Деяния

Апостолыт Апыӷӣлъҳит Аглыӷналӷӣгныкун Таӷныӷагныкун

^1-5Феофил, игаңлъяқақсюхўа̄мкун игақыхкақақа қамахтыңъўа̄ӷлюку Иисусым қыпҳалъҳалъю, апыҳтуӷилъҳалъю, пӣнлиӷьюхўа̄лъҳаның кынляңа Кияӷныӷым қилягмун маюҳтыслъыӷанун.

Сивуклъюни накмӣқа̄гуқ апостолкаҳқамың ынка̄м апыҳтуҳлъякақӣ угляпихлъыҳӣмың аҳтуӷьяҳқа̄нӷилъҳакун Аглыӷналӷӣм Таӷныӷам. Та̄кўаниңани аңуягита қақӯраӷлюку туқуткақа̄т иўырңа пиңают аӷныӷыт атуӷлюки уңувақа̄гуқ.

Уңувалъыӷми киңуңаның ю̄к мальӷук аӷнық нунамытка̄гуқ, ынка̄м угля̄пихлъюку апостолытун ысҳаҳтыста̄тақа̄гуқ ипапыста̄қ уңува̄манилюни, алыҳқуӷналюкилъю Атаныҳпагулъҳаның Кияӷныӷым.

Алъямың қырңуӷусята Иисусым лӣлиҳтуқӣ апостолыт: «Ўатаҳлъяк аӷуляқыхпынаси Иерусалимымың кынляңа алъхыҳтылъыҳпысинун Аглыӷналӷӣк Таӷныӷак. Атама акықусяқыхкақа̄к тӯнылъықнилюкык лъпысинун катам таўатын апылъымтун. Иоанн крестиӷика̄гуқ мыҳқун, иўырңа Атама крестиӷияҳтуңыстаӷӣси Аглыӷналӷӣгның Таӷныӷагның».

Та̄куста игақыхканка игаңлъяқақсюхўа̄мкун.

Кияӷныӷым Маюҳтыстыкаңа Иисус

⁶Сивуңӣҳа̄ни Иисусым маюлъыҳқа̄н қилягмун, апостолыт қырңуӷусямың а̄птыка̄т Иисус: «Атанық, Израилым атанӷутилъҳа писнықихнақсигӯ?» ⁷Иисусым пикӣ: «Атаңинаҳаӷма лӣсимакӣ қаюҳлъяк лъңан аҳтуӷьяҳқа̄нӷилъыӷмикун успықыхкақӣ. Лъпыси лӣсимаксяҳқақынӷитаси сяңўа̄т қакун пилъыҳқӣ. ⁸Иўырңа аҳтуӷьяҳқа̄нӷилъыңылъықуси Аглыӷналӷӣк Таӷныӷак ӣтқайык илюхпысинун. Та̄хкын уңипақылъықаҳпысиңа Иерусалимыми, Иудеями, Самариями, уяваҳпанилъю нунани». ⁹Акузиныӷмың та̄қсан Кияӷныӷым маюҳтыстыка̄ қилягмун. Ысҳапагусималюку қиляўа̄ӷым талюҳтыка̄ ысҳа̄малъҳитның.

¹⁰Апостолыт қӯлмун ысҳапахтӯсималюки, ма̄лӷук югык қатылӷӣмың а̄ткақылӷӣк алӣӷаҳтыкак ся̄ӷўитхун. ¹¹Пикӣт: «Югитни Галилеям, сяңафси қӯлмун ысҳапахтӯтақыстык? Та̄гна Иисус Кияӷныӷым маюҳтыстыкаңа укигьяҳқа̄гуқ ысҳапалъыҳпысистуңўа̄қ маюлъҳатун қилягмун».

Накмикыхкаңат Матфий

¹²Та̄хкын апостолыт утыӷниқат Иерусалимымун Елеоным найӷаҳақымың. Елеоным найӷаҳа қантаӷаҳанлыңуқ Иерусалимымың. ¹³Петырлъю, Иоаннылъю, Иаковлъю, Андрейлъю, Филипплъю, Фомалъю, Варфоломейелъю, Матфейелъю, Иаковлъю, иӷныӷа Алфейем, Иудалъю, иӷныӷа Иаковым, Симон Зилотлъю, ка̄лъютың Иерусалимымун маюқат қымтамун наюмыхнун. ¹⁴Та̄кут апостолыт, аӷнатлъю ухпықат, Мариялъю, Иисусым на̄ңа, Иисусым аңлыгутаңилъю қырңуӷулъютың ынңа̄талъ ипапиҳқылъютың юӷаӷақылӷӣт ата̄систун.

¹⁵Та̄хкын қафсинат аӷныӷыт атуӷлюки ухпықат қырңуӷуткат, ынтақун 120ңӯт. Таўани Петырым ныкывлюни пикӣ: ^16-19«Ухпықа̄лгутымни, нықамикаҳси қыпҳалгутфут Иуда, Иисусым накмикыхка̄. Аюмирухлъяк Аглыӷналӷӣм Таӷныӷам ӯкналиқуткыхкақа̄ Давидыкун. Та̄на ӯкналиқылъық апыӷӣқа̄гуқ Иудам увыҳпагутақңагу Иисус. Иисусым тугӣстыңи Иудам маӷьяҳқуқақӣ, ынка̄м акилыҳтӯсяңыхка̄гуқ манимың. Та̄хкын акилыҳтӯсяминың нунаңлюни қымитка̄гуқ лъминың таўани. Югусӣ ифкаӷьялӷӣми қӯпаҳтыкақ рыпалъ иӷныӷит а̄нқаҳлъютың. Иерусалимыӷмӣт нагақуӷьямыхтыху туқуматаңа таўани нунами, атиқа̄т та̄на нуна Акелдамамың, хўатын писиқ: “Нуна а̄ӷўқыхкақ”».

²⁰Петырым нагныӷуткӣ: «Давид хўатын игақа̄гуқ Псалмыми:

“Мыңтыӷа̄ па̄ҳқӣлъи,

алъямыңлъю кина алңунак таўантыфқа̄ми пили”.

Игақыхка̄лӷӣлъю хўатын:

“Қыпҳақа̄ китумун тунъяқуми”.

^21-22Ынка̄м накмӣӷылъта апостолакаҳқамың тугусқылъюку Иудам қыпҳақыхка. Кина накмикылътыху малихся̄ӷикақ хўаңкунъың иглыӷалгусиӷақңамтыху Иисус. Таўантыка̄лӷӣ има Иоанным уңипақылъҳаның крестиӷылъық кынляңа Кияӷныӷым маюҳтыстылъҳанун Иисус қилягмун. Ынка̄м хўаңкунъун малигулъюни уңипаӷли лъңанунлъю ысҳа̄манилюку Иисус уңувалъҳан киңуңаның».

²³Ынка̄м ухпықат накмикыхкахкыт ма̄лӷук югык: Матфийелъю, Иосиф Иустылъю, алъямың атылык Варсавамың. ^24-25Та̄хкын юӷақат: «Атанық, симиӷистыкаҳқаңьюгақукут Иудамун, қаюҳлъяк унискаңа қыпҳақани ныкаҳқаминун аглялӷӣ. Қамахлъюку умьюгақ лӣсимакан. Ынка̄м налиқ накмиксигу апостолыңулюки қыпҳаҳтыкаҳқақ лъпынун?» ²⁶Та̄хкын ма̄лӷук уйӷагык сямун канаҳлъюкык аӷулясяқмыхтыху а̄лъҳа а̄нқаҳсялӷӣми Матфийеңуфтуқ накмикыхкақ. Ынка̄м иляткақ қуля ата̄сиқ сӣпнықлъюку апостолытун.

Кияӷныӷым Каяхтыкык Аглыӷналӷӣк Таӷныӷак

¹Пятидесятницам аӷныӷанун Иерусалимыӷмӣт ухпықат қырңуӷуткат ата̄сими мыңтыӷами. ²Та̄хкын нӯскахлъяган ануқыҳлъягыстун сюлюхлъягым қилягмың памакын укиглюни имиқа̄ мыңтыӷақ. ³Та̄хкын лъяңақа улюсюгнилңӯт кынҳа̄т алъхықат, ысҳапакӣт илямыхнун ныкыҳқа̄лъҳӣт. ⁴Ынка̄м Кияӷныӷым имиқӣ Аглыӷналӷӣгның Таӷныӷагның қамахлъюки таўанлыңӯт. Таӷныӷам аҳтуӷьяҳқа̄нӷилъыӷмикун акузистыкӣ накумӣстун.

⁵Тама̄ңуқ Иерусалимыми, Иудеит Кияӷныӷмун қа̄ткутңалӷӣт. Накын нунаның тагӣқлъютың Иерусалимыӷмӣңуҳқӯткат. ⁶Нагақӯсямың сюлюхлъягмың уплъыгутка̄т ухпықат қырңуҳфигитнун. Ка̄сялӷӣмың накумӣстун ухпықат акузитыҳлъягуфтут рыпалъ кукшиқуткыхкӣт. ⁷Сяӷӣӷаягусимӣта пикат: «Укут акузилъҳӣт Галилеяӷмӣңӯт. ⁸Натын укут қамахлъютың акузилъымтыстун акузӣт налъюкңўа̄қамыхның? ⁹Хўа̄ хўа̄нтутут Парфыӷмӣт, Мидыӷмӣт, Еламыӷмӣт, Месопотамияӷмӣт, Иудеяӷмӣт, Каппадокияӷмӣт, Понтыӷмӣт, Асияӷмӣт, ^10-11Фригияӷмӣт, Памфилияӷмӣт, Египетыӷмӣт, Ливияӷмӣт Киринеям туңаңаның пикат, Критыӷмӣт, Аравияӷмӣт, хўа̄ хўа̄нтутлъю Римымың ля̄лиҳтат Иудеит, язычнигытлъю манигӯткаюгыт Иудеястун. Нагатапут акузилъымтыстун уңипаҳтут Кияӷныӷым апыӷӣлъыҳлъяганың». ¹²Қамахтыңъўа̄ӷлютың сяӷӣӷаягуткӣтлъю, кукшиқуткыхкӣтлъю ухпықат, ынка̄м лъңитның а̄пқуӷўа̄ӷуткат: «Ся̄қат укут?»

¹³Иўырңа иляңита ныңляӷьюхся̄ткумӣта пикӣт: «Укут югыт мыӷыҳлъягӯт!»

Петырым Алыҳқуқаңи Югыт

¹⁴Петырлъю таўанлыңуқ апостолылгутмини. Ныкывлюни игляхтулюни югыт пикӣ: «Иудейелгутымни, нагатңўа̄қаҳтыңъа. ¹⁵Мыӷыҳлъягуниӷңа̄ҳпысикут мыӷыҳлъягунӷитукут нута̄нқун стаманың иңлюлык кылъя̄каңа уна̄ңулюку. ¹⁶Уна хўатын аныҳтылъық Иоилым ӯкналиқуткыхкақа̄ хўатын:

¹⁷“Кияӷнық пика̄гуқ:

Киңулиӷни аӷныӷни Таӷныӷахка каяхсяҳқақахка тамаҳа̄нун югнун.

Ынка̄м иӷныси, паниси ӯкналиқсяҳқа̄гут,

нукалъпигаси ысҳаӷўа̄ӷьяҳқа̄гут,

нанывгаси қаваңуӷьяҳқа̄гут.

¹⁸Талўа қыпҳаҳтымнун югнунлъю, аӷнанунлъю Таӷныӷахка каяхсяҳқақахка ӯкналиқысқылъюки.

¹⁹Югнун ысҳаҳтысяҳқақанка сяңўа̄т сяӷӣӷаналӷӣт қилягмилъю, нунамилъю:

а̄ука, кынық, агыпсюҳлъяк,

²⁰сиқӣнық мамлыхсяҳқақ, танқиқ кавиҳсяҳқақ а̄ўыстун.

Тама̄кут киңуңитның мыгнунапихлъыҳӣ Атанӷым нанқихтивихка̄ аӷнық пияҳқа̄гуқ.

²¹Иўырңа аӷнық та̄на ка̄тыстыхпына̄н,

кина алңунак сыӷывутысқылӷӣ Атаныӷмун югулилъыңьяҳқа̄гуқ”.

Таўатын Иоиль ӯкналиқыхка̄гуқ.

²²Израилыӷмӣни, нагатаҳтыңъа, лӣсимакыхкаҳси Назаретыӷмӣ Иисус, угля̄пихлъюку алъя̄ҳлъюхўаҳтиҳлъяга̄тақа̄лӷӣ. Кияӷныӷым таўатын пистыкақа̄ аҳтуӷьяҳқа̄нӷилъыӷмикун лъпысинун лӣтысқылъюку лъңанун накмикыхкақутни. ²³Кияӷныӷым лӣсималъыӷмикун тӯныхкақа̄ Иисус лъпысинун пиюкылъыҳпысистун писқылъюку. Та̄хкын лъпыси қақӯраҳтыстаҳси тама̄кунун ўа̄кигалңуӷнун Кияӷныӷым Лӣлиҳтӯся̄мнъун. ²⁴Иўырңа Кияӷныӷым туқулъыӷмың уңуваҳтыстыкақа̄, итымуткақа̄ туқулъҳым асиҳқутылъҳаның, талўа туқулъҳым нуқныҳпагниңиткақа̄. ²⁵Давидым акузиткыхкақа̄ Иисус хўатын:

“Ысҳаӷақақа Атанық сивумнилъюку қӯнпың:

унисигата̄ңа, ынка̄ңам сыӷлыӷмун қапшахтысна̄нӷитуңа.

²⁶Тама̄кын апалъюқлъюку қа̄мнака қуяҳлъягӯқ,

акузилъҳынка қуялъыпырыўа̄ӷмың аюқут.

Туқуяҳқа̄ӷңа̄ӷма сиӷимакнақамкын Атанық,

²⁷қаюҳлъяк унинъа̄нӷитахкын уңувасихка туқумалӷӣни,

талўа Сыӷлыҳқумаңилңӯм югусӣ аӷусна̄нӷитан.

²⁸Апыҳтуқақаҳпыңа кынлыңилңуӷмың уңувалъыңылъыҳқамың,

хўаңамнисимаңиналъыҳпык қуястыҳлъяўа̄ңа”».

²⁹Петырым нагныӷуткӣ: «Иудейелгутымни, хўатыҳлъюўа̄қ апыӷьюгақа сивуныҳпут Давид. Лӣсимакаҳпут туқука̄гуқ, лъӣвӷалъю на̄нтуляңа лӣсимакаҳпут. ^30-31Уңуваңулюку Кияӷныӷым акықыхкақа̄: “Ипапыста̄қ киңунӷын ата̄сиқ иглыӷутияҳқа̄гуқ юхпының”. Давидым ӯкналиқистыңутминың лӣсимакыхкақа̄ Кияӷныӷым акықуся̄. Ӯкналиқуткыхкақа̄ Христос туқумалӷӣнинъа̄нӷинъилюку талўа югусӣ аӷуна̄нӷинъилюку, уңувақа̄нилюку туқулъыӷмың. ³²Та̄наңӯқ Иисус Кияӷныӷым уңуваҳтыка̄ туқулъыӷмың ынка̄м хўаңкута лӣсимакистыңӯкут. ³³Кияӷныӷым ныкыхтыкақа̄ Иисус аӷынқигныӷмикун, таўатын қӯлвақақа̄. Акықылъыӷмитун Иисус, тӯныхкақа̄к Аглыӷналӷӣк Таӷныӷак лъңанун, ынка̄м Иисусым хўаңкунъун тӯна̄к. Тама̄кут сяӷӣӷаналӷӣт ысҳақыси, нагаскыси Таӷныӷам аҳтуӷьяҳқа̄нӷилъҳакун пилъҳӯт.

^34-35Давид пика̄гуқ хўатын:

“Атанӷым пӣ Атанқа,

Ақуми аӷынқигнымкун кынляңа кая̄лъқыстылъымнун аңуяхтын”.

Давид маю̄маңитутминың қилягмун Иисусытун, лъңаның акузиткыңъунӷитуқ, акузиткыңъўа̄ Иисус.

³⁶Уңипа̄таҳлъямси қамахлъюси Израилыӷмӣни, Кияӷныӷым ипапыста̄қ накмикыхкақа̄ Иисус Атанӷулюкулъю, Христосыңулюкулъю. Та̄наңӯқ Иисус қақӯрақаҳси!»

³⁷Югыт нагалъюку Петр, сыӷлыӷьюхлъякат ынка̄м Петырлъю, апостолылгутаңилъю а̄птыкӣт: «Ухпықа̄лгутымнъи, сянақыста?»

³⁸Петырым кӣмсиқӣ: «Авутыҳқылъюси, сыӷлыҳқынъаниӷлюси қӣвитык Кияӷныӷмун, крестиӷытыклъю А̄тҳакун Иисус Христосым, сыӷлыҳқылъыси сыӷывутылъыңысқылъюки, ынка̄м Кияӷныӷым тунусякык Аглыӷналӷӣк Таӷныӷак алъхыҳтыкык. ³⁹Атанық Кияӷныҳпут таўатын пияҳқа̄гуқ, қаюҳлъяк акықусяқыхкақа̄к Таӷныӷагни лъпысинун, киңуныҳпысинун, китумунлъю алңунак уяваҳпансяӷңа̄н туқлъюқаминун».

⁴⁰Петырым таўатыңинақ пихпынаки ўата сямың алъя̄ҳӣнаӷмың пикӣ. Кылыңася̄қӣлъю: «Кияӷныӷым аӷью̄ӷьяҳқақӣ сыӷлытун пистыт, ынка̄м лъңистун сыӷлытун пихпынаси лю̄рақ лъпысилъю аӷью̄ӷья̄ӷӣси». ⁴¹Та̄хкын ухпықилӷӣт уңипа̄мың крестиқат. Ынка̄м таўани аӷныӷми 3,000 ю̄к иляткақ ухпықанун.

Ухпықат Кияҳта̄лъҳит

⁴²Ухпықат ӣўлың қырңуӷутңулӷӣт лӣнъалютың апостолымың. Христосыкун аңлыгуткулъҳӣстун кияҳта̄ӷыт, ныӷақылӷӣт, юӷаӷақылӷӣт қырңаӷмың. ⁴³Апостолыт угляӷңа̄н алъя̄ҳлъюхўаҳтика̄лӷӣт Кияӷныӷым аҳтуӷьяҳқа̄нӷилъҳакун. Ынка̄м қамахлъюни сяӷӣӷаюка̄лӷӣ, талъюӷьягуткақыхкаңатлъю Кияӷнық. ⁴⁴Ухпықат қамахлъютың нагнықа̄лӷӣт ата̄систун, сяӷьятың атуным атуқлъюки. ⁴⁵Акиклъюки нунатыңлъю, сяӷьятыңлъю, алъхыҳтатың манит тӯнақыхкаңит сямың аклъюлӷӣнун. ⁴⁶Аҳутаңа тамаҳа̄н қырңуӷутақылӷӣт Храмыми. Ныӷылгутыңлъяӷақлъюки илятың, қуякусиқинаӷлюки нықытың упуӷатусиқақыхкаңит. ⁴⁷Китумун алңунак пиниқниҳлъягыт, усюқумаңинаӷақыхкаңатлъю Кияӷнық. Аҳутаңа тамаҳа̄н Атанӷым югулиңукаңи югыт, ынка̄м ухпықат нулямаңинақат.

Пиюгигалңуқ Ю̄к На̄лъҳулъҳӣ

¹Та̄хкын Петырылъю, Иоаннылъю агляқак Храмымун пиңаюмкылъя̄гым юӷа̄тылъҳани. ²Та̄ўаңуқ ю̄к пиюгигалңуқ има алъхынҳаҳа̄тминың, ақумлюни туңаңакун Храмым итыӷвигани атилъқылӷӣ, Пиниӷналӷӣ Амихлъяк. Аҳутаңа тамаҳа̄н килъю кывыхтуӷақыхкаңат таўавык наӷуҳтаның туңсиӷнӣӷысқылъюку манимың. ³Ысҳаӷьямикык Петырылъю, Иоаннылъю итылӷӣк Храмымун туңсиӷвикыхкакык манимың. ⁴Қырңа̄гмык ысҳаӷлюку ю̄к таўавык, Петырым пика̄: «Укавык қӣви хўаңкутыгнун». ⁵Сиӷимапихлъюни тӯнақнилюни қӣвыхкакык. ⁶Петырым пика̄: «Маниқшахӣтңўа̄ҳтуңа иўырңа сямың тӯнақамкын. А̄тҳакун Иисус Христосым Назаретыӷмӣм, пиюги!» ⁷Тугулюки аӷынқигныӷи ӣхи ныкывысималюку югым итыгӣлъю, тукуӷӣлъю икнақуҳтыкат, ⁸рыпалъ қытхықа̄маӷми ныкывыхкақ ага пиюгина̄маӷми пикақ. Та̄хкын малихлъюкык ӣтқақ Храмымун пиюгумаӷми, қытхықаӷақлъюни, усюқума̄н Кияӷнық. ⁹Храмымытулъҳӣм ысҳақа̄т пиюлӷӣ, усюқилӷӣ Кияӷныӷмың. ¹⁰Лӣсюқыхка̄т туңсиӷраҳтыңуялӷӣ ақумлюни туңаңани итыӷвиган Храмым. Сяӷӣӷаягутка̄т ысҳаӷьямыхтыху ю̄к пиюлӷӣ.

Петырым Уңипалъҳа Храмыми

¹¹Паниның на̄лъҳуткам югым Петырылъю, Иоаннылъю қытңамалюкык, юлӷутым сяӷӣӷаюгумаӷмың каңлъюқаҳтыкӣт Соломоным притворыңани. ¹²Петырым ысҳаӷьямики пикӣ: «Израилыӷмӣни, сяңафси сяӷӣӷаюгыстык? Сяңамта ысҳапахтӯстыкут? Пиюхтысныӷитаҳпуң уна ю̄к аҳтуӷьяҳқа̄нӷилъымтыгныгун, налиӷмың пинӣтымтыгның. Пиюгигалңӯм югым Иисус ухпықсяқминигу на̄лъҳутуқ. ¹³Авраамылъю, Исаакылъю, Иаковылъю, сивунымталъю қамахлъютың манигуқӣта Кияӷныӷым қӯлваӷа̄ Қыпҳаҳтыни Иисус. Иўырңа лъпыси агля̄ткақаҳси Пилатымун нанқихтысқылъюку, иҳсякыхкақаҳсилъю Пилатым итымусюгақңагу. ¹⁴Йыӷлыги Пилатымун юхтаӷалъқақ итымутысқыхкақаҳси иҳсяклъюку Иисус, Сыӷлыҳқумаңилңуқ, Қа̄ткутңаҳлъялӷӣ. ¹⁵Таўатын пилъыҳпысигун туқутыстыкақаҳси Уңувалъҳым Алъхыӷвихпига̄, иўырңа Кияӷныӷым уңуваҳтыстыкақа̄ туқулъыӷмың. Лӣсимакңўа̄ӷаҳпут, қаюҳлъяк ысҳақақаҳпут уңувалъҳан киңуңаның ынка̄м апыӷьяҳқақаҳпут. ¹⁶Ысҳақыси уна ю̄к ныкывӷалӷӣ сивухпысини, қамахлъюси лӣсимакаҳси пиюгигасялӷӣңӯқ има алъхынҳаҳа̄тминың. Икнақуҳтыка̄гуқ ухпықлъюку а̄тҳа та̄м ата̄сим Иисусым Кияӷныӷым Уңуваҳтыка̄тун туқулъыӷмың. А̄а, ухпықилъҳан Иисусыкун на̄лъҳутңўа̄ӷа̄, ысҳақыси ма̄тын.

^17-18Иудейелгутымни, ныӷиӷлюку Кияӷныӷым а̄пқа̄ ӯкналиқистытхун накмикыхкани Христос икфиқлъюни туқулъықнилюку. Та̄на ӯкналиқылъҳат апыӷӣқа̄гуқ иглыӷутистыкулъҳӣни туқутыстақңафсигу Иисус, налъюклъюку Христосыңутаңа. ¹⁹Тама̄кын апалъюқлъюку авутыҳқылъюси, сыӷлыҳқынъаниӷлюси қӣвитык Кияӷныӷмун. Ухпықитыху Атанық ынка̄м сяңихлъықӣ сыӷлыҳқылъыси. ²⁰Таўатын пикуфси Атанӷым нутаҳтақна̄ӷӣ таӷныӷаси, каяхнықихлъықа̄лъю Иисус накмикыхкани Христосыңулюку лъпысинун. ²¹Иўырңа Иисус тагивагилгами қилягмысяҳқа̄гуқ кынляңа Кияӷныӷым нутаҳтылъҳанун сяңўа̄ қамахлъюку. Таўатын Кияӷнық акықика̄гуқ ныӷиӷлюку ӯкналиқистытхун а̄фтыкамикун лъңанун қыпҳаҳтыңулюки. ²²Моисей пика̄гуқ: “Атанӷым Кияӷныӷым ӯкналиқиста накмикылъықа̄ юхпысиның, хўаңа накмикылъыӷмитун ӯкналиқистыңулюңа. Нагатңўа̄ӷнакыси акузилъҳа қамахлъюку. ²³Тама̄кут наганъыӷилңӯт ӯкналиқистымун Кияӷныӷым юганың а̄флъюки туқусяҳқа̄гут”.

²⁴Сяңўа̄ ма̄на атуҳпут кияҳтылъымнъи Самуилым ӯкналиқуткыхкақа̄. Самуилым киңуңаның иляңиталъю ӯкналиқистыт ӯкналиқутқыхкақӣт. ²⁵Киңунқӣси ӯкналиқистыт ынка̄м Кияӷныӷым а̄пқӣ акықусят лъңитхун, лъпысинунлъю пиңӯт. Таўатыҳпигақ Авраамымлъю киңунқӣси. Тама̄кын апалъюқлъюку Кияӷныӷым акықақңамики сивуныси Авраамкун хўатын:

“Авраам, киңуныҳпыгун қуяслъықанка қамахтыңъўа̄ӷлюки нунам юги”,

акықусяқ та̄на лъпысинунлъю пиңӯқ. ²⁶Ынка̄ңам Кияӷныӷым накмикыхкани Қыпҳаҳтыни каяхсюхўа̄қақа̄ лъпысинун. Каяхтыкақа̄ қуясналюси қамахлъюси тунутыстылъыӷмикун сыӷлыҳқумалъыҳпысиның».

Агӷистыт Тугустыкыхкыт Петырылъю, Иоаннылъю

¹Петырылъю, Иоаннылъю паниның уңипа̄малюкык Соломоным притворыңани, священнигытлъю умӣлгатлъю Храмым кылыңакистыңита, Саддукеитлъю тагиляӷа̄ткат. ²Пиюкумаңилъкаңат апостолык апыҳтӯся̄т югнун Иисус уңувақа̄нилюку туқулъыӷмың, та̄м ипапиҳқыхкаңа туқукат уңуваӷьяҳқа̄нилюки уңувалъыӷмун. ³Тама̄кын апалъюқлъюку апостолык тугулюкык анусимиңлъяқахкыт. Сӣңынлъю унугнақыхкаңа уна̄қуситкахкыт нанқихтыхпынакык. ⁴Иўырңа тама̄на иляңа угляпихлъыҳӣ нагаткақ Петырынкугның, Иоаннынкугның ухпыҳтӯткақ. Ынка̄ңам юхӣна̄т ухпықат ынтақун 5,000ңуҳтыкат, аӷнатлъю таӷнуҳа̄тлъю ухпықат илятыхпынаки.

⁵Уна̄миңани Иерусалимыми қырңуӷуткат Иудеит иглыӷутистыңит, сӣванлъыӷыт, апыҳтуӷикаюгытлъю Лӣлиҳтӯсяның, ⁶Первосвященнигым Анна, Каиафа, Иоанн, Александр, иляңилъю первосвященнигым илякўа̄ӷи. ⁷Та̄хкын апостолык тагитыслъюкык а̄птыкахкыт: «Китум аҳтуӷьяҳқа̄нӷилъҳакун ю̄к пиюхтысягутыстыху? Китум а̄тҳа атуқлъюку таўатын пистык?»

⁸Петырым кӣмсиқӣ Аглыӷналӷӣм Таӷныӷам аҳтуӷьяҳқа̄нӷилъҳакун: «Иглыӷутистынилъю, сӣванлъыӷнилъю, ⁹а̄птаҳпысикуң аныӷныҳтилъымтыгның, натын на̄лъҳусиматаңа пиюгигалңуқ ю̄к. ¹⁰Ынка̄ңам лӣгикысюгамси қамахлъюси, иляңилъю Израилыӷмӣт қамахлъюки натын уна ю̄к на̄лъҳутка̄таңа. На̄лъҳутка̄гуқ А̄тҳакун Иисус Христосым Назаретыӷмӣм. Лъңан аҳтуӷьяҳқа̄нӷилъҳан на̄лъҳуткақа̄, лъпыси қақӯрақаҳпыси, Кияӷныӷым уңуваҳтыстыка̄н туқулъыӷмың. Ынка̄м уна ю̄к пиюгигасялӷӣ хўа̄ ма̄тын ныкывӷа̄қ сивухпысини. ¹¹Иисусыңӯқ укут Акузитыт Игақыхкат пика̄т:

“Уйӷак иҳсякыхкаҳси лъпыси мыңтыӷаңлъяҳтыни,

пиялӷӣми мыгнуналъыҳпига̄фтуқ уйӷак”.

¹²Ынка̄м Кияӷныӷым каяхтыкақа̄ нунамун, лъңинаҳа̄гуқ югулиӷияҳқақ. Алъя натын ю̄к югулилъыңна̄нӷитуқ иўырңақун а̄таӷакун Иисусым».

¹³Иудеит агӷистыңита сяӷӣӷаягуткахкыт Петырылъю, Иоаннылъю тытунӷитылъҳыхкының, қаюҳлъяк лӣсимакыхкыхкыт игаӷья̄маңилңӯк. Лӣгиксяқмыхтыкык Иисусымытка̄тмыгның таўатын акузиңуфтук. ¹⁴Ынка̄м а̄ҳтӣра̄ҳпагниңиткахкыт, қаюҳлъяк ысҳақа̄т ю̄к на̄лъҳутңўа̄ӷлюни ныкывӷалӷӣ Петырылъю, Иоаннылъю. ¹⁵Агӷивигмың агӷистыт а̄ныстыкӣт Петырым, Иоанным на̄лъҳуткақлъю ю̄к, ынка̄м лъңит агӷитңина̄маӷмың пикат. ¹⁶А̄пқуӷа̄ӷуткат лъңитның: «Натын пинақыстыкык югык? Сыӷлыҳалык ипаңунинақаҳпут алъя̄ҳлъюхўаҳтилъҳак, қаюҳлъяк Иерусалимыӷмӣт қамахлъютың лӣсимака̄т. ¹⁷Та̄ўаңинақ иныҳсяқумтыкык алъялъю акузиткыфқа̄н Иисус писқылъюку китумун алңунак ўата китумунлъю алңунак нагақуӷнаюкатху».

