2 Koorintiya

Bəra’inə ŋga ləkaləkatə ŋga Bulusə ka ənji

Koorintiya

¹Wiinə ləkaləkatə ca dzə koonə daciiki Bulusə, masləkee əndə ŋga Yeesu *Aləmasiihu makə sətə mwayi Əntaŋfə. Inə da ndzəkəŋushi’inaamə Timooti ca nəhəpaa tuunə Ikəliisiya ŋga Əntaŋfə də Koorintiya da patənə ŋga ənji ŋga Əntaŋfə anə hanyinə ŋga Akaya. 1.1 Gal. 1.1; Timooti: 1 Koor. 4.17.²Wa Əntaŋfə Dəsənaamə da Slandanaamə Yeesu Aləmasiihu a ɗa koonə pwapoonə, təya vii koonə ndzaanə jamə.

Kuyiriinə ŋga Bulusə tə Əntaŋfə

³Dəlaamə də Əntaŋfə Dii Slandanaamə Yeesu Aləmasiihu. Dənə ətə ca nəhə təgunuunə gaamə nə ci, daciikii ci patənə ŋga tsakənə a shi. 1.3 Af. 1.3; 1 Piita 1.3.⁴Agi tsakənə nə ci taamə agi patənə ŋga mabuurənə gaamə, kaama shii mbee ka tsakənə tə hara ənji gaamə, ama banee ka ma’yanətii də tsarə ŋga tsakəətə cakə Əntaŋfə taamə. ⁵Makə sətə ɗii amə ləɓə da Aləmasiihu agi saasa ciɓənyinaakii, ha’ə əsə naamə ləɓə da ci dərəva agi tsakənə ŋga Əntaŋfə taamə daciikii. 1.5 4.10; Jab. 34.20; 94.19; Kwal. 1.24.⁶Maɗa kə ciɓiinə, keena shii tsakənə tuunə da luupaanə tuunə. Maɗa kə upaa inə tsakənə tiinə əsə, keena shii tsakənə tuunə, una upaa ŋgeerənə ŋga kəŋənə ndihə ndihə, una sə’watə tsarə ŋga ciɓənə ciina sə’wa. 1.6-7 4.15,17.⁷Kə shii inə pooshi uushi ca guguɗee koonə. Acii kə shii inə, makə sətə ɗii amə ləɓə agi sa ciɓənyinə geenə, ha’ə əsə ləɓə naamə agi tsakəənə ciina upaa.

⁸Ndzəkəŋushi’ina, ŋga’ə keenə una shii tsarə ŋga ciɓətə sii inə anə hanyinə ŋga Asiya. Ma ciɓəkii, kə palee ka ŋgeerii inə. Ha’ə maa, kə ŋgərəgiinə hiima ŋga ndzaanə da əpinə ameenə. 1.8 4.8; Slənə 19.23; 1 Koor. 15.32.⁹Ma fatiinə ashiinə, makə kə lagi ənji gəŋwanə ŋga ɓəələnə tiinə. Amma ma slənyi ətsə patə, acii geena gi’i neenə na, amma keena shii gi’inə tə Əntaŋfə tanə, Əndə maɗee ka maməətə ənja. 1.9 Rooma 4.17.¹⁰Kə luupaa ci tiinə acii bwaya tsarə ŋga əntəətsa, ka tsakənə nə ci tiinə əsə. Tə ci gi’iinə, kaa ca ənə ka luupaanə tiinə. 1.10 2 Tim. 4.18.¹¹Ma unə əsə, tsakəmə tiinə də də’wa. Maɗa ənji laŋə ɗii də’wa ka putə geenə, maa ɗii Əntaŋfə keenə barəkaanə, ənji laŋə na kuyirii tə ci putə ŋga barəkaanəkii. 1.11 4.15; Rooma 15.30.

Zə’unə ŋga aniya ŋga Bulusə

¹²Cakərə’inə geenə patə, ma ndzaanə geenə ganə a duuniya, ma palee maa, ndzaanə geenə ahadoonə, ndzaanə geenə də malaaɓa mooɗəfa da gooŋgaanə əsə. Ma ndzaa inə ha’ə, əntaa də shiinə tsarə ətə ŋga əndə shiŋkinə, amma dagi pwapoonə ŋga Əntaŋfə. 1.12 2.17; 1 Koor. 1.17,19,31; 2.13; Ibər. 13.18.^13-14Ma sənə ciina naahə koonə, sətə cuuna mbee ka jaŋgatənə, una paaratəgi. Kə paaratəgi unə gi’u, amma, ma nəhənəkya, ma aakəŋwa gi’u, ka paaratəginə nuunə ŋga’ə, koona shii oo’i, ka ɗanə nuunə maŋushinə putə geenə uusəra ŋga shinə ŋga Yeesu Slandana. Ha’ə niinə əsə, ka ɗanə niinə maŋushinə putə goonə.

¹⁵Ma ətsa, kə ɗii nyi aniya ŋga dzənə dagoonə, kaa nya jikətə koonə ɗa maŋushinə geenə. 1.15-16 1 Koor. 16.5-6.¹⁶Waatoo, kə mwayi nyi ŋusləgərənə dagoonə, nya dzə aa Makiduuniya, nya ənya dagoonə əsə, koona shii tsakənə tə nyi ka dzəginə aa Yahudiya. ¹⁷Ya agi zə’unə ŋga aniyaakya, kə təkuree nyi ka kəŋee ka naaki nə ka ɗa uushi rəŋwə kwa? anii ɗa uushi’inə makə ənji *duuniya saŋə cii kya ɗa? Ka banə nə nyi “Awa” a ba ma kwa? Pooshi. 1.17 1 Koor. 4.18-19.¹⁸Makə sətə weewee əndə gooŋga nə Əntaŋfə, ma waɓənə geenə koonə, əntaa a ba ma. 1.18 1.23.¹⁹Acii ma Yeesu Aləmasiihu *Uuzənə ŋga Əntaŋfə ətsə waazii inə da Silasə da Timooti koonə agyanəkii, əntaa a ba ma nə awaakii, amma taa guci patə tantanyinə ca shiigi amakii. 1.19 Slənə 18.5.²⁰Acii ci nə “Awa” ŋga patənə ŋga aləkawalənyinə ŋga Əntaŋfə. Ci ɗii caama luu “Aamiina” dacii Yeesu Aləmasiihu ka ɗuunətənə də Əntaŋfə. ²¹Əntaŋfə kaɓətə taamə ka hakii dashi Aləmasiihu, ca taɗə taamə, ²²ca ɗaanə sagidaakii aagyanaamə, ca vii kaamə Ma’yanaakii a ədzəmaamə ka ɓaarəginə oo’i, tə’i hara uushi’inə ɗəkəpaa ci kaamə. 1.22 5.5; Rooma 8.15-16,23; Af. 1.13-14.

²³Ma bwasee nyi ka dzənə aa Koorintiya, acii ga nya dzə ka tsakəvə koonə buurə uushi’inə. Əntaŋfə nə seedawaaki, ci shii sətə a ədzəməki. 1.23 11.31; 13.2; Rooma 1.9; Fil. 1.8; 1 Tees. 2.5; 2 Tees. 2.10.²⁴Əntaa baawəɗa geenə ciina moo ɓaarənə koonə agyanə vii gooŋga goonə. Pooshi. Kə shii inə, ndihə ndihə nuunə agi vii gooŋga goonə. Ma caama slənə doonə, koona uuɗa də səka. 1.24 1 Piita 5.3.

¹Ma bwasee nyi ka aniya ŋga dzənə aahoonə, acii ga nya ənyi ka dzənə ka ɓəzee ka səkuunə. 2.1 12.21; 1 Koor. 4.21.²Maɗa kə ɓəzee nyi ka səkuunə, pooshi əndə uuɗagi səkəki maɗaamə unə. ³Ənjitə dəɓee uuɗagi səkəki nuunə. Ma nyaahə nyi koonə ləkaləkatəta, acii goona ɓəzee ka səkəki, maa kə gi nyi aahoonə. Kə shii nyi weewee, maɗa ka mooɗasəkə nə nyi, ka mooɗasəkə nuunə noonə əsə. 2.3 13.10.⁴Ma nyaahə nyi koonə ləkaləkatəta, də maɓətəsəka, kə ma’i haŋkalaaki. Ha’ə maa, da kiinə agiki. Ma mwayi nyi, əntaa ka ɓəzee ka səkuunə, amma ma ɗii nyi ha’ə, kaa nya ɓaarii koonə makə sətə uu’i nyi tuunə ŋgaaŋga’ə. 2.4 7.8; Slənə 20.31; 1 Koor. 16.24.

Tifyaginə tə ma’waslyakə ənda

⁵Taa wu patə ɓəzee ka səkə ŋga əndə’i ənda, əntaa wata naaki daanəki ɓəzee ci, amma da i noonə patə ɓəzee ci. Əntaa mbuɗeenə cii kya mbuɗee, amma tə’i hara ənji ahadoonə ɓəzee ci ka səkətii. ⁶Ma əndətsa, ma dzaləətsə jalə ənji tə ci, kə mbu’i ha’ə. 2.6 7.11.⁷Acii ha’ə, ənəmə ka tifyaginə tə ci, una banee ka ma’yanəkii, acii ga maɓətəsəkə a gaɗəgi tə ci. 2.7 Kwal. 3.13.⁸Agi kədiinə nə nyi acii unə, koona ɓaarii ka ci oo’i, kə uu’yuunə tə ci tanyi.

⁹Ma nyaahə nyi koonə ləkaləkatəta, kaa nya shii təɓətənə tuunə, kaa nya paaratəgi maɗa agi fanə nuunə waɓənaaki ŋga dzalənə tə ci. 2.9 7.15; 10.6.¹⁰Ma əndzə’i, maɗa kə tifyagyuunə əndəkii putə ŋga sətə ɗii ci koonə, nyi maa, ka tifyaginə nə nyi tə ci. Taa mi patə dəɓee nya tifyagi, ka putə goonə tifyagi nyi akəŋwacii Aləmasiihu. ¹¹Ma ɗii cii kya ɗa ha’ə, acii ga *Seetanə a upaa rəgwa ŋga saaweenə kaamə. Kə shii amə sətə cii kəya moo ɗanə. 2.11 1 Piita 5.8.

