Roomanko’en

Ɗerewol Ngol Bulus Windani

Roomanko’en

Habaru dow ɗerewol ngo’ol

Bulus lilaaɗo Yeesu Almasiihu windani tokkuɓe Yeesu wonɓe gariiri Rooma ɗerewol ngo’ol. O windiingol 57 A.D., waato duuɓi 57 gaɗa danyngol Yeesu. Ɗum gaɗotooɗum o windii ɗerewol ngo’ol e gariiri Korinti carel ko o waɗi yaadu maako tatawru ngam wa’ajinki.

Ɗerewol ngo’ol ngol windaa ngam siryanaaki Bulus laawol ngam sumpo ngo o yiɗi yaaranki tokkuɓe Yeesu gonɓe gariiri Rooma. Ko o yiɗi waɗuki woni o huwa nder tokkuɓe Yeesu gonɓe Rooma ngam carel seɗɗa, nden gaɗa maajum, e mo yiɗi ɓe mballamo ngam o heɓa yaaki Asbaaniya. O windu ɗerewol ngo’ol ngam o holla ko o faami dow hoolaaki Yeesu e no haani tokkuɓe Yeesu tokkiramo. Gaɗa Bulus hownii tokkuɓe Yeesu gonɓe gariiri Rooma, o wi’iɓe no o waɗirantaɓe do’aare. Nder ɗerewol ngo’ol Bulus wi’i, “Habaru Belɗum e holla aadilaaku Allah keɓeteeɗum barka hoolaaki Yeesu tan.” (1:17).

E re’irde Bulus windii dow no haani tokkuɓe Yeesu njooɗoroo, ko ɓuri maa woni ɓe kollindira yidde nder sumpootirki maɓɓe e woɓɓe. O metii dow huwanki Allah, e no haani tokkuɓe Yeesu tokkira ardiiɓe, e no haani tokkuɓe Yeesu njooɗoroo hakkunde maɓɓe. O yottini ɗerewol ngol e hownuki bandiraaɓe e mantuki Allah.

Ko Woni Nder:

Kownol Bulus e do’aare maako (1.1‑17)

Koo moye waɗii hakke (1.18—3.20)

Laawol heɓuki kisndam (3.21—4.25)

Jonde heyre nder tokkuki Almasiihu (5.1—8.39)

Ko Allah siryii ngam Israa’iilanko’en (9.1—11.36)

No haani tokkuɗo Yeesu jooɗoroo (12.1—15.13)

Kownol cakitiingol (15.14—16.27)

Kownol Bulus

¹Min Bulus windi ɗerewol ngo’ol. Mi maccuɗo Yeesu Almasiihu lilaaɗo maako cuɓaaɗo mo Allah noddi wa’ajina Habaru Belɗum.

²Habaru Belɗum ɗum o waɗi alkawal ko neeɓi daga to konduɗe annabo’en maako nder Deftere Ceniinde. ³Habaru ɗu’um ɗum dow ɓiɗɗo maako Joomiraawo meeɗen Yeesu Almasiihu. Nder ɓandu kanko daga lenyol Dawda. ⁴Ammaa Allah hollii e bawɗe mawɗe Yeesu Almasiihu Joomiraawo meeɗen o ɓiɗɗo maako nde o umminimo daga mayde barka Ruuhu maako. ⁵Barka Yeesu Almasiihu e ngam inde maako, Allah barkiɗiniiyam wartiriiyam lilaaɗo ngam lenyi duuniyaaru fuu hooloomo tokka ko o wi’i. ⁶Ɗu’um hawtii e mooɗon onon ɓe Allah noddi ngam ngarta ɓe Yeesu Almasiihu.

⁷E mi howna’on on fuu mooɗon gonɓe gariiri Rooma, onon ɓe Allah yiɗi noddi ngam ɓe ngarta yimɓe muuɗum. Allah Nyaako meeɗen e Joomiraawo meeɗen Yeesu Almasiihu barkiɗina’on hokka’on jam.

Do’aare Yettuki Allah

⁸Arande, e mi yetta Allah am barka Yeesu Almasiihu ngam mooɗon on fuu, ngam duuniyaaru fuu e nana habaru no kooloriiɗon Yeesu. ⁹Allah mo kuwanaymi kuugal wa’ajinki Habaru Belɗum dow Ɓiɗɗo maako e ɓernde am fuu, kanko woni ceyduujo am, koo ndeye mi yejjitataa’on nder do’aare am. ¹⁰E mi toroo Allah to o jaɓii o maɓɓitanayam laawol mi yaha to mooɗon jooni. ¹¹E mi yiɗi yiiki’on naa’ seɗɗa ngam mi walla’on keɓon barka gonɗum nder Ruuhu Allah cembiɗinayɗum’on. ¹²Ko ngiɗumi woni cembiɗindiren; hoolaare am sembiɗina’on, nden hoolaare mooɗon sembiɗinayam.

¹³Bandiraaɓe am, e mi yiɗi andon nde ɗuɗɗum e mi siryoo yaaki to mooɗon, ammaa koo ndeye goɗɗum e haɗayam yaaki. E mi yiɗi mi heɓa tokkuɓe Yeesu nder mooɗon, non no keɓirmi tokkuɓe Yeesu nder goɗɗi lenyi.1.13: KL 19.21.¹⁴E woodi teddoral dow am, teddoral yimɓe gariiri e ladde’en, e janguɓe e ɓe njangaayi. ¹⁵Ngam maajum, mi haaɓii wa’ajinanki’on Habaru Belɗum onon maa jooɗiiɓe gariiri Rooma.

Bawɗe Habaru Belɗum

¹⁶Mi nanataa cemtuɗum wa’ajinki Habaru Belɗum, ngam ɗum bawɗe Allah baawayɗe hisna koo moye kooliiɗomo. Arande ɗum andiniiɗum Yahuudanko’en, nden sey yimɓe naa’ Yahuudanko’en.1.16: Mar 8.38.¹⁷Ngam Habaru Belɗum e holla aadilaaku Allah keɓeteeɗum barka hoolaaki Yeesu tan. Non no ɗum windiraa, “Aadiliijo o waɗay jonde hoolaaki Allah.”1.17: Hab 2.4.

Koo Moye Waɗii Hakke

¹⁸Monnere Allah e wanga daga dow dow yimɓe ɓe kulataa Allah e dow kuuɗe maɓɓe kalluɗe ɗe ɓe nyo’’irta goonga. ¹⁹Ngam ko ɗum waawata anduki dow Allah, e njayri ɗum woni to maɓɓe, ngam Allah holliiɓeɗum. ²⁰Ngam daga fuɗɗoode taguki duuniyaaru, ngikku Allah ɗum yi’ataake, e njayri ɗum woni, waato bawɗe maako tabitayɗe, e ko holli o Allah. Ɗum yi’aama e njayri nder ko o tagi. Ngam maajum, yimɓe ngalaa ko mbi’a. ²¹Koo nde e ɓe andi Allah, ɓe mawninaayimo bo Allah koo ɓe ngettamo, ammaa nyumo maɓɓe wartii meere, ɓerɗe maɓɓe ɗe mbaawataa faamuki goonga ɗe keewi nyiwre.1.21: Aaf 4.17,18.²²E ɓe mbi’a e ɓe ngoodi ƴoyre, ammaa ɓe ngartii haaŋaaɓe. ²³Allah tabitayɗo haani ɓe mawnina, ammaa e ɓe mawnina gunkiiji gaɗaaɗi nder nandi neɗɗo maayayɗo, e nder nandi colli, e nder nandi marle, e nder nandi ko dasotoo.

²⁴Ngam non, Allah aliiɓe ɓe tokka suunooji ɓerɗe maɓɓe nefniiɗi ngam ɓe ngaɗindira ko semtinii e ɓalli maɓɓe. ²⁵Ɓe ngayliti goonga Allah warti fewre. E ɓe mawnina ko tagaa haa e ɓe kuwanaɗum, ammaa Allah Tagoowo tan haani ɓe mawnina. Kanko woni kaanuɗo manteeki haa abadaa! Aamin.

²⁶Ngam non, Allah aliɓe ɓe tokka suunooji maɓɓe cemtiniiɗi. Rewɓe maɓɓe ngayliti ko ɗum andi, rewɓe e mbalda e rewɓe. ²⁷Non maa worɓe ali ko ɗum andi, ɓe ali walduki e rewɓe, suuno worɓe nangiɓe. Worɓe e mbalda e worɓe. Ngam nefniiɗum ɗum ɓe ngaɗata, ɓe keɓi halkere no haananiɓe. ²⁸Nde ɓe nganyii ɓe anda Allah, Allah aliiɓe ɓe tokka nyumooji kalluɗi ngam ɓe ngaɗa ko haanaa ɗum waɗa. ²⁹E ɓe keewi koo iri ɗume fii ɗum wooɗaa, e halleende, e yiɗuki ko ɓe njeyaayi, e ngikku kalluɗum, e lawliiru, e ware‑ware, e hawre, e majjinki yimɓe, e ɓerɗe ɓaleeje. E ɓe meta dow woɓɓe, ³⁰e ɓe meta kalluka dow woɓɓe, e ɓe nganya Allah, e ɓe kolla mangu, e ɓe ngoodi mangu hoore, mawninooɓe ko’e maɓɓe, e ɓe ɗaɓɓita laawol waɗuki ko halli, ɓe mawnintaa danyooɓe. ³¹Ɓe ngalaa hakkiilo, ɓe kebbintaa alkawal, ɓe ngalaa yidde, ɓe njurminantaa yimɓe. ³²E ɓe andi Allah wi’ii yimɓe gaɗooɓe iri kuuɗe ɗen ɗon e haani ɓe kalkee. Fuu e non, naa’ kuuɗe ɗen tan ɓe ngaɗata, haa maa e ɓe mbi’a gaɗooɓe kuuɗe ɗen e ngaɗa ko wooɗi.

Kiita Allah

¹Ngam non, an, cappotooɗo ko wooɗaa ɗum goɗɗo waɗi, a walaa ko mbi’ataa, koo an a moye. Ngam fuu carel ko cappotoɗaa ko wooɗaa ɗum goɗɗo waɗi, a waɗana hoore maaɗa kiita. Ngam ko wooɗaa ɗum capportoɗaa goɗɗo, kanjum ngaɗataa an maa.2.1: Maat 7.1; Luk 6.37.²En andi kiita Allah ɗum goonga dow gaɗooɓe iri ɗum ɗon fii. ³A nyuma an, a hisay kiita Allah, nde a waɗa ko wooɗaa ɗum capportoɗaa woɓɓe? ⁴Koo an a yawana yidde Allah mawnde, e ciya yaawuki monnere maako, e munyal maako? A andaa yidde Allah e fooɗumaa tuubaa? ⁵Ammaa ɓernde maaɗa nde caatunde ganyunde tuubuki. Ngam non, a hawritana hoore maaɗa monnere Allah, Nyalnde monnere maako nde o waɗata kiita goonga. ⁶Ngam o waatanay koo moye ko fottidi e ko waɗi.2.6: Jab 62.12; Wag 24.12.⁷Yimɓe munyuɓe nder waɗuki ko wooɗi, ɗaɓɓutuɓe teddungal e mangu e yonki ki re’ataa, kamɓe Allah hokkata yonki ki re’ataa. ⁸Ammaa yimɓe giɗanɓe ko’e maɓɓe tan ganyuɓe goonga tokki ko wooɗaa, ɓe kawray e monnere Allah e halkere maako. ⁹Koo moye gaɗoowo ko halli yaray torra e bone, koo moye, Yahuudanko’en e yimɓe naa’ Yahuudanko’en. ¹⁰Ammaa fuu yimɓe gaɗooɓe boɗɗum, Allah waɗay ɓe keɓa teddungal, e mangu, e jam; arande Yahuudanko’en, nden sey yimɓe naa’ Yahuudanko’en, ¹¹ngam Allah hollataa feerootirol.2.11: TA 10.17.

¹²Koo moye gaɗɗo hakke, to o walaa ley Attawra, o waɗantaake kiita dow ko Attawra wi’i. Ammaa koo moye gonɗo ley Attawra, to waɗii hakke, ɗum waɗanaymo kiita dow ko Attawra wi’i. ¹³Ngam naa’ nanooɓe ko Attawra wi’i ngoni aadili’en yeeso Allah, ammaa tokkuɓe ko ɗum wi’i, kamɓe noddirtee aadili’en. ¹⁴To yimɓe naa’ Yahuudanko’en ɓe ngalaa Attawra ngaɗii ko Attawra wi’i nder yidde ko’e maɓɓe, ɓe kollii e ɓe andi ko haani ɗum waɗa, koo nde ɓe ngalaa Attawra. ¹⁵Ɓe kollii ko Attawra wi’i ɗum waɗa e windii nder ɓerɗe maɓɓe. Ɓerɗe maɓɓe maa e kolla ɗum goonga, ngam bannye nyumo maɓɓe e hollaɓe ɓe ngaɗii ko wooɗaa, bannye boo e ngo suranaɓe. ¹⁶Non no Habaru Belɗum ɗum nga’ajinmi wi’i, non waɗay Nyalnde nde Allah waɗanta nyumooji cuuɗiiɗi ɗi yimɓe kiita laawol Yeesu Almasiihu.

