2 Timooti

Bəra’inə ŋga ləkaləkatə ŋga Bulusə ka

Timooti

¹Wiinə ləkaləkatə ca dzə daciiki Bulusə. Ma nya, masləkee əndə ŋga Yeesu *Aləmasiihu nə nyi, makə sətə mwayi Əntaŋfə. Kə sləkee ci ka nyi kaa nya waaza ka ənji agyanə əpinə ətə bii Əntaŋfə, ka viinə nə ci dacii Yeesu Aləmasiihu. 1.1 1 Tim. 2.7.²Agi nəhəpaanə nə nyi tə hə Timooti. Ma ha, mooɗə uuzənaaki nə hə. 1.2 Timooti: 1 Tim. 1.2; 1 Koor. 4.17.

Wa Əntaŋfə Dəsənaamə da Slandanaamə Yeesu Aləmasiihu a ɗa ka hə pwapoonə, təya ɗa ka hə ŋga’əənə, təya vii ka hə ndzaanə jamə.

Kuyiriinə tə Əntaŋfə putə ŋga vii gooŋga ŋga Timooti

³Agi kuyiriinə nə nyi tə Əntaŋfə taa guci patə cii kya buurətə tə hə agi ɗa də’wa; vəɗə da uusəra cii kya ɗa ha’ə, pooshi bədanə. Tə ci cii kya paslə də ŋunyi ndzaanə, makə sətə nji dzədzəshi’inəki a paslə tə ci. 1.3 Fil. 3.5; 1 Tim. 1.5.⁴Ma nya buurətə tuunaaku putə ŋga təkənə gaaŋwə, ŋga’ə ka nyi nya ənə ka neenə ka hə ka shaŋə, kaa nya shii ɗa mooɗasəka. ⁵Agi buurətənə nə nyi vii gooŋgaaku ŋga tantanyinə, tsarə ətə ŋga kuku Looyisə da ŋga muu Afiniki. Kə shii nyi əsə, ma’ə hə da vii gooŋgakii. 1.5 Slənə 16.1.⁶Acii ha’ə, wanyinə ka buurətənə ka hə oo’i, tsakuu dzənə aakəŋwa də ɗa slənə də baawəɗatə kavə Əntaŋfə aaciiku, waatoo, baawəɗa ətə vii ci ka hə saa’itə kavə nyi ciinə aanəku kaa ha ɗa slənə ŋga Yeesu Aləmasiihu. 1.6 1 Tim. 4.14.⁷Ma Əntaŋfə, maviimə ci kaamə ədzəmə ŋga ŋgwalənə. Amma kə vii ci kaamə ədzəmə ŋga ndzaanə da ŋgeerənə da ŋga uuɗəshinə da ŋga ətsətə na. 1.7 Rooma 8.15.

⁸Acii ha’ə, maa ha waɓə agyanə Slandanaamə, ga ayinə a ɗa tə hə. Əndə furəshina nə nyi ka putaakii, amma ga ha ayi acii shiinə ŋga ənji oo’i, guva-slənaaku nə nyi. Amma sə’watə sa ciɓa makə naaki putə ŋga Ŋunyi Habara, makə sətə vii Əntaŋfə ka hə ŋgeerənə ŋga sə’watənə. 1.8 2.9; Rooma 1.16.⁹Ci luupaa taamə, ca ’watə taamə kaama ndzaanə ka ənjaakii. Ma ɗii ci ha’ə, əntaa putə ŋga ŋunyi slənə gaamə, amma ha’ə mwayi ci ɗa ŋga’əənaakii. Waatoo, daga ŋukə ɗii ci aniya ŋga ɗanə ha’ə, kaa ca luupaa taamə dacii Yeesu Aləmasiihu. 1.9 Af. 2.8-9; Tit. 3.5.¹⁰Ma əndzə’i, makə shi Maluu gaamə Yeesu Aləmasiihu, kə ɓaarii Əntaŋfə furəŋə oo’i, kə ɗii ci kaamə ŋga’əənaakii. Kə əɓipaa Yeesu ŋgeerənə ŋga wa, ca ɓaarii oo’i, maa kə liwaamə Ŋunyi Habara, ka upaanə naamə əpinə ka ca’ə ndəŋwə ndəŋwə. 1.10 Yooh. 1.14; Tit. 3.6; əpinə da wa: 1 Koor. 15.20,55,57; Ibər. 2.14-15.