¹⁸Ынка̄м итыҳтыслъюкык иныҳтыңъўа̄қахкыт: «Алъямыңлъю акузиткыфқа̄н, апыҳтӯсяқыфқа̄н Иисус пинакыси». ¹⁹Иўырңа Петырымлъю, Иоаннымылъю кӣмсиқӣт: «Қа̄ткылъямсӣ Кияӷнық авылӷаӷлюку? Налиқ ыфқуӷнаҳта Кияӷныӷми? Ата̄сӣҳтыки умьюгаси. ²⁰Хўаңкутуң акузиткынъыӷмың та̄қна̄нӷитаҳпуң ысҳақаҳпутлъю нагақуқаҳпутлъю». ²¹Агӷистыт аӷью̄ҳпагниңиткахкыт, қаюҳлъяк қамахлъютың югыт усюқыхкаңат Кияӷнық алъя̄ҳлъюхўаҳтилъыӷмун. Ынка̄м тымңи алиңсықулюкык а̄ныстыкахкыт. ²²Та̄на ю̄к ю̄к мальӷук аюмиқулъық сӣпңа̄н уксюҳтуткалӷӣ, пиюхпагниңисялӷӣ иўырңа ма̄тын на̄лъҳулъҳӣ.

Ухпықат Юӷалӷӣт Тытугнаниӷналютың

²³Петырылъю, Иоаннылъю а̄нъямын агляқак ухпықа̄лгутмыхнун. Уңипақак первосвященнигытлъю, сӣванлъыӷытлъю пилъҳитның. ²⁴Нагалъюкык ата̄сӣҳлъютың юӷақат Кияӷныӷмун: «Атанық, улимакақатын қиляк, нуна, мық, сяңўа̄лъю алңунак та̄кунилңуқ, иглыӷутңўа̄тынлъю қамахлъюки. ²⁵Аюмирухлъяк Аглыӷналӷӣгныкун Таӷныӷагныкун акузика̄гутын сивунымтыхун Давидыкун қыпҳаҳтыхпыгун хўатын:

“Сяңан язычнигыт тымңи сякшитутыҳлъяхтаткык Атанықлъю, Христосылъю,

сяңанлъю югыт сыӷлытун пиюпихтаткык пипагниңитыӷңа̄хмыхтыкык?

²⁶Нунам умӣлгилъю, иглыӷутистытлъю қырңуӷулъютың ята̄ҳқутут пилъюўаӷналюкык Атаныклъю, Христосылъю!”

²⁷Ипапыста̄қ ма̄ни Иерусалимыми таўатын пика̄гут. Иродылъю, Понтий Пилатылъю илятка̄гук язычнигнунлъю, Израилыӷмӣнунлъю кипулъхина̄ӷналюку, Иисус Сыӷлыҳқумаңилңуқ Қыпҳаҳтын, накмикыхкан Христосыңулюку. ²⁸Атанық лӣсимакңўа̄қынлъю, ята̄ҳқыхкақыхкынлъю таўатын пилъыҳқа̄ ынка̄м таўатын пика̄гут. ²⁹Нагатақатын ма̄тын хўа̄ алиңсиқукаңинкутлъю икфиқыслъықнилюта. Атанық, икнақуҳсяқаҳтикут ынка̄м тытухпына̄мта уңипа̄лъта уңипаҳпының, ³⁰хўаңкутхун на̄лъҳутики қинуюгыт, алъя̄ҳлъюхўаҳтистикутлъю а̄тҳакун Иисусым, Сыӷлыҳқумаңилңуҳқун Қыпҳаҳтыхпыгун».

³¹Юӷаныӷмың та̄қақутлъю қырңуӷутфигат мыңтыӷақ уфсюгуткақ. Аглыӷналӷӣм Таӷныӷам имиқӣ қамахлъюки, ынка̄м тытухпынатың уңипаӷьягуткат Кияӷныӷым уңипа̄мың.

Ухпықат Атуным Пилӷӣт

^32-33Апостолыт аҳтуӷьяҳқа̄нӷилъылиҳлъяглютың уңипақыхка̄т Атанық Иисус уңувақа̄нилюку туқулъыӷмың. Кияӷныӷым қуястыҳлъягукаңилъю қамахлъюки ухпықат. Ухпықат ата̄систун лъӣқат илюмыхтыхунлъю, уңувасимыхтыхунлъю. Ынка̄м кина алңунак пиңигалңуқ сяӷьятың лъңинаӷмыхнун пикнилюки, атуным атуқақыхкаңит. ^34-35Нуналгыт, мыңтыӷалгыт акикныӷмыхтыки нунатыңлъю, мыңтыӷатыңлъю, алъхыҳтатың манит апостолытун тӯнақыхкаңит. Ынка̄м ухпықат сямың аклъюнӷата манилитақыхкаңит, таўатын кина алңунак аклъюмаңилңуқ.

^36-37Иосиф таўанлыңуқ, Кипрыӷмӣ, Левийем киңунӷа, лъңанлъю акиклъюку нунани тӯныхка̄ алъхыҳтани апостолытун. Апостолыт атиқа̄т Варнавамың хўатын писимың: «Кайымыста».

Ананиянкук, Сапфиранкук

¹Та̄ўаңуқ ю̄к а̄тҳа Анания, нулиҳа Сапфира. Акикыхка̄ налиӷныӷа нунами. ²Нулӣӷми лӣсиманӷани аксяқыхка̄ иляңа маним лъңанун пиңулюку. Та̄на сӣпныни тӯныхка̄ апостолытун сюмыӷмини қамахлъюку тӯнилюку писқылъюку. ³Йыӷлыги Петырым а̄птыка̄: «Сяңан қа̄ткысигу Туӷныӷа̄м нанӷӣқулъҳа иқлъыңиқысқылъютын Аглыӷналӷӣгнун Таӷныӷагнун аксяқылъыҳпыгун иляңа маним? ⁴Сяңан таўатын сюмыҳтаӷа̄мазин? Югнун иқлъыңиқынӷитутын, Кияӷныӷмун иқлъыңиқутын. Акикылъҳилъюку нунан лъпык пиксяӷан, ынка̄м акикақңавгу маниңалъю та̄на пиюкылъыҳпытун пияҳқақсяӷан». ^5-6Лыган Ананиям Петр нагалъюку ӯлъҳаҳлъюни туқукақ. Нукалъпигат итыӷлютың қӣпаӷакун ӣмгулъюку югусӣ а̄нулъюку лъӣфқа̄т. Уңипақ Ананиям иқлъыңиқылъҳалъю, туқулъҳалъю миңиткақ, ынка̄м нагақӯткат алиңрӯӷутыҳлъякат.

⁷Пиңают афлъют атуӷлюки Ананиям туқулъҳаның, нулиҳа ӣтқақ налъюклъюку угини сяматаңа. ⁸Петырым а̄птыка̄: «Таўатын акитутка̄н акикыстыхӯ нунази?» Сапфирам кӣмсиқа̄: «А̄а». ⁹Петырым а̄плъя̄тақа̄: «Сяңафси угикулъҳӣгни сюмыҳтаӷа̄мастык нанӷӣқуналюкык Атанӷым Таӷныӷакык? Югыт лъӣвӷикат угихпының қакма мануӷамытут. Лъпыклъю таўатын пилъықа̄тын». ¹⁰Таўаниҳлъюхӣнақ лъңалъю ӯлъҳаҳлъюни туқукақ. Нукалъпигат итыӷьялӷӣмың Сапфиралъю та̄ўа туқумалӷӣ, ынка̄м а̄нулъюку угиңан ся̄ӷўакун лъӣфқа̄т. ¹¹Қамахтыңъўа̄ӷлютың ухпықат, қамахлъютыңлъю нагақӯлъҳӣт Ананиямлъю, Сапфирамлъю туқулъҳыхкының алиңрӯӷутыҳлъякат.

Апостолыт Алъя̄ҳлъюхўаҳтилъҳит

¹²Юлӷутыт қуңаңитни апостолыт алъя̄ҳлъюхўаҳтиҳлъягумаңинақат. Қамахлъютың ухпықатлъю, апостолынилъю қырңуӷутақылӷӣт Храмым мануӷа̄ни а̄тқылӷӣми, Соломоным притворыңани. ¹³Иўырңа югыт ухпықилъҳилңӯт Иисусымың илясигалңӯт ухпықанун қаюҳлъяк алиңыканиӷақылӷӣт, нақам пиниӷнӣқыхкаңит. ¹⁴Иўырңа угля̄пихлъыӷӣт югытлъю, аӷнатлъю ухпықңукаңат Атанық Иисус, ынка̄м ухпықат нулямаңинақат. ¹⁵Апостолыт алъя̄ҳлъюхўаҳтилъҳит апалъюқлъюки килъю алңунак қинуюхтӣтың алъиӷӣтхун тагилъюки тумытхун лъӣқыхкаңит. Таўатын пикӣт қаюҳлъяк Петырым наӷуҳтыкаки лю̄рақ таӷныӷаңутылъҳан на̄лъҳунъаюкаки қинуюлӷӣт. ¹⁶Ынка̄м Иерусалимымун қантаӷанлыңуӷның нунаның тагиляӷа̄ткақ юлӷун Иерусалимымун. Қинуюхтӣтыңлъю, тама̄кутлъю туӷныӷалгыт илюмыхтыхун тагиткӣт апостолытун, ынка̄м қамахлъютың тагиткӣт на̄лъҳуқӯткат.

Амью̄ткыхкаңит Апостолыт

¹⁷Первосвященниглъю, илякулъҳӣт Саддукеит ақинаткат апостолымың ¹⁸ынка̄м тугуслъюки канаҳтыстыкӣт анусимиңлъяӷвигмун. ¹⁹Иўырңа унугьян яқулган Атанӷым қылъпыҳтыкӣ анусимиңлъяӷвигым амиги. Ынка̄м а̄нулъюки апостолыт пикӣ: ²⁰«Агляӷлюси Храмымун, қамахлъюку апыҳтыху уна нутаӷақ кияҳта̄лъық Иисус Христосыкун аюқылӷӣ». ²¹Апостолыт қа̄ткыхка̄т яқулык. Аҳтаӷаӷақа̄лъю итыӷлютың Храмымун апыҳтуӷикат.

Первосвященниглъю, илякулъҳӣт қырңуҳтыкӣт Иудеит сӣванлъыӷытлъю, қамахлъюкилъю агӷистыт, агӷиткынъалюки апостолыт. Та̄хкын анусимиңлъяӷвигым умӣлўа̄ӷитнун ақфастыкӣт апостолыт. ²²Иўырңа умӣлўа̄ӷыт анусимиңлъяӷвигмун ка̄сялӷӣмың апостолыт авӣтыфтут. Ынка̄м агӷистынун агляӷлютың уңипа̄ткӣт: ²³«Анусимиңлъяӷвигмун ка̄сялӷӣкут амигыт маҳқатқуӷўа̄ӷңафтут, кылыңакистытлъю амигнитутыфтут нақам итыӷьялӷӣкут па̄ҳқитыфтуқ!» ²⁴Храмым кылыңакистыңита умӣлгатлъю, первосвященнигытлъю уңипа̄систың кукшиқуткыхкӣт сяматаңи апостолыт. ²⁵Та̄хкын китум итыӷлюни пикӣ: «Та̄кут югыт анусимиңлъяқақсяқыси иңа Храмыми апыҳтуӷӣқут». ²⁶Кылыңакистыт умӣлъкулъҳӣт ақфакӣт апостолыт. Сыӷлытун пимаңилъкаңит, қаюҳлъяк алиңылӷӣт югның Храмымылңуӷның туқунъаюкаңистың милюҳпага̄таҳӣнақ.

²⁷Тагилъюки итҳуткӣт агӷистынун ынка̄м первосвященнигым пикӣ апостолыт: ²⁸«Иныҳтыңъўа̄қақсяӷамси алъямыңлъю апыҳтуӷифқа̄фси А̄тҳакун Иисусым писқылъюси, иўырңа қа̄ткумаңитаҳпысикут! Йыӷлыги алъюлъютың Иерусалимыӷмӣт лӣта̄т апыҳтӯсяҳси, хўаңкуталъю авуткыснақуткаҳпыкут Иисусым туқулъҳанун».

²⁹Петырым кӣмсӣткӣ апостолыт: «Қа̄ткысяҳқақаҳпут Кияӷнық авылӷаӷлюки югыт. ³⁰Қақӯраӷлюку туқутыстыкақаҳси Иисус, иўырңа Кияӷныӷым, сивунымта манигуқӣта уңуваҳтыстыкақа̄ туқулъыӷмың. ³¹Ынка̄ңам қӯлваӷналюку Иисус аӷынқигныӷмикун ныкыхтыкақа̄ Иглыӷутистыңулюкулъю, Югулиӷистыңулюкулъю. Таўатын пикақа̄ Израилыӷмӣт авутыҳқысяҳқа̄ҳтысқылъюки сыӷлыҳқынъанӣсқылъюки, қӣвысқылъюки Кияӷныӷмун, сыӷывунъалюкилъю сыӷлыҳқылъҳитның. ³²Хўаңкута уңипаҳтыңӯкут тама̄кунун пилъыӷнун, малигулъюта Аглыӷналӷӣгнун Таӷныӷагнун Кияӷныӷым тӯныхкахкынун тама̄кунун қа̄ткулъҳӣнун лъңанун».

³³Агӷистыт сякшитутка̄лӷӣт Петырым кӣмсиӷьястың таўатын, рыпалъ туқусюкақыхкаңит апостолыт. ³⁴Иўырңа ата̄сиқ агӷиста ныкывыхкақ акузиналюни. Гамалиилыңуфтуқ, Фарисей, апыҳтуӷистыңат Иудеит Лӣлиҳтӯсӣта, ынңа̄талъ китум алңунак қа̄ткумта̄ӷа. Кылыңакистынун а̄нутаҳтысқыхкӣ апостолыт. ³⁵Та̄хкын агӷистылгутни пикӣ: «Израилыӷмӣлгутымни, пира̄мсилъюки та̄кут югыт пикатыки. ³⁶Нықамикынӷистыхӯ қавңанҳақ Февда пика̄лӷӣ иглыӷутыстыҳлъягунилюни. Ынка̄м 400 ю̄к малихся̄ӷикақ лъңаның. Иўырңа Февда туқусятху малихся̄ҳтыңи қимагӯткат, талўа китум алңунак алъямыңлъю акузиткысюгумаңилъкаңат. ³⁷Та̄кўаниңани Иудалъю Галилеяӷмӣ, қырңуҳтикақ юхкамың управлениям кыстистӣқңан югым угляҳталяңаның. Иўырңа лъңалъю туқутақңатху юги миңитка̄гут. ³⁸Ынка̄м хўа̄ сюмымни итагнаӷнаяҳтукут сяфқӣта қакымкут югыт пияқумтыки. Лъмыхның пиңукумың таўатын пилъҳат сятңунаниҳлъықуқ. ³⁹Иўырңа Кияӷныӷым пилъқыхкагу аӷулӣҳна̄нӷитаси, кипулъхина̄ҳлъықаҳсилъю Кияӷнық».

Ынка̄м агӷистыт қа̄ткыхка̄т Гамалиил. ⁴⁰Та̄хкын кылыңакистынун итҳутыслъюки апостолыт кахсягмихтыстыкӣт. Иныҳтыңъўа̄қӣтлъю уңипақнанӣсқылъюку Иисус. Апыӷӣӷьямыхтыки а̄ныстыкӣт. ⁴¹Апостолыт а̄нысистың қуяҳлъякат, қаюҳлъяк Кияӷныӷым кайңусяӷа̄тыстыкақыхкаңи Иисус апалъюқлъюку. ⁴²Аҳутаңа тамаҳа̄н Храмымилъю, кинкунилъю уңипақақыхкаңат, апыҳтӯсяқақыхкаңат Иисус, Христосыңунилюку Кияӷныӷым накмикыхка̄.

Накмӣлӷӣт Каюткаҳқамың

¹Тама̄ни аӷныӷни ухпықат нуляңулюки Грегыстун акузикаюгыт Иудеит сыӷлыӷьюкат, Еврейистун акузикаюгның Иудеяның, қаюҳлъяк угиңиӷаҳтӣтың аклъюкыхкӣтның тӯнля̄ӷигалъкаңит. Ынка̄м йӣлъхикӣт: «Аҳутаңа тамаҳа̄н уйыхтистыт палясқуҳа̄н тӯнақӣт хўаңкута угиңиӷапут». ²Тама̄кын апалъюқлъюку қуля ма̄лӷук сӣпнықлъюку апостолыт, қырңуҳлъюки ухпықат пикӣт: «Анахулъықукут пыхтыкумтыху уңипақилъыҳпут Кияӷныӷым акузитаңаның уйыхтистыңуҳналюта. ³Ухпықа̄лгутымнъи, тама̄кын апалъюқлъюку накмикитыки ма̄ӷраӷвинлык ю̄к пинилӷӣ, Аглыӷналӷӣгның Таӷныӷагның имиӷңалӷӣт, пыҳқинылӷӣт, уйыхтистыңлъяҳлъықапут. ⁴Таўатын пикумта хўаңкута апостолыни юӷа̄маңинаҳлъықукут, уңипақимаңинаҳлъықукут Кияӷныӷым уңипа̄мың».

⁵Ухпықат ыфқуқыхкӣт апостолыт агӷилъҳит. Ынка̄м накмикыхка̄т Стефан, ынңа̄талъ ухпықиңаҳлъяк Кияӷныӷмың, имиӷңалӷӣлъю Аглыӷналӷӣгның Таӷныӷагның. Накмикыхкӣтлъю Филиппылъю, Прохорылъю, Никанорылъю, Тимонылъю, Парменылъю ынка̄м Николайлъю язычник Антиохияӷмӣ Иудеястун манигӯсягуткақ. ⁶Та̄кут югыт тагиткӣт апостолытун юӷа̄ткысқылъюки, на̄сқўитхун ся̄флъюки юӷа̄ткыхкӣт.

⁷Кияӷныӷым уңипӣ миңисимаңинақӣт. Ынка̄м нуляка̄лӷӣт ухпықат Иерусалимыми, священнигылӷутытлъю илялгутңит ухпыҳтӯткат малигулъютың.

Тугукаңат Стефан

⁸Стефан каюсилъылыхлъягутминыңлъю, аҳтуӷьяҳқа̄нӷилъылыхлъягутминыңлъю Аглыӷналӷӣгның Таӷныӷагның алъя̄ҳлъюхўаҳтиҳлъяга̄тақақ. ⁹Та̄хкын иляңита Иудеит, Киринеяӷмӣңуялӷӣтлъю, Александрияӷмӣңуялӷӣтлъю а̄ҳтӣра̄ӷьяҳтуқа̄т Стефан. Та̄кут югыт синагогаңита а̄тқыфта̄: «Итымуткат Қыпҳаҳтыля̄ӷыт». Югыт Киликияӷмӣңуялӷӣтлъю, Асияӷмӣңуялӷӣтлъю иляткат та̄кунун. ¹⁰Иўырңа Стефан, Аглыӷналӷӣм Таӷныӷам пыҳқиныпихлъюку акузистыка̄ рыпалъ кӣмсиҳпагниңитка̄т. ¹¹Тама̄кын апалъюқлъюку иляңи югыт аксяқлъюку акилыҳтуқӣт иқлъыңиқуткысқылъюку Стефан хўатын: «Нагаткақаҳпут сыӷлықӯқык Моисейемлъю, Кияӷнықлъю». ¹²Сӣванлъыӷытлъю, апыҳтуӷикаюгытлъю Лӣлиҳтӯсяның, иляңилъю югыт нагалъютың иқлъыңиқылъҳитның сякшитуткат. Та̄хкын а̄ҳтӣра̄ӷулъютың агля̄тка̄т Стефан агӷистынун. ¹³Та̄м киңуңаның югыт тагиткӣт агӷистынун иқлъыңиқуткысқылъюку Стефан. Пикат: «Стефаным қӯнпың сыӷлытун акузиткақа̄ Храм, Лӣлиҳтӯсятлъю Моисейем тӯныхкӣ хўаңкунъун. ¹⁴Нагаткақаҳпутлъю пилӷӣ Иисусымңуқ Назаретыӷмӣм на̄фқылъықа̄ Храм, алъяңуҳлъықа̄лъюңуқ кияҳта̄лъыҳпут Моисейем апыҳтӯтка̄ хўаңкунъун». ¹⁵Қамахлъютың таўанлыңӯт ысҳақа̄т Стефаным хина̄ кӯкхулъҳӣ яқулгым хина̄тун.

Стефаным Акузилъҳа

¹Та̄хкын первосвященнигым а̄птыка̄ Стефан: «Ипа таўатын акузика̄зӣн укут авуткистыхпык апылъҳистун?» ²Стефаным кӣмсиқа̄: «Аңлыгутымнилъю, сӣванлъыӷнилъю, нагатаҳтыңъа уңипамсюгунъақамси! Сивуныҳпут Авраам сялин Месопотамиямылъюку, нӯхтылъҳилъюку Харранымун, Ниӷуҳқыңъалӷӣм Кияӷныӷым алӣӷвиклъюку ³пика̄: “Унитигу алъхыӷвигын нуна, илякўа̄ҳтынлъю, аӷуляқи маӷьяҳқуӷна̄ӷамкын”. ⁴Ынка̄м Авраам аӷуляқыхкақ Халдеямың, нӯхтыкақ Харранымун. Атаңа туқуян, Кияӷныӷым маӷьяҳқуқа̄ Авраам нунамун ма̄тын кияҳфихпысинун. ⁵Тагисюхўа̄ӷақңамигу натыңӣҳақ нуналисимаңита̄ лъңанун пикаҳқамың. Иўырңа талўа сялин авақутӣлъюку Кияӷныӷым акықусяқыхкақа̄ уна нуна лъңанунлъю, киңунӷанунлъю. ⁶Кияӷныӷым хўатынлъю пикақа̄: “Киңуныҳтын аӷуляқсяҳқа̄гут нунакынӷилъкымыхнун ынка̄м нуната̄лъықут. Тама̄ни қыпҳаҳтыля̄ӷуяҳқа̄гутлъю, амьюқыта̄ткысиҳлъягьяҳқа̄гутлъю 400 аюмиқулъылӷутни. ⁷Иўырңа аӷью̄ҳлъықанка қыпҳаҳтыля̄ӷуҳтыстилӷӣт. Киңуңаның аӷью̄ӷилъыӷма киңуныҳтын тагилъықут нунамун акықусяқыхкамнун, тама̄ни манигуҳлъықа̄тңа”. Таўатын Кияӷнық пика̄гуқ. ⁸Та̄хкын Кияӷнық акықусяңлъяқақ Авраамымун налъюнӣӷуткысқылъюку обрезаниялъық. Ынка̄м Авраам обрезаниякақ. Иӷныңьями Исаакымың пиңаюның иңлюлык аӷнық атуӷьягу обрезанияка̄ лъңалъю. Таўатыҳпигақ Исаакым обрезанияка̄ иӷныни Иаков. Иаковым обрезанияляқӣ қуля ма̄лӷук сӣпнықлъюку иӷныни. Та̄кут пӣнлӣсиқӣ рамкыңан Израилым.

⁹Аңлиляӷа̄лъютың Иаковым иӷныӷита ақинакыпихтыка̄т аңлыгутни Иосиф, ынка̄м акикыхка̄т Египетыӷмӣнун қыпҳаҳтыля̄ӷулюку. Иўырңа Кияӷныӷым наюқыхка̄, ¹⁰сыӷлылӣнӷани каюсиӷақыхкаңа. Кияӷныӷым пыҳқинылъылитка̄ ынка̄м Фараоным умӣлган Египетым, ыфқуқлъюку умӣлгатаӷа̄ҳтыстыка̄ Египетмун, иглыӷутистыңлъяқа̄лъю мыңтыӷаминунлъю, қыпҳаҳтыминунлъю. ¹¹Та̄хкын нықаңисяхлъякақ Египетмилъю, Ханаанымилъю, ынңа̄талъ угляқ игатиқутыҳлъякақ. Сивуныпутлъю нықаңисяхлъякат. ¹²Иаковым нагақуӷьямики Египетыӷмӣт зерномың кахпахлъягуманилюки, иӷныни пикыңьяҳтӣсқыхкӣ. ¹³Тӯңлиҳа̄ни алъя пията, Иосифым аныңани уңипа̄ткӣ лъңитнун уюӷақнилюни. Ынка̄м умӣлгым Фараоным аңлыгуткутутаңи лӣгикыхкӣ. ¹⁴Та̄хкын Иосифым липыҳсяқа̄ атани Иаков, ныңлъюгутылӷутаңилъю нӯхтысқылъюки Египетмун. Қамахлъютың ю̄к пиңают акимигақ сӣпнықлъюкуңуфтут. ¹⁵Ынка̄м Иаков нӯхтыкақ. Тама̄ни Иаков туқукақ, киңуңаның тахталми та̄кўани иляңилъю сивуныпут туқуляӷа̄ткат. ¹⁶Та̄кўаниңани ныҳқўа̄ӷит агля̄лъюки Сихемымун, лъивынқихтыкӣт нунакун Авраамым тукфиқа̄кун Емморым киңунӷаның.

¹⁷Кияӷныӷым Авраамымун акықуся̄ пияҳтуңыстаӷақуқлъю, сивуныпут нуляҳлъякат Египетми. ¹⁸Та̄хкын Египет нутаӷамың умӣлыңыхкақ, та̄м умӣлгым налъюкңўа̄қаңа Иосиф. ¹⁹Сивунымта нуляҳлъялъҳит апалъюқлъюки умӣлгым пыҳқиниқулъюки икфиқыстыкӣ сивуныпут, талўа таӷнуҳаҳӣт а̄нутыстақлъюки пикӣ туқусқылъюки. ²⁰Таўатын кияҳсималюки Моисей алъхықақ, ю̄кыхтыпихлъыҳӣ таӷнуҳақ. Аңаюқахкынка нымыгни ӣӷаҳтумың афлъыңакыхка̄т пиңают танқит. ²¹Ӣӷаҳтуҳпагниңӣсямыгныгу а̄нутка̄т. Умӣлгым паниган на̄лъкылъюку алъюҳқилюку, аңлистыка̄ иӷнықылӷӣстун. ²²Египетыӷмӣт апыҳтуқа̄т лӣткамыхның. Ынка̄м Моисей пыҳқинӷуӷиҳлъягьялӷӣми акузилъхӯҳқа̄ҳлъякақ, аҳтӣгалңуқлъю сямың тамаҳа̄ның.

²³Моисей ю̄к мальӷук уксюҳтуткалиӷьями Израилыӷмӣлгутни ысҳаӷьюглюки ысҳаӷьяҳтуқӣ. ²⁴Таўани ысҳақа̄ Египетыӷмӣм амью̄ткыхкаңа Израилыӷмӣ. Ынка̄м Моисейем Израилыӷмӣ игуӷлюку туқутка̄ Египетыӷмӣ. ²⁵Таўани сюмыҳтаӷақа̄ялӷӣ Израилыӷмӣлгутминун лӣгикылъықнилюку Кияӷныӷмун каяхтылъыни лъңитнун аӷуляқутистыңулюку Египетмың. Иўырңа лӣгикумаңилъкаңат. ²⁶Уна̄миңани ысҳақакык Израилыӷмӣк пилъюгулъҳӣк. Акузинъақуткыхкақсяқык: “Пилъюгутыхпынатык юлгуткутутык”. ²⁷Йыӷлыги амьюқытиқылӷӣм югым аягаҳлъюку Моисей пика̄: “Китум иглыӷутистыңлъяҳтатын, нанқихтистыңлъяҳтатынлъю хўаңкунъун? ²⁸Хўаңалъю туқусюхсиңа̄ иӷивгақ туқутылъыҳпытун Египетыӷмӣ?” ²⁹Югым таўатын пиятни Моисей қимакақ Мадианымун, тама̄ни алъяныҳта̄кақ. Қынўат нулиҳтуӷлюни иӷныңыхкақ ма̄лӷугыгның.

³⁰Моисей, югык ма̄лӷук аюмиқулъық Мадианымытуткылъюку килга̄нун аӷуляқыхкақ Синайым найӷаҳан увитаңанун. Таўани ысҳақа̄ яқулык кумаӷулӷӣми уқфилъыгами. ³¹Алъя̄ҳлъюхўаӷьягуткақыхкаңа. Кынқихтыңъўа̄ӷналюку такука̄, ка̄сяҳтуӷақа̄лъю Атанӷым пика̄: ³²“Кияӷныӷӯңа, сивуныҳпык Авраамылъю, Исаакамлъю, Иаковымлъю Кияӷнықа̄тңа”. Моисей алиңрӯқақ рыпалъ уңылыхтыкақ талўа ысҳаӷьюгумаңитка̄. ³³Атанӷым пика̄: “Ка̄мгыхкын матаҳтикык қаюҳлъяк хўаңа апалъюқлъюңа аглыӷналӷӣңӯқ ныкывӷавигын. ³⁴Ысҳапаганка югынка амью̄ткыхкаңит Египетми, нагатанка ңилъыхлъыҳӣт. Укихтуңа югулиналюки Египетыӷмӣның. Ынка̄м хўа̄ каяхнақамкын Египетмун”.

³⁵Та̄наңӯқ Моисей Израилыӷмӣт иҳсякақңамыхтыху пика̄т: “Китум иглыӷутистыңлъяҳтатынлъю, нанқихтистыңлъяҳтатынлъю хўаңкунъун?” Иўырңа лъңаңӯқ Кияӷныӷым утыӷниҳтыстыка̄ Египетмун иглыӷутистыңулюкулъю, югулиӷистыңулюкулъю лъңитнун. Таўатын Кияӷныӷым пикақа̄ яқулыхкун кумаӷулӷӣми уқфилъыгами. ³⁶Моисей алъя̄ҳлюхўаҳтиҳлъяга̄таӷлюни Египетми, аӷуляқуткақӣ сивуныпут Египетмың. Ўата алъя̄ҳлъюхўаҳтӣӷа̄тақа̄гуқ Чермное Моремилъю, иглыӷалъыӷмыхнилъю килга̄ни маӷьяҳқуӷақңамики югык ма̄лӷук аюмиқулъыӷни. ³⁷Та̄наңӯқ Моисей Израилыӷмӣнун хўатын пикақ: “Кияӷныӷым ӯкналиқиста накмикылъықа̄ юхпысиның хўаңа накмикылъыӷмитун ӯкналиқистыңулюңа”. ³⁸Та̄наңӯқ Моисей сивунымнъиткақ қырңуӷутақңата килга̄ни Синайым найӷаҳан туңаңани. Таўани на̄йӷами яқулгым алыҳқуӷьятни тугукӣ Кияӷныӷым Лӣлиҳтӯсӣ апыҳтӯсят натын кияҳтылъыҳқамың. Та̄хкын а̄пқӣ та̄кут сивунымнъун ынка̄м лъңита нагныҳтыкақӣт хўаңкунъун.

³⁹Иўырңа сивунымта Моисей қа̄ткысюгумаңита̄тлъю, иглыӷутистыксюгумаңита̄тлъю, йыӷлыги утыҳсюка̄гут Египетмун. ⁴⁰Ынка̄м Моисейем аныңа̄ Аарон пика̄т: “Кияӷныңлъяҳтыҳқут маӷьяҳқӣсқылъюта. Налъюкаҳпут Моисей сяматаңа, лыган аӷуляқулъюта Египетмың унитӣлъю”. ⁴¹Ынка̄м кияӷныңлъяқат каумӷаҳсюгнилңуӷмың, аҳқыша̄қа̄тлъю. Нықынӷаҳқыхкатлъю қӯлваӷналюку улима̄ҳтың.

⁴²Таўатын пията Кияӷныӷым тунуткӣлъю, пыхтыкӣлъю ынңа̄талъ манигӯтысқылъюки сиқиныӷмун, танқимун, иӷалықыта̄ӷнунлъю. Атанық хўатын пика̄гуқ ӯкналиқистыт игақылъҳитни:

“Израилыӷмӣни, югык ма̄лӷук аюмиқулъыӷни иглыӷаңулюси килга̄ни аҳқыша̄ӷумаңитаҳпысиңа туқутӣныҳпысини тыӷикусямың.

