Ɗerewol Ɗiɗaɓol Ngol Bulus Windani

Korintiyanko’en

Habaru dow ɗerewol ngo’ol

Bulus lilaaɗo Yeesu windi ɗerewol ngo’ol haade ko o windi arandewol ngol. E ɗum kammoo o windii ɗerewol ngo’ol e hitaande 55 A.D., waato duuɓi 55 gaɗa danyngol Yeesu, carel ko o wa’ajinta e leydi pamardi ndi Makidooniya. O windiingol carel ngel sumpo maako e tokkuɓe Yeesu gonɓe ton natti caɗɗum mawɗum. Woɓɓe maɓɓe meti haalaaji kalluɗi dow maako, ammaa o holli e mo yiɗi siryootirki e maɓɓe, nden o nanay belɗum naa’ seɗɗa carel ngel o siryootiri e maɓɓe. Ɗonmaa o torake kawtal ngal fuu ɓe moɓta ballal ceede ngam ɓe mballa tokkuɓe Yeesu nder Yahuudiya ngam e ɓe torrodoo e weelo kallungo. Nder ngo’ol ɗerewol tan Bulus ɓuri metuki dow hoore muuɗum. O waɗu non ngam e woodi caɗɗum hakkunde maako e woɓɓe nder tokkuɓe Yeesu e Korinti. Ɗonmaa Bulus taɓɓanake hoore muuɗum dow metemeteeji ɗi moodiɓɓe pewooɓe metata dow maako, ngam e ɓe mbi’a kanko naa’ o lilaaɗo mo goonga.

Ko Woni Nder:

Kownol Bulus e yettuki Allah (1.1‑11)

Bulus e tokkuɓe Yeesu wonɓe Korinti (1.12—7.16)

Ballal ngam tokkuɓe Yeesu wonɓe Yahuudiya (8.1—9.15)

Bulus suranii laamu lilaaɗo ɗum o woodi (10.1—13.10)

Kownol cakitiingol (13.11‑13)

1

1Min Bulus mo Allah suɓi warta lilaaɗo Yeesu Almasiihu e bandiraawo meeɗen Timooti minon mbindi ɗerewol ngo’ol.

Min mbindanngol kawtal yimɓe Allah gonɓe gariiri Korinti, e fuu yimɓe Allah gonɓe nder fuu leydi Akaaya.1.1: KL 18.1.

2Allah Nyaako meeɗen e Joomiraawo meeɗen Yeesu Almasiihu barkiɗina’on hokka’on jam.

Bulus Yettii Allah

3Yettoore tabbita to Allah, Nyaako Joomiraawo meeɗen Yeesu Almasiihu. Kanko woni Nyaako mo yurmeende, Allah baltinayɗo ɓerɗe. 4E mo waltina ɓerɗe meeɗen nder fuu torraaji ɗi njareten, ngam enen maa mbaltinen ɓerɗe wonɓe nder koo iri kaye torra. En mbaltinay ɓerɗe maɓɓe e iri waltinki ki o waltini ɓerɗe meeɗen. 5Non no njardeten torra naa’ seɗɗa iri ka Almasiihu yari, non maa barka Almasiihu ɗum waltinay ɓerɗe meeɗen naa’ seɗɗa. 6To min torraama, min torra ngam ɗum waltina ɓerɗe mooɗon nden ngam kisndam mooɗon. To boo Allah waltinii ɓerɗe amin, o waltinɗe ngam minon maa min mbaltina ɓerɗe mooɗon ngam keɓon sembe munyon nder torraaji ɗi njaroton iri ɗi min njarata. 7Min tabbitinii, e min andi non no njardoton torra iri ka min njari, non maa ɓerɗe mooɗon mbaltoto iri waltaaki ɓernde ki min keɓi.

8Bandiraaɓe, e min ngiɗi andon iri torra ka min njari nder leydi Aasiya. Min nattii torra kalluka ɓurka sembe amin haa min ittii kammunde yonki amin.1.8: 1Kor 15.32.9Nder ɓerɗe amin min nanii bo kiita mayde min taƴanaa, ammaa non waɗii ngam to’ min kooloo ko’e amin, ammaa min kooloo Allah umminoowo mayɓe. 10Kanko hisnimin daga mayde kallunde, o nyamray yeeso e hisnukimin. Dow maako min ngaɗi kammunde o hisnaymin kadin. 11Onon maa mballireemin do’aare, sey Allah barkiɗinaymin, nden ɗuɗɓe ngettamo ngam amin.

Bulus Faritii Yaadu Muuɗum

12Ko min mantortoo woni ɓerɗe amin e tabbitinanamin min ngaɗii jonde nder duuniyaaru nder senaaki e goonga ƴiwoyɗum to Allah, hakko maa nder mooɗon. Min njooɗori non naa’ dow andal iri ngal yimɓe duuniyaaru, ammaa yidde Allah wallimin. 13Nder ɗereeji amin min mbindanaayi’on goɗɗum ɗum on mbaawataa janguki koo faamuki. 14Jooni seɗɗa tan paamuɗonmin, ammaa yeeso ɗo’o e mi yiɗi paamonmin boɗɗum, ngam nyalnde nde Yeesu Joomiraawo meeɗen wartoyta mbaawon mantorooɗonmin non no minon maa min mbaawirta mantoraaki’on. 15Nde mi tabbitinii ɗu’um, mi yiɗiino warki to mooɗon arande ngam keɓon barka nde ɗiɗi. 16E mi yiɗunoo dow laawol am yaaki Makidooniya, mi yaala to mooɗon, nden gaɗa mi yahii Makidooniya, mi so’’oyto to mooɗon, ngam mballonyam nder yaadu am yaaki leydi Yahuudiya.1.16: KL 19.21.17Nde mi heɓaayi ngaɗumi yaadu ndun, e yiiki mooɗon mi waɗii ɓerɗe ɗiɗi nde ciryinoomi waɗuki yaadu ndun? Koo e yiiki mooɗon e mi siryoo yaadu am no yimɓe duuniyaaru ngaɗata, wi’ooɓe “Ee” puɗɗita mbi’a “Aa’a?” 18Allah o gaɗoowo ko o wi’i, o ceyduujo amin, min mbi’ataa “Ee” e “Aa’a” carel go’o. 19Ngam habaru Ɓiɗɗo Allah, waato Yeesu Almasiihu, mo min nga’ajinani’on, min e Siila e Timooti, naa’ ɗum “Ee” e “Aa’a,” ammaa kanko koo ndeye “Ee” maako ɗum “Ee.”1.19: KL 18.5.20Ngam Almasiihu hebbinii koo ngale alkawal ngal Allah waɗi. Kanjum waɗi mbi’eten “Aamin” laawol maako ngam teddinki Allah. 21Ngam Allah woni gaɗuɗo’en ndariiɗen boɗɗum nder sumpootirki meeɗen e Yeesu Almasiihu. Kanko suɓi’en, 22o waɗanii’en alaama maako kolluɗum enen ɗum ɓe maako. O hokkii’en Ruuhu maako nder ɓerɗe meeɗen, ngam ɗum tabbitinana’en ko o hokkata’en yeeso ɗo’o.

23Allah woni ceyduujo am to mi feway, mi yiɗaa mi waɗa’on nanon ciya belɗum, kanjum haɗiyam so’’aaki Korinti. 24Min ngiɗaa min kolla’on laamu sembe dow hoolaare mooɗon. Minon min kuudooɓe e mooɗon ngam nanon belɗum nder ɓerɗe mooɗon, ngam on ndarake boɗɗum dow ko kooliiɗon.

