Yakubu

Ləkaləkatə ŋga

Yakubu

Nəhəpaanə

¹Wiinə ləkaləkatə ca dzə ka ənji ŋga Əntaŋfə patə ənə yiiɗəgi taa dama patə aasəkə duuniya. Daciiki Yakubu shigi ləkaləkatəna. Ma nya, əndə slənə ŋga Əntaŋfə da ŋga Slandanə Yeesu *Aləmasiihu nə nyi. Agi nəhəpaanə nə nyi tuunə patə. 1.1 Yakubu: Mat. 13.55; Slənə 12.17; 15.13; 21.18; 1 Koor. 15.7; Gal. 1.19; 2.9; 1 Piita 1.1.

Vii gooŋga da shii rəgwa ŋga ɗa tə uushi

²Ndzəkəŋushi’inəkya, taa guci patə lii ciɓənyinə kama kama tuunə, zhi’weemə ka ci ka sə ŋga mooɗasəka. 1.2-3 Rooma 5.3-5; 1 Piita 1.6-7.³Acii kə shii unə, maɗa kə təɓətə ciɓəkii tə vii gooŋga goonə, ma sətə na uudə ba’akii, kəŋaanənə ndihə ndihə də ŋgeerənə. ⁴Dzəmə aakəŋwa də kəŋaanənə ndihə ndihə də ŋgeerənə, koona shii ndzaanə ka ənji gooŋga, yadə idəpaa uushi ashuunə, waatoo taa ŋgutə ŋunyi uushi patə, tə’i ashuunə.

⁵Maɗa kə ətee əndə’i əndə goonə ka shii rəgwa ŋga ɗatə uushi, wa ca kədii acii Əntaŋfə, ka upaanə nə ci əsə. Acii ma Əntaŋfə, fitə nə ciinəkii taa ka wu patə, ca vii ka taa wu tə sətə kədii ci yadə ɗavə uushi a ədzəməkii. 1.5 Waɓ. 2.6.⁶Amma, ma əndə a kədii uushi acii Əntaŋfə, wa ca shii oo’i, ka viinə nə ci ka ci tantanyinə. Ga ca hiima oo’i, mbu’u pooshi Əntaŋfə ka viinə ka ci. Acii ma əndətə ca hiima ha’ə, makə ma’inə nə ci ətə ci məɗə a gwazee, taa aa dama patə ca palə. 1.6 5.13; Mat. 7.7; 21.21-22; Af. 4.14.^7-8Ma tsarə ŋga əndətə ca dzətə aakəŋwa, ca ənyatə aa ba’a, matagimə ci hatə kəŋaanə ci, ga ca ka nə ŋga upaa uushi acii Slandana.

Maagha da əndə gəna

⁹Maɗa tə’i maagha əndə nə’unə, wa ca ɗa mooɗasəkə də pwapootə ɗii Əntaŋfə ka ci. 1.9 2.5.¹⁰Ma əndə gəna əndə nə’unə əsə, maɗa kə galee Əntaŋfə ka məghərəvənaakii taa gənaakii, wa ca ɗa mooɗasəka, acii kadə nii kəya kulagi makə gudəzə ŋga kuzəna. 1.10-11 Ayb. 14.2; Jab. 90.5-6; Isaa. 40.6-8.1.10 5.1.¹¹Makə sətə ci gudəzə a naa’ugi, ca yiiɓəgi maa kə ɓirə uusəra iza’u, pooshi ma’ə dagwa dagwaanaakii, ha’ə nə əndə gəna a əntəgi əsə saa’itə ci agi alə gəna.

Uushi’iitə ca təɓətə ənda da ətə ca isəkwa ənda

¹²Əndə barəkaanə nə əndətə kəŋaanə ndihə ndihə saa’itə lii ŋgəra’wə tə ci. Acii maɗa kə kəŋaanə ci də ŋgeerənə agi təɓəətsa, ka viinə nə Əntaŋfə ka ci shikwa, waatoo əpinə ətə ɗii ci aləkawaləkii ŋga viinə ka ənjitə ca uuɗə tə ci. 1.12 5.11; 1 Koor. 9.24-25.

¹³Taa wu patə ca moo ɗa bwaya uushi, ga ca ba oo’i, Əntaŋfə ca isəkwa tə ci ka ɗanə ha’ə. Acii pooshi uushi ca tsəku tə Əntaŋfə, paa ci ka tsəkunə taa tə wu ka ɗa bwaya uushi əsə. 1.13 Waɓ. 19.3; 1 Koor. 10.13.¹⁴Amma, taa wu patə isəkuyi uushi tə ci, bwaya hiimaakii isəkuyi tə ci kaa ca ɗa bwaya uushi, ca kulapaa də ci. 1.14-15 Rooma 6.19-21; 7.7-10; 1 Yooh. 2.16-17.¹⁵Maɗa kə girə bwaya hiima, ka kiranə nə ci ’waslyakəənə. ’Waslyakəənə əsə, maa kə girə ci, ci ca kira wa.