⁴³Йыӷлыги кылъқута̄қыхкақаси палаткат манигуӷвигулюки кияӷныңлъяқамун Молохымун,

кылъқута̄қыхкақаҳсилъю иӷалықыта̄ңлъяқақ манигӯсӣлюку Ремфанымун.

Тама̄кын апалъюқлъюку аңуяхпысинун аӷуляқутыслъықамси наӷуҳлъюку Вавилон”».

⁴⁴Стефан паниның акузикақ: «Сивуныпут килга̄нилъюки Кияӷныӷым палаткаңлъӣсқыхкӣ амимың манигуӷвигулюки лъңанун. Улимакақӣт таўатыңўа̄қ Кияӷныӷым апыҳтӯтылъҳатун Моисейемун. Кылъқута̄қыхкӣт та̄кут палаткат нықаңӯсӣлюки Кияӷныӷым наю̄тңалъҳанун. ⁴⁵Та̄кўаниңани Моисей туқуян Кияӷныӷым накмикыхка̄ Иисуса иглыӷутистыкысқылъюку сивунымнъун. Иисусым маӷьяҳқуӷьистың нунамун Кияӷныӷым акықусяқыхка̄нун та̄кут палаткат кылъқыхкӣт. Такукамыхнун нунамун ка̄сялӷӣмың юлгуфтуқ. Иўырңа Кияӷныӷым сивунымнъун иҳлъыҳтыстыкӣ юги, ынка̄м сивуныпут ныликат та̄хун нунакун. Тама̄ни нагныӷуткӣт та̄кут палаткат манигӯтфигулюки Кияӷныӷмун кынляңа умӣлылӣтылъыӷмыхнун Давид. ⁴⁶Давидым кияҳта̄лъҳа ынңа̄талъ ыфқуӷнапихтыка̄лӷӣ Кияӷныӷми. Ынка̄м Давидым а̄птыкақсяқаңа хўатын: “Кияӷныӷа Иаковым, мыңтыӷаңлъяӷляка̄н?” Иўырңа Кияӷныӷым писимаңилъкаңа, ⁴⁷йыӷлыги Давидым иӷныӷан Соломоным мыңтыӷаңлъяқа̄ Кияӷнық.

⁴⁸Иўырңа Кияӷныҳлъяк кияҳсигатуқ мыңтыӷани югыт улима̄ӷитни. Хўатын Атанық пика̄гуқ ӯкналиқистым игақылъҳани:

⁴⁹“Қиляк ақумутақақа, нуналъю итыгаӷӣтақақа.

Сяңан мыңтыӷаңлъяӷнақыстыңъа?

Мыӷна̄ливигита̄ңунӷитуңа.

⁵⁰Улима̄қынӷӣсикӯн сяңўа̄ қамахтыңъўа̄ӷлюку?”»

⁵¹Стефаным нагныӷуткӣ: «Пиныҳлъюхлъягни лъпыси, қа̄ткысюгигатаҳси, ухпықсюгигатаҳси Кияӷнық. Кияӷныӷым уңипӣ нагасюгигатаси, иҳсякыра̄ӷақахсилъю Аглыӷналӷӣк Таӷныӷак сивуныҳпысистуңўа̄қ. ⁵²Қамахлъюки Кияӷныӷым ӯкналиқистыңи сивуныҳпыси амью̄ткыхкақӣт. Туқуқуқақӣт ӯкналиқистыт ӯкналиқуткысятху Сыӷлыҳқумаңилңуқ тагияҳқа̄ниңатху. Ынка̄м ка̄сян, увыҳпагулъюку туқуткақаҳси. ⁵³Лъпысиңӯси Кияӷныӷым яқулыхтыхун тӯныхкӣ Лӣлиҳтӯсяның, қа̄ткумаңитаси».

Милюҳпага̄тақаңат Стефан

⁵⁴Агӷистыт нагалъюку Стефан сякшитутыҳлъякат рыпалъ хӣстаӷа̄тка̄т. ⁵⁵Иўырңа Стефан, имиӷңалӷӣ Аглыӷналӷӣгның Таӷныӷагның, сивухсялӷӣми қилягмун ысҳақа̄ Кияӷныӷым ниӷуҳқылъҳа, Иисусылъю ныкывӷалӷӣ Кияӷныӷым аӷынқигныӷани. ⁵⁶Пикӣ: «Ысҳақаҳтыхуқун! Ысҳаӷақа қиляк қылъпылӷӣ, Иӷныӷалъю Югым ныкывӷалӷӣ Кияӷныӷым аӷынқигныӷани!»

⁵⁷Агӷистыт сигутытың ся̄плъюки ӣхмыхның, араӷа̄та̄симаӷмың қамахлъютың сюӷука̄т Стефан. ⁵⁸Сӣңвага̄тамың аӷуляқутка̄т Иерусалимымың, туқунъалюку милюҳпага̄таҳӣнақ. Та̄хкын Стефаным авуткистыңита қа̄слъитың матаҳлъюки нукалъпигам Савлам ся̄ӷўакун лъилюки милюҳпага̄таӷьюха̄қа̄т. Тама̄кутлъю иляңита милюҳпага̄тақа̄т. ⁵⁹Хўа̄ уйӷагым тыкиқаӷвикңатни Стефан юӷақақ: «Атанық Иисус, таӷныӷахка тугуклъиҳқык». ⁶⁰Сыгысқуҳлъюни игляхтупихлъюни пикақ: «Атанық, сыӷывутики хўакын сыӷлыҳқылъҳитның». Таўатын пилюни туқукақ.

^1-3Савлам итагнақыхка̄ Стефаным туқутылъҳа. Югыт пиниқиңалӷӣт Кияӷныӷмың лъӣфқа̄т Стефан қиякыҳлъягума̄н.

Савлам Амью̄ткыхкаңи Ухпықат

Та̄хкын аӷныӷмың кынляңа амью̄ткыҳлъягьягуткӣт ухпықат Иерусалимымылңӯт. Савлам ынңа̄талъ амью̄ткыхкӣ ухпықат на̄ңысқылъюки. Ӣтҳақлъюни ныңитнун қамуҳсӣӷмың а̄нуқуқӣ аӷнатлъю, югытлъю анусимиңлъяҳтысқуӷналюки. Қамахтыңъўа̄ӷлютың ухпықат, пылъыӷмун қимагӯткат нунанун Иудеямылңуӷнунлъю, Самариямылңуӷнунлъю, апостолыңинаҳа̄т қимагумаңилңӯт.

Филипп Уңипақилӷӣ Самариями

⁴Тама̄кут ухпықат қимагӯткат тамаңанун уңипақикат Пинилӷӣның Уңипаның на̄нсяӷңа̄ӷмың. ⁵Филипп Самариялъюни уңипақыхка̄ Христос, алъя̄ҳлъюхўаҳтиҳлъяга̄тақақлъю. ⁶Ынка̄м югыт нагатңўа̄қақыхкаңат ысҳапаглюки алъя̄ҳлъюхўаҳтилъҳи. ⁷Угляпихлъыҳӣның югның а̄нысқуқӣ туӷныӷа̄т акилӷӯңитхун. Тама̄кутлъю пиюгигалңӯт, унӣқатлъю на̄лъҳуқуқӣ. ⁸Ынка̄ңам Самарияӷмӣт ынңа̄талъ қуяҳлъякат.

Алигналӷӣ Симон

⁹Самариямиңуқ та̄ўа алигналӷӣ ю̄к, а̄тҳа Симон. Сялин Филипп ка̄тылъҳилъюку алигнаҳта̄лъыӷмикун сяӷӣӷаюхтақыхкаңи югыт, қука̄юхтақылӷӣлъю аҳтӣганъилюни. ¹⁰Ынка̄м қамахлъютың тама̄нлыңӯт, пиңўа̄ҳлъягның, укаванлъыҳпигаӷнун нагасюкыстаӷлюку аюқыхкаңат. Пика̄т: «Уна ю̄к аҳтуӷьяҳқа̄нӷилъыңыҳлъяка̄гуқ Кияӷныӷмың». ¹¹Югыт нагасюпихлъюку аюқыхкаңат, қаюҳлъяк қавңарухлъяха̄ның алъя̄ҳлъюхўаӷьюхтыкаюгукаңи алигнаҳта̄лъыӷмикун. ¹²Иўырңа Филиппым уңипақсяки Пинилӷӣт Уңипат Кияӷныӷым Атаныҳпагулъҳаның аюқылӷӣт, А̄тҳаныңлъю Иисус Христосым ухпықыхкӣт уңипӣ. Тама̄кут югытлъю, аӷнатлъю ухпықилӷӣт крестиӷыкат. ¹³Талўа Симонымлъю ухпықыхкӣ. Ынка̄м крестиӷылъыӷми киңуңаның малихся̄қа̄ Филипп. Ысҳапаглюку Филипп алъя̄ҳӣнаӷның алъя̄ҳлъюхўаҳтӣӷа̄талӷӣ сяӷӣӷаюкақ.

¹⁴Апостолыт Иерусалимымылңӯт нагақуӷлюки Самарияӷмӣт ухпыӷнилюки Кияӷныӷым Уңипа̄мың, каяхтыкахкыт Петырылъю, Иоаннылъю лъңитнун. ^15-17Самарияӷмӣт ухпықӣт крестиқат А̄тҳинаҳа̄кун Атанӷым Иисусым, нақам сялин налиҳӣнӣта̄ алъхыҳсигалъкыхкыт Аглыӷналӷӣк Таӷныӷак. Петырылъю, Иоаннылъю Самариямун ка̄лъютык агляқак ухпықанун. Та̄хкын ся̄фтақлъюки юӷа̄тка̄тақӣт, ынка̄м Аглыӷналӷӣк Таӷныӷак алъхыҳтыкахкыт.

¹⁸Симоным ысҳапакакык апостолык, ся̄фныӷмыгныки ухпықат алъхыӷутақылӷӣт Аглыӷналӷӣгның Таӷныӷагның. ¹⁹Ынка̄м апостолык пики: «Тукфиӷӣҳлъяңа аҳтуӷьяҳқа̄нӷилъыӷмың хўаңалъю ся̄фтыкумки югыт алъхыӷутысқылъюки Аглыӷналӷӣгның Таӷныӷагның».

²⁰Иўырңа Петырым пика̄: «Йықай Кияӷныӷым на̄фқылъитын манитӯмаҳпык. Сюмыҳпынӣи Кияӷныӷым тунуся̄ тукфиҳлъықнилюку пизигу? ²¹Қыпҳалгусиӷина̄нӷитутын, қаюҳлъяк сюмыҳтаӷалъҳын анахутңа̄қ Кияӷныӷым ысҳа̄малъҳани. ²²Авутыҳқылъютың сыӷлыҳқусиқнаниҳуңам та̄на сыӷлыпыста̄қ пиюкылъҳын. Ынка̄м юӷа̄ Атаныӷмун лю̄рақ сыӷывунъаюкагу та̄на сыӷлыпыста̄қ сыӷлыҳқылъҳын. ²³Та̄ўа лӣгикамкын ақиналъылыхлъягӯтынлъю, асиҳқыңъа̄тынлъю сыӷлыҳқылъыҳпының». ²⁴Симоным пики: «Юӷа̄ткаҳтыгныңа Атаныӷмун таўатын пилъыҳпысистун пифқа̄ма писқылъюңа».

²⁵Та̄хкын Петырылъю, Иоаннылъю свидетельстволютык, уңипақилютык Атанӷым уңипа̄мың аӷуляқыхкақ Иерусалимымун. Самариями иглыӷаңулютык, нынун ка̄нъыӷмыгни Пинилӷӣның Уңипаның уңипаӷақылӷӣк.

Филиппылъю, Ефиопияӷмӣмлъю

²⁶Та̄хкын яқулган Атанӷым пика̄ Филипп: «Ята̄ҳқылъютын икыва̄м туңаңанилыңуӷнун тумынун агля̄ па̄ҳқилъҳанилңуӷнун, Иерусалимымың Газамун аюқылӷӣнун». ^27-28Ынка̄м ята̄ҳқылъюни аӷуляқыхкақ. Та̄кўани тумаңани ысҳақа̄ Ефиопияӷмӣ евнух, Ефиопиям царицаңан Кандакиям, манимың афлъыңакистыңа. Иерусалимымың утыӷниӷақыфтуқ ныминун манигӯсяҳтуӷлюни Кияӷныӷмун. Колесницамикун иглыӷуткылъюку атиҳтуӷақыфтӣ ӯкналиқыстыт Исаиям игақыхкӣ. ²⁹Аглыӷналӷӣм Таӷныӷам пика̄ Филипп: «Колесницаңан ся̄ӷўанун агляӷлютын малихся̄ҳу».

³⁰Ынка̄м малиҳқаӷлюку нагатка̄ атиҳтулӷӣ ӯкналиқыстыт Исаиям игақыхка̄ның. Филиппым а̄птыка̄: «Лӣгиксикӣ атиҳтуқаҳтын?» ³¹Кӣмсиқа̄: «Натын лӣгикысқылъюки пизики, ўыткуқун китум лӣгикыстыкаки хўаңамнун сямың пӣқутаңи». Та̄хкын ӯхтыслъюку ся̄ӷўмикун ақумысқыхка̄. ³²Евнухым атиҳтуӷақыфтӣ Кияӷныӷым акузитаңи хўатын пилӷӣт:

«Пынъӣӷыт туқусяҳтунӷистың қалӷӣгатут,

пынъӣӷаӷа̄тлъю қигунӷистың қалӷӣгатут,

таўатыҳпигақ лъңалъю сямың пӣҳсимаңилңуқ.

³³Кайңуся̄кыстақңатху игуӷистыңиткақ.

Уңувалъҳа кынлытҳӯтыстыкақ нунами.

Ынка̄м китумңам а̄пҳўа̄ҳлъықаки сыӷлыҳтуляңи юлгутаңан тама̄ни пилъыӷми?»

³⁴Евнухым а̄птыка̄ Филипп: «Уңипа̄таҳтиңа ӯкналиқиста лъңаның акузиткақа̄, налиӷмың кина алъя пӣқагу?» ³⁵Филиппым пӣнлӣсиқлъюки Исаиям игақыхкӣ, уңипа̄тка̄ Пинилӷӣның Уңипаның Иисусымың. ³⁶Иглыӷуткылъюку мыӷмун ка̄сямык евнухым пика̄: «Ысҳа та̄на мық! Сяңўа̄ңам ылътӯсиқылъықсикун крестиӷылъыҳқамнун?»

³⁷Филиппым пика̄: «Ипапиҳқылъютын ухпықувык крестиӷылъықамкын». Евнухым кӣмсиқа̄: «А̄, ухпықақа Иисус Христос Иӷнықа̄ Кияӷныӷым».

³⁸Ынка̄м евнухым иглыӷутистыни аӷулӣӷысқыхка̄. Атыӷлютык колесницамың мыӷмун а̄тқак, ынка̄м Филиппым таўани крестиқа̄. ³⁹Мыӷмың ӯхсямык Атанӷым Таӷныӷахкынка аӷуляқутка̄ Филипп, ынка̄м евнухым алъя ысҳамаңитка̄, иўырңа нагнықақ қуялъылиҳлъяглюни. ⁴⁰Та̄на Филипп пиялӷӣми Азотымытыфтуқ. Кесариямун агля̄ткылъюку нынун ка̄нъыӷмини Пинилӷӣның Уңипаның уңипаӷақылӷӣ.

Савля Ухпылӷӣ

^1-2Савля Иерусалимымылъюни та̄ўа паниның алиңсиқукӣ туқуқуӷнақнилюки малихся̄ҳтыңи Атанӷым. Қынўат Дамаскысюкақ, лю̄рақ Иисусым малихся̄ҳтыңи югытлъю аӷнатлъю тама̄нъаюката. Ысҳақумики тагинъалюки Иерусалимымун анусимиңлъӣсқылъюки. Ынка̄м первосвященнигмун пилюни письмоңлъя̄тысқыхкақ пилъыҳқалитысқылъюни иглыӷутистыңитнун синагогат Дамаскымылңуӷнун, таўатын пиналюни.

³Ынка̄м Савля аӷуляқыхкақ Дамаскымун. Ӣўынлъю ка̄сяҳтуӷақуқ, қилягмың ниӷухлъягым кукыхтыка̄. ⁴Ӯлъҳаҳлъюни нагақуқа̄ ма хўатын пилӷӣ: «Савля, Савля, сяңама амью̄ткумаңинаҳсиңа?»

⁵Савлам а̄птыка̄: «Кинаңузин Атанық?» Мым кӣмсиқа̄: «Иисусыңӯңа амью̄ткыхкан. ⁶Макылъютын агля̄ Дамаскымун, таўани китум уңипа̄лъықа̄тын натын пилъыҳқаҳпының».

⁷Югыт иглыӷалгутаңи аӷулӣқат таўани, акузипагниңунатың нагатка̄т ма, нақам кина алңунак ысҳа̄маңилъкаңат. ⁸Савля макысялӷӣми ысҳа̄нъыӷитуқ қаюҳлъяк ая̄малӷӣ. Ынка̄м таслъюқлъюку агля̄тка̄т Дамаскымун. ⁹Пиңают аӷныӷыт ая̄ңакақ, талўа ныӷумаңилңуқлъю, мыӷумаңилңуқлъю.

¹⁰Та̄ўаңуқ Дамаскыми, ю̄к ухпықиңалӷӣ Иисусымың, а̄тҳа Анания. Ысҳа̄ӷўа̄лъыҳқун Атанӷым туқлъюқа̄: «Анания». Кӣмсиқа̄: «Ай, Атанық?»

¹¹Атанӷым пика̄: «Тумынун агля̄ а̄тқылӷӣнун: “Таклъяӷрукыхтақ”. Та̄хкын Иуданкунун а̄псяҳтуҳу ю̄к, Савлыңӯқ, Тарсымың пиңӯқ, юӷаӷақуқ. ¹²Ысҳаӷўа̄ҳқун ысҳама̄ ю̄к итылӷӣ, а̄тҳа Анания, ся̄фсяқминигу ысҳаӷьягунъықихтуқ».

¹³Иўырңа Ананиям пика̄: «Атанық, нагақуӷақақа та̄на ю̄к угляпихлъыҳӣның, апыӷнақыпихтақа̄т сыӷлытун пилъыҳлъяга юхпынун Иерусалимыми. ¹⁴Пилъыҳқаңыхка̄гуқ первосвященнигының тагилюни Дамаскымун тугуляӷналюки қамахлъюки юӷақаюгыт атыҳпыгун».

¹⁵Иўырңа Атанӷым пика̄: «Агля̄, такугу қаюҳлъяк накмикума̄қа уңипақысқылъюңа язычнигнун, умӣлыгнун, Израилыӷмӣнунлъю. ¹⁶Лӣгикыснақңўа̄қа а̄ңлюку икфиқылъыӷмың хўаңа апалъюқлъюңа».

¹⁷Ынка̄м Ананиям такука̄ Савля. Итыӷлюни ся̄фсима̄н пика̄: «Аңлыгутымни Савля, Атанӷым Иисусым ысҳақаҳпык тумыни тагиңулютын, каяхта̄ңа лъпынун. Каягута̄тын ся̄фтысқылъютын ысҳа̄сягунъықихтысқылъютын, имӣсқылъютынлъю Аглыӷналӷӣгның Таӷныӷагның». ¹⁸Таўаниңинақ иқалъюгым қалътысюгниңи ийыхкының ифкақӯткат, ынка̄м ысҳасягуткақ. Та̄хкын макылъюни крестиӷыкақ. ¹⁹Та̄м киңуңаның ныӷьялӷӣми икнақсю̄хтыкақ.

Савля Уңипақилӷӣ Дамаскыми

Савля ухпықаниткақ Дамаскыми қафсинат аӷныӷыт. ²⁰Мулюхпынани синагогани уңипақыхка̄ Иисус, Иӷнықнилюку Кияӷныӷмун. ²¹Нагатулъҳӣм сяӷӣӷаягутка̄т рыпалъ лъңитның а̄пқуӷа̄ӷуткат: «Унаңунӷита̄а ю̄к Иерусалимыми амьюқытиқыҳлъякақ юӷақаюгның Иисусым а̄тҳакун? Ма̄вык тагиңуялӷӣ таўатын пиналюни, ухпықат тугуляӷналюки, аглянъалюки первосвященнигнун».

²²Савлам уңипақилъыӷмикун ўата лӣгикыстаӷақа̄ Иисус, Христосыңутаңа рыпалъ Иудеит Дамаскымылңӯт а̄ҳтӣра̄ҳпагниңитка̄т.

²³Савля уңипақилъқинаӷьян таўатын қафсиныгьяхлъяк аӷнық, Иудеит ўатақа̄ӷақ угумиягутка̄т, рыпалъ қырңуӷулъютың агӷиткыхка̄т туқунъалюку. ²⁴Ынка̄м аӷныҳтӯма̄н, унухтӯма̄н Дамаскым амихлъялӷутңани кылыңакыхка̄т туқунъалюку. Иўырңа Савлам нагақуқа̄ таўатын агӷилъҳат. ²⁵Ынка̄м унугми ата̄сими, Савлам малихся̄ҳтыңита корзинаӷрухлъягыгныкун миңлъютмың ыслъятмун укихтыка̄т.

Савля Иерусалимылъҳӣ

²⁶Та̄хкын Савля ка̄сями Иерусалимымун илянъақыхка̄я̄лӷӣ Иисусым малихся̄ҳтыңитнун. Та̄ўаңинақ ӣңунаҳаӷмың аликыхка̄т, қаюҳлъяк айгуӷикыхка̄т лъңалъю малихся̄ҳтыңуҳсиматаңа. ²⁷Иўырңа Варнавам Савля агля̄лъюку апостолытун а̄пқа̄ Савламун тумыми ысҳа̄манилюку Атанық, алыҳқӯтка̄нилютыклъю. А̄пқа̄лъю Дамаскыми уңипақа̄нилюку тытухпынани А̄тҳакун Иисусым. ^28-29Ынка̄м тугуклъиқа̄т. Та̄хкын кынляңа Савля ухпықаниткақ. Иглыӷуткылъюку Иерусалимыми, уңипақикақ тытухпынани а̄тҳакун Атанӷым. Иўырңа иляңита Иудеит Грегыстун акузикаюгыт а̄ҳтӣра̄қа̄н туқусюкақыхкаңат. ³⁰Ухпықат лӣгиксямыхтыху Иудеянун туқунъақнилюку Савля, агля̄тка̄т Кесариямун, та̄хкын каяхтыка̄т Тарсымун.

³¹Қамахлъютың ухпықат Иудеями, Галилеями, Самариямилъю амью̄ткыстыңъунатың кияҳтыкат. Ухпылъҳит икнақуҳтыкат, алиңақылӷӣт қа̄ткунъыӷитылъыҳқамыхның Атаныӷмун, Аглыӷналӷӣмлъю Таӷныӷам каюсӣңукаңи ынка̄м ухпықат нулякат.

Петр Лиддалъҳӣлъю, Иоппиялъҳӣлъю

³²Петырым иглыӷуткылъюку ля̄лиҳфикуқӣ Кияӷныӷым юги на̄нсяӷңа̄та. Ата̄сими аӷныӷми ля̄лиҳтыкақ Лиддамылңуӷнун. ³³Тама̄ни ысҳақа̄ ю̄к а̄тҳа Эней, пиңаюның иңлюлык аюмиқулъық макысигалңуқ унӣӷңатмӣның. ³⁴Петырым пика̄: «Эней, Иисус Христосым на̄лъҳута̄тын, макылъютын алъиӷан ӣмху». Таўаниңинақ Эней макыткақ. ³⁵Угляпихлъыҳӣт Лиддаӷмӣтлъю, Сароныӷмӣтлъю ысҳаӷьямыхтыху Эней на̄лъҳулъюни, ухпыҳтӯткат Атаныҳқун.

³⁶Иоппиямиңуқ та̄ўа ухпықақ аӷнақ а̄тҳа Тавифа, (Грегыстун Серна, хўатын писиқ, қуйңиқ), қӯнпың каюсиӷимаҳлъяк, кияң тама̄кунун аклъюмалӷӣнун. ³⁷Та̄хкын қинуюглюни туқукақ ынка̄м уӷвуҳқылъюку қымтамун маю̄тка̄т. ³⁸Иоппияӷмӣт ухпықат нагақуқа̄т Петр Лиддамынъилюку. Лидда, Иоппиямың қантаӷаҳанлыңуқ, ынка̄м ухпықат кывгақыхкахкыт ма̄лӷук югык Петырымун тагирахкӣӷысқылъюку Иоппиямун. ³⁹Петырым ята̄ҳқылъюни малихтыкакык. Ка̄сян қымтамун маю̄тка̄т. Лыган итыҳтуқ угиңиӷат қиямаӷмың каңлъюқаҳлъюку кылгувикыхка̄т а̄тканың Сернам улима̄ӷаның. ⁴⁰Петырым а̄нысқуӷлюки сыгысқуҳлъюни юӷақақ. Та̄қлъюни юӷаныӷмың қӣвлюку югусиқ пика̄: «Тавифа, макытын». Тавифа ысҳа̄ткылъюку ысҳаӷьямигу Петр ақумыхкақ. ⁴¹Петырым ӣхакун тугулюку ныкывыстыка̄. Та̄хкын туқлъюқӣ ухпықатлъю угиңиӷақатлъю ысҳӣсқылъюку уңува̄матаңа. ⁴²Қамахтыңъўа̄ӷлютың Иоппияӷмӣт нагақуқа̄т Тавифам уңувалъҳа ынка̄м угляпихлъыҳӣм ухпықыхка̄т Атанық. ⁴³Петр мулюкақ Иоппиями, Симонынкуниткақ сянаҳтистыми.

Петырылъю, Корнилийлъю

¹Кесариямиңуқ та̄ўа ю̄к а̄тҳа Корнилий. Умӣлгат Римым пилъюўаҳтыңита Италиямың пикақ. ²Ю̄к пинилӷӣ, каюсиӷимаҳлъяк аклъюмалӷӣнун, юӷатуқақлъю Кияӷныӷмун. Ныңлъюгуткулъҳӣт, қыпҳаҳтыкулъҳӣт манигӯткаюгыт Кияӷныӷмун. ³Ата̄сими аӷныӷми пиңаюмикылъя̄гми ысҳаӷўа̄қақ. Хўатыҳлъюўа̄қ ысҳақа̄ Кияӷныӷым яқулга итылӷӣ, яқулгым туқлъюқа̄: «Корнилий!»

⁴Алиңрӯӷумаӷми ысҳапахтуӷлюку яқулык а̄птыка̄: «Атанық, сямың пизин?»

Яқулгым пика̄: «Кияӷныӷым нагақӯмӣ юӷалъыҳтын, ыфқуқыпихта̄лъю каюсиӷилъҳын аклъюмалӷӣнун ынка̄м нықамика̄тын. ⁵Иоппиямун ақфастигу ю̄к а̄тқылӷӣ Симон Петырымың. ⁶Симонынкунитуқ сянаҳтистыми, мыңтыӷа̄ ыснымытуқ». ⁷Яқулгым таўатын пилюку унитка̄. Та̄хкын Корнилийем туқлъюқакык ма̄лӷук қыпҳаҳтыгни, пилъюўаҳталъю. Та̄на пилъюўаҳта Корнилийем каютаңа манигӯткаюк Кияӷныӷмун. ⁸Тагията уңипа̄тңўа̄қӣ ысҳаӷўа̄лъыӷминың, та̄хкын кывгақыхкӣ Иоппиямун.

⁹Уна̄миңани аӷныӷым қука̄ни кывгат ка̄сяҳтуӷақутлъю Иоппиямун, Петр маюқақ мыңтыӷам қа̄йңанун юӷаӷналюни. ¹⁰Та̄хкын игатақақ, сямың ныӷьюкақ. Сяма нықмың ята̄ҳқумалюки Петр ысҳаӷўа̄қақ. ¹¹Ысҳақа̄ қиляк қылъпылӷӣ, та̄хкын ысҳақа̄ қӣпаӷаҳлъяхсюгнилңуқ укихтыкаңат нунамун стаматхун тыкышқа̄кун. ¹²Та̄ўаңуқ имақыфтуқ алъя̄ҳӣнаӷның тыӷикусяның, пресмыкающеесяның, қаўа̄гныңлъю тыңа̄каюгның. ¹³Та̄хкын мым пика̄: «Петр, макылъютын туқутилютын ныӷи!»

¹⁴Иўырңа Петырым пика̄: «Йыӷлыгилъю, Атанық! Ныӷигатуңа ӣнӷуткамың укмаңинъыӷилңуӷмың тыӷикусямың».

¹⁵Мым пиля̄тақа̄: «Кияӷныӷым укмаңиқақӣ та̄кут, укмаңинъыӷинъилюки пихпынаки». ¹⁶Таўатын пикақ пиңаюның кытхўылъ. Та̄хкын таўаниңинақ та̄на ӣңунаӷми қилягмун маю̄ткақ.

¹⁷Петырым кукшиқуткыхка̄ сямың писӣтаңа ысҳаӷўа̄лъыни. Таўатын пималюку Корнилийем кывгӣта лӣтка̄т Симоным мыңтыӷа̄ на̄нтуляңа, ынка̄м мануӷа̄нун ка̄ткат. ¹⁸Қамавык а̄птыкӣт: «Хўани ақылъқа̄нӷита̄ ю̄к а̄тҳа Симон Петр?»

¹⁹Петырым паниның сюмыҳтаӷа̄ткумалюку ысҳаӷўа̄лъыни, Таӷныӷам пика̄: «Уюқ, югыт пиңают иваӷақа̄тын. ²⁰Укиглютын қақилъқафқа̄вык малихтики, қаюҳлъяк хўаңа каяхтанка лъпынун». ²¹Ынка̄м Петырым укиглюни пикӣ: «Хўаңаңӯқ ивақаҳси. Сямың пистыңъа?»

²²Кӣмсиқа̄т: «Корнилийем кывгақӣнкут, умӣлган Римым пилъюўаҳтыңитнун. Ю̄к пиниҳлъяхтуқ манигӯткаюк Кияӷныӷмун, қамахлъютыңлъю Иудеит сӣвакыпихтақа̄т. Кияӷныӷым яқулган пикақа̄ Корнилий: “Ақфастигу Петр лъпысинун писқылъюку, нагатысқылъюку сямың пилъыҳқа̄ лъпынун”». ²³Та̄хкын Петырым ӣтҳысқыхкӣ, таўанилъю қавӣсқыхкӣ.

Уна̄миңани ята̄ҳқылъюни малихтыкӣ Корнилийем кывгӣ, ухпықатлъю иляңи Иоппиямың малигуткат. ²⁴Та̄хкын уна̄миңани ка̄ткат Кесариямун. Корнилийем илякўа̄нилъю, илякумта̄нилъю тагиляӷа̄тыслъюки лъмыхнун утақака̄т Петр. ²⁵Петр ӣтҳақуқлъю Корнилийем пайыӷлюку сыгысқуҳфикыхка̄ манигуӷналюку. ²⁶Иўырңа Петырым ныкывыстуткылъюку пика̄: «Ныкыви, хўаңалъю югӯңа». ²⁷Ӣтҳуткылъюку Петырым алыҳқуқа̄ Корнилий. Итыӷьялӷӣми та̄ўа ю̄к қырңуӷутыҳлъягумалӷӣ таўани. ²⁸Петырым пикӣ: «Лӣсимакңўа̄ӷаҳси хўаңкута Иудеяни Лӣлиҳтӯсямта иныҳтыкақӣлъю илятыфқа̄мта писқылъюта язычнигнун, талўа ля̄лиҳфикыснаниқақӣ. Иўырңа Кияӷныӷым кылгувика̄ңа кина алңунак укмаңинъыӷинъилюку сюмыҳтаӷа̄ткыфқа̄н писқылъюку. ²⁹Ақфасяфсиңа тагӣңа қақилъқахпынаңа. Сяңама пӣқыстыңъа?»

