Koloosiyanko’en

Ɗerewol Ngol Bulus Windani

Koloosiyanko’en

Habaru dow ɗerewol ngo’ol

Bulus lilaaɗo Yeesu Almasiihu windi ɗerewol ngo’ol nder hitaande 60 A.D., waato duuɓi 60 gaɗa danyngol Yeesu. O windanngol tokkuɓe Yeesu wonɓe gariiri Koloosi ngondi nder leydi Aasiya Pamardi, fuuna Aafisa. Ɓe’e tokkuɓe Yeesu naa’ Bulus arti yaarankiɓe Habaru Belɗum, ammaa o yi’ii e haani o wallaɓe, sey o lildaniɓe wa’ajinooɓe daga leydi Aafisa. O nanii habaru e woodi moodiɓɓe fewre nder maɓɓe e ɓe mbi’a to neɗɗo e yiɗi anda Allah hisa, doole mawnina woɓɓe malaa’ika’en e ginni e goɗɗi laamuuji gonɗi dow e ley, nden tokka goɗɗi ndonuuji bo naaduki e dookaaji dow nyamndu e kuuɗe feere‑feere.

Bulus windii ɗerewol ngo’ol ngam holla ekkitinol ngol tokkaayi laawol, o holliɓe iri ekkitinol ngol tokkuɓe Yeesu haani tokka. O wi’iɓe Yeesu tan waawata hisna neɗɗo. Kadin Bulus wi’ii barka Almasiihu Allah tagi duuniyaaru, barka maako e mo siryootira duuniyaaru e maako. Sumpootirki e Almasiihu tan waɗata neɗɗo heɓa kammunde hisuki. Bulus hollii no neɗɗo sumpootirta e Almasiihu boɗɗum.

Ko Woni Nder:

Kownol Bulus (1.1‑8)

No Almasiihu wontindiri e kuugal maako (1.9—2.19)

Jonde heyre nder sumpootirki e Almasiihu (2.20—4.6)

Kownol cakitiingol (4.7‑18)

¹Min Bulus mo Allah suɓi warta lilaaɗo Yeesu Almasiihu windi ɗerewol ngo’ol hawti e bandiraawo meeɗen Timooti.

²Min mbindanngol yimɓe Allah tokkuɓe Yeesu e goonga gonɓe Koloosi.

Allah Nyaako meeɗen Mo Dow barkiɗina’on hokka’on jam.

Do’aare Yettuki Allah

³Koo ndeye to e min ngaɗana’on do’aare e min ngetta Allah Nyaako Joomiraawo meeɗen Yeesu Almasiihu. E min ngettamo ngam mooɗon, ⁴ngam min nanii no kooloriiɗon Yeesu Almasiihu e no ngirruɗon fuu yimɓe Allah. ⁵On ngaɗa non ngam on tabbitinii on keɓay mbarjaari ndi Allah resani’on ton dow. On nanii habaru ɗu’um fii ɗum kammiiɗon daga arande nder wolde goonga, waato Habaru Belɗum ⁶ɗum nanɗon. Habaru Belɗum ɗu’um e ɗum barkiɗina yimɓe e ɗum sankitoo nder duuniyaaru fuu, non no ɗum waɗi nder mooɗon, daga nyalnde nde nanɗonɗum nyalnde nde paamuɗon boɗɗum no Allah yiɗiri yimɓe. ⁷On nanii Habaru Belɗum ɗu’um daga to Abaafaras mo min ngiɗi, mo min kuudata. O kuwanoowo Yeesu e goonga nder mooɗon.1.7: Kol 4.12; Filim 23.⁸Kanko hokkimin habaru yidde mooɗon ƴiwoynde to Ruuhu Allah.