¹⁶Kaɗashinyinaakya, goona ha’u də noonə na! ¹⁷Acii ma ŋunyi uushi da ŋunyi viinə, dadagyə dacii Əntaŋfə ca shi. Ci ɗii uusəra da ləgiɗa da tikisanyinə. Ma Əntaŋfə, paa ci ka zhi’inə makə uushi’iitsa, ka əndə’i saa’i təkunə, ka əndə’i saa’i maɓərəha. 1.17 ’Wat. 1.14-18; Mat. 7.11.¹⁸Kə vii ci kaamə əpinə dagi Habara ŋga gooŋga, makə sətə kaɗeesəkə ka ci, kaama shii ndzaanə da məghərəvənə palee ka hara uushi’iitə tagii ci. 1.18 Yooh. 1.13; Rooma 8.19-23; 1 Piita 1.23.

Fa waɓənə ŋga Əntaŋfə da slənəginə

¹⁹Kaɗashinyinaakya, fatəmə ka nya ba koonə. Taa wu patə, wa ca kapaa liminəkii ka fatə uushi, ga ca kwasə ka waɓənə, ga ca ɓəzə səkə pii pii əsə. 1.19 3.2; Waɓ. 15.1; Ə.Waaz. 7.8-9.²⁰Acii, ma əndətə ɓəzhi səkəkii, paa ci ka mbee ka slənətə sətə kaɗeesəkə ka Əntaŋfə. ²¹Acii ha’ə, ŋgərəgimə patənə ŋga ’waslyakəənə goonə, una kagi, una bwasee ka ɗa bwaya uushi’inə ma’ə. Una banee ka noonə nə akəŋwacii Əntaŋfə, una luu waɓəətə kavə ci aasəkə ədzəmuunə. Waɓənəkii əsə ca mbee ka luupaanə tuunə. 1.21 Kwal. 3.8; 1 Piita 2.1.

²²Goona ndzaa ka ha’u də noonə nə ka fa waɓənaakii tanə, amma, ma ɗanuuna, slənətəgimə! 1.22 2.17; Mat. 7.24,26; Rooma 2.13.²³Acii, ma əndətə ca fa waɓənəkii, amma paa ci agi slənətəginə, pooshi uushi təkee ka ci da əndətə ca tsaamə naakii nə asəkə dyarugala. ²⁴Maa kə tsaamətə ci naakii na, ca palə, shiku ha’ə kə ənyi ka zaanənə ka ci taa iitə nə ci. ²⁵Amma, ma əndətə ca kavə nəkii ka fa malaaɓa waɓəətə ca vii dimwaanə ka ənja, ca kavə nəkii ka fatənə yadə zaanənə ka ci, ca slənətəgi ŋga’ə əsə, ma əndətsa, ka ci ɗanə Əntaŋfə barəkaanə agi slənaakii. 1.25 2.12,24; Jab. 19.8; Yooh. 13.17; Rooma 8.2; Gal. 6.2.

²⁶Maa kə ŋgirə əndə naakii nə makə agi nə’utənə nə ci tə Əntaŋfə ŋga’ə, amma paa ci agi kəsəpaa ganakii, naakii nə cii kəya ha’ugi, uushi zaɓə nə diinaakii əsə. 1.26 3.2,10; Jab. 34.14; 141.3.²⁷Ma nə’u diina ətə kaɗeesəkə ka Əntaŋfə Dəsənaamə, hakila ŋuzhikinə da hakila mooryafinə agi ŋgəra’watii da ətsətə na acii ga məza uushi’inə ŋga duuniya a kagərə əndə aagi ’waslyakəənə. 1.27 Jab. 10.14,18; Isaa. 1.17; Mat. 25.35-36.

