Tiitus

Ɗerewol Ngol Bulus Windani

Tiitus

Habaru dow ɗerewol ngo’ol

Bulus lilaaɗo Yeesu Almasiihu windi ɗerewol ngo’ol nder hitaande 65 A.D., waato duuɓi 65 gaɗa danyngol Yeesu. O windangol Tiitus neɗɗo leydi Kiriti tokkuɗo Yeesu. Tiitus naa’ o Yahuudankeejo. O suka, ammaa o wartii balloowo Bulus nder kuugal muuɗum ngal wa’ajinki Habaru Belɗum. Bulus aliimo to Kiriti ngam o faamana kawtal tokkuɓe Yeesu gonɓe ton.

Nder ɗerewol ngo’ol Bulus metii dow fii tatum mawɗum. Arande, Bulus e siftorana Tiitus ngikku ɗum ardiiɓe kawtal tokkuɓe Yeesu haani ngaɗa. O metan Tiitus dow ɗu’um ngam ngikkuuji kalluɗi ɗi ɗuɗɓe nder Kiriitiyanko’en ngoodi. Ɗiɗaɓum woni, Bulus e hokka Tiitus caawori no o ekkitinirta yimɓe feere‑feere gonɓe nder kawtal tokkuɓe Yeesu, bo ndotti’en, e rewɓe naye’en, e surbaaɓe, e kaye’en, nden e maccuɓe. Cakitiiɗum woni, Bulus hokkii Tiitus caawori dow no haani tokkuɓe Yeesu njooɗoroo. O wi’i e haani ɓe njooɗodoo jam, ɓe ngiɗindira, ɓe ala wanywanytirki, e geddi, e holluki feerootirol hakkunde maɓɓe.

Ko Woni Nder:

Kownol Bulus (1.1‑4)

Ardiiɓe nder kawtal tokkuɓe Yeesu (1.5‑16)

Kuugal yimɓe feere‑feere nder kawtal tokkuɓe Yeesu (2.1‑15)

Sembiɗinki e wagginki (3.1‑11)

Kownol cakitiingol (3.12‑15)

Kownol Bulus

¹Min, Bulus maccuɗo Allah lilaaɗo Yeesu Almasiihu windi ɗerewol ngo’ol. O suɓiiyam ngam mi sembiɗina yimɓe Allah cuɓaaɓe dow hoolaaki Yeesu, mi ekkitinaɓe goonga ngam ɓe njooɗoo jonde wooɗunde yeeso Allah. ²Goonga ka’a waɗay ɓe ngaɗa ɓerɗe dow heɓuki yonki ki re’ataa. Allah waɗii alkawal dow yonki kin ko duuniyaaru tagee, o boo fewataa. ³Nde carel maako waɗi, kanko Allah Kisnoowo meeɗen o wanginii goonga kan nder wa’aju, o wi’ii mi wa’ajinaka. ⁴Ngo’ol ɗerewol, an mbindanmingol Tiitus, a ɓiɗɗo am mo goonga nder hoolaaki Yeesu. Allah Nyaako meeɗen Mo Dow, e Yeesu Almasiihu Kisnoowo meeɗen barkiɗinmaa, hokkumaa jam.1.4: 2Kor 8.23; Gal 2.3; 2Tim 4.10.

Kuugal Tiitus e Leydi Kiriti

⁵Mi aliima e leydi Kiriti ngam keenyitaa koo ɗume ko horii, cuɓaa mawɓe e koo ndiye gariiri non no mbiimaami. ⁶Doole ardiiɗo nder kawtal tokkuɓe Yeesu warta walaa ko ɗum huɗirtamo, gooduɗo debbo go’oto, mo ɓiɓɓe maako ɓe tokkuɓe Yeesu ɓe ngalaa ngikku kalluɗum koo ciya hakkiilo. ⁷Nde mawɗo kawtal tokkuɓe Yeesu o kuwanoowo Allah, doole o warta walaa ko ɗum huɗirtamo. To’ o warta mawninoowo hoore, koo jawɗo mettinki ɓernde, koo jaroowo, koo ɗaɓɓitoowo hawre, koo giɗɗo ceede. ⁸O warta jaɓɓotooɗo hoɓɓe, giɗɗo waɗuki boɗɗum, curɗo hoore muuɗum, aadiliijo, ceniiɗo, mo hakkiilo. ⁹O warta jogiiɗo Wolde Allah tabbutunde e goonga no ɗum ekkitinirimo, ngam o waawa sembiɗinki ɓerɗe woɓɓe o ekkitinaɓe goonga. Ɗonmaa o waawa holluki ganyuɓe Wolde Allah farkuki maɓɓe.1.6‑9: 1Tim 3.2‑7.