⁹Ngam maajum, daga nyalnde nde min nani habaru ɗum e min ngaɗana’on do’aare. E min toroo Allah waɗa’on ngarton gooduɓe faamu kewɗum dow ko o yiɗi ngaɗon. Ɗonmaa e min toroomo keɓon faamu e andal ɗum Ruuhu Allah hokkata. ¹⁰E min ngaɗana’on nde’e do’aare ngam mbaawon ngaɗon jonde haanunde tokkuɓe Joomiraawo ngaɗa, nden ngarton belnanooɓemo ɓernde koo ndeye, jonde mooɗon wurtina koo iri ɗeye kuuɗe boɗɗe, nden ɓeydon anduki Allah. ¹¹Allah sembiɗina’on e fuu sembe bawɗe maako tedduɗe, o waɗa’on ndarooɗon e sembe ngam mbaawon munyon nder koo ɗume ko heɓi’on, ¹²on ngetta Nyaako Mo Dow nder belɗum ɓernde. Kanko woni gartirɗo’on kewtuɓe keɓa geɗal nder ko o resani yimɓe maako nder laamu maako ɗum jayngol. ¹³O hisnii’en daga bawɗe nyiwre ɗe Ceyɗan, o nattinii’en nder laamu Ɓiɗɗo maako mo o yiɗi. ¹⁴Laawol Ɓiɗɗo on o rimɗinii’en o yaafanii’en hakke meeɗen.1.14: Aaf 1.7.

Yeesu Almasiihu Ɓurii Koo Moye

¹⁵Ngikku Almasiihu mo ngi’eten ɗum go’o e ngikku Allah mo yi’ataake. E mo ɗon ko Allah taga koo ɗume, o mawɗo dow koo ɗume ko tagaa. ¹⁶Barka maako Allah tagi koo ɗume gonɗum dow e ley, ko yi’etee e ko yi’ataake, hawti e malaa’ika’en, e ginni, e koo ɗume gooduɗum laamu e bawɗe. Koo ɗume kanko tagiɗum, nden ngam maako koo ɗume tagaa. ¹⁷Almasiihu e ɗon ko koo ɗume tagee, barka maako koo ɗume e yaha yeeso. ¹⁸Almasiihu woni hoore ɓandu, waato tokkuɓemo. Kanko hokki ɓandu ndun yonki. Kanko woni artuɗo ummaaki daga mayde, ngam o warta mawɗo dow koo ɗume.1.18: Aaf 1.22,23.¹⁹Ngam Allah suɓii waɗa fuu ngikku muuɗum e bawɗe muuɗum nder Ɓiɗɗo muuɗum. ²⁰Barka Ɓiɗɗo on Allah siryootiri hoore muuɗum e koo ɗume gonɗum dow e ley. O siryootira e maajum barka ƴiiƴam Ɓiɗɗo on ndufaaɗam dow gaafaangal.1.20: Aaf 2.16.

²¹Ndenno on ngoɗɗitake Allah, on wanywanyɓe maako ngam ɓerɗe mooɗon nganyiimo nden ngam on kuwa kuuɗe kalluɗe. ²²Ammaa jooni Allah siryootiri e mooɗon barka mayde Ɓiɗɗo maako, ngam o wartira’on ceniiɓe, laɓɓe ɓe ngalaa ko ɗum wullortooɓe yeeso maako. ²³On ngartay non to nii on nyamrii yeeso e hoolaaki Yeesu, on cembiɗii, on darake boɗɗum dow kammunde nde ngaɗɗon carel ngel nanɗon Habaru Belɗum. Habaru Belɗum ɗum wa’ajinanaama koo ɗume ko tagaa gonɗum nder duuniyaaru. Min Bulus, mi wartii maccuɗo ɗu’um Habaru Belɗum.

Kuugal Bulus Nder Tokkuɓe Yeesu

²⁴Jooni e mi nana belɗum nder torraaji ɗi njaraymi ngam mooɗon. E mi yottina torra ka Yeesu siryaniiyam mi yara nder ɓandu ngam ɓeydaari ɓandu maako, waato tokkuɓemo. ²⁵Mi wartii maccuɗo tokkuɓe Yeesu barka kuugal ngal Allah hokkiyam. Kuugal ngal woni mi wa’ajina fuu wolde maako. ²⁶Wolde nden woni sirru ɗum o suuɗi yimɓe daga jaamanuuji ƴaɓɓiiɗi, ammaa jooni o wanginaniiɗum yimɓe maako. ²⁷Allah suɓii andinaɓe barka mawɗum gonɗum nder sirru ɗu’um ɗum o siryanii yimɓe naa’ Yahuudanko’en. Sirru ɗum woni Almasiihu e jooɗoo nder ɓerɗe mooɗon, non waɗay tabbitinon on njooɗodoto e maako nder teddungal maako. ²⁸E min nga’ajina habaru Almasiihu, e min mbaggina koo moye neɗɗo, e min ekkitina koo moye nder fuu faamu amin, ngam min ngaɗa koo moye warta kewɗo nder tokkuki Yeesu yeeso Allah. ²⁹Kanjum waɗi e mi huwa, e mi fiida, e mi huutira fuu sembe Almasiihu kuwoojum e bawɗe nder am.