Mbərə mbərə nə patənə ŋga ənji akəŋwacii Əntaŋfə

¹Ndzəkəŋushi’inəkya, makə kə vii unə gooŋga ka Slandanaamə Yeesu Aləmasiihu Əndə məghərəvənə, goona ɓaarii kama kamaanə ahada ənja. 2.1 2.1-9; Dzək. 1.17; 10.17; 16.19; 2 Meem. 19.7; Ayb. 34.19; Jab. 82.2; Waɓ. 24.23; Mat. 5.45; Slənə 10.34; Rooma 2.11; 10.12; Gal. 2.6; Af. 6.9; Kwal. 3.25; 1 Piita 1.17.²Baamə tə’i əndə gəna dzəgərə ka hatə dzatuunə də na. Kə kyaala ci kəjeerənə dagwakii, ca ŋgavə tuutəya ŋga mandalə kwaɓa aaciikii. Maagha a dzəgərə naakii əsə; iirə kəjeerənə nəndə ashikii tanə. ³Wata una ɗuunətə tə əndətə kyaala ŋunyi kəjeerənə, una ba ka ci, “Pyalyagi aa hanə, wiinə ŋunyi ha ŋga ndzaanə.” Ma maaghatə əsə, una ba ka ci, “Kəŋaanə gadəvə!” taa “Shiwa, nda ndzaanə ganə atsaa səɗəki!” ⁴Maɗa kə ɗii unə ha’ə, kə ɓaarii unə kama kamaanə ahadoonə, pooshi unə slənyi də ŋunyi hiima.

⁵Kaɗashinyinaakya, fatəmə kaa nya ba koonə: kə ta’i Əntaŋfə maaghiinə ŋga duuniyanə kaa təya ndzaa ka ənji gəna dagi vii gooŋgatii, təya ndzaanə agi ŋwaŋuunə ətə ɗii ci aləkawaləkii ka ənjitə ca uuɗə tə ci. 2.5 1.9; Luka 6.20-21; 1 Koor. 1.26-28; Səniinə 2.9.⁶Amma una ŋgərə, una bərapaa maaghiinə. Mashiimuunə oo’i, ənji gəna ca ciɓee koonə, təya kərə tuunə aakəŋwacii gəŋwanə kwa? ⁷Tii nə ənjitsə ca waɓə bwaya uushi’inə agyanə ŋunyi ləmə ŋga Yeesu, waatoo, ləmətsə ikə Əntaŋfə koonə.

⁸Kə shii unə maɗuunə waɓənə ŋga Əntaŋfə ətə palee, makə sətə ɗii manaahəkii asəkə malaaɓa ləkaləkatə, waatoo, “Uuɗuu tə əndətə aɓiiku makə sətə cii kwa uuɗə naaku na”. Maɗa kə nə’utuunə ha’ə, ŋga’ə ɗii unə. 2.8 Leew. 19.18; Mat. 22.39; Rooma 13.9.⁹Amma, maɗa kə ɓaarii unə kama kamaanə ahada ənja, kə ɗii unə ’waslyakəənə, kə kəshi gəŋwanə ŋga *bariya tuunə, acii kə taŋəgyuunə bariya. 2.9 2.1.¹⁰Acii taa wu nə’utə bariyanyinə patə, amma kə taŋəgi ci rəŋwə agikii, kə taŋəgi ci patə ətsa. 2.10 Mat. 5.19; Gal. 3.10; 5.3.¹¹Əntaŋfə bii, “Ga ha aləhiinə.” Ci bii əsə, “Ga ha ɓələ ənda.” Acii ha’ə, maɗa kə ɓəli hə ənda, kə taŋəgi hə bariya ŋga Əntaŋfə, taa ŋgahi ma’aləmə hə hiinə. 2.11 Shig. 20.13-14.¹²Wa waɓənə goonə da slənə goonə a ndzaanə makə ŋga ənjitə nə Əntaŋfə a la ka tii gəŋwanə də bariya, waatoo də waɓəətə ca vii kaamə dimwaanə. 2.12 1.25.¹³Acii ma ənjitə pooshi ka nee ka təgunuunə ŋga hara ənji, pooshi Əntaŋfə na nee ka təgunuunatii. Amma, ma əndətə nee ka təgunuunə ŋga ənda, kadə nii kəya jaala saa’i ŋga la gəŋwanə. 2.13 Mat. 5.7; 7.1; 18.32-35.