³⁰Корнилийем пика̄: «Хўатын лъӣӷума̄н акуўа̄қ пӣқылъымтун юӷа̄малюңа пиңаюмикылъя̄гми, ю̄к манумкун ныкывуқ а̄ткӣ ниӷухлъягыт. ³¹Хўа̄ пӣңа: “Корнилий! Кияӷныӷым юӷалъыҳтын нагақӯмӣ, нықамикӣлъю аклъюмалӷӣнун каюсиӷилъыҳтын. ³²Иоппиямун кина кывгақигу ақфасқылъюку Симон Петр. Симонынкунитуқ сянаҳтистыми, мыңтыӷа̄ ыснымытуқ”. ³³Ынка̄м таўаниңинақ ақфасқамкын, қуякамкын тагилӷӣтын. Лӣсимаклъюку Кияӷныӷым наюқылъҳа қамахлъюта хўа̄нлыңуӷни нагақуӷьюгаҳпут сяңўа̄ қамахлъюку Атанӷым лъпынун а̄пҳысқыхка̄ хўаңкунъун».

Петырым Акузилъҳа

³⁴Та̄хкын Петырым пикӣ: «Та̄ўа ипа лӣгикақа Кияӷнық танӣлъҳитыфтуқ, таўатыңўа̄қ пикаюгуфта̄ тамаҳаҳлъяган ю̄к ата̄систун. ³⁵Тугуклъиӷьяҳқақа̄ кина алңунак накумӣңуяӷңа̄н аликилӷӣ лъңаның, пинитунлъю пикаюк. ³⁶Лӣсимакаҳси Кияӷныӷым уңипа̄ уңипақыхкақ Израилыӷмӣнун, та̄на Пинилӷӣ Уңипақ югыт ныкыхмылъыңусиҳқақа̄т Кияӷныӷмун Иисус Христосыкун. Иисус Христос, Атанқа̄ тамаҳаӷўа̄ӷми югым. ³⁷Лӣсимакаҳси та̄на уңипақ миңитка̄гуқ Иудеялъқа̄ӷаӷми, пӣнлиқақ Галилеями Иоанным уңипақақңагу крестиӷылъық. ³⁸Лӣсимакаҳси Иисус Назаретыӷмӣ, Кияӷныӷым имиқа̄ Аглыӷналӷӣгның Таӷныӷагның, аҳтуӷьяҳқа̄нӷилъыӷмыңлъю. Навык алңунак пиныӷмини пинитун пӣқыхкаңи югыт, на̄лъҳуқуқӣлъю тама̄кут Туӷныӷа̄м а̄ҳқутақыхкӣ, қаюҳлъяк Кияӷнық Иисусымылңуқ. ³⁹Хўаңкута апостолыни лӣсимакистыңӯкут тамаҳа̄нун таўатын пилъҳанун Иудеит нунаңитни, Иерусалимымилъю. Туқуткақа̄т туқӯқа̄лъюку қақӯракун. ⁴⁰Иўырңа пиңайӣтаңани аӷныӷым Кияӷныӷым уңуваҳтыстыкақа̄ туқулъыӷмың, ысҳаҳтыстыкақа̄лъю югнун. ⁴¹Иўырңа қамахлъюни югым ысҳа̄маңита̄. Хўаңкута ысҳақақаҳпут қаюҳлъяк Кияӷныӷым накмикыхкақӣнкут лӣсимакистыңулюта. Талўа ныӷылгусиқақаҳпутлъю, мыӷылгусиқақаҳпутлъю киңуңаның уңуваҳтыстылъҳан туқулъыӷмың. ⁴²Та̄хкын каяхтыкақӣлъю уңипақысқылъюку Пинилӷӣ Уңипақ, а̄пҳысқыхка̄гуқлъю Кияӷныӷмун накмикыхкақнилюни нанқихтистыңулюни уңувалӷӣнунлъю, туқуканунлъю. ⁴³Қамахлъютың ӯкналиқистыт пика̄гут, китумңуқ алңунак ухпықыхкумигу а̄тҳакун, сыӷывутылъыңьяҳқа̄гуқ сыӷлыҳқылъыӷминың».

Язычнигыт Алъхыӷутылъҳат Аглыӷналӷӣгның Таӷныӷагның

^44-46Петр паниның акузималюку қамахлъюки нагалъҳӣт уңипа̄мың Аглыӷналӷӣм Таӷныӷам ӣтқӣ, ынка̄м алъя̄ҳлъюхўатун акузистыкӣлъю, усюқистыкӣлъю Кияӷныӷмың. Обрезаниякат ухпықат Иоппиямың малигуткат Петырымун сяӷӣӷаюкат нагасямыхтыки таўатын акузилъҳӣт. Лӣгикыхка̄т Кияӷныӷым Аглыӷналӷӣк Таӷныӷак тунусяқыхкык талўа язычнигнун.

Та̄хкын Петырым пикӣ: ⁴⁷«Укут югыт алъхыӷутут Аглыӷналӷӣгның Таӷныӷагның хўаңкутыҳпигаӷыстун. Китумңам крестиӷиснаниӷнақаки мыҳқун?» ⁴⁸Та̄хкын қылъқӣ крестиӷисқылъюки А̄тҳакун Иисус Христосым. Та̄м киңуңаның лъмыхнитаӷӣсқыхка̄т Петр.

Петырым А̄пқаңи Корнилийем Ухпықанун Иерусалимыми

¹Апостолынилъю, ухпықатлъю Иудеямылңӯт нагақуқӣт язычнигыт ухпықуманилюки Кияӷныӷым акузитаңи. ²Петр ка̄сян Иерусалимымун, Иудеит ухпықат обрезанияӷиюкат язычнигыт ухпықӣтның сыӷлықӯқа̄т Петр, пика̄т: ³«Сяңан обрезаниямаңилңӯт итыӷвиклъюки ныңитнун ныӷылгусиҳсики?» ⁴Лӣгикысқылъюки Петырым ысҳаӷўа̄лъыӷминың кынляңа а̄пқа̄ сяңўа̄ қамахлъюку апыӷӣқақ.

⁵«Иоппиями юӷа̄малюңа ысҳаӷўа̄қа̄гуңа. Ысҳаӷақа қӣпаӷаҳлъяхсюгни стаматхун тыкышқа̄кун укихтыкаңат қилягмың хўаңамнун. ⁶Таўавык ювӷӣӷўа̄ӷьяқыхка имақыфтуқ алъя̄ҳӣнаӷның тыӷикусяның, пресмыкающеесяның, қаўа̄гның тыңа̄каюгның. ⁷Та̄хкын ма нагақуӷақа хўатын пилӷӣ: “Петр, макылъютын туқутилютын ныӷи!” ⁸Иўырңа кӣмсиӷақа: “Йыӷлыгилъю Атанық! Ныӷигатанка тама̄кут укмаңинъыӷилңӯт нықыт ӣнӷуткат”.

⁹Мым пиля̄таӷа̄ңа қилягмың: “Кияӷныӷым укмаңиқақӣ тама̄кут, укмаңинъыӷинъилюки сюмыҳтаӷа̄ткысяҳқақынӷитатын”. ¹⁰Таўатын пика̄гуқ пиңаюның кытхўылъ. Та̄хкын қамахлъютың та̄кут ага қилягмун маю̄тақутлъю, ¹¹хўа̄ югыт пиңают ка̄тут тукумнун, кывга̄фтут хўаңамнун Кесариямың. ¹²Аглыӷналӷӣм Таӷныӷам қақилъқафқа̄ма малихтысқӣ. Укутлъю аӷвинлык югыт ухпықа̄лгутыпут малигутут Иоппиямың Кесариямун. Ка̄лъюта Корнилийенкунун итыӷа̄тукут. ¹³Корнилийем а̄пҳа̄ яқулыгмың ысҳа̄тылъыни нымини, яқулгымңуқ хўатын пӣ: “Иоппиямун ақфастигу ю̄к а̄тқылӷӣ Симон Петырымың. ¹⁴Уңипа̄лъықӣси ныңлъюгуткулъҳӣни натын югулилъыңылъыҳқамың”. ¹⁵Ынка̄м акузӣқуңалъю Аглыӷналӷӣм Таӷныӷам Ӣтҳӣ таўатыңўа̄қ хўаңкунъун итылъыӷмитун Пятидесятницам Аӷныӷани. ¹⁶Та̄хкын нықаңуӷақа Атанӷым пилъҳа хўатын: “Иоанн крестиӷиляқа̄гуқ мыҳқун, иўырңа лъпыси крестиҳлъықуси Аглыӷналӷӣгныкун Таӷныӷагныкун”. ¹⁷Ынка̄м Кияӷныӷым тӯнумакаки язычнигыт та̄хкын ата̄симың тунусямың тӯныхкаминың хўаңкунъун ухпықақңамтыху Атанық Иисус Христос, хўаңа кинаңузиңа аӷулӣҳнақсяҳқа̄люку Кияӷнық таўатын пилъҳаның язычнигнун?»

¹⁸Таўатын Петырым пийистың қалъыгнаниӷлютың, йыӷлыги усюқыхка̄т Кияӷнық. Пикат: «Та̄ўа лӣгикаҳпут Кияӷныӷым талўа язычнигыт пилъыҳқалисимакаңи авутыҳқысқылъюки сыӷлыҳқылъҳитның, уңувалъыңысқылъюкилъю кынлыңилңуӷмың уңувалъыӷмың!»

Ухпықат Антиохиямылңӯт

¹⁹Стефаным туқутылъҳа кынлыклъюку Иудеит амью̄ткыхкӣт ухпықат, ынка̄м анакат Иерусалимымың. Аӷуляқӯткат кынляңа Финикиямун, Кипрымун, Антиохиямунлъю. Иглыӷуткылъюку уңипақыхкӣт Пинилӷӣт Уңипат Иудеяңинаҳаӷнун. ²⁰Иўырңа иляңи ухпықат Кипрымыңлъю, Киринеямыңлъю Антиохияткат, ка̄лъютың уңипақыхка̄т Атанық Иисус талўа Иудеяңунӷилңуӷнун. ²¹Атанӷым аҳтуӷьяҳқа̄нӷилъҳа лъңитнитка̄лӷӣ, ынка̄м угляпыста̄қ ю̄к ухпыҳтӯлъюни қӣвӯткақ Атаныӷмун.

²²Ухпықат Иерусалимымылңӯт нагалъюку Петр, Варнава каяхтыка̄т Антиохиямун. ^23-24Ка̄сялӷӣми угля̄пихлъыӷӣ ю̄к ухпыҳтӯлъюни аюқыфтуқ, ынка̄м қуяҳлъякақ қаюҳлъяк лӣгикыхка̄ Кияӷныӷым пиниқиңалъыҳлъяга югнун. Варнава пинилӷӣңулӷӣ ю̄к, имиӷңаҳлъяклъю Аглыӷналӷӣгның Таӷныӷагның, ухпықилъылыхлъяклъю. Та̄хкын алъяңуҳтыфқӣта ата̄сӣӷмытыкыстӣсқыхкӣ Атаныӷмун. Ўатақа̄ӷақ иляңиталъю югыт ухпықыхка̄т Атанық.

²⁵Та̄хкын Варнавам Савля иваӷьяҳтуқа̄ Тарсымун. ²⁶На̄лъкысямигу кылъқыхка̄ Антиохиямун. Ата̄сиқ аюмиқулъық тама̄нтылъыӷмыгни илятақлъютык ухпықанун апыҳтуӷикақ юлӷутыҳлъягнун. Тама̄ни Антиохиями ухпықат атиӷьюхўа̄қӣт: «Христианиныт».

²⁷Тама̄ни иляңи ӯкналиқистым Иерусалимымың Антиохиямун тагикат. ²⁸Ата̄сиқ Агавыңуфтуқ, ныкывлюни ӯкналиқыхкақ Таӷныӷагныкун нықаңисяхлъягнақнилюку тамаңани. Та̄ўа нықаңисяхлъякақ Клавдий Умӣлыхпига̄люку. ²⁹Ухпықат ухпықа̄лгутытың Иудеямылңӯт каюсиӷьюкӣт пикатуталмыгыстун. ³⁰Ынка̄м қырңуҳтилютың манимың туюӷикат пресвитерынун Иерусалимымылңуӷнун Варнавакун, Савлыкун.

Амью̄ткатаӷалъық

¹Нани тама̄ни пилъыӷми Умӣлгым Иродым амью̄ткысягуткӣ иляңи ухпықат. ²Иоанным аңлыгутаңа Иаков туқутыстыка̄ сявихпахкун. ³Умӣлгым Иродым лӣгиксямигу Иудеяның ыфқуҳтилъыни таўатын пилъыӷмикун, қылӷутка̄ Петр тугусқылъюку. (Таўатын пика̄фтуқ Нықынӷаҳқыңъулюки Закваскалӣмаңилңуӷмың Нықыкшаңлъямың.) ⁴Петр тугуятху, Умӣлгым Иродым қылӷутка̄ қуля аӷвинлык сӣпнықлъюкуягнун пилъюўаҳтынун кылыңакысқылъюку стамакаҳтӣта кипулъхутақлъюки. Юхтуқами нанқихсюка̄ киңуңаның Пасхам.

⁵Ынка̄м Петр анусимиңлъяӷвигмытыстыка̄. Иўырңа ухпықат юӷа̄ткыҳлъяка̄т Кияӷныӷмун.

Петырым Анусимиңлъяӷвигмың А̄нылъҳа

⁶Петр қава̄лӷӣ ма̄лӷук кылыңакистык акулыхкыни, пытугңалӷӣлъю малӷугныҳтыхун қӣпшаӷутытхун. Алъямың анусимиңлъяӷвигым амига кылыңакистылык. Хўа̄ аҳтыкан Иродым тагитыснақңукаңа югнун нанқихтысқылъюку. ⁷Атанӷым яқулга алӣӷаҳтыкақ, ынка̄м ниӷук кӯкхуткақ анусимиңлъяӷвигым илюңанун. Яқулгым Петр тӯйңакун аӷулялъюку, таҳтуҳлъюку пика̄: «Ыгмӣнақ макытын!» Таўаниңинақ қӣпшаӷутыт ифкақӯткат ӣханың. ⁸Та̄хкын яқулгым пика̄: «Пилюгуглютын ка̄мгыхкын а̄тикык». Петр писқылъҳатун пикақ. Яқулгым пиля̄тақа̄: «Қа̄слъихкын а̄лъюкык малихтиңа». ⁹Ынка̄м Петырым малихтыка̄. Ухпықумаңитңўа̄қақсяқаңа а̄нутылъыни, йыӷлыги сюмыҳтаӷақақ ысҳаӷўа̄ӷнилюни. ¹⁰Сивулӣтлъю, тӯңлиҳӣлъю кылыңакистыт наӷуҳлъюки ка̄ткак сявикынӷа̄ӷмун амигмун. Амик лъңаның қылъпыӷьян, а̄нлютык иглыҳтыӷңа̄гмык тумытхун яқулык авӣтқаҳтыкақ.

¹¹Та̄хкын Петырым лӣгикңўа̄қа̄ сяматни ынка̄м пикақ: «Та̄ўа ипаңуфтуқ Атанӷым каяхсима̄ яқулыни иқитутысқылъюңа Иродымың, Иудеитлъю сялъыҳқӣтның».

¹²Лӣгиклъюку сяматни Мариянкунун агляқақ, Иоанн Маркым на̄ңанун. Таўани юлӷун қырңуӷулъюни юӷа̄тыҳлъягулӷӣ қырңаӷми. ¹³Петр ыслъяклъиҳқун амихкун тыңлюхтуӷьян аӷнаӷа̄м қыпҳаҳтым, Родам қылъпыӷусяҳтуқа̄. ¹⁴Лӣсюқсямигу Петырым мыңа, қуяҳлъягым аңталяңаның қылъпыӷутыхпына̄н, йыӷлыги илютмун ӣтқаҳлъюни а̄пқа̄ қакма Петр мануӷамынъилюку. ¹⁵Иўырңа пика̄т: «Тымңи пӣтын!» Иўырңа сягиқуткӣ ипаңунилюку. Та̄хкын пика̄т: «Яқулъкынӷитагухўа».

¹⁶Қакма Петр тыңлюхтӯмаңинақақ. Қылъпыӷусяқмыхтыху лъңаңуфтуқ ынка̄м сяӷӣӷаюкат. ¹⁷Петырым апақукӣ қалъыгнанӣсқылъюки, ынка̄м уңипамсюгутңўа̄қӣ Атанӷым а̄нутылъҳаның анусимиңлъяӷвигмың. Пикӣлъю: «А̄пқаӷнакыфсиңа Иаковымунлъю, ухпықа̄лгутымнъунлъю таўатын пиманилюңа». Та̄хкын а̄нлюни натмун пикақ.

¹⁸Аҳтаӷаӷақа̄лъю кылыңакистыт авӣлңақа̄т Петр, алиңруӷумаӷмың кукшиқыхкат сяматаңа. ¹⁹Иродым иваҳтысимаяқаңа иўырңа на̄лъкумаңитка̄т. Ынка̄м кылыңакистыт а̄пқуӷа̄ҳтыслъюки налъюксятху туқуқуҳтыстыкӣ.

Та̄м киңуңаның Ирод Иудеямың Кесариялъюни тама̄нтыӷра̄кақ.

Иродым Туқулъҳа

²⁰Умӣлгым Иродым угумиягутыҳлъягукаңи Тирыӷмӣтлъю, Сидоныӷмӣтлъю иўырңа тама̄кумӣт югыт каяхтыкӣт Властымун акузитунъақаҳтысқылъютың Иродымун. Власта иглыӷутистыкыхкаңа Умӣлгым Иродым мыңтыӷаҳлъяган. Ка̄лъютың а̄птыка̄т Власта акузитутаҳтысқылъютың умӣлыгмун. Таўатын пика̄лӷӣт нықыңнаниӷнаюкамың Иродым нунаңаның.

²¹Таўани аӷныӷми пивихкамыхни Иродым умӣлгусит а̄ткани а̄тқуӷлюки ақумлюни ақумутаҳлъягыгмикун акузикақ. ²²Та̄қсян акузиныӷмың югыт акилӷӯкат: «Югунӷитуқ акузилӷӣ, налиқа̄т кияӷныӷыт!» ²³Таўаниңинақ Атанӷым яқулган қинуюхтыстыҳлъяка̄ Ирод, қаюҳлъяк тугуклъиқаңа қӯлвалъық Кияӷныӷым пӣңа. Уңуваӷми киңухта̄ҳлъяглюни туқукақ.

²⁴Та̄ўа Кияӷныӷым уңипӣ миңисимаңинақат ынка̄м ўата ю̄к ухпыҳтӯткақ.

²⁵Та̄кук Варнавалъю, Савлалъю апыӷӣӷьямыхтыху қыпҳақаҳтынь Иерусалимыми, Антиохиямун утыӷниқак кылъқылъюку Иоанн Марка.

Варнавалъю, Савлалъю Накмикыхкыхкыт

¹Антиохиями ухпықам иляңи ӯкналиқистыңуфтутлъю, апыҳтуӷистыңуфтутлъю. Та̄куңуфтут Варнава, Симеон, атилъқылӷӣ Нигерымың, Луций (Киринеямың пи), Манаил (аңлилгутаңа умӣлгым Иродым), Савлалъю. ²Манигӯсималюки Атаныӷмун, постамалюкилъю, Аглыӷналӷӣм Таӷныӷам пикӣ: «А̄фтыкык Варнавалъю, Савлалъю қаюҳлъяк накмикахка алъяның қыпҳақамың қыпҳӣсқылъюкык хўаңамнун». ³Та̄қсямың посталъыӷмыңлъю, юӷалъыӷмыңлъю ся̄флъюкык юӷа̄ткылъюкык аӷуляқыстыкахкыт.

Варнавалъю, Павелылъю Кипрыми

^4-5Варнавалъю, Савлалъю Аглыӷналӷӣм Таӷныӷам каяхсистык, Селевкияткак кылъқылъюку Иоанн Марка каютңулюку. Тама̄кын аңьяҳпахкун қӣҳқамун Кипрымун пикат. Ка̄сямың Саламинымун синагогаңитни уңипақикат акузитаңаның Кияӷныӷым.

⁶Саламинымың иглыӷакат иңлюңанун қӣҳқам Пафымун ка̄тылъыӷмыхнун кынляңа. Тама̄ни налъяқа̄т ю̄к алигналӷӣ а̄тҳа ВарИисус, ӯкналиқыстысиӷўа̄қ, Иудея. ⁷Қӣҳқам Правителыңан Сергий Павелым илякумта̄ӷа. Сергий Павел пилъыхлъяк. Ақфастыкакык Варнавалъю, Савлалъю наганъалюки Кияӷныӷым акузитаңи. ⁸Иўырңа ВарИисусым алигналӷӣм, атқылгим Елимамың, а̄ҳтӣра̄қакык правитель ухпыӷнаюкан. (Атық Елима, Грегыстун хўатын писӣлӷӣ, алигналӷӣ.) ⁹Та̄хкын Савлам, а̄тқылӷӣм Павелымың, имиӷңалӷӣм Аглыӷналӷӣгның Таӷныӷагның, ысҳапахтуӷлюку алигналӷӣ ¹⁰пика̄: «Уюқ Туӷныӷа̄м иӷныӷа! Угумикан сяңўа̄ қамахлъюку пинилӷӣ. Иқлъыңасяхлъягӯтынлъю, сыӷлытунлъю пистыҳлъягӯтын. Та̄қнақынӷисикӣ иқлъыңиқусиқныӷмың Атанӷым апыҳтӯсӣ? ¹¹Хўа̄ Атанӷым аӷью̄ӷнақа̄тын ая̄стымъың, ынка̄м ысҳа̄тылӷаҳтуӷна̄нӷитутын аӷныӷым ниӷуганың».

Таўаниңинақ Елимам ӣскык мамлыҳқўа̄как, ынка̄м тама̄ни ыфлъюӷўа̄ӷмың иваӷикақ китумун таслъюқӣсқылъюни. ¹²Правитель ухпықақ ысҳапаглюку таўатын пилӷӣ, сяӷӣӷаягутка̄лъю апыҳтӯсяқ Атаныӷмың аюқылӷӣ.

Павелылъю Антиохиялъҳӣт Писидиямылңуӷмун

¹³Павелылъю иглыӷалгуткулъҳӣт аңьяҳпахкун иглыҳтыкат Пафымың, Пергиямун Памфилиямылңуӷмун. Тама̄нлъюки Иоанн Маркым унилъюки Иерусалимымун утыӷниқақ. ¹⁴Та̄хкын Павелылъю Пергиямың, Антиохияткат Писидиямылңуӷмун. Субботаңуҳсягу синагогаңитнун итыӷлютың ақумыхкат. ¹⁵Иглыӷутистыңи синагогам, та̄қсямың атиҳтуныӷмың Лӣлиҳтӯсяныңлъю ӯкналиқистытлъю игақыхкӣтның, кывгақуткӣт Павелылъю хўатын писқылъюки: «Ухпықа̄лгутымнъи, уңипалгукуфси икнақсю̄гусиҳқамың ухпылъымнъун, ся̄қыстык акузитык».

¹⁶Та̄хкын Павел ныкывлюни апақумаӷми пикӣ: «Израилыӷмӣни, лъпысилъю язычнигни манигӯткаюгни Кияӷныӷмун, нагатыңъа! ¹⁷Хўаңкута Израилыӷмӣни манигуқамта Кияӷныӷым накмикыхкақӣ сивуныпут, нулястыҳлъякақӣлъю нуната̄ўақңата Египетми. Та̄кўаниңани қыпҳаҳтыля̄ӷуҳтыкат иўырңа Кияӷныӷым аҳтуӷьяҳқа̄нӷилъыҳлъягмикун аӷуляқуткақӣ Египетмың. ¹⁸Килга̄нилъюки қа̄ткутыпахлъянӷитыӷңа̄та лъңанун паниның афлъыңакыхкақӣ кытхўылъ югык ма̄лӷук аюмиқулъыӷни. ¹⁹Та̄хкын Кияӷныӷым на̄фқысямики та̄кут ма̄ӷраӷвинлык рамкыт Ханаанымылңӯт нунаксяқаңат пилӣтыстыкақа̄ сивунымнъун пагитақысқылъюку. ²⁰Ынтақун ю̄к стамат югык ма̄лӷук қуля сӣпнықлъюкуңӯт аюмиқулъҳыт Кияӷныӷым накмикылъҳаның сивуныпут кынляңа нуна пилӣтылъҳитнун.

Та̄м киңуңаның нанқихтистыңыста̄тақақӣ иглыӷутысқылъюки кынляңа Самуил ӯкналиқиста иглыӷутистыка̄ҳтылъҳитнун. ²¹Та̄хкын умӣлыңьюўақңата Кияӷныӷым накмикыхкақа̄ Савла умӣлъкысқылъюку Кисам иӷныӷа, Вениаминым рамкыни пи. Умӣлгука̄гуқ югык ма̄лӷук аюмиқулъыӷни. ²²Кияӷныӷым умӣлгунаниҳтысямигу Савла, Давид умӣлылӣтыстыка̄ лъңитнун. Кияӷныӷым акузиткыхкақа̄ хўатын: “Иессейем иӷныӷа Давид умӣлгуҳтысюгақа. Таўатылңуқ ю̄к пиюкақақа, қаюҳлъяк пияҳқақа̄ сяңўа̄ алңунак пиюкыхкақа”.

²³Та̄кўаниңани Давидым киңунӷакун Кияӷныӷым акықилъыӷмитун алъхыҳтыстыкақа̄ Югулиӷиста Израилыӷмӣнун. Та̄на югулиӷиста Иисусыңӯқ. ²⁴Иисусым сялин қыпҳақани пӣнлилъҳилъюку Иоанн уңипақика̄гуқ Израилыӷмӣнун хўатын: “Авутыҳқылъюси, сыӷлыҳқынъаниӷлюси, крестиӷитык”. ²⁵Иоанным қыпҳақани та̄қсяҳтуңыстаӷлюку пика̄гуқ: “Кинаңунилюңа пӣқыстыңъа? Хўаңаңунӷитуқ утақакаҳси. Киңумның тагияҳқа̄гуқ а̄ңыҳлъялӷӣ, рыпалъ хўаңа пининӷитуңа сиңӣнун итымтистыңулюңа”.

²⁶Ухпықа̄лгутымни, Авраамым киңунӷитни, язычнигнилъю манигӯткаюгни Кияӷныӷмун, та̄на уңипа̄ югулилъҳым хўаңкунъун пиңӯқ! ²⁷Иерусалимыӷмӣт иглыӷутистыкулъҳӣт налъюкыхкақа̄т Иисус Югулиӷистыңутаңа, қайўа Суббота тамаҳа̄н нагатыӷңа̄ӷмыхтыки ӯкналиқистыт игақыхкӣт. Нақам ӯкналиқистыт игақыхкӣт апыӷӣқақӣт агӷиткақңамыхтыху Иисус туқунъалюку. ²⁸Та̄ўа лыган тымңи апалъӣтыӷңа̄н туқутусиҳқамың Пилатымун туқутысқыхкақа̄т. ²⁹Лыган Акузитыт Игақыхкат пинақнилъҳистун пикақа̄т. Та̄хкын қақӯрамың атыҳлъюку лъӣфқақа̄т, ³⁰иўырңа Кияӷныӷым уңуваҳтыстыкақа̄ туқулъыӷмың. ³¹Та̄м киңуңаның иглыӷалгуткыхкӣта Иисусым Галилеямың, Иерусалимымун ысҳаӷа̄тақақа̄т қафсиныгьягни аӷныӷни. Лъңаңут уңипалӷӣт юмнъун ысҳа̄манилюку Иисус уңувалюку.

³²Хўатын пика̄гут: “Уңипа̄тамси Пинилӷӣның Уңипаның Кияӷныӷым акықусяқыхка̄ның сивунымнъун. ³³Апыӷӣӷума̄ акықусяни хўаңкунъун киңунӷитнун, уңуваҳтыстылъыӷмикун Иисус туқулъыӷмың”. Кияӷнық пика̄гуқ хўатын Псалом малӷугани:

“Лъпык Иӷнықамкын,

аӷныӷми хўани Аталӣтаҳпыңа”.

³⁴Кияӷныӷым уңуваҳтыстыкақа̄ Иисус туқулъыӷмың ынка̄ңам алъямыңлъю туқуна̄нӷитуқ аӷью̄ӷьяҳқа̄люни. Ынка̄м Кияӷнық пика̄гуқ:

“Аглыӷналӷӣт акықусяқыхканка Давидымун ипапыста̄қ қуястисиқылъықанка лъпысинун”.

³⁵Иляңани Псалмым Кияӷнық пика̄гуқ:

“Аглыӷналӷӣн аӷусна̄нӷитақа лъивыӷми”.

³⁶Давидым уңувалъыӷмини атуқыхкақа̄ Кияӷныӷым пиюкылъҳа. Та̄хкын қаваӷьян қуңуқақа̄т сивунӷан ся̄ӷўитхун, югусӣ аӷука̄гуқ лъивыӷми. ³⁷Иўырңа та̄на Кияӷныӷым уңуваҳтыстыка̄ туқулъыӷмың аӷумаңитуқ. ³⁸Ухпықа̄лгутымни, лъпысинун лӣтысқысюгақа Иисусыкун югыт сыӷлыҳқылъҳит сыӷывутылъыңыхкаюгӯт. Та̄ната уңипақыхкыхка лъпысинун. ³⁹Қа̄ткутылъҳым Моисейем Лӣлиҳтӯсӣтхун кина алңунак итымунъа̄нӷита̄ сыӷлыҳқылъҳаның, иўырңа китум алңунак ухпықыхкумигу Иисус, итымусяҳқа̄гуқ тамаҳа̄ның сыӷлыҳқылъыӷминың. ^40-41Кияӷнық пика̄гуқ ӯкналиқистытхун хўатын:

“Нагатык лъпыси айгуӷиталӷӣни.

Ся̄қыстык сяӷӣӷаюглюси туқутык,

қаюҳлъяк уңуваңулюси сялъықуңа иўырңа ухпықна̄нӷитаҳси талўа китум уңипа̄тыӷңӣси”.

Кылыңалюси, лю̄рақ таўатын пинаюкафси».

⁴²Павелылъю, Варнавалъю синагогамың а̄нумалюкык алъя тагисқыхкахкыт тӯңлиҳа̄ни Субботам, ўата уңипиқутысқылъютың. ⁴³А̄нлыӷа̄сямың Иудеялӷутытлъю, язычнигылӷутытлъю манигӯткаюгыт Кияӷныӷмун Иудеястун, малигуткат Павелынкугнун, Варнаванкугнун. Апостолык кайымыхкӣк кияҳтыкыстӣсқылъюки сиӷимаклъюку Кияӷныӷым наңлъыхталъҳа.