¹E mi yiɗi andon no kuwirmi naa’ seɗɗa ngam mooɗon e ngam yimɓe Lawdiikiya, e ngam fuu yimɓe ɓe meeɗaayi yiikiyam gite e gite. ²Mi waɗu non ngam ɗum sembiɗina ɓerɗe maɓɓe, nden ɓe ɓeyda yiɗindirki, ɓe keɓa fuu barka keɓeteeɗum laawol faamu kewɗum, ngam ɓe mbaawa anduki sirru Allah, waato Almasiihu e hoore maako. ³Kanko tan woni baawayɗo hokkukiɓe andal kewngal dow sirru ɗum.

⁴Mi wi’u’on ɗu’um ngam to’ goɗɗo majjina’on e belɗum haala. ⁵Koo nde mi wondaa e mooɗon nder ɓandu, fuu e non e mi nyuma dow mooɗon koo ndeye. E mi nana belɗum nde nanmi habaru on jooɗoo no haani njooɗorooɗon, e no cembiɗirɗon nder hoolaaki Almasiihu.

Jonde Kewnde Nder Tokkuki Almasiihu

⁶Nde on njaɓii Yeesu Almasiihu o Joomiraawo, ngaɗee ka sumpootirki e maako. ⁷No ɗaɗi lekki ngaɗirta lekki kin daroo boɗɗum, cembiɗa, non onon maa, ndaree boɗɗum, ɓeydee sembe nder hoolaakimo, non no ɗum ekkitiniri’on. Ngaɗee ka yettukimo koo ngele carel.

⁸To’ on alu goɗɗo huutira faamu duuniyaaru ndu’u waɗa’on alon laawol goonga. Iri ɗu’um faamu walaa ko ɗum nafi ɗum majjinay’on. Naa’ to Almasiihu ɗum ƴiwoyi, daga to yimɓe ɗum ƴiwoyi e ginni gooduɗi bawɗe nder duuniyaaru. ⁹Almasiihu e woodi fuu ngikku e bawɗe Allah nder ɓandu maako. ¹⁰Nder sumpootirki e maako, jonde mooɗon wartii kewnde. Kanko woni mawɗo dow koo ngole ginnol, e malaa’ikaajo, e koo ɗume laamu gonɗum dow e ley.

¹¹Nder sumpootirki mooɗon e Almasiihu on naadaama, naa’ iri naaduki ki yimɓe ngaɗata, ammaa iri naaduki ki Almasiihu waɗata, waato o ittii ngikku mooɗon giɗɗum waɗuki hakke. ¹²Ngam carel ko ɗum waɗani’on baptisma, bo on uwida e Almasiihu, kadin bo on ummidinaama e maako daga mayde. Non waɗi ngam on koolake bawɗe Allah, umminɗomo daga mayde.2.12: Room 6.4.¹³Ndenno on nandi e mayɓe ngam hakke ɗum ngaɗɗon, kadin ngam ɗum ittanaayi’on ngikku mooɗon giɗɗum waɗuki hakke. Ammaa jooni Allah hokkii’on yonki nder sumpootirki e Almasiihu. O yaafanake’en fuu hakke meeɗen.2.13: Aaf 2.1‑5.¹⁴Allah woggii fuu ko wooɗaa ɗum ngaɗɗen bindaaɗum ɗum um nangiri’en. O ittiiɗum dow meeɗen nde Almasiihu fiyanaa kuusaaje dow gaafaangal.2.14: Aaf 2.15.¹⁵Dow gaafaangal ngal o heɓi jaalorgal dow ginni e fuu bawɗe gonɗe dow e ley, o semtiniiɗum e njayri.