Vii gooŋga ka Yeesu da slənətənə

¹⁴Ndzəkəŋushi’ina, yaci kə bii əndə oo’i, “Tə’i nyi da vii gooŋga”, amma pooshi slənaakii ɓaarii oo’i, tə’i ci da vii gooŋga, mi saŋə nə bwatyakəya? Ka luupaanə nə tsarə ŋga vii gooŋgatsə tə ci nii? 2.14 Mat. 7.21; 1 Yooh. 3.17.¹⁵Baamə tə’i hara ənji nə’unə, taa ŋguyirənə taa makinə, kə ətee tii ka sə ŋga umbee də purəkinə, pooshi sə ŋga kavənə aa matii əsə. 2.15 Mat. 25.35-36.¹⁶Wata əndə’i əndə agyuunə a ba ka tii, “Wa Əntaŋfə a kərə tuunə jamə, ca vii koonə sə ŋga umbee də purəkinə da sə ŋga kavənə aa moonə.” Maɗa maviimə ci ka tii uushi’iitsa, mi nə bwatya ŋga banaakii ka tii ha’a? ¹⁷Ha’ə nə vii gooŋga əsə. Maa kə bii əndə’i əndə də bamakii tanə oo’i, “Tə’i nyi da vii gooŋga”, maɗa paa ci slənətə sətə bii Əntaŋfə, uushi zaɓə nə vii gooŋgaakii. 2.17 Gal. 5.6,16,22-24; 1 Yooh. 3.18.

¹⁸Mbu’u ka banə nə əndə’i əndə oo’i, “Tə’i əndə’i əndə da vii gooŋga. Əndə’i əndə əsə, slənənə nə naakii.” Yoo, ka banə nə nyi ka ci, “Ɓaarii ka nyi taa iitə ndzaanə əndə da vii gooŋga yadə slənətəginə. Ma nyi əsə, ka ɓaariinə nə nyi ka hə vii gooŋgaaki dagi slənaaki.” ¹⁹Kə luuvə hə oo’i, rəŋwə nə Əntaŋfə kwa? Maa kə luuvə hə, kə ɗii hə ŋga’ə. Ginaajinyinə maa, kə luuvə tii, shishinətii a udzə acii ŋgwalənə əsə. 2.19 Dzək. 6.4; ginaajinyinə: Mat. 8.29; Mar. 1.24.

²⁰Ya hə maba, paa hə ka moonə ha shii oo’i, ma vii gooŋga yadə slənətəginə, kə ndzaa ci ka uushi zaɓə kwa? ²¹Də mi saŋə ndzaa dzədzəshi’inaamə Ibərahiima ka əndə gooŋga akəŋwacii Əntaŋfwa? Ma ndzaa ci ka əndə gooŋga, dagi slənaakii saa’itə kirə ci tə uuzənaakii Isiyaaku ka ɗa də sataka ka Əntaŋfə. 2.21 ’Wat. 22.9,12; Rooma 4.1-5,13-16,19-22; Ibər. 11.17.²²Paa ha nee kwa? Ka ha rəŋwə slənyi vii gooŋgaakii da slənaakii. Dagi slənaakii ndzaa vii gooŋgaakii ka tantanyinə. ²³Kə ɗii makə sətə ɗii manaahəkii asəkə malaaɓa ləkaləkatə oo’i, “Kə vii Ibərahiima gooŋga ka Əntaŋfə. Putə ŋga vii gooŋgaakii əsə ŋgirə Əntaŋfə tə ci ka əndə gooŋga”, ca ’wa tə ci guvakii. 2.23 ’Wat. 15.6; 2 Haba. 20.7; Rooma 4.3.²⁴Kə nee unə ɗii, ma slənə ŋga ənda, ci ca kavə əndə ka ndzaanə ka əndə gooŋga akəŋwacii Əntaŋfə, əntaa wata vii gooŋgaakii tanə.

²⁵Ha’ə nə Rahabə əsə, badawa ŋga minə. Putə ŋga slənatə ndzaa ki ka əndə gooŋga akəŋwacii Əntaŋfə. Waatoo, kə liwə ki tə ənjitə sləkee ənji Isərayiila, kya ɓaarii ka tii əndə’i rəgwa ŋga palənə satii acii ga ənjə a puli də tii. 2.25 Jasə. 6.17; Mat. 1.5; Ibər. 11.31.

²⁶Makə sətə ɗii shishinə ŋga ənda, əpinə kə dzəgi a makii, ha’ə nə vii gooŋga yadə sləna: pooshi nafakii. 2.26 2.17,20.

Slənə ŋga gana

¹Ndzəkəŋushi’inəkya, ga ənji laŋə ahadoonə a moo ndzaanə ka ənji dzəgunənə ka ənja, makə kə shii unə, ma inə ənji dzəgunənə ka ənja, kadə nə gəŋwanə geenə a palee ka ŋga hara ənji də iza’unə. ²Acii amə patə, agi puu’unə naamə laŋə. Ma əndətə pooshi ka pu’unə agi waɓənaakii, ci nə matakəɗəkəɗə ənda, ka mbeenə nə ci ka ətsətə naakii nə əsə taa ka ŋgutə rəgwa patə. 3.2-10 Jab. 141.3; Waɓ. 10.19.3.2 1.26.³Kə shii amə, agi ŋgaaŋgavənə naamə riidzama aa ma təhinə kaa təya fa taamə. Də ha’ə caama mbee ka kərənə tə tii ka rəgwatə mwayi amə patə. 3.3 Jab. 32.9.⁴Buurətəmə agyanə madiigərə kumbawalənyinə əsə. Taa ŋgahi madiigərəkii nə tii ka shaŋə, mandalə məɗə ca dza tə tii əsə, amma patə da ha’ə də uundzə kada ci əndə gwazənə a kərə tə kumbawaləkii ka hatə mwayi ci ca dzə. ⁵Ha’ə nə gana ŋga əndə shiŋkinə əsə. Taa ŋgahi ɗii fiɗyasə, amma tə’i ci da baawəɗa laŋə.