Ghatə baanə ŋga ma’yanə ŋga Bulusə də Tərawasə

¹²Yoo, ma saa’itə mbu’i nyi aa Tərawasə ka waaza Ŋunyi Habara ŋga Aləmasiihu, kə nee nyi kə wunəgi Slandanə rəgwa ŋga ɗa slənə laŋə davə. 2.12 1 Koor. 16.9.¹³Amma pooshi ma’yanəki baanə, acii paa nyi lii tə ndzəkəŋunəki Titusə davə. Wata nya ba ka ənji davə ‘Ta’avəmə’, nya maɗə, nya palə aa Makiduuniya. 2.13 1 Tees. 3.1; Titusə: 2 Koor. 7.6,13-14; 8.6,16,23; 12.18; Gal. 2.1,3; 2 Tim. 4.10; Tit. 1.4; Makiduuniya: 7.5; Slənə 20.1.

Jaalanə dacii *Aləmasiihu

¹⁴Amma wa ənjə a kuyirii tə Əntaŋfə! Ci ca kərə tiinə ka jaalanə taa guci patə putə ŋga ləɓənə geenə da Aləmasiihu. Dacii inə əsə cii kəya kukutə dagwa mədədəranə, waatoo waaza Ŋunyi Habara ŋga shiinə tə Aləmasiihu taa dama patə. ¹⁵Weewee ma inə, makə urədya niinə ətə ci Aləmasiihu a ɗəzə ka Əntaŋfə. Mədədəranəkii a təəkəgi ahada ənjitə ca upaa əpinə da ənjitə ka rəgwa ŋga zanə patə. 2.15 1 Koor. 1.18.¹⁶Ma urədyatsa, ma ka ənjitə zii, maɗa zhinyi ka tii, əntənə əntənətii. Ma ka ənjitə upaa luupaanə əsə, ci nə urədyatə ca vii əpinə. Ya əna, wu ɗii nə əndə mbu’i bahə ɗa maɗuunə slənətsa? 2.16 wu ɗii ...mbu’i bahə ka ɗa...: 3.5-6.¹⁷Amma ma inə, əntaa makə ŋga hara ənji niinə. Acii ma təya, agi gwazeenə nə tii ka waɓənə ŋga Əntaŋfə də jirakənə. Də gooŋgaanə ciina waɓə akəŋwacii Əntaŋfə. Ci ta’i tiinə, keena ndzaanə ka ənji slənənə ka Aləmasiihu. 2.17 4.2; Fil. 1.15-17; 1 Tees. 2.3,5,10; 1 Piita 4.11.

Ənji slənə ŋga kura aləkawala

¹Ma ɗəya, goona nyihə makə mbuɗənə ciina mbuɗə neenə na. Pooshi. Ma inə, pooshi nafa ŋga ɓaarii koonə ləkaləkatə ŋga slənə geenə koona shii tiinə. Pooshi nafa ŋga naahənə goonə tə habara ŋga slənə geenə ka hara ənji, makə sətə ci ənjə a ɗa ka hara ənji əsə. 3.1 5.12; 10.12; Slənə 18.27.²Unə də noonə nə nə ləkaləkatə ŋga slənə geenə, manaahəkii a ədzəmuunə kaa ənji patə a shii, təya jaŋgatə. 3.2 1 Koor. 9.1-2.³Paŋgəraŋə oo’i, Aləmasiihu ci saakii nyaahə ləkaləkatəkii, ca sləkee dacii inə. Əntaa naahənə ŋga ciinə ŋga ənda, amma də Ma’yanə ŋga Əntaŋfə Əndə vii əpinə. Əntaa ashi matsahə faara əsə, amma asəkə mooɗəfa ŋga əndə shiŋkinə nə ci manaahəkii. 3.3 Shig. 24.12; Irim. 31.33; Əzaki. 36.26.

⁴Ma ciina waɓə uushi’iitsə ha’ə, acii mashiikii niinə akəŋwacii Əntaŋfə dacii Aləmasiihu. ⁵Əntaa mbu’unə mbu’iinə ka neenə na bahə banə oo’i, inə ca ɗaaɗa uushi’inə, pooshi. Dacii Əntaŋfə nə mbeenə geenə. 3.5 2.16; Rooma 15.18.⁶Ci kavə tiinə keena ndzaanə mambu’ukii bahə ɗa slənə ŋga kura aləkawala. Ma kura aləkawalətsa, əntaa də manaahə *bariya ɗii ənji, amma də Ma’yanə ŋga Əntaŋfə. Acii ma bariya, wə cii kəya kira ka ənja. Amma, ma Ma’yanə ŋga Əntaŋfə, əpinə cii kəya vii ka ənja. 3.6 Yooh. 6.36; Rooma 7.5-6; 8.2,6,10; 1 Koor. 11.25.

⁷Yoo, ma bariya ŋga ŋukə, manaahəkii ashi matsahu faariinə shi, kə ɓaarii Əntaŋfə məghərəvənaakii də bariyatsa, laŋə dərəva haŋətə ənji *Isərayiila tə bariyatsa. Ha’ə maa, kə təkuree tii ka tsaamənə tə Muusa acii ɓərənə ŋga kəŋwaciinəkii, wiitsə boo, sətə ca uudəgi nə ɓərənəkii. Kə shii amə, ma bariyatsa, əntənə nə muudinəkii. Patə da ha’ə, tə’i məghərəvənə davə. 3.7 Shig. 34.29-30.⁸Makə kə shii amə ha’ə, sakwa slənə ŋga Ma’yanə ŋga Əntaŋfə ɗii, pooshi palee də məghərəvənə kwa? ⁹Acii maɗa ka kira məghərəvənə nə slənə sətə ca kira əntənə ka ənja, slənə sətə ca kira luupaanə palee də məghərəvənə. 3.9 Rooma 8.2,33; Gal. 3.10.¹⁰Weewee ma ətsə ha’ə, kə sha nji da i məghərəvənə. Amma ma ŋga əna, pooshi ma’ə shaŋə, acii kə shi məghərəvənə ŋga əndə’i ka paleenə ka ci. ¹¹Acii maɗa ma sətə ca uudəgi, tə’i ci da məghərəvənə, sətə pooshi ka uudənə palee də məghərəvənə ka shaŋə.

¹²Makə kə shii inə tə’i ha’ə makə ətsa, ka waɓənə niinə yadə ŋgwalənə. ¹³Əntaa makə ŋga Muusa niinə. Acii ma ca, kə kavə ci gwada aakəŋwaciikii, acii ga ənji Isərayiila a nee ka muudinə ŋga məghərəvəətə ca uudəgi. 3.13 Shig. 34.33-35.¹⁴Amma kə təkuree tii ka paaratəginə. Ca’ə ənshinə, maɗa kə jaŋgii tii iirə aləkawaləta, kə ndzaa ci makə gwada akəŋwaciitii. See maɗa ndzaa əndə ləɓə da Aləmasiihu dzəginə gwadakii, əndə a paaratəgi ha’ə. 3.14 Isaa. 6.10.¹⁵Taa ənshinə, maɗa jaŋgii tii bariya ŋga Muusa, wata gwadakii a pa’agi hiimatii. ¹⁶Amma maɗa kə zə’ugi əndə aaɓii Slandana, kə dzəgi gwadakii ətsa. 3.16 Shig. 34.34.¹⁷Ma Slandana, Ma’yanə nə ci. Ma hatə ɗii Ma’yanə ŋga Slandana, tə’i dimwaanə davə. 3.17 Yooh. 8.32,36; Rooma 8.2; Gal. 5.1,13.¹⁸Ma amə patə, pooshi gwada akəŋwacii amə, agi ɓaarə ɗuunuunə ŋga Slandanə naamə. Ci ca zə’wee kaamə, kaama pusha tə ci, ama tsakə dzənə aakəŋwa də upaa ɗuunuunə. Ma ətsə patə, slənə ŋga Ma’yanə ŋga Slandana. 3.18 4.6; 1 Koor. 2.7.

Waahə gaamə

¹Acii ha’ə, makə kə shii inə putə ŋga ŋga’aanə ŋga Əntaŋfə keenə ba’avə ci slənətsə aacii inə keena slənə, pooshi shishiniinə ka əntənə. 4.1 3.4,6.²Ma inə, kə naanagiinə ka slənə sə ŋga ayinə. Pooshi inə ka ɗa jarəwiinə, pooshi inə ka gwazee ka waɓənə ŋga Əntaŋfə əsə. Amma paŋgəraŋə ciina waɓə gooŋgaanə akəŋwacii Əntaŋfə. Ŋga’ə keenə kaa taa wu a shii oo’i, ənji gooŋga niinə. 4.2 2.17; 6.4.³Ma Ŋunyi Habaranə ciina waaza, maɗa ma’umbee uushi nə ci, ka ənjitə uugi zanə nə ci ma’umbeekii tanə. 4.3 1 Koor. 1.18.⁴Ma təya, kə təkuree tii ka vii gooŋga, acii kə əndəgi *Seetanə hiimanyinatii. Ci ɗii təkuree tii ka nee ka ɓərənə ŋga Ŋunyi Habara. Ma habarakii, agyanə ɗuunuunə ŋga Aləmasiihu. Ci nə pushashinə ŋga Əntaŋfə. 4.4 Seetanə: Yooh. 12.31; Af. 2.2; pushashinə ŋga Əntaŋfə: Kwal. 1.15; Ibər. 1.3.⁵Acii ma inə, əntaa neenə nə ciina waaza, amma tə Yeesu Aləmasiihu ciina waaza, oo’i ci nə Slandana; inə neenə əsə, ənji slənə goonə niinə putə ŋga Yeesu. 4.5 1.24.⁶Əntaŋfə bii, “Wa ɓərənə a ɓərəgi agi təkunə.” Ci əsə kavə ɓərənaakii kaa ca ɓərə a mooɗəfaamə, ca ɓərə aagi ənji, ama shii neenə ka ɗuunuunə ŋga Əntaŋfə ca ɓərə akəŋwacii Aləmasiihu. 4.6 ’Wat. 1.3; Isaa. 9.1; 2 Koor. 3.18; 1 Piita 2.9.

