nɛ k wɔ Giliad na ashi Siriya be ewura na be enɔ to? Efuli na la anyi peya nna!” 4Kede be kaman nɛ ewura Ahab bishi ewura Jehoshafat le: “Feeŋ tu ma n ya kɔ Ramɔfebi kena a?”

Nɛ ewura Jehoshafat kaŋɛ: “Saŋkama nɛ fo wora shiriya ma alɛ gba wora shiriya nɛ ma benapo nɛ benapo nɛ baa dii egbaŋɛ a kɔ na kikɛ gba wora shiriya. Anyeeŋ tu fo n yɔ.” 5Nseŋ naŋ kaŋɛ le: “Ama pɔɛŋ nɛ an wora loŋ, a daga an ka pin Enyɛnpe Ebɔrɛ be nfɛra.”

6Ndoŋ nna nɛ ewura Ahab tre anebiana alfa ana, m bishi bumo le: “N ya kɔ Ramɔfebi kena ŋko n sa maŋ yɔ?”

Nɛ bumo alɛ kaŋɛ le: “Ya kɔ kumo, ŋkpal manɛ so Enyɛnpe Ebɔrɛ na beeŋ shin nɛ fo kɔ n sɔ kumo.”

7Nɛ ewura Jehoshafat naŋ bishi: “Ama anebi kama maŋ naa wɔtɔ nɛ an ya sɔ Enyɛnpe Ebɔrɛ be nfɛra mo kutɔ n ti so a?”

8Nɛ ewura Ahab kaŋɛ le: “Ekoŋwule ko kraa wɔtɔ nɛ anyeeŋ tiŋ n wu mo, mo e la Imla pibinyɛn Mikaya ama ŋ kishi mbe asheŋ ga ŋkpal manɛ so kusɔ kama nɛ e wu ŋ kaŋɛ ma maa walɛ.”

Nɛ Jehoshafat kaŋɛ: “Sa maŋ kaŋ kaŋɛ loŋ!”

9Ndoŋ nna nɛ ewura Ahab tre mbe benimu na be eko n shuŋi mo fanɛ e ya tre Mikaya m ba epul na to.

10Bewura anyɔ na daŋ buu bumo be ewurpiŋi nna a tase bumo be nwurputi so ashi kugooro bri asɔ nɛ k wɔ Samɛria be kabunagboŋ na be ekarso na so, nɛ anebiana na kikɛ yil bumo be anishito a kaŋɛ kusɔ nɛ Ebɔrɛ kaŋɛ. 11Chinana pibinyɛn Zɛdikaya nɛ e la anebiana be eko bre daŋ bɛl abɛlso be alambɛ nna nseŋ kaŋɛ ewura Ahab le: “Enyɛnpe Ebɔrɛ yɛ, le be kusɔ ere nɛ feeŋ ta ŋ kɔ Siriyaebi na kena m pɔɔ bumo so cheche.” 12Anebiana na kikɛ daŋ kaŋɛ le nna: “Men ya kɔ Ramɔfebi. Enyɛnpe Ebɔrɛ na beeŋ shin nɛ men kɔ m pɔɔ so.”

13Esa nɛ e daŋ yɔ Mikaya kutɔ na daŋ ya kaŋɛ mo nna le: “Anebiana na kikɛ daŋ wu ŋ kaŋɛ nna fanɛ ewura na beeŋ kɔ m pɔɔ so, amoso fo alɛ gba e ya kaŋɛ loŋ.”

14Ama le nɛ anebi Mikaya daŋ kaŋɛ: “Kusɔ nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ nɛ e wɔ ŋkpa to na kaŋɛ ma nɛ meeŋ kaŋɛ!”

15Amoso e ka yɔ ewura Ahab kutɔ, le nɛ e daŋ bishi mo: “Mikaya, k daga fanɛ ma nɛ ewura Jehoshafat ka ya kɔ Ramɔfebi kena ŋko k maŋ daga?”

Nɛ anebi Mikaya kaŋɛ: “Men ya kɔ, ŋkpal manɛ so menyeeŋ pɔɔ so. Enyɛnpe Ebɔrɛ na beeŋ shin nɛ men kɔ m pɔɔ so.”

16Nɛ ewura Ahab naŋ kaŋɛ: “Ŋ kaŋɛ fo alɛ damta fanɛ, fo baŋ yili Enyɛnpe Ebɔrɛ na be ketre to a malga, a daga fanɛ fo baa malga kashenteŋ! Alɛ fanɛ nɛ fee sha ŋ ka kaŋɛ fo le be kasheŋ?”

17Ndoŋ nna nɛ anebi Mikaya naŋ kaŋɛ le: “N wu Israɛl be benapo na ka pesaŋ to n sɔ abee so fanɛ mbolpɔ nɛ b maŋ kɔ ekpapo na. Nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ kaŋɛ le: ‘Basa ere maŋ kɔ ejuŋkparpo, shin nɛ b ta kagbenewushi a yɔ epe.’ ”

18Nɛ ewura Ahab kilgi ŋ kaŋɛ ewura Jehoshafat le: “N chɛr ŋ kaŋɛ fo fanɛ e maa wu asheŋ lela kikɛ a kaŋɛ ma kaplɛa so. Saŋkama asheŋ lubi nɛ e bee kaŋɛ a yɔ ma kaplɛa so!”