⁴⁴Тӯңлиҳа̄ни Субботам қамахтывзиӷлютың Антиохияӷмӣт нагася̄ткат Атанӷым уңипа̄мың. ⁴⁵Иудеит ақинакат ысҳаӷьямыхтыки юлӷутыҳлъягыт ынка̄м Павел кипулъхинақа̄т, сыӷлықыхка̄тлъю. ⁴⁶Иўырңа Павелылъю, Варнавалъю тытухпынаки Иудеит пикӣк: «Кияӷныӷым уңипа̄ лъпысинун сивуклъюни апыӷьяҳқа̄яҳтуқ иўырңа нагасюгумаңитуси. Кияӷныӷым уңипа̄ иҳсякыхкақутыхпысиның, паляқыхка̄тыхпысиныңлъю кынлыңилңуӷмың уңувалъыңылъыҳқаҳпысиның, хўа̄ язычнигнун уңипақинақукут Кияӷныӷым уңипа̄мың. ⁴⁷Таўатын пӣкут қаюҳлъяк Атанӷым қылъқақӣлъю хўатын:

“Накмикыхкақамси ниӷугулюси язычнигнун,

а̄пҳысқылъюку югулилъық нунатаҳа̄нун тамаҳа̄нун”».

⁴⁸Язычнигыт нагақуӷлюки та̄кут акузитыт қуяҳлъякат, пика̄лӷӣтлъю: «Кияӷныӷым уңипа̄ пинӣпихтуқ». Тама̄кут Кияӷныӷым накмикыхкӣ кынлыңилңуӷмың уңувалъыңысқылъюки ухпықикат уңипа̄мың.

⁴⁹Ынка̄м тама̄ни Антиохиями, увитаңанилңуӷнилъю нунани Атанӷым уңипа̄ миңиткақ. ⁵⁰Иўырңа Иудеит такукӣт язычнигыт аӷнӣт манигӯткаюгыт Кияӷныӷмун, иглыӷутистыңилъю Антиохиям на̄вгӯнъалюкык Павелылъю, Варнавалъю. Тама̄кын апалъюқлъюку амью̄ткыхкахкыт та̄кук югык, аӷуляқыстыкахкытлъю нунамыхның. ⁵¹Ынка̄м апостолык итыгатынь пагуляңиқӣт кылгунъалюку пыхнилюки кипулъхина̄лӷӣт Кияӷныӷым уңипа̄мың. Та̄хкын Икониямун аӷуляқыхкақ. ⁵²Иўырңа тама̄кут ухпықат Антиохиямылңӯт қуяңаҳлъягытлъю, имиӷңалӷӣтлъю Аглыӷналӷӣгның Таӷныӷагның.

Павелылъю, Варнавалъю Икониямытылъҳак

¹Икониями Павелылъю, Варнавалъю пӣкылъыӷмыхтун синагогамун агляқак. Таўани хўатыҳлъюўа̄қ акузикақ рыпалъ Иудеялӷутытлъю, язычнигылӷутытлъю ухпыҳтӯткат. ^2-3Ынка̄м Икониямытылъқинақак, тама̄ни тытухпынатык уңипақикак Атаныӷмың. Павелылъю, Варнавалъю Атанӷым алъя̄ҳлъюхўаҳтистыҳлъяга̄тақакык югнун ипаңутаңа лӣгикысқылъюку уңипақыхка̄к Атанӷым наңлъыхталъҳа. Иўырңа ухпыӷьюгумаңилңӯт Иудеит язычнигнун сыӷлытун сюмыҳтаӷа̄ткыстыкӣт ухпықат. ⁴Ынка̄м Иконияӷмӣт малӷуҳкыхкат, иляңи иляткат Иудеянун, иляңи апостолытун.

⁵Та̄хкын иляңита язычнигытлъю, Иудеитлъю малигулъютың иглыӷутистымыхнун амью̄ткысюкахкыт апостолык, милюҳпага̄таҳӣнақлъю туқусюкахкыт. ⁶Нагақуӷьямык югнун таўатын пинақнилютык, қимакак Ликаониям ныҳлъягыхкынун Листрамунлъю, Дервиямунлъю, увитыхкынилңуӷнунлъю нынун. ⁷Ынка̄м тама̄ни уңипақыхкӣт Пинилӷӣт Уңипат.

Листрамилъю, Дервиямилъю

⁸Листрамиңуқ та̄ўа ю̄к итыгӣ натылңӯт алъхынҳаҳа̄тминың има ынка̄м пиюгигалңуқ. ⁹Ақумгаӷми таўани нагатка̄ Павел акузилӷӣ. Павелым лӣгикыхка̄ ю̄к ухпылӷӣ Кияӷныӷмун на̄лъҳулъықнилюни. ¹⁰Ынка̄м қӣвлюку таўавык игляхтупихлъюни пика̄: «Ныкывңўа̄ӷи итыгаҳпыгун!» Ага ю̄к ныкыфқаҳлъюни тама̄ни пиюкақ. ¹¹Юлӷутыт ысҳапаглюку Павелым на̄лъҳутилъҳа араӷа̄та̄ткат Ликаонияӷмӣстун: «Югулютың кияӷныӷыт такўӣлъю!» ¹²Варнава Зевсыңуника̄т ынка̄м Павел Ермийеңуника̄т кияң акузистыңутаңаның. ¹³Священникаңан Зевсымлъю, югытлъю аҳқыша̄ӷьюкахкыт Павелылъю, Варнавалъю. Ынка̄м священниг тагиткақ тыӷикусямыңлъю пӣтысӣӷаӷмыңлъю Листрам миңлъютаңан амихлъяганун. (Храм кияӷныңлъяқамун Зевсымун амихлъягым туңаңанилңуқ).

¹⁴Иўырңа апостолык Варнаванкук, Павелынкук лӣгиксямыхтыки сянақутаңи а̄ткатынь пӣгуқӣт. Та̄хкын ақфа̄снақ югнун қуңаңӣткак ара̄ма̄гмык: ¹⁵«Укуҳси югни, сяңафси таўатын пистык? Хўаңкутуңлъю югӯкуң лъпысистуңўа̄қ! Уңипақияҳтӯгукуң Пинилӷӣның Уңипаның лъпысинун, туналъюси сятңунӷилңуӷның манигуқаҳпысиның қӣвысқылъюси уңувалӷӣмун Кияӷныӷмун. Лъңан улимакақӣ қиляк, нуна, кылъӣ, сяңўа̄лъю тамаҳа̄н та̄кунилңуқ. ¹⁶Сивунӷани агани Кияӷныӷым қамахлъюки рамкыт Иудеяңунӷилңӯт пиюкылъҳистун пистыкақӣ. ¹⁷Иўырңа таўатытыӷңа̄та паниның лӣсимакыстыка̄гуқ уңуванилюни пинитун пилъыӷмикун тамаҳа̄нун. Ыслъялъюгуҳтыстақа̄ нунивахсыӷат нагусқылъюки. Аюмиқулъық каспухлъюку пӣтыстақӣ пӣсяҳқат пӣтфигит ка̄нъыӷата нықылгусқылъюси, қуясқылъюсилъю». ¹⁸Павелылъю, Варнавалъю таўатын акузиӷңа̄гта та̄ўа паниның Листраӷмӣт аҳқыша̄ӷнақуткыхкахкыт. Иўырңа пыгным писныӷиткак.

¹⁹Та̄хкын иляңи Иудеит Антиохиямыңлъю, Икониямыңлъю ка̄ткат Листрамун. Листраӷмӣнун на̄вгӯлъюкык угумӣтыстыкахкыт. Ынка̄м Иудеитлъю, Листраӷмӣтлъю Павел милюҳпага̄таӷлюку қамуқа̄т ным кылютаңанун сюмыӷмыхни туқуманилюку. ²⁰Иўырңа ухпықат такуляӷа̄сятни Павел ныкывлюни аглянқихтыкақ нымун. Та̄хкын уна̄миңани ылъкык Варнавалъю Дервиямун агляқак.

Павелылъю, Варнавалъю Утыӷнилъҳак Антиохиямун Сириямылңуӷмун

²¹Павелынкук, Варнаванкук уңипақикак Пинилӷӣның Уңипаның Дервиями ынка̄м угляқ малихся̄ҳтыңуҳтыкақ. Та̄хкын Листрамун пинқихтыкак, та̄хкын Икониямун, Антиохиямунлъю пикак Писидиямылңуӷмун. ²²Такӯӷақамыгни тама̄ни апыҳтуқӣт ухпықат ухпықилъҳит ўата икнақуҳтысқылъюки, кайымыхкӣклъю ухпылъҳит аӷулӣтысқылъюки. Пикӣк: «Угляпыста̄қ сыӷлылӣлъық атуқсяҳқапыста̄қаҳпут итыӷьяҳқа̄ҳналюта Атаныҳпагулъҳанун Кияӷныӷым». ²³Такӯӷақамыгнилъю накмӣқак Пресвитерыкаҳқамың иглыӷутысқылъюки ухпықат. Та̄хкын юӷа̄ма̄гмык постакак. Та̄м киңуңаның Атаныӷмун ухпықыхкамыгнун юӷа̄ткыхкӣк Пресвитерыт афлъыңакысқылъюки.

²⁴Та̄хкын Писидиякун иглыӷакак Памфилиямун. ²⁵Тама̄ни Пергиями, Памфилиямылңуӷми уңипақикак Кияӷныӷым акузитаңаның. Та̄қсямык тысямавык Атталиямун пикак. ²⁶Та̄хкын Антиохиямун аңьяҳпахкун аӷуляқыхкақ. (Тама̄ни Антиохиями ухпықат Павелынкук, Варнаванкук аӷуляқылъҳилъюкык юӷа̄ткыхкақыхкыхкыт. А̄путкақыхкыхкыт Кияӷныӷмун каюсӣтысқылъюкык уңипақилъҳыхкыни. Та̄наңӯқ қыпҳақақ апыӷӣқа̄қ.)

²⁷Ка̄сямык Антиохиямун ухпықат қырңуҳтыкӣк. Уңипа̄ткӣт Кияӷныӷым апыӷӣлъҳаның лъмытыгныгун, а̄пқӣтлъю Кияӷныӷмун ухпықилъыҳқалитылъҳи язычнигыт. ²⁸Тама̄ни мулю̄ҳлъякак ухпықани.

Апостолыт Агӷилъҳат Иерусалимыми

¹Та̄хкын Иудеямың иляңи югыт тагилютың Антиохиямун ухпықанун апыҳтуӷикат: «Югулилъыңна̄нӷитуси ўыткуқун обрезаниякуфси Моисейем Лӣлиҳтӯся̄н қылылъҳатун». ²Иўырңа Павелымлъю, Варнавамлъю ынңа̄талъ а̄ҳтӣра̄қӣт та̄кут югыт апыҳтӯсӣтның. Ынка̄м ухпықат накмикыхкӣт Павелылъю, Варнавалъю иляңилъю югыт Антиохиямың пикат, Иерусалимытысқылъюки а̄псяҳтӣсқылъюки апостолынилъю, Пресвитерытлъю қырңаӷмылңӯт налиқ апыҳтӯсяқ ылъқуӷутңатаңа.

³Каяхсистың Павелым иглыӷуткылъюку Финикиякунлъю, Самариякунлъю ухпықат тама̄нлыңӯт уңипа̄ткӣт язычнигыт Кияӷныӷмун қӣвӯсиманилюки, ынка̄м қамахлъютың ухпықат қуятыҳлъякат. ⁴Ка̄сята Иерусалимымун апостолынилъю, Пресвитерытлъю, ухпықатлъю упуӷаткӣт. Та̄хкын Павелым апыӷля̄таӷа Кияӷныӷым апыӷӣлъҳа лъмыхтыхун. ⁵Иляңи ухпықат Фарисеит ныкывлютың пикат: «Тама̄кут язычнигыт югулилъыңьяҳқа̄нӷитут ўыткуқун обрезаниялютыңлъю, қа̄ткулъютыңлъю Моисейем Лӣлиҳтӯся̄мнъун».

⁶Та̄хкын апостолынилъю, Пресвитерытлъю қырңуӷуткат агӷиткынъалюкык та̄кук. ⁷Акузиткынъыҳпахлъяка̄т. Та̄хкын Петырым ныкывлюни пикӣ: «Ухпықа̄лгутымни, лӣсимакаҳси қавңақ Кияӷныӷым накмикыхкақа̄ңа язычнигнун уңипақисқылъюңа Пинилӷӣның Уңипаның ухпыӷысқылъюки. ⁸Кияӷныӷым лӣсимакилӷӣм югым тамаҳа̄н сюмыҳтаӷалъҳаның, тугуклъиқақӣ язычнигыт. Кылгуткақа̄ тугуклъиӷилъыни лъңитның тӯнылъыӷмикун Аглыӷналӷӣк Таӷныӷак катам таўатын хўаңкунъун тӯнылъыӷмитун. ⁹Хўаңкутыстуңўа̄қ кияӷутақӣ; хўаңкутыстуңўа̄қ укмаңиӷақӣ илюңит ухпынӷата. ¹⁰Ынка̄м сяңанңам Кияӷнық сякша̄снақуткыңъустыху қылылъыҳпысигун язычнигыт ухпықӣт қа̄ткылъюки Лӣлиҳтӯсяпут кияҳтысқылъюки? Талўа сивунымталъю хўаңкуталъю қа̄ткыпагниңилъкыпут та̄кут Лӣлиҳтӯсят югулилъыңналюта. ¹¹Иўырңа ухпықаҳпут Кияӷныӷым югуликақӣлъю каюсилъҳакун Атанӷым Иисусым таўатыҳпигақ язычнигнун пилъыӷмитун».

¹²Та̄хкын таўантулъҳӣт қалъыгнаниӷўа̄ӷулъютың нагаткахкыт Варнавалъю, Павелынкук а̄пқаңит лъмытыгныгун Кияӷныӷым алъя̄ҳлъюхўаҳтилъҳи язычнигнун. ¹³Акузиныӷмың та̄қсягта Иаковым пикӣ: «Ухпықа̄лгутымни, нагатаҳтыңъа! ¹⁴Симон Петырым уңипа̄тӣлъю натын Кияӷныӷым накмикуқыстылъҳи язычнигыт лъңанун катам югулюки. Таўатын пилъыӷмикун лӣгикыстыкақӣ лъңитлъю пиниқнилюки. ¹⁵Ынка̄м Кияӷныӷым сялъҳа язычнигнун ылъқуӷутуқ ӯкналиқистыт игақыхкӣтнун. Акузитни Игақыхкани Атанық пика̄гуқ:

¹⁶“Давидым мыңтыӷа̄ ӯлъқа̄гуқ иўырңа утыӷниӷлюңа ныкыфнықихлъықақа.

На̄вумаяӷңа̄н налъҳусяҳлъықақа.

¹⁷Та̄хкын қамахлъютың иляңи югыт язычнигның накмикыхкама хўаңамнун катам пиңулюки,

лъңита лӣсюхлъықа̄т Атанық.

¹⁸Атанӷӯқ таўатын акузикақ,

има қавңарухлъяк лъңан лӣтыстыкақӣ тама̄кут”».

¹⁹Иаковым нагныӷуткӣ: «Ынка̄м хўаңа сюмымни язычнигыт қӣвыхкат Кияӷныӷмун қа̄ткутысқуӷа̄фқӣта Лӣлиҳтӯся̄мнъун пилътыки. ²⁰Итупилъ посланиятхун ныӷыснанӣлътыки нықмың аҳтуткыхкамың кияӷныңлъяқанун, қымиткамың тыӷикусямың, а̄ўмың; иныҳтылътыкилъю блуда писқылъюку. ²¹Таўатын пияҳқа̄нӷитут қаюҳлъяк Моисейем Лӣлиҳтӯся̄н ӣнӷуткақӣ тама̄кут. Има қавңарухлъяха̄ның Иудеит нагатақӣт Лӣлиҳтӯсят атиҳтуӷлюки уңипақынӷатки Суббота тамаҳа̄н, нани алңунак синагогани».

Посланият Язычнигыт Ухпықӣтнун

²²Та̄хкын апостолыт, Пресвитерыт қамахлъютыңлъю ухпықат накмӣқат югмыхның малигутысяҳқамың Павелынкугнун, Варнаванкугнун Антиохиямун пинақылӷӣгнун. Накмикыхкахкыт Силанкук, Иуданкук а̄тқылӷӣ Варсавамың. Та̄кук югык Иерусалимыӷмӣт ухпықӣта сӣвакыпихтыкахкыт. ²³Лъкыгныкун туюқӣт посланият хўатын игақыхкат:

«Хўаңкута апостолынилъю, Пресвитерынилъю письмомакут язычнигнун ухпықа̄лгутымнъун Антиохиямылңуӷнун, Сириямылңуӷнун, Киликиямылңуӷнунлъю, қуякамси!

²⁴Нагақӯма̄кут юмтаңуқ иляңита такулюси сямың пилюси сыӷлыӷьюхтыкақӣсилъю, кукшагьюхтыкақӣсилъю. Нақамлъю хўаңкута таўатын писқумаңитапут. ²⁵Ынка̄м қырңа̄мта агӷилъюта накмикахпут Иудамлъю, Силамлъю малигутысқылъюкык пиниқыхкамнъун ухпықа̄лгутымнъун Варнаванкугнун, Павелынкугнун лъпысинун пинақылӷӣгнун. ²⁶Та̄кук Варнаванкук, Павелнкук туқусяӷңӣстык пика̄гуқ апалъюқлъюку Атаныҳпут Иисус Христос. ²⁷Иуданкук, Силанкук каяхнақахпут а̄пҳўа̄ӷысқылъюки та̄кут ата̄сит письмот лъпысинун. ²⁸Аглыӷналӷӣмлъю Таӷныӷам, хўаңкуталъю итагнақамси алъюлъюки Иудеит Лӣлиҳтӯсӣт атуқынӷисяӷңа̄ҳпысики писқылъюки. Иўырңа укут Лӣлиҳтӯсят лъпысинун атуқысюгапут: ²⁹Ныӷыхпынаси нықмың аҳтуткыхкамың кияӷныңлъяқанун, а̄ўмың, тыӷикусямың қымиткамың, нуқытутақитыхулъю блуда. Малихтыкуфсики та̄кут Лӣлиҳтӯсят та̄ўа пинитун пилъықуси.

Таўатыңинақ письмомамси».

³⁰Та̄хкын та̄кут югыт аӷуляқыхкат Иерусалимымың Антиохиямун. Ка̄сямың қырңуҳлъюки ухпықат тӯныхкӣт посланият. ³¹Атиҳтуӷлюки посланият ынңа̄талъ қуятыҳлъякат қаюҳлъяк илютуҳлъыҳӣт. ³²Иуданкук, Силанкук, лъпыклъю ӯкналиқистыңулӷӣк, ынка̄м уңипақӣӷа̄таҳлъякак ухпықанун ухпылъҳит икнақуҳтысқылъюки. ³³Тама̄нтылъқинаӷлютык аӷуляқсюкак. Ынка̄м ухпықат аӷуляқыстыкахкыт хўатын пилюкык: «Ныкыхмылъылгутык иглыӷалъыҳпытыгни». Та̄хкын утыӷниқак каяхтистымыгнун Иерусалимымылңуӷнун. ³⁴Иўырңа Сила тама̄нсюкақ.³⁵Та̄кук Павелылъю, Варнавалъю Антиохиямыта̄ӷақак. Лъпыклъю малигулъютык угляпихлъыҳӣнун ухпықанун апыҳтуӷикаклъю, уңипақикаклъю уңипа̄мың Атанӷым.

Пылъҳутутылъҳак Павелымлъю, Варнавамлъю

³⁶Тахталми Павелым пика̄ Варнава: «Такӯӷақа̄лътыки уңипақивикыхкапут Атанӷым уңипа̄мың, ысҳаӷьяҳтӯлътыки натытуляңи ухпықа̄лгутыпут». ³⁷Варнавам кылъқысюка̄ Иоанн Марка, ³⁸иўырңа Павелым кылъқысюгумаңилъкаңа, қаюҳлъяк Памфилиямылъютың Иоанн Маркым униткакык қыпҳақаҳтың та̄қыстыхпына̄н. ³⁹Павелымлъю, Варнавамлъю а̄ҳтӣра̄ӷуткыҳлъяглюку пылъыӷмун аӷуляқӯткак. Варнавам кылъқылъюку Марка аңьяҳпахкун Кипрымун пикақ. ⁴⁰Ынка̄м Павелым аӷуляқфагилгами накмикыхка̄ Сила кылъқынъалюку. Та̄хкын ухпықат юӷа̄ткылъюкык ныӷьюкуткахкыт Атаныӷмун афлъыңакысқылъюкык. ⁴¹Иглыҳтыкақ Сириякунлъю, Киликиякунлъю икнақуҳся̄мӣта ухпықат ухпылъҳит.

Тимофейем Малихтыка̄ Павелылъю

¹Павел Дервияткақ ынка̄м та̄хкын нагнықақ Листрамун, тама̄ни налъяқа̄ ухпықақ ю̄к а̄тқылӷӣ Тимофейемың. На̄ңалъю ухпықа̄лӷӣ Иудеянкаңуфтуқ, нақам атаңа Грегуфтук. ²Ухпықат қамахлъютың Листрамылңӯтлъю, Икониямылңӯтлъю акузиткақыхкаңат Тимофей пинӣпихнилюку. ³Павелым кылъқысюка̄ Тимофей каютңулюку ынка̄м обрезаниястыка̄. Таўатын пистыка̄ тугуклъӣсқылъюку Иудеянун, қаюҳлъяк тама̄нлыңӯт Иудеит лӣсимакыхкаңат атаңа Грегулӷӣ.

⁴Та̄хкын иглыӷаңулютың ныҳлъягнун ка̄нъыӷмыхни ухпықат қа̄ткутысқақыхкаңит апостолынилъю, Пресвитерытлъю лӣлиҳтӯсяңлъяқӣтнун Иерусалимыми. ⁵Ынка̄м ухпықат ўата ухпықӣӷатаӷақат, нулямаңинақатлъю аҳутаңа тамаҳа̄н.

Павелым Ысҳаӷўа̄лъҳа Троадами

⁶Павелынкут иглыҳтыкат акулыхкынкун Фригиямлъю, Галатиямлъю, қаюҳлъяк Аглыӷналӷӣм Таӷныӷам уңипаҳтысимаңилъкаңи уңипа̄мың Асиями. ⁷Туӷўа̄ӷлютың Мисиямун нагныӷнақыхка̄ялӷӣт Вифиниямун, иўырңа Иисусым Таӷныӷахкынка писныӷиткӣ. ⁸Ынка̄м Мисия наӷуҳлъюку тысямавык Троадамун пикат. ⁹Унугми таўани Павелым ысҳаӷўа̄лъыҳқун ысҳақа̄ ю̄к Македонияӷмӣ тахсиӷралӷӣ. Югым манигӯтыпихлъюни пика̄: «Тагилютың Македониямун каюсӣтаҳтикут!» ¹⁰Лыган Павелым ысҳаӷўа̄лъҳан киңуңаның ята̄ҳқукут Македониямун пиналюта, қаюҳлъяк лӣгикыхкыфут Кияӷныӷым уңипақисюкаңилъю Пинилӷӣның Уңипаның тама̄ни.

Лидиям Ухпылъҳа

¹¹Ынка̄м тылянаңамың наңақаҳтукут Троадамың Самофракиямун. Уна̄миңани Неаполисымун пӣкут. ¹²Та̄хкын қӯткун ка̄тукут ныҳлъягмун Филиппымун, Македониямылңуӷмун Римыӷмӣт ныликӣтнун. Қафсинат аӷныӷыт тама̄нтукут. ¹³Тама̄нсималюта Субботаңуҳсягу миңлъютым амихлъягакун а̄нлюта кӣўыгнун пӣкут, Иудеит таўани юӷа̄тақнаюката. Аӷнам иляңи таўантутыфтут ынка̄м ақумӯлъюта алыҳқуӷапут. ¹⁴Ата̄сиқ нагалъҳӣ Лидияңуфтуқ, Фиатираӷмӣ, акилъпыгақаюк ысныгрукыхтамың қӣпаӷаӷмың, манигӯткаюк Кияӷныӷмун. Атанӷым лӣгикыстыңъўа̄қӣ Павелым акузитаңи Лидиямун ынка̄м ухпықыхкӣ. ¹⁵Қамахлъютың ныңлъюгуткулъҳӣт крестиӷьямың Лидиям ақылъқаңлъяӷӣлъю: «Сюмыҳпысини ипапик ухпыӷумакума Атаныҳқун, хўаңкунъитаҳнаянӷыстык?» Ынка̄м сягиқусинкут лъңитнитукут.

Павелылъю, Силалъю Анусимиңлъяӷвигми

¹⁶Ата̄сими аӷныӷми кӣўым ысныңанилңуӷмун юӷа̄тфигмун агля̄малюта, налъяӷаҳпут қыпҳаҳтыля̄қ аӷнаӷақ илюмикун туӷныӷалык. Та̄м туӷныӷа̄м ӯкналиқуткыстақыхкаңи сяңўа̄т сяяҳқат сивутҳулъюки. Ынка̄м пилӣтыстыңита аклъюңиӷисиқңукаңат. ¹⁷Та̄м аӷнаӷа̄м малихся̄ӷӣнкут Павелылъю хўаңкутун акилӷӯмаӷми: «Укут югыт қыпҳаҳтыкӣ А̄ңылъыҳпига̄м Кияӷныӷым! Уңипа̄тақӣси натын югулилъыңылъыҳқамың!» ¹⁸Қафсиныхлъяк аӷнық таўатын пӣқ. Қынўатлъю Павелым қинуягулъюку туӷныӷақ илюңанилңуқ қӣвлюку пика̄: «А̄тҳакун Иисус Христосым қылӷамкын а̄нысқылъютын лъңаның!» Таўаниңинақ туӷныӷақ илюңаның а̄ныхкақ. ¹⁹Пилӣтыстыңита лӣгиксямыхтыху алъхыӷутуткысяҳқа̄нанӣматаңа аӷнаӷақ, Павелылъю, Силалъю акуқақахкыт. Қамуҳсӣӷмың агля̄ткахкыт иглыӷутистынун акилъпыгаӷвигмылңуӷнун. ²⁰Та̄хкын иглыӷутистыт агля̄лъюкык Римыӷмӣт нанқихтистыңитнун пикӣт: «Югык укук Иудейеңӯк, сыӷлылӣҳқӣңӯк ма̄ни. ²¹Апыҳтуӷӣқук кияҳта̄лъыӷмың хўаңкута Римыӷмӣни лӣлиҳтӯсямта ӣнӷуткӣтның. Тама̄кын апалъюқлъюку апыҳтӯсӣт атуқна̄нӷитапут». ²²Ынка̄м юлӷун илятқаҳта̄лъюни сюӷукахкыт Павелылъю, Силалъю. Нанқихтистыт қылӷуткахкыт а̄ткӣк қысюгумың матаҳқуӷлюки анагулӷысқылъюкык. ²³Анагулыҳта̄ныӷмың та̄қлъюкык анусимиңлъяӷвигмун канаҳтыкахкыт. Та̄хкын анусимиңлъяӷвигым умӣлганун маҳқатутңўа̄ӷысқыхкахкыт. ²⁴Анусимиңлъяӷвигым умӣлган таўатын каяхсятни илюклъиҳпигаӷмун қамавык канаҳтыкакык. Та̄хкын умуҳлъягмың унаҳсимың тукуӷусиӷлюкык, маҳқаткӣт та̄кут тукуӷутыт қапшагьяҳқа̄хпынакык.

²⁵Нани тама̄ни унугым қука̄ни Павелылъю, Силамлъю юӷа̄ма̄гмык илягақак усюқилъыӷмың Кияӷныӷмун, анусимиңлъяӷат таўанлыңӯт нагаткахкыт. ²⁶Нӯскахлъяган нуна туйыпыҳтақақ, рыпалъ анусимиңлъяӷвик тунымаҳтӯма̄н аӷулятка̄. Таўаниңинақ амигыт қылъпыӷаҳта̄ткат, анусимиңлъяӷаныңлъю қӣпшаӷутыт илыфкаӷаҳта̄ткат. ²⁷Анусимиңлъяӷвигым умӣлга таҳтуӷьялӷӣми, амигыт қылъпатутыфтут. Сюмыӷмини анусимиңлъяӷат қимагӯсиманилюки сявихпани нусюглюку лъминың туқунъақыхкақ. ²⁸Иўырңа Павелым игляхтупихлъюни пика̄: «Туқунъақыхпынаң лъпынун қаюҳлъяк қамахлъюта хўа̄нтутукут!»

²⁹Анусимиңлъяӷвигым умӣлга кыныӷмың туңсиӷлюни ӣтқаҳтыкақ. Алиңрӯӷым уңылыхсимаӷми Павелымлъю, Силамлъю манухкынкун сыгысқуҳтыкақ. ³⁰Та̄хкын а̄нутуткылъюкык а̄птыкакык: «Югыгни укуҳтык, натын сялюңа югулилъыңнаяҳсиңа?»

³¹Пика̄к: «Ухпықигу Атанық Иисус ынка̄м югулилъыңылъықутын, ныңлъюгутытынлъю югулилъыңылъықут». ³²Та̄хкын Павелымлъю, Силамлъю уңипақыхка̄т Атанық лъңанунлъю, ныңлъюгутаңанунлъю. ³³Таўани унугми анусимиңлъяӷвигым умӣлган уӷвуҳтықӣ та̄кук югык анагулылъҳыхкынка кӣңит. Та̄хкын ныңлъюгуткулъҳӣт крестиӷъяңина̄маӷмың пикат. ³⁴Павелылъю, Силалъю лъмыхнун агля̄лъюкык ныӷыстыкахкыт. Ныңлъюгуткулъҳӣт қуятыҳлъякат қаюҳлъяк ухпықыхкаңат Кияӷнық.

³⁵Аҳсягу Римыӷмӣт нанқихтистыңита кывгақыхкӣт умӣлўа̄тың уңипа̄сяҳтӣсқылъюку анусимиңлъяӷвигым умӣлга хўатын: «Павелылъю, Силалъю а̄ныстикык».

³⁶Ынка̄м анусимиңлъяӷвигым умӣлган Павел пика̄: «Нанқихтистыт каягутӣси а̄ныслъямтыгңуқ ынка̄м а̄нылӷа̄тык, аӷуляқитык ныкыхмылъютык».

³⁷Иўырңа Павелым умӣлўа̄ӷыт пикӣ: «Римыӷмӣңуӷңа̄мтуң юхтуқами анагулыҳта̄кақӣнкуң, талўа ипапиҳқуткыхпына̄н сямың анахусиматфут. Та̄хкын анусимиңлъяӷӣнкуң. Ынраӷңам хўа̄ ма̄тын аксяқлъюку а̄ныснақинкӯт? Йыӷлыгилъю! Лъмыхның нанқихтистыт тагилютың а̄ныслъинкут».

³⁸Павелым таўатын пийястың умӣлўа̄ӷыт уңипа̄сяҳтуқӣт нанқихтистыт. Ынка̄м нанқихтистыт алиңыхкат Павелымын, Силамын нагақуӷлюкык Римыӷмӣңуткык. ³⁹Та̄хкын такулюкык қивӷуклъюкык а̄ныстыкахкыт анусимиңлъяӷвигмың, аӷуляқысқыхкахкытлъю. ⁴⁰Ынка̄м Павелылъю, Силалъю анусимиңлъяӷвигмың а̄ньямык, Лидиянкунун пикак. Таўани ля̄лиҳфиклъюки ухпықат кайымлюки аӷуляқыхкақ.