Yahuudanko’en e Attawra

¹⁷Ammaa taa noddira hoore maaɗa Yahuudankeejo, taa mantoroo Attawra, taa fiya gabaare dow sumpo maaɗa e Allah, ¹⁸taa andi ko Allah yiɗi ngaɗaa, taa suɓii ko ɓuri wooɗuki ngam a ekkitinaama Attawra, ¹⁹taa tabbitinii an woni kollayɗo bumɗo laawol, an woni jayngol ngam gonɓe nder nyiwre, ²⁰taa ekkitinoowo ɓe ngalaa andal ko haani, taa ekkitinoowo sukaaɓe, taa tabbitinii a andi koo ɗume, nden fuu ko mbi’ataa ɗum goonga ngam a woodi Attawra — ²¹an ekkitinoowo woɓɓe, a ekkitintaa hoore maaɗa? An nga’ajinoowo dow ɗum ala nguyka, an a wujjataa? ²²An bi’oowo to’ yimɓe ngaɗa njeenu, an a waɗataa njeenu? An nefoowo gunkiiji, an a wujjataa nder suudu gunkiiji? ²³An piyoowo gabaare dow dooka Allah, a yawantaa Allah laawol yewuki dooka maako? ²⁴Non no ɗum windiraa, “Ngam mooɗon Yahuudanko’en, yimɓe naa’ Yahuudanko’en e meta haala kalluka dow Allah.”2.24: Ica 52.5.

²⁵Taa tokkii ko Attawra wi’i, naaduki maaɗa e nafi. Ammaa taa yewii ko Attawra wi’i, naaduki maaɗa wartii bo a naadaaka. ²⁶To neɗɗo mo naadaaka tokkii ko Attawra wi’i, naa’ Allah yi’aymo bo o naadaaɗo? ²⁷Neɗɗo mo naadaaka, to o tokkii Attawra, o hollay on ngaɗii ko wooɗaa, ngam on ngewi Attawra koo nde on ngoodiɗum bindaaɗum nden on naadaaɓe. ²⁸Yahuudankeejo mo goonga naa’ o Yahuudankeejo e ɓandu tan, kadin naaduki ki goonga naa’ e ɓandu tan ki woni, koo e taƴuki laral. ²⁹Ngam maajum, Yahuudankeejo mo goonga, kanko woni Yahuudankeejo daga nder ɓernde, nden naaduki ki goonga, kanki woni naaduki ɓernde ki Ruuhu waɗata, naa’ ngam tokkuki Attawra bindaaɗum. Iri o’o neɗɗo naa’ yimɓe mantatamo, Allah mantatamo.2.29: TA 30.6.

¹Ɗume Yahuudanko’en ɓurdi yimɓe naa’ Yahuudanko’en? Ɗume naaduki nafata? ²E ɗum wooɗi naa’ seɗɗa e ɗate ɗuɗɗe. Arande, Yahuudanko’en ɗum hokki boliiɗe Allah. ³Goonga, woɓɓe maɓɓe koolaaki Allah. Ammaa ciya hoolaaki maɓɓe waaway wartira Allah mo hebbintaa alkawal muuɗum? ⁴Goonga ɗum waawataa! Allah o gooduɗo goonga, koo nde koo moye neɗɗo o pewoowo. Non no ɗum windiraa,

“Ngam ɗum tabbitina haala maaɗa e woodi goonga,

nden nder kiita keɓaa jaalorgal.”3.4: Jab 51.4.

⁵Ammaa to ciya aadilaaku meeɗen wartii laawol tabbitinki aadilaaku Allah, ɗume mbi’eten? En mbaaway wiiki Allah walaa aadilaaku to o torrii’en? (E mi meta ɗo’o no yimɓe metirta.) ⁶Ɗu’um waɗataako! To Allah walaa aadilaaku, no o waɗiranta duuniyaaru kiita?

⁷Ɗum gaɗotooɗum goɗɗo wi’a, “To ciya goonga am wallii yimɓe ngi’a goonga Allah e njayri haa ɓe mawninimo, ngam ɗume haa jooni e ɗum waɗanayam kiita dow min mi gaɗoowo hakke?” ⁸To neɗɗo e nyumira non, o wi’ay, “En ngaɗu ko wooɗaa ngam ɗum warta laawol wurtinki goɗɗum boɗɗum.” Goonga, woɓɓe yimɓe e mbi’a en mbi’a non, ammaa naa’ ɗum goonga, ɗum huɗuki tan. Ɗum waɗanayɓe kiita no haananiɓe.

Walaa Aadiliijo

⁹Too, ɗume mbi’eten? Enen Yahuudanko’en en ɓurii yimɓe naa’ Yahuudanko’en won ɗon? Goonga naa’ non. Mi yaadake mi hollii wiiki Yahuudanko’en e yimɓe naa’ Yahuudanko’en ɓe fuu ley laamu hakke ɓe ngoni. ¹⁰Non no ɗum windiraa,

“Walaa neɗɗo aadiliijo, walaa koo go’oto,

¹¹walaa gooduɗo faamu,

walaa ɗaɓɓutuɗo Allah.

¹²Yimɓe fuu ngaylitanii Allah ɓaawo, ɓe ngartii walaa ko ɓe nafi.

Walaa gaɗoowo ko wooɗi, walaa koo go’oto.3.10‑12: Jab 14.1‑3; Jab 53.1‑3.

¹³Konduɗe maɓɓe ɗum yenaande omtiinde.

E ɓe kuutira ɗemɗe maɓɓe ngam majjinki yimɓe e fewre.

Boliiɗe3.13: Waato tondi. maɓɓe e keewi ko halli bo tooke mboodi kallundi.3.13: Jab 5.9; Jab 140.3.

¹⁴Konduɗe maɓɓe e keewi kulle e boliiɗe nawɗe.3.14: Jab 10.7.

¹⁵E ɓe njaawa waruki yimɓe.

¹⁶Fuu to ɓe njahi, halkere e torra e tokkiɓe.

¹⁷Ɓe andaa laawol wadduki jam.3.15‑17: Ica 59.7,8.

¹⁸Ɓe ngalaa kulol Allah.”3.18: Jab 36.1.

¹⁹Jooni en andi koo ɗume ko Attawra wi’i, ɗum wi’a ngam ɓen ɗon gonɓe ley Attawra, ngam koo moye maɓɓa honduko muuɗum, kadin fuu yimɓe duuniyaaru anda ley kiita Allah ɓe ngoni. ²⁰Ngam walaa neɗɗo noddeteeɗo aadiliijo yeeso Allah ngam tokkuki Attawra, ngam ko Attawra waɗata woni ɗum holla neɗɗo hakke muuɗum.3.20: Jab 143.2; Gal 2.16.

Wartuki Aadiliijo

²¹Ammaa jooni Allah wurtinii laawol ngol ɗum tokkata ɗum warta aadiliijo yeeso maako. Ɗum heɓataa aadilaaku ɗum ngam tokkuki Attawra. Attawra e annabo’en kokkii ceyda dow maajum. ²²Ɗu’um aadilaaku Allah e ɗum heɓee barka hoolaaki Yeesu Almasiihu. Fuu kooliiɗo Yeesu, Allah wartiraymo aadiliijo, ngam o hollataa feerootirol.3.22: Gal 2.16.²³Koo moye neɗɗo waɗi hakke woɗɗitake ko Allah yiɗi o waɗa. ²⁴Ammaa jooni Allah wartirii’en aadili’en. O waɗanii’en non caahu ngam yidde maako barka rimɗinki keɓeteeki laawol Yeesu Almasiihu. ²⁵Allah lilii Yeesu Almasiihu warta cakkiri, ngam to yimɓe koolakemo ɗum yaafanooɓe hakke maɓɓe barka ƴiiƴam maako. Allah waɗii ɗu’um ngam holla aadilaaku muuɗum. Ngam ndenno o munyanii gaɗuɓe hakke o taƴanaayiɓe kiita. ²⁶O waɗu non ngam e carel ngel o holla kanko e hoore maako o aadiliijo, nden e mo waɗa koo moye kooliiɗo Yeesu warta aadiliijo.

²⁷Ngam non, walaa goɗɗum ɗum goɗɗo mantortoo. Ngam ɗume? Ngam en ngartaayi aadili’en ngam kuuɗe meeɗen, sey ni ngam en koolake Yeesu. ²⁸Ngam en andi neɗɗo wartay aadiliijo yeeso Allah to hoolake Yeesu, naa’ ngam tokkuki Attawra. ²⁹Koo Allah o Allah Yahuudanko’en tan? Naa’ fuu kanko woni Allah yimɓe naa’ Yahuudanko’en? Goonga, o Allah yimɓe naa’ Yahuudanko’en, kamɓe maa. ³⁰Allah o go’oto, gartirayɗo Yahuudanko’en aadili’en yeeso maako to ɓe koolake Yeesu. Non maa yimɓe naa’ Yahuudanko’en, o wartirayɓe aadili’en to ɓe koolake Yeesu.3.30: TA 6.4; Gal 3.20.³¹To ɗum non, en alay tokkuki Attawra ngam en koolake Yeesu? Ɗum waɗataako! Sey ni, en tabbitinaɗum.

Hoolaare Ibraahim

¹Too, ɗume mbi’eten dow Ibraahim, maama meeɗen4.1: Waato Yahuudanko’en.? ²To Allah wartirii Ibraahim aadiliijo ngam ko o waɗi, o heɓay ko o mantortoo, ammaa naa’ yeeso Allah. ³Aayaare wi’i, “Ibraahim hoolake Allah; ngam maajum Allah wi’i o aadiliijo.”4.3: Fuɗ 15.6; Gal 3.6.⁴Neɗɗo kuwoowo ngam yoɓee, ɗum hoccataa ko o yoɓaa bo caahu, ammaa bo goɗɗum ɗum o heɓani hoore maako. ⁵Neɗɗo mo waɗaayi ɓernde muuɗum dow kuuɗe muuɗum, ammaa o waɗi ɓernde maako dow Allah gaɗoowo gaɗooɓe hakke ngarta aadili’en, ɗum nodday hoolaaki maako aadilaaku. ⁶Non Dawda wi’i nde o meti dow neɗɗo barkiɗinaaɗo mo Allah noddi aadiliijo naa’ ngam kuuɗe maako. O wi’ii,

⁷“Ɓe barkiɗinaaɓe yimɓe ɓe ɗum yaafanii ko wooɗaa ɗum ɓe ngaɗi,

ɓe hakke mu’’en njaafaa.

⁸O barkiɗinaaɗo mo Joomiraawo limataa hakke maako.”4.7,8: Jab 32.1,2.

⁹Too, barka ɗu’um, Yahuudanko’en tan keɓataɗum, koo haa e yimɓe naa’ Yahuudanko’en? En mbi’ii, “Ibraahim hoolake Allah; ngam maajum Allah wi’i o aadiliijo.” ¹⁰Ndeye fii ɗu’um waɗi? Ko Ibraahim naadee, koo gaɗa o naadaama? Ko o naadee ɗum waɗi, naa’ gaɗa o naadaama. ¹¹Naaduki ki o waɗanaa woni alaama kolluɗum Allah jaɓii o aadiliijo ngam o hoolakemo ko o naadee. Ngam maajum, Ibraahim woni nyaako koo moye kooliiɗo Allah mo Allah wartiri aadiliijo, koo o naadaaka.4.11: Fuɗ 17.10.¹²Non maa kanko woni nyaako ɓen ɗon naadaaɓe, naa’ ngam ɓe naadaaɓe, ammaa ngam ɓe koolake Allah iri hoolaaki ki o4.12: Koo boo “Ibraahim nyaako meeɗen.” woodi ko o naadee.

Alkawal Allah Dow Kooliiɓemo

¹³Allah waɗanii Ibraahim e ɓiɓɓe ɓiɓɓeeji maako alkawal wiiki kamɓe ndonata duuniyaaru. Allah waɗii alkawal nga’al naa’ ngam Ibraahim e tokka ko Attawra wi’i, ammaa ngam aadilaaku keɓeteeɗum barka hoolaaki Allah.4.13: Fuɗ 17.4‑6; 22.17,18; Gal 3.29.¹⁴To tokkooɓe Attawra ngoni donooɓe duuniyaaru, hoolaare neɗɗo wartii meere, nden Alkawal Allah wartii koo ko nafi.4.14: Gal 3.18.¹⁵Attawra e wadda monnere Allah, ammaa fuu to dooka walaa, naa’ no ɗum waɗata ɗum yewa dooka.