Buurətəmə agyanə bwaŋənə ŋga bilinə. Amma ndzaŋənə ka uundzə gana ŋga gunə cii kəya ətsagi kwarəma’ə! ⁶Acii ha’ə, ma gana, makə gunə nə ci ashaamə. Ci ca kavə əndə ka ɗa taa ŋgutə tsarə ŋga bwaya bwayaanə. Ci ca saawee ka patənə ŋga shishinə, ca saawee ka patənə ŋga ndzaanə ŋga əndə əsə ganə asəkə duuniya. Dacii *Seetanə ci baawəɗa ŋga gana a shigi. 3.6 Waɓ. 10.19; Mat. 15.11,18-19.⁷Ka mbeenə nə əndə shiŋkinə ka dzalə taa ŋgutə tsarə ŋga dabanyinə, waatoo, daba ŋga bilinə, da əginyinə, da ətə ca ələ anə mbuurə səkətii da hərəfinə. Kə dzalətə ci əsə. 3.7 ’Wat. 9.2.⁸Amma, ma gana, pooshi əndə shiŋkinə ca mbee ka dzalətənə tə ci! Ma ca, bwaya uushi nə ci, paa ci ka luuvə ndzaanə kəɗa’ə. Makə ŋguma nə ci ətə ca ɓələgi ənda. 3.8 Jab. 140.4; Rooma 3.13; Af. 4.29.⁹Də ci caama dəla də Slandanaamə Dəsənaamə. Də ci əsə caama dzaana ənja, taa ŋgahi kə ghənyi Əntaŋfə tə tii kaa təya pusha tə ci. 3.9 ’Wat. 1.26-27.¹⁰Də matə rəŋwə ha’ə ci ənjə a dəlagi də Əntaŋfə, də ci ci ənjə a dzaanagi də ənji əsə. Ndzəkəŋushi’ina, ma ətsa, madzəmə! ¹¹Pooshi ŋunyi ma’inə da mazənə ma’inə ka kiwanə ka gu’u rəŋwə. ¹²Pooshi ənfwə uudəvə ka poo jaŋwa, pooshi ənfwə dəɗəmə ka poo uudəvə əsə. Ha’ə nə gu’u ətə ci mazənə ma’inə a kiwa davə əsə, pooshi ənji ka upaa ŋunyi ma’inə davə. 3.12 Mat. 7.16.

Shiinə ətə ca shi dacii Əntaŋfə

¹³Tə’i əndə hiima da shiinə ahadoonə kwa? Maɗa tə’i, wa ndzaanaakii a ɓaarii shiinaakii, waatoo, wa ca ɗa ŋunyi sləna, ca həətəpaa naakii nə akəŋwacii ənja, makə ɗii ci tə’i ci da shiinə. 3.13 Rooma 12.16.¹⁴Amma, maɗa tə’i unə da məza sərəha, una uuɗə noonə na, madəɓəmə una ɗuunətə noonə na, una ŋgəɗəgi gooŋga də jirakənə. 3.14 1 Koor. 3.1-3; Gal. 5.20–6.4.¹⁵Ma tsarə ŋga shiitsa, əntaa tsarə ətə ca jima dadagyə, amma ŋga *duuniya, ŋga uuɗənə ŋga ədzəma, da ŋga Seetanə əsə. 3.15 1.5,17.¹⁶Ma hatə ndzaa sərəha da ghatə uuɗənə ka əndə’i ənda, davə nə mabizhinə da taa ŋgutə tsarə ŋga bwaya bwayaanə.