¹⁶Ngam non, to’ on alu goɗɗo yowana’on ko wooɗaa ngam ko nyaamoton e ko njaroton, koo ngam on ngaɗaayi wongo humto diina, koo humto daraaki lewru, koo dow Nyalnde Siwtaare.2.16: Room 14.1‑6.¹⁷Fuu fii ɗu’um ɗum ɗowdi fii garayɗum ɗo’o yeeso, goonga fuu fii ɗu’um woni Almasiihu. ¹⁸E woodi woɓɓe yiɗuɓe lesnuki hoore ki fewre e mawninki malaa’ika’en. To’ on alu ɓe njawana’on. Iri maɓɓe e ɓe mbi’a e ɓe ngi’a wahayu. E ɓe ƴefta ko’e maɓɓe e meere, ngam nyumooji maɓɓe ɗum ɗi duuniyaaru. ¹⁹Iri maɓɓe njaadake ɓe cendirii e Almasiihu. Almasiihu woni bo hoore ɓandu, waato tokkuɓemo. Jokkooɗe e raɗooji jogii ɓandu ndun, e ndu mawna ngam Allah e mawninandu.2.19: Aaf 4.16.

Mayduki e Almasiihu e Jooɗodaaki e Maako

²⁰On maydii e Almasiihu. Jooni on ngalaa ley laamu ginni laamotooɗi duuniyaaru. Nde ɗum non, ngam ɗume ngaɗoton jonde bo haa jooni duuniyaaru ndu’u jeyi’on? Ngam ɗume tokkoton dookaaji duuniyaaru biiɗi, ²¹“Taa’ joga ɗu’um,” “Taa’ nyaamu ɗum ton,” “Taa’ meemu ɗum ɗon?” ²²Iri ɗi’i dookaaji ɗi dookaaji fii meere ɗi ngartay meere gaɗa ɗi kuutiraama, ngam ɗi dookaaji yimɓe tan e ekkitinol maɓɓe. ²³E ɗi ngaɗa bo e ɗi kolla no haani neɗɗo jooɗoroo, ngam e ɗi ekkitina yimɓe ngaɗa ko saɗi ngam holluki ɓe tokkuɓe Allah. E ɓe leyna ko’e maɓɓe leynuki fewre, e ɓe torra ɓalli maɓɓe ngam e ɓe nyuma ɗum welnanay Allah ɓernde. Ammaa ɗum wallataaɓe ɓe keɓa jaalorgal dow suunooji maɓɓe.

¹On ummidinaama e Almasiihu daga mayde. Ngam non ngaɗee ɓerɗe mooɗon dow fii gonɗum ton dow to Almasiihu jooɗii dow jooɗorgal laamu muuɗum to jungo nyaamo Allah.3.1: Jab 110.1.²Ngaɗee ka nyumuki dow ko woni e dow, naa’ dow fii gonɗum nder duuniyaaru ndu’u, ³ngam on ngartii bo mayɓe, nden jooni on ngoodi yonki kesi ki goɗɗo waawataa yiiki iri yonki ki Almasiihu woodi gonduɗo e Allah. ⁴Yonki mooɗon ki goonga woni Almasiihu. To o so’’oyake duuniyaaru ndu’u, onon maa, on ngonday e maako nder teddungal maako.

Jonde Kiinde e Jonde Heyre

⁵Ngam non, cendiree e suunooji duuniyaaru gonɗi nder mooɗon, waato njeenu, e kuuɗe nefniiɗe, e tokkiranki ko ɓandu yiɗi, e suunooji kalluɗi, e yiɗuki ko goɗɗo jeyi. (Ngam yiɗuki ko goɗɗo jeyi ɗum go’o e mawninki gunkiiji). ⁶Ngam waɗuki kuuɗe ɗe’e monnere Allah yanay dow fuu ganyuɓe ngaɗa ko o wi’i. ⁷Ndenno on ngaɗa iri kuuɗe ɗe’e nder jonde nde ngaɗaynooɗon.