¹⁶Ngam non, yimɓe kooliiɓe Allah ngoni keɓooɓe ko o waɗi alkawal, ngam ɗum heɓa ko o waɗi alkawal caahu, nden fuu ɓiɓɓe ɓiɓɓeeji Ibraahim tabbitina heɓukiɗum, naa’ tokkooɓe Attawra tan, ammaa haa e kooliiɓe Allah non no Ibraahim hooloriimo. Ngam Ibraahim woni nyaako meeɗen en fuu.4.16: Gal 3.7.¹⁷Non no ɗum windiraa, “Mi wartiriima nyaako lenyi ɗuɗɗi.” Kanko woni nyaako meeɗen yeeso Allah mo o hoolii, Allah kokkoowo mayɓe yonki, noddoowo ko walaa sey ɗum wanga.4.17: Fuɗ 17.5.¹⁸Ibraahim hoolake Allah, o waɗii kammunde koo nde walaa daliila waɗuki kammunde maako. Ngam maajum, o wartii “Nyaako lenyi ɗuɗɗi,” non no o wi’aa, “Taaniraaɓe maaɗa ɗuuɗiray bo koode dow.”4.18: Fuɗ 15.5.¹⁹O alaayi hoolaaki Allah, koo nde o yi’i ɓandu maako somii ngam o ɓadake duuɓi 100, nden debbo maako Saaratu danyataa.4.19: Fuɗ 17.17.²⁰O waɗaayi seko dow ko Allah waɗanimo alkawal, ammaa o ɓeydii hoolaaki Allah, o mantiimo. ²¹O tabbitinii Allah waaway waɗa ko waɗi alkawal. ²²Ngam Ibraahim hoolake Allah, “Allah wi’i o aadiliijo.” ²³Boliiɗe biiɗe “Allah wi’i o aadiliijo,” naa’ ngam maako tan ɗe mbindaa. ²⁴Ɗe mbindaama ngam meeɗen enen maa ɓe Allah wartirta aadili’en, enen kooliiɓe umminɗo Yeesu Joomiraawo meeɗen daga mayde. ²⁵O waraama ngam hakke meeɗen, nden o umminaama daga mayde ngam ngarten aadili’en yeeso Allah.4.25: Ica 53.4,5.

Siryootirki e Allah

¹Ngam non, nde Allah wartiri’en aadili’en ngam en koolake Yeesu Almasiihu, en ciryootirii e Allah barka Joomiraawo meeɗen Yeesu Almasiihu. ²Barka maako keɓuɗen laawol heɓuki ɗu’um caahu Allah ɗum gonɗen nder jooni. Ɗonmaa en mbelmbelta ngam en tabbitinii Allah hollay’en teddungal muuɗum. ³Naa’ non tan, haa maa en mbelmbelta nder torraaji ɗi njareten, ngam en andi yaruki torraaji e wadda munyal. ⁴To en munyii nder torra, en keɓay ngikku ɗum Allah yiɗi, to o yiɗii ngikku meeɗen, non waɗay ngaɗen kammunde. ⁵Kammunde nden semtintaa’en, ngam Allah holli’en e mo yiɗi’en nder ɓerɗe meeɗen barka Ruuhu maako, ɗum o hokki’en.

⁶Nder carel ngel tampuɗen, Almasiihu maayii ngam gaɗooɓe hakke nder carel ngel Allah suɓi. ⁷E ɗum saɗi goɗɗo maaya ngam aadiliijo. Sey ni ɗum gaɗotooɗum goɗɗo waɗa sembe ɓernde maaya ngam neɗɗo mo ngikku boɗɗum. ⁸Ammaa laawol ngol Allah hollii’en yidde maako woni, carel ko ngonɗen nder hakke, Almasiihu maayii ngam meeɗen. ⁹Nde jooni en ngartii aadili’en barka ƴiiƴam5.9: Waato mayde maako. Almasiihu, fii ɓurɗum tabbutuki woni o hisnay’en daga monnere Allah garaynde. ¹⁰Ndenno en wanywanyɓe Allah, ammaa ɗum siryootirii’en e maako barka mayde ɓiɗɗo maako. Jooni nde en ciryootirii e Allah, en ɓuray tabbitinki Almasiihu hisnay’en ngam e mo foofa. ¹¹Ammaa naa’ kanjum tan, haa maa en nana belɗum ngam ko Allah waɗi barka Joomiraawo meeɗen Yeesu Almasiihu, ciryootirɗo’en e Allah jooni.

Aadamu e Almasiihu

¹²Hakke nattii nder duuniyaaru ndu’u laawol neɗɗo go’oto. Hakke ɗum o waɗi ngaddii mayde. Non koo moye wartii maayayɗo, ngam koo moye waɗii hakke.5.12: Fuɗ 3.6. ¹³Goonga, ko Attawra waddee, hakke e ɗon nder duuniyaaru, ammaa Allah jogataako hakke neɗɗo nder ɓernde muuɗum to dooka walaa. ¹⁴Fuu e non, daga jaamanu Aadamu yaaki jaamanu Muusa, mayde laamake dow koo moye, haa e dow yimɓe ɓe ngaɗaayi hakke iri ɗum Aadamu waɗi5.14: Waato wanyuki ko Allah wi’imo..

Aadamu woni misaalu on ɗon garayɗo. ¹⁵Ammaa caahu ɗum Allah hokkata ɗum nandaa e hakke Aadamu. Yimɓe ɗuɗɓe maayii ngam hakke neɗɗo go’oto, ammaa yidde Allah ɓurii mawnuki naa’ seɗɗa, non maa caahu ɗum o hokkata yimɓe ɗuɗɓe barka neɗɗo go’oto, waato Yeesu Almasiihu. ¹⁶Caahu Allah e feerootiri e ko hakke ɗum neɗɗo go’oto fooɗi. Ngam kiita Allah tokkuɗum gaɗa hakke ɗum Aadamu waɗi woni kiita halkere, ammaa caahu ɗum Allah hokki, kanjum ɗum wartiri’en aadili’en koo nde en ngaɗii hakke naa’ seɗɗa. ¹⁷Ngam hakke ɗum neɗɗo go’oto waɗi, mayde fuɗɗi laamaaki dow koo moye. Ammaa laamu ɗum, ɗum hewtaayi koo ɗume to ɗum hawtaama e laamu ɗum neɗɗo go’oto waddi, waato Yeesu Almasiihu. Koo moye mo Allah holli yidde mawnde wartiriimo aadiliijo caahu, o heɓay jaalorgal dow hakke barka Almasiihu.

¹⁸Ngam non, non no hakke neɗɗo go’oto fooɗirani fuu yimɓe kiita halkere, non maa kuugal aadilaaku ngal neɗɗo go’oto waɗi wartirii yimɓe ɗuɗɓe aadili’en hokkiiɓe yonki kesi. ¹⁹Non no yimɓe ɗuɗɓe ngarti gaɗooɓe hakke ngam neɗɗo go’oto wanyii ko Allah wi’i, non maa yimɓe ɗuɗɓe ngartay aadili’en ngam neɗɗo go’oto waɗii ko Allah yiɗi.

²⁰Attawra waddaama ngam ko wooɗaa ɗum yimɓe ngaɗata wurtoo e njayri. Ammaa fuu to hakke ɓeydii, sey yidde Allah ɓura ɓeydaaki. ²¹Hakke laamake yimɓe ngam ɗum pooɗaniiɓe mayde. Ammaa jooni yidde Allah e laamoo laawol aadilaaku, nden Allah jaɓii’en barka Yeesu Almasiihu Joomiraawo meeɗen. Non waɗay keɓen yonki ki re’ataa.

Bawɗe Hakke Ngewaama

¹Too, ɗume mbi’eten? En ngaɗay ka waɗuki hakke ngam yidde Allah ɓeydoo? ²Goonga naa’ non! Haanaa nyamren yeeso e waɗuki hakke, ngam en njaadake en ngartii bo mayɓe to hakke. No waɗata kadin en nyamra yeeso e jonde nder hakke? ³Goonga on andi nde ɗum waɗanii’en baptisma ngam cumpootiren e Yeesu Almasiihu, en ngaɗana baptisma ngam en maydi e maako. ⁴Ngam non, baptisma ɗum um waɗani’en bo ɗum uwudu’en e maako, nden en ngartii go’o e maako nder mayde maako, ngam, non no teddungal Nyaako meeɗen Mo Dow umminiri Almasiihu daga mayde, non enen maa en ngaɗu jonde heyre.6.4: Kol 2.12.

⁵Ngam to en ngartii go’o e Almasiihu nder mayde iri nde maako, non maa en tabbitinii en ngartay go’o e maako nder ummaaki daga mayde no o ummorii. ⁶En andi ngikku meeɗen ɗum ndenno ɗum wardaama e Almasiihu dow gaafaangal, ngam ɓandu meeɗen ndu hakke halkee, ngam to’ puɗɗiten ngarten maccuɓe hakke. ⁷Ngam fuu mayɗo, hakke walaa bawɗe dow maako. ⁸To en maydii e Almasiihu, en tabbitinii en njooɗodoto e maako. ⁹Ngam en andi Almasiihu umminaama daga mayde, nden o fuɗɗitataa o maaya kadin. Mayde fuɗɗitataa heɓa bawɗe dow maako. ¹⁰Mayde nde o maayi o maayu nde go’o ngam o yewa sembe hakke haa abadaa, nden jonde nde o waɗata jooni e mo waɗande nder sumpootirki e Allah. ¹¹Non onon maa, doole koccee ko’e mooɗon bo mayɓe ɓe bawɗe hakke laamaaki dow maɓɓe, ammaa jooni on ngaɗa jonde ngam ngaɗon ko Allah yiɗi barka sumpootirki e Yeesu Almasiihu.

¹²Ngam non, to’ on alu hakke laamoo dow ɓalli mooɗon maayayɗi haa tokkon ko suuno ɓalli mooɗon ngiɗi. ¹³To’ on puɗɗutu alanon hakke wonde jokkoode ɓandu mooɗon nde huutiree fii kalluɗum. Ammaa kokkee Allah ko’e mooɗon bo yimɓe ɓe ɗum ummini daga mayde yaaki yonki, nden kokkonmo fuu ko’e mooɗon ngam o huutira’on kuuɗe aadilaaku. ¹⁴Ngam hakke heɓataa jaalorgal dow mooɗon, nde naa’ ley Attawra ngonɗon, ammaa ley yidde Allah ngonɗon.

Maccuɓe Aadilaaku

¹⁵Ɗume ngaɗeten? En ngaɗay hakke ngam ley yidde Allah gonɗen naa’ ley Attawra? To’ en ngaɗu non! ¹⁶Goonga on andi to on tokkii ko goɗɗo wi’i’on no maccuɓe ngaɗata, on ngartii maccuɓe on ɗon mo ngaɗoton ko wi’i, koo hakke pooɗayɗum mayde, koo waɗuki ko Allah yiɗi gartirayɗum neɗɗo aadiliijo. ¹⁷Ammaa yettoore tabbitana Allah, ngam ndenno on maccuɓe hakke, ammaa jooni on tokka ekkitinol ngol ɗum ekkitini’on e ɓerɗe mooɗon fuu. ¹⁸On ndimɗinaama daga waɗuki hakke, on ngartii maccuɓe aadilaaku. ¹⁹E mi huutira boliiɗe ɗe caɗaa ngam on cembiɗaa. Ndenno on ngartirii ko’e mooɗon maccuɓe waɗuki fii nefniiɗum e fii kalluɗum gaɗuɗum ka ɓeydaaki naa’ seɗɗa. Non maa, jooni ngartiree ko’e mooɗon maccuɓe aadilaaku ngam ngaɗon jonde ceniinde.

²⁰Ko ngonnooɗon maccuɓe hakke, walaa ko wanni’on e kuuɗe aadilaaku. ²¹Ndiye ɓeydaari keɓuɗon nder ko ngaɗaynooɗon ndenno ɗum cemtoton jooni? Ko fii ɗum ɗon fooɗata woni mayde! ²²Ammaa jooni nde ɗum rimɗinii’on daga hakke, nden on ngartii maccuɓe Allah, ɓeydaari ndi keɓoton woni jonde lamnde, nden e re’irde keɓon yonki ki re’ataa. ²³Ngam njoɓaari hakke ɗum mayde, ammaa caahu Allah woni yonki ki re’ataa keɓeteeki barka sumpootirki e Yeesu Almasiihu Joomiraawo meeɗen.

Misaalu Dow Teegal

¹Bandiraaɓe am, nde on fuu on andi dooka, on paamay ko ngiɗmi wiiki. Dooka e laamoo dow neɗɗo to e mo foofa tan. ²Misaalu, debbo teegal dooka haɓɓiimo e gorko maako to ni gorko on e foofa. Ammaa to gorko on maayii, debbo on fittake daga dooka kaɓɓindirɗummo e gorko on. ³Ngam non, to gorko maako e foofa o jooɗodii e gorko feere, ɗum noddiraymo gaɗoowo njeenu. Ammaa to gorko maako maayii, dooka yoofiimo, nden to o teerii e goɗɗo feere, naa’ njeenu o waɗata. ⁴Bandiraaɓe am, dow Attawra, on ngartii bo mayɓe barka mayde Almasiihu dow gaafaangal, ngam ngarton ɓe goɗɗo jeyi. Jooni jeyɗo’on woni Almasiihu ummiiɗo daga mayde, ngam ngarten kuwooɓe nder kuugal Allah. ⁵Carel ko ngaɗeten ko ɓalli meeɗen ngiɗi, suunooji pooɗayɗi hakke, ɗi ɓeydii sembe nder meeɗen ko nanɗen nder Attawra, e ɗi kuwa nder ɓalli meeɗen ngam kuwen ko fooɗanta’en mayde. ⁶Ammaa jooni en ndimɗinaama daga Attawra gartirɗum’en maccuɓe, ngam en maydii e Almasiihu. Jooni en kuwana Allah nder laawol kesol ngol Ruuhu maako, naa’ nder tokkuki laawol kiingol ngol dooka bindaaɗum.