19Nɛ anebi Mikaya kraa malga nseŋ kaŋɛ le: “Nu! N wu Enyɛnpe Ebɔrɛ na ka chena mbe kuwurputi so nɛ mbe emalaika kikɛ kulti mo ashi Ebɔrɛso, 20nɛ e kaŋɛ le: ‘Wanɛ e naaŋ tiŋ n shin nɛ ewura Ahab e yɔ Ramɔf nɛ b ya mɔ mo ndoŋ?’ Nɛ emalaika na be beko malga asheŋ ko nɛ beko malɛ malga asheŋ pɔtɛ. 21Kumo be kaman nɛ kiyoyu lar m ba Enyɛnpe Ebɔrɛ be anishito m ba kaŋɛ le: ‘Meeŋ tiŋ n shin nɛ e yɔ.’ 22Nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ bishi mo le: ‘Ekpa mo so nɛ feeŋ bɔla n shin nɛ e yɔ?’ Nɛ kiyoyu na kaŋɛ: ‘Meeŋ ya shin nɛ Ahab be anebiana kikɛ e fule mo.’ ” Nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na kaŋɛ: “Ya wora loŋ. Feeŋ pɔɔ so.”

23Kumo be kaman nɛ anebi Mikaya malga mbe lalaloge be kamalga ŋ kaŋɛ le: “Kusɔ nɛ k wora e la fanɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na e sa ekpa nɛ fo gbagba be anebiana kini keji fo kashenteŋ. Ama mo alɛ gbagba nyi fo ka beeŋ mur!”

24Ndoŋ nna nɛ anebi Zɛdikaya yɔ anebi Mikaya kutɔ n ya kpa mo etaŋ anishito nseŋ bishi mo le: “Saŋɛ mo nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ yige ma nseŋ ya malga fo kutɔ?”

25Nɛ anebi Mikaya kaŋɛ mo le: “Kachɛ nɛ feeŋ shile ŋkpal fo doŋana so n ya ŋana ebu nɛ k wɔ ketamanto na, nɛ feeŋ pin kumo be kashenteŋ.”

26Nɛ ewura Ahab ponte ŋ kaŋɛ le: “Men pɛ Mikaya n yɔ Ammɔn nɛ e la Samɛria be kade to be gomena na, nɛ ewurbi Jɔash kutɔ, 27n ya kaŋɛ bumo fanɛ b ti mo ebu n sa maŋ kaŋ sa mo ajibi kikɛ ama bodobodo nɛ nchu nawule hale nɛ n ya shi kena na to m bɛta m ba nɛ alenfia pɔɛŋ.”

28Nɛ anebi Mikaya kaŋɛ le: “Fo baŋ bɛta m ba nɛ alenfia bre, kumo ere mannɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ na e malga n sa ma!” Nseŋ kilgi ŋ kaŋɛ jimaŋ na le: “Men sa maŋ kaŋ teŋ kusɔ nɛ ŋ kaŋɛ ere so.”

Ahab be luwu be asheŋ

(2 Kronikɛls 18:28-34)

29Ndoŋ nna nɛ Israɛl be ewura Ahab nɛ Juda be ewura Jehoshafat yɔ nɛ b ya kɔ Siriya be ewura kena ashi Ramɔf nɛ k wɔ Giliad na. 30Nɛ ewura Ahab kaŋɛ ewura Jehoshafat le: “An kaŋ baŋ yɔ kena na to, meeŋ chɛrga ma ewurpiŋi saŋɛ na so b maaŋ naŋ pin fanɛ n la ewura, ama fo ere beeŋ tiŋ m buu feya.” Amoso Israɛl be ewura na bre daa maŋ buu mbe ewurpiŋi n yɔ kena na to.

31Siriya be ewura na daŋ kaŋɛ mbe benapo adesa nɛ anyɔ nɛ baa ta egbaŋɛturko a kɔ kena na be benimu nna fanɛ b sa maŋ kaŋ kɔ esa kikɛ ama Israɛl be ewura na nawule. 32Amoso Siriya be benapo na ka wu ewura Jehoshafat na, nɛ b fɛ fanɛ mo e la Israɛl be ewura na nsaa shin nɛ b kɔ mo kena. Ndoŋ nna nɛ ewura Jehoshafat shu n tre Enyɛnpe Ebɔrɛ na nɛ Ebɔrɛ shin nɛ benapo na yige mo. 33Amoso Siriya be benapo ka wu fanɛ mannɛ Israɛl be ewura Ahab nna nɛ b yige keyakɔ bumo kena. 34Ama kena na to nɛ Siriya be enapo ko to keta n lɛ kanaŋkama, nɛ k ya bɔla ewura Ahab be asɔkuŋso anyɔ be kefɛato n da mo. Ndoŋ nna nɛ Ahab kaŋɛ mbe gbaŋɛturkodiipo le: “B doro ma! Ta ma n lar kena ere to manaŋ!”