⁸Ammaa jooni, cendiron e fuu iri kuuɗe ɗe’e, waato monnere, e wanyuki yimɓe, e kulle, nden to’ on alu boliiɗe kalluɗe mburtoo daga honduko mooɗon. ⁹To’ on pewindir, ngam on ɓortake ngikku mooɗon ɗum ndenno e kuuɗe maajum.3.9: Aaf 4.22.¹⁰Jooni on ɓornake ngikku kesum. Allah taguɗo ngikku ɗum, e mo mo’’inaɗum ɗum warta iri ngikku maako, ngam andonmo boɗɗum.3.10: Aaf 4.24; Fuɗ 1.26.¹¹Kanjum waɗi jooni walaa feerootirol hakkunde Yahuudankeejo e neɗɗo naa’ Yahuudankeejo, e hakkunde naadaaɗo e mo naadaaka, e laddeejo, e koɗo, e hakkunde maccuɗo e naa’ maccuɗo. Ammaa Almasiihu woni koo ɗume, kanko woni nder ɓerɗe meeɗen en fuu.

¹²Onon on yimɓe ɓe Allah suɓi, on ceniiɓe ɓe o yiɗi naa’ seɗɗa. Ngam non, ngartee gooduɓe yurmeende e yidde leynooɓe ko’e, gooduɓe hakkiilo e munyal. ¹³Munyindiree. To goɗɗo waɗanii goɗɗo ko haanaa, ɓe njaafootira. Non no Joomiraawo yaaforanii’on, onon maa sey njaafootiron.3.12‑13: Aaf 4.2.3.13: Aaf 4.32.¹⁴Ko ɓuri ɗu’um fuu woni ngiɗindiron, ngam yidde hawtii ko’e meeɗen no haani. ¹⁵Jam ƴiwoyɗum to Almasiihu walla’on cuɓon ko haani ngaɗon, nde Allah noddii’on ngam ngarton bo ɓandu go’o njooɗodooɗon jam. Ngartee gettooɓe Allah koo ndeye. ¹⁶Alee boliiɗe Almasiihu njooɗoo nder ɓerɗe mooɗon naa’ seɗɗa. Ekkitindiree, waggindiree nder fuu faamu. Ngimee gimi Jabuura, e gimi mantuki Joomiraawo, e gimi ɗi Allah hokki’on nder ɓerɗe, on ngettamo nder ɓerɗe mooɗon. ¹⁷Nder koo ɗume ɗum ngaɗoton, nder boliiɗe mooɗon koo nder kuuɗe mooɗon, ngaɗeeɗum nder inde Yeesu Joomiraawo, on ngetta Allah Nyaako Mo Dow laawol maako.3.16‑17: Aaf 5.19,20.

No Haani Wuro Tokkuɓe Yeesu Jooɗoroo

¹⁸Onon rewɓe teegal, kokkee worɓe mooɗon mangu non no haani tokkuɓe Joomiraawo ngaɗa.3.18: Aaf 5.22; 1Biit 3.1.

¹⁹Worɓe, ngiɗee rewɓe mooɗon, to’ on kolluɓe ngikku caatuɗum.3.19: Aaf 5.25; 1Biit 3.7.

²⁰Sukaaɓe, kokkee danyooɓe mooɗon mangu nder koo ɗume, ngam non e welnana Joomiraawo ɓernde.3.20: Aaf 6.1.

²¹Onon gooduɓe ɓiɓɓe, to’ on kallan ɓiɓɓe mooɗon ngam non waaway waɗa ɓe ala waɗuki ko haani.3.21: Aaf 6.4.

²²Maccuɓe, kokkee jeyɓe’on mangu nder koo ɗume. Kokkeeɓe mangu naa’ e carel ngel ɓe ngi’ata’on tan koo boo ngam ɓe ɓeyda yiɗuki’on, ammaa ngaɗeeɗum e ɓernde go’o nder kulol Joomiraawo. ²³Nder koo ɗume ɗum ngaɗoton, ngaɗeeɗum e ɓerɗe mooɗon fuu bo Joomiraawo ngaɗantonɗum, naa’ yimɓe. ²⁴Ngam on andi on keɓay mbarjaari daga to Joomiraawo. Almasiihu woni Joomiraawo mo kuwanton. ²⁵Koo moye gaɗoowo ko wooɗaa ɗum waatanaymo ko haananimo, ngam Allah hollataa feerootirol.3.22‑25: Aaf 6.5‑8.3.25: TA 10.17; Aaf 6.9.