Attawra e Hakke

⁷Ɗume mbi’eten kadin? Attawra ɗum hakke? Goonga naa’ non! Ammaa daa Attawra walaa, daa mi andaa ko woni hakke. Daa Attawra wi’aayino, “Taa’ yiɗu fii ɗum a jeyaayi,” daa mi andaa yiɗuki fii ɗum mi jeyaayi wooɗaa.7.7: Wur 20.17; TA 5.21.⁸Ammaa hakke heɓii laawol nder dooka fooɗaniiyam koo iri ngoye suuno yiɗuki fii ɗum mi jeyaayi. Ngam to dooka walaa, sembe hakke waatii. ⁹Ndenno ko mi andaa ko dooka haɗi, e mi nyuma mi walaa hakke. Ammaa nde andumiɗum, sey paamumi mi yewiiɗum, mi gaɗoowo hakke, nden andumi yeeso Allah mi mayɗo. ¹⁰Dooka kaanuɗum hollayam laawol ngol tokkaymi mi heɓa yonki ki re’ataa, ɗum fooɗaniiyam halkere. ¹¹Hakke keɓii laawol nder dooka, ɗum kuutiriiɗum, ɗum ƴoyriiyam, ɗum fooɗaniiyam halkere.7.11: Fuɗ 3.13.

¹²Ngam non, Attawra daga to Allah ɗum ƴiwoyi, non maa dooka daga to Allah ɗum ƴiwoyi, e ɗum wi’a ko haani, e ɗum wooɗi. ¹³Too, ɗum ɗon dooka boɗɗum ɗum fooɗaniiyam halkere won ɗon? Naa’ non! Ammaa ngam hakke andee ɗum hakke, ɗum pooɗaniiyam halkere laawol ɗum ɗon dooka boɗɗum, ngam e laawol dooka hakke warta fii kalluɗum naa’ seɗɗa. ¹⁴En andi Attawra ɗum kuugal Ruuhu Allah, ammaa min mi neɗɗo tan, mi maccuɗo hakke.

Haɓduki e Hakke

¹⁵Mi faamaayi ngam ɗume ngaɗaymi ko ngaɗaymi. Ngam mi waɗataa ko ngiɗumi waɗuki, ammaa e mi waɗa ko nganyumi.7.15: Gal 5.17.¹⁶To mi waɗii ko mi yiɗaa waɗuki, non hollii mi jaɓii Attawra e wooɗi. ¹⁷Ngam non, naa’ ɗum min waɗataɗum, ammaa ɗum hakke gonɗum nder am. ¹⁸E mi andi walaa goɗɗum boɗɗum nder am, waato nder ngikku am ɗum hakke. E mi yiɗi waɗuki fii boɗɗum, ammaa mi waawataa waɗukiɗum. ¹⁹Mi waɗataa fii boɗɗum ɗum ngiɗumi waɗuki, ammaa e mi waɗa fii kalluɗum ɗum mi yiɗaa waɗuki. ²⁰Too, to mi waɗii ko mi yiɗaa waɗuki, non hollii naa’ ɗum min waɗataɗum, ammaa ɗum hakke gonɗum nder am waɗataɗum.

²¹Ɗum wartaniiyam ngikku, fuu carel ko ngiɗumi waɗuki goɗɗum boɗɗum, sey goɗɗum kalluɗum gonɗum nder am haɗayam waɗukiɗum. ²²Daga nder ɓernde am e mi nana belɗum dooka ƴiwoyɗum daga to Allah. ²³Ammaa nder ɓandu am mi yi’ii goɗɗum dooka feere e honida e dooka ɗum ɓernde am yiɗi. Ɗum wartiriiyam maccuɗo hakke gonɗum nder ɓandu am. ²⁴Mi neɗɗo jurminiiɗo! Moye hisnatayam daga ndu’u ɓandu am pooɗanaynduyam halkere? ²⁵Yettoore tabbita to Allah barka Joomiraawo meeɗen Yeesu Almasiihu!

Ngam non, min e hoore am nder ɓernde am mi maccuɗo dooka Allah, ammaa ngam ngikku am ɗum hakke mi maccuɗo hakke.

Jonde Nder Ruuhu Allah

¹Ngam non, jooni ɗum taƴantaa ɓen ɗon cumpootirooɓe e Yeesu Almasiihu kiita halkere. ²Ngam dooka Ruuhu Allah kokkoojum yonki nder sumpootirki e Yeesu rimɗiniiyam daga bawɗe hakke laamotooɗum’en pooɗanayɗum’en halkere. ³Ko Attawra waawaayi waɗuki, ngam ngikku hakke ɗum neɗɗo woodi, Allah waɗiiɗum. Nde o lili ɓiɗɗo maako nder nandi ɓandu meeɗen ndu hakke ngam o warta cakkiri ngam hakke meeɗen, o sankitii laamu hakke nder ɓandu. ⁴Allah waɗii ɗu’um ngam mbaawen waɗuki fuu kuuɗe aadilaaku ɗe Attawra wi’i ɗum waɗa, enen tokkooɓe ko Ruuhu Allah wi’i, naa’ ko ɓalli meeɗen ngiɗi. ⁵Yimɓe gaɗooɓe ko ɓalli maɓɓe ngiɗi, e ɓe njowa ɓerɗe maɓɓe dow ko ɓalli maɓɓe ngiɗi. Ammaa yimɓe gaɗooɓe ko Ruuhu Allah wi’i, e ɓe njowa ɓerɗe maɓɓe dow ko Ruuhu Allah yiɗi. ⁶Yowuki ɓernde dow ko ɓandu yiɗi e ɗum fooɗa halkere, ammaa yowuki ɓernde dow ko Ruuhu Allah yiɗi e ɗum wadda yonki e jam. ⁷Ngam yowuki ɓernde dow ko ɓandu yiɗi ɗum wanyuki Allah, ɗum tokkataa ko dooka Allah wi’i, ɗum waawataa waɗukiɗum. ⁸Yimɓe gaɗooɓe ko ɓalli maɓɓe ngiɗi ɓe mbaawataa welnanki Allah ɓernde.

⁹Ammaa onon on ngaɗataa ko ɓalli mooɗon ngiɗi. On ngaɗa ko Ruuhu Allah wi’i, to ni ɗum goonga Ruuhu Allah e jooɗii nder ɓerɗe mooɗon. Koo moye to walaa Ruuhu Almasiihu8.9: Ruuhu Almasiihu e Ruuhu Allah fuu ɗum go’o., naa’ Almasiihu jeyimo. ¹⁰Ammaa to Almasiihu e jooɗii nder ɓerɗe mooɗon, koo nde ɓalli mooɗon maayay ngam hakke, fuu e non Ruuhu Allah hokkay’on yonki, ngam on ngartiraama aadili’en. ¹¹To Ruuhu Allah umminɗo Yeesu daga mayde e jooɗoo nder ɓerɗe mooɗon, on ɗon umminɗo Almasiihu daga mayde hokkay ɓalli mooɗon maayayɗi yonki barka Ruuhu maako jooɗiiɗum nder ɓerɗe mooɗon.8.11: 1Kor 3.16.

¹²Ngam non bandiraaɓe am, e woodi goɗɗum ɗum ngaɗeten doole, ammaa kanjum naa’ ɗum tokkuki ko ɓalli meeɗen ngiɗi. ¹³Ngam to on ngaɗa jonde no ɓalli mooɗon ngiɗiri, on maayay. Ammaa barka Ruuhu Allah, to on mbarii kuuɗe ɗe ɓalli mooɗon ngiɗi waɗuki, on keɓay yonki ki re’ataa. ¹⁴Ngam fuu yimɓe ɓe Ruuhu Allah tokkinta ɓe ɓiɓɓe Allah. ¹⁵Ngam Allah hokkaayi’on Ruuhu gartirayɗum’on maccuɓe haa puɗɗiton ngaɗon jonde nder kulol, ammaa o hokku’on Ruuhu gartirayɗum’on ɓiɓɓe maako. Barka Ruuhu ɗum en mbaaway nodden Allah “Abba!8.15: “Abba” ɗum ɗemngal Arimayanko’en. Non metoowo Arimayankoore noddirta nyaako muuɗum. Nyaako meeɗen!”8.15: Mar 14.36; Gal 4.6.¹⁶Ruuhu Allah e hoore maajum hawti e ɓerɗe meeɗen tabbitinta enen en ɓiɓɓe Allah. ¹⁷Jooni nde en ɓiɓɓe, en ngartii donooɓe. En ndonay fii boɗɗum ɗum Allah resani yimɓe maako, kadin en donidooɓe e Almasiihu, to ni en njardii torra e maako ngam keɓen teddungal hawti e maako.8.15‑17 Gal 4.5‑7.

Teddinki Ki Ɗum Teddinta’en Ɗo’o Yeeso

¹⁸Mi tabbitinii torra ka njareten jooni ka hewtaayi ka hawtee e teddungal ngal ɗum teddinta’en ɗo’o yeeso. ¹⁹Fuu ko tagaa e heɗii e haaɓi ngam yi’a Allah wanginii ɓiɓɓe muuɗum. ²⁰Ngam ko tagaa wartiraama meere, naa’ ngam yidde maajum, ammaa non Allah yiɗiri ɗum waɗoroo. Fuu e non e woodi kammunde,8.20: Fuɗ 3.17‑19.²¹ngam ko tagaa e hoore maajum ɗum dimɗinteeɗum daga maccungaaku nyoluki, ɗum heɓa rimɗineeki e teddineeki ɗum yimɓe Allah njeyi. ²²En andi haa jooni fuu ko tagaa e otta ngam nawɗum no debbo piidoowo e nawɗum danyngol ottirta. ²³Ammaa naa’ ko tagaa tan ottata, haa maa e enen. Enen gooduɓe Ruuhu Allah, dokkal maako arandewal nder ko o hokkata’en, en otta nder ɓerɗe meeɗen, en kaaɓii Allah wartira’en ɓiɓɓe maako, ɗonmaa o rimɗina ɓalli meeɗen.8.23: 2Kor 5.2‑4.²⁴Daga carel ko ɗum hisni’en ngooduɗen kammunde nde’e. Ammaa to en ngi’a ko kammiiɗen, naa’ ɗum kammunde won ɗon. Moye waɗata kammunde dow ko yaadi heɓi? ²⁵Ammaa to en ngaɗa kammunde dow goɗɗum ɗum en ngi’ataa, en keɗoɗum nder munyal.

²⁶Non maa, Ruuhu Allah e walla’en to tampuɗen. Ngam en andaa no haani ngaɗiren do’aare, ammaa Ruuhu Allah e hoore maajum e toroo Allah ngam meeɗen carel ngel ndulluɗen ko mbi’eten en otta. ²⁷Nden Allah anduɗo ko woni nder ɓerɗe meeɗen, e mo andi ko Ruuhu yiɗi, ngam Ruuhu e toroo Allah ngam yimɓe maako non no o yiɗiri.

²⁸En andi nder koo ɗume Allah e huwa ngam ɓeydaari yimɓe giɗɓemo, ɓe o suɓi non no o yiɗiri. ²⁹Allah e andiɓe daga arande o suɓiiɓe ko duuniyaaru tagee ngam ɓe ngarta bo Ɓiɗɗo maako, ngam Ɓiɗɗo on warta afo nder bandiraaɓe ɗuɗɓe. ³⁰Ɓen ɗon ɓe o suɓi, o noddiiɓe, o wartiriiɓe aadili’en, o nattiniiɓe teddungal maako.

Yidde Allah

³¹Ɗume mbi’eten dow fii ɗu’um? To Allah e wondi e meeɗen, moye waawata heɓa jaalorgal dow meeɗen? ³²Allah haɗaayi Ɓiɗɗo muuɗum yarki torra, ammaa o hokkiimo ngam o sakkee ngam meeɗen en fuu. Nde o waɗii non, o hokkataa’en koo ɗume caahu? ³³Moye waawata wullaaki yimɓe ɓe Allah suɓi? Ɗum Allah e hoore muuɗum wartiriɓe aadili’en. ³⁴Moye waawata taƴankiɓe kiita? Walaa! Yeesu Almasiihu maayii, ko ɓuri woni o umminaama daga mayde, e mo ton jooɗii to jungo nyaamo ngo Allah, kadin e mo toroo Allah ngam meeɗen. ³⁵Ɗume waawata senda’en e yidde nde Almasiihu yiɗi’en? Ɗum torra kalluka, koo bone, koo halleende yimɓe, koo weelo, koo ciya kolte, koo nganyaandi yimɓe, koo mayde? ³⁶Non no ɗum windiraa,

“Ngam maaɗa koo ndeye nyalnde e ɗum ɗaɓɓita warkimin;

ɗum hocciimin bo baali ɗi ɗum hirsata.”8.36: Jab 44.22.