¹⁷Amma, ma əndətə da shiinə ətə jima dadagyə, macaməkii nə ci, ka kiranə nə ci jamənə ka ənja, ca ndzaa da haŋkala da waawa’anə, ka nəhənə nə ci təgunuunə ŋga hara ənja, ca ɗa ŋunyi slənə taa guci patə, paa ci ka ɓaarii kama kamaanə ahada ənja, paa ci ka isəkwa ənji əsə. 3.17 Mat. 5.48; 1 Koor. 13.4-7; Gal. 5.22-23; Fil. 1.9-11.¹⁸Ma ənjitə da mabanee ma’yanə, ətə ca kira jamənə aahada ənji əsə, ka upaanə nə tii ndzaanə də rəgwakii. Ma ndzaanə də rəgwakii, kə ndzaa ci makə cifanə ətə ci əndə a upaa agi sətə ləgii ci. 3.18 Mat. 5.9.

Goona ɗa guvaanə da *duuniya

¹Mi saŋə ca kyaara mbəəzənə da mabizhinə aahadoona? Ətsə patə, moo uushi’inə kama kama a ədzəmuunə ca kyaara ətsa. 4.1 Rooma 7.5; 1 Piita 2.11.²Kə mwayi unə upaa uushi’inə, amma pooshi unə ka upaa sətə mwayi unə. Acii ha’ə, una ɓələ ənja. Kə mwayi unə uushi’inə ka shaŋə, amma pooshi unə ka upaanə. Acii ha’ə, una ɗa mabizhinə, una pa. Maguŋweemə unə ka sətə mwayi unə, acii pooshi unə kədii acii Əntaŋfə kaa ca vii koonə. 4.2 1 Yooh. 3.16.³Taa kə kədii unə, pooshi unə ka guŋweenə, acii də məza ədzəmə cuuna kədii. Waatoo, ma cuuna kədii uushi’ina, koona zamagi ka rəgwatə kaɗeesəkə koonə. ⁴Unə ənji ghatə gooŋga! Mashiimuunə oo’i, ma ɗa guvaanə da duuniya, ɗa mbiinə ka Əntaŋfə kwa? Taa wu patə ca moo ɗa guvaanə da duuniya, kə kavə ci naakii nə ka ɗa mbiinə da Əntaŋfə. 4.4 Mat. 6.24; Yooh. 15.18-19; 1 Yooh. 2.15.⁵Shiimə oo’i, tə’i gooŋga agi sətə bii malaaɓa ləkaləkatə; kə bii ci, “Ma Malaaɓa Ma’yanə ənə kavə Əntaŋfə aasəkə ədzəmaamə, agi ətsənə nə ci taamə ka shaŋə.” ⁶Amma kə ɗii Əntaŋfə kaamə pwapoonə laŋə kaamə shii ndzaanə malaaɓakii. Aciikii bii malaaɓa ləkaləkatə oo’i, 4.6 4.10; Waɓ. 3.34; Mat. 23.12; 1 Piita 5.5.

“Agi ɗanə nə Əntaŋfə mbiinə

da ənjitə ca ɗuunətə natii na.

Ma ənjitə ca banee ka nətii akəŋwaciikii əsə,

agi ɗanə nə ci ka tii pwapoonə.”

⁷Acii ha’ə, viimə noonə nə ka Əntaŋfə, una kəŋaanə ndihə ndihə agi kaareenə ka *Seetanə. Maɗa kə ɗii unə ha’ə, ka huyinə nə ci acii unə. 4.7 Af. 6.12; 1 Piita 5.8-9.⁸Əncahamə aaɓii Əntaŋfə, ci maa, ka əncahanə nə ci aaɓii unə. Unə ma’waslyakə ənja, fə’yagimə ciinuunə agi ’waslyakəənə! Unə ənjitsə pooshi kəŋee ka ədzəmuunə ka ha rəŋwə əsə, laaɓagimə ədzəmuunə! 4.8 Jab. 18.21,25; Isaa. 1.16; Zak. 1.2-3; Mal. 3.6-7.⁹Ɗamə maɓəzəsəkə putə ŋga ’waslyakəənə goonə, una tuu, una ŋgəərə ma əsə. Goona ŋusə ma’ə, amma, tuumə. Wa mooɗasəkə goonə a ndzaa ka maɓətəsəka. 4.9 Luka 6.25.¹⁰Həətəpaamə noonə nə akəŋwacii Slandana. Ma ci boo, ka ɗuunətənə nə ci tuunə. 4.10 4.6; 1 Piita 5.6.