¹⁰Kadimaa e woodi yimɓe ɗuɗɓe nganyuɓe tokka goonga, metooɓe haalaaji meere, majjinooɓe yimɓe. Ɗuɗɓe nder yimɓe ɓen ɓe Yahuudanko’en tokkuɓe Yeesu. ¹¹Doole ɗum haɓanaɓe ɓe nde’’ita, ngam e ɓe ekkitina ko wooɗaa, e ɓe majjina yimɓe wuro‑wuro ngam ɓe keɓa ceede. ¹²Goɗɗo moodibbo maɓɓe, Kiriitiyankeejo, wi’ii, “Kiriitiyanko’en ɓe pewooɓe koo ndeye, ɓe ngikku bo marle kalluɗe, ɓe ɓerɗe baatuɗe, weelaaɓe.” ¹³Ko o wi’i ɗum goonga. Ngam maajum haɓanɓe boɗɗum, ngam hoolaaki maɓɓe sembiɗa, ¹⁴ɓe ala hettindanaaki habaruuji fewre ɗi Yahuudanko’en e dookaaji ganyuɓe goonga. ¹⁵Koo ɗume e laaɓani ɓe ɓerɗe laaɓuɗe. Ammaa ɓe ɓerɗe ɗe laaɓaa e ɓe njaɓaayi goonga, walaa ko laaɓaniɓe, ngam hakke wonnii ɓerɗe maɓɓe e nyumol maɓɓe. ¹⁶E honduko e ɓe mbi’a e ɓe andi Allah, ammaa ko ɓe ngaɗata e holla ɓe andaamo. Ɓe nefniiɓe, ɓe ngaɗataa ko Allah wi’i, walaa kuugal bongal ngal ɓe mbaawata waɗuki.

Ekkitin Ekkitinol Goongawol

¹Ammaa an, ekkitin goonga. ²Wi’u ndotti’en to’ ɓe ngarta jarooɓe, ammaa ɓe ngarta ɓe hakkiilo, ɓe cura ko’e maɓɓe. E haani ɓe kooloo Allah naa’ seɗɗa, ɓe keewa yidde e munyal. ³Non maa ekkitinaa madu’en njooɗoo jonde haanunde rewɓe tokkuɓe Yeesu njooɗoo. To’ ɓe ngarta bi’ooɓe haalaaji kalluɗi dow woɓɓe, koo giɗuɓe njaru. Ɓe ngarta ekkitinooɓe ko wooɗi, ⁴ngam ɓe ekkita rewɓe sukaaɓe no ngiɗirta worɓe maɓɓe e ɓiɓɓe maɓɓe, ⁵e no ɓe ngartirta curooɓe ko’e maɓɓe, gooduɓe ɓerɗe laaɓuɗe, paamanooɓe wuro maɓɓe, aadili’en, tokkooɓe ko worɓe maɓɓe mbi’iɓe, ngam to’ ɗum yawana Wolde Allah.

⁶Non maa waggin kaye’en ɓe cura ko’e maɓɓe. ⁷Ammaa an wartu ko ɓe ekkitotoo nder ko ngaɗataa fuu. Waɗu hakkiilo e goonga nder ekkitinki maaɗa. ⁸Huutir boliiɗe boɗɗe ɗe ngeddataake. Nden ɓen ɗon giɗɓe ngedda ɓe cemtay ngam ɓe keɓataa goɗɗum kalluɗum ɗum ɓe mbi’ata dow meeɗen.

⁹Wi’u maccuɓe ngaɗa ko jeyɓeɓe mbi’iɓe, ɓe mbelnanaɓe ɓerɗe nder koo ɗume. To’ ɓe caloo ko ɓe mbi’i, ¹⁰to’ ɓe ngujjanaɓe. Ammaa koo ndeye ɓe kolla ɓe gaɗooɓe boɗɗum e ɓe ngaɗa ko haani ɓe ngaɗa, ngam nder koo ɗume ɗum ɓe ngaɗata ɓe mawnina ekkitinol Allah Kisnoowo meeɗen.