³⁷Naa’ non, nder fuu fii ɗu’um en keɓii jaalorgal barka Almasiihu giɗɗo’en. ³⁸Ngam mi tabbitinii walaa ko waawata haɗa Almasiihu yiɗuki’en, koo mayde, koo yonki, koo malaa’ika’en, koo ko laamotoo dow, koo jaamanu ɗu’um, koo jaamanu garayɗum, koo bawɗe, ³⁹koo ko woni e dow, koo ko woni e ley, walaa goɗɗum nder fuu ko tagaa baawayɗum haɗa Allah yiɗuki’en yidde nde o hollata’en barka Yeesu Almasiihu Joomiraawo meeɗen.

Allah e Yimɓe Maako

¹Ko mbi’aymi ɗum goonga. Almasiihu jeyiyam, ngam non mi fewataa. Ruuhu Allah e laamoo ɓernde am nde tabbitinaniiyam ko mbi’aymi naa’ ɗum fewre. ²E mi wannii naa’ seɗɗa, nden nawɗum ɓernde am walaa re’irde ngam bandiraaɓe am Yahuudanko’en. ³Daa min e hoore am mi laanee ɗum sendayam e Almasiihu ngam lenyol am keɓa kisndam. ⁴Kamɓe ngoni Israa’iilanko’en, ɓe Allah wartiri ɓiɓɓe muuɗum. O wanginaniiɓe teddungal maako, o waɗaniiɓe alkawalji, o hokkiiɓe Attawra, o holliiɓe no ɓe mawninirtamo mawninki ki goonga, nden o waɗaniiɓe alkawalji ɗuɗɗi.9.4: Wur 4.22.⁵Ɓe ƴiwoyi daga maama’en Yahuudanko’en mawɓe andaaɓe9.5: Waato Ibraahim, Iciyaaku, Yaakubu, nden daga lenyol maɓɓe Almasiihu waroyi nder ɓandu. Allah laamotooɗo koo ɗume mantee haa abadaa! Aamin.

⁶Naa’ e mi wi’a Allah hebbinaayi alkawal muuɗum. Ngam naa’ fuu Israa’iilanko’en ngoni yimɓe Allah ɓe goonga. ⁷Ɗonmaa naa’ fuu ɓiɓɓe ɓiɓɓeeji Ibraahim ngoni ɓiɓɓe Allah. Ammaa Allah wi’ii Ibraahim, “Barka Iciyaaku keɓataa ɓiɓɓe ɓiɓɓeeji ɓe ngaɗanmaami alkawal.”9.7: Fuɗ 21.12.⁸Ɗu’um hollii ɓiɓɓe danyaaɓe no ɗum danyiri koo moye naa’ kamɓe ngoni ɓiɓɓe Allah. Ammaa ɓiɓɓe ɓe ɗum danyani Ibraahim ngam Allah waɗaniimo alkawal maɓɓe, kamɓe ngoni ɓiɓɓe maako ɓe goonga. ⁹Ngam ɗu’um woni ko Allah wi’i nder alkawal ngal o waɗi, o wi’i, “Hitaande garaynde bo nge’el carel mi so’’oyto, nden Saaratu danyay ɓiɗɗo gorko.”9.9: Fuɗ 18.10.

¹⁰Naa’ maa ɗu’um tan, ammaa ɓiɓɓe Rifkatu siwtaaɓe, nyaako maɓɓe o go’oto, waato maama meeɗen Iciyaaku. ^11-12Ammaa ko siwtaaɓe ɓen ndanyee, koo ko ɓe ngaɗa goɗɗum boɗɗum koo goɗɗum ɗum wooɗaa, Allah wi’ii Rifkatu, “Ɓiɗɗo mawɗo on o jagganto pamaro on.” Ɗu’um tabbitinii Allah e suɓa yimɓe naa’ ngam kuuɗe ɗe ɓe ngaɗi, ammaa ngam non o yiɗi ɗum waɗoroo.9.12: Fuɗ 25.23.¹³Non no ɗum windiraa, “E mi yiɗi Yaakubu, ammaa mi wanyii Isaw.”9.13: Mal 1.2,3.

¹⁴Ɗume mbi’eten? Jooni en mbi’ay Allah waɗii ciya aadilaaku won ɗon? Naa’ non, koo seɗɗa! ¹⁵Ngam o wi’ii Muusa, “Mi wallay koo moye mo ngiɗumi walluki, mi yurminanay koo moye mo ngiɗumi yurminanki.”9.15: Wur 33.19.¹⁶Ngam non, Allah e suɓa neɗɗo naa’ ngam neɗɗo e yiɗi Allah suɓamo koo ngam tiinaare maako, ammaa ɗum yurmeende Allah tan. ¹⁷Ngam aayaare wi’ii Allah wi’ii Fir’awna, “Mi wartiriima laamiiɗo ngam mi huutirmaa mi holla bawɗe am ɗum andina inde am koo toye nder duuniyaaru.”9.17: Wur 9.16.¹⁸Ngam non, Allah e yurminana koo moye mo o yiɗi yurminanki, nden e mo saatina ɓernde koo moye mo o yiɗi saatinanki ɓernde.

Monnere Allah e Yurmeende Maako

¹⁹Goɗɗo nder mooɗon wi’ayyam, “To fii ɗu’um ɗum non, ngam ɗume haa jooni Allah e yi’ira’en ko wooɗaa? Moye waawata wanya waɗuki ko Allah yiɗi?” ²⁰Ammaa an neɗɗo, a moye haa a foɗfoɗtira e Allah? Gojiire waawataa wi’a gaɗuɗonde, “Ngam ɗume ngaɗirɗaayam nihi?”9.20: Ica 29.16; 45.9.²¹Ngam gaɗoowo gojiije o waaway o huutira loope no o yiɗi. O waaway o huutira loope o waɗa gojiije, goɗɗe ngam ɗe kuutiniree kuuɗe ɗe daraja, goɗɗe ngam ɗe kuutiniree kuuɗe ɗe ngalaa daraja.

²²Non kuuɗe Allah mba’i. O yiɗiino o holla monnere maako, nden o wangina bawɗe maako dow kaanuɓe o monnanaɓe, kewtuɓe kalkee, ammaa o munyaniiɓe munyal mangal. ²³Ɗonmaa o yiɗii o wanginana yimɓe ɓe o yurminani teddungal maako mangal. Daga arande kamɓe o siryii keɓa teddungal maako. ²⁴Waato enen ɓe Allah noddi naa’ daga nder Yahuudanko’en tan, ammaa haa maa daga nder yimɓe naa’ Yahuudanko’en. ²⁵Non no Allah wi’i nder deftere Yuuca’u,

“Yimɓe ɓe mi jeyaayi, mi noddayɓe ‘yimɓe am,’

lenyol ngol mi yiɗaa, mi noddayngol, ‘Lenyol ngol ngiɗumi.’9.25: Yuuc 2.23.

²⁶Nden e nden ɗon wigeere to ɗum wi’iɓe, ‘Naa’ on yimɓe am,’

ɗon ɗum ɗum noddataɓe ɓiɓɓe Allah mo yonki.”9.26: Yuuc 1.10.

²⁷Nden Icaaya metii e sembe dow Israa’iila wi’i, “Koo nde ɓiɓɓe Israa’iila ɗuuɗirii bo njaareendi maayo, fuu e non seɗɗa nder maɓɓe tan kisata, ²⁸ngam Joomiraawo yottinay taƴanki duuniyaaru kiita nder yawɗaare.”9.27,28: Ica 10.22,23.²⁹Ɗonmaa Icaaya wi’i, “Daa Joomiraawo Joomu Bawɗe alaayi yimɓe seɗɗa daga nder lenyol meeɗen, daa en ngartii bo gariiri Sodom, daa en ngartiraama bo gariiri Gomoora.”9.29: Ica 1.9.

Israa’iilanko’en e Habaru Belɗum

³⁰Ɗume mbi’eten kadin? Yimɓe naa’ Yahuudanko’en ɓe ɗaɓɓitaayi ɓe ngarta aadili’en, kamɓe ngartiraa aadili’en, waato aadilaaku keɓeteeɗum barka hoolaaki Almasiihu. ³¹Ammaa Israa’iilanko’en ɗaɓɓutuɓe ngarta aadili’en ngam tokkuki Attawra, ɓe keɓaayiɗum. ³²Ngam ɗume? Ngam ɓe ɗaɓɓitaayi wartuki aadili’en barka hoolaaki Allah, ammaa ɓe ɗaɓɓitiiɗum e laawol waɗuki kuuɗe boɗɗe. Ɓe peggii nden ɗon “hayre gaɗoore yimɓe peggoo,” ³³no aayaare wi’i,

“Ndaaree, mi resii hayre nder Sihiyoona

gaɗaynde yimɓe peggoo, nde waɗay ɓe njana.

Fuu kooliiɗomo9.33: Hayre nden woni Yeesu Almasiihu. semtintaake.”9.33: Ica 28.16.

¹Bandiraaɓe am, ko ngiɗumi nder ɓernde am e ko torotoomi Allah, kanjum woni Israa’iilanko’en kisa. ²Mi waaway mi hokka ceyda dow maɓɓe e ɓe ngiɗi huwanki Allah naa’ seɗɗa, ammaa e ɓe kuwanamo naa’ dow faamu boɗɗum. ³Ɓe paamaayi laawol ngol Allah wartirta yimɓe aadili’en, ɓe ndarwii laawol ngol ɓe tokkata. Ngam non, ɓe njaɓaayi tokkuki laawol ngol Allah wartirta yimɓe aadili’en. ⁴Ngam Almasiihu woni de’uɗo kuuɗe Attawra, ngam koo moye kooliiɗomo warta aadiliijo. ⁵Muusa windii dow wartuki aadiliijo laawol tokkuki Attawra, o wi’ii, “Koo moye gaɗoowo ko Attawra wi’i o heɓay jonde nde goonga.” ⁶Ammaa ɗu’um woni ko Wolde Allah wi’i dow wartuki aadiliijo barka hoolaaki Almasiihu, “Taa’ wi’u nder ɓernde maaɗa, ‘Moye yahata ton dow?’ ” (Waato ngam waddoya Almasiihu nder duuniyaaru), ⁷koo, “Moye yahata Laahira to ngayka kalluka lugguka?” (Waato ngam umminoya Almasiihu daga nder mayɓe). ⁸Raa ko aayaare wi’i, “Wolde Allah e haade maaɗa e nde dow ɗemngal maaɗa e ɓernde maaɗa,” waato wa’aju hoolaaki Allah ɗum min nga’ajinta.10.6‑8: TA 30.12‑14.⁹Ngam taa wi’ii e honduko maaɗa, “Yeesu o Joomiraawo,” nden taa hoolake nder ɓernde maaɗa wiiki Allah umminiimo daga mayde, a hisay. ¹⁰Ngam nder ɓernde neɗɗo hoolotoo Almasiihu nden Allah wartiramo aadiliijo, nden e honduko neɗɗo wi’ata e njayri Yeesu woni Joomiraawo hisa. ¹¹Wonde aayaare wi’ii, “Koo moye kooliiɗomo semtintaake.”10.11: Ica 28.16.¹²Ngam walaa feerootirol hakkunde Yahuudanko’en e yimɓe naa’ Yahuudanko’en, Joomiraawo kanko woni Joomiraawo koo moye, e mo barkiɗina koo moye torotooɗomo naa’ seɗɗa. ¹³No aayaare wi’i, “Koo moye toriiɗo Joomiraawo hisnamo, Joomiraawo hisnaymo.”10.13: Yow 2.32.

¹⁴Ammaa no ɗum waɗata yimɓe toroo mo ɓe koolaaki? Nden no waɗata ɓe kooloomo to ɓe meeɗaayi nanki habaru maako? Nden no waɗata ɓe nana habaru maako to naa’ goɗɗo wa’ajinaniɓe? ¹⁵Nden no yimɓe nga’ajinirta to ɓe lilaaka? Non no ɗum windiraa, “Ɗum fii boɗɗum yottaaki ɓen ɗon gadduɓe Habaru Belɗum.”10.15: Ica 52.7.¹⁶Ammaa naa’ fuu Israa’iilanko’en njaɓi Habaru Belɗum; ngam Icaaya wi’i, “Joomiraawo, moye jaɓi haala meeɗen?”10.16: Ica 53.1.¹⁷Ngam non, hoolaaki Allah e heɓee laawol nanki habaru Almasiihu, nden habaru Almasiihu e nanee laawol wa’ajinki dow maako.