Павелынкут Фессалоникалъҳӣт

¹Павелынкут иглыҳтыкат Амфиполкунлъю, Аполлониякунлъю Фессалоникамун ка̄тылъыӷмыхнун кынляңа. Тама̄ни Иудеит синагогалгыт. ²Павел пӣкылъыӷмитун синагогамун пикақ. Пиңаюни Субботани Павелым лӣгикыснақуткыхкӣ югыт Христосымың Акузитытхун Игақыхкатхун. ³Ӯкналиқылъыҳтыхун лӣгикыснақуткыхка̄ ипа Христос туқуяҳқапыста̄ӷунилюкулъю, уңуваӷьяҳқапыста̄ӷунилюкулъю туқулъыӷмың. Пикӣ: «Уна Иисус а̄пқыхка лъпысинун Христосыңӯқ». ⁴Иляңи Иудеит ухпыӷлютың иляткат Павелынкугнун, Силанкугнун. Тама̄кутлъю Грекыӷмит манигӯткаюгыт Кияӷныӷмун, аӷналӷутытлъю пиңўа̄ӷыт ухпыҳтӯткат.

⁵Та̄хкын ухпықа̄нӷилңӯт Иудеит ақинаклъюкык Павелылъю, Силалъю тысқагантақылӷӣның сяңигалңуӷның югның қырңуҳтилютың сыӷлылӣҳқӣҳлъякат. Қынўат қамахтыңъўа̄ӷлюки Фессалоникаӷмӣт қапшаҳқыхкӣт. Та̄хкын кытанқуснақ Иасонынкунун агляӷлютың ӣтқаҳта̄ткат Павелылъю, Силалъю а̄нунъалюкык юлӷутнун. ⁶Иўырңа на̄лъкынӷисямыхтыкык, Иасонлъю, иляңилъю ухпықат қамуҳсӣқӣт Фессалоникам иглыӷутистыңитнун. Акилӷӯкат: «Павелылъю, Силалъю навык алңунак пиныӷмыгни сыӷлылӣҳқӣгақук, хўа̄ ма̄нилъю таўатын пӣқук. ⁷Кесарым лӣлиҳтӯсӣ кипулъыгмун пӣқӣк хўатын пилъыӷмыгныгун: “Иисус умӣлыхпига̄гуқ, Кесарь умӣлгунӷитуқ”. Иасоным лъмыхнитыстақа̄к Павелылъю, Силалъю». ⁸Таўатын пията югытлъю, иглыӷутистыңилъю Фессалоникам сякша̄ҳлъякат. ⁹Та̄хкын иглыӷутистыт пикӣт Иасонылъю: «Қылӷутахпут Павелылъю, Силалъю лъпысинун аӷуляқыстысқылъюкык Фессалоникамың, иўырңа сивуклъюси манилитикут. Аӷуляқыхкайык манизи выӷулъықаҳпут». Та̄хкын агляҳтыстыкӣт.

Павелылъю, Силалъю Вериялъҳӣк

¹⁰Мамлыхтаӷыснаӷьягу ухпықат Павелылъю, Силалъю аӷуляқыстыкахкыт Вериямун. Ка̄сямык синагогамун пикак. ¹¹Тама̄кут Иудеяңит нагасюкыстаӷлюкык аюқыхкыхкыт Павелылъю, Силалъю Фессалоникамылңуӷның. Аҳутаңа тамаҳа̄н Иудеит лъңитның лӣнъақыхкӣт Акузитыт Игақыхкат, лӣгикналюки Павелымлъю, Силамлъю апыҳтуӷилъҳик ипаңутаңи. ¹²Ынка̄м угляпихлъыҳӣт ухпыҳтӯткат, угляпихлъыҳӣтлъю пиңўа̄ӷыт Грегытлъю, аӷнӣтлъю, югытлъю ухпыҳтӯткат. ¹³Иўырңа Иудеит Фессалоникамылңӯт нагақуӷьямыхтыху Павел уңипақинилюку акузитаңаның Кияӷныӷым Вериями, Верияткат. Ка̄лъютың қапшаҳқӣкат югның сыӷлылӣҳқӣкат тама̄ни. ¹⁴Ынка̄м ухпықат Павел ыснымун атҳа̄тқаҳтыстыка̄т иўырңа Силанкук, Тимофейенкук Вериямыткак. ¹⁵Югыт иглыӷутилӷӣт Павелымың малигуткат Афинымун кынляңа. Утыӷниӷнақңата Вериямун Павелым липыҳсяқакык Силанкук, Тимофейенкук такусқылъюни пияҳқа̄ҳтаӷыснақайык.

Павел Уңипақилӷӣ Афиными

¹⁶Афиными Павел утақӣткылъюку Силанкугның, Тимофейенкугның ювӷӣӷьялӷӣми тама̄ни сыӷлыӷьюхлъякақ, қаюҳлъяк кияӷныңлъяқаҳтупихтыфтуқ. ¹⁷Ынка̄м Павелым синагогами Иудеитлъю, язычнигытлъю манигӯткаюгыт Кияӷныӷмун лӣгикыснақуткыхкӣ Иисус, Христосыңунилюку. Акилъпыгаӷвигмилъю аҳутаңа тамаҳа̄н килъю алңунак таўанъыӷата а̄пҳақыхкаңа Христос. ¹⁸Иляңита апыҳтуӷистыңита Эпикурейскийетлъю, Стоикытлъю такулюку Павел а̄ҳтӣра̄қа̄т. Иляңита илятың а̄птыкӣт: «Уна акузивалъюҳлъяк сямың пӣқа?» Тама̄кут иляңита пика̄т: «Лъяңақа накумӣт кияӷныӷит акузиткақӣ». Таўатын пикат қаюҳлъяк Павелым уңипақңукаңа Иисус, уңувалъҳалъю туқулъыӷмың. ¹⁹Та̄хкын Павелымун малихтыстыкат агӷистынун Ареопагымылңуӷнун. Ынка̄м ка̄сямың пика̄т: «Та̄на нутаӷақ апыҳтӯсяқақыхкын лӣсюўаҳпут. ²⁰Сяңўа̄ та̄на а̄пқан алъя̄ҳлъюхўа̄гуқ хўаңкунъи, ынка̄м лӣгиксюўаҳпут сямың писӣтаңа». ²¹(Сяңўа̄т нутаӷат апыҳтӯсят пинӷата Афиныӷмӣтлъю, накумӣтлъю тама̄вык лъӣқат апыӷьюўақӣтлъю нагасюгақӣтлъю.)

²²Ынка̄м Ареопагми Павелым ныкывлюни пикӣ: «Афиныӷмӣни, лӣгикамси ынңа̄талъ манигӯткаюгуфтуси лъпыси югни. ²³Иглыҳсялӷӣңа қагани акулми, ысҳаӷанка манигуӷвилӷутыси, аҳқыфиклъю ата̄сиқ игақфикңалӷӣ хўатын: “Налъюкыхкамун Кияӷныӷмун”. Та̄наңӯқ Кияӷнық налъюкыӷңа̄ҳпысигу манигуқаҳси апыӷьюкыхка лъпысинун. ²⁴Та̄м Кияӷныӷым улимакақа̄ нуна, сяңўа̄лъю қамахтыңъўа̄ӷлюку нунамылңуқ. Атанқа̄ қилягымлъю, нунамлъю ынка̄м манигӯтфиңлъяқанисигатуқ. ²⁵Та̄наңӯқ Кияӷнық тӯникаюк уңувалъыӷмың, аныӷныӷмың, сямыңлъю тамаҳа̄ның югнун. Аклъюксяҳқақынӷита̄ югыт каюсилъҳат қаюҳлъяк сяңўа̄ тамаҳа̄н аклъюкигата̄. ²⁶Кияӷныӷым улимакақа̄ ата̄сиқ ю̄к, ынка̄м та̄хкын ата̄симың алъхықа̄гуқ алъя̄ҳӣнақ ю̄к нунамылңуқ хўани. Ӣңкырухлъяк ята̄ҳқыхкақӣлъю қакун югыт алъхыӷьяҳқа̄таңи, на̄нилъю кияҳсяҳқа̄таңи. ²⁷Таўатын пикақӣ югнун ивӣсқылъюни лю̄рақ на̄лъкынъаюкаңатни. Нақамлъю налиҳӣнамнъың уяванъыӷитуқ ²⁸қаюҳлъяк:

“Лъңакун кияҳтыңъӯкутлъю,

қапшагӯкутлъю, алъхықа̄гукутлъю”.

Талўа иляңи игаңлъяҳтыси хўатын пика̄лӷӣт:

“Ипапыста̄қ авақутақӣлъю”.

²⁹Кияӷныӷым авақутақутаңаның сюмыҳтаӷа̄ткысяҳқақынӷитаҳпут югыт улима̄ӷистун золотамың, серебромың, налиӷмың уйӷагмың аюқлъюки. Югыт сюмыҳтаӷалъҳистун аюқынӷитуқ. ³⁰Сивунӷани агани югыт сялин налъюклъюку Кияӷнық, аӷью̄ӷьюгумаңитӣ аӷью̄сяқыӷңа̄та. Иўырңа ма̄тын қылӷўӣ қамахлъюки югыт на̄нсяӷңа̄та авутыҳқылъюки, сыӷлыҳқынъанӣсқылъюки. ³¹Кияӷныӷым таўатын қылъқақӣ қаюҳлъяк ныкыхтыкақа̄ аӷнық нанқихтивигулюку. Накмикыхкамикун юхкун ю̄к тамаҳа̄н таўатыҳлъюўа̄қ нанқихсяҳқақа̄. Лӣтысналюку накмикыхкани ю̄к уңуваҳтыстыкақа̄ туқулъыӷмың».

³²Нагалъюку Павелым а̄пқаңа ю̄к уңуваҳтысиманилюку туқулъыӷмың, иляңита лыгасӣӷўа̄ткыхка̄т, иўырңа иляңита пика̄т Павел: «Ўатақа̄ӷақ нагасюўаҳпут алъя апыӷнақыхкувгу». ³³Та̄хкын Павелым униткӣ, ³⁴иўырңа иляңита малихся̄ӷлюку Павел ухпыҳтӯткат. Ата̄сиқ Дионисийеңуфтуқ, Ареопагыми агӷиста, аӷнақлъю а̄тқылӷӣ Дамарымың, килъюлъю иляңи ухпыҳтӯткат.

Павел Коринфылъҳӣ

¹Та̄м киңуңаның Павел Коринфыткақ Афинымың. ²Тама̄ни налъяқа̄ Иудей а̄тҳа Акила, Понтыми алъхықақ. Италиямың ка̄нъыҳа̄фтук нулиҳқулъҳӣк Прискилламлъю, қаюҳлъяк Умӣлыхпига̄м Клавдийем ыфлъықуқӣ Иудеит Римымың. Павелым ля̄лиҳфиклъюкык ³ылъкыхкыниткақ қаюҳлъяк қыпҳақа̄к лъңан қыпҳақа̄тун аюқылӷӣ. Палаткаңлъялъҳым акиңа кияӷусиқыхкаңат. ⁴Суббота тамаҳа̄н Павел синагогамун пилюни уңипаӷақылӷӣ Иудеянунлъю, Грегынкунунлъю ухпыӷысқылъюки.

⁵Силамлъю, Тимофейемлъю ка̄ткак Македониямың, та̄хкын кынлыклъюку Павел уңипақиңинаӷлюни лъӣқақ. Иудеянун а̄пқа̄ Иисус, Христосыңунилюку. ⁶Иудеит кипулъхина̄ӷьятнилъю, сыӷлытунлъю акузиткысятни, а̄тками пагуляңи уфсюгулъюки пикӣ: «Ифлъякуфси лъпыси пилъқаҳси, хўаңа пилъқынъа̄нӷитақа. Хўакын кынлыклъюку язычнигнун уңипақинақуңа». ⁷Ынка̄м унилъюки Иудеит Титий Иустымун лъӣқақ, язычнигмун манигӯткаюгмун Кияӷныӷмун. Мыңтыӷа̄ синагогам ся̄ӷўанилңуқ. ⁸Синагогам иглыӷутистыңа Криспыңуфтуқ. Қамахлъютың ныңлъюгуткулъҳӣт ухпықыхка̄т Атанық. Коринфыӷмӣлӷутытлъю нагалъюку Павел ухпыӷлютың крестқат.

⁹Та̄хкын унугми ата̄сими Павел ысҳаӷўа̄лъыҳқун Атанӷым пика̄: «Алиңыхпынаң, йыӷлыги уңипақикыста̄ ӣлъқаюфқа̄вык ¹⁰қаюҳлъяк лъпынитақуңа. Китумун алңунак ақниҳтысна̄нӷитамкын, қаюҳлъяк ныҳлъягми хўани угляпихлъыҳӣ ю̄к хўаңа пикақа̄». ¹¹Ынка̄м Павел тама̄ни апыҳтуӷикақ Кияӷныӷым акузитаңаның ата̄сиқ аюмиқулъық алъя аӷвинлык танқит илялъюки.

Иудеит Павел Агля̄скаңат Нанқихтивигмун

¹²Галлио, Римым умӣлгуҳтыстақңагу Грециямун, Иудеит қырңуӷулъютың сюӷуглюку Павел агля̄тка̄т нанқихтивигмун. ¹³Ка̄тулъюку пикат: «Ӯм югым апыҳтуӷақӣ югыт Кияӷнық манигӣсқылъюку алъяңулюку Лӣлиҳтӯсямнъың!»

¹⁴Ӣўынлъю Павел акузинақақуқ, Галлиом Иудеит пикӣ: «Уна ю̄к тыглыгуқа̄яқан, юхтақа̄яқан налиӷмың сяңўа̄ алңунак сыӷлыпыста̄қ пикақсяқагу иляпхапыста̄ӷнаяӷамси. ¹⁵Иўырңа уна ю̄к таўатын пимаңитуқ. А̄ҳтӣра̄ӷуткыңъунӷитаси Римым лӣлиҳтӯсӣ, а̄ҳтӣра̄ӷуткыңъўа̄си лъпыси катам Лӣлиҳтӯсяси, акузитытлъю, а̄тҳытлъю сямың писӣтаңи. Тама̄кын нанқихтияҳқа̄нӷитуңа, лъпысиның пикатыки». ¹⁶Ынка̄м ыфлъықуқӣ а̄нысқылъюки. ¹⁷Та̄хкын югыт акуқаӷлюку синагогам иглыӷутистыңа Сосфен, қывутӣқа̄т нанқихтивигым мануӷа̄ни иўырңа Галлиом авылӷақӣнақӣ.

Павелым Утыӷнилъҳа Антиохиямун

¹⁸Та̄м киңуңаның Павел паниның ухпықаниткақ қафсинахлъяк аӷнық Коринфыми. Та̄хкын аңьяҳпахкун аӷуляқыхкақ Сириямун кылъқылъюкык Прискилланкук, Акиланкук. Ка̄сямың Кенхреямун Павел қигуқақ лӣгикысқылъюку акықусяни Кияӷныӷмун апыӷӣлъҳа. ¹⁹Ка̄лъютың Ефесымун, тама̄ни Павелым униткакык Прискилламлъю, Акиламлъю синагогалъюни лӣгикыснақуткыхка̄ Иудеянун Иисус, Христосыңунилюку. ²⁰Лъмыхнитаӷӣсқыхкақсяқаңат иўырңа пипагниңиткақ. ²¹Ынка̄м аӷуляқнақңами пикӣ: «Кияӷныӷым пиюкылъқыхкагу алъя тагилъықуңа». Та̄хкын Ефесымың аңьяҳпахкун аӷуляқыхкақ.

²²Ка̄лъюни Кесариямун нагнықақ Иерусалимымун ля̄лиҳфикналюки ухпықат, та̄хкын Антиохияткақ. ²³Тама̄нтаҳлъюни аӷуляқыхкақ. Иглыӷуткылъюку Галатиякунлъю, Фригиякунлъю қамахлъюки ухпықат кайымумӣта пикӣ.

Аполлос Уңипақилӷӣ Ефесымилъю, Коринфымилъю

²⁴Павел таўатын аныҳсималюку Аполлос, Ефесымун ка̄ткақ. Иудейеңулӷӣ алъхықақ Александриями. Ынңа̄талъ акузилъыхлъяклъю, лӣтыҳлъякақлъю Акузитның Игақыхканың. ²⁵Сялин Александриямылъюку китум апыҳтуқақыхкаңа Атанӷым тумаңаның. Ынка̄м сягиқыпихлъюни акузиткыңъукаңалъю, апыҳтӯсяқңукаңалъю ылъқуӷаҳлъюку Иисус, апыҳтӯсӣлъю. Нақам лӣсимакыхкаңа крестиӷылъық Иоанным апыҳтӯтылъҳӣна̄тун аюқылӷӣ. ²⁶Ефесыми Аполлос синагогалъюни тытухпынани уңипақикақ. Прискилланкук, Акиланкук нагалъюку ақылъқаңлъяқа̄к лӣгикыстаӷаӷналюку Кияӷныӷым тумаңаның, ўатақа̄ӷақ ылъқуӷаҳлъюку. ²⁷Аполлос Грециямун пиюгьян, ухпықат кайымыхка̄т ынка̄м письмомат Грецияӷмӣт ухпықӣтнун упуӷатысқылъюку. Та̄кут Грецияӷмӣт ухпықыхкақыхкаңат Иисус Кияӷныӷым каюсилъҳакун. Аполлосым ка̄лъюни ынңа̄талъ икнақуҳсяқақыхкаңи ухпылъҳит апыҳтуӷилъыӷмикун. ²⁸Юхтуқами а̄ҳтӣра̄ҳлъякӣ Иудеит, Акузитыт Игақыхкат ипапиҳқусиқлъюки Иисус, Христосыңунилюку.

Павел Ефесылъҳӣ

¹Аполлос Коринфымылъюку, Павел қӯткун иглыӷакақ Ефесымун кынляңа. Тама̄ни иляңи малихся̄ҳтыт налъяӷлюки ²а̄птыкӣ: «Аглыӷналӷӣк Таӷныӷак алъхыҳсимастыкык ухпыӷақңафси?»

Пика̄т: «Нака̄, налъюкңўа̄ӷахпут Аглыӷналӷӣк Таӷныӷак».

³А̄плъя̄тақӣ: «Сямунми крестиӷимастык?»

Кӣмсиқа̄т: «Иоанным крестиӷылъҳатун».

⁴Павелым пикӣ: «Иоанным крестиӷилъҳа авутыҳқылъютың сыӷлыҳқынъанилӷинун аюқуқ. Пикақӣлъю ухпықысқылъюку киңуминың тагияҳқақ, та̄на Иисусыңӯқ». ⁵Нагақуӷьямыхтыху та̄на, крестиӷикат а̄тҳакун Атанӷым Иисусым. ⁶Павелым ся̄фсяқминики Аглыӷналӷӣк Таӷныӷак ӣтқак лъңитнун. Та̄хкын акузикат алъя̄ҳӣна̄стун улюстун, ӯкналиқумаӷмыңлъю пикат. ⁷Ынтақун қуля ма̄лӷук сӣпнықлъюку ю̄к таўантуқ.

⁸Пиңаюни танқини Суббота тамаҳа̄н Павелым тытукаҳпынани алыҳтуқӣ югыт синагогами. А̄ҳнақуткыхкӣ, лӣгикыснақуткыхкӣ Атаныҳпагулъҳаның Кияӷныӷым. ⁹Иўырңа иляңи пиныҳлъюлӷӣт ухпыӷьюнӷиткат, ынка̄м сивуңитни югыт сыӷлытун акузиткыхка̄т кияҳта̄лъық Атанӷым апыҳтӯся̄. Ынка̄м Павелым униткӣ кылъқылъюки ухпықат. Та̄хкын аҳутаңа тамаҳа̄н Тиранным апыҳтуӷивигани, Павелым алыҳқуӷақыхкаңи югыт. ¹⁰Таўатын пикақ ма̄лӷук аюмиқулъҳык, ынка̄м тамаҳаӷмың Иудеитлъю, Грегытлъю Асиямылңӯт нагақуқӣт акузитаңи Атанӷым.

Иӷныӷи Скевам

¹¹Кияӷнық алъя̄ҳлъюхўаҳтӣӷа̄тақақ сяӷӣӷаналӷӣмың Павелкун. ¹²Талўа иляңита югыт Павелым какыхлъюгӣтӣлъю, а̄ткӣлъю лъиныӷмыхтыки қинуюгнун на̄лъҳутақылӷӣт, туӷныӷа̄тлъю илюңитнилңӯт а̄нақылӷӣт. ¹³Иляңи Иудеит иглыӷаңулӷӣт нунанун, югның а̄нысқӯңукаңит туӷныӷа̄т. Та̄хкын Атанӷым Иисусым а̄тҳа а̄нысқӯсиқнақуткыхкақсяқаңат. Пикат: «Қылӷамкын а̄нысқылъютын та̄хун ата̄сикун Иисусыкун Павелым уңипақыхка̄кун». ¹⁴Скевам ма̄ӷраӷвинлык иӷныӷи таўатын пикат. (Та̄на Скева Иудейеңулӷӣ первосвященнига.) ¹⁵Иўырңа туӷныӷа̄м пикӣ: «Лӣсимакақа Иисус, лӣсимакақа Павел, лъпыси кинкуңустык?»

¹⁶Та̄хкын югым илюмикун туӷныӷалгым қытхыӷвиклъюки та̄кут югыт қывутӣқӣ, икнақыпихтутминың қамахлъюки аваңилъкыхкӣ. Ынка̄м мыңтыӷа̄ның а̄нқаҳталъютың қимагӯткат амсикаӷмың, кӣтиқулъылиӷлютың. ¹⁷Қамахлъютың Ефесыӷмӣт, Иудеитлъю, Грегытлъю алиңрӯӷуткат та̄на нагақуӷлюку, ынка̄м а̄тҳа Иисусым ўатақа̄ӷақ қӯлвақа̄т. ¹⁸Угляпихлъыҳӣт ухпынҳақанӣт юхтуқами апыӷрақӣт алигнаҳта̄лъытың. ¹⁹Угляпихлъыҳӣт алигнаҳта̄қаюгуялӷӣт тагиқӯлъюки алигнаҳта̄ӷусит игатың паныҳқуқӣт юлӷутыт ысҳа̄манӷитни. Игалӷутыт акитулысюӷьяқмыхтыки 50,000 серебро драхмат акикыфтӣт. ²⁰Тама̄на апалъюқлъюку ўатақа̄ӷақ акузитаңи Атанӷым миңитка̄т, ынка̄м угляпихлъыҳӣт ухпықыхкӣт.

²¹Киңуңитның тама̄кут Павел қакиқниқыхкақ Иерусалимымун пиналюни, Македониякунлъю, Грециякунлъю а̄глюни. Пикақ: «Иерусалимымитаҳлъюңа та̄хкын Римысяҳқапыста̄ӷӯңа». ²²Та̄хкын Павелым каютыгни Тимофейялъю, Ерастылъю каяхтыкакык агляқыстӣсқылъюкык Македониямун, лъңа Асиямытаӷақақ.

Сереброңлъяҳтыт Сыӷлылӣҳқилъҳат Ефесыми

²³Нани тама̄ни пилъыӷми угля̄пихлъыӷӣт Ефесыӷмӣт ынңа̄талъ сыӷлылӣӷуткыхка̄т кияҳта̄лъық Атанӷым апыҳтӯсяқыхка̄. ²⁴Тама̄на сыӷлылӣлъық Димитрийем серебромың улимастым пӣнлиқа̄. Таўатын пикақ қаюҳлъяк улималгуткулъҳӣт ынңа̄талъ маниңлъя̄сиқңукаңит серебромың улима̄ӷыт храмыңўа̄ҳа̄т. Тама̄кут храмыңўа̄ҳа̄т кияӷныңлъяқамун Артемидамун манигӯтфигыстун аюқылӷӣт. ²⁵Димитрийем улималгутнилъю, иляңилъю таўатылңуӷмың улимакаюгыт қырңуҳлъюки пикӣ: «Укуҳси югни, лӣсимакаҳси ынңа̄талъ маниңлъяӷақукут қыпҳақамнъың. ²⁶Иўырңа ысҳапагаҳсилъю, нагатаҳсилъю Павелым пилъҳа. Пӣқуқ кияӷныңлъяқат кияӷныпигунӷинъилюки. Ынка̄м угляпихлъыҳӣ ю̄к алъяңуҳқуӷа̄ ма̄ни Ефесыми, ма̄ниңина̄хпына̄н тамаҳа̄нилъю Асиями пӣқуқ. ²⁷Сыӷлыҳалык сянӷилъкумта қыпҳақаҳпут укаваҳлъықуқ. Лӣсимакаҳси қамахлъютың Асияӷмӣтлъю, нунатаҳа̄нилңӯтлъю манигуӷақа̄т аӷнақ кияӷнық Артемида. Сянӷилъкумта югыт сюмыҳтаӷа̄ткысягулъықа̄т храм мыгнунӣнъилюку, Артемидамлъю а̄ңылъыҳлъяга сятңунаниҳлъықуқ».

²⁸Та̄кут югыт нагалъюку Димитрий ынңа̄талъ сякша̄кат, акилӷӯҳлъякатлъю: «А̄ңыҳлъяхтуқ Артемидаңа Ефесым!» ²⁹Мулюхпынатың қамахлъютың Ефесыӷмӣт кытанқўа̄ӷа̄ткат акилӷӯмаӷмың налъюкыӷңа̄ӷмыхтыки ся̄қутаңи. Павелым иглыӷалгуткык Гаийемлъю, Аристархылъю Македонияӷмӣк тама̄нлыңӯк увитаңитни. Иляңита югыт та̄кук акуқаӷлюкык қамуқлъюкык кытарўакат қырңуӷутфихлъягмун малихлъюки юлӷутыҳлъягыт. ³⁰Павел итыӷьюка̄ялӷӣ юлӷун алыҳқуӷналюку иўырңа ухпықат иӷлыкыхка̄т. ³¹Талўа иляңита Асиям иглыӷутистыңита кывгақутка̄т илякумта̄ҳтың Павел ўатаҳлъяк итыфқа̄н қырңуӷутфихлъягмун писқылъюку. ³²Та̄кут қырңуӷутфихлъягмылңӯт ўанлыги ныпухлъягуҳтыкат. Иляңи югыт сямың акилӷӯҳлъягыт, иляңи сямың алъяның акилӷӯҳлъягыт. Кияң алъюлъютың налъюкыхкаңат сяңамың қырңуӷутат. ³³Та̄хкын ю̄к а̄тқылӷӣ Александрымың, Иудеит апыҳтуӷўа̄ӷлюку сямың пилъыҳқамың, акузияҳтӣсқыхка̄т сивуңитнун юлӷутыҳлъягыт. Александрым ӣхыни ныңугуткӣ нагатысқылъюни югнун. ³⁴Иўырңа юлӷутыҳлъягыт лӣгиксямыхтыху Александр Иудейеңутаңа, қырңаҳлъягмың акилӷӯҳлъякат: «А̄ңыҳлъяхтуқ Артемидаңа Ефесым!» Таўатын акилӷӯкат кытхўылъ ма̄лӷук афлъюк.

³⁵Ата̄сим Ефесым умӣлўа̄ӷан ныпӣҳтыстықаҳсямики юлӷутыт пикӣ: «Ефесыӷмӣни, тамаҳаҳлъягми лӣсимака̄ Ефес афлъыңакистыка̄ а̄ңылӷӣм Артемидам храмыңан, аглыӷналӷӣмлъю уйӷагым ифкақам қилягмың. ³⁶Китум алңунак айгуӷикна̄нӷитӣлъю та̄кугның афлъыңакыстыңутфут ынка̄м ныпӣҳтык. Сяңўа̄ тымңиҳлъяк апыӷӣӷвагилгафсигу сюмыҳтаӷаҳтык. ³⁷Та̄кук югык хўавык тагиткақахси талўа сямың тыглынӷитыӷңа̄гмык храмыми, акузиткынӷитыӷңа̄мыклъю сямың сыӷлыӷмың кияӷныҳпут Артемида. ³⁸Уна нанқихтивигунӷитуқ. Димитрийелъю қыпҳаҳтыкулъҳӣт сямың апалъюлгукумың нанқихтивигмун агляӷлит. Таўани нанқихтистынун апыӷнакаңит апалъютың ынка̄м ынңа̄талъ авуткӣра̄ҳа̄т. ³⁹Ўата сямың пияҳқалгукуфси сямың тама̄кын қырңуӷутфихпигаӷми агӷиткынъакыси. ⁴⁰Таўатын пӣмси қаюҳлъяк Римым умӣлгита нагақуқумыхтыху уна сыӷлылӣлъық аӷныӷми хўани, та̄на апалъюқлъюку қа̄ткунъыӷинъилюта лӣлиҳтӯсямыхнун пинақӣлъю. Сямыңʼңам пилъықыстыки қаюҳлъяк апалъӣтукут сыӷлылӣҳқӣлъымнъун». ⁴¹Та̄м умӣлўа̄ӷым таўатын пилюки агляҳтӯтыстыкӣ.

Павел Македониямунлъю, Грециямунлъю Пилӷӣ

¹Та̄на сыӷлылӣлъыҳлъяк алъпагьян Павелым ақфастыкӣ ухпықат. Кайымлюки аӷуляқыхкақ Македониямун. ²Ынка̄м Македониякун иглыӷуткылъюку ля̄лиҳқўа̄ӷвикыхкӣ ухпықат, кайымумӣта пикӣ. Та̄хкын нагнықақ Грециямун, ³тама̄нтыкақ пиңают танқит. Ята̄ҳқақуқлъю аңьяҳпахкун Сириянъалюни, лӣгикыхкӣ Иудеянңуқ ята̄ҳқақыфтут туқунъалюку. Тама̄кын апалъюқлъюку утыҳсюкақ Македониякун Иерусалимымун. ⁴Малихтыстыкыфтӣ Сосипатр, иӷныӷа Пиррым, Верияӷмӣ, Аристархылъю, Секундылъю Фессалоникаӷмӣк, Гаий Дервияӷмӣ, Тихикылъю, Трофимылъю Асияӷмӣк, Тимофейлъю. ⁵Та̄кут аӷуляқыкыстаӷлютың Троадамун, тама̄ни утақӣгут хўаңкунъың. ⁶Киңуңаның Нықынӷаҳқылъҳан Закваскалӣмаңилңӯм Нықыкшаңлъям, Филиппымың аңьяҳпахкун аӷуляқукут. Талъимат аӷныӷыт атуӷлюки ка̄тапут иляпут Троадами. Тама̄нтукут ма̄ӷраӷвинлык аӷнық.

Павелым Киңулиқ Ля̄лиҳтылъҳа Троадамун

⁷Сивулиӷми аӷныӷани неделям Троадаӷмӣт ухпықӣтлъю, хўаңкуталъю қырңуӷутукут ныӷналюта Атанӷым Нықынӷаҳқылъҳаның. Сивуклъюни Павел уңипақикақ унугым қука̄нун кынляңа, қаюҳлъяк уна̄ми аӷуляқсюгулӷӣ. ⁸Қымтамылңӯкут кынылӷутаҳтуқами. ⁹Нукалъпигақ Евтих, ақумлюни қыргысым ысныңакун нагаткақ. Павел уңипақималюку қынўат Евтих қаваӷникақ. Қынўатлъю умуқилъюни қаваӷьялӷӣми ыслъятмун ифкақақ памакын пиңая̄ның қымтам. А̄нлютың тугуяқмыхтыху туқулюни. ¹⁰Иўырңа Павелым укирахкӣӷлюни сыгысқуҳфиклъюку қытка̄. Пикӣ: «Алиңыхпынаси, хўа̄ уңува̄ма̄қ!» ¹¹Та̄хкын маюҳтӯлъютың Павелым нықыкшаңлъяқ а̄вгуӷлюку ныӷыхкат. Алыҳқӯткат унулъқусиқ кынляңа аҳтылъыӷмун, та̄хкын Павел аӷуляқыхкақ. ¹²Ухпықат нукалъпигақ агля̄тка̄т ныңанун илютулъыңыҳлъяглютың уңувалъҳа апалъюқлълъюку.