2

1Ngam maajum cuɓumi to’ mi wara to mooɗon mi waɗa’on nanon ciya belɗum. 2Ngam to mi waɗii on nanii ciya belɗum, moye welnantayam ɓernde to naa’ onon ɓe ngaɗumi nani ciya belɗum? 3Ko mbindanmi’on nder ɗerewol am arandewol, mi winduɗum ngam to mi warii to mooɗon to’ onon kaanuɓe mbelnanayam ɓernde ngaɗonyam mi nana ciya belɗum. Ngam mi tabbitinii to mi nanii belɗum, on fuu on nanay belɗum. 4Ko mbindanmi’on, mi winduɗum nder nawɗum ɓernde e wannaare e gonɗi ɗuɗɗi naa’ ngam mi mettinana’on ɓerɗe, sey ni ngam mi waɗa’on andon iri yidde luggunde nde ngiɗumi’on.

Yaafaaki

5Too, to goɗɗo waddii ko mettini ɓernde, naa’ min tan o mettinani ɓernde, on fuu o mettinani ɓerɗe. Mi wi’u non, ammaa mi yiɗaa mi haɓanamo ko ɓuri no haani. 6Haɓanki ki ɗuɗɓe mooɗon kaɓanimo heƴii. 7Ammaa jooni e haani njaafanooɗonmo cembiɗinonmo ngam to’ nawɗum ɓernde maako ɓura sembe maako. 8Ngam non, e mi toroo’on, kolleemo haa jooni on ngiɗimo. 9Mi windan’on ngol ton ɗerewol ngam mi foonda’on mi yi’a koo on ngaɗay ko mbiimi’on nder koo ɗume. 10Fuu mo njaafaniiɗon, min maa mi yaafanakemo. Ko njaafiimi, to e woodi ko haani maa mi yaafoo, mi yaafiɗum ngam mooɗon yeeso Almasiihu. 11Mi waɗu non ngam to’ Ceyɗan ƴoyra’en, ngam en andi nyumo maako boɗɗum.

Bulus Wannii Nder Gariiri Tooruwas

12Nde njaami Tooruwas ngam mi wa’ajina Habaru Belɗum ɗum Almasiihu, Joomiraawo maɓɓitaniiyam laawol kuugal ɗon. 13Ammaa mi wannii naa’ seɗɗa ngam mi tawaayi Tiitus bandiraawo meeɗen ton. Ngam non, sey njaɓɓootirmi e maɓɓe njaami Makidooniya.2.12,13: KL 20.1.

Jaalorgal Laawol Almasiihu

14Ammaa yettoore tabbita to Allah kokkoowo’en jaalorgal koo ndeye barka sumpootirki meeɗen e Almasiihu. Laawol meeɗen o sankitii habaru Almasiihu koo toye bo urngol belngol. 15Ngam enen ngoni bo urngol urde welnde nde Almasiihu hokki Allah. Urngol urde nden yottake kisnaaɓe e gonɓe dow laawol halkere. 16To gonɓe dow laawol halkuki urngol ngol ɗum urngol mayde. Ammaa to kisnaaɓe urngol ngol ɗum urngol gaddanoowolɓe yonki. E woodi potuɗo huwuki kuugal nga’al? 17Min nga’ajintaa Wolde Allah ngam min keɓa ceede no ɗuɗɓe ngaɗata. Ammaa e min meta goonga yeeso Allah, ngam Almasiihu jeyimin, nden Allah liloyimin.

3

Alkawal Allah Kesal

1Too, on kammii min puɗɗii mantuki ko’e amin kadin? Koo boo ɗum doole min ngarda e ɗereeji kollayɗi minon min ɓeye, koo ƴiwuɗi to mooɗon ngam kolla woɓɓe min ɓeye no woɓɓe ngaɗata? 2Onon e ko’e mooɗon ngoni ɗerewol amin bindaangol nder ɓerɗe amin. Koo moye waaway jangangol andangol. 3On kollii onon ngoni ɗerewol ngol Almasiihu windi, ngol o lildi laawol amin. Naa’ e dawaaru ngol windiraa, ammaa e Ruuhu Allah gooduɗo yonki ngol windiraa. Naa’ dow allowal hayre ngol windaa, ammaa dow allowal ɓerɗe yimɓe ngol windaa.3.3: Wur 24.12; Irm 31.33; Ijik 11.19; 36.26.4Min mbi’u non ngam e min koolii Allah laawol Almasiihu. 5Min keƴaayi min mbi’a min mbaaway waɗuki koo ɗume e bawɗe amin, ammaa bawɗe amin to Allah ƴiwoyi. 6Kanko waɗi min mbaawi wartuki ekkitinooɓe Alkawal Kesal. Alkawal ngal boo daraaki dow dooka bindaaɗum, ammaa dow Ruuhu maako ngal dari. Ngam dooka bindaaɗum e fooɗa mayde, ammaa Ruuhu e hokka yonki ki re’ataa.3.6: Irm 31.31.

7Ɗum windi dooka Muusa dow allooje hayre, nden carel ko Muusa hokketeeɗum, teddungal Allah wangi waɗi yeeso maako e ɗelkitoo. Koo nde ɗelkitaaki kin e ustoo, fuu e non Israa’iilanko’en mbaawaayi sutaaki yeeso maako. To dooka gaddayɗum mayde wardii e iri nga’al teddungal,3.7: Wur 34.29.8too, kuugal Ruuhu Allah ɓuray non teddungal! 9To ko fooɗata kiita e woodi teddungal, too, ko waɗata yimɓe keɓa aadilaaku Allah ɓuray non teddungal naa’ seɗɗa! 10Goonga, teddungal alkawal kiingal walaa mangu jooni to ngal hawtaama e teddungal alkawal kesal. 11To ƴaɓɓotooɗum wardii e teddungal, too, alkawal kesal tabitayngal ɓuray non teddungal naa’ seɗɗa!

12Ngam non, nde e min ngoodi iri nde’e kammunde, e min metira sembe ɓernde naa’ seɗɗa. 13Minon naa’ bo Muusa min mba’i, cuddirɗo yeeso maako e lefel, ngam to’ Israa’iilanko’en cutoomo ngi’a no ɗelkitol yeeso maako ustortoo.3.13: Wur 34.33.14Ammaa ɓe ndullii faamu, ngam haa hande to ɓe njanganaama alkawal kiingal, lefel ngel e haɗaɓe ɓe paama goonga, ngam sumpootirki e Almasiihu tan ittatangel. 15Goonga, haa jooni to ɓe njanganaama Attawra, lefel ngel e wumna ɓerɗe maɓɓe. 16Ammaa to neɗɗo tuubii tokkii Joomiraawo, ɗum ittay lefel ngel daga ɓernde maako.3.16: Wur 34.34.17Too, Joomiraawo on woni Ruuhu Allah, nden to Ruuhu Allah woni ɗon rimɗineeki woni. 18Enen ɓe geece mu’’en cudditaa en fuu en kolla teddungal Joomiraawo en ɓeyda wartuki bo maako. Teddungal ngal waɗay ka ɓeydaaki. Ɗu’um ɗum kuugal Joomiraawo, kanko woni Ruuhu.