Waɓənə məzakii agyanə ənda

¹¹Ndzəkəŋushi’inəkya, goona waɓə məzakii agyanə taa wu ahadoonə. Maɗa kə waɓi əndə bwaya uushi’inə agyanə ndzəkəŋuci, taa ca lagi gəŋwanə aanəkii, ci ɓaarii oo’i, kə waɓi ci bwayakii agyanə *bariya, ca ushapaa bariya əsə. Maɗa kə ushapaa hə bariya, kə ndzaa ci ətsa əntaa əndə nə’u bariya nə hə ma’ə, amma kə ndzaa hə ka əndə ushapaanə. 4.11 Jab. 101.5; 1 Piita 2.1.¹²Əntaŋfə daanəkii nə əndə vii bariya. Ci daanəkii nə əndə la gəŋwanə əsə. Ci daanəkii nə əndə da baawəɗa ŋga luupaanə da zamagi də ənja. Ya ha, wu nə hə saŋə bahə la gəŋwanə agyanə əndə makə ha? 4.12 Rooma 14.4; 1 Koor. 4.5.

Ənji ɗa fiiriinə, goona takəŋwa ka Əntaŋfə!

¹³Unə ənə ca ba oo’i, “Taa ənshinə, taa doorə, ka maɗənə niinə, ina dzə aa hatə aa vəra ha’ə. Davə niina fəzha ka ɗa fiiriinə, ina upaa kwaɓa laŋə”, wunəpaamə limuunə kaa nya ba koonə! 4.13-14 Waɓ. 27.1; Luka 12.18-20.¹⁴Mashiimuunə pukyanə ŋga ha doorə. Waatoo, ma əpinə goonə, rakə da makiirənə ətə ca shigi, əndzə’i ca ənə ka rarə’iginə. 4.14 Ayb. 7.9-10; Jab. 39.6.¹⁵Amma, ma dəɓee una ba, “Maa kə uu’i Əntaŋfə, kə kirə ci əpinə gaamə əsə, ka ɗanə naamə ha’ə ha’ə.” 4.15 Slənə 18.21; Rooma 1.10; 1 Koor. 4.19; 16.7.¹⁶Amma, makə maɗamuunə ha’ə, ma tsarə ŋga ətsə patə, pooshi ŋga’ə, acii kə haŋətuunə noonə nə da waɓənə goonə. 4.16 1 Tim. 6.17; 1 Yooh. 2.16.

¹⁷Maɗa kə shii əndə sətə dəɓee ca slənə, amma paa ci ka slənətənə ha’ə, ’waslyakəənə ɗii ci. 4.17 Luka 12.47.

Waɓənə ka ənji gəna

¹Yoo, maatiinə ənji gəna? Fatəmə kaa nya ba koonə! Tuumə, una kaala vurənə putə ŋga maɓəzəsəkə ətə na kulyaanə koonə. 5.1-6 Waɓ. 15.6; Isaa. 5.8-10; Am. 6.3-7.5.1 1.10; Luka 6.24.²Uushi’iitə upaa unə patə, kə ɓəsləgi, kə adəgi məbərə kəjeerənə goonə əsə. 5.2-3 Mat. 6.19.³Kə adəgi magənazə kwaɓa goonə. Magənazəkii ca ɓaarii oo’i, makə sətə adəgi ci kwaɓa goonə, ha’ə nə gəŋwanə a adəgi shishinuunə makə gunə. Taa ŋgahi kə dzatəgyuunə də gəna, amma agi muudinə ŋga saa’i dzatəgyuunə. ⁴Wiitsə ma ənjitə ca slənə koonə cifanə asəkə rə, pooshi unə ki’i ka tii shikwatii. Famə ŋgəərə matii. Kə mbu’i tuunə ŋga ənjitsə aa limə Slandana, Ŋwaŋwə agyanə patənə ŋga uushi’inə. 5.4 Shig. 3.7; Leew. 19.13; Irim. 22.13; Mal. 3.5.⁵Kə agyuunə ŋwaŋuunə goonə agi duuniya, una ɗa sətə kaɗeesəkə koonə. Kə səɓərətuunə noonə nə ka saa’itə nə Əntaŋfə a ɗa koonə gəŋwanə, makə sətə ci ənjə a səɓərətə la ka la uurakii. 5.5 Irim. 12.3; 25.34.⁶Kə lagyuunə gəŋwanə agyanə əndətə maɗamə ’waslyakəənə, kə kapaa ci koonə naakii na, una ɓələgi tə ci.

Goona zaarə agi gəranə tə Slandana

⁷Ndzəkəŋushi’inəkya, goona zaarə agi gəranə tə Slandanə ca’ə ka saa’itə nii kəya ənya. Buurətəmə agyanə mooza: makə sətə cii kəya gəra ŋunyi cifanə ŋga raakii, pa ca zaarə ka gəranə vənə-ləganə, ca’ə ka vənə ŋga magyaha. 5.7 Yaw. 2.23; 2 Piita 3.3.⁸Ha’ə nuunə əsə, goona zaarə agi gəranə tə Slandana. Haɗatəgimə də ədzəmuunə, una kəŋaanə ndihə ndihə, acii kə uugi saa’i ŋga ənyanaakii mbəshanə. 5.8 Rooma 13.11-12; 1 Tees. 5.5-8; Ibər. 10.25,37.