¹⁸Ammaa, e mi ƴama, ɗum goonga ɓe nanaayi habaru ɗum? Goonga ɓe naniiɗum, ngam aayaare wi’ii,10.18: Jab 19.4.

“Habaru Allah10.18: Koo boo: “Hononde maɓɓe.” yahii koo toye nder duuniyaaru,

boliiɗe maɓɓe nattii koo toye nder duuniyaaru.”

¹⁹Ɗonmaa e mi ƴama, yimɓe Israa’iila paamaayi? Arande Muusa wi’ii ko Allah wi’i yimɓe Israa’iila,

“Mi waɗay ngaɗon lawliiru

yimɓe ɓe koccuɗon naa’ ɓe goɗɗum.

Laawol yimɓe ɓe andaa goɗɗum,

mi waɗay’on monnon.”10.19: TA 32.21.

²⁰Nden Icaaya metii e sembe ɓernde wi’ii Allah wi’ii,

“Ɓen ɗon ɓe ɗaɓɓitataayam ɓe keɓiiyam;

mi wanginii hoore am to yimɓe ɓe ƴamaayi no ɓe keɓirtayam.”

²¹Ammaa dow Israa’iila o wi’i Allah wi’i, “Ko neeɓi e mi ɗaɓɓita siryootirki e yimɓe ɓe ngaɗataa ko mbi’aymi, ɓe ɓerɗe caatuɗe.”10.21: Ica 65.2.

Yurmeende Allah Dow Israa’iila

¹E mi ƴama, Allah wanyii yimɓe muuɗum? Goonga, o wanyaayiɓe. Min e hoore am mi Israa’iilankeejo, taaniraawo Ibraahim daga lenyol Biliyaaminu.11.1: Filib 3.5.²Allah wanyaayi yimɓe muuɗum ɓe o suɓi daga fuɗɗoode duuniyaaru. On andi ko aayaare wi’i dow Iliya, no o wullorii Israa’iilanko’en to Allah. ³O wi’ii, “Joomiraawo, ɓe mbarii annabo’en maaɗa, ɓe pusii cakkirle maaɗa. Min tan woni koriiɗo, nden e ɓe ɗaɓɓita warkiyam.”11.3: 1Laam 19.10,14.⁴Ammaa ɗume Allah wi’imo? Allah wi’imo, “Mi resanii hoore am yimɓe 7,000 ɓe meeɗaayi mawninki ngunkiwa mbi’eteenga Ba’al.”11.4: 1Laam 19.18.⁵Non ɗum wontindiri nder jaamanu ɗu’um, e woodi yimɓe seɗɗa koriiɓe ɓe Allah suɓi, ngam yidde maako. ⁶To e mo suɓira yimɓe laawol yidde maako, o suɓuɓe naa’ ngam kuuɗe boɗɗe ɗe ɓe ngaɗi. Ngam to e mo suɓa yimɓe ngam kuuɗe ɗe ɓe ngaɗi, suɓuki kin naa’ ɗum caahu, ɗum njoɓaari yidde maako naa’ nde goonga.

⁷Too, noye won ɗon? Yimɓe Israa’iila tampii keɓa ko ɗaɓɓitata. Seɗɗa nder maɓɓe keɓiɗum, ɓe Allah suɓi, ammaa koriiɓe ɗum saatinaniiɓe ɓerɗe. ⁸No aayaare wi’i, “Allah wartiriiɓe yimɓe ɓe ngalaa hakkiilo ɓe ngalaa faamu. E ɓe ngoodi gite, ammaa ɓe ngi’ataa, e ɓe ngoodi noppi, ammaa ɓe nanataa, haa nde’e nyalnde.”11.8: TA 29.4; Ica 29.10.⁹Nden Dawda wi’ii,

“Allah waɗa humto maɓɓe wartanaɓe tarkowol

ɓe njana nder maggol, ɓe njara torra no haananiɓe;

¹⁰gite maɓɓe mbuma ɓe tampa yiiki,

torra kalluka wartanaɓe dongal haa abadaa.”11.9,10: Jab 69.22,23.

¹¹E mi ƴama, nde Yahuudanko’en njani nder hakke, ɓe ummataako won ɗon? Goonga naa’ non! Ammaa ngam hakke ɗum ɓe ngaɗi, kisndam waranii yimɓe naa’ Yahuudanko’en ngam Yahuudanko’en nana lawliiru maɓɓe. ¹²Jooni to hakke ɗum Yahuudanko’en ngaɗi warti barka to yimɓe duuniyaaru, nden to tampere maɓɓe ngartii barka to yimɓe naa’ Yahuudanko’en, barka ɗum ɓuray non to fuu Yahuudanko’en ɓe Allah suɓi njaɓii kisndam maako.

Kisndam Yimɓe Naa’ Yahuudanko’en

¹³Jooni e mi metana’on onon yimɓe naa’ Yahuudanko’en. Nde mi lilaaɗo to yimɓe naa’ Yahuudanko’en, mi fiyay gabaare am dow kuugal ngal Allah hokkiyam mi waɗa, ¹⁴ngam mi waɗa bandiraaɓe am Yahuudanko’en nana lawliiru, non hisna woɓɓe maɓɓe. ¹⁵Ngam to wanyuki ki Allah wanyiɓe wartii laawol siryootirki maako e duuniyaaru, noye ɗum wartata to o siryootirii e maɓɓe? Ɗum wartay bo o umminɓe daga mayde.

¹⁶To ɗum hokkii Allah ŋoccitel buroodi, nden fuu buroodi koriiɗum ɗum wartii bo ɗum hokkiiɗum Allah. To ɗum hokkii Allah ɗaɗi lekki, nden lice maaki maa ngartii ɗe maako. ¹⁷Raa misaalu. Lenyol Ibraahim, waato Yahuudanko’en e nandi e lekki jaytun ki ɗum aawi, ammaa Allah ittii goɗɗe lice maaki, o waddii lice kese daga lekki jaytun ki ladde o takkiɗe to o itti ɗen ton lice ngam ɗe keɓa barka lekki kin ɗe mawnida e maaki. Onon yimɓe naa’ Yahuudanko’en, onon ngoni lice kese ɗen. ¹⁸Ngam non, to’ on piyu gabaare mbi’on on ɓurii ɗen ton lice ɗe ɗum itti. To on ngaɗii non, to’ on ngejjutu, naa’ onon njogii ɗaɗi lekki kin, ammaa ɗaɗi ɗin njogii’on.

¹⁹On mbi’ay, “Lice ɗen itti ngam ɗum takkindiramin e lekki kin.” ²⁰Ɗu’um ɗum goonga. Ɓe itta daga lekki kin ngam ɓe koolaaki Allah, ammaa an boo a takka e lekki kin ngam a hoolake Almasiihu. Ngam non, taa’ mawnin hoore, ammaa jooɗa nder kulol Allah. ²¹Ngam nde Allah itti ɗen ɗon lice lekki jaytun aawaaki, on nyuma onon maa o alay’on? ²²Ngam non, nyumu dow yidde Allah e monnere maako. E mo monnana ɓen ɗon aluɓe tokkukimo, ammaa o hollete yidde maako, taa waɗii ka hoolaakimo kanko kolloowo yidde. Ammaa taa waɗaayi non, an maa ɗum ittete daga lekki kin. ²³Nden koo Yahuudanko’en ittaaɓe daga lekki kin, to ɓe nyamraayi yeeso e ciya hoolaaki Allah, o takkindirayɓe e lekki kin, ngam o waaway o fuɗɗita o takkindiraɓe e maaki. ²⁴Onon yimɓe naa’ Yahuudanko’en onon ngoni bo lice ittaaɗe daga lekki jaytun puɗuki nder ladde ɗe takkindiraa e lekki jaytun aawaaki. Naa’ non Allah tagiri lekki kin. Nde ɗum non, ɗum saɗantaa Allah o fuɗɗita o so’’a lice lekki jaytun aawaaki ɗe o ittunoo to maaki o takkaɗe to maaki.

Allah e Yurminana Koo Moye

²⁵Bandiraaɓe am, mi yiɗaa ndullon anduki sirru ɗu’um, ngam to’ ngarton ɓe mangu hoore. Israa’iilanko’en ɗuɗɓe ngaɗay ka wanyuki ko Allah wi’i sey to carel waɗii ngel fuu yimɓe naa’ Yahuudanko’en ɓe Allah suɓi kooliimo. ²⁶Non Israa’iilanko’en fuu kisirta. Non no ɗum windiraa,

“Kisnoowo waray daga Sihiyoona,

o ittay fuu ciya kulol Allah daga ɓerɗe lenyol Yaakubu.11.26: Ica 59.20,21.

²⁷Kanjum woni alkawal ngal ngaadaymi e maɓɓe

carel ngel njaafantoomiɓe hakkeeji maɓɓe.”11.27: Ica 27.9.

²⁸Yahuudanko’en ngartii wanywanyɓe Allah ngam ɓe nganyii Habaru Belɗum. Ɗu’um wartii ɓeydaari mooɗon. Ammaa ɓe cuɓaaɓe Allah, haa jooni e mo yiɗiɓe, ngam o waɗanii maama’en maɓɓe alkawal. ²⁹Ngam Allah waylitataa ɓernde muuɗum dow mo o suɓi e mo o barkiɗini. ³⁰Ndenno onon yimɓe naa’ Yahuudanko’en, on nganyiino Allah, ammaa jooni o yurminanii’on ngam Yahuudanko’en nganyii ngaɗa ko o wi’i. ³¹Non maa Yahuudanko’en ɓe nganyii ɓe ngaɗa ko Allah wi’i, ngam e laawol yurmeende nde Allah holli’on kamɓe maa o yurminanaɓe. ³²Allah wartirii fuu yimɓe bo curaaɓe ngam ɓe nganyii waɗuki ko o wi’i, o waɗu non ngam o yurminana koo moye.

Mantuki Allah

³³Goonga, yidde Allah, e faamu maako, e andal maako e ɗum luggi. Walaa baawayɗo anda ko o suɓi waɗuki. Ko o waɗata ɓurii sembe faamu neɗɗo.11.33: Ica 55.8. ³⁴Aayaare wi’i,

“Moye meeɗi anduki ko woni nder ɓernde Joomiraawo?

Moye meeɗi wartuki kokkayɗomo caawori?11.34: Ica 40.13.

³⁵Moye meeɗi hokkuki Allah goɗɗum

ɗum o waatantamo?”11.35: Ayu 41.11.

³⁶Ngam koo ɗume kanko tagiɗum, to maako koo ɗume ƴiwi, to maako ɗum so’’oto. Mangu tabbita to Allah haa abadaa. Aamin.11.36: 1Kor 8.6.

Jonde Huwanki Allah

¹Ngam maajum bandiraaɓe am, ngam yurmeende mawnde nde Allah holli’en, e mi toroo’on, kokkee Allah ko’e mooɗon bo cakkiri ciryaandi ngam kuugal maako, mbelnanayndimo ɓernde. Non woni no haani mawniniron Allah. ²To’ on njaɓu nyumo mooɗon warta iri ngo yimɓe ɓe tokkaayi Yeesu, ammaa alee Allah mo’’ina jonde mooɗon e nyumol mooɗon, ngam paamon ko o yiɗi ngaɗon, waato ko wooɗi, e ko welnantamo ɓernde, e no njooɗortooɗon jonde kewnde.

³Ngam caahu ɗum Allah hokkiyam, e mi wi’a koo moye mooɗon, to’ hocca hoore muuɗum ko ɓuri no haani. Ammaa koo moye faama no hocciri hoore muuɗum. Koo moye hocca hoore muuɗum ko fottidi e hoolaaki Allah ki Allah hokkimo. ⁴En ngoodi jokkooɗe ɗuɗɗe e ɓalli meeɗen, nden koo ndeye jokkoode e woodi kuugal muuɗum. ⁵Non maa, koo nde en yimɓe ɗuɗɓe, en ngartii bo ɓandu go’o ngam en koolake Almasiihu, en fuu en njokkootiri no jokkooɗe ɓandu njokkindiri.12.4,5: 1Kor 12.12.⁶Allah hokkii koo moye meeɗen dokke feere‑feere. To dokkal meeɗen ɗum waɗuki annabaaku, sey ngaɗenɗum no fottidi e hoolaaki Yeesu ki ngooduɗen. ⁷Ɓe o hokki dokkal walluki, sey ɓe mballa. Ɓe o hokki dokkal ekkitinki, sey ɓe ekkitina. ⁸Ɓe o hokki dokkal sembiɗinki woɓɓe, sey ɓe cembiɗinaɓe. Ɓe o hokki dokkal hokkuki caahu, sey ɓe kokkaɗum e ɓernde go’o. Ɓe o hokki dokkal ardaare, sey ɓe ngaɗa hakkiilo maɓɓe dow ardaare nden. Ɓe o hokki dokkal yurminanki yimɓe, sey ɓe njurminanaɓe nder belɗum ɓernde.12.6‑8: 1Kor 12.4‑11.