4

Jawdi Nder Gojiije Lowre

1Ngam non, nde Allah yurminaniimin hokkiimin kuugal nga’al, min ittataa kammunde. 2Min nganyii huwuki kuuɗe cuuɗiiɗe cemtiniiɗe. Min majjintaa yimɓe, min ngaylitataa ma’ana Wolde Allah. Ammaa e min mbi’a goonga e njayri. Laawol waɗuki non, koo moye anday nder ɓernde muuɗum yeeso Allah minon e min ngoodi goonga. 3To Habaru Belɗum ɗum min nga’ajinta e suuɗii, wonɓe dow laawol halkere tan ɗum suuɗanii. 4Ceyɗan laamiiɗo duuniyaaru ndu’u wumnii ɓerɗe yimɓe ɓe koolaaki Yeesu, ngam to’ ɓe ngi’a jayngol Habaru Belɗum ɗum teddungal Almasiihu nanduɗo e Allah. 5Ngam naa’ habaru amin min nga’ajinta, ammaa ko min nga’ajinta woni Yeesu Almasiihu o Joomiraawo, minon boo ngam maako min ngarti maccuɓe mooɗon. 6Ngam Allah biiɗo jayngol wurtoyoo daga nder nyiwre, kanko waɗi jayngol maako yeynii nder ɓerɗe amin ngam min anda teddungal Allah ngal ɗum yi’ii e yeeso Yeesu Almasiihu.4.6: Fuɗ 1.3.

7Ammaa minon e min nandi e gojiije loope. Ɗum resii jawdi nder amin ngam holluki ɗe’e bawɗe ɓurɗe koo ɗeye bawɗe, to Allah ɗe ƴiwoyi, naa’ to amin. 8Min ɓiɗɗaama e koo nduye wuttudu, ammaa min pusaayi. Nyumooji amin njiiɓake, ammaa min ittaayi kammunde. 9E min torree, ammaa Allah sendiraayi e amin. E min ndo’’ee, ammaa min kalkaaka. 10Koo ndeye e min haade wareeki no ɗum wariri Yeesu, ngam yonki iri ki maako yi’ee nder ɓalli amin. 11Ngam minon gooduɓe yonki e min haade mayde koo ndeye ngam Yeesu, ngam ɗum yi’a yonki maako nder ɓalli amin ɗi’i maayayɗi. 12Kanjum waɗi min keddi to mayde, ngam onon keɓon yonki.

13Nde e min ngoodi hoolaare go’o e binduɗo aayaare biinde, “Mi hoolake, kanjum waɗi metumi.” Minon maa min koolake, kanjum waɗi min meti.4.13: Jab 116.10.14Ngam e min andi Allah umminɗo Yeesu Joomiraawo meeɗen daga mayde, o umminaymin minon maa non no o umminiri Yeesu, o waddamin hawti e mooɗon yeeso maako. 15Fuu ɗu’um ɗum ngam ɓeydaari mooɗon, ngam caahu Allah jottotooɗum yimɓe ɗuɗɓe, waɗa ɗum ɓeyda yettuki Allah ngam teddinkimo.

Hoolaaki Allah

16Ngam non, min ittataa kammunde. Koo nde ɓalli amin e ɓeyda tampuki, fuu e non ɓerɗe amin e cembiɗinee koo ndeye. 17Ngam torraaji ɗi min torretee jooni ɗi seɗɗanaaji ɗi neeɓataa ɗi ngaɗay min keɓa teddungal ngal haa abadaa ɓurngal koo ɗume. 18Ngam non, hakkiilo amin walaa dow ko gite ngi’ata. E min ngaɗa hakkiilo amin dow ko gite mbaawataa yiiki. Ngam ko gite ngi’ata ɗum ƴaɓɓotooɗum, ammaa ko gite mbaawataa yiiki, ɗum tabitayɗum.

5

1Ngam e min andi ɓalli amin e nandi e lukuru ɗum min njooɗotoo nder, nder duuniyaaru ndu’u. To lukuru ɗum sankitaama, e min andi Allah hokkaymin wuro tabitayngo ton dow, ngo mahiraaka e jungo neɗɗo. 2Jooni e min otta e min kaaɓii naa’ seɗɗa ngam ɗum ɓornamin ɓandu amin ndu dow. 3Ngam to min ɓornaama ɓandu ndun, min ngartataa yonkiiji ɗi ngalaa ɓandu. 4Nge’el carel ngel min ngondi nder lukuru ɗum duuniyaaru, waato ɓandu amin, e min otta ngam torraaji ɗi ɓandu ndun yarata. Naa’ ngam e min ngiɗi sendirki e ɓandu ndun, ammaa e min ngiɗi ɗum ɓornamin ɓandu amin ndu dow, ngam ɓandu ndu maayataa hocca njayri ɓandu maayayndu. 5Allah e hoore muuɗum siryiimin ngam ɗu’um, o hokkiimin Ruuhu maako ngam tabbitinankimin ko o waɗantamin yeeso ɗo’o.

6Kanjum waɗi koo ndeye e min ngoodi sembe ɓernde. E min andi to ni e min nder ɓandu amin ndu’u, e min ngoɗɗitii wuro amin wongo to Joomiraawo. 7E min ngaɗa jonde amin dow hoolaaki Allah, naa’ dow ko min ngi’ata e gite. 8Goonga e min ngoodi sembe ɓernde, nden min ɓurii yiɗuki min cendira e ndu’u ɓandu min njooɗodoo e Joomiraawo ton dow. 9Ngam non, ko min ngiɗi woni min mbelnanamo ɓernde, koo e min nder ndu’u ɓandu koo e ton dow. 10Ngam en fuu doole en ndaroto yeeso Almasiihu ngam kiita, ngam koo moye heɓa mbarjaari ko waɗi nder ɓandu ndu’u, koo ko o waɗi e wooɗi koo ɗum wooɗaa.5.10: Room 14.10.

Siryootirki Yimɓe e Allah

11Nde e min andi ko woni kulol Joomiraawo, kanjum waɗi e min ngaɗa ko min mbaawata waɗuki min pooɗoya hakkiilo yimɓe. Allah e andi no min ngontindiri boɗɗum, e mi kammoo onon maa on andimin boɗɗum nder ɓerɗe mooɗon. 12Naa’ e min ngiɗi min mana ko’e amin yeeso mooɗon, ammaa e min ngiɗi min kokka’on laawol mantoraakimin, ngam mbaawon nootooɗon ƴamɗe ƴeftooɓe ko’e dow mangu maɓɓe naa’ dow ko woni nder ɓerɗe maɓɓe. 13To yimɓe kocciimin min haaŋaaɓe, fuu ɗum ngam Allah. To boo e min nder hakkiilo amin, ɗum ngam mooɗon. 14Ngam yidde Almasiihu waɗatamin e min kuwa kuuɗe amin, ngam en tabbitinii go’oto maayii ngam koo moye, ngam non koo moye maayii. 15O maayii ngam yimɓe fuu, ngam to’ ɓe ngaɗa jonde belnanayndeɓe ɓerɗe, ammaa ɓe ngaɗa jonde belnanaynde on ɗon mayɗo ngam maɓɓe ummii daga mayde.

16Ngam non, daga jooni min koccataa goɗɗo no yimɓe duuniyaaru koccirimo. Koo nde ndenno min koccii Almasiihu no yimɓe duuniyaaru koccirimo, jooni naa’ non min koccirimo. 17Ngam non, fuu gartuɗo mo Almasiihu o wartii neɗɗo keso. Koo ɗume ɗum ndenno ƴaɓɓake, koo ɗume wartii kesum. 18Ɗu’um fuu Allah waɗiɗum ciryootirɗomin e maako laawol Almasiihu, nden o hokkiimin kuugal wa’ajinki siryootirki yimɓe e maako. 19Wa’aju ɗum woni Allah e siryootira yimɓe duuniyaaru e muuɗum laawol Almasiihu, nden o windataa hakke ɗum ɓe ngaɗi. Kanko hokkimin kuugal wa’ajinki siryootirki e maako.