⁷Ma inə, taa ŋgahi makə uuda niinə pooshi ka ta’avənə ka ənsləginə, patə da ha’ə tə’i inə da wahətsə ashiinə. Ma ətsə patə, ka ɓaariinə oo’i, ma maɗuunə ŋgeerənə ashiinə, ŋga Əntaŋfə, əntaa neenə. ⁸Kə ciɓee ənji keenə taa ka ŋgutə rəgwa. Patə da ha’ə, paa tii təŋapaa tiinə. Kə ha’utə ənji diinə. Patə da ha’ə, pooshi inə bwasee ka kanə geenə ŋga upaa luupaanə. 4.8 1.8; 7.5; 11.23-29.⁹Kə iikə ənji keenə daawaanə laŋə. Patə da ha’ə, pooshi Əntaŋfə kagi tiinə. Kə laaɗapaa ənji tiinə aa panə, amma patə da ha’ə, pooshi əpinə dzəgi ameenə. ¹⁰Taa guci patə, ha’ə nə ənji ka ɗa gazhi’waanə ŋga ɓələnə tiinə makə sətə ɓəli tii tə Yeesu. Ma ɗii inə ma’ə da i əpinə a meenə, kaa ənjə a shii oo’i, tə’i əpinə ŋga Yeesu ashiinə. 4.10 1.5; Rooma 6.8; Gal. 6.17; Fil. 3.10-11.¹¹Agi ndzaanə geenə patə, taa guci ha’ə niinə ka nee ka wə aagiinə ka putə ŋga Yeesu. Ma ɗii ha’ə, kaa ənjə a shii neenə oo’i, ma shishinə geenə ənə na ɓəsləgi, tə’i əpinə ŋga Yeesu davə. 4.11 Rooma 8.35-36; 1 Koor. 15.31.¹²Ci ca ɓaarii oo’i, ma wa, ashiinə cii kəya slənə, amma ma əpinə əsə, ashuunə cii kəya ɗa sləna. 4.12 Kwal. 1.24.

¹³Tə’i manaahəkii asəkə ləkaləkatə oo’i, “Ma waɓi nyi, acii kə vii nyi gooŋga ka Əntaŋfə.” Ha’ə niinə əsə, kə vii inə gooŋga ka ci, ci ɗii waɓiinə. 4.13 Jab. 116.10.¹⁴Kə shii inə, ma Əntaŋfə, kə maɗee ci ka Yeesu Slandanə agi maməətə ənja. Ha’ə əsə nii kəya maɗee keenə, ca fəɗə taamə doonə, ca kərə aakəŋwacii Yeesu. 4.14 1 Koor. 6.14; Rooma 8.11.¹⁵Patənə ŋga ətsa, ka putə goonə. Ma Əntaŋfə, agi dzənə nə ci aakəŋwa də ɗaaɗa pwapoonaakii ka ənja. Də ha’ə əsə dzənə ənji aakəŋwa də kuyiriinə tə ci ka ɗuunətənə də ci. 4.15 1.5-6,11; 9.11,15.

Ndzaanə agi vii gooŋga

¹⁶Acii ha’ə, ma inə, pooshi inə ŋgərəgi hiima. Taa ŋgahi ma shishiniinə, agi dzənə də saawanə, patə da ha’ə, ma ma’yaniinə, agi tsakə ɗa ŋgeerənə uusəra patə. 4.16 Af. 3.16.¹⁷Ma ciɓəənə ciina ciɓə, pooshi laŋə, pooshi ka ta’avənə əsə. Ciɓəkii na kavə tiinə ka upaa dagwa uushi ətə na ndzaanə ka ca’ə ndəŋwə ndəŋwə, waatoo, ndzaanə ka hakii da Əntaŋfə agi ɗuunuunaakii. Ma ətsa, ci palee patə. 4.17 3.18; Rooma 5.2; 1 Piita 1.6-7.¹⁸Acii ma ina, pooshi inə ka kavə hiima geenə ka uushi’iitə ci ənjə a nee də ginə. Amma ka uushi’iitə pooshi ənji ka neenə də ginə kii inə hiima geenə. Ma uushi’iitə ci ənjə a nee də ginə, pooshi ka ta’avənə. Amma ma uushi’iitə pooshi ənji ka neenə də ginə, tii ca ta’avə ka ca’ə ndəŋwə ndəŋwə. 4.18 Rooma 8.25; Ibər. 11.1.

¹Kə shii amə, maɗa kə uulagi shishiinə gaamə ganə a duuniya, kə ɗəkəpaa Əntaŋfə kaamə əndə’i gatə dagya, waatoo ətə ɗatə ci cisaakii, ci na ndzaanə ka ca’ə ndəŋwə ndəŋwə. 5.1 Ayb. 4.21; 2 Piita 1.14.²Ma amə da i shishiinə gaamə, agi ɗanə nə kuɗəpəshinə taamə ŋga upaa əndə’i shishinə, waatoo ətə ca shi dadagyə, kaama ŋgavə. 5.2 Rooma 8.23-24.³Acii maɗa kə ŋgii amə, pooshi amə ka ndzaanə yadə shishinə ma’ə. ⁴Ma amə ma’ə da i shishiinə gaamə, agi ɗanə nə kuɗəpəshinə taamə. Əntaa uuɗənə nə əndə pooshi amə ka uuɗə shishiinə gaamə ŋga duuniya, amma uuɗənə caama uuɗə tə ətə ŋga dadagyə, kaama upaa, ama ŋgavə, sətə da i əpinə a jaala agyanə sətə ca ɓəsləgi. 5.4 1 Koor. 15.53-54.⁵Əntaŋfə ci saakii haɗatəgi daamə kaama zə’u ha’ə makə ətsa. Ci vii kaamə Ma’yanaakii əsə, kaama shii paŋgəraŋə oo’i, tə’i hara uushi’inə ɗəkəpaa ci kaamə kiɗə. 5.5 1.22.

⁶Acii ha’ə, taa guci patə naamə ka mabanee ma’yanə. Kə shii amə, ma amə ma’ə da i shishiinə gaamə, matəkəkii naamə da Slandana. ⁷Acii ma ndzaanə caama ndzaanə, əntaa ŋga neenə ka ci də ginə, amma ŋga vii gooŋga ka ci. 5.7 1 Koor. 13.12; 1 Piita 1.8-9.⁸Ka mabanee ma’yanə naamə. Gəɗə bwasee ka shishiinə gaamə kaama dzə ka ndzaanə da Slandana. 5.8 Fil. 1.23.⁹Acii ha’ə, taa agi ndzaanə gaamə ganə, taa agi ətə na shi aakəŋwa, ma sətə kavaamə aakəŋwa, uuɗagi səkəkii. 5.9 Kwal. 1.10; 1 Tees. 4.1.¹⁰Acii tyasə see a kəŋaamə patə akəŋwacii Aləmasiihu, kaa ca ɗa kaamə gəŋwanə, kaa taa wu a shii upaa sətə dəɓee ka ci mbərə mbərə da sətə cii kəya slənə, taa bwayakii, taa ŋunyikii saa’itə ci a duuniya. 5.10 11.15; Isaa. 2.12; Dan. 7.9-10; 12.2; Slənə 17.31; Rooma 2.6; 1 Koor. 3.13-15; 4.5; Fil. 3.19; 2 Tees. 1.7-10.

Waɓənə agyanə ndzaanə ka guviinə ŋga Əntaŋfə

¹¹Makə ɗii ci agi ŋgwalənə niinə acii Slandana, putakii ha’ə ciina ɗa gazhi’waanə ŋga ɓaariinə ka ənja agyanəkii. Kə shii Əntaŋfə tiinə paŋgəraŋə. Ma nə nyi ka nəhənə əsə, kə shii unə tə nyi asəkə mooɗəfuunə. 5.11 4.2; 6.4; 1 Koor. 9.22.¹²Ma bii nyi ətsə ha’ə, əntaa haŋətənə ciina haŋətə niinə, amma rəgwa ciina ɓaarii koonə, koona cakərə’i akəŋwacii ənjitə ca dzaana tiinə, koona shii mbee ka ənəpaaginə ka tii. Acii ma təya, agi cakərə’inə nə tii putə ŋga dagwaanə ŋga shiginə ŋga ənda, təya bwasee ka tsaamə sətə a ədzəməkii. 5.12 1.14; 3.1.¹³Maɗa ɗiikənə ciina ɗiikə, ka Əntaŋfə ciina ɗiikə. Maɗa ka rəgwakii ciina ɗa ha’ə əsə, yoo, ka putə goonə ciina ɗa ha’ə. ¹⁴Uuɗənə ŋga Aləmasiihu ca ɗa ŋwaŋuunə agyaniinə, acii kə paaratəgiinə oo’i, ci əŋki ka putə ŋga ənji patə. Acii ha’ə, ləɓə nə ənji patə agi əntənaakii. 5.14 Yooh. 17.23; Rooma 8.35; Gal. 2.20; Af. 3.19; 5.2,25; 1 Yooh. 3.16.¹⁵Ma əŋki Aləmasiihu ka putə ŋga patənə ŋga ənja, acii ga ənjə a ndzaanə shitə ha’ə makə sətə kaɗeesəkə ka tii. Amma kaa təya ndzaanə ka ŋga Aləmasiihu, acii ka putatii əŋki ci, Əntaŋfə a maɗee ka ci agi maməətə ənja. 5.15 Rooma 6.3-4; 7.4; 14.7-9.

¹⁶Ndzaŋənə ka saa’ina, pooshi inə ka tsaamənə taa tə wu putə ŋga shiginaakii. Taa ŋgahi kə shi nya caamə tə Aləmasiihu ha’ə, amma pooshi nyi agi tsaamənə tə ci ha’ə ma’ə. ¹⁷Taa wu patə liɓə da Aləmasiihu, kura taganə nə ci ətsa. Kə dzəgi iirəkii, kurakii nə ci ətsa. 5.17 Isaa. 43.19; Rooma 6.4; Gal. 6.15; Af. 4.24; Səniinə 21.5.¹⁸Ətsə patə, ɗanə ŋga Əntaŋfə. Ci zhi’wee kaamə, kaama ndzaanə ka guviinəkii dacii Aləmasiihu, ca vii kaamə slənə ŋga baabanə ka hara ənja, kaa təya ndzaanə ka guviinəkii əsə. 5.18 Rooma 5.10.¹⁹Ma waɓənə geenə, ci nə: agi zhi’weenə nə Əntaŋfə ka patənə ŋga ənji shiŋkinə ka guviinəkii dacii Aləmasiihu. Paa ci ka kəsəpaa ’waslyakəənatii a ədzəməkii. Ca ba’avə waɓənaakii acii inə, keena waaza ka ənja, kaa təya ndzaanə ka guviinəkii. 5.19 Rooma 3.24-26; Kwal. 1.20.²⁰Acii ha’ə, madəɓama ŋga Aləmasiihu niinə. Əntaŋfə ca ɗa waɓənaakii dacii inə. Agi kədiinə niinə acii unə ka madəɓama ŋga Aləmasiihu, zə’umə, koona ndzaanə ka guviinə ŋga Əntaŋfə. 5.20 Mat. 10.40; Isaa. 52.7.²¹Ma Aləmasiihu, paa ci shii ’waslyakəənə, amma kə kavə Əntaŋfə tə ci kaa ca ləɓə daamə agi ’waslyakəənə gaamə. Ma ɗii ci ha’ə, kaama shii ndzaanə agi gooŋgaanə ŋga Əntaŋfə dagi ləɓənə gaamə da Aləmasiihu. 5.21 Yooh. 8.46; Rooma 8.3; 1 Koor. 1.30; Gal. 3.13; Ibər. 4.15.