35B ka bee kɔ kena na kacha lelemu kikɛ na, nɛ ewura Ahab gbar mbe gbaŋɛturko to a keni Siriyaebi na. Nɛ kakpa nɛ ketanyembi na da mo na shile ŋklaŋ hale nɛ mbe gbaŋɛturko kikɛ to sɔ ŋklaŋ. Epeŋi ka bee tɔr nɛ e wu. 36Epeŋi ka bee tɔr, nɛ Israɛl be benapo na be eko ponte awɔrso ŋ kaŋɛ mo braana le: “Ekama e yige kena na be kekɔ nseŋ bɛta a yɔ epe!”

37Ndoŋ nna nɛ b ta ewura Ahab n yɔ Samɛria n ya puli. 38Kepa nɛ k wɔ Samɛria nɛ esakale bee bɛr kumo to na nɛ b daŋ ya fɔr ewura Ahab be gbaŋɛturko na be ŋklaŋ na n wɔtɔ. Nɛ njɔnɔ dente mbe ŋklaŋ nɛ a wurge kasawule na n ji nɛ kusɔ nɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ kaŋɛ na bɔlɔ so chap. 39B sibɛ kusɔ kama nɛ ewura Ahab wora, kananɛ e ta asɔlnyii n lɔŋɛ ewura be laŋ, nɛ nde nɛ e pɔr na kikɛ be asheŋ n wɔtɔ Israɛl be bewura be adrasheŋ be nwɔl to. 40Ewura Ahab ka wu, mo pibinyɛn Ahaziya e sɔ mo so n ji kuwura.

Juda be ewura Jehoshafat be asheŋ

(2 Kronikɛls 20:31—21:1)

41Israɛl be ewura Ahab ka ji kuwura be kafɛ nasopo to nɛ Asa malɛ pibinyɛn Jehoshafat ki Juda be ewura. 42Ewura Jehoshafat daŋ fo nfɛ adesa nɛ anu nna pɔɛŋ nseŋ ki Juda be ewura ama nfɛ adunyɔ nɛ anu nɛ e daŋ chena Jerusalɛm n ji kuwura. Mo nio e daa la Shilhi pibiche Azuba. 43Ewura Jehoshafat daŋ bɛ mo tuto Asa be aya so nna n wora kusɔ nɛ k walɛ Enyɛnpe Ebɔrɛ be anishito. Ama e daŋ maŋ jija mboŋ nɛ baa shuŋ nnyamase be agbirana na nɛ basa na kraŋ nya ekpa a lara esarga nsaa chɔɔ eduwu ndoŋ. 44Ewura Jehoshafat nɛ Israɛl be ewura daŋ maa kɔ abar kena.

45B daŋ sibɛ kusɔ kama nɛ Jehoshafat daŋ wora nɛ mbe kenyɛn nɛ e ji kikɛ nɛ ana nɛ e kɔ kikɛ nna n wɔtɔ Juda be bewura be adrasheŋ be nwɔl to. 46E daŋ ju esakalenyɛn nɛ becheso kikɛ nɛ b daa wɔtɔ a shuŋ agbirlambu to jemanɛ nɛ mo tuto Asa daa ji kuwurji na kikɛ na nna.

47Loŋ be jemanɛ na nɛ Edɔm be efuli so maŋ kɔ ewura, amoso Juda be ewura e daŋ lara mbe ebɛsopo nɛ e bee ji kumo be kuwura.

48Ewura Jehoshafat daŋ shin nna nɛ b lɔŋɛ nchu so be ekuloŋgboŋana, nɛ b ba ta a yɔ Ɔfir be kasawule so n ya kaa tɔ shuwa, ama a daŋ mur ashi Eziɔngɛba nna. A daŋ maŋ tiŋ n nite nchu so kikɛ. 49Ndoŋ nna nɛ ewura Ahab pibinyɛn Ahaziya nɛ e la Israɛl be ewura na kaŋɛ ewura Jehoshafat fanɛ e shin nɛ bumo be nchu so be beshumpo e baa cha abar to a shuŋ nɛ Jehoshafat kini.

50Ewura Jehoshafat ka wu, kakpa nɛ baa puli bewura Jerusalɛm ashi ewura Deevid be kade to na, nɛ b daŋ puli mo alɛ gba, nɛ mo pibinyɛn Jehoram sɔ mo so n ji kuwura.

51Ewura Jehoshafat ka ji Juda be kuwura be kafɛ kuduashunusopo to nɛ Ahab malɛ pibinyɛn Ahaziya ki Israɛl be ewura nseŋ ji kuwura Samɛria to nfɛ anyɔ. 52E daŋ wora kulubi nna ŋ gbiti Enyɛnpe Ebɔrɛ ŋkpal e ka daŋ bɛ mo tuto Ahab nɛ mo nio Jɛzebel nɛ ewura Jeroboam mo nɛ e shin nɛ Israɛlebi luri kulubi to so. 53E daŋ shuŋ Baal be kegbir fanɛ kananɛ mo tuto daŋ shuŋ kumo na nna nɛ kumo be loŋ shin nɛ Enyɛnpe Israɛl be Ebɔrɛ na be agbo kaa.