20Ngam non, min metooɓe ko Almasiihu wi’imin, bo Allah torotoo’on laawol amin. E min toroo’on ngam Almasiihu, ciryootiree e Allah. 21Almasiihu meeɗaayi waɗuki hakke, ammaa Allah yowii fuu hakkeeji meeɗen dow maako, ngam laawol maako ngarten aadili’en yeeso Allah.

6

1Minon, min kuudooɓe e Allah. Ngam maajum e min toroo’on to’ on alu caahu Allah ɗum keɓuɗon warta meere. 2Ngam Allah wi’ii,

“Nde carel kaanungel waɗi,

mi nanii do’aare maaɗa,

nde nyalnde kisndam wari,

mi walliima.”6.2: Ica 49.8.

Raa, jooni woni carel kaanungel, jooni woni nyalnde kisndam!

3Min ngiɗaa min ngaɗa ko waɗata goɗɗo feggoo dow laawol goonga, ngam to’ ɗum heɓa ko ɗum huɗata nder kuugal amin. 4Ammaa nder koo ɗume ko min ngaɗata, e min kolla min maccuɓe Allah ɓe goonga nder munyal mangal ngal min ngaɗata nder torra, e caɗeele, e ɓiɗɗaare. 5Min piyaama, min curaama, ɗum umminii hawre dow amin, min kuwii naaki ɓalli amin mbaati, min mbaalii balɗe min ɗaanaaki, bannye min keɓataa ko min nyaamata.6.5: KL 16.23.6Min kollii min maccuɓe Allah ɓe goonga nder laɓki ɓerɗe ki min ngoodi, e andal, e munyal, e no min mballirta yimɓe, e Ruuhu Allah ɗum min ngoodi, e yidde nde goonga, 7e metuki goonga, e bawɗe Allah. Aadilaaku woni ko min konirta ɗum min njogii jungo nyaamo e nano. 8E min kokkee mangu, e min cemtinee, e min kuɗee, e min manee. Min koccaama bo majjinooɓe yimɓe, ammaa min goonga’en. 9Min koccaama bo ɗum andaamin, ammaa e ɗum andimin boɗɗum. Min koccaama bo mayɓe, ammaa e min poofa. E min piyee, ammaa min maayaayi. 10E ɗum waɗa min nana ciya belɗum ɓernde, ammaa koo ndeye e min mbelmbelta. Min ngalanaa, ammaa min ngartirii ɗuɗɓe riskuɓe. Min koccaama bo koo ko min ngoodi, ammaa e min ngoodi koo ɗume.

11Onon Korintiyanko’en, min metanii’on e njayri. Min maɓɓitanii’on ɓerɗe amin. 12Naa’ minon nganyi holluki’on yidde, ammaa onon nganyi hollukimin yidde. 13Mi metanii’on no metiranaymi ɓiɓɓe am. E mi toroo’on, nde e min ngiɗi’on, onon maa maɓɓitaneemin ɓerɗe mooɗon.

To’ On Kawtu Ko’e e Yimɓe Ɓe Koolaaki Yeesu

14To’ on kawtu ko’e e yimɓe ɓe koolaaki Yeesu. Ko hawti aadilaaku e halleende? Koo boo, ngoye sumpo woni hakkunde jayngol e nyiwre? 15Kiye siryootirki woni hakkunde Almasiihu e Ceyɗan? Koo boo, ko hawti tokkuɗo Yeesu e mo tokkaayi Yeesu? 16Nden ko hawti wuro ceniingo ngo Allah e gunkiiji? Ɓalli meeɗen ngoni wuro ceniingo ngo Allah mo yonki. Ngam o wi’i,

“Mi jooɗoto nder maɓɓe,

mi yaada e maɓɓe.

Mi wartay Allah maɓɓe,

ɓe ngartay yimɓe am.”6.16: 1Kor 3.16; 6.19; KLee 26.12; Ijik 37.27.

17Ɗonmaa o wi’i, “Ngam non, mburtoyee daga nder maɓɓe,

kakkitee daga nder maɓɓe.

To’ on meemu ko laaɓaa,

nden mi jaɓay’on.6.17: Ica 52.11.

18Mi wartay Nyaako mooɗon,

onon boo on ngartay ɓiɓɓe am worɓe e rewɓe.

Non Joomiraawo Joomu Bawɗe wi’i.”6.18: 2Sam 7.14; 1HL 17.13; Ica 43.6; Irm 31.9.

7

1Too, bandiraaɓe am ɓe ngiɗumi, nde en ngaɗanaama alkawal dow fuu ɗu’um, en laaɓin ko’e meeɗen daga koo ɗume gaɗoojum ɓalli meeɗen e ɓerɗe meeɗen ngarta ko laaɓaa yeeso Allah. En ngartu ɓe senaaki keewuki, kulooɓe Allah.

Welwelo Bulus

2Kooleemin nder yidde. Min ngaɗanaayi goɗɗo ko wooɗaa, min majjinaayi goɗɗo, min ƴoyraayi goɗɗo ngam min njaɓanamo goɗɗum. 3Mi wi’aayi haala ka’a ngam mi yowana’on goɗɗum ko wooɗaa. Mi wi’iino’on e min ngiɗi’on naa’ seɗɗa nder ɓerɗe amin koo e min foofa koo nder mayde. 4Mi hoolake’on ɓernde go’o, e mi mantoroo’on naa’ seɗɗa, on cembiɗiniiyam naa’ seɗɗa. Fuu e torraaji ɗi min njarata, welwelo am walaa keerol.

5Ngam ko min ngari leydi Makidooniya, min keɓaayi siwtaare, ammaa koo toye to min ngaylitorii e min torree. Min ngeddootirii e woɓɓe, nder ɓerɗe amin kulol nangimin.7.5: 2Kor 2.13.6Ammaa Allah baltinoowo ɓerɗe gonɓe nder wannaare, o waltini ɓerɗe amin e garol Tiitus. 7Naa’ warki maako tan waltini ɓerɗe amin, ammaa habaru ɗum o hokkimin no mbaltinirɗon ɓernde maako. O wi’iimin no kaaɓirɗon ngi’onyam, e no ngannirɗon dow ko ngaɗanɗonyam, e no ngiɗirɗon wallukiyam. Kanjum ɓeydaniyam welweltuki.

8Koo to ɗerewol ngol mbindanmi’on waɗii on nanii ciya belɗum, ɗum wannaayiyam jooni, koo nde ndenno mi wannii, ngam mi faamii ɗerewol ngol waɗii on nanii ciya belɗum ɓerɗe, koo nde ɗum carel seɗɗa tan. 9Jooni e mi nana belɗum nder ɓernde am, naa’ ngam on nanaayi belɗum, ammaa ngam ciya nanki belɗum mooɗon waɗi tuubuɗon. Ngam ciya nanki belɗum kin ɗum iri ki Allah yiɗi. Ngam non min ngaɗanaayi’on ko wooɗaa. 10Ngam ciya nanki belɗum iri ki Allah yiɗi e waɗa neɗɗo tuuba heɓa kisndam. Ki waɗataa o wi’a, “Daa e mi andunoo,” ammaa ciya nanki belɗum iri ki duuniyaaru e fooɗa mayde. 11Ndaaree ngi’on ko ciya nanki belɗum mooɗon waddani’on, ki waɗii’on on ngartii tiiɗuɓe, on ngartii kaaɓuɓe kolla onon naa’ on gaɗooɓe ko wooɗaa, on ɓernii dow ko wooɗaa, on kultorii, on kaaɓii ngi’onyam, on ngiɗii wallukiyam, on kaaɓii ngi’on ɗum taƴanii gaɗoowo hakke kiita. On kollii on ngaɗii ko haani dow ko mbindannoomi’on.

