GALATI

GALATI

¹ Ma, Paulus, man apostel, së ki a nloe bod, ngë a zen bod, hë a zen Yesus Kristus ai Zamba esya ya angavëlë nyè a bëkon, ² ai e babëdzaṅ bësë bënë ai ma fufulu, biatil mënda më Zamba ya Galati, ³ maa ai mvoè bibòòg ai mina a biasò abë Zamba esya waan ai Nti Yesus Kristus, ⁴ ya angakab emen asu minsëm mian, asu ye na akode bia a mbë si-ndon bitoa nyi, a ṅyian Zamba esya waan, ⁵ duma ai nyè a bisëb bisëb, Amen. ⁶ Makam dò na mivol ya ki lum e nyò angaloe mina a maa Kristus mvus, na miakë a mbëmbë foe mfë; ⁷ mbëmbë foe mfë asëki, dzam da, bod bëziṅ bandëgëlë mina, bayi na batsende mbëmbë foe Kristus. ⁸ Ndò hm, ngë tò bia, tò englès ya asò a yob, ngë mod ahë yedan mina mbëmbë foe mfë alodo fë anë e nyò bingayedan, amala ai mod te. ⁹ Akyaè ya mëngatari ya dzo, ndò fë madugan dò dzo na: Ngë mod ayedan mina mbëmbë foe asëlan ai e nyò mingabi, amala ai mod te. ¹⁰ Ma na: yë amvoe bod, yë e di Zamba, dze madzëṅ? Yë madzëṅ na mënyëb bod a nnëm? Ngë mënyëbë bod a nnëm, ngë masëki mbò-esye Kristus. ¹¹ A babëdzaṅ, amu makad mina na, mbëmbë foe ya bingayedan, asëki adzo bod. ¹² Amu mandzëki sòṅ ai nyè a bod, ndò ki bandzëki ma nyè yëgëlë; mayëm nyè a nkulan Yesus Kristus. ¹³ Nga mingawog e kan mëngabë mënyiṅi osusua a ṅyëbë Yuden, mbol mëngabë mëlumëṅan ai nda-Zamba eyëgan, mëyi na masè dzò, ¹⁴ ndò fë mëkëlë ai ayègè a ṅyëbë Yuden osu, mëlodo akala dama abui ya ayòṅ dama, mëtoa evag eyëgan a mëtum bëtara. ¹⁵ Eyòṅ hm e Zamba angatòb ma atarigi a abum nana, aloe ma ai maa, eyòṅ hm azu diṅ na ¹⁶ akuli ma mòn woe, asu yë na mëkë makad mbëmbë foe woe a bëhaiden, etye etye te mandzëki sili tò nyòl tò mëki mëlëbëga mëziṅ, ¹⁷ mandzëki bed a Yerusalem abë e ba bëngabë ma apostel osu, dzam da ndò mëngakë a Arabia, mëdugan sòṅ a Damaskus. ¹⁸ A mvus hala, a mvus mimbu milè, ndò mëngabed a Yerusalem na makë toban ai Kefas, ndò mëngatòbò abë nyè mëlu awom ai mëtan, ¹⁹ mandzëki yen man apostel mfë së na Yakob, manyaṅ Nti. ²⁰ Matil mina e mam ma a mis më Zamba, madug ki. ²¹ A mvus hala, ndò makë a minnam ya Siria ai Silisia. ²² Mënda më Zamba ya Yudea a mënë abë Kristus mëngabë ki mëyëmë ma a mis. ²³ Bëngabë bëwogo hë na: ’E mod angabë alumëṅan ai bia okoba angayedan ya mbëmbë foe ṅyëbë ya angabë asèè okoba,’ ²⁴ bëngataman Zamba a nyòl dzama.