¹Onon gooduɓe maccuɓe, njogee maccuɓe mooɗon boɗɗum, kokkeeɓe ko haani ɓe keɓa, ngam on andi onon maa on ngoodi jeyɗo’on ton dow.4.1: Aaf 6.9.

Wagginki

²Ngaɗee ka waɗuki do’aare, ngaɗee hakkiilo mooɗon dow do’aare nden, on ngetta Allah. ³Non maa ngaɗaneemin do’aare ngam Allah maɓɓitanamin laawol min nga’ajina sirru maako, waato habaru Almasiihu. Dow maajum ɗum suriyam. ⁴Ngaɗaneeyam do’aare ngam mi andinaɗum no haani, no koo moye faamirtaɗum boɗɗum.

⁵Paamee iri ngikku ɗum ngaɗanton ɓe tokkaayi Yeesu; kuutiree koo ngele carel ngel kawruɗon e maɓɓe boɗɗum.4.5: Aaf 5.16.⁶Boliiɗe mooɗon koo ndeye ɗe ngarta belɗe nanki, pooɗooje hakkiilo yimɓe, ngam andon no haani nootoranooɗon koo moye.

Kownol Cakitiingol

⁷Tiikikus hokkay’on fuu habaru am. O tokkuɗo Yeesu mo min ngiɗi, kuwoowo mo goonga, mo min kuudata kuugal Joomiraawo.4.7: KL 20.4; 2Tim 4.12.⁸Kanjum waɗi liloymoomi to mooɗon, ngam o hokka’on habaru no min gontindiri, o sembiɗina ɓerɗe mooɗon.4.7,8: Aaf 6.21,22.⁹E mo yaada e Onisimus tokkuɗo Yeesu e goonga, giɗaaɗo, gonɗo nder kawtal mooɗon. Ɓe kokkay’on habaru koo ɗume ko waɗata ɗo’o.4.9: Filim 10‑12.

¹⁰Aristarkus gonduɗo e am nder suudu cural e howna’on, non maa Markus bandiraawo Barnaba. (On njaadake on mbi’aama njaɓɓooɗonmo boɗɗum to o warii to mooɗon.)4.10: KL 19.29; 27.2; Filim 24; KL 12.12,25; 13.13; 15.37‑39.¹¹Joocuwa bi’eteeɗo Justus e howna’on kanum maa. Nder yimɓe ɓe kuudaymi ngam Laamu Allah, kamɓe tan ngoni Yahuudanko’en tokkuɓe Yeesu ɗo’o. Ɓe mballiiyam naa’ seɗɗa.

¹²Abaafaras e howna’on, kanko maa e mo nder kawtal mooɗon, o maccuɗo Yeesu Almasiihu. Koo ndeye e mo toroo Allah sembiɗina’on, ngarton tokkuɓe Yeesu keewuɓe, gaɗooɓe ko Allah yiɗi ɓe ngalaa seko.4.12: Kol 1.7; Filim 23.¹³Mi waaway mi hokka ceyda o huwii naa’ seɗɗa ngam mooɗon e ngam yimɓe Lawdiikiya e yimɓe Hirafolis. ¹⁴Luka nyawndoowo mo min ngiɗi e Dimas e ɓe kowna’on.4.14: 2Tim 4.11; Filim 24; 2Tim 4.10; Filim 24.

¹⁵Kownaneemin tokkuɓe Yeesu gonɓe gariiri Lawdiikiya e bi’eteeɗo Nimfa e tokkuɓe Yeesu kawritooɓe to wuro maako. ¹⁶Gaɗa ɗum janganii’on ɗerewol ngo’ol, non maa tabbitinee ɗum janganiingol tokkuɓe Yeesu gonɓe Lawdiikiya. Onon maa, njangee ɗerewol ngol tokkuɓe Yeesu gonɓe Lawdiikiya lildonoyta’on. ¹⁷Mbi’ee Arkibus, “Tabbitin a yottinii kuugal ngal Joomiraawo hokkumaa.”4.17: Filim 2.

¹⁸Min Bulus windi kownol ngo’ol e jungo am. To’ on ngejjutu e mi ɗon haɓɓiraa ɓoggi njamndi nder suudu cural. Allah barkiɗina’on.