12Ngam non, koo nde mi windaniino’on ɗerewol, naa’ ngam neɗɗo gaɗuɗo ko wooɗaa mbindumingol, koo ngam neɗɗo gaɗanaaɗo ko wooɗaa, ammaa mi windungol ngam ngi’anon gite mooɗon no ngirruɗonmin yeeso Allah. 13Kanjum waltini ɓerɗe amin.

Ko ɓuri non, welwelo ngo Tiitus nani mbelnaniimin ɓerɗe, ngam on fuu on mbelnaniimo ɓernde. 14Mi mantorake’on yeeso Tiitus, onon boo on cemtinaayiyam. Non no koo ɗume ɗum min mbi’i’on ɗum goonga, non maa mantoraaki ki min mantorii’on yeeso Tiitus tabbitinaama ɗum goonga. 15Yidde nde Tiitus yiɗi’on jooni ɓurii nde ndenno, to o nyumii no tokkirɗon ko ɗum wi’i’on, e no njaɓɓoriiɗonmo nder mangu e faamanki. 16E mi nana belɗum ngam e mi hoolii’on e ɓernde go’o.

8

Walluki Tokkuɓe Yeesu Gonɓe Urucaliima

1Too, bandiraaɓe am, jooni e min ngiɗi andon caahu ɗum Allah hokki tokkuɓe Yeesu gonɓe Makidooniya. 2Koo nde ɓe poondiraama torra kalluka, ɗonmaa e ɓe nder dullere kallunde, fuu e non welwelo maɓɓe mango waɗii ɓe kokkii ballal mangal. 3Mi ceydake ɓe kokkii ballal no ɓe mbaawi hokkuki, haa maa ko ɓuri non. Nder yidde ɓerɗe maɓɓe, 4ɓe torakemin naa’ seɗɗa min alaɓe ɓe ngaɗa jungo nder kuugal walluki yimɓe Allah gonɓe Urucaliima.8.1‑4: Room 15.26.5Ɓe ngaɗii ko ɓuri nyumo amin. Arande ɓe kokkii Joomiraawo ko’e maɓɓe, nden minon maa ɓe kokkiimin ko’e maɓɓe no Allah yiɗi. 6Nde Tiitus fuɗɗi kuugal hawrutuki ballal to mooɗon, min torakemo o so’’oo to mooɗon o yottinangal. 7Too, on ngaɗii boɗɗum nder koo ɗume, waato nder hoolaaki Yeesu, e metuki boɗɗum, e anduki goonga, e yidde walluki, e yidde nde ngiɗɗonmin. Non maa e min ngiɗi ngaɗon boɗɗum nder nga’al kuugal walluki.

8Naa’ e mi wi’a doole ngaɗɗon non. Mi hokku’on habaru ballal mangal ngal woɓɓe mballi ngam mi anda koo yidde nde ngiɗɗon woɓɓe nde goonga. 9Ngam on andi ko Joomiraawo meeɗen Yeesu Almasiihu waɗani’on ngam yidde maako. Koo nde o diskuɗo, ngam mooɗon o warti mo walanaa, ngam laawol dullere maako ngarton riskuɓe.

10Raa caawori ɗum kokkaymi’on dow fii ɗu’um. Rowani onon arti hokkuki ballal, naa’ on artu hokkuki ballal tan, haa maa on artii yiɗuki hokkuki ballal ngal. 11Too, jooni sey njottinon kuugal ngal e iri ɓernde nde puɗɗirɗonngal. Kokkee ko mbaawoton hokkuki. 12Ngam to on ngoodi ɓerɗe hokkuki ballal, Allah jaɓay ko kokkuɗon. Allah e raara ko ngooduɗon, naa’ ko on ngalaa.

13Ko ngiɗumi woni naa’ torron ko’e mooɗon ngam mballon woɓɓe, ammaa e mi yiɗi yimɓe fuu pottida. 14Jooni ɗuuɗuki jawdi mooɗon wallay wonɓe nder dullere. Yeeso ɗo’o kamɓe maa, ɓe mballa’on nder dullere mooɗon, ngam koo ɗume fottidana koo moye. 15Non no ɗum windiraa, “Nokkuɗo ɗuɗɗum ɗum ɗuuɗaayi. Nokkuɗo seɗɗa, ɗum famɗaayi.”8.15: Wur 16.18.

Tiitus e Higooɓe Muuɗum

16Ammaa yettoore tabbita to Allah gaɗuɗo Tiitus warti giɗɗo walluki’on non no min ngiɗiri walluki’on. 17Naa’ ngam min torakemo tan waɗi o jaɓi yaaki to mooɗon, ammaa kanko e hoore maako suɓi yaha to mooɗon ngam o haaɓii o walla. 18Min lildoyaymo e bandiraawo meeɗen maneteeɗo koo toye to tokkuɓe Yeesu kawritata. E mo manee ngam wa’ajinki Habaru Belɗum. 19Naa’ kanjum tan, ɓe cuɓiimo ngam o yaada e amin nder yaadu yaaruki ballal ngal ɗum hawritani tokkuɓe Yeesu gonɓe Urucaliima. Kanjum woni kuugal bongal ngal min ngaɗata ngam mawninki Joomiraawo, ɗonmaa ngam holluki no min ngiɗiri walluki.

20E min ndogga to’ goɗɗo meta kalluka dow no min kuwirta kuugal mangal nga’al ngal moɓtuki e senduki. 21E min ngiɗi min ngaɗa ko haani, naa’ yeeso Joomiraawo tan, ammaa haa maa e yeeso yimɓe.8.21: Wag 3.4.

22Ɗonmaa min lildoyayɓe e bandiraawo meeɗen, nde ɗuɗɗum min poondiimo min ngi’ii e mo yiɗi walluki e ɗate ɗuɗɗe, ammaa jooni o ɓurii yiɗuki walluki ngam e mo hoolii’on naa’ seɗɗa. 23Tiitus, o higo kuugal am, min e maako e min kuuda ngam mooɗon. Bandiraaɓe meeɗen jaadooɓe e maako, ɓe lilaaɓe nder tokkuɓe Yeesu Almasiihu, kuugal maɓɓe e teddinamo. 24Ngam non, kolleeɓe yidde mooɗon e ko waɗata e min mantitoroo’on, ngam kawte tokkuɓe Yeesu tabbitina mantoraaki’on ki min mantortoo’on ɗum goonga.

9

Walluki Tokkuɓe Yeesu

1Naa’ ɗum doole mi windana’on dow kuugal walluki yimɓe Allah. 2Ngam e mi andi on ngiɗi walluki naa’ seɗɗa. Mi mantorake’on yeeso yimɓe Makidooniya mi wi’iiɓe onon yimɓe Akaaya on ciryake kokkon ballal daga rowani. Tiinaare mooɗon waɗi ɗuɗɓe nder maɓɓe puɗɗi walluki. 3Ammaa mi liloyii ɓen ɗon bandiraaɓe to mooɗon ngam ciryooɗon walluki no mbiimi, ngam to’ mantoraaki ki min mantortoo’on dow fii ɗu’um warta meere. 4Ngam to mi wardoyii e woɓɓe nder tokkuɓe Yeesu wonɓe Makidooniya min tawii on ciryaaki, mi nanay cemtuɗum naa’ seɗɗa ngam mantoraaki ki mantortoomi’on, nden naa’ min tan semtata, haa e onon. 5Ngam non, mi nyumii doole mi toroo bandiraaɓe ɓen ɗon arta yaaki to mooɗon, ɓe tabbitina on ciryake ballal mangal ngal ngaɗɗon alkawal ko mi wara. Ngam to mi warii mi tawa e ngal hawritii, ngal warta ballal ngal kokkuɗon ɓernde go’o, naa’ e doole.