¹ A mvus hala, a mvus mimbu awom ai minyii, ndò madugan bed a Yerusalem, bia Barnabas, mënòṅò fë Titus a esamba ha. ² Mëngabed we etòm dzam ziṅ ya mëngayen a nlo. Ndò mëngamana bò lèè mbëmbë foe ya makad bëhaiden; mëngalèè ai mimfaṅ mi bod we a mgbag, mëmbarëga na mbil wama mëngakë ai e hi mëkëlë ozaa bò evoe. ³ Ndò, tò e Titus angabë ai ma eyòṅ, man Grek, andzëki yean këlëban. ⁴ Asu babëdzaṅ bë mvol ya bëngasuan fò ha, bëkëlë banyian na bafëb e fili dzaan bibëlë abë Yesus Kristus, asu yë na bëbò bia bëlò, ⁵ biandzëki bò tègè nyòl dzaan tò eyòṅ, asu yë na bëbëla mbëmbë foe alaṅan asu daan. ⁶ Asu e ba ya bikama na bënë mimfaṅ mi bod, -mabisi ki nkoṅ bëngabë, Zamba atimi ki bod- amu e bod bëkama ba bandzëki ma bag nguma dzom a yob, ⁷ hë da, eyòṅ ben bëngayen na ma bëngavë mbëmbë foe asu bëhaiden anë bëngavë Petrus e nyò ya Yuden, ⁸ amu e nyò angabë abò esye asu Petrus a ekat-foe Yuden, ṅnyè fë abò ma esye a bëhaiden, ⁹ ndò hm bëngayi yëm e maa mëngavëëban: Yakob, Petrus ai Yohannes, a bëkama na bënë bëyom mëndie, ndò hm batëg bia Barnabas wò mbo-nnomo, ndëm ya na biasye fufulu, asu yë na bia bikë a bëhaiden, bò ki a Yuden. ¹⁰ Hë dzam da, na bitsog mimbubua, ndò fë mëngamvaman ai dzam te. ¹¹ Eyòṅ Kefas angasò a Antiokia, mëngabolan ai nyè, atoa, amu angabë a mëku. ¹² Osusua yë na e bod ya abë Yakob basuan, adzaag fufulu ai bëhaiden. Asuan e bod ba bëngasuan, ndò angakodo, antëlë a fëṅ, ambarëga bod ya akele. ¹³ E Yuden bëvòg bëngabie nyè a mëdugan mëte, e kan ya na tò Barnabas nyè fë angabie ya bò a mëdugan mëte. ¹⁴ Dzam da, eyòṅ mëngayen na basëki a tëtëlë zen bëbëla ya mbëmbë foe, ndò madzo ai Kefas a bod ete na: Ngë e wa ya onë man Yuden waanyiṅ anë man haiden, së ki anë man Yuden, eyë onë dzam nòdi bëhaiden na bënyiṅ anë Yuden ya? ¹⁵ Bia binë Yuden a mëbyali, biasëki bësëm ya bëhaiden. ¹⁶ Biayëm na mod abëlë mëkyëbë asu mimboan ya mvende, hë asu ṅyëbë Yesus Kristus, ndò bia bingayëbë Yesus Kristus asu yë na bibëlë mëkyëbë a ṅyëbë biayëbë Kristus, së ki a mimboan mi mvende. ¹⁷ Ngë eyòṅ biadzëṅ etye sosoo abë Kristus, bëngayen na binë bësëm minsëm, yë nala onë na Kristus anë mbò-esye nsëm? Tègè ai dzom! ¹⁸ Amu, ngë madugan loṅ e dzi ya mësili ya a si, malëdë na mamen mabug mvende. ¹⁹ Amu mëngawu a mvende etòm mvende, asu yë na mënyiṅ asu Zamba. Mëngabomban a klos ai Kristus. ²⁰ Së ki fë ma manyiṅ, Kristus ṅnyè anyiṅ a bë ma. Enyiṅ manyiṅ a nyòl, manyiṅ dzò a ṅyëbë mayëbë mòn Zamba ya angadiṅ ma, akaba fë emen asu dama. ²¹ Masole ki efaè Zamba. Ngë mëkyëbë masò a mvende, oyëmë na Kristus angawu a zëzë.