Павел Троадамың Милитылъҳа̄

¹³Аңьяҳпахкун аӷуляқукут Ассымун сивуңани Павелым, қаюҳлъяк қӯткун Ассымун пилюни ўытку тама̄ни ӯхнақнилӷӣ аңьяҳпагмун. ¹⁴Ка̄сян Ассымун қа̄клъюку аңьяҳпагмун Митилинатукут. ¹⁵Уна̄миңани Митилинамың аӷуляқлъюта аӷулӣҳтукут Хиосым туңаңакун. Та̄хкын уна̄миңани ка̄тукут Самосымун, ынка̄м аўакаӷа̄ни ка̄тукут Милитымун. ¹⁶Павелым наӷуҳсюка̄ Ефес қаюҳлъяк Асиями кима̄ўиюнӷилңуқ. Пилъыҳқалгукуми Иерусалимымун ка̄сюпихтыңъулӷӣ аңӣнъалюни Пятидесятницамун.

Павелым Алыҳқуқаңи Ефесым Пресвитерыңи

¹⁷Милитымылъюни Павелым тахсиқлъиқӣ ухпықат пресвитерыңит Ефесымылңӯт. ¹⁸Ка̄сята пикӣ: «Лӣсимакаҳси натын кияҳта̄лъқа лъпысинилъюңа Асиямун ка̄сюхўа̄лъымның има. ¹⁹Қыпҳа̄ткақақа Атанық қусывыхтыпихлъюңа, қунитӯмаӷмалъю қайўа Иудеит сыӷлылӣҳқыҳлъягңа̄тңалъю, туқунъақуткыӷңа̄тңалъю. ²⁰Иўырңа лӣсимакаҳси нуқытусигатанка сяңўа̄т каюткаҳқаси уңипақинымни, апыҳтунымси юхтуқамилъю, ныхпысинилъю. ²¹Қывӯлъюки қылӷақсяӷанка Иудеитлъю, Грегытлъю авутыҳқылъюки сыӷлыҳқынъаниқата қӣвысқылъюки Кияӷныӷмун, ухпықисқылъюкилъю Атанымнъың Иисус Христосымың. ²²Хўа̄ ма̄тын қа̄ткулъюңа Аглыӷналӷӣгнун Таӷныӷагнун Иерусалимынъақуңа, налъюкақа̄ сяяҳқақа̄тңа Иерусалимыӷмӣт. ²³Иўырңақун тамаҳӣтни нунани такукамни Аглыӷналӷӣм Таӷныӷам уңипа̄тақа̄ңа Иерусалимыми сыӷлылӣҳлъықнилюңалъю, анусимиңлъяҳлъықнилюңалъю югнун. ²⁴Иўырңа хўаңа катам уңувалъқа ўа̄кигатақа апыӷӣқаҳналюку қыпҳақақ Атанӷым Иисусым қылӷутка̄ хўаңамнун. А̄пҳысқыхкақӣ Пинилӷӣт Уңипат Кияӷныӷым пиниқылъҳаның аюқылӷӣт.

²⁵Лӣсимакақа алъямың ысҳаӷна̄нӷитаҳпысиңа, лъпыси уңипиқуткамни Атаныҳпагулъҳаның Кияӷныӷым. ²⁶Тама̄кын апалъюқлъюку аӷныӷми хўани уңипа̄нъақамси малӷуклъилъңуна̄н, налиҳси ифлъякан хўаңа пилъқынӷитақа, ²⁷қаюҳлъяк нуқытусимаңитақа сяңўа̄ тамаҳа̄н Кияӷныӷым лӣтысюка̄ лъпысинун. ²⁸Кияӷныӷым юги пынъӣӷыстун аюқут, ынка̄м Аглыӷналӷӣм Таӷныӷам лъпысинун афлъыңакысқӣ катам таўатын пынъӣӷнӣҳтым афлъыңакылъҳатун пынъӣни. Ынка̄м кылыңаңўа̄ӷлюси, Кияӷныӷымлъю юги кылыңакңўа̄ӷлюки. Афлъыңакитыки қаюҳлъяк Кияӷныӷым тукфиқақӣ лъми катам а̄ўмикун. ²⁹Лӣсимакақа унискумси апыҳтуӷистысиӷўа̄ӷыт такулъықӣси. Катам таўатытут угиҳсялӷӣстун ама̄стун на̄фқӣнақылӷӣт пынъӣӷмың, на̄фқынъақуткылъықӣт ухпықат апыҳтуӷилъыӷмыхтыхун. ³⁰Талўа иляңи ухпықа̄лгутыси иқлъыңиқсяҳқа̄гут ухпықысқылъюки апыҳтуӷилъытың, ухпыҳтықыҳтыкумыхтыки малихся̄ҳтыкналюки. ³¹Ынка̄м кылыңаңўа̄ӷлюси пӯҳтылъыңнаюкафси. Нықамиклъюку пиңают аюмиқулъҳыт кылыңася̄қақамси қамахлъюси тама̄кын аӷныҳтӯма̄н, унухтӯма̄н сыӷлылӣҳлъяӷңа̄ӷма, қунитӯмаӷма.

³²На̄ңнӣткынъақақа, ныӷьюкутамси Кияӷныӷмун афлъыңакысқылъюси, уңипамунлъю пиниқылъҳанун қуястысқылъюси. Нагатылъыҳпысигун та̄на уңипақ ухпылъыси икнақуҳлъықутлъю, алъхыҳлъықаҳсилъю лъпыси пилӣсяҳқаҳси Кияӷныӷмың. Та̄на пилӣсяҳқақ тама̄кунун пиңӯқ а̄фтыкаминун лъңанун катам югулюки. ³³Лъпысинитақңама манихпысиныңлъю, а̄ткаҳпысиныңлъю қилӣӷумаңитуңа. ³⁴Лӣсимакаҳпысиңа сяңўа̄ аклъюкыхкақа, илямалъю хўаңамнилңӯт аклъюкыхкӣт қыпҳа̄ткаюўа̄нка алъхыҳналюки. ³⁵Сяңўа̄ қамахлъюку пикақақа лъпысинун успута̄сқылъюку, хўаңамтун уӷлыӷӣлъыҳпысигун каюсӣтысқылъюки пипагниңилңӯт. Нықамиклъюку Атанӷым Иисусым хўатын пилъҳа: “Қуянаӷатаӷаҳтуқ тӯнӣлъық алъхыӷутылъыӷмың”».

³⁶Павел таўатын акузиныӷмың та̄қсями, сыгысқуҳлъюни юӷалгусиқӣ. ³⁷Қамахлъютың қиямаӷмың Павел қытақлъюку на̄ӷа̄тақа̄т. ³⁸Қивӷукылъыҳпигақыхкаңат қаюҳлъяк пикақыхкаңи алъямыңлъю ысҳаӷна̄нӷинъилютың. Та̄хкын қаника̄т аңьяҳпагмун.

Павел Иерусалимылъҳӣ

¹Унисямтыки ухпықат аңьяҳпагмун ӯхлъюта наңақаҳтукут Косымун. Уна̄миңани Родосымун ка̄лъюта та̄хкын нагныҳтукут Патарамун. ²Таўани аңьяҳпагмың на̄лъкутукут Финикиянъақылӷӣмың ынка̄м ӯхлъюта аӷуляқукут. ³Ысҳаӷьямтыху қӣҳқақ Кипр ӯҳқаңакун нагныҳтукут Сириям ысныңакун Тирымун. Таўани усиңиӷа̄т аңьяҳпак. ⁴Тама̄ни иваӷлюки ухпықат на̄лъкысямтыки лъңитнитукут ата̄сиқ сянтилъық. Аглыӷналӷӣгныкун Таӷныӷагныкун ухпықат Павел Иерусалимтыснаниқа̄т. ⁵Аӷуляқсяҳқа̄ҳтыңъамта, ухпықа̄лгутымта нулиҳқулъҳӣт, авақутақулъҳӣт малихтӣлъю ыснамун. Таўани сыгысқуҳқӯлъюта юӷа̄тукут. ⁶Та̄хкын ӯхтукут аңьяҳпагмун, қанӣӷистыпут нымыхнун агляҳтӯтут.

⁷Аӷуляқлъюта Тирымың ка̄тукут Птолемаидамун. Тама̄ни қуяклъюки ухпықа̄лгутыпут ата̄сиқ аӷнық лъңитнитукут. ⁸Уна̄миңани Кесариямун ка̄лъюта Филиппынкунитукут евангелистыми. Ма̄ӷраӷвинлықыхкаңат накмикыхка̄т каютңулюки. ⁹Стаманың панилык угӣӷумаңилңуӷмың, қамахлъютың ӯкналиқистыт. ¹⁰Сялин тама̄нсималюта ӯкналиқиста Агав, Иудеямың ка̄туқ. ¹¹Хўаңкунъун тагилюни Павелым тафсиңа ӣклъюку асиҳқылъюки итыганилъю, ӣхынилъю пӣлъю: «Аглыӷналӷӣк Таӷныӷак пӣк: “Иерусалимыми тафсим ӯм юмаңа Иудеит асиҳқысяҳқақа̄т, та̄хкын тӯнылъықа̄т язычнигнун”».

¹²Хўаңкуталъю, иляңиталъю югыт нагалъюку Агав таўатын пилӷӣ иӷлыга̄ткысяӷаҳпут Павел Иерусалимтыфқа̄н писқылъюку. ¹³Иўырңа Павелым пӣнкут: «Сяңафси қиямаҳпыси таўатын пистыңъа? Сыӷлылӣҳқаҳпысиңа! Хўа̄ апыӷӣӷўа̄ӷлюңа аюқуңа асиҳқысяҳқа̄люңа Иерусалимыми, талўа туқуяҳқа̄люңа апалъюқлъюку Атанық Иисус».

¹⁴Павел сягиқсян ӣлъқаягутаҳпут ынка̄ңам пӣҳпут: «Йықай Атанӷым пиюкылъҳа апыӷӣӷли».

¹⁵Ынка̄м қафсина аӷнық атуӷлюку ята̄ҳқылъюта аӷуляқукут Иерусалимымун. ¹⁶Иляңита ухпықат Кесарияӷмӣт малихтӣлъю, ка̄сямта Иерусалимымун агля̄тӣнкут тукуҳқамнъун Мнасонынкунун Кипрыӷмӣмун. Ухпықақсюхўа̄ҳтыхун малигулъюни ухпықыхка̄ Иисус.

Павел Ля̄лиҳлъыҳӣ Иаковымун

¹⁷Иерусалимыми ухпықа̄лгутымта қуяклъюта упуӷатӣлъю. ¹⁸Уна̄миңани Павел малихлъюку ысҳаӷьяҳтуӷьяқыфут Иаков, Пресвитерытлъю қамахлъютың таўантыфтут. ¹⁹Павелым қуякыхкӣ. Та̄хкын уңипа̄ткӣ тамаҳа̄ның Кияӷныӷым апыӷӣлъҳаның қыпҳалъыӷмикун язычнигнилъюни. ²⁰Нагалъюку усюқыхка̄т Кияӷнық. Та̄хкын пика̄т Павел: «Ухпықа̄лгутымни, лӣсимакан угляпыста̄ҳлъягыт Иудеит ухпықа̄т Христоса. Ынңа̄талъ қа̄ткусимаңинаӷьюгақутлъю Моисейем Лӣлиҳтӯся̄мнъун. ²¹Уңипа̄тақӣнңуқ апыҳтуӷақатынңуқ қамахлъюки Иудеит, язычнигыт нунаңитнилңӯт қа̄ткутыфқӣта Моисейем Лӣлиҳтӯся̄мнъун писқылъюки. Пӣқатынлъюңуқ иӷныӷит обрезаниянӷисяӷңа̄та, талўаңуқ атуқыснаниӷақан Иудеит кияҳта̄лъҳат. ²²Ка̄симанилютын нагақупыста̄ӷнақңўа̄тын. Сянақыстаңам? ²³Итагнапихнаяҳтуқ писқылъымтыстун пияқувык. Стамат юмта апыӷӣӷьяҳтуңыста̄мӣт акықилъыҳтың Кияӷныӷмун. ²⁴Лъпыклъю малихлъюки Храмымун укмаңиӷьяҳта̄ Моисейем Лӣлиҳтӯся̄н қылылъҳатун. Тукфиӷнакытынлъю тыӷикусят аҳқуткаҳқаси ынка̄м аҳқышаҳа̄си Кияӷныӷмун. Та̄м киңуңаның югыт та̄кут та̄ўа мықыстыңъўа̄ӷлютың қигуӷьяҳқа̄ҳлъықут Лӣлиҳтӯсят писқылъҳистун. Лъпыклъю укмаңиқувык қамахлъютың Иудеит лӣгикылъықа̄т қа̄ткутңалъҳын Моисейем Лӣлиҳтӯся̄мнъун. Лӣгикылъықа̄тлъю нагақуқаҳтың тама̄на тымңиңутаңа. ²⁵Та̄кут язычнигыт ухпықӣт уңипа̄ткақапут посланиятхун қа̄ткысқылъюки укут: “Ныӷыхпынаси нықмың аҳтуткыхкамың кияӷныңлъяқанун. Ныӷыхпынаси а̄ўмың. Ныӷыхпынаси қымиткамың тыӷикусямың. Нуқытақитыклъю блудамың”».

²⁶Ынка̄м уна̄миңани Павел укмаңиӷьяҳтуқақ Лӣлиҳтӯсят писқылъҳистун малихлъюки стамат югыт укмаңиӷьяҳтулӷӣт. Та̄хкын Павел Храмымун итыӷлюни священнигыт пикӣ: «Неделя атуӷлюку стамат югыт укмаңиҳсялъыҳтың апыӷӣӷнақа̄т Лӣлиҳтӯсят писқылъҳистун. Тукфиҳлъықанка тыӷикусят аҳқуткаҳқӣт ынка̄м аҳқыша̄ӷута̄тақаӷнакыси та̄кут югыт».

Павел Тугукаңат Храмыми

²⁷Ӣўынлъю сянтилъық на̄ңнақақуқ та̄кут югыт укмаңиҳсялъҳат, Асиямың пикат Иудеит ысҳақа̄т Павел Храмымылъюку. Ага акуқаӷлюку акилӷӯкат: ²⁸«Израилыӷмӣни, тагӣҳтыкқун! Уна ю̄к навык алңунак пиныӷмини сыӷлықӯӷақӣлъю Иудеяни хўаңкута, Лӣлиҳтӯсяпутлъю. Ўатақа̄ӷақ сыӷлыӷатаӷа̄гуқ тагитақңамики язычнигыт Храмымун Лӣлиҳтӯсят ӣнӷуткӣт. Сякусӣқақа̄лъю уна аглыӷналӷӣ Храм». ²⁹(Таўатын пикӣт сюмыӷмыхни Павелымун язычник итҳусиманилюку Храмымун, қаюҳлъяк Иерусалимыми ысҳақақыхкыхкыт Трофимылъю қырңаӷмылъюкык. Трофим язычнигыңулӷӣ Ефесыӷмӣ.)

³⁰Иерусалимыӷмӣт угумиюхлъякат, кытанқуснақ агляҳтӯткат Храмымун акилӷӯсимаӷмың, сыӷлылӣҳқӣҳлъякат. Храмыми Павел акуқаӷлюку қамуқа̄т ыслъятмун. Таўаниңинақ китум амихлъягыт ӯмкӣ. ³¹Туқунъақуткумалюку Павел Римыӷмӣт пилъюўаҳтыңита умӣлгат уңипаңыхкақ қага ӣңунаӷми сыӷлылӣҳқӣҳлъягунилюку. ³²Таўаниңинақ Римыӷмӣт пилъюўаҳтыңита умӣлгат кылъқыхкақ умӣлўа̄ӷныңлъю, пилъюўаҳтыныңлъю ынка̄м ақфа̄снақ агляқат. Юлӷутыҳлъягыт ысҳаӷлюки пилъюўаҳтыт қывӯтӣӷнаниқа̄т Павел. ³³Та̄хкын пилъюўаҳтыт умӣлгита тугулюку Павел асиҳқыстыка̄ малӷугныӷның қӣпшаӷутның. Пилъюўаҳтыт умӣлгита а̄птыкӣ: «Кинаңа̄ўа уна ю̄к? Сяма̄?» ³⁴Ата̄сикун акилӷӯмың кӣмсӣсяқмыхтыху рыпалъ умӣлгым лӣгикынӷиткӣ сямың пикатаңи. Ынка̄м пилъюўаҳтыт умӣлгита югминун агля̄тысқыхка̄ Павел пилъюўаҳтыт мыңтыӷӣтнун. ³⁵Тутымқӣра̄ӷнун ка̄тулъюку пилъюўаҳтыт кыфка̄т Павел, қаюҳлъяк юлӷутыҳлъягыт сю̄хлъюгуҳтыҳлъялӷӣт. ³⁶Юлӷутыҳлъягыт малихлъыӷа̄тка̄т акилӷӯсимаӷмың: «Туқутыху!»

Павел Мысиӷалӷӣ

³⁷Пилъюўаҳтыт итҳунъақңатни Павелым а̄птыка̄ пилъюўаҳтыт умӣлгат Грегыстун: «Алыҳқуқаӷнаянӷисика̄н?» Кӣмсиқа̄: «Аўӣ Грегыстун акузикаюгузӣн? ³⁸Та̄наңунӷисӣн Египетыӷмӣ қавңанҳақ қырңуҳтикақ югмың аўӣнъалюку Римым кавымыңа, килга̄нун аӷуляқуткӣ 4,000 югыт атылгыт, Юхтаҳтыт?» ³⁹Павелым кӣмсиқа̄: «Иудейеңӯңа, Киликияӷмӣ, алъхықа̄гуңа ныҳлъягми Тарсыми. Алыҳқуқаӷнаянӷисиңӣ югыт?» ⁴⁰Пилъюўаҳтыт умӣлгита аңыҳқумаксятни, Павел ныкывлюни тутымқӣра̄ҳтыхун ӣхыни ныңугуткӣ ныпиӷысқылъюки. Ынка̄м қалъыгнаниӷьята алыҳқуқӣ Еврейистун.

¹Павелым пикӣ: «Аңлыгутымнилъю, сӣванлъыӷнилъю нагатаҳтыңъа, лӣгикыснақуткаҳнақамси ся̄қутымның». ²Иудеит нагасямыхтыху акузилӷӣ лъмыгыстун ынңа̄талъ қалъыгнаниӷўа̄ӷуткат. ³Та̄хкын пикӣ: «Иудейеңӯңа алъхықақ Тарсыми Киликиямылңуӷми иўырңа ма̄ни Иерусалимыми аңлика̄гуңа. Гамалиил апыҳтуӷистыклъюку лӣтңўа̄қақанка Лӣлиҳтӯсят сивунымта апыҳтӯсяқыхкӣт, ынка̄м тӯныхка̄гуңа Кияӷныӷмун қа̄ткыңъўа̄ӷналюку катам таўатын лъпысистун. ⁴Ынңа̄талъ амьюқыта̄ткыхкақанка тама̄кут қа̄ткутңалӷӣт Иисусым апыҳтӯся̄нун рыпалъ туқунъақуткыхкақанка. Югытлъю, аӷнатлъю тугустақлъюки анусимиңлъяҳтысқуқақанка. ⁵Первосвященнигымлъю, агӷистытлъю ипаңунина̄ӷа̄т апылъқа лъпысинун. Хўаңамкун посланият туюӷӣт Иудеялгутымнъун Дамаскымылңуӷнун, письмоткумакаңатңа иваӷияҳтӯнилюңа ухпықаның. На̄лъкыхкумки асиҳқылъюки тагинъақңуяӷанка Иерусалимымун аӷью̄ӷналюки».

Павелым А̄пқаңа Алъяңуҳтылъыни

⁶«Та̄хкын Иерусалимымың Дамаскымун ка̄сяҳтуӷақуңалъю аӷныӷым қука̄ни қилягмың ниӷухлъяк кӯкхутқаҳтуқ хўаңамнун. ⁷Ӯлъҳаҳлъюңа нунамун нагақуӷақа ма пилӷӣ: “Савля, Савля, сяңама амью̄ткақсиңа?” ⁸А̄птақа: “Кинаңузин, Атанық?” Кӣмсиӷа̄ңа: “Иисусыңӯңа Назаретыӷмӣ амьюқыта̄ткыхкын”. ⁹Тама̄кут иглыӷалгутма ысҳақақа̄т ниӷук иўырңа алыҳқуҳтыма мыңа нагақӯмаңита̄т. ¹⁰Ынка̄м а̄птақа: “Атанық, сяляңа?” Атанӷым пӣңа: “Ныкывлютын агля̄ Дамаскымун. Таўани китум уңипа̄лъықа̄тын Кияӷныӷым ята̄ҳқыхка̄ның лъпынун”. ¹¹Ая̄малӷӣңа ниӷухлъягым аңталяңаның ынка̄м иглыӷалгутма таслъюӷа̄тңа Дамаскымун.

¹²Ка̄сямта югым Ананияңӯнӣқыхкаңита ысҳаӷьяҳтуӷа̄ңа. Ынңа̄талъ қа̄ткутңалӷӣ Лӣлиҳтӯся̄мнъун, Дамаскыӷмӣт Иудеит пинистаҳӣнатун акузиткақыхкаңат. ¹³Такулюңа пӣңа: “Аңлыгутымни Савля, ысҳасягунъықихтын!” Ынка̄м таўаниңинақ ысҳа̄сягулъюңа ысҳаӷақа. ¹⁴Пӣңа: “Кияӷныӷым, сивунымта манигуқӣта, накмика̄тын лъпынун лӣгикысқылъюку пиюкылъыни, ысҳӣсқылъюку Сыӷлыҳқумаңилңуқ Қыпҳаҳтыни, нагатысқылъюку алыҳқуқаңатын. ¹⁵Ынка̄м уңипаҳтыкылъықа̄тын тамаңанун ысҳа̄тылъыҳпыныңлъю, нагатылъыҳпыныңлъю. ¹⁶Сямың утақӣгақсин? Ся̄қсин крестиӷыстын, сыӷлыҳқылъыҳтын уӷвуҳтыстики туқлъюӷилъыҳпыгун А̄тҳакун Атанӷым”».

Атанӷым Каяхтыкаңа Павел Уңипӣсқылъюку Язычнигнун

¹⁷«Та̄хкын Иерусалимымун тагинқихлъюңа, Храмыми юӷа̄малюңа ысҳаӷўа̄лъыҳқун ¹⁸ысҳаӷақа Атанық. Пӣңа: “Аӷуляқшахкӣӷи Иерусалимымың қаюҳлъяк ма̄ни тугуклъиӷна̄нӷита̄т уңипан хўаңамның аюқылӷӣ”. ¹⁹Кӣмсиӷақа: “Атанық, Иерусалимыӷмӣт лӣсимакңўа̄ӷа̄т синагоганъун пӣқлъюңа тугуляқақанка ухпылӷӣт лъпынун, анагулыҳтыстақанкалъю, анусимиңлъяҳтыстақанкалъю. ²⁰Уңипаҳтын Стефан туқутақңатху лыган итагнақыхкақақа, та̄кут туқутистыңита қа̄слъӣт а̄ткӣт афлъыңакыхкақанка”. ²¹Атанӷым пӣңа: “Аӷуляқи, каяхнақңўа̄мкын агавык уяванун язычнигнун”».

²²Тама̄кут юлӷутыт нагатка̄т Павел кынляңа язычнигнун пинақнилъҳанун. Та̄хкын акилӷӯҳлъякат: «Туқутыху! Уңуваңуяҳқа̄нӷитуқ!» ²³Сякшитутыҳлъягым аңталяңаның акилӷӯткылъюку қа̄слъӣт а̄ткатың ныңугулъюки аӷуляткӣт, сюнамыңлъю қӯлмун милюӷмикат. ²⁴Пилъюўаҳтыт умӣлгита ысҳапаглюки пилъюўаҳтыминун итҳутысқыхка̄ Павел пилъюўаҳтыт мыңтыӷӣтнун. Каягутка̄лъю кахсягмигысқылъюку а̄пҳысқылъюку сяңан юлӷутыҳлъягнун акилӷӯткутаңа. ²⁵Иўырңа асиҳқысятни Павелым а̄птыка̄ умӣлўа̄қ: «Римым лӣлиҳтӯсӣтни итагнаӷьяҳқа̄ўа̄ кахсягмикуфсигу Римыӷмӣ, талўа нанқихтыхпына̄н сямың анахусиматаңа?»

²⁶Павелым таўатын пиятни умӣлўа̄ӷым умӣлыхтың такулюку пика̄: «Сянақсин? Уна ю̄к Римыӷмӣңӯқ!»

²⁷Та̄хкын умӣлгым такулюку Павел а̄птыка̄: «Ипа Римыӷмӣңузӣн?» Кӣмсиқа̄: «А̄а».

²⁸Пилъюўаҳтыт умӣлгита пика̄: «Хўаңа лъивикутыҳлъяглюңа Римыӷмӣңуҳтыка̄гуңа». Павелым пика̄: «Хўаңа Римыӷмӣңулюңа алъхықа̄гуңа».

²⁹Та̄кут а̄пқуӷа̄ҳтыкаҳқақсяқаңи таўаниңинақ иқилъяӷа̄ткат лъңаның. Пилъюўаҳтыт умӣлгита лӣгиксямигу Павел Римыӷмӣңутаңа алиңыхкақ қаюҳлъяк асиҳқыстыкақыхкаңа.

Павел Агля̄скаңат Иудеит Агӷистыңитнун

³⁰Пилъюўаҳтыт умӣлгита лӣгикысюка̄ Иудеянун сямың апалъюқутаңа Павел. Ынка̄м уна̄миңани қӣпшаӷутңиҳтыстыка̄. Та̄хкын первосвященнигытлъю, агӷистытлъю қырңуӷутыслъюки агля̄тка̄ Павел лъңитнун.

¹Павелым қӣвлюки агӷистыт пикӣ: «Иудейелгутымни, аӷныӷмун хўавык кынляңа сыӷлыӷьюгутаңитуңа кияҳтылъымни Кияӷныӷмун». ²Ага Первосвященнигым Ананиям ныкывӷалӷӣнун Павелым туңаңани қылӷутка̄ Павел қасяҳтысқылъюку қа̄нӷакун. ³Та̄хкын Павелым пика̄: «Ипапыста̄қ Кияӷныӷым аӷью̄ҳлъықа̄тын, уюқ пинӣюгнық! Лӣлиҳтӯсятхун нанқихсяҳқақаҳпыңа иўырңа лъпык на̄фқатын Лӣлиҳтӯсят қасяҳтыстылъыҳпыгун».

⁴Павелым ся̄ӷўанилңӯт ныкывӷалӷӣт пика̄т: «Сыӷлытун алыҳқуӷан Кияӷныӷым первосвященнигаңа».

⁵Павелым пикӣ: «Иудейелгутымни, лӣсимаксяқумкун первосвященнигуңутаңа таўатын пинаянӷитақа, қаюҳлъяк лӣсимаксяӷақа Акузитни Игақыхкани хўатын пилъық: “Иглыӷутилӷӣт юхпысиның сыӷлытун акузиткысяҳқақынӷитаси”».

⁶Павелым лӣгиклъюки иляңи Саддукеиңутаңи, иляңи Фарисеиңутаңи игляхтулюни пикӣ: «Иудейелгутымни, Фарисейеңӯңа, сивунӷынкалъю Фарисеиңӯт. Хўа̄ нанқихнақаҳпысиңа қаюҳлъяк ухпықыхкынка туқукат уңуваҳсяҳқа̄таңи».

⁷Павел таўатын пиян Фарисеитлъю, Саддукеитлъю а̄ҳтӣра̄ӷуткат ага малӷуҳқыңъина̄маӷмың пикат. ⁸(Таўатын пикат қаюҳлъяк Фарисеит ухпықңукаңит туқукат уңуваӷьяҳқа̄нилюки, яқулыхтунилюку, таӷныӷаҳтунилюкулъю, нақам Саддукеит ухпықигалъкаңит тама̄кут). ⁹Қынўат а̄ҳтӣра̄ӷулъҳӣт игляхтуҳтыкат. Иляңита Фарисеит апыҳтуӷикаюгыт Лӣлиҳтӯсяның мысӣӷа̄тка̄т Павел хўатын: «Сямың сыӷлыӷмың на̄лъкыфикныӷмың аҳтуӷаҳпут, ипа ынтақун таӷныӷам налиӷмың яқулгым алыҳқӯма̄».

¹⁰Ўанлыги а̄ҳтӣра̄ӷутыҳлъягьята рыпалъ Павел ўая̄лъюку лъӣӷьятху, пилъюўаҳтыт умӣлгита якуӷьягулъюку ақниҳнаюкатху пилъюўаҳтыминун ақфаслъюку аўитутысқыхка̄ агӷистының. Ынка̄м агля̄тысқыхка̄ пилъюўаҳтыт мыңтыӷӣтнун.

¹¹Таўани унугми Атанӷым алӣӷвиклъюку Павел пика̄: «Илютулютын, катам таўатын Иерусалимыми уңипақылъыҳпытун, Римымилъю уңипақылъықаҳпыңа».

Иудеит Туқунъақутқыхкаңат Павел

^12-13Уна̄миңани югыт ма̄лӷугыгның углялӷӣт Иудеит агӷилъютың туқунъақыхка̄т Павел. Лъмыхның акықуткат ныӷна̄нӷинъилютыңлъю, мыӷна̄нӷинъилютыңлъю кынляңа туқутылъыӷмыхнун. ¹⁴Ынка̄м первосвященнигынунлъю, сӣванлъыӷнунлъю агляӷлютың пикӣт: «Ипапыста̄қ акықӣкут ныӷна̄нӷинъилюта кынляңа туқутылъымнъун Павел. ¹⁵Лъпысилъю, агӷистытлъю а̄птыху пилъюўаҳтыт умӣлгат тагинъықихтысқылъюку Павел а̄пқуӷа̄ӷўа̄ӷнақнилюку. Ынка̄м тумыми та̄кўани хўаңкута туқулъықаҳпут».

¹⁶Иўырңа Павелым уйӷуңан нагақуӷлюки агӷилъҳит уңипа̄сяҳтуқа̄ Павел пилъюўаҳтыт мыңтыӷӣтнун. ¹⁷Уңипа̄сятни Павелым туқлъюӷлюку умӣлўа̄қ пика̄: «Ӯм нукалъпига̄м уңипа̄сюўақа̄ пилъюўаҳтыт умӣлгат сямың, агля̄таҳтигу». ¹⁸Умӣлўа̄ӷым тугулюку, агля̄лъюку пилъюўаҳтыт умӣлгат пика̄: «Анусимиңлъяӷам Павелым тагитысқа̄ лъпынун уна нукалъпигақ, сямыңуқ уңипа̄сюўа̄тын».

¹⁹Умӣлгым таслъюқлъюку иқитулъюку лъңина̄ҳсямык а̄птыка̄: «Сямың уңипа̄сюхсиңа?»