6Nyumee ɗu’um. Koo moye aawuɗo seɗɗa, seɗɗa ittata, nden fuu aawuɗo ko ɗuuɗi, ko ɗuuɗi ittata. 7Koo moye sey hokka ko suɓi hokkuki nder ɓernde muuɗum, naa’ e nawɗum ɓernde koo e doole, ngam Allah e yiɗi kokkoowo nder belɗum ɓernde. 8Allah e waawa hokkuki’on koo iri ɗume barka ɓurɗum ko ngiɗɗon, ngam koo ndeye keɓon koo ɗume ko heƴata’on e ko mballirton woɓɓe. 9Non no ɗum windiraa,

“E mo sankita caahu maako nder yimɓe ɓe ngalanaa,

kuuɗe maako boɗɗe ɗe tabutuɗe haa abadaa.”9.9: Jab 112.9.

10Allah woni kokkoowo demoowo awdi, kokkoowo yimɓe ko nyaamata. O hokkay’on ko heƴata’on, o ɗuɗɗinayɗum, ngam ɓeydon ballal ngal kokkoton kaanuɓe mballee.9.10: Ica 55.10.11O barkiɗinay’on e koo ngole laawol ngam ngarton kokkooɓe ballal koo ndeye, nden yimɓe ngettaymo ngam ballal ngal kokkuɗon ngal ɓe keɓi laawol amin. 12Kuugal nga’al ngal ngaɗoton, naa’ e ngal walla yimɓe Allah tan, haa e ngal waɗa yimɓe ɗuɗɓe e ngetta Allah naa’ seɗɗa. 13Kuugal nga’al ngal ngaɗoton hollii on koolaaɓe. Ɗuɗɓe teddinay Allah ngam on ngaɗa ko Habaru Belɗum ɗum Almasiihu wi’i ɗum njaɓuɗon yeeso koo moye, nden on cenda ko ngooduɗon e tokkuɓe Yeesu gonɓe Urucaliima e fuu horiiɓe. 14E ɓe ngiɗi yiiki’on e ɓe ngaɗana’on do’aare, ngam ballal mangal ngal Allah waɗaniɓe laawol mooɗon. 15Yettoore tabbita to Allah ngam caahu ɗum o hokki’en ɗum honduko waawataa wi’a.

10

Bulus Suranii Kuugal Muuɗum

1E mi toroo’on nder lestinki hoore e munyal Almasiihu, min Bulus noddeteeɗo “lestinɗo hoore” to e mi wondi e mooɗon, ammaa to mi wondaa e mooɗon e mi noddee “metanoowo’on e sembe.” 2Woɓɓe yimɓe e mbi’a e min ngaɗa jonde iri nde yimɓe duuniyaaru ndu’u. To mi waroyii to mooɗon, mi nyumii e haani mi haɓanaɓe. E mi toroo’on, to’ on ngaɗan mi waɗana’on non. 3Koo nde e duuniyaaru min ngoni, min konirtaa bo duuniyaaru ndu’u, 4ngam min konirtaa ko ndu honirta. Sey ni ko min konirta e woodi bawɗe Allah baawayɗe kalka ko woodi sembe fuu. 5E min keɓa jaalorgal dow koo ɗiye geddi e mawnitaare kaɗaynde yimɓe anda Allah. E min nanga nyumooji fuu, min ngartiraɗi gaɗayɗi ko Almasiihu wi’i. 6Gaɗa on kollii on gaɗooɓe ko Almasiihu wi’i, e min ciryii min torra koo moye mooɗon ganyuɗo waɗa koo ɗume ko Almasiihu wi’i.

7On ndaara koo ɗume dow‑dow tan. Fuu tabbitinɗo Almasiihu jeyimo, sey o faama ɗu’um, non no Almasiihu jeyirimo, non minon maa Almasiihu jeyimin. 8Joomiraawo hokkiimin ardaare ngam min cembiɗina hoolaare mooɗon, naa’ ngam min mbonnande. Koo to min mantorake ardaare nden ko ɓuri no haani, min nanataa cemtuɗum waɗuki non. 9Mi yiɗaa ngi’on bo e mi yiɗi mi hulnira’on ɗereeji ɗi mbindanmi’on. 10Ngam woɓɓe e mbi’a, “Ɗereeji ɗi Bulus windani’en e ɗi caawi haala tedduka, cembiɗka, ammaa to e mo wondi e meeɗen o tampuɗo, boliiɗe maako ɗe tekkaa.” 11E haani iri ɓen ɗon yimɓe ɓe anda ko min mbindanta’on nder ɗereeji to en ngondaa, kanjum min ngaɗata to e min ngondi e mooɗon.

12Ɗum waɗataako min pottina ko’e amin e mantooɓe ko’e maɓɓe, koo min kocca ko’e amin bo maɓɓe. To ɓe poondirii ko’e maɓɓe e ko’e maɓɓe, nden to woɓɓe nder maɓɓe koccii ko’e maɓɓe ɓurii woɓɓe maɓɓe, ɓe kollaayi e ɓe ngoodi hakkiilo. 13Minon boo, min mantitataako ko ɓuri no haani, sey ni min ndaroo dow keerol ngol Allah nokkanimin. Ɗu’um hawtii e kuugal ngal min kuwata nder mooɗon. 14Nde min njahi to mooɗon, min ƴaɓɓaaki keerol ngol Allah nokkanimin, ngam minon ngoni artuɓe waddanki’on Habaru Belɗum dow Almasiihu. 15Min mantortaako ko ɓuri keerol ngol, waato min mantortaako kuugal ngal woɓɓe ngaɗi. Ammaa kammunde amin woni hoolaare mooɗon waɗa ka ɓeydaaki, nden kuugal ngal min kuwata nder mooɗon ɓeydoo naa’ seɗɗa. 16Non wartay laawol no min nga’ajinirta Habaru Belɗum nder goɗɗe leyɗe gonɗe yeeso mooɗon. Min ngiɗaa mantoraaki kuugal ngal goɗɗo waɗi nder keerol ngol Allah hokkimo.

17No aayaare wi’i, “Fuu mantitotooɗo, o mantitoroo Joomiraawo.”10.17: Irm 9.24.18Ngam naa’ manoowo hoore muuɗum woni jaɓaaɗo; jaɓaaɗo woni mo Joomiraawo mani.

11

Bulus e Lilaaɓe Fewre

1E mi yiɗi munyanonyam koo to mi metanii’on bo kaaŋaaɗo. E mi toroo’on munyaneeyam! 2E mi haaja’on no Allah haajirta’on. Mi waɗanii’on alkawal teegal e gorko go’oto, waato Almasiihu. E mi yiɗi mi yaara’on to maako bo debbo ceniiɗo mo andaa gorko. 3Ammaa e mi hula to ɗum warta no mboodi ƴoyriri Hawwaa’u e ƴoyre mayri kallunde, onon maa ɗum majjina’on alon tokkuki Almasiihu e ɓernde go’o e ɓernde laaɓunde.11.3: Fuɗ 3.1‑5,13.4Ngam min kokkii’on habaru Yeesu, nden on keɓii Ruuhu Allah, on njaɓii wa’aju amin. Ammaa on ala woɓɓe yimɓe nga’ajinana’on goɗɗo Yeesu feere, nden on njaɓii ruuhu feere, ɗonmaa on njaɓii wa’aju peerootirɗum e ko min nga’ajinani’on.

5Mi kammaaki ɓen ɗon noddeteeɓe “mawɓe lilaaɓe” ɓe ɓurdiiyam goɗɗum. 6Koo to mi waawaa meto boɗɗum, e mi andi ko mbi’aymi. Min kollii’on non e koo ngole laawol.