¹ A mëkud më bod ya Galati ma, za anyuu mina dzò, e mina ya mëngatoan lëdë anë Kristus angawu a klos? ² Abim te ndò mayi na mayëm abë mina. Yë minganòṅ Nsisim asu mbaalan mvende, yë asu mingawog ṅyëbë bëyedëgan? ³ Yë eyë minë mëkud na nga, na miatari mam a nsisim, mingakë mò mana a nyòl nga? ⁴ Yë mingabi mindzug a zëzë? Ndë lëngabë hm fò a zëzë a! ⁵ E nyò angavë mina Nsisim, abò fë ngul mam a zaṅ dzan, yë angabò dò asu mimboan mi mvende, yë asu mëwog ya ṅyëbë? ⁶ Anë Abraham angayëbë Zamba, ndò bëngalaṅ nyè dò na mëkyëbë. ⁷ Yëman hm na, e ba banyiṅ enyiṅ ṅyëbë, e bala bëte bënë bòn bë Abraham. ⁸ Ntilan ongayen dò osusua na Zamba atele bëhaiden a etye sosoo hë ai ṅyëbë, ndò angatari kad Abraham mbëmbë foe na: Mëyòṅ mësë mayi bi maa abë wa. ⁹ Antoa na, e bod banyiṅ enyiṅ ṅyëbë babëlë maa ai ṅyëbë Abraham. ¹⁰ Amu e ba bënë e bod badzala mvende, bëbëlë eyòg. Amu anë ntilan na: Amala ai e mod abaala ki e mam mësë mënë ntilan a kalara mvende na abò mò. ¹¹ Na Zamba atele ki mod a etye sosoo hë asu mvende, biayen dò ha na: Sosoo mod ayi nyiṅ hë a ṅyëbë. ¹² Mvende yatye ki a ṅyëbe, dzam da e nyò abò mò, ayi nyiṅ ete. ¹³ Kristus angakode bia a eyòg ya mvende, ndò emen angavëṅan eyòg asu daan, mbol anë ntilan na: Amala ai e mod osë akëlë a ele, ¹⁴ asu yë na bëhaiden bëbi maa Abraham abë Kristus Yesus, na bibi ngaga Nsisim asu ṅyëbë. ¹⁵ A babëdzaṅ, makòbò ai mvulna mam më si. Mod ziṅ asëki dzam sole ṅyian mvua ya mod amana til, ngë ki na abaga dzom ziṅ ete. ¹⁶ Abraham ai mëki moe mbò bëngakag e ngaga nyi. Ntilan wadzo ki na, ai ’mvòṅ bod’, antoa hë anë adzo abui bod. Anë adzo mod mbòg: ai mvòṅ dzoe, Kristus nyòlò. ¹⁷ Madzo dò na: E mvende engakë sòṅ a mvus mimbu mintèd minyii ngë mintèd milè yasole ki na yabò ngaga zëzë, a Zamba angasan a amvoe die. ¹⁸ Amu ngë ngab-elig yavëëban asu mvende, yavëëban ki fë asu ngaga. Zamba angavë Abraham maa asu ngaga. ¹⁹ Mvende yasò hm ya? Engabagban a yob asu minsëm, akui abog e mvòṅ engabë ai ngaga engasò; Benglès mbò bëngabende dzò, ntëbë-zaṅa kalan dzò. ²⁰ Ntëbë-zaṅa sëki e hom mod anë etam; Zamba nyè anë hm mbòg. ²¹ Ndò hm, yë mvende yaluman ai ngaga Zamba? Tègè ai dzom! Amu bëngavë bia mvende ya enë dzam vë enyiṅ, mëkyëbë mëngatye fë a mvende. ²² Dzam da, ntilan watele dzom esë hë a nsëm, asu yë na e ngaga yasò a ṅyëbë biayëbë Yesus Kristus evëëban e ba bayëbë. ²³ Osusua yë na ṅyëbë wazu, bingabë biyëmë a mvende, biyanga ṅyëbë ongabë na wakuluban, ²⁴ e kan yë na mvende engabò bia nlëdë-zen abë Kristus, asu yë na bibi mëkyëbë mësòò a ṅyëbë. ²⁵ Anë ṅyëbë wasò, biasëki fë a edzoe nlëdë-zen. ²⁶ Amu mina bësë minë bòn bë Zamba asu ṅyëbë ya abë Kristus Yesus. ²⁷ Amu e mina bësë mingaduuban asu Kristus, mingabòd Kristus. ²⁸ Man Yuden asëki fë, tò man Grek, tègè ai olò, tègè ai fili mod, tègè ai fam, tègè ai mininga. Amu mina bësë minë dzom dzia abë Kristus Yesus. ²⁹ Ngë miawoge ai Kristus, kë minë hm mvòṅ Abraham, bòn bë elig, anë ngaga yayi.