¹Ma agi slənə geenə ka hakii da Əntaŋfə, agi kədiinə niinə acii unə ənə ɗii Əntaŋfə koonə pwapoonə, goona saawee ka pwapoonəkii. 6.1 Rooma 5.2; 1 Koor. 15.10.²Wiinə sətə bii Əntaŋfə: 6.2 Isaa. 49.8; Luka 4.19-21.

“Maɗa kə mbu’ya saa’yaaki ŋga fanə tuunə,

agi fanə nə nyi tuunə.

Maɗa kə mbu’ya uusəra ŋga luupaanə tuunə,

agi tsakənə nə nyi tuunə.”

Fatəmə! Ənə nə saa’i ŋga luu viinə ŋga Əntaŋfə; ənshinə nə uusəra ŋga luupaanə!

³Pooshi inə ka uuɗənə kaa taa wu a idəpaa uushi agi slənə geenə. Acii ha’ə, pooshi inə ka ɗavə sətə ca kavə əndə ka pu’unə agi ndzaanaakii akəŋwacii Əntaŋfə. ⁴Amma taa mi patə ciina ɗa, agi ɓaarii niinə oo’i, ənji slənə ŋga Əntaŋfə niinə, də sə’watə ciɓənyinə, da də sə’watə madzawə uushi’inə kama kama. 6.4 4.2.⁵Kə fəsli ənji tiinə, ənjə a pa’əgi tiinə, ənjə a ɗaaɗa keenə mabizhinə, kə slənyiinə palee ka ŋgeerii inə, ina baanə yadə ŋunyinə agiinə, yadə zəmə ameenə əsə. 6.5-10 11.23-29.⁶Dagi laaɓanə ŋga mooɗəfiinə, da shiinə geenə, da sə’watənə geenə, da ŋga’əənə geenə ɓaarii inə neenə nə oo’i, ənji slənə ŋga Əntaŋfə niinə. Ma ətsə patə, dagi Malaaɓa Ma’yanə da uuɗənə geenə ŋga gooŋga. 6.6 8.24; Rooma 12.9; 1 Koor. 13.4-7; Gal. 5.22-23; 1 Tim. 4.12.⁷Kə ɓaarii inə ha’ə dagi waɓənə geenə agyanə gooŋgaanə da dagi ŋgeerənə ŋga Əntaŋfə. Ndzaanə geenə ka ənji gooŋga nə sə ŋga paginə geenə. Də ci luupaa niinə neenə nə əsə. 6.7 10.4-5; Rooma 13.12; 1 Koor. 2.4.⁸Kə ɗuunətə ənji tiinə, ənjə a bərapaa tiinə əsə. Kə dzaanii ənji tiinə, ənjə a dəla diinə əsə. Kə ŋgirə ənji tiinə ka majirakinə, patə da ha’ə ənji gooŋga niinə. ⁹Kə ɗii ənji makə pooshi tii shii tiinə, patə da ha’ə kə shii ənji tiinə də ŋga’ə. Kə ɗii makə maməətəkii niinə, amma waniinə ma’ə da i əpinə ameenə. Kə jalə ənji tiinə, amma pooshi ənji ɓəələgi tiinə. 6.9 4.10.¹⁰Kə diɓə səkiinə a ɓəzə, amma taa guci patə agi mooɗasəkə niinə. Maaghiinə niinə, amma agi ɗatənə niinə tə ənji laŋə ka ənji waha. Pooshi uushi acii inə, amma neenə nə patənə ŋga uushi’inə. 6.10 mooɗasəka: 7.4; Rooma 5.3; 12.12; maaghiinə da ənji waha: 8.9; Fil. 2.17; 4.12-13; 1 Tees. 1.6.

¹¹Ənji Koorintiya, paŋgəraŋə waɓiinə koonə, pooshi inə umbee koonə ka taa mi a mooɗəfiinə. ¹²Də ədzəmə rəŋwə ŋgiriinə tuunə. Amma ma unə, kə umbee unə keenə ka sətə a mooɗəfuunə. ¹³Wanyinə ka kədiinə acii unə makə manjeevənaaki. Tuutəta’ə, ɓaariimə keenə uuɗənə goonə noonə əsə. 6.13 1 Koor. 4.14.

*Yi ŋga Əntaŋfə nuunə

¹⁴Goona ndzaashi da ənji ghatə vii gooŋga ka Yeesu. Ma ətsa, pooshi ka ɗanə. Iitiitə saŋə ndzaashinə gooŋgaanə da məzaana? Iitiitə əsə ndzaashinə ɓərənə da təkuna? 6.14-16 1 Koor. 6.9-13; 10.21; Af. 5.5-11.¹⁵Mi saŋə nə haala ŋga Aləmasiihu da Seetana? Mi saŋə nə sətə liɓə də əndə nə’unə da əndə ghatə vii gooŋga? ¹⁶Ŋgutə ŋga’əənə saŋə nəndə ahada yi ŋga Əntaŋfə da kuvə uuləma? Acii ma amə, yi ŋga Əntaŋfə Əndə vii əpinə naamə! Makə sətə bii Əntaŋfə ci saakii, 6.16 Leew. 26.12; Irim. 32.38; Əzaki. 37.27; 1 Koor. 3.16.

“Ka ndzaanə nə nyi ka yi rəŋwə da ənjaaki,

ka ndzaanə nə nyi ahadatii əsə, nyi nə Əntaŋfwatii.

Tii əsə, ka ndzaanə nə tii ka ənjaaki.”

¹⁷Acii ha’ə kə bii Slandanə ka tii, 6.17 Isaa. 52.11; Səniinə 18.4.

“Shigimə ahadatii, goona ndzaanə ka hakii,

goona təɓətə sətə əntaa malaaɓakii kaa nya luu tuunə.

¹⁸Ma nya, ka ndzaanə nə nyi ka Dəsənuunə, 6.18 2 Sam. 7.14; Isaa. 43.6; Am. 4.13; Səniinə 11.17.

una ndzaanə ka manjeevənaaki.

Nyi Slandanə Əndə baawəɗa waɓi ha’ə.”

¹Kaɗashinyinaaki, makə ɗii ci kə ɗii Əntaŋfə kaamə aləkawalənyiitsə ha’ə, bwasee amə ka slənə uushi’iitə ca geegi ka shishinaamə da əpinə gaamə ma’ajijinəkii, ama ndzaanə malaaɓakii. Vigyaamə naamə nə ka Əntaŋfə patə, ama ŋgwalə tə ci. 7.1 1 Yooh. 3.3.

Mooɗasəka ŋga Bulusə

²Ɓaariimə keenə uuɗənə goonə. Pooshi inə ɗii bwaya uushi ka taa wu, pooshi inə saawee ka vii gooŋga ŋga taa wu, pooshi inə gəpətə də uushi ŋga taa wu əsə. 7.2 6.13; 12.17.³Ma bii nyi ətsə ha’ə, əntaa wazənə cii kya wazə koonə. Acii kə shi nya bii oo’i, asəkə mooɗəfiinə nuunə. Ka hakii naamə taa agi əntənə taa agi ndzaanə da əpinə amaamə. 7.3 6.11; Fil. 1.7.⁴Kə shii nyi tuunə furəŋə. Sə ŋga dəlaginaaki nuunə. Agi sa ciɓənə caama sa patə, mabaneekii nə ma’yanəki. Ka maŋushinə nə nyi uusəra patə. 7.4 6.10.

⁵Taa saa’itə mbu’iinə aa Makiduuniya maa, pooshi inə upaa əpisəka. Taa dama zə’ugiinə patə, ha’ə nə ənji agi ciɓeenə keenə, taa daama patə mabizhinə. Ma asəkə ədzəmiinə əsə, ŋgwalənə. 7.5 2.13; 4.8.⁶Amma ma Əntaŋfə Əndə banee ka ma’yanə ŋga əndətə ləɗəgi ma’yanəkii, kə banee ci ka ma’yaniinə də shinə ŋga Titusə. 7.6 1.3-4; Titusə: 2.13.⁷Əntaa wata shinaakii tanə banee ka ma’yaniinə, amma da i waɓəənə shi amakii keenə, waatoo makə sətə cakuunə vii ka ci ŋgeerənə aa mooɗəfəkii. Kə bii ci keenə makə sətə ɗii kuɗəpəshinə tuunə ŋga neenə ka nyi, da makə sətə kiwuunə anəki, da makə sətə ɗii unə aniya ŋga luunə də nyi əsə. Ma əndzə’i kamə, agi tsakə ɗa maŋushinə nə nyi.

⁸Ma ləkaləkatətə nyaahə nyi koonə, kə ɓəzee nyi ka səkuunə də ci. Amma ma nyi, pooshi nyi ɗii wakaɗakinə ŋga naahənə koonə ha’ə. Makə fii nyi, kə ɓəzhi səkuunə, kə mwayi nyi ɗa wakaɗakinə. Amma ma ɓəzəsəkə goonə, ŋga uundzə saa’i. 7.8 2.4.⁹Ma əndzə’i, paa nyi ma’ə ka ɗa wakaɗakinə ŋga naahə ləkaləkatəta, ka mooɗasəkə nə nyi. Əntaa mooɗasəkə ŋga ɓəzee ka səkuunə cii kya ɗa, amma putə ŋga baanə goonə ka Əntaŋfə, acii kə kavə ɓəzənə ŋga səkuunə tuunə koona baanə ka ci. Ma ɓəzənə ŋga səkuunə, də shiinə ŋga Əntaŋfə. Acii ha’ə, pooshi inə ɗavə koonə ana. ¹⁰Acii ma maɓətəsəkə də shiinə ŋga Əntaŋfə, ci ca kavə əndə kaa ca haɗatəgi də naakii na, ca kira luupaanə. Pooshi əndə əsə ca ɗa wakaɗakinə ŋga tsarə maɓətəsəkətsa. Amma ma maɓətəsəkə ŋga əndə shiŋkinə saakii, ci ca kira əntənə ŋga ca’ə ndəŋwə ndəŋwə. ¹¹Neemə ka sətsə ɗii Əntaŋfə də maɓətəsəkətsə goonə! Kə kavə ci tuunə ka ɗa kuɗəpəshinə ŋga baginə; kə ɓəzhi səkuunə putə ŋga sətə slənyi; una ŋgwaləgi acii sətə na slənə aakəŋwa; kə ɗavə maɓətəsəkəkii koonə kuɗəpəshinə ŋga neenə ka nyi; kə ɗavə ci koonə kuɗəpəshinə ŋga luunə də nyi əsə, una dzalə əndətə ɗii bwaya bwayaanə. Agi ətsə patə, kə ɓaarii unə oo’i, pooshi moonə agi sətsə slənyi. 7.11 2.5-6.