7Mi wa’ajinanii’on Habaru Belɗum dow Allah caahu. Mi leynii hoore am ngam ɗum hokka’on mangu. Koo mi woofii nde ngaɗumi non? 8Mi jaɓii ceede ballal daga to woɓɓe tokkuɓe Yeesu bo mi teetanɓe ngam mi walla’on. 9Ko ngondumi e mooɗon mi nattii dullere, ammaa mi toraaki ballal to mooɗon, ngam bandiraaɓe meeɗen garoyɓe daga Makidooniya ngaddaniiyam ballal ngal ngiɗumi. E ngel ton carel mi wartanaayi’on teddoral, mi boo wartantaa’on teddoral.11.9: Filib 4.15‑18.10Non no tabbitinirmi goonga Almasiihu nder am, non maa mi tabbitinii nder leydi Akaaya walaa baawayɗo haɗayam mantoraakiɗum. 11Too, on kammoo mi wi’u non ngam mi yiɗaa’on? Allah e andi e mi yiɗi’on!

12Mi nyamray yeeso e waɗuki ko ngaɗaymi ngam mi haɗa ɓen ɗon noddeteeɓe “mawɓe lilaaɓe” heɓuki laawol mantitaaki e wiiki ɓe kuwii kuugal pottudungal e ngal min kuwi. 13Iri ɓen ɗon yimɓe ɓe lilaaɓe fewre, ɓe kuutirooɓe fewre, e ɓe ngartira ko’e maɓɓe bo ɓe lilaaɓe Almasiihu. 14Naa’ ɗum kayɗiniiɗum! Koo Ceyɗan e wartira hoore muuɗum bo malaa’ikaajo gooduɗo jayngol. 15Ngam non, naa’ ɗum kayɗiniiɗum to maccuɓe maako ngartirii ko’e maɓɓe bo kuwooɓe kuuɗe aadilaaku. E re’irde maɓɓe ɓe keɓay ko fottidi e kuuɗe maɓɓe.

Bulus Mantorake Torra Ka Yari

16E mi fuɗɗita wiiki, to’ goɗɗo hocca mi kaaŋaaɗo. Ammaa to on kocciriiyam non, sey njaɓonyam no njaɓirton kaaŋaaɗo ngam mi mantitoo seɗɗa. 17Ko mbi’aymi e mi mantitoo jooni, Joomiraawo wi’aayiyam mi wi’a non, ammaa e mi meta bo kaaŋaaɗo. 18Nde e woodi mantitotooɓe iri mantitaaki ki yimɓe duuniyaaru, min maa mi mantitoto. 19On nana belɗum hettindanaaki haaŋaaɓe ngam e yiiki mooɗon on ngoodi faamu mawɗum! 20Haa maa on munyana koo moye gartiroowo’on maccuɓe maako, e ƴoyruɗo’on jaɓani’on ko ngooduɗon, e jawanayɗo’on, e piiɗo’on to wolo. 21E mi semta wiiki minon min ngalaa sembe waɗanki’on non!

Ammaa to woɓɓe e mantoroo goɗɗum, min maa mi mantortoɗum. Too, e mi meta bo kaaŋaaɗo! 22To ɓe Ibraaniyanko’en, min maa mi Ibraaniyankeejo. To ɓe Israa’iilanko’en, min maa mi Israa’iilankeejo. To ɓe lenyol Ibraahim, min maa lenyol Ibraahim ƴiwoyimi. 23To ɓe kuwanooɓe Almasiihu, min mi ɓuriiɓe. E mi meta bo kaaŋaaɗo! Mi ɓuriiɓe huwuki naa’ seɗɗa, mi ɓuriiɓe maɓɓeeki nder suudu cural, mi ɓuriiɓe fiyeeki, mi ɓadake mayde nde ɗuɗɗum.11.23: KL 16.23.24Nde jowi Yahuudanko’en e piirayam looci 39.11.24: TA 25.3.25Nde tati Roomanko’en e piirayam cabbi. Mi huboraama kaaƴe nde go’o. Nde tati e mi natta komiije e ɗe pusida e am nder maayo, mi waalii mi nyallii nder ndiyam maayo.11.25: KL 16.22; KL 14.19.26Nder jahaale am mi nattii torraaji ɗuɗɗi, canɗi feere‑feere ɓadake nyaamayam, wuyɓe torriiyam, yimɓe lenyol am torriiyam, yimɓe naa’ Yahuudanko’en torriiyam. Mi nattii torra nder gariiri, mi nattii torra nder ladde, maayo ɓadake nyaamayam, bandiraaɓe am fewre’en torriiyam.11.26: KL 9.23; KL 14.5.27Mi huwii naa’ seɗɗa mi fiidii e kuugal, jemmaaje ɗuɗɗe mi ɗaanataako. Mi fiidii e weelo e ɗonka, nde ɗuɗɗum walaa ko nyaamaymi, mi yarii feewo, mi dullii ko ɓornotoomi. 28Gaɗa ko mbiimi, e woodi ɗuɗɗum torruɗumyam, ɗonmaa koo ndeye e mi woodi teddoral wannuki dow fuu tokkuɓe Yeesu. 29To goɗɗo dullii sembe, sey mi nana bo min dulli sembe. To goɗɗo nattinaama waɗuki hakke, e ɗum naawayam naa’ seɗɗa.

30To ɗum doole mi mantoo, sey mi mantoroo fii kollayɗum ciya sembe am. 31Allah Nyaako Yeesu Joomiraawo meeɗen e andi ko mbiimi naa’ ɗum fewre. Yettoore tabbita to maako haa abadaa. 32Carel ko ngonmi gariiri Dimasku, gomnaajo leydi ndin gonɗo ley laamiiɗo bi’eteeɗo Areetas, o waɗii ɗum suri dammuɗe gariiri ndin ngam o nangayam. 33Ammaa higooɓe am ngaɗiyam nder sompoore, ɓe kaɓɓi ɓoggol, ɓe njippiniriyam nder yolnde maadi piliindi gariiri ndin. Non kisirmi daga jungo gomnaajo on.11.32,33: KL 9.23‑25.

12

Ko Joomiraawo Holli Bulus Nder Wahayu

1Doole mi nyamray yeeso e mantitaaki, koo nde ɗum nafantaayam koo seɗɗa, ammaa jooni mi metay dow wahayu ɗum Joomiraawo holliyam e ko o wanginaniyam. 2E mi andi goɗɗo tokkuɗo Almasiihu duuɓi sappo e nayi ƴaɓɓiiɗi o hoccaama yaaki dow tataɓum. Koo nder ɓandu o hoccaa, koo naa’ nder ɓandu, mi andaa, Allah tan andi. 3E mi andi neɗɗo on ɗum hocciimo yaaki wuro Allah ton dow, koo nder ɓandu o hoccaa, koo naa’ nder ɓandu o hoccaa mi andaa, ammaa Allah tan andi. 4Ton o nani goɗɗe boliiɗe ɗe neɗɗo fotaayi wiiki, sirruuji ɗi neɗɗo haanaa wurtina. 5Mi mantorto iri on ɗon neɗɗo, ammaa mi mantortaako hoore am, sey ni mi mantoroo fii kollayɗum ciya sembe am. 6Koo to e mi yiɗi mi mantitoo, mi wartataa bo kaaŋaaɗo, ngam goonga mbi’aymi. Ammaa mi mantitataako, ngam to’ goɗɗo hocca mi ɓurii ko o yi’i to am koo ko nani to am. 7Allah holliiyam wahayu mawɗum. Ammaa ngam to’ mi ƴefta hoore am, sey ɗum yowaniyam goɗɗum ɗum wartaniyam bo gi’al nder ɓandu, bo goɗɗo Ceyɗan liloyi waɗa ka torrukiyam. 8Nde tati e mi toroo Joomiraawo ittanayamɗum, 9ammaa e mo wi’ayam, “Yidde am heƴiima, ngam carel ngel ndulluɗaa sembe, sey bawɗe am kewɗe mbanga.” Ngam non, nder belɗum ɓernde mi ɓeyday mantoraaki ciya sembe am, ngam bawɗe Almasiihu njooɗoo nder am. 10Kanjum waɗi ngam Almasiihu e mi nana belɗum ciya sembe am, e huɗeeki ki kuɗeteemi, e torraaji ɗi njaraymi, e torraaji ɗi torreteemi, e caɗeele ɗe nattumi. Ngam carel ngel ndullumi sembe, carel ngel ngoodumi sembe.