⁹Kollee yimɓe yidde nde goonga. Nganyee koo iri ndeye halleende, njogee ko wooɗi sembee. ¹⁰Njogootiree, ngiɗindiree bo bandiraaɓe, kokkee yimɓe mangu bo ɓe ɓurii’on. ¹¹To’ on alu tokkuki Joomiraawo mooɗon feewa, ammaa kuwaneemo e ɓernde go’o. ¹²Nanee belɗum ngam kammunde nde gooduɗon, munyee nder torraaji ɗi njaroton, ngaɗee ka waɗuki do’aare koo ndeye. ¹³Cendidee ko ngooduɗon e yimɓe Allah giɗuɓe walleeki, njaɓɓee hoɓɓe nder gureeje mooɗon.

¹⁴Mbarkiɗinee torrooɓe’on, mbarkiɗineeɓe, to’ on laanuɓe.12.14: Maat 5.44; Luk 6.28.¹⁵Nandee belɗum e nanooɓe belɗum, mboydee e boyooɓe. ¹⁶Njooɗee jonde jam hakkunde mooɗon. To’ on mawnin ko’e mooɗon, ammaa kawtee ko’e mooɗon e yimɓe ɓe ɗum hocci naa’ ɓe goɗɗum. To’ on koccu ko’e mooɗon bo on ɓurii yimɓe koriiɓe faamu.12.16: Wag 3.7.

¹⁷To’ on ngaato halleende e halleende, ammaa paamee ngam ngaɗon ko koo moye yi’ata ɗum boɗɗum. ¹⁸Ngaɗee ko mbaawoton waɗuki to ɗum waɗoto njooɗodooɗon jam e koo moye. ¹⁹Higooɓe am, to ɗum waɗanii’on ko halli, to’ on ngaatano ko’e mooɗon, ammaa alee Allah waatanoo’on e monnere maako. Ngam aayaare wi’ii, “Joomiraawo wi’i, ‘Min woni gaatotooɗo, mi waatoto.’ ”12.19: TA 32.35.²⁰Wonde aayaare wi’ii, “To ganyo maaɗa e nana weelo, hokkumo ko o nyaamata; to e mo nana ɗonka, hokkumo ko o yarata; ngam taa waɗii non, ɗum wartay bo a moɓtanamo docce hiite dow hoore maako.”12.20: Wag 25.21,22.²¹Taa’ alu halleende heɓa jaalorgal dow maaɗa, ammaa heɓu jaalorgal dow halleende laawol waɗuki ko wooɗi.

Kokkee Ardiiɓe Mangu

¹Doole koo moye tokka laamotooɓe, ngam walaa goɗɗum laamu laamotooɗum sey to Allah jaɓii. Fuu ardiiɓe ɓe ngooduɗen, Allah resiɓe dow laamu ɗum. ²Ngam non, koo moye ganyuɗo laamu wanyii ko Allah waɗi. Koo moye gaɗuɗo non fooɗanay hoore muuɗum kiita Allah. ³Laamotooɓe lamnaa naa’ ngam ɓe kulna gaɗooɓe ko wooɗi, ammaa ngam ɓe kulna gaɗooɓe ko halli. A yiɗi alaa huluki neɗɗo laamotooɗo? Too, sey ngaɗaa ko haani, kanko boo o mantete, ⁴ngam kanko o maccuɗo Allah kuwoowo ngam ɓeydaari maaɗa. Ammaa taa waɗii ko wooɗaa, hulu, ngam naa’ e meere o jogii bawɗe maako. O maccuɗo Allah ngam o taƴana gaɗooɓe ko wooɗaa kiita. ⁵Ngam non, doole tokkaa laamu naa’ ngam daɗuki monnere Allah tan, ammaa ngam a andi e haani tokkaaɗum.

⁶Kanjum waɗi on njoɓa ceede leydi kadin, ngam laamotooɓe ɓe maccuɓe Allah kokkuɓe carel maɓɓe fuu ngam laamaaki. ⁷Njoɓee koo moye nyamaande nde tokkata’on, tokkooɓe’on nyamaande ceede leydi, njoɓeeɓe. Kokkee mangu haanuɓe kokkon mangu.13.6,7: Maat 22.21; Mar 12.17; Luk 20.25.

Ngiɗindiree

⁸To goɗɗo hokkii’on nyamaande, njoɓeemo. Nyamaande nde on mbaawataa yoɓuduki nde warta yiɗindirki. Ngam koo moye giɗɗo bandiraawo muuɗum hebbinii ko Attawra wi’i. ⁹Raa goɗɗi dookaaji Allah, “Taa’ waɗu njeenu, taa’ waɗu warhoore, taa’ wujju, taa’ yiɗu ko goɗɗo jeyi.” Ɗi’i dookaaji e fuu koriiɗi ɗi kawtaama dow wolde biinde, “Yiɗu bandiraawo maaɗa no ngiɗirɗaa hoore maaɗa.”13.9: Wur 20.14; TA 5.18; Wur 20.13; TA 5.17; Wur 20.15; TA 5.19; Wur 20.17; TA 5.21; KLee 19.18.¹⁰Taa yiɗi bandiraawo maaɗa, a waɗantaamo ko halli. Ngam maajum, yidde woni ko hebbini ko dooka Allah yiɗi.

¹¹Ngaɗee ɗu’um, ngam on andi iri jaamanu ɗum ngonɗen nder. Carel waɗii ngel ummotooɗon daga ɗeyngol. Ngam nyalnde nde Allah hisnata’en e ɓeyda ɓaddoyaaki koo ndeye nyalnde daga nyalnde nde kooliiɗen Yeesu. ¹²Jooni ɗum jemma, subaka ɓadake. Ngam non, en alu huwuki kuuɗe nyiwre, en ngaɗu jonde meeɗen nder jayngol13.12: Koo boo: “ɓornee kolte konu ngam honuki nder jayngol.”. ¹³En ngaɗu jonde meeɗen no haani bo yimɓe jooɗotooɓe nder jayngol. To’ en njaru yareyareeji pooɗooji jonde meere, to’ en ngaɗu njeenu, to’ en ngaɗu halleende, to’ en kaɓdu e yimɓe koo nanen lawliiru maɓɓe. ¹⁴Ammaa, ngikku mooɗon warta iri ngikku Yeesu Almasiihu Joomiraawo, nden to’ on ngaɗu hakkiilo mooɗon dow no mbelnanton suunooji ɓalli mooɗon.

To’ On Njawan Woɓɓe

¹Njaɓee fuu tokkuɗo Yeesu gooduɗo hoolaare nde sembiɗaa,14.1: Waato gooduɗo ciya faamu kewɗum dow tokkuki Yeesu. ammaa to’ on ngeddootir e maako dow nyumol maako. ²Goɗɗo e andi Allah aliimo o nyaama koo iri nduye nyamndu, ammaa neɗɗo gooduɗo hoolaare nde sembiɗaa nyaamataa koo iri nduye nyamndu. ³Neɗɗo nyaamoowo koo iri nduye nyamndu, to’ o yawana mo nyaamataa koo iri nduye nyamndu, nden neɗɗo mo nyaamataa koo iri nduye nyamndu to’ o wi’a nyaamoowo koo iri nduye nyamndu e waɗa ko wooɗaa, ngam Allah jaɓii on ɗon nyaamoowo koo iri nduye nyamndu. ⁴An a moye mbi’ataa maccuɗo goɗɗo waɗii ko wooɗaa? Ay, Joomu maako suɓata koo ko o waɗi e wooɗi, koo ɗum wooɗaa. O waɗay ko wooɗi, ngam Joomiraawo wallaymo o waɗa ko wooɗi.

⁵Goɗɗo hoccii wonde nyalnde ɓurii wonde mangu, goɗɗo boo hoccii nyalɗe fuu e pottidi. Koo moye mooɗon tabbitina ko faami. ⁶Fuu koccuɗo wonde nyalnde ɓurii wonde, e mo waɗaɗum ngam mawninki Joomiraawo. Ɗonmaa fuu nyaamoowo koo iri nduye nyamndu, e mo waɗaɗum ngam mawninki Joomiraawo, nde e mo yetta Allah ngam nyamndu ndun. Koo moye mo nyaamataa koo iri nduye nyamndu, e mo waɗaɗum ngam mawninki Joomiraawo nden e mo yetta Allah.14.1‑6: Kol 2.16.⁷Nder meeɗen walaa gaɗoowo jonde ngam ɓeydaari muuɗum tan, non maa walaa maayayɗo ngam ɓeydaari muuɗum tan. ⁸To ni en ngaɗa jonde, en ngaɗande ngam Joomiraawo. To en maayi boo, en maayu ngam Joomiraawo. Ngam non, koo en foofa, koo en maayii, Joomiraawo jeyi’en. ⁹Almasiihu maayi nden ummii daga mayde, ngam o warta Joomiraawo mayɓe e ɓe yonki. ¹⁰Nden an, ngam ɗume mbi’ataa bandiraawo maaɗa waɗii ko wooɗaa? Koo, ngam ɗume njawantaa bandiraawo maaɗa? Ngam en fuu en ndaroto yeeso Allah o waɗana’en kiita.14.10: 2Kor 5.10.¹¹Ngam aayaare wi’ii,

“Joomiraawo wi’ii, mi hunorake hoore am,

koo moye neɗɗo diccoto yeeso am,

nden koo moye wi’ay e njayri min woni Allah.”14.11: Ica 45.23.

¹²Ngam non, koo moye meeɗen wi’ay ko waɗi yeeso Allah.

Taa’ Waɗu Ko Waɗata Goɗɗo Waɗa Hakke

¹³Ngam maajum, en alu yowanki bandiraaɓe meeɗen ko wooɗaa, ammaa en cuɓu nder ɓerɗe meeɗen en ngaɗataa goɗɗum gaɗoojum bandiraaɓe meeɗen ngaɗa hakke. ¹⁴E mi andi mi tabbitinii ngam sumpo am e Yeesu Joomiraawo, walaa nyamndu ndu laaɓaa yeeso Allah. Ammaa fuu koccuɗo wondu nyamndu bo ndu laaɓaa, too, to maako ndu laaɓaa. ¹⁵Taa wonnanii bandiraawo maaɗa ɓernde ngam ko nyaamataa, a hollaayimo yidde won ɗon. Taa’ alu ko nyaamataa warta laawol halkere bandiraawo maaɗa mo Almasiihu maayi ngam muuɗum. ¹⁶Ngam non, taa’ alu fii ɗum ngi’ataa bo ɗum boɗɗum ɗum warta ko woɓɓe kuɗata. ¹⁷Ngam Laamu Allah naa’ ɗum nyaamuki e yarki, ammaa ɗum aadilaaku, e jonde jam, e belɗum ɓernde keɓeteeɗum barka Ruuhu Allah. ¹⁸Ngam koo moye kuwanoowo Almasiihu e waɗa iri ngikku ɗu’um o belnanoowo Allah ɓernde; yimɓe boo kokkaymo mangu.

¹⁹Ngam maajum, en ngaɗu ko mbaaweten waɗuki ngaɗen ko waddata jonde jam e ko sembiɗindirta’en. ²⁰Taa’ lallin kuugal Allah ngam nyamndu. Koo nduye nyamndu e laaɓi, ammaa ɗum wooɗaa neɗɗo nyaama nyamndu gaɗayndu goɗɗo waɗa hakke. ²¹Ɗum ɓurii to’ nyaamaa kusel, koo njaraa ndiyam inabojam, koo ngaɗaa goɗɗum gaɗoojum bandiraawo maaɗa waɗa hakke. ²²Alu ko nyumataa dow fii ɗu’um hakkunde maaɗa e Allah. O barkiɗinaaɗo neɗɗo mo nyumaayi waɗii ko haanaa, to waɗii goɗɗum ɗum hocci ɗum boɗɗum. ²³Ammaa neɗɗo gooduɗo seko dow ko nyaamata, to o nyaamiiɗum, Allah hoccay ko o waɗi ɗum wooɗaa, ngam o tabbitinaayi ko o waɗi ɗum boɗɗum. Koo ɗume ko neɗɗo waɗi, to o tabbitinaayi ɗum boɗɗum yeeso Allah, too, o waɗii hakke.