¹ Ndò madzo na, ntye ya mòn elig angënë mongò, asëlan ki ai man olò, afyaṅan bò na anë nti bësë, ² dzam da, anë a edzoe e bod bakala, bënòniṅi fë byem akëlë kui abog esya angayili. ³ Dzam dëda fë ai bia. Ntye bingabë bòngò, bingabë bëlò minsisim ya si-ndon. ⁴ Eyòṅ hm abog angatoban atuud, ndò Zamba angalom mòn woe, abyali abë mininga, abyali a mvende, ⁵ asu yë na akode e ba bënë a edzoe mvende, asu yë na bënòṅ etye bòn. ⁶ Asu te minë bòn; Zamba angalom Nsisim mòn woe a minnëm mian, a wadzo na Abba, a Tara. ⁷ Antoa na, wasëki fë olò, onë mòn. Ngë onë hm mòn, onë fë mòn elig asu Zamba. ⁸ Okoba, mingabë yëmë ki Zamba, mingabë minkom mi e bëzamba basëki bëzamba a mëbyali. ⁹ Eyòṅ dzi hm, miyëm ya Zamba, abadan, afëdan, Zamba ayëm ya mina; eyë miadugan kë a byem binë tègè ai ngul, hë mëbua, na miadugan biè sye eyòṅ efë ya? ¹⁰ Miabaala mëmos ai ngòn, ai mëbog ai mimbu! ¹¹ Mambara hm të adzo te na mëngasye asu daan a zëzë! ¹² Tòbògan anë ma, amu ma fë mënë anë mina, a babëdzaṅ, makogëlan ai mina. Miandzëki ma bò abe ziṅ. ¹³ Miayëm na mëngakad mina mbëmbë foe eyòṅ osu etòm okòn. ¹⁴ Tò anë etye okòn dzama engabò mina adzo mëbobëla, miandzëki ma byandi, ngë a nyòdi ma, dzam da mingabëlan ai ma anë englès Zamba, anë Kristus Yesus. ¹⁵ Eyë hm mintag mian minë ve? Amu mabòòlò mina na ngë lëbò ebugbu na miatie minsò mi mis mian, ngë mingavë ma miè. ¹⁶ Ndò hm yë mëntoa ya mina nziziṅ mbol makad mina bëbëla? ¹⁷ Bamvaman ai mina, së ki asu mbëṅ, dzam da bayi na bia mina bitsaman, asu yë na mimvaman ai bò. ¹⁸ Anë mbëṅ na bëmvaman ai mina abog asë, së ki hë abog mënë ai mina. ¹⁹ A bòn bama, a mëbëlë mintye mi abye ai bò akëlë kui anë Kristus anòṅ nyòl abë mina! ²⁰ Ngë mëtoa dzam tòbò ai mina etoa dzi, mëtsende e kan makòbò, amu miadzèè ma fëg. ²¹ Kadan ma, mina ya miayi edzoe mvende, yë na miawog ki mvende? ²² Amu anë ntilan na Abraham angabë abëlë bòn bëbè, mbòg atoa mòn etuga mininga, e nyò mbòg mòn fili mininga. ²³ E nyò etuga mininga angabyali a etye nyòl mod, e nyò fili mininga abyali a etye ngaga. ²⁴ Mam mëte mëne nkana: Amu bininga bëte bënë mëmvoe mëbè: Mbòg atye a nkol Sinai, abye bòn bë esye olò, ṅnyè anë Agar. ²⁵ Agar anë nkol Sinai ya Arabia. Anë