Wannaare Bulus Dow Wonɓe Korinti

11Mi wartirii hoore am bo kaaŋaaɗo, ammaa onon ngaɗiyam ngaɗumi non. Goonga, onon haani manayam, ngam ɓen ɗon noddeteeɓe “mawɓe lilaaɓe” ɓe ɓuraayiyam koo seɗɗa, koo nde naa’ mi goɗɗum. 12Mi huwii kuuɗe nder mooɗon kollayɗe min mi lilaaɗo Almasiihu mo goonga, mi huwirii munyal mangal. Allah hokkiiyam bawɗe waɗuki alaamaaji kulniiɗi, e kuuɗe kayɗiniiɗe, e kuuɗe mawɗe. 13Ɗume ngaɗanmi goɗɗe kawte tokkuɓe Yeesu ɗum mi waɗanaayi’on? Fii go’o ɗum mi waɗaayi woni mi toroo’on ballal. Njaafaneeyam ɗu’um ɗum ngaɗumi!

14Jooni e mi siryii warki to mooɗon garol tataɓol. Mi wartantaa’on teddoral, ngam naa’ jawdi mooɗon ngiɗumi, onon e ko’e mooɗon ngiɗumi. Ngam haanaa ɓiɓɓe kawrita jawdi ngam danyooɓe maɓɓe, ammaa danyooɓe haani kawrita jawdi ngam ɓiɓɓe ɓen. 15Mi nanay belɗum hokkuki hoore am e fuu ko ngoodumi ngam mooɗon. To mi ɓeydii yiɗuki’on, on ustay yiɗukiyam?

16Too, on njaɓii mi wartanaayi’on teddoral. Fuu e non woɓɓe mbi’ay e mi woodi ƴoyre, mi huutirii fewre mi nangii’on. 17Koo e woodi lilaaɓe ɓe lilmi to mooɗon ƴoyruɓe’on njaɓi ko ngooduɗon? 18Mi torake Tiitus yaha to mooɗon, kanko e bandiraawo meeɗen. Koo Tiitus ƴoyrii’on jaɓii ko ngooduɗon? Naa’ minon e maako nyumo go’o min kuurata. Naa’ laawol go’o min tokkata?

19Koo on nyuma daga arande e min curana ko’e amin yeeso mooɗon? Naa’ non! Min tokkuɓe Almasiihu, e min mbi’a goonga yeeso Allah. Bandiraaɓe ɓe min ngiɗi, koo ɗume ko min ngaɗata e min ngaɗaɗum ngam sembiɗinki’on. 20E mi hula to mi warii to mooɗon, mi tawrataa’on no ngiɗumi, nden onon maa on tawrataayam no ngiɗɗon. E mi hula mi tawra’on hawre, e lawliiru, e mettinki ɓernde, e yidde hoore, e huɗuki, e metuki haalaaji kalluɗi dow woɓɓe, e mawninki hoore, e umminki hakkiilo. 21E mi hula to mi fuɗɗitii mi so’’oyake to mooɗon, Allah am semtinayyam yeeso mooɗon, nden ɓernde am naaway, ngam ɗuɗɓe gaɗunooɓe hakke ɓe tuubaayi ɓe ali kuuɗe ɗe ɓe ngaɗata, waato kuuɗe nefniiɗe, e njeenu, e fuu kuuɗe kalluɗe ɗe ɓerɗe maɓɓe ngiɗi.

13

Wagginki Cakitiiki

1Mi waray to mooɗon jooni garol tataɓol. Aayaare wi’ii, “Doole ɗum heɓa ceydu’en ɗiɗo koo tato ko ɗum tabbitina haala.”13.1: TA 17.6; 19.15.2Mi yaadake mi wagginii ɓen ɗon nyamruɓe yeeso e waɗuki hakke ko ngarmi to mooɗon ɗiɗaɓum. Jooni nde mi wondaa e mooɗon, e mi ɓeyda wagginkiɓe e fuu horiiɓe kuwooɓe ɗen ɗon kuuɗe. To mi so’’oyake to mooɗon, mi tawii e ɓe nder hakke haa jooni, mi munyantaaɓe. 3Nde on ngiɗi yiiki ko tabbitinanta’on Almasiihu e metira laawol am, mi hollay’onɗum. Almasiihu dullaayi sembe nder mooɗon, ammaa e mo huwa nder mooɗon e sembe. 4Koo nde o waraama dow gaafaangal nder ciya sembe, fuu e non jooni e mo foofa laawol bawɗe Allah. Minon maa non no o wontindirnoo, min ngalaa sembe. Non no Almasiihu jooɗorii jooni nder bawɗe Allah, minon maa min njooɗodoto e bawɗe Allah nder mooɗon. 5Ƴamee ko’e mooɗon ngi’on koo on tokkuɓe Yeesu e goonga. Poondee ko’e mooɗon. On andaa Almasiihu e jooɗi nder ɓerɗe mooɗon? Goonga e mo jooɗoo nder ɓerɗe mooɗon, sey ni to on tokkaayimo e goonga. 6Mi tabbitinii on anday minon e min tokkamo e goonga. 7Ammaa e min toroo Allah to’ ngaɗon goɗɗum ko wooɗaa. Naa’ ngam yimɓe ngi’a bo e min ngaɗa ko wooɗi, ammaa ngam ngaɗon ko haani, koo nde ɗum yi’aymin bo min ngaɗaayi kuugal amin boɗɗum. 8Ngam min mbaawataa min kaɗa goonga nyamruki yeeso, sey ni min ngaɗa ko waɗata goonga nyamra yeeso. 9Min nanay belɗum to min ndullii sembe, to ni onon on ngartii cembiɗɓe. E min toroo Allah ngarton keewuɓe nder tokkuki Yeesu. 10Kanjum waɗi mbindanmi’on fii ɗu’um carel ngel mi wondaa e mooɗon. Ngam to mi waroyii to mooɗon, to’ ɗum wartanayam doole naa’ mi huutirii sembe laamu ɗum Joomiraawo hokkiyam. O hokkam laamu ɗum ngam mi sembiɗina’on, naa’ ngam mi lallina’on.

Kownol e Boliiɗe Cakitiiɗe

11Too, bandiraaɓe am, sey nyalnde go’o. Mo’’inee jonde mooɗon, ngaɗee ko toriimi’on ngaɗon, ngartee ɓe nyumo go’o, njooɗodee jam. Allah joomu yidde e jam wonda e mooɗon.

12Kownindiree kownol higaaku. Fuu yimɓe Allah e kowna’on. 13-14Barka ɗum Yeesu Almasiihu Joomiraawo, e yidde Allah, e sumpootirki e Ruuhu Allah wonda e mooɗon on puu.