To’ On Mbelnan Ko’e Mooɗon Tan

¹Enen cembiɗɓe nder tokkuki Yeesu, e haani munyanen ɓe cembiɗaa nder tokkuki Yeesu. Nden to’ en mbelnan ko’e meeɗen ɓerɗe tan. ²Koo moye meeɗen welnana bandiraawo muuɗum ɓernde ngam ɓeydaari maako e sembiɗinkimo nder tokkuki Yeesu. ³Ngam Almasiihu welnanaayi hoore muuɗum ɓernde, ammaa no aayaare wi’i, “Ɓen ɗon kuɗooɓema, min ɓe kuɗata.”15.3: Jab 69.9.⁴Fuu ko windaa daga ndenno nder Deftere Ceniinde, ɗum winda ngam ɗum ekkitina’en, ngam barka munyal meeɗen e sembiɗinki ki Deftere Ceniinde sembiɗinta’en ngaɗen kammunde. ⁵Allah balloowo’en mbaawen munyen cembiɗinoowo ɓerɗe meeɗen o walla’on njooɗooɗon jonde jam hakkunde mooɗon nder tokkuki Yeesu Almasiihu. ⁶Non ngartirton ɓe honduko go’o ɓe nyumo go’o nder mawninki Allah Nyaako Joomiraawo meeɗen Yeesu Almasiihu. ⁷Ngam non, no Almasiihu jaɓiri’on, onon maa njaɓindiree non ngam yimɓe mawnina Allah. ⁸Ngam e mi wi’a’on Almasiihu wartii maccuɗo Yahuudanko’en ngam o holla Allah waɗay ko wi’i, ngam ɗum tabbitina alkawal ngal ɗum waɗani maama’en maɓɓe arande’en, ⁹kadin ngam yimɓe naa’ Yahuudanko’en mawnina Allah ngam yurmeende maako. Non no ɗum windiraa,

“Ngam non, mi mantete nder yimɓe naa’ Yahuudanko’en,

mi yima gimi mantuki inde maaɗa.”15.9: 2Sam 22.50; Jab 18.49.

¹⁰Ɗonmaa wonde aayaare wi’ii,

“Onon yimɓe naa’ Yahuudanko’en, mbelmbeltee hawti e yimɓe Allah.”15.10: TA 32.43.

¹¹Nde ɓeydii wiiki,

“Mantee Joomiraawo, onon yimɓe naa’ Yahuudanko’en on fuu mooɗon,

manteemo, on fuu mooɗon yimɓe duuniyaaru.”15.11: Jab 117.1.

¹²Ɗonmaa, Annabi Icaaya wi’i,

“Goɗɗo daga nder lenyol Jeesi waroyay,

o waroyay ngam o laamoo yimɓe naa’ Yahuudanko’en, ɓe ngaɗay kammunde dow maako.”15.12: Ica 11.10.

¹³Allah tabbitinɗo kammunde meeɗen waɗa’on nanon belɗum kewɗum, o hokka’on jam barka hoolaaki ki kooliiɗonmo, ngam kammunde mooɗon waɗa ka ɓeydaaki laawol bawɗe Ruuhu maako.

Kuugal Bulus

¹⁴Bandiraaɓe am, min e hoore am mi tabbitinii onon e ko’e mooɗon on ngoodi ngikku boɗɗum naa’ seɗɗa, on keewuɓe andal, nden on mbaaway ekkitindiron. ¹⁵Ammaa bannye nder ɗerewol ngo’ol mi windanii’on haala cembiɗka dow goɗɗum fii ngam mi siftorana’onɗum. Mi waɗu non ngam kuugal bongal ngal Allah hokkiyam, ¹⁶ngam mi warta kuwanoowo Yeesu Almasiihu nder yimɓe naa’ Yahuudanko’en. E mi huwa kuugal ardiiɗo diina nder wa’ajinki Habaru Belɗum ɗum Allah, ngam yimɓe naa’ Yahuudanko’en ngarta bo cakkiri ndi Allah jaɓi, ndi Ruuhu Allah wartiri ceniindi. ¹⁷Ngam Yeesu Almasiihu jeyiyam waɗi mantortoomi kuugal ngal kuwanaymi Allah. ¹⁸Mi metataa ɗo’o dow goɗɗum, sey dow kuugal Almasiihu ngal o walliyam ngaɗumi. O walliiyam ngam yimɓe naa’ Yahuudanko’en tokka ko Allah wi’i barka boliiɗe am e kuuɗe am, ¹⁹e kuuɗe kayɗiniiɗe ɗe ngaɗumi laawol bawɗe Ruuhu Allah. Daga Urucaliima mi filake haa yaaki gariiri Iliirikum, mi wa’ajini Habaru Belɗum dow Almasiihu e ɗen ɗon bigeeje fuu. ²⁰Ko woni nder ɓernde am woni mi wa’ajina Habaru Belɗum to yimɓe ɓe meeɗaayi nanki habaru Almasiihu, ngam to’ mi maha dow to goɗɗo fuɗɗi mahuki. ²¹Non no ɗum windiraa,

“Yimɓe ɓe meeɗaayi hokkeeki habaru maako ɓe andaymo,

nden ɓen ɗon ɓe meeɗaayi nanki habaru maako ɓe paamay.”15.21: Ica 52.15.

²²Ngam kuugal ngal, mi heɓaayi carel warki to mooɗon.15.22: Room 1.13.

Bulus e Yiɗi Yaaki Gariiri Rooma

²³Ammaa jooni, nde njottinmi kuugal am e bigeeje ɗe’e, nden nde duuɓi ɗuɗɗi e mi haaɓi yiiki’on, ²⁴e mi yiɗi yaaluki to mooɗon carel ngel njahaymi Asbaaniya. E mi yiɗi mballonyam mi yaha ton gaɗa mi nanii belɗum jooɗodaaki e mooɗon balɗe seɗɗa. ²⁵Jooni boo mi yahay Urucaliima ngam mi yaarana yimɓe Allah ballal. ²⁶Ngam tokkuɓe Yeesu gonɓe Makidooniya e Akaaya ɓe nanii belɗum hokkuki dokke ngam walluki ɓe ngalanaa nder yimɓe Allah nder Urucaliima.15.25,26: 1Kor 16.1‑4.²⁷Ɓe nanii belɗum waɗuki non. Goonga to maɓɓe ɗum wartii bo yoɓuki nyamaande. Ngam to yimɓe naa’ Yahuudanko’en keɓii geɗal nder fii boɗɗum ɗum Allah waɗani Yahuudanko’en alkawal, nden e haani ɓe mballiraɓe jawdi maɓɓe.15.27: 1Kor 9.11.²⁸Nden to mi yottinii kuugal nga’al, waato mi hokkiiɓe ballal ngal ɗum hawritaniɓe, mi nangay laawol yaaki leydi Asbaaniya. Dow laawol am yaaki Asbaaniya mi yaalay to mooɗon. ²⁹E mi andi, to mi warii to mooɗon, mi warday e barka Almasiihu fuu.

³⁰Bandiraaɓe am, ngam Joomiraawo meeɗen Yeesu Almasiihu e yidde nde Ruuhu Allah hollata, e mi toroo’on mballeeyam waɗuki do’aare naa’ seɗɗa. ³¹Toree Allah hisnayam daga juuɗe ganyuɓe tokka Yeesu gonɓe leydi Yahuudiya, nden toreemo o waɗa kooliiɓe Yeesu gonɓe Urucaliima njaɓa ceede ɗe njaaranaymiɓe, ³²ngam to Allah jaɓii mi waroyay to mooɗon e belɗum ɓernde, mi siwtodoo e mooɗon. ³³Allah joomu jam wonda e mooɗon on fuu. Aamin.

Kownol Bulus

¹E mi yiɗi mi wi’a’on bandiraawo meeɗen debbo bi’eteeɗo Fiibi, kuwoowo nder tokkuɓe Yeesu gonɓe Kankiiriya, o debbo mo goonga. ²Njaɓɓeemo nder inde Joomiraawo no haani yimɓe Allah njaɓɓoree. Kokkeemo koo iri ngale ballal ngal o yiɗi to mooɗon, ngam o wallii yimɓe ɗuɗɓe hawti e am.

³Kownee Biriskila e Akiila, ɓe kuudaymi kuugal Yeesu Almasiihu.16.3: KL 18.2.⁴Ɓe koccii yonki maɓɓe naa’ ɗum goɗɗum ngam am. Mi yettiiɓe, naa’ min tan haa e koo ngale kawtal tokkuɓe Yeesu gonɓe nder yimɓe naa’ Yahuudanko’en. ⁵Ɗonmaa kownee tokkuɓe Yeesu kawritooɓe nder wuro maɓɓe. Kownee higo am mo ngiɗumi bi’eteeɗo Afaanitus, artuɗo hoolaaki Almasiihu nder leydi Aasiya fuu. ⁶Kownaneeyam Maryaama, kuwanɗo Almasiihu naa’ seɗɗa ngam ɓeydaari mooɗon. ⁷Kownaneeyam Andaroonikus e Yuuniya, bandiraaɓe am Yahuudanko’en tokkuɓe Yeesu ɓe ɗum maɓɓidi e am nder suudu cural. Lilaaɓe e andiɓe boɗɗum, kadin ɓe artiiyam hoolaaki Almasiihu.

⁸E mi howna Ampiliyaatus higo am mo ngiɗmi nder sumpootirki e Joomiraawo. ⁹Kownaneeyam Urbaanus, mo kuudeten nder kuugal Almasiihu, e higo am Sitaakis mo ngiɗumi. ¹⁰Kownaneeyam Afaalis, mo ɗum tabbitini e tokka Almasiihu e goonga. Kownaneeyam Aristobulus e iyaalu maako e fuu tokkuɓe Yeesu gonɓe nder wuro maako. ¹¹Kownaneeyam Hiruudiyan bandiraawo am Yahuudankeejo. Kownaneeyam Narkisus e iyaalu maako e fuu tokkuɓe Yeesu gonɓe nder wuro maako.

¹²Kownaneeyam Tiriifina e Tiriifusa, rewɓe kuwanooɓe Joomiraawo. Ɗonmaa kownaneeyam Farsis higo am mo ngiɗumi kuwanɗo Joomiraawo naa’ seɗɗa. ¹³Kownaneeyam Ruufus kuwanɗo Joomiraawo boɗɗum e maduujo maako jogiiɗoyam bo ɓiɗɗo maako.16.13: Mar 15.21.¹⁴Kownaneeyam Asinkiriitus, e Filigoona, e Harmis, e Faturoobas, e Harmas e tokkuɓe Yeesu gonduɓe e maɓɓe. ¹⁵Kownaneeyam Filoologus, e Juuliya, e Niriyus e bandiraawo maako debbo, e Olimfas, e fuu yimɓe Allah gonduɓe e maɓɓe.

¹⁶Kownindiree kownol higaaku. Koo ngale kawtal tokkuɓe Yeesu e kowna’on.

¹⁷Bandiraaɓe am, e mi toroo’on, paamanee gaddooɓe ciya famfamtirki hakkunde mooɗon, majjinooɓe’on, ganyooɓe ekkitinol ngol keɓɗon. Ngoɗɗiteeɓe. ¹⁸Ngam iri ɓen ɗon yimɓe naa’ Joomiraawo meeɗen Almasiihu ɓe kuwanta, ammaa deeɗi maɓɓe ɓe kuwanta. E boliiɗe belɗe e haalaaji boɗɗi ɓe majjinirta yimɓe gooduɓe ciya faamu. ¹⁹Koo moye nanii habaru no tokkirton Yeesu, non waɗii mi nanii belɗum ngam mooɗon. Ammaa e mi yiɗi ngarton gooduɓe faamu andon ko wooɗi, ngoɗɗitooɗon waɗuki ko wooɗaa. ²⁰Allah joomu jam naa’ ko neeɓi o lallinay bawɗe Ceyɗan o yowa’on dow maako.

Joomiraawo meeɗen Yeesu Almasiihu barkiɗina’on.

²¹Timooti mo kuudaymi e howna’on, non maa Luusiyus, e Jaason, e Sosifata, bandiraaɓe am Yahuudanko’en tokkuɓe Yeesu.16.21: KL 16.1.

²²Min Tartiyus tokkuɗo Joomiraawo, balluɗo16.22: Koo ɗume ko windaa nder ɗerewol ngo’ol ɗum boliiɗe Bulus. Tartiyus winduɗe tan. Bulus, min windi ɗerewol ngo’ol, e mi howna’on.

²³Gaayus, jaɓɓiiɗoyam nder wuro muuɗum, mo tokkuɓe Yeesu kawritata nder wuro maako, e mo howna’on. Erastus, paamanoowo ceede gariiri, e bandiraawo meeɗen Kawartus, e ɓe kowna’on.16.23: KL 19.29; 1Kor 1.14; 2Tim 4.20.

²⁴[Joomiraawo meeɗen Yeesu Almasiihu barkiɗina’on. Aamin.]

²⁵Mangu tabbita to Allah baawayɗo sembiɗina’on barka Habaru Belɗum ɗum nga’ajinaymi dow Yeesu Almasiihu. Habaru Belɗum ɗum ɗum sirru cuuɗaaɗum daga duuɓi ɗuɗɗi ƴaɓɓiiɗi. ²⁶Ammaa jooni ɗum wanginaama e njayri, ɗum andiniiɗum leƴƴi duuniyaaru fuu laawol defte ɗe annabo’en mbindi. Allah tabiiɗo wi’ii ɗum waɗa non ngam leƴƴi duuniyaaru fuu kooloomo tokka ko o wi’i.

²⁷Teddungal tabbita to Allah haa abadaa barka Yeesu Almasiihu! Kanko tan woni Allah. Kanko tan woodi faamu nder koo ɗume. Aamin.