¹¹Nyi ka nəki maa, kə ta’i Əntaŋfə tə nyi kaa nya ndzaa ka masləkee ənda da əndə waaza ka ənji Ŋunyi Habarakii, nya dzəgunətə ka tii. 1.11 1 Tim. 2.7.¹²Putakii əsə cii kya sa ciɓəna. Amma pooshi ayiiki, acii kə shii nyi Əndətə vii nyi ka ci gooŋga. Kə shii nyi ndilə ndilə əsə oo’i, ma Ŋunyi Habaratə ba’avə ci aaciiki, ka haɗatəginə nə ci dəŋə ka uusəratə nii kəya ənya. ¹³Kəsətə təŋə təŋə tə ŋunyi waɓəətsə jigunyii ka hə, ha dzəgunətə ka hara ənji, ha ndzaa da vii gooŋga, ha uuɗə tə Əntaŋfə da ənja makə sətə bii Yeesu Aləmasiihu. 1.13 1.5; 1 Tim. 1.10.¹⁴Ga ha kapaa taa tə wu kaa ca zə’wee ka Ŋunyi Habaratsə ba’avə Əntaŋfə aaciiku. Amma kəsətə təŋə təŋə də baawəɗa ŋga Malaaɓa Ma’yanə ənə asəkə ədzəmaamə. 1.14 1 Tim. 6.20.

¹⁵Kə shii hə oo’i, patənə ŋga ənji nə’unə anə hanyinə ŋga Asiya, kə bwasee tii ka nyi, nyi daanəki. Ahadatii nə i Figilusə da Harəmagana əsə. 1.15 4.16.¹⁶Amma, wa Slandanə a ɗa ka ənji yi ŋga Wanasifara barəkaanə, acii ma ca, laŋə nə ci agi əgə ka nyi ma’i rara’ə aasəkə ədzəməki. Paa ci ayi əsə ŋga anəənə anyi ənji tə nyi. 1.16 Wanasifara: 4.19.¹⁷Makə shi Wanasifara aa hanə aa Rooma, kə ali ci tə nyi ka shaŋə, kə nee ci ka nyi. ¹⁸Wa Slandanə a ɗa ka ci barəkaanə uusəratə nii kəya ənya ka ɗa gəŋwanə ka ənja. Kə shii hə furəŋə makə sətə njii kəya ɗa ka nyi ŋga’aanə də Afisa.

Shikwa ŋga əndətə ca slənə ka Yeesu *Aləmasiihu

¹’Ya’ə uuzənaaki, ma hə, ndzaa da ŋgeerənə agi pwapoonə ŋga Yeesu Aləmasiihu. ²Ma sətə fii hə amaki akəŋwacii seedawanyinə laŋə, bawə ka ənjitə da gooŋga ashitii, waatoo, ka ənjitə na mbee ka dzəgunətənə ka hara ənji əsə. 2.2 1 Tim. 1.10; 4.14.

³Sə’watə sa ciɓa putə ŋga Yeesu Aləmasiihu, makə sətə ci ŋunyi sooja a sə’watə ciɓa. ⁴Ndzaanə makə sooja: ma əndətə ŋgirə ənji tə ci ka soojaanə, ka ɗanə nə ci gazhi’waanə ŋga uuɗagi səkə ŋga gawa ka ha ŋga panə. Acii ha’ə, paa ci ka ka nəkii ka slənə uushi’inə ətə əntaa ŋga soojiinə. ⁵Buurətə əsə agyanə əndə ɓuurə huyihuyinə taa ləəɗə uushi’inə. Acii ma əndə ɗa tsarə ɓuurəətsa, paa ci ka upaa shikwa, maɗaamə ci kə nə’utə rəgwanyinə ŋga ɓuurənəkii. 2.5 4.7-8.⁶Ndzaanə əsə makə mooza ətə ca ɗa gazhi’waanə ŋga uuzanə, acii ci nə ’watə upaa zəmə ŋga ra. ⁷Kavə nəku ka sətə cii kya ba ka hə. Acii maa ɗii hə ha’ə, ka kavənə nə Əntaŋfə tə hə ka shii patənə ŋga uushi’iitə dəɓee ha shii.