¹²Ma saa’itə nyaahə nyi koonə ləkaləkatəta, əntaa agyanə əndətə ɗii bwaya bwayaanə taa əndətə ɗii ənji ka ci bwaya bwayaanə nyaahə nyi. Amma kaa nya shii ɓaariinə koonə akəŋwacii Əntaŋfə oo’i, agi nəhənə nuunə tiinə. 7.12 2.9.¹³Acii ha’ə kə baa ma’yaniinə.

Tsaŋə da baanə ŋga ma’yaniinə əsə, ca’ə əndzə’i kə cakiinə ɗa maŋushinə putə ŋga mooɗasəkə ŋga Titusə, acii kə banee unə ka ma’yanəkii, unə patə. ¹⁴Kə dəliigi nyi duunə ka ci. Ma unə əsə, pooshi unə ɗavə ka nyi ayinə. Uusəra patə gooŋga njiina waɓə koonə. Ha’ə əsə, ma dəlaatə njiina dəlagi duunə ka Titusə, gooŋga. 7.14 8.24.¹⁵Acii ha’ə, ma uuɗənaakii tuunə, kə cakə ɗa ŋgeerənə. Acii agi buurətənə nə ci makə sətə ɗii unə aniya ŋga luunə tə ci aahoonə, una banee ka haŋkala goonə ka fa sətə cii kəya ba koonə. 7.15 2.9.¹⁶Ka maŋushinə nə nyi ka shaŋə acii agyuunə nə hiimaaki patə.

Viinə ŋga ənji nə’unə də patənə ŋga ŋgeerənə

¹Ndzəkəŋushi’inəkya, ŋga’ə ka nyi una shii makə sətə ɗii Əntaŋfə pwapoonaakii asəkə Ikəliisiyanyinə ŋga Makiduuniya. 8.1-4 Slənə 11.29-30; Rooma 15.26.²Taa ŋgahi kə lii ciɓənyinə tə tii kama kama, maaghiinə nə tii əsə, patə da ha’ə, ka mooɗasəkə nə tii uusəra patə. Ci kavə tə tii ka ndzaanə ŋga ciinətii fitə ka viinə. ³Ma ətsa, ka seedanə nə nyi oo’i, kə vii tii də patənə ŋga ŋgeeriitii. Ha’ə maa, kə palee ka sətə dəɓee təya vii. Də moonatii satii vii tii makə sətə kaɗeesəkə ka tii. ⁴Tii satii kədii acii inə kaa təya upaa rəgwa ŋga tsakənə tə ənji ŋga Əntaŋfə də Yahudiya. ⁵Ma ətsa, kə palee ka sətə shiina kii niinə davə! Ŋga təkəŋwanə, kə vii tii natii nə ka Slandana, təya vii keenə nətii əsə də moonə ŋga Əntaŋfə. ⁶Ci ɗii kədii inə tə Titusə, kaa ca dzə aakəŋwa də slənətsə njaŋə ci ahadoonə, ca tsakə tuunə koona mbu’utəgi də maɗuunə slənətsə akəŋwacii unə noonə əsə. 8.6 Titusə: 2.13.⁷Agi patənə ŋga slənə ka Əntaŋfə aakəŋwa nuunə ka hara ənji nə’unə. Agi vii gooŋga goonə, agi waɓənə goonə, agi shii gooŋgaanə goonə, agi ɗa kuɗəpəshinə goonə ŋga tsakə ənja, da agi uuɗənə goonə tiinə, ətsə patə aakəŋwa nuunə. Acii ha’ə, ŋga’ə keenə maɗa gyuunə aakəŋwa ha’ə makə ətsa agi maɗuunə slənətsə akəŋwacii unə əsə. 8.7 1 Koor. 1.5; 16.1-3,24; Gal. 6.10.

⁸Əntaa banə cii kya ba koonə makə bariya. Amma ɓaariinə cii kya moo ɓaariinə koonə makə sətə ci kuɗəpəshinə a ɗa tə hara ənji kaa təya tsakə ənja. Ŋga’ə ka nyi nya shii taa tantanyinə nə uuɗənə goonə. ⁹Kə shii unə pwapoonə ŋga Slandanaamə Yeesu Aləmasiihu. Taa ŋgahi əndə wahə nə ci, patə da ha’ə kə geegi ci ka nəkii ka maagha. Ma ɗii ci ha’ə, ka putə goonə, koona shii ndzaanə ka ənji waha dagi geegi ka nəkii ka maagha. 8.9 Mat. 8.20; Fil. 2.6-7.

¹⁰Ma agi waɓəətsa, wiinə waɓənaaki: ka ɗanə ŋga’ə maɗa kə uudəpaa unə əndzə’i tə sətə njaŋuunə dəŋku. Acii unə nə təkəŋwanə ŋga ənjitə ɗii aniya, una ɗatə slənəkii əsə. 8.10 1 Koor. 7.25.¹¹Acii ha’ə, uudəpaamə slənəkii də tsarə ŋga aniyatsə njaŋuunə də patənə ŋga ŋgeerii unə, viimə də sətə upaa unə. ¹²Acii maɗa tə’i əndə da aniya ŋga viinə, ca vii sətə upaa ci də patənə ŋga ŋgeeriikii, ka kaɗeesəkənə ka Əntaŋfə nə viinaakii. Pooshi Əntaŋfə mwayi əndə a vii sətə paa ci da ci. 8.12 Mar. 12.43.^13-14Əntaa banə cii kya ba oo’i, wa viinə a galee anə hara ənji, unə əsə, ənjə a kaanə koonə ’yapə unə daanuunə. Pooshi. Amma ma ŋga əna, makə ɗii ci tə’i laŋə acii unə, ŋga’ə maɗa kə cakuunə tə ənjitə pooshi uushi aciitii. Maɗa zhi’wa saa’itə pooshi uushi acii unə, una moo tsakənə tuunə, maɗa tə’i laŋə aciitii, ka tsakənə nə tii tuunə natii. Də ha’ə tsakəshinuunə mbərə mbərə. ¹⁵Tə’i manaahəkii asəkə malaaɓa ləkaləkatə oo’i, “Ma əndətə dzatəgi laŋə, pooshi gaɗəgi ka shaŋə. Ma əndətə dzatəgi gi’u əsə, pooshi əki ka shaŋə.” 8.15 Shig. 16.18.

Titusə da guvii-slənaakii

¹⁶Kuyirii amə tə Əntaŋfə, acii ci kavə tə Titusə kaa ca tsakə tuunə də ədzəmə rəŋwə makə sətə kavə ci tiinə əsə. ¹⁷Acii əntaa wata də ətə bii inə ka ci cii kəya slənəgi, amma agi ɗanə nə kuɗəpəshinə tə ci ŋga tsakənə tuunə. Agi moonaakii cii kəya dzə aahoonə. ¹⁸Waniitsə ka sləkeenə ka əndə’i ndzəkəŋushi’inaamə atsakii. Ma ca, agi dəlaginə nə ənji də ci asəkə Ikəliisiyanyinə patə putə ŋga mbee ka waaza Ŋunyi Habara ka ənja. ¹⁹Tsaŋə da ətsa, kə ta’i Ikəliisiyanyinə tə ci kaa ca dzəədzə deenə agi maɗuunə slənənə akəŋwacii inə. Ma slənəna, kaa ənji ɗuunətə də Slandanə ciina ɗa, ina ɓaarii oo’i, kə mwayi inə tsakənə tə ənjitə pooshi uushi aciitii.

²⁰Ma viinə ənə vii ənji aacii inə də patənə ŋga ŋgeerənə, pooshi inə ka uuɗənə ənjə a idəpaa uushi ashiinə agikii. ²¹Ma nə hiima geenə, kə mwayi inə ɗa uushi də rəgwakii akəŋwacii ənja, əntaa wata akəŋwacii Slandana. ²²Acii ha’ə, waniitsə ka sləkeenə ka əndə’i ndzəkəŋushi’inaamə atsatii. Ma ca, kə təɓiinə tə ci laŋə, ina paaratəgi oo’i, tə’i kuɗəpəshinə ŋga tsakə ənji a mooɗəfəkii taa guci patə. Ma ci əsə, mashiikii nuunə aciikii. Acii ha’ə, kə cakə kuɗəpəshinə ɗanə tə ci ŋga tsakənə tuunə. ²³Ma Titusə, rəŋwə niinə da ci, guva-slənaaki əsə agi slənənə koonə. Ma hara ndzəkəŋushi’inaamə ətsə gi tii da ci, ka madəɓama ŋga Ikəliisiyanyinə gi tii, agi kira ɗuunuunə ka Aləmasiihu nə tii. 8.23 Titusə: 2.13.²⁴Ɓaariimə ka tii uuɗənə goonə kaa Ikəliisiyanyinə a fa habara goonə, təya shii oo’i, ma dəlaanə ciina dəla duunə, ha’ə tanyi. 8.24 7.14; 8.7-8.

Viinə ka tsakənə də ənji ŋga Əntaŋfə

¹Ma agyanə viinə ka tsakənə də ənji ŋga Əntaŋfə də Yahudiya, pooshi nafa ŋga tsakə naahənə koonə agyanəkii ma’ə. 9.1 8.1-4.²Acii kə shii nyi tə’i kuɗəpəshinə ŋga tsakənə tə ənji a mooɗəfuunə. Putakii dəlii nyi duunə əsə ka ənji Makiduuniya. Əŋki nyi ka tii, “Ma ənji nə’unə anə hanyinə ŋga Akaya, matasəkakii nə tii daga dəŋku kaa təya tsakə tə ənja.” Kə maɗee kuɗəpəshinə goonə ka natii, acii laŋə nə tii ka moo viinə. ³Acii ha’ə, wanyinə ka sləkeenə ka ndzəkəŋushi’inaamə aahoonə, acii ga dəlaginə geenə duunə agi haalatsə a ndzaanə ka uushi zaɓə; amma koona ndzaanə matasəkakii makə sətə bii nyi ka tii. 9.3 8.22,24.⁴Maɗa kə mbu’iinə da hara ənji nə’unə də Makiduuniya aahoonə, təya dzə ka lapaanə pooshi viinə goonə matasəkakii, ka ɗanə nə ayinə tə nyi, acii kə bii nyi ka tii, kə shii nyi tuunə furəŋə! Unə maa, ka ɗanə nə ayinə tuunə ka shaŋə. ⁵Ci ɗii nyi hiima ŋga banə ka ndzəkəŋushi’iitsa, kaa təya takəŋwa ka nyi zəku’i, taabu’u nii kya dzə, una tasəka aakəŋwa makə sətə bii unə, ca ndzaanə matsəkəkii saa’itə nii kya mbu’u. Ci əsə na ɓaarii oo’i, də moonə goonə cuuna vii, əntaa tyasə.