anë Yerusalem etoa dzi amu abò esye olò ai bòn boe. ²⁶ E Yerusalem ya yob anë fili, ṅnyè anë nyia waan. ²⁷ Amu anë ntilan na: Fono, a nkokom mininga ya waandzëki bye, Bumiṅi, obama a yob, wa ya wabëlë ki mintye mi abye; Amu bòn bë etam mininga bënë abui alodo e ba bë nlugan mininga. ²⁸ Mfag waan, a babëdzaṅ, minë bòn bë ngaga Isaak. ²⁹ Ndò hm e kan ya okoba e mòn angabyali a nyòl angaluman ai mòn ya nsisim, nala ngò fë onë ana. ³⁰ Dzam da, ntilan wadzo ya? Tsidëgan etuga mininga ai mòn woe. Amu mòn fam etuga mininga ayi ki bi ngab elig ai mòn fili mininga. ³¹ Asu te, a babëdzaṅ, biasëki bòn bë etuga mininga, binë bòn bë fili mininga.

¹ Kristus angakode bia mfaṅ fili. Yëman hm a kpiim, të miabada ṅyëbë esye bëlò. ² Ma Paulus, makad mina na ngë bëkele mina, Kristus ayi ki bò ai mina mfi ziṅ. ³ Madugan dò kad e mod osë adzoge na bëkele nyè a ngëëṅ na abëlë na abaala mvende esë. ⁴ Mikandan ya ai Kristus, e mina ya miadzëṅ mëkyëbë a mvende, midzèè ya maa. ⁵ Mfag waan, a nsisim, biayanga afidi mëkyëbë lasò a ṅyëbë. ⁶ Amu, abë Kristus Yesus, tò akële anë tò asëki, nala wabò ki dzom, hë ṅyëbë ngò wabò esye a ediṅ ete. ⁷ Mingawulu mbil mbëṅ. Za akaman ai mina na të miabò bëbëla mëwog? ⁸ Mëwog mëte masò ki abë e nyò angaloe mina. ⁹ Man osësaṅan ënë ekòg ovug esë. ¹⁰ Ma mayëm fò na abë Nti, mina miatsog ki dzom efë. E mod andëgëlë mina ambëgë ya mëku moe, tò anë za. ¹¹ A babëdzaṅ, mfag wama, ngë anë fò na mayedan mëkëban, asu dze baluman ai ma? Oyëmë hë na e klos yakë ai bod a mbëg esole ya. ¹² E bod bandëgëlë mina, bëmana ki tuban miag ana! ¹³ Bëngaloe mina asu fili, a babëdzaṅ. Të miadzoge na fili dzaan ekë mina a mam më nyòl, dzam da syean mina mina asu ediṅ. ¹⁴ Amu mvende esë yadzalëban a ebug dzi na: Odiṅi manyòṅ anë wamen. ¹⁵ Ngë mialoban, midian mina mina, mikalëga na mizaa mana dzëan mina mina. ¹⁶ Ma na: Nyiṅan a Nsisim, tègè ai adzo yë na miadzëṅ miṅyian mi nyòl. ¹⁷ Amu nyòl ebëlë ki e kan miṅyian nsisim obëlë, nsisim obëlë ki e kan miṅyian nyòl ebëlë, byem bite biasëlan asu yë na të miabò e mam miatam na miabò. ¹⁸ Ngë balëdë mina zen a nsisim, miasëki a edzoe mvende. ¹⁹ Mimboan mi nyòl miayene a ngëëṅ, mmiè minë na: bisog, fulu mvit, tègè