⁸Buurətə tə Yeesu Aləmasiihu agi slikərənə ŋga Dawuda. Kə maɗee Əntaŋfə ka ci agi maməətə ənja. Ha’ə cii kya ba, nya waaza Ŋunyi Habara. 2.8 Rooma 1.3-4; 1 Koor. 15.4.⁹Putə ŋga waaza Ŋunyi Habarakii cii kya sa ciɓə ha’ə, wanyinə ma’anəkii a furəshina makə ma’waslyakə ənda. Amma pooshi waɓənə ŋga Əntaŋfə ma’anəkii, agi dzənə nə ənji aakəŋwa də waazanə. 2.9 1.8; Af. 3.1; Fil. 1.12-14.¹⁰Ka ətsə ha’ə cii kya sə’watə taa mi patə putə ŋga mataɗə ənji ŋga Əntaŋfə, kaa təya upaa luupaanə dacii Yeesu Aləmasiihu, tii maa, təya ndzaanə agi ɗuunuunə ŋga Əntaŋfə ka ca’ə ndəŋwə ndəŋwə. 2.10 Rooma 5.2; Kwal. 1.24.¹¹Ma sənə cii kya moo banə, tantanyinə, waatoo, 2.11 Rooma 6.8.

“Maa kə əŋkyaamə da i ca,

ka upaanə naamə əpinə da i ci əsə.

¹²Maa kə gyaamə aakəŋwa də sə’watə ciɓa, 2.12 Mat. 10.32-33; Rooma 5.17.

ka ɗanə naamə ŋwaŋuunə da i ci əsə.

Maa kə bii amə mashiimaamə tə ci,

ci maa, ka banə nə ci mashiimə ci taamə.

¹³Maa pooshi amə da gooŋga, 2.13 Rooma 3.3-4.

ma ci kamə, ka mbu’utəginə nə ci də gooŋgaanaakii,

acii paa ci ka bwasee ka waɓənaakii gərəfə a rəgwa yadə mbu’utəginə.”

Əndə slənə ŋga gooŋga

¹⁴Ma uushi’iitsə baabii nyi ka hə, duu də buurətənə ka ənja. Bawə ka tii akəŋwacii Əntaŋfə, ga təya ndzaa ka ɗaaɗa mabizhinə agyanə waɓənyinə, acii ma tsarətsa, pooshi bwatyakii, maɗaamə ləɗəgi də nə ŋga ənji ətə ca fa. 2.14 1 Tim. 1.3-7; 6.4; Tit. 3.9.¹⁵Ma ha, ɗawə gazhi’waanə kaa ha ndzaa ka əndətə ca kaɗeesəkə ka Əntaŋfə, ha ndzaa makə ŋga əndə slənətə pooshi ka ayinə agi slənaakii, ha ndzaa ka əndətə ca bagi waɓənə ŋga gooŋga ŋga’ə. 2.15 1 Tim. 1.10.¹⁶Ma ənjitə ca ɗaaɗa məza waɓənə ətə ca saawee ka ləmə ŋga Əntaŋfə, ga ha ndzaa da tii. Acii ma təya, anəkii anəkii nə tii ka ŋusləginə agi nə’unə tə Əntaŋfə. 2.16 1 Tim. 1.4.¹⁷Ma waɓənatii, agi tsakə aslənə makə ma’aslə’asla. Ahadatii nə i Himiniya da Filita əsə. 2.17 Himiniya: 1 Tim. 1.20.¹⁸Tii ca dzəgunə ka ənji sətə mandzaamə ka gooŋga, waatoo, təya ba, kə uugi Əntaŋfə maɗee ka maməətə ənja. Də ha’ə ci vii gooŋga ŋga hara ənji a əntəgi. ¹⁹Patə da ha’ə, ma gooŋgaanə ətə shi dacii Əntaŋfə, kə kəŋə də ŋgeerənə, makə faaratə mbuki ənji kuvə anəkii. Tə’i manaahəkii ashikii oo’i, “Kə shii Slandanə tə ənjaakii.” Tə’i əsə manaahəkii oo’i: “Patənə ŋga ənjitə ca ’wa tə Yeesu də Slandana, wa təya bwasee ka slənə bwaya uushi’inə.” 2.19 Ɓaan. 16.5; Yooh. 10.14.