⁶Buurətəmə oo’i, ma əndətə ləgii slikərənə laŋə, ka upaanə nə ci cifanə laŋə. Ma əndətə ləgii gi’u əsə, gi’u upaanəkii cifanə. 9.6 Waɓ. 11.24; 19.17; 28.27.⁷Taa wu patə, kə dəɓee ca vii makə sətə kaɗeesəkə ka ci, əntaa də maɓətəsəka taa kavənə tə ci tyasə ka viinə. Acii əndətə ca vii də mooɗasəkə ca kaɗeesəkə ka Əntaŋfə. ⁸Tə’i Əntaŋfə da baawəɗa ŋga viinə koonə palee ka ətə cuuna moo, kaa sətə dəɓee una upaa a ndzaanə acii unə taa guci patə. Ka upaanə nuunə laŋə koona ɗa də taa ŋgutə tsarə ŋga ŋunyi sləna. ⁹Ma ŋunyi ənda, kə ndzaa ci makə sətə ɗii manaahəkii asəkə malaaɓa ləkaləkatə ətə bii ci, 9.9 Jab. 112.9.

“Kə vii ci də mooɗəfə rəŋwə ka maaghiinə.

Ŋga ca’ə ndəŋwə ndəŋwə nə ŋga’əənaakii.”

¹⁰Ma Əntaŋfə, ci ca vii slikərənə ka əndə ka ləganə, ca vii ka ci zəmə ka adənə. Acii ha’ə, ka viinə nə ci koonə uushi’inə, ca siitəgi koonə. Ma viinə goonə də patənə ŋga ŋgeerənə, tə’i bwatyakii. 9.10 Isaa. 55.10; Hoos. 10.12.¹¹Taa guci patə, ka ɗatənə nə ci tuunə ka ənji waha, koona shii viinə də mooɗəfə rəŋwə uusəra patə, kaa ənji laŋə a kuyirii tə Əntaŋfə putə ŋga viinə goonə ənə ci təya upaa acii inə. 9.11 1.11; 4.15.¹²Acii ma viitsə vii unə, əntaa wata ka ki’i haaja ŋga ənji nə’unə tanə, amma agi kavənə nə ci tə ənji laŋə ka kuyiriinə tə Əntaŋfə. ¹³Acii ma slənətsə goonə, ci ca ɓaarii vii gooŋga goonə. Ka dəlanə nə ənji də Əntaŋfə əsə, acii kə ɓaarii unə oo’i, kə luuvuunə Ŋunyi Habara agyanə Aləmasiihu. Ka dəlanə nə tii də ci əsə putə ŋga viitə vii unə də mooɗəfə rəŋwə ka tii da ka hara ənja. ¹⁴Ka ɗanə nə tii kuɗəpəshinə ŋga neenə koonə, təya ɗa də’wa ka putə goonə, putə ŋga malaŋə pwapoonə ətə ci Əntaŋfə a ɗa koonə. ¹⁵Kuyirii amə tə Əntaŋfə putə ŋga viinaakii kaamə, waatoo viitə pooshi ənji ka mbee ka waɓənə putsəkə də ma. 9.15 9.11.

Waɓənə ŋga Bulusə agyanə baawəɗatə vii Əntaŋfə ka ci

¹Nyi Bulusə nyi saaki ca kədii acii unə. Agi banə nə ənji, maɗa nyi ahadoonə nya banee ka nəki, ma nyi pooshi ahadoonə əsə, iza’u nə nyi anuunə. Putə ŋga banee ka nə ŋga *Aləmasiihu da ŋga’əənaakii, 10.1-18 1 Koor. 9.3.10.1 10.10; 1 Koor. 2.3.²agi kədiinə nə nyi acii unə, goona kavə tə nyi kaa nya ndzaanə iza’u, nyi kə gi aahadoonə. Acii kə shii nyi weewee, ma ənjitə ca hiima oo’i, slənə ŋga *duuniya ciina ɗa, ka lanə nə nyi ka tii ŋguruunə. 10.2 13.10; 1 Koor. 13.2.³Gooŋga a duuniya niinə. Amma, ma paatə ciina pa, əntaa makə ŋga duuniya ciina pa. ⁴Ma uushi’inə ŋga paginə geenə əsə, əntaa makə ŋga duuniya. Ma neenə, ətə ci Əntaŋfə a vii. Də ci ciina jaala agyanə ənji daawaanə, ama jaala agyanə ənji ɗaaɗa mabizhinə 10.4 6.7; Rooma 13.12; Af. 6.13-17.⁵da agyanə ənjitə ca zhi’wee ka haŋkala ŋga ənja acii ga təya shii tə Əntaŋfə; ama zhi’wee ka hiima ŋga ənji kaa təya fa tə Aləmasiihu. 10.5 Isaa. 2.12-17.⁶Maɗa kə mbu’utəgyuunə də fanə goonə tə Əntaŋfə, ma əndətə pooshi ka fanə, matasəkakii niinə ka dzalənə tə ci. 10.6 2.9.

⁷Tsaamətəmə ŋga’ə agyanə sətsə ca ɗa ahadoonə. Tə’i hara ənji ca ba oo’i, ŋga Aləmasiihu nə tii. Wa təya tsakə buurətənə ŋga’ə. Makə sətə ŋgirə tii natii nə oo’i, ŋga Aləmasiihu nə tii, inə maa, ha’ə niinə. 10.7 1 Koor. 1.12.⁸Taa kə dəliigi nyi də baawəɗanə vii Slandanə keenə, pooshi ayinə ka ɗanə tə nyi shaŋə. Ma baawəɗatsa, baawəɗa ŋga ghənənə duunə aakəŋwa, əntaa ŋga ənyanə duunə aaba’ə. 10.8 13.10.⁹Ga ənjə a nee ka ətsə makə ŋgwaleenə cii kya ŋgwalee koonə də ləkaləkatənyinaaki. ¹⁰Ka banə nə hara ənji oo’i, ‘Ma ləkaləkatə ŋga Bulusə, iza’u. Amma ma shi ci də naaki na, mantəkii nə shishinəkii, paa ci mbee ka waɓənə əsə.’ ¹¹Ma tsarə ŋga ənjitsa, wa təya paaratəgi oo’i, ma sətə ciina waɓə asəkə ləkaləkatə, ka ɗanə niinə inə gatə ahadoonə. 10.11 13.1-2.

¹²Ma təya, agi haŋətənə nə tii natii na. Kə dəɓee ina mbərə mbərətə də neenə nə da tii kwa? Agi ŋgərənə nə tii ɗuunuunatii, təya nee makə tii palee patə. Ma ətsa, mabaanə. Pooshi tii shii taa mi. 10.12 3.1.

¹³Ma ina, pooshi dəla də neenə na ka pitəginə aa bilə. Amma ka ɗanə niinə ca’ə ka hatə ɗəkəpaa Əntaŋfə keenə, ca mbu’u ca’ə ka slənətsə ciina ɗa ahadoonə. 10.13 Rooma 12.3.¹⁴Makə ɗii ci asəkə hatsə ɗəkəpaa Əntaŋfə keenə nuuna, makə giinə aahoonə ka kira koonə Ŋunyi Habara agyanə Aləmasiihu, pooshi inə pitəgi hatsə ɗəkəpaa Əntaŋfə keenə. ¹⁵Pooshi inə ka dəlagi də neenə nə putə ŋga slənətə ci hara ənjə a ɗa, pooshi inə ka pitəgi hatə ɗəkəpaa Əntaŋfə keenə. Amma ma sətə ciina moo, wa vii gooŋga goonə a gərə aakəŋwa aakəŋwa, kaa hatə ɗəkəpaa Əntaŋfə keenə a tsakə bwaŋənə, 10.15-16 Slənə 19.21; Rooma 15.20.¹⁶ina mbee ka dzənə ka hara hanyinə aakəŋwa ka waaza Ŋunyi Habara, acii geena dəliigi də neenə nə putə ŋga slənə ŋga hara ənji ka hatə ɗəkəpaa Əntaŋfə ka tii. ¹⁷Tə’i manaahəkii asəkə malaaɓa ləkaləkatə oo’i, “Ma əndətə ca moo dəlaginə, wa ca dəlagi də Slandana tanə.” 10.17 Irim. 9.22-23; 1 Koor. 1.31.¹⁸Ma əndətə ca dəlagi də naakii na, pooshi Əntaŋfə ka luuvənə tə ci, see tə əndətə ci Slandanə a dəlagi də ci. 10.18 1 Koor. 4.4-5.

Bulusə da majirakinə ŋga masləkee ənja

¹Ma nə nyi ka nəhənə, ka sə’wanə nuunə tə nyi, nya ɗiikə gi’u. Tuutəta’ə, sə’wamə tə nyi ha’ə. ²Agi sərəhənə nə nyi agyanuunə putə ŋga Əntaŋfə, acii kə vii nyi tuunə ka *Aləmasiihu makə sətə ci ənjə a vii malaaɓa maɗanə ka ŋgurii rəŋwə dyaŋə. 11.2 Af. 5.25-27.³Ŋgwaliiki acii ga sətə slənyi də Hawa a slənyi duunə noonə. Ma Hawa, kə gəpətə rəhunə də ki də cicirənaakii. Ha’ə nuunə əsə. Ŋgwaliiki acii ga hiima goonə a ŋusləgi asəkə matahu rəgwa, una təkuree ka vii gooŋga ka Aləmasiihu. 11.3 ’Wat. 3.1-5,13.⁴Acii kə fii nyi kə kapaa unə rəgwa ka əndə’i əndə ca waaza koonə əndə’i uushi agyanə Yeesu bwasə ka ətə waazii inə koonə, kə liwuunə əndə’i Ma’yanə tsaŋə bwasə ka ətə shuunə liwu, kə liwuunə əndə’i habara tsaŋə bwasə ka Ŋunyi Habaratə liwuunə. 11.4 Gal. 1.8-9.