ai akomdo, ²⁰ olugu bëzamba, mgbël, ziṅ, zuṅa, aban, olun, abede nyòl, moman, ntsaman, ²¹ mëkomëṅa, nsògan mëyòg, ndòg ai e mvòṅ mam nyili, mmò matari mina kad, e kan fë mëngatari kad na e bod babò e mam ma bayi ki bi ngab a edzoe Zamba. ²² Bibuma bi nsisim binë na: ediṅ, mintag, mvoè, fin, abëṅ-nnëm, afu-nnëm, ṅyëbë, ²³ evovoe, aban nnëm. Mvende ziṅ yaluman ki ai e kan nyi. ²⁴ E bod bawoge ai Kristus Yesus bëngabomolo nyòl a klos ai mintye miaban, ai miṅyian miaban. ²⁵ Ngë bianyiṅ a nsisim, biatoṅ hm fë nsisim. ²⁶ Të biabò mëbun, të biatsaan bia bia, të nyie olun a nnëm a bia bia.

¹ A babëdzaṅ, ngë bëhë dilan mod a evus ziṅ, mina bod bë nsisim, dugan tele mod te a zen ai nsisim evovoe; Obò okala na wamen oza kuu a mëbobëla. ² Bëgan mina mina mimbëgë, nala ngò miayi dzala mvende Kristus. ³ Ngë mod atsog na anë dzom ziṅ, ndë asëki dzò, adug emen. ⁴ Mod osë atsasa esye dzie, abog te emen ayi yen ngë ayëan ai enguṅ a su die emen, së ki asu mod mfë. ⁵ Amu mod osë ayi bëgë mbëgë woe. ⁶ E mod bayëgëlë, akaba mimbëmbë mi mam misë ai e mod ayëgëlë. ⁷ Të miakë a ndimi; Zamba asëki adzo ekpëlë. Amu, e dzom ya mod abè a si, endzò afumi. ⁸ Amu e mod abè a nyòl dzie, ayi fumi hë ebòl ya nyòl. E nyò ki abè a nsisim, ayi fumi enyiṅ kòm ya nsisim. ⁹ Të biaku sòm abò mbëṅ, amu, a mbëmbë abog, biayi fumi ngë biandzëki ku sòm. ¹⁰ Ndò hm, ntye bibëlë abog, mboan bod bësë mbëṅ, adaṅ adaṅ a e ba ya mënda më bod më ṅyëbë. ¹¹ Yenan anë matil mina bod bikanga ai wò wama. ¹² Abui dzam ya badzëṅ duma a nyòl, mbò bayi na bakele mina a ngul, hë asu yë na të bafëm bò etòm klos Kristus. ¹³ Amu tò e bod bëben bënë nkëlan, babaala ki mvende, dzam da bayi na bakele mina, asu yë na bëbò enguṅ a nyòl dzaan. ¹⁴ Mfag wama, masëki dzam bò enguṅ, së na a klos Nti waan Yesus Kristus, abë nyè ngò si-ndon engabomban a klos asu dama, ma fë mëbomban asu si-ndon. ¹⁵ Amu, tò mod onë nkëlan, tò osëki, nala osëki dzom; mkpamaṅ ekokoma ngò onë dzom. ¹⁶ E bod bësë bayi baala abende di, mvoè ai ngòl bibòòg ai bò, ai Israel Zamba fë. ¹⁷ Mod abë ma dugan vë ndzug atarigi etoa dzi. Amu mëbëgë ndëm Yesus a nyòl dzama. ¹⁸ Maa Nti waan Yesus Kristus abòòg ai nsisim waan, a babëdzaṅ. Amen.