²⁰Ma asəkə maɗuunə ya, tə’i kuyimiinə kama kama. Tə’i harakii ŋga əndzənə, tə’i ŋga tibisa əsə. Harakii əsə, ŋga ənfwə taa ndzaɓa ghənətə ənji. Ma hara kuyimiitsa, agi əndzanə slənəginə ənji. Ma harakii əsə, ka slənəginə ha’ə asii saakii. 2.20 Rooma 9.21.²¹Ha’ə əsə, taa wu patə bwasee ka slənə bwaya uushi’iitsa, ka ndzaanə nə ci makə ŋunyi kəŋwa ətə da məghərəvənə davə. Slandanə a kavə tə ci ka ɗa ŋunyi sləna, acii tə’i nafalaakii ka ci. Matasəkakii ndzaanəkii taa guci patə ka ɗa ŋunyi slənə əsə. 2.21 3.17.

²²Acii ha’ə, ga ha ɗa bwaya uushi’iitə ci hara daguyinə a ɗa. Amma ndzaa yadə idəpaa uushi ashiku, ha ndzaa da vii gooŋga, ha uuɗə ənja, ha ndzaa agi jamənə. Ɗawə ha’ə makə ŋga hara ənjitə ca kədii acii Slandana də malaaɓa mooɗəfa. 2.22 1 Tim. 6.11.²³Ma ənjitə ca ndzaa ka waɓə mazaɓə uushi’inə pooshi bwatyakii, ga ha jikə aagi waɓənatii. Acii kə shii hə, ma tsarə ŋga waɓəətsa, ci ca kira mabizhinə. 2.23 2.16.²⁴Ma əndə slənə ŋga Slandana, ga ca ndzaa ka ɗaaɗa mabizhinə da ənja. Amma, wa ca ɗa ŋga’aanə taa ka wu patə, ca mbee ka dzəgunətənə ka ənji ŋga’ə, ca sə’watə ndzaanə da ənja. 2.24 1 Tim. 3.3; Tit. 2.7-8.²⁵Ma ənjitə ca ɗaaɗa ka ci mabizhinə, wa ca banee ka haŋkalaakii akəŋwaciitii, ca dzəgunə ka tii. Mbu’u ka ɗanə təya baanə ka Əntaŋfə kaa təya shii gooŋga. 2.25-26 1 Tim. 2.4.²⁶Maa ɗii ha’ə, ka mbərəɗənə nə tii asəkə zaaŋwanə ŋga *Seetanə ətə kəshi tə tii, təya nə’u sətə bii Əntaŋfə.