⁵Ma cii kya nəhə kamə, pooshi nyi əki ka ənjitsə cuuna nəhə makə matahu masləkee ənji nə tii. 11.5 12.11; 1 Koor. 15.10; Gal. 2.6,9.⁶Taa paa nyi mbee ka waɓənə, amma tə’i shiinə anəki makə sətə sənaavə nyi ka ɓaariinə koonə taa ŋgutə saa’i patə, taa agi ŋgutə uushi patə əsə. 11.6 1 Koor. 2.6-16; Af. 3.4.

⁷Ya saŋa, kə ɗii nyi ’waslyakəənə makə həətəpaa nyi naaki nə kaa nya shii ɗuunətə duunə kwa? Acii kə waazii nyi koonə Ŋunyi Habara ŋga Əntaŋfə ŋga zaɓə yadə luu taa mi acii unə. 11.7 12.13; 1 Koor. 9.12,18.⁸Kə liwə nyi kwaɓa acii hara Ikəliisiyanyinə, nya slənə ahadoonə. Ma ətsə kamə, ka banə nə nyi makə kə gəpətə nyi də uushi aciitii kaa nya shii tsakənə duunə. 11.8-9 Fil. 4.15-18.⁹Ma saa’itə nyi ahadoonə, kə mwayi nyi tsakənə tə nyi də kwaɓa, amma paa nyi fitinii tuunə koona vii ka nyi. Kə shi hara ndzəkəŋushi’inə gaamə də Makiduuniya, kə vii tii ka nyi patənə ŋga sətə cii kya moo. Paa nyi fitinii tuunə shaŋə. Paa nyi ka ɗanə ha’ə boo ŋga əna taa aakəŋwa, koona shii tsakənə tə nyi. ¹⁰Wiitsə sətsə cii kya dəla də naaki na. Də gooŋgaanə ŋga Aləmasiihu nə nyi ka banə koonə, ma nyi, pooshi əndə təŋapaanə tə nyi ka dəla də naaki nə ha’ə anə hanyinə ŋga Akaya patə. 11.10 1 Koor. 9.15-18.¹¹Aa acii mi ɗii? Acii paa nyi agi uuɗənə tuunə kwa? Kə shii Əntaŋfə, kə uu’i nyi tuunə. 11.11 1 Koor. 16.24.

¹²Makə sətsə paa nyi fitinii tuunə, ka dzənə nə nyi aakəŋwa də ɗanə ha’ə, kaa nya shii təŋagi rəgwa ka majirakinə ŋga masləkee ənji ŋga dəlaginə, təya ba oo’i, mbərə mbərə nə slənatii da neenə. 11.12 11.5; 12.11.¹³Ma tsarə ŋga masləkee ənjitsa, əntaa masləkee ənji ŋga tantanyinə nə tii. Agi jirakənə nə tii də slənatii, təya geegi ka natii nə makə masləkee ənji ŋga Aləmasiihu ŋga tanyi. 11.13 Fil. 3.2; Səniinə 2.2.¹⁴Əntaa sə ŋga hurəshishinə ətsa, acii *Seetanə maa, kə geegi ci ka naakii nə makə malaa’ikatə ca ɓərə. ¹⁵Acii ha’ə, maɗa geegi ənji slənaakii ka natii nə makə ənji slənə gooŋgaanə, əntaa mu’umə uushi. Ma ka muudinə, kadə nə təya upaa dzalənə ətə dəɓee təya upaa. 11.15 4.10; Rooma 2.6.

Sa ciɓənyinə ŋga Bulusə putə ŋga waazanə

¹⁶Kaa nya ənə ka banə, ga taa wu a nəhə makə ɗiikənə cii kya ɗiikə. Amma makə kə nyihuunə ha’ə, luumə tə nyi makə sətə cuuna luu hara maɗiikə ənja. Nyi maa, kaa nya shii dəlaginə gi’u naaki. 11.16 12.6.¹⁷Weewee ma sənə cii kya ba əndzə’i, əntaa hiima ŋga Slandana. Ma agi dəlaanə cii kya dəla də naaki na, makə ŋga maɗiikə əndə cii kya waɓə. ¹⁸Makə ɗii ci ənji laŋə ca dəlagi də uushi’inə ŋga *duuniya, nyi maa, ka ɗanə nə nyi ha’ə. ¹⁹Kə bii unə, kə shii unə uushi’inə. Amma iitə saŋə mbee unə ka sə’watə tə maɗiikə ənja? ²⁰Waatoo, maɗa kə geegi tii koonə makə maviinə, taa gəpətənə duunə, taa bərapaanə tuunə, taa tsagi koonə meeciinə, agi sə’watənə nuunə tə tii. ²¹Ma nyi, əntaa təkureenə təkuree nyi ka ɗanə koonə ha’ə.

Amma taa mi patə dəliigi taa wu, nyi maa, ka dəlaginə nə nyi də səkii. Makə ŋga maɗiikə əndə cii kya waɓə. ²²Taa ma bii tii ənji *Ibəraaniya nə tii, nyi maa, ci nə nyi. Ənji Isərayiila kwa? Nyi maa, ci nə nyi. Slikərənə ŋga Ibərahiima kwa? Nyi maa, ci nə nyi. 11.22 Fil. 3.5; Rooma 11.1.²³Taa ma bii tii ənji slənə ka Aləmasiihu nə tii əsə, amma nyi nə matahu əndə slənə palee ka tii. Makə ŋga maɗiikə əndə cii kya waɓə. Kə slənyii də gazhi’waanə palee ka tii; ɓəzəkii pya’ə ənji tə nyi a furəshina palee ka tii; ɓəzəkii fəsli ənji tə nyi əsə palee ka tii; ama wə nə nyi uusəra patə. 11.23-29 4.8-12; 1 Koor. 4.11-13; 12.26.11.23 kə slənyii də gazhi’waanə: 1 Koor. 15.10; furəshina: Slənə 16.23.²⁴Tufə jikə *Yahudiinə ka fəslənə tə nyi də uu’yanə makkə pu’unə aji əliŋə. 11.24 Dzək. 25.3.²⁵Makkə jikə gayinə ŋga ha də Rooma ka fəslənə tə nyi. Kə kaalii ənji tə nyi də faariinə rəŋwə səɗə. Makkə jikə kumbawalə ka cipəgərənə da nyi aagi ma’inə. Kə shi nya kii uusəra, nya ba’anətsaa agi ma’inə. 11.25 Slənə 14.19; 16.22.²⁶Agi wiigi’inə nə nyi laŋə. Pooshi bwaya uushi ətə paa nyi nee. Tə’i taŋə gəəra, tə’i mahiirənə a rəgwa, tə’i ŋgwalənə acii ənjaaki Yahudiinə, tə’i ŋgwalənə əsə acii hara slikərənə, tə’i ŋgwalənə asəkə vəranyinə, tə’i ŋgwalənə agi bilinə, tə’i agi uunəva, tə’i əsə acii majirakinə ŋga ənji nə’unə. 11.26 Slənə 9.23; 14.5.²⁷Kə slənyii də gazhi’waanə ka shaŋə. Ɓəzəkii nə nyi ka ba’aginə njihərəmə yadə ŋunyinə agiki. Kə ɗii maɗəfənə da meegiirənə tə nyi. Laŋə nə nyi ka ndzaanə yadə zəma, taa kuvə ŋga baanə davə, taa kəjeerənə. 11.27 6.5.²⁸Bwasə ka harakii maa, uusəra patə nə nyi ka buurə patənə ŋga Ikəliisiyanyinə. ²⁹Maɗa kə əpigi vii gooŋga ŋga ənda, agi zhimanə tə nyi asəkəki. Maa kə kavə ənji tə əndə’i əndə ka ɗa ’waslyakəənə, ka ɓəzənə nə səkəki. 11.29 1 Koor. 9.22; Gal. 6.2.

³⁰Maɗa ka dəlanə nə nyi də naaki na, see də sətə ca ɓaarə makə sətə əntəgi shishinəki dəlaginəki. 11.30 12.5; 1 Koor. 1.31.³¹Ma Əntaŋfə Dii Yeesu Slandanaamə, wa ənjə a dəla də ləməkii ka ca’ə ndəŋwə ndəŋwə. Kə shii ci oo’i, əntaa jirakənə cii kya jirakə. 11.31 1.23.³²Ma saa’itə nyi də Damasəkusə, tə’i əndə’i ŋgwaməna atsaa səɗə ŋwaŋwa Arətasə, kə kavə ci kaa ənjə a nəhə uura mayi ŋga vəranə, kaa ənjə a shii kəsənə tə nyi. 11.32-33 Slənə 9.23-25.³³Amma kə kagərə ənji tə nyi aasəkə ɗəvə, ənjə a kyagərə tə nyi da mapacakinə ŋga mahwala ŋga vəranə, nya mbərəɗə aciikii.

Uushi’iitə ɓaarii Slandanə ka Bulusə

¹Tyasə ka dəlaginə nə nyi də naaki na. Taa ŋgahi pooshi uushi ci dəlaginəkii a tsakəvə, patə da ha’ə, ka waɓənə nə nyi agyanə uushi’iitə ɓaarii Slandanə ka nyi. ²Kə shii nyi, tə’i əndə’i əndə nə’unə shi Slandanə a ŋgərətə tə ci aadəgyə aaɓiikii. Kə uugi ɗanə fəzə pu’u aji ənfwaɗə əna. Ma əndətsa, nyi ka nəki. Taa tantanyinə kə slənyi ha’ə, taa səniinə, ma ətsa, paa nyi shii. Əntaŋfə shii ci daanəkii. ³Ma nyi, kə shii nyi, kə ŋgirə ənji tə nyi aagi Aləjana. Taa tantanyinə, taa səniinə, Əntaŋfə shii ci daanəkii. ⁴Ma davə, kə fii nyi uushi’inə əsə ətə pooshi ənji ka mbee ka batənə, pooshi əndə shiŋkinə mbu’i bahə batənə. ⁵Acii ha’ə, ma ka rəgwatsa, ka dəlaginə nə nyi də naaki na. Amma ma ka rəgwa ŋga əndə shiŋkinə, pooshi uushi cii kya dəlagi maɗaamə də uushi’iitə ca ɓaarii ətənaaki dadavə. 12.5-6 11.16,30; 12.1; 1 Koor. 3.31.⁶Maɗa kə mwayi nyi dəlagi də naaki na, paa nyi ka ndzaanə ka maɗiikə ənda, acii gooŋga nii kya waɓə. Amma kə bwasee nyi ka haalakii ha’ə, acii ga əndə’i əndə a ŋgirə tə nyi palee ka makə sətə cii kəya tsaamə tə nyi taa fa waɓənaaki.