⁹Ndzəkəŋushi’inəkya, goona ŋguŋgunə tə hara ənji, acii gadə gəŋwanə ŋga Əntaŋfə a kəshi tuunə. Wiinə kə uugi əndə gəŋwanə mbu’yanə kədəhə. 5.9 Mat. 7.1-2.¹⁰Katəmə nuunə agyanə anabiinə. Kə sə’watə tii ciɓə da ŋgəra’wə saa’itə nji təya baaba waɓənə ŋga Slandana. Nə’umə dərəpatii makə sətə sə’watə tii. 5.10 Mat. 5.12; Ibər. 11.32-38.¹¹Ma ənjitə sə’watə ciɓa, təya kəŋə ca’ə ka muudinə, agi banə naamə, ənji barəkaanə nə tii. Kə shii unə makə sətə kəŋaanə Ayuba ndihə ndihə saa’itə lii ŋgəra’wə tə ci. Kə fii unə əsə makə sətə ɗii Slandanə ka ci ka muudinə. Acii, ma Slandana, əndə nəhə təgunuunə da ɗa ŋga’aanə nə ci. 5.11 1.12; Shig. 34.6; Ayb. 1.21-22; 2.10; 42.10-17.

¹²Ndzəkəŋushi’inəkya, ma palee patə, goona jiɗə shaŋə. Goona jiɗə də ləmə ŋga Əntaŋfə, taa də hanyinə, taa də tsarə ŋga taa mi patə. Maɗa “Awa” cuuna moo banə, bamə “Awa” tanə. Maɗa “Aa’a” cuuna moo banə əsa, bamə “Aa’a” tanə. Maɗa ɗii unə ha’ə, pooshi gəŋwanə ŋga Əntaŋfə ka upaanə tuunə. 5.12 Mat. 5.34-37.

¹³Maɗa tə’i əndə’i əndə ahadoonə lii ŋgəra’wə tə ci, wa ca ɗa də’wa. Maɗa tə’i əndə’i əndə lii mooɗasəkə tə ci əsə, wa ca ka wanyanə ŋga dəla də Əntaŋfə. 5.13 1.5-6; Slənə 16.25.¹⁴Maɗa tə’i əndə’i əndə gwakə ahadoonə, wa ca sləkee ka ’waa’watə ka ci matakəŋwanyinə ŋga Ikəliisiya kaa təya ɗa ka ci də’wa, təya naahəvə ka ci maara agi ləmə ŋga Slandana. 5.14 Mar. 6.13.¹⁵Maɗa ɗii tii də’wa də gi’inə tə Slandana, ka mbəɗənə nə əndə bwanea, ca vii ka ci jamənə. Maɗa kə ɗii ci ’waslyakəənə əsə, ka tifyaginə nə ci ka ci. 5.15 Mat. 9.2; Mar. 16.18.¹⁶Acii ha’ə, baabashimə ’waslyakəənə ahadoonə, una ɗaaɗashi də’wa ahadoonə koona mbəɗə. Ma slənə ŋga də’wa ŋga əndə gooŋga, tə’i ŋgeerənə davə ka shaŋə. 5.16 Jab. 32.3-5; 38.4-6; Waɓ. 28.13; 1 Yooh. 1.8-9.¹⁷Katəmə nuunə ka *Iliya. Əndə shiŋkinə makə amə nji ci. Kə shi ca ɗii də’wa də ədzəmə rəŋwə ga vənə a ndzəmə. Kə ɗii fəzə makkə da ləgiɗə kuwa əsə pooshi vənə njimə anə hanyinəkii. 5.17 1 Meem. 17.1.¹⁸Ca ənə, ca ɗa də’wa əsə, vənə a ənə ka njimanə dadagyə, uushi’inə a ənə ka dəvənə əsə. 5.18 1 Meem. 18.42-45.

¹⁹Ndzəkəŋushi’inəkya, maa kə ŋusləgi əndə’i əndə ahadoonə, ca bwasee ka gooŋga, əndə’i əndə a ənyapaagi də ci, 5.19 Gal. 6.1.²⁰shiimə oo’i: ma əndətə ənyapaa də ma’waslyakə əndə aa rəgwa, kə luupaa ci əpinə ŋga əndətsə acii əntənə, ca kira tifyaginə ŋga ’waslyakəənə laŋə əsə.