Muudinə ŋga duuniya

¹Yoo, see a shii hə oo’i, ma muudinə ŋga duuniya, kadə nə bwaya ənjə a kavə ənji ka sa ciɓə ka shaŋə. 3.1 1 Tim. 4.1; 2 Piita 3.3; 1 Yooh. 2.18; Yahu. 18.²Acii ma saa’ikii, ka uuɗənə nə ənji natii na, kadə nə ənjə a uuɗə gəna, təya ɗuunətə natii na, təya dzaana tə Əntaŋfə, pa təya fa tə məsənətii da dəsənətii, pa təya kuyirii tə Əntaŋfə taa tə ənji tsakənə tə tii, təya bərapaa taa ŋgutə uushi, 3.2-4 Gal. 5.19-21.³pa təya uuɗə taa tə ənji yatii, pa təya uuɗə tə hara ənji əsə, təya laala jirakənə aashi hara ənji, təya təkuree ka sə’watə taa ŋgutə uushi, makə ŋga daba ndzaanə haŋkalatii, pa təya uuɗə taa ŋgutə ŋunyi uushi, ⁴təya taŋəgi maguŋuura, purətə haŋkaliinə nə tii, təya zhi’wee ka nətii makə uushi, təya ɗa sətə kaɗeesəkə ka tii, təya bwasee ka ŋga Əntaŋfə, ⁵təya ɗa makə agi paslənə nə tii tə ci, amma təya kaaree ka tantanyinə ŋga baawəɗaakii. Ma tsarə ŋga ənjitsa, ga ha ndzaa da tii. 3.5 Mat. 7.15,21; Rooma 2.19-20; Tit. 1.16.⁶Tə’i hara ənji ahadatii ca itə aa ha hara ənji aasii, təya dzə ka zhi’wee ka nə ŋga makinə ətə pooshi nətii ka hakii. Ma makiitsə zhi’wee ənji ka nətii, kə ŋgərəma ’waslyakəənə ədzəmətii, təya moo uushi’inə ŋga *duuniya kama kama. 3.6 Tit. 1.11.⁷Taa guci patə nə tii ka ɗa gazhi’waanə ŋga dzəgunə uushi’inə, amma kə təkuree tii ka shii gooŋga. ⁸Makə sətə shi i Yanasə da Yambəra a kaaree ka Muusa, kə kaaree ənjitsə ka gooŋgaanə. See hiima bwaya uushi’inə, uushi zaɓə nə vii gooŋgatii əsə. 3.8 Shig. 7.11,22; 8.3,14; 1 Tim. 6.4-5.⁹Amma pooshi məzaanatii ka ta’avənə, acii kadə nə taa wu a nee ka purətə haŋkalaanatii, makə sətə shi ənjə a nee ka ŋga i Yanasə da Yambəra.

Muudinə ŋga waɓənə

¹⁰Ma hə kamə, kə shii hə dzəgunənaaki ŋga’ə, kə shii hə ndzaanaaki əsə, da sətə cii kya moo ɗanə, da vii gooŋgaaki, da makə sətə cii kya sə’watə ndzaanə da ənja, da makə sətə cii kya uuɗə ənja, da makə sətə cii kya sə’watə taa ŋgutə ciɓa. 3.10 Rooma 16.24; 1 Tim. 1.5.¹¹Kə shii hə makə sətə sii nyi ŋgəra’wə da ciɓa, waatoo tə sətə slənyi tə nyi də Antakiya da Ikuniya da Lisətira. Kə sii nyi ciɓə ka shaŋə, amma patə da ha’ə, taa guci mwayi ənji ɗanə ka nyi, agi luupaanə nə Slandanaamə tə nyi. 3.11 Slənə 13.50; 14.5; 14.19; ciɓa: Jab. 34.20; 2 Koor. 11.23-29.¹²Patənə ŋga ənjitə ca moo ndzaanə ləɓə da Yeesu Aləmasiihu makə sətə mwayi Əntaŋfə, ka sanə nə tii ciɓa acii ənja. 3.12 Mat. 16.24; Yooh. 15.20; Slənə 14.22; 1 Tees. 3.3.¹³Ma bwaya ənji da majirakinə, ka tsakənə nə tii dzənə aakəŋwə aakəŋwa də ndzaanatii ha’ə. Də ɗanə ha’ə ci təya ha’u də natii na, təya ha’u də hara ənji əsə. ¹⁴Amma, ma hə, duu aakəŋwa də ndzaanə agi gooŋgaanaaku makə sətə jigunyi ənji ka hə, ha luuvə də ədzəmə rəŋwə, acii kə shii hə ənjitə jigunyi ka hə, 3.14 2.2; 1 Tim. 1.10.¹⁵ha buurətə oo’i, daga hə ma’ə uundzə uuzənə, kə shii hə malaaɓa ləkaləkatə. Ci ca cicirətə tə hə kaa ha shii upaa luupaanə putə ŋga vii gooŋga ka Yeesu Aləmasiihu. 3.15-16 Yooh. 5.39; Rooma 15.4; 1 Tim. 4.13; 2 Piita 1.21.¹⁶Patənə ŋga waɓənə asəkə malaaɓa ləkaləkatə, da ma Əntaŋfə shigi. Tə’i bwatyakii əsə ka rəgwa ŋga dzəgunə waɓənə ŋga gooŋga ka ənja, da dzalənə də ənja, da haɗatəgi də ənji maa kə ɗii tii ’waslyakəənə, da kaa ca ɓaarii kaamə makə sətə caama ndzaanə ŋga’ə. ¹⁷Ma ətsə ha’ə, kaa əndə ŋga Əntaŋfə a ndzaa matasəkakii ka shaŋə, ca ndzaa mambu’ukii bahə ɗa ŋunyi sləna. 3.17 2.21.