⁷Ha’ə əsə, kə ɗavə ənji ka nyi əndə’i bwaya uushi ətə ndzaanə makə dəhə ashiki, acii ga nya haŋətə naaki nə putə ŋga uushi’iitə ci Əntaŋfə a ɓaarii ka nyi. Ma ətsa, masləkee əndə ŋga Seetanə, kaa ca ciɓee ka nyi. Ma ɗii ətsə patə, acii ga nya haŋətə naaki na. 12.7 Gal. 3.13-14; Ayb. 2.6.⁸Makkə jikə nyi ka kədiinə tə Slandanə kaa ca ŋgərəgi ka nyi. ⁹Amma ma jikənaakii ka nyi, uu’i ci, “Pwapoonaaki nə sətə dəɓee ha upaa, acii maɗa matəkii nə ənda, parəkə ndzaanə ŋgeerənaaki ashikii.” Ci nee unə, ma ŋga əna, də mooɗasəkə nə nyi ka dəlaginə də naaki nə putə ŋga ətənaaki, kaa ŋgeerənə ŋga Aləmasiihu a shii ndzaanə ashiki. 12.9 Isaa. 40.29-31; Rooma 5.2; Fil. 4.13.¹⁰Ka mooɗasəkə nə nyi də ətənaaki. Maɗa dzaanii ənji tə nyi əsə, ka mooɗasəkə nə nyi. Ha’ə əsə, nyi agi sa ŋgəra’wa da ciɓa, da agi asaranyinə, ətsə patə ka putə ŋga Aləmasiihu cii kya ɗa ha’ə. Makə ɗii ci matəkii nə nyi, da ŋgeerənə nə nyi.

Buurə uushi’inə ŋga Bulusə agyanə ənji Koorintiya

¹¹Ma nyi, kə iikə nyi putə ŋga dəlaanaaki də nəki. Amma unə kavə tə nyi ka ɗanə ha’ə. Ma dəɓee, unə nə dəlanə də nyi, acii pooshi hatə palee matahu masləkee ənjitsə goonə ka nyi makə sətə cuuna hiima. ¹²Kə ndzaa nyi ahadoonə də sə’watənə ka shaŋə, kə ɗii nyi madiigərə slənənyinə da sə ŋga hurəshishinə laŋə əsə. Ci ca ɓaarə oo’i, masləkee əndə ŋga tantanyinə nə nyi. 12.12 Slənə 13.6-12; 14.8-10; 16.16-18; 19.11-16; Rooma 15.19.¹³Ma nya, paa nyi ɗii kama kamaanə ahadoonə da hara Ikəliisiyanyinə, amma see uushi rəŋwə; waatoo, paa nyi ali tsakənə goonə tə nyi. Acii ha’ə, maɗa bwayakii ɗii nyi koonə, tuutəta’ə tifyagimə tə nyi! 12.13 11.7-9.

¹⁴Wanyinə ka tasəkanə ka dzənə aahoonə ŋga makkənə. Pooshi nyi na alə tsakənə goonə tə nyi əsə. Acii mooɗəfuunə cii kya moo, əntaa uushi goonə. Acii dənə nə ɗəkəpaa uushi’inə ka manjeevənaakii, əntaa manjeevənə dəɓee ɗəkəpaanə ka dəsənətii. 12.14 13.1.¹⁵Ka ɗanə nə nyi mooɗasəkə ŋga ɓələgi sətə aciiki patə, nya vigi patə da naaki na, ka putə ŋga tsakənə duunə. Ya əna, ka galeenə nuunə ka uuɗənə tə nyi acii uu’i nyi tuunə laŋə kwa? 12.15 1 Koor. 16.24.

¹⁶Mbu’u ka luuvənə nuunə oo’i, paa nyi ndzaanə ka tərənə anuunə. Amma ka banə nə əndə’i ənda, kə ɗii nyi koonə jarəwiinə, nya jirakə koonə ka shii satə də nuunə. ¹⁷Ya saŋə kə gəpi nyi duunə ka rəgwa ŋga rəŋwə agi ənjitsə sləkee nyi koonə kwa? 12.17 7.2.¹⁸Kə kədii nyi tə Titusə kaa ca dzə aahoonə; nya sləkee ka əndə’i ndzəkəŋunə əndə nə’unə atsakii. Kə gəpi Titusə duunə kwa? Anii pooshi slənə geenə gi mbərə mbəra? Kə shii nyi mbərə mbərə nə hiima geenə. 12.18 2.13; 8.6,16-17.

¹⁹Goona nyihə makə ɓaarəgi gooŋga geenə ciina ɓaarə aakəŋwacii unə. Pooshi. Akəŋwacii Əntaŋfə ciina waɓə; ənji slənə ka Aləmasiihu niinə. Kaɗashinyinə geenə, ma ətsə ciina ɗa patə, ka tsakənə duunə koona dzə aakəŋwa. ²⁰Ŋgwaliiki acii ga nya gi ka lanə tuunə əntaa makə sətə dəɓee nya la tuunə. Maɗa kə lii nyi tuunə əntaa makə sətə dəɓee, ka ɗanə nə nyi koonə sətə pooshi dəɓee nya ɗa koonə. Ŋgwaliiki acii ga nya lapaa mabizhinə ahadoonə da sərəha, da ɓəəzənə ŋga səka, da uuɗənə ka na, da tsəɓəhiinə, da dyaarə’unə, da haŋətə na, da mamaaɗənə ŋga haŋkala. 12.20 1.23; 1 Koor. 1.10-11.²¹Ŋgwaliiki əsə, maɗa kə gi nyi aahoonə, acii goona ɗavə ka nyi ayinə akəŋwacii Əntaŋfə, nya ŋgəərə ma putə ŋga ənjitə sha ɗii ’waslyakəənə. Acii ma təya, kə təkuree tii ka bwaseenə ka ajijiniinatii da aləhiinatii kaa təya baanə ka Əntaŋfə. 12.21 13.2.

Muudinə ŋga waɓənə

¹Maɗa kə gi nyi aahoonə, ətsə nə makkənə ŋga səɗəki. Maɗa kə gi nyi, taa ŋgutə waɓənə patə ma’i ahadoonə, ŋga’ə ka nyi kaa ənji bəra’i taa palee ka bəra’i a ɓaarii tantanyinə ŋga waɓənəkii. 13.1 12.14; Dzək. 19.15; Mat. 18.16; 1 Tim. 5.19.²Wanyitsə ka waɓənə ka ənjitə sha ɗii ’waslyakəənə da patənə ŋga hara ənja, wanyitsə ka waɓənə koonə nyi pooshi ahadoonə, makə sətə shi nya waɓi koonə saa’itə gi nyi aahoonə ŋga bəra’inə. Ma waɓənaaki, acii ga taa wu a kiwə də nyi, maa kə ənyii aahoonə. 13.2 1.23; 10.11; 12.20; 13.10.³Makə ɗii ci kə mwayi unə shiinə oo’i, agi waɓənə nə *Aləmasiihu da maki, shiimə oo’i, ma ca, əntaa matəkii nə ci ka dzalənə tuunə, amma tə’i ci da ŋgeerənə ahadoonə. ⁴Ma saa’itə gwa’avə ənji tə Aləmasiihu aashi ənfwa, matəkii nji ci. Amma ma əndzə’i, tə’i ci da əpinə amakii də baawəɗa ŋga Əntaŋfə. Ma inə əsə, matəkii niinə agi ləɓənə geenə da ci. Amma ma agi ndzaanə gaamə doonə, də baawəɗa ŋga Əntaŋfə ciina slənə putə ŋga ləɓənə geenə da Aləmasiihu. 13.4 12.9-10; 1 Koor. 1.25; Fil. 2.7-8.

⁵Tsaamətəmə noonə na, koona nee maɗa ma’ə unə da i əpinə agi vii gooŋga goonə. Təɓətəmə noonə na. Pooshi unə shii oo’i, ləɓə nə Yeesu Aləmasiihu doonə kwa? Ma ətsə kamə, ha’ə, maɗa pooshi unə ka mbu’utəgi də təɓəətsə shaŋə. ⁶Kə shii inə, ka paaratəginə nuunə oo’i, ma inə, kə mbu’utəgiinə. ⁷Agi kədiinə niinə acii Əntaŋfə, acii goona ɗii bwaya uushi. Ma ciina ɗa ha’ə, əntaa kaa ənjə a shii dəla də slənə geenə ahadoonə, amma koona ɗa sətə ndzaanə də rəgwakii, taa ŋgahi ka neenə nuunə makə matəkii niinə. ⁸Paa inə ka ɗa sətə ca bərapaa gooŋgaanə, amma sətə ca kira gooŋgaanə ɗaniinə. ⁹Ma ina, taa matəkii niinə, maɗa da ŋgeerənə nuunə, ka mooɗasəkə niinə. Ma sətə ciina kədii koonə, a dzuunə aakəŋwa agi nə’unə. ¹⁰Ma cii kya naahə koonə waɓəəna saa’inə nyi pooshi ahadoonə, koona shii baanə ka Əntaŋfə, acii ga nya gi ka ndzaanə iza’u anuunə də ɓaarə koonə baawəɗatə vii Slandanə ka nyi. Ma ətsa, baawəɗa ŋga ghənənə duunə aakəŋwa, əntaa baawəɗa ŋga ənyanə duunə aaba’ə. 13.10 13.2; 10.8; 1 Koor. 4.21.

¹¹Ma əndzə’i ɗii kaɗashinyinaakya, a ta’avuunə jamə. Ɗamə gazhi’waanə ŋga ndzaanə mayarədakii, nə’utəmə waɓənaaki, luuvəməshinə, una ndzaa agi jamənə. Ma Əntaŋfə Əndə uuɗənə taamə, ca vii kaamə ndzaanə jamə, ka ndzaanə nə ci doonə. 13.11 Yooh. 14.27; Rooma 15.33; 1 Koor. 7.15; Af. 6.23; Fil. 4.9; 1 Tees. 5.23; 2 Tees. 3.16; Ibər. 13.20; 1 Piita 5.14.¹²Nəəhəpaaməshinə də ədzəmə rəŋwə agi ləmə ŋga Əntaŋfə. 13.12 1 Koor. 16.20.¹³Agi nəhəpaanə nə ənji ŋga Əntaŋfə tuunə patə. 13.13 Mar. 13.11; Rooma 8.26,39; Gal. 6.18.

¹⁴Ma pwapoonə ŋga Slandanə Yeesu Aləmasiihu, da uuɗənə ŋga Əntaŋfə, da gəshinə ŋga Malaaɓa Ma’yanə, wa təya ndzaanə doonə patə.