¹¹Ngam Allah hollii yidde mawnde nde o waɗi laawol kisndam ngam yimɓe fuu. ¹²Yidde nden ekkitinii’en alen jonde nde Allah yiɗaa e suuno fii duuniyaaru, njooɗooɗen nder duuniyaaru en cura ko’e meeɗen, en ngaɗa ko haani, en tokka Allah e ɓernde go’o. ¹³En keɗoo nyalnde barkiɗinaande nde kaaɓuɗen, nyalnde nde teddungal Allah meeɗen mawɗo Yeesu Almasiihu Kisnoowo wangata. ¹⁴Yeesu hokkii hoore muuɗum ngam meeɗen ngam o rimɗina’en daga koo ndeye halleende, o wartira’en yimɓe maako laɓɓe, giɗɓe waɗuki boɗɗum.2.14: Jab 130.8; Wur 19.5; TA 4.20; 7.6; 14.2; 1Biit 2.9.

¹⁵Ekkitin fuu fii ɗu’um, huutir laamu maaɗa nder sembiɗinki e haɓanki yimɓe. Taa’ jaɓu goɗɗo yawanmaa.

Ko Haani Tokkuɓe Yeesu Ngaɗa

¹Ciftoranaa tokkuɓe Yeesu ɓe tokka laamiiɓe e ardiiɓe ɓe ngaɗa ko ɓe mbi’i, ɓe ciryoo ngam huwuki koo iri ngale kuugal bongal. ²Wi’uɓe to’ ɓe meta haala kalluka dow goɗɗo, to’ ɓe ngarta ɗaɓɓitooɓe hawre, to’ ɓe ngarta ɓe ɓerɗe caɗɗe. Sey ni ɓe kolla koo moye ngikku boɗɗum. ³Ngam enen maa ndenno en andaano ko ngaɗeten, en tokkataa ko ɗum wi’i’en, en majjinaama. Suuno duuniyaaru haɓɓii’en, en ngiɗi koo iri ɗume fii kalluɗum. En ngaɗii jonde meeɗen nder halleende e lawliiru, yimɓe nganyii’en, enen maa en nganyiiɓe. ⁴Ammaa nde Allah Kisnoowo’en wangini yurmeende e yidde muuɗum, ⁵o hisnii’en, naa’ ngam kuuɗe boɗɗe ɗe ngaɗuɗen, ammaa ngam yurmeende maako. O hisnu’en barka lootuki ɓerɗe meeɗen ki Ruuhu maako waɗi wartirii’en yimɓe hesɓe. ⁶O hokki’en Ruuhu maako barka Yeesu Almasiihu Kisnoowo meeɗen. ⁷Too, nde yidde maako wartirii’en ɓe ngalaa hakke yeeso maako, jooni e mo yiɗi ngarten donooɓe yonki ki re’ataa ki ngaɗɗen ɓerɗe en keɓay. ⁸Fii ɗu’um ɗum mbiimaami ɗum goonga. E mi yiɗi cembiɗinaa horiiɓe dow maajum ngam kooliiɓe Allah ngaata hakkiilo maɓɓe dow waɗuki kuuɗe boɗɗe. Fuu fii ɗu’um e wooɗi ɗum nafanay koo moye. ⁹Ammaa an, woɗɗita geddi meere e feerootirki lenyol e yidde hawre e yeddootirki dow Attawra, ngam walaa ko ɗum nafi, ɗum fii meere. ¹⁰To goɗɗo e wadda feerootirol hakkunde mooɗon, to o wanyii wagginol maaɗa arandewol e ɗiɗaɓol, doggumo. ¹¹A andi iri maako o ganyuɗo goonga, gaɗoowo ko wooɗaa. Kuuɗe kalluɗe ɗe o waɗata e kolla o wooɗaa.

Kownol Cakitiingol

¹²To mi liloyii Artemas koo Tiikikus to maaɗa, sey njawɗoɗaa ngaraa to am e gariiri Nikafolis ngam e mi yiɗi mi ruuma ton.3.12: KL 20.4; Aaf 6.21,22; Kol 4.7,8; 2Tim 4.12.¹³Waɗu ko mbaawataa waɗuki mballaa Jenas lawyaajo e Afoolos nder yaadu maɓɓe, tabbitinaa walaa ko ɓe ndulli.3.13: KL 18.24; 1Kor 16.12.¹⁴Doole yimɓe meeɗen ekkitoo waɗuki kuuɗe boɗɗe, ngam ɓe mbaawa walluki haanuɓe walleeki nden ngam to’ ɓe njooɗoo jonde meere.

¹⁵Fuu gonduɓe e am e kownumaa. Kownanaayam giɗɓe’en kooliiɓe Yeesu.

Allah barkiɗina’on on fuu.