¹Ma Yeesu, ka ənyanə nə ci, ca shi ka ɗa ŋwaŋuunə, ci na ɗa gəŋwanə ka ənjitə da i əpinə da ənjitə məəki. Acii ha’ə, wanyinə ka banə ka hə akəŋwacii Əntaŋfə da Yeesu Aləmasiihu, 4.1 Slənə 10.42; 2 Koor. 5.10; 1 Piita 4.5.²waazawə waɓənə ŋga Əntaŋfə, ha ɗa gazhi’waanə ŋga zhi’wa də nə ŋga ənja, taa kə mwayi tii fa waɓənəkii, taa pooshi. Maa kə ɗii ənji bwaya bwayaanə, dzaluu tə tii, ha haɗa də tii, ha vii ka tii ŋgeerənə kaa təya ɗa ŋunyi sləna, ha ɗa gazhi’waanə ŋga sə’watə taa mi patə saa’itə ha dzəgunə ka ənja. 4.2 Slənə 20.20,31; Tit. 1.13.³Ɗawə ha’ə, acii tə’i saa’i na shi ətə pooshi ənji na moo fa ŋunyi dzəgunənə. Amma, makə see sətə kaɗeesəkə ka tii nə təya moo fanə, ka jaajatənə nə tii də ənji dzəgunənə laŋə, kaa təya dzəgunə ka tii makə sətə mwayi tii. 4.3 1 Tim. 1.10; 4.1.⁴Ka njiikəginə nə tii liminətii ka fa gooŋgaanə, təya dzəgərə ka fa jirakənə. 4.4 1 Tim. 1.4.⁵Amma, ma ha, duu aakəŋwa də ətsətə naaku nə taa agi mi patə, ha sə’watə taa ŋgutə sa ciɓa, ha waaza Ŋunyi Habara ka ənja, ha mbu’utəgi də slənətə vii Əntaŋfə ka hə.

⁶Ma nyi kamə, ka ndzaanə nə nyi makə sataka ətə ci ənjə a vii ka Əntaŋfə, waatoo kə mbu’ya saa’i ŋga əntənaaki. 4.6 Fil. 2.17; 2 Piita 1.14.⁷Kə ɗii nyi gazhi’waanə ŋga slənə gooŋgaanə, kə uudəpaa nyi slənaaki əsə, masaaweemə nyi ka vii gooŋgaaki əsə. 4.7-8 1 Koor. 9.24-25; Fil. 3.12-14; 1 Tim. 1.18.⁸Kə shii nyi oo’i, ma uusəratə nə Slandanə a ənya, tə’i shikwa ca gəra tə nyi aciikii putə ŋga ndzaanaaki matsəkii akəŋwaciikii. Ma ca, əndə la gəŋwanə də rəgwakii nə ci. Əntaa ka nyi nyi daanəki nii kəya vii shikwakii əsə, amma da i ka patənə ŋga ənjitə ca moo ənyanaakii ka shaŋə.

Hara waɓənyinə

⁹Ma ɗanəkwa, ɗawə gazhi’waanə ŋga shinə aa hanə aaɓiiki pii pii, ¹⁰acii ma Dimasə, kə bwasee ci ka nyi putə ŋga uuɗə uushi’inə ŋga duuniyana, ca palə saakii aa Teesaloonika. Kə pyalə Karasəka aanə hanyinə ŋga Galatiya. Titusə əsə, kə pyalə ci aanə hanyinə ŋga Daləmatiya. 4.10 Fil. 2.21; Dimasə: Kwal. 4.14; Filim. 24; 1 Yooh. 2.15; Titusə: 2 Koor. 2.13.¹¹See Luka mbəɗaanə aɓiiki. Ma ha sha, ’waanə tə Marəkusə, una pyalya, kaa ca shi ka tsakənə tə nyi agi sləna. 4.11 Luka: Kwal. 4.14; Marəkusə: Kwal. 4.10.¹²Acii Tikikusə maa, kə sləkee nyi ka ci aa Afisa. 4.12 Tikikusə: Kwal. 4.7-8.¹³Ma ha sha, ŋgiraanə ka nyi kəjeerənaaki ŋga kəla də əra ətə bwasee nyi ga Karəpusə də Tərawasə. Ha ŋgiraanə əsə ləkaləkatənyinə, ma palee maa, ətə ŋga kuvə’unə. 4.13 Slənə 20.6.

¹⁴Ma Aləkəsandəra ənhya, kə ɗii ci ka nyi bwaya bwayaanə ka shaŋə. Slandanə na ki’itə ka ci bwaya bwayaanaakii. 4.14 Mat. 16.27; Aləkəsandəra: 1 Tim. 1.20.¹⁵Aa ha nəhə naaku nə aciikii əsə, acii kə ɗii ci gazhi’waanə ŋga dzavə waaza Ŋunyi Habara aa meenə ka shaŋə.

¹⁶Ma saa’itə nyi akəŋwacii gəŋwanə ŋga təkəŋwanə, pooshi əndə gi ka pərapaanə tə nyi taa rəŋwə. Ənji patə, kə bwasee tii ka nyi. Wa Əntaŋfə a tifyagi ka tii ’waslyakəətsatii! 4.16 1.15.¹⁷Amma kə kəŋaanə Slandanə kədəhə da nyi, ca tsakə ka nyi ŋgeerənə ŋga waaza Ŋunyi Habara furəŋə, hara slikərənə patə asəkə kuvə gəŋwanə a fa; kə luupaa Slandanə tə nyi ama wə əsə. 4.17 Dan. 6.21; Jab. 22.22; Slənə 1.8; 23.11.¹⁸Acii ha’ə, kə shii nyi, ka luupaanə nə Slandanə tə nyi acii taa ŋgutə tsarə ŋga bwaya uushi, ca kərə tə nyi jamə aadəgyə, hatə cii kəya ɗa ŋwaŋuunə. Naakii nə ɗuunuunə ka ca’ə ndəŋwə ndəŋwə. *Aamiina. 4.18 2 Koor. 1.10; Fil. 1.19-20.

Tsakə nəhəpaanə

¹⁹Nəhəpaa ka nyi tə Pərisəkila da Akila da ənji yi ŋga Wanasifara. 4.19 Akila da Pərisəkila: Slənə 18.2; Wanasifara: 2 Tim. 1.16-17.²⁰Kə ənəgi Irasəta də Koorintiya, nya bwasee ka Tərafima də Milita acii paa ci fatə ndaŋə ndaŋənə ŋga shishinəkii. 4.20 Irasəta: Slənə 19.22; Rooma 16.23; Tərafima: Slənə 21.29.²¹Ɗawə gazhi’waanə ŋga shinə taabu’u ɗanə vyanə. Ma i Abulusə da Pudisə da Linasə da Kəlawudiya da patənə ŋga ndzəkəŋushi’inə ənji nə’unə, kə nəhəpaa tii tə hə.

²²Wa Slandanə a ndzaanə a ədzəməku, ca ɗa koonə pwapoonə.