²⁰Кӣмсиқа̄: «Иудеит агӷисима̄т а̄пналютың Павел агля̄таҳтысқылъюку агӷивигмун уна̄ми, а̄пқуӷўаӷатаӷаӷнақнилюку. ²¹Ухпықыхпынаки, қаюҳлъяк югык ма̄лӷугыгның угляҳтут югыт ӣӷлютың тумыми утақӣнақнилӷӣт туқунъалюку. Акықима̄т ныӷна̄нӷинъилютыңлъю, мыӷна̄нӷинъилютыңлъю кынляңа туқутылъыӷмыхнун Павел. Апыӷӣӷлютың утақӣгақут натын пилъыҳқаҳпының».

²²Умӣлгым иныҳтыңъўа̄қа̄ нукалъпигақ: «Кина алңунак уңипа̄тыхпына̄н уңипа̄сяҳтӯманилюңа». Та̄хкын а̄ныстыка̄.

Павел Агля̄скаңат Правителымун Феликсымун

²³Та̄хкын пилъюўаҳтыт умӣлгита тахсиқлъиӷлюкык умӣлўа̄ӷык пики: «Уңипа̄сяҳтуҳтыки ю̄к қуля пилъюўаҳтыт, ю̄к пиңают қуля сианықлъюк кӯнитистыт, ю̄к қуля панастыт иглыҳсяқлъыхӣна̄ҳлъинңуқ Кесариямун, иӷивгақун стаманың иңлюлымикылъя̄гми. ²⁴Павелылъю кӯнимың ята̄ҳқунъакыси иглыӷусиҳқамың, ўатаҳлъяк пинитун ка̄тунъакыси Правителымун Феликсымун». ²⁵Та̄хкын правителымун письмоткыхка̄ Павел:

²⁶«Укут посланият Клавдий Лисийемың пиңӯт Аңылъымнун Правителымун Феликсымун, қуякамкын.

²⁷Иудеит тугукақа̄т Павел, туқунъақақсяҳпыта̄тлъю иўырңа лӣгиклъюку Римыӷмӣңутаңа пилъюўаҳтыкулъҳӣни ақфа̄ҳпут ақниҳнаюкатху. ²⁸Лӣгиксюглюку Иудеянун сямың апалъюқутаңа агӷистыңитнун агля̄тақа. ²⁹Иўырңа лӣгиксяқыхка сямың апалъӣтыфтуқ туқусяҳқа̄люни, талўа анусимиңлъяӷьяҳқа̄люни. Та̄ўаңинақ Иудеит қа̄ткӯныӷинъилюку Лӣлиҳтӯсямыхнун пӣқыфта̄т». ³⁰Уңипа̄сятңа Иудеянңуқ туқунъақақа̄т Павел, таўаниңинақ лъпынун агля̄тыстақа. Та̄кутлъю авуткистыңи каяхтанка лъпынун апыӷьяҳтӣсқылъюку апалъя̄т.

³¹Ынка̄м унугми таўани пилъюўаҳтыт каяхтылъыӷмыгыстун аӷуляқутка̄т Павел кынляңа Антипатридамун. ³²Уна̄миңани иляңи утыӷниқат пилъюўаҳтыт мыңтыӷӣтнун, та̄кут кӯнитистыт нагныӷутка̄т Павел Кесариямун. ³³Ка̄лъютың Павел агля̄тка̄т правителымун, письмотлъю тӯныхкӣт. ³⁴Правителым посланият атиҳтуӷлюки а̄птыка̄ Павел: «Налиӷныӷаның Римым пиңузин?» Павелым кӣмсиқа̄: «Киликиямың». ³⁵Правителым пиля̄тақа̄: «Авуткистытын ка̄ската нанқихлъықамкын». Та̄хкын кылыңакистынун каягутка̄ кылыңакысқылъюку Преториями мыңтыӷами Иродым улимастыка̄ни.

Иудеит Анахунъикаңат Павел

¹Талъимат аӷныӷыт атуӷлюки Первосвященнигым Анания, иляңилъю сӣванлъыӷыт, акузистыкаҳқа̄тлъю Тертулл, ка̄ткат Кесариямун. Нанқихтивигми Правителымун Феликсымун а̄пқӣт Павелым сыӷлытун пилъҳи. ²Туқлъюӷьятни Тертулл пикақ: «Аңылъымни Правитель Феликсыми, лъпык апалъюқлъютын ныкыхмылъылгӯкут нунамнъи қавңарухлъяха̄ның. Тама̄кутлъю кияҳтылъымнъи алъяңуҳқуқаҳтын пиниҳтут. ³Сялъыҳпынун тамаҳа̄нун игамсиқаюхлъягӯкут. ⁴Кима̄ўиснаюкамкын такыста̄ҳа̄люку акузинақуңа, игамсиқаюгвикамкын наганъақыхкыфкут. ⁵Уна ю̄к Павел сыӷлылӣҳқистыңӯқ. Сыӷлылӣҳқақӣ қамахлъюки Иудеит на̄нсяӷңа̄та. Маӷьяҳқуҳтыка̄т Иисусым Назаретыӷмӣм малихся̄ҳтыңита. ⁶Талўа сякусӣқнақыхкақсяӷа̄ Храм, иўырңа тугукақаҳпут. ⁷Нанқихнақыхкақсяӷаҳпут лӣлъиҳтӯсямта пилъҳатун, та̄ўаңинақ пилъюўаҳтыт умӣлгита Лисийем тагилюни пилъюўаҳтыминун ўаяҳтыстыкақа̄ хўаңкунъың. Та̄хкын қылӷӣ авуткистыңи лъпынун тагисқылъюки.⁸Правитель Феликсыми, а̄пқуӷа̄қувгу лӣгикылъықатын анахунъилъыпут ипаңутаңи». ⁹Иудеит илятқаҳтыкат Тертуллымун, акузилъҳи қамахлъюки ипаңуникӣт.

Павел Мысиӷалӷӣ

¹⁰Та̄хкын правителым Павел акузисқыхка̄. Ынка̄м Павел пикақ: «Правитель Феликсыми, қуя̄ңа мысиӷаӷнақылӷӣңа лъпынун, қаюҳлъяк лӣсимакамкын қавңарухлъяха̄ның нанқихтистыңӯтын хўаңкунъун Иудеянун. ¹¹Лъпыни лӣгиксюгнаҳтуқ ипаңутаңа акуга̄рухлъяк Иерусалимтылъқа манигӯнъалюңа Кияӷныӷмун. ¹²Анахунъистыма лӣсимака̄тңа а̄ҳтӣра̄ӷумаңитақа кина алңунак, қапшаҳқӣмаңитуңалъю югның Храмыми, синагоганилъю, талўа нани алңунак Иерусалимыми. ¹³Ынка̄ңам таўатын пимаңинъыӷңаӷма ипапиҳқынъа̄нӷита̄т. ¹⁴Иўырңа апыӷнақақа уна лъпысинун, манигуӷақақа Кияӷныӷат сивунымта малихлъюку Тумаңа Иисусым. Укут югыт пикаңат тымңиңунилюку. Иўырңа хўаңалъю лъңистун ухпықанка Моисейем Лӣлиҳтӯсӣ, ӯкналиқистытлъю игақыхкӣт. ¹⁵Анахунъистымтунлъю ухпықақа Кияӷныӷым уңуваҳтысяҳқақӣ қамахтыңъўа̄ӷлюки туқукат пиниӷьяӷңа̄та, сыӷлыӷуяӷңа̄та. ¹⁶Ынка̄ңам қӯнпың кияҳнақуткақуңа сыӷлыӷьюгуткаҳқӣлъюңа Кияӷныӷмунлъю, югнунлъю.

¹⁷Қафсиныгьяк аюмиқулъық атуӷлюку қантаӷақунҳақ утыӷниҳтуңа Иерусалимымун манилинъалюки аклъюмалӷӣт Иудеялгутынка, аҳқыша̄ӷналюңалъю Кияӷныӷмун. ¹⁸Пылюңиҳсяныӷмың апыӷӣӷлюңа Храмыми аҳқыша̄ӷумалюңа, иляңита Иудеит Асиямың пикат ысҳаӷа̄тңа. Увитка па̄ҳқитуқлъю, сыӷлылӣӷитуқлъю. ¹⁹Та̄кут Иудеит сяңамың тагинӷитат? Сямың анахусимакума лъңиңуяҳтут а̄пҳистыкаҳқанка сыӷлытун пилъымның иўырңа авӣтут. ²⁰Йықай укут хўа̄нлыңӯт нагаткақа̄тңа мысиӷаӷақңама Иудеит агӷивигитни, апыӷлитху анахутылъыӷмың на̄лъкыфикумакумыхтыңъа. ²¹Ынтақун лъңитни сыӷлыӷӯқ хўатын пӣқңамки: “Нанқихтаҳпысиңа қаюҳлъяк ухпықыхкынка туқукат уңуваӷьяҳқа̄нилюки”».

²²Иўырңа Феликсым, лӣсимакңўа̄ӷлюку кияҳта̄лъық Иисусым апыҳтӯся̄, ўинтакуситка̄ нанқихтыхпына̄н Павел. Пикақ: «Пилъюўаҳтыт умӣлгат Лисий ка̄скан агӷиткылъықақа Павел». ²³Та̄хкын умӣлўа̄ӷмун каягутка̄ Павел кылыңакысқылъюку, нақам анусимиңлъяҳтыснаниқа̄. Иҳсякыснаниқӣлъю илякумта̄ӷита сямың тагинъыӷатху аклъюкыхка̄ның.

Феликсымлъю, Друзиллагымлъю Нагаткаңат Павел

²⁴Қафсинат аӷныӷыт атуӷлюки Феликсым Иудеяӷми нулӣни, Друзилла, кылъқылъюку тагикақ. Тахсиқлъиӷлюку Павел, нагатка̄к уңипалӷӣ ухпықилъыӷмың Иисус Христосыкун. ²⁵Павелым акузиткысяки укут: пинитун кияҳта̄лъық, нуқынъыҳтулъық, Кияӷныӷымлъю нанқихтилъыҳқа̄ тамаҳа̄нун. Правитель Феликсым алиңлюни пика̄: «А̄нылӷа̄тынңам, алъя ақфаслъықамкын пилъыҳқаңыхкума». ²⁶Таўани пилъыӷми Феликс ныӷьюңуялӷӣ Павелымун манилилъықнилюни пыхтыкумигу. Тама̄кын апалъюқлъюку тахсиқлъиӷақыхкаңа мулютыхпына̄н алыҳқӯнъалютык.

²⁷Та̄хкын ма̄лӷук аюмиқулъҳык атуӷлюкык, Порций Феста правителыңуҳтыкақ. Иўырңа Феликсым ыфқуҳсюглюки Иудеит Павел унитка̄ паниның қӣпшаӷусиӷңалюку.

Павел Нанқихтысюлӷӣ Римым Умӣлыхпига̄нун

¹Феста ка̄сями Кесариямун иглыӷутиналюни, пиңают аӷныӷыт атуӷлюки аӷуляқыхкақ Иерусалимымун. ²Таўани первосвященнигытлъю, иглыӷутистыңиталъю Иудеит уңипикатка̄т, Павел сыӷлылӣҳқӣҳлъяка̄нилюку Иудеяның. ³Сягиқутка̄т Фестымун, Павел тагитысқылъюку Иерусалимымун қаюҳлъяк аксяқлъюку туқусюка̄т тумаңани. ⁴Иўырңа Фестым пикӣ: «Павел кылыңакақаҳпут Кесариями. Қантаӷақун утыӷниӷьяҳқа̄гуңа, ⁵иглыӷутистыхпыси малихнакаңатңа. Ынңа̄талъ таўани сямың анахусимакан апыӷнакаңат».

⁶Феста Иерусалимымытаӷақақ пиңаюның иңлюлык налиӷмың қуля аӷнық, та̄хкын Кесарияткақ. Уна̄миңани нанқихтивигым ақумутахкынкун ақумлюни ақфастыка̄ Павел. ⁷Тагисятху, Иерусалимыӷмӣт Иудеит каңлъюқаҳлъюку анахута̄таҳлъягуманика̄т иўырңа ипапиҳқыпагниңиткӣт анахутылъҳи. ⁸Павел мысиӷақақ: «Қа̄ткиганъыӷитанка Иудеит Лӣлиҳтӯсӣт, сыӷлытун пиңигатуңа Храмыми, сыӷлытун пимаңитақа Римым Умӣлыхпига̄».

⁹Фестым ыфқуҳсюглюки Иудеит а̄птыка̄ Павел: «Иерусалимыми хўаңамнун нанқихтысюхсӣн?»

¹⁰Павелым кӣмсиқа̄: «Нака̄! Хўа̄ Умӣлыхпига̄м нанқихтивигани ныкывӷа̄ңа ынка̄м тама̄кын апалъюқлъюку хўани нанқихсяҳқа̄гуңа. Лӣсимакңўа̄ӷан Иудеянун анахутылъҳитуңа. ¹¹Анахусимакума Римым лӣлиҳтӯся̄н пилъҳани рыпалъ туқусяҳқа̄люңа, анагнақна̄нӷитақа туқулъық. Иўырңа Иудеит анахунъилъҳат тымңиңукан, китум алңунак Иудеянун сястыкаңаңа, та̄на ю̄к қа̄ткунъа̄нӷитуқ Римым Лӣлиҳтӯся̄мнъун. Римым Умӣлыхпига̄нун нанқихтысюхтуңа».

¹²Фестым агӷилгуткулъҳӣт агӷинъыӷмың та̄қсямың Павелым пиюкылъҳаның, Павел пика̄: «Нанқихтысюгулӷӣтын Умӣлыхпигаӷмун, Умӣлыхпигаӷмун агляҳлъықутын».

Фестым А̄пқаңа Павел Умӣлыгмун Агриппамун

¹³Та̄м киңуңӣҳа̄ның Умӣлык Агриппа ка̄ткақ Кесариямун кылъқылъюку наяни Вереника, қуякналюку Правитель Феста. ¹⁴Тама̄нсималюкык Фестым уңипамсюгутка̄ Агриппа Павелымың. Пика̄: «Правителыңуҳсялӷӣңа Феликсым ю̄к анусимиңлъяӷвигмытыстақыфта̄ ма̄ни. ¹⁵Иерусалимымылъюңа первосвященнигытлъю, иглыӷутистыңиталъю Иудеит уңипа̄та̄тңа Павелым анахутылъҳаның. Та̄хкын а̄пта̄тңа хўаңамнун туқутыстысқылъюку, ¹⁶иўырңа кӣмсиқақанка: “Хўаңкута Римыӷмӣни килъю алңунак нанқихтыхпынаки туқусигатапут. Лӣлиҳтӯсяпут хўатын пика̄гут: ‘Сыӷлытун пиника̄т, сивуклъюни апыҳтысяҳқа̄гуқ ипа пиматаңа анахунъистыт нагатыстыклъюки’. Та̄хкын лӣгикылъықаҳпут сялъыҳқаҳпут”. ¹⁷Ынка̄м Павелым анахунъистыңи тагиляӷа̄сята ага уна̄миңани ақумыхка̄гуңа нанқихтивихкун, тагитыстыкақақалъю Павел. ¹⁸Анахунистыңи ныкывӯлъютың сыӷлытун пилъҳи апыӷьяқмыхтыки сюмыҳтаӷа̄ткылъымтун сыӷлыҳтутканӷитыфтут. ¹⁹Та̄ўаңинаҳақ а̄ҳтӣра̄ӷумакаңат ухпықилъыӷмыхның, та̄налъю ю̄к а̄тқылӷӣ Иисусымың туқуманилюку, иўырңа Павелым сягиқуткақа̄ уңува̄манилюку. ²⁰Лӣсимакыпагунӷитутымның тама̄кут, Павел а̄птақа нанқихтысюгутаңа Иерусалимыми. ²¹Иўырңа Павелым кӣмсиӷа̄ңа: “Нанқихтысюхтуңа Умӣлыхпигаӷмун. Кылыңакыстиңа кынляңа агляҳтыстылъыҳпынун лъңанун”. Ынка̄м анусимиңлъяӷвигмун канаҳтыснықихтақа кынляңа агляҳтыстылъыҳқамнун Умӣлыхпигаӷмун».

²²Агриппам пика̄ Феста: «Хўаңалъю нагасюгақа Павел». Пика̄: «Уна̄ми нагалъықан».

²³Уна̄миңани Агриппамлъю, Вереникамлъю ӣтқак қырңуӷутфихлъягмун ынңа̄талъ а̄шаӷўа̄ӷлютык умӣлгым а̄тка̄мың, малихтыстыклъюки умӣлгитлъю пилъюўаҳтыт, иглыӷутистыңилъю Кесариям. Та̄хкын Фестым итҳутысқыхка̄ Павел. ²⁴Фестым пикӣ: «Умӣлыгми Агриппами, лъпысилъю қамахлъюси хўа̄нлыңуӷни, уна ю̄к ысҳақыси, Павелыңӯқ. Қамахлъютың Иудеит ма̄нлыңӯт, Иерусалимымылңӯтлъю қикыҳқукыхкақа̄т хўаңамкун рыпалъ акилӷӯткыхкақа̄т туқусяҳқа̄нилюку. ²⁵Иўырңа нанқихсяқыхка сямың апалъӣтыфтуқ туқусяҳқа̄люни. Лъминың нанқихтысюка̄таңаның Умӣлыхпигаӷмун агляҳтысналюку пӣқақа. ²⁶Иўырңа посланиятхун сямың ипапиҳқыңъалӷӣмың апыӷьяҳқӣтуңа Умӣлыхпигаӷмун ӯмың югмың аюқылӷӣмың. Ынка̄м тагитақа сивухпысинун, кияң лъпынун Умӣлыгми Агриппами! Ныӷьюкақа а̄пқуӷа̄қумтыху сямың письмосиҳқамың на̄лъкыфикнаюкамкун. ²⁷Хўаңамни тымңиңӯқ агляҳтыстыкумкун анусимиңлъяӷақ Умӣлыхпигаӷмун сямың анахутылъыӷмың апалъюңуна̄н».

Павел Мысиӷалӷӣ Сивуңани Умӣлгым Агриппам

¹Агриппам пика̄ Павел: «Та̄ўа мысиӷаӷьяҳқа̄ҳтутын, ся̄қсин акузи».

Павелым ӣхыни ныңугулъюки, пика̄:

²«Умӣлыгми Агриппами, аӷныӷми хўани ынңа̄талъ аныӷныҳтуңа сивухпыни мысиӷаӷнақылӷӣңа Иудеит анахутылъқынъикаңитның, ³қаюҳлъяк налъюкынӷитңўа̄ӷатын Иудеит наңаӷныӷитлъю, апалъюқуткақыхкаңитлъю. Ынка̄м наңлъыхсипихлъюңа а̄птамкын нагатаҳтысқылъюңа.

⁴Нунамнилңӯтлъю, Иерусалимымылңӯтлъю қамахлъютың Иудеит лӣсимака̄т кияҳта̄лъқа аңлинҳа̄тымның има. ⁵Апыӷьюгьяқумыхтыху лӣсимакыхкаҳтың апыӷнаяӷа̄тңа ӣўлың қа̄ткутңалӷӣңа Иудеит Лӣлиҳтӯсӣтнун. ⁶Хўа̄ Иудеит тагиста̄тңа хўавык нанқихтысқылъюңа қаюҳлъяк ныӷьюкңукыхка Кияӷныӷым уңуваҳтилъыҳқа̄ туқуканың акықусяқыхка̄ сивунымнъун. ⁷Та̄ната акықусяқ қуля ма̄лӷук сӣпнықылӷӣт рамкымта ныӷьюкыхкаңат алъхыҳналюку, ынңа̄талъ манигӯтңулютың Кияӷныӷмун унухтӯма̄н, аӷныҳтӯма̄н. Умӣлыгми, иўырңа та̄на ата̄сиқ ныӷьюкилъық апалъюқлъюку Иудеит нанқихтысюга̄тңа. ⁸Сяңафси сюмыҳтаӷаӷақыстык Кияӷнық уңуваҳтипагниңинъилюку туқуканың?

⁹Сивунӷани агани ухпықыпихтыкақақа кипулъхина̄лъыҳлъяка ылъқуӷутңанилюку а̄тҳаның Иисусым Назаретыӷмӣм. ¹⁰Таўатын пика̄гуңа Иерусалимыми. Первосвященнигының пилъыҳқаңыхка̄гуңа анусимиңлъяҳтысналюки ухпықалӷутыт. Туқуқуӷнақңатки итагнақыпихтыкақанка туқутысқылъюки. ¹¹Угляӷңа̄н аӷью̄ҳтыстыкақанка тамаҳӣтни синагогаңитни, хўатынлъю писнақуткыхкақанка: “Ухпықнанӣма̄қа Иисус”. Угумиягутыпихтыкақанка рыпалъ малиҳқақақанка талўа язычнигыт нунаңитнун амью̄ткынъалюки».

Павелым А̄пқаңа Ухпықа̄ҳтылъыни

¹²«Тама̄кын апалъюқлъюку Дамаскытуңа пилъыҳқалиӷлюңа, қылылъылиӷлюңа первосвященнигының. ¹³Умӣлыгми, иглыҳта̄люта аӷнық қукаӷитақуқлъю ысҳаӷақа ниӷук ниӷугатаӷалӷӣ сиқиныӷмың, кӯкхулъҳӣ қилягмың памакын. Ынңа̄талъ ниӷупихлъюни кӯкхутка̄гуқ увитымнун, иглыӷалгутымнунлъю. ¹⁴Қамахлъюта улъыӷа̄тукут нунамун. Та̄хкын ма нагақуӷақа хўатын пилӷӣ Еврейлъимистун: “Савля, Савля! Сяңама амью̄ткысиңа? Ақниҳқӯгутын лъпынун амью̄ткилъыҳпыгун, таўатыҳпигақ волым ақниҳқулъҳатун кытңиҳқулъыӷмикун югми маӷьяҳқӯсӣ”. ¹⁵А̄птақа: “Кинаңузин Атанық?” Атанӷым кӣмсиӷа̄ңа: “Иисусыңӯңа, амью̄ткыхкын. ¹⁶Ныкыви. Алӣӷвикамкын қаюҳлъяк накмикамкын қыпҳаҳтыңулютынлъю, лӣсимакистыңулютынлъю. Апыӷнакытын тама̄кут ысҳақаҳтын аӷныӷми хўани, тама̄кутлъю кылгусяҳқанка киңувақун алӣӷвикыхкумкын. ¹⁷Югулӣқна̄ӷамкынлъю лъпык катам юхпының, язычнигнуңлъю. Лъңитнун каяхнақңўа̄мкын ¹⁸ысҳаҳтыстысқылъюки, тунулъюки мамлыгмың қӣвысқылъюки ниӷуӷмун, тунулъюки Туӷныӷа̄м аҳтуӷьяҳқа̄нӷилъҳаның қӣвысқылъюки Кияӷныӷым аҳтуӷьяҳқа̄нӷилъҳанун. Та̄хкын Кияӷныӷым сыӷывулъықӣ сыӷлыҳқылъҳитның, илялъықӣлъю тама̄вык а̄фтыкаминун ухпықилъҳитхун хўаңамның”».

Павелым А̄пқаңа Қыпҳақани

¹⁹«Умӣлыгми Агриппами, қа̄ткыхкақақа та̄на ысҳаӷўа̄лъқа қилягмың. ²⁰Сивуклъюңа уңипақӣңа Дамаскыми та̄хкын Иерусалимыми, тамаңанилъю Иудеями. Уңипақӣңа Иудеянунлъю, язычнигынунлъю авутыҳқылъюки сыӷлыҳқынъаниӷлюки қӣвысқылъюки Кияӷныӷмун, пинитунлъю писқанка ипапиҳқуткысқылъюку авутыҳқылъютың сыӷлыҳқынъанӣматаңи. ²¹Таўатын уңипақилъқа апалъюқлъюку Храмыми Иудеит тугулюңа туқунъақуткыхкақа̄тңа. ²²Иўырңа Кияӷныӷым каюсӣтақа̄ңа хўавымун кынляңа, ынка̄м сивухпысигун ныкывлюңа а̄пҳақа̄ Христос пиңўа̄ҳлъягнунлъю, укаванталӷӣнунлъю. А̄пқақа та̄наңӯқ ата̄сиқ ӯкналиқистытлъю, Моисейемлъю ӯкналиқуткыхка̄т. ²³Пика̄гут Христос икфиқыпыста̄ҳлъықнилюку ынка̄м сивулӣлюни уңуваӷьяҳқа̄нилюку туқулъыӷмың. Апыӷьяҳқа̄нилюкулъю ниӷуга югулилъҳым югнунлъю, язычнигнунлъю».

Фестым Налъюңуҳникаңа Павел

²⁴Павел мысиӷа̄малюку Фестым акилӷӯҳлъяка̄: «Павел, налъюңуҳтутын! Лӣтылъыҳлъяхпык налъюңуҳтыста̄тын!»

²⁵Иўырңа Павелым пика̄: «Правитель Фестыми, налъюңуҳтылъҳитуңа, лӣсималюңа ипамың акузиңӯңа. ²⁶Умӣлгым Агриппам лӣсимакңўа̄ӷа̄ тама̄на ынка̄м тытухпына̄н алыҳқуӷақа. Лӣсимакақа нагақуқақӣ қамахлъюки тама̄кут қаюҳлъяк аксяқлъюку пика̄нӷитут. ²⁷Умӣлыгми Агриппами, ухпықақсикӣ ӯкналиқистыт игақыхкӣт? Лӣсимакамкын ухпықақатын!»

²⁸Умӣлгым Агриппам а̄птыка̄ Павел: «Сюмыҳпынӣи хўа̄ такысқуҳа̄н алыҳқуӷлюңа ухпыҳтыснақсиңа̄ Христосымың?»

²⁹Павелым кӣмсиқа̄: «Такысқуҳа̄ӷңа̄н, налиӷмың та̄клъюку алыҳқуӷьяӷңа̄мкын юӷа̄ткыңъўа̄мкын Кияӷныӷмун ухпыӷысқылъютын. Лъңинаҳпык юӷа̄ткыңъунӷитамкын, юӷа̄ткыңъўа̄мси қамахлъюси нагалъҳӣни хўаңамның аӷныӷми хўани, хўаңамтун лъӣӷысқылъюси иўырңақун қӣпшаӷутңунаси!»

³⁰Та̄хкын Умӣлык Агриппа, Правитель Феста, Вереника, тама̄кутлъю иляңи ныкывӯткат. ³¹А̄нлютың лъмыхнының алыҳқӯткат: «Ӯмун югмун сямың апалъӣтукут туқутусиҳқамың налиӷмың анусимиңлъя̄сиҳқамың». ³²Агриппам пика̄ Феста: «А̄ныснаяӷаҳпут Умӣлыхпигаӷмун нанқихтысқылъюни пика̄нӷисяқан».

Павел Агля̄скаңат Римымун

¹Фестым Италиятысқысюгьилъю аңьяҳпахкун, агля̄тыстыкӣ Павелылъю, иляңилъю анусимиңлъяӷат умӣлўа̄ӷмун Юлийюмун. Юлийюлъю пилъюўаҳтыкулъҳӣт а̄тқылӷӣт: «Умӣлыхпига̄м Пилъюўаҳтыңи». ²Та̄ўа аңьяҳпак Адрамитымың пи, аӷуляқсяқлъыхӣна̄ҳтыкақ нынун Асиям ысныңанилңуӷнун. Таўавык ӯхлъюта аӷуляқукут. Аристархым малихтӣлъю Фессалоникаӷмӣм. (Фессалоника Македониямылңуқ). ³Уна̄миңани ка̄тукут Сидонымун. Юлийюм пинитуңўа̄қ пика̄ Павел, ля̄лиҳтыстақлъюку илякумта̄ӷанун Сидоными, сямың аклъюкыхка̄ның тӯнақлъюку писқылъюку. ⁴Сидонымың аӷуляқукут ануқа айгумун ынка̄м иглыҳтукут уқӣнылъҳакун қӣҳқам Кипрым. ⁵Иглыӷа̄кут ысныңакун Киликиямлъю, Памфилиямлъю та̄хкын нагныҳтукут Мирымун Ликиямылңуӷмун. ⁶Тама̄нтыфтуқ аңьяҳпак Александриямың пи, ынка̄м Умӣлўа̄ӷым Юлийюм лӣгиклъюку Италиянъақутаңа ӯхтыстӣлъю.

⁷Нунма̄сқуҳақ иглыҳтукут қафсиныгьяхлъяк аӷнық, иўырңа пияқлъӣӷңа̄мта ка̄тукут Книдымун. Ануқлъӣтым иглыӷапагниңӣтыстилъю та̄гавык, иглыҳтукут уқӣнылъҳакун қӣҳқам Критым, наӷуҳлъюку Салмон. ⁸Ысныңӣҳа̄кун иглыҳтукут пияқлъӣӷңа̄мта, ка̄тукут каңиӷамун а̄тқылӷӣмун, Уқитаӷвик Каңиӷақ, та̄на қантаӷанлыңуқ Ласеямың.

⁹Тама̄нтыҳлъяхтукут қынўат якуӷнаҳта̄ та̄клъюку иглыӷамун, сӣңынлъю Аӷнық наӷуҳлъыҳӣ священнигыт аҳқыша̄ӷвигат сыӷлыҳқылъҳитнун Иудеит. Ынка̄м Павелым кылыңася̄ӷӣ аңьяҳпагым умӣлўа̄ӷи. ¹⁰Пикӣ: «Укуҳси югни, сюмымни хўа̄ ынңа̄талъ якуӷнӣӷнақукут иглыӷалъымнъи. Ифлъя̄лъықаҳпутлъю аңьяҳпахпут уситӯма̄н, ынтақун талўа туқуляӷа̄лъықукут». ¹¹Иўырңа Умӣлўа̄ӷым Юлийюм нагаткақыхкык аңьяҳпагымлъю умӣлга, аңьяҳпалыклъю ю̄к авылӷаӷлюку Павел. ¹²Алъюлъютыңлъю аңьяҳпагым юги иглыҳсюкат қаюҳлъяк та̄на каңиӷақ якуӷналӷӣ аңьяҳпагмун уксюҳфигулюни. Ка̄нъақналютың Финикымун пикат уксюҳсяҳқа̄лютың тама̄ни. Финикым каңиӷа̄ қӣҳқамылңуқ Критыми, северозападымунлъю, югозападымунлъю аюқылӷӣ.

Ануқлъилъыҳлъяк

¹³Икыхкымың ануқатаӷа̄ҳсян аңьяҳпагым юги пикат: «Та̄ната ануқа утақакаҳпут». Ынка̄м уйӷӣта сяюглюку тылянаңа̄кут Критым ысныңӣҳа̄кун. ¹⁴Иўырңа ануқлъиҳлъяхтуқ накаӷьямың ынка̄м қӣҳқамың атҳаҳтыҳлъяга̄. ¹⁵Аңьяҳпак аўатмун тыңсягу қӯтмун тагляӷнақуткысяӷлюта ӣлъқаюхтукут ынка̄м упӯпың тыңтыстукут. ¹⁶Қӣҳқасқуҳа̄м Клавдам ӯҳқаңанун лъӣӷусилъю уқитыӷра̄хтукут. Таўани қамуқсяқыфут аңьяҳаҳпут пияқлъӣӷуткыӷңа̄мтыху қа̄каҳпут. ¹⁷Та̄хкын аңьяҳпак аюгиҳсяӷа̄т асиҳлъюку тапҳаӷмың. Алиңлютың қына̄ҳлъюҳқӯнъаюкамың Сиртыми тылянаңат ифкаҳқуӷлюки тыңтыстукут. ¹⁸Уна̄миңани паниның ыслъя алмысиқыҳлъягьягу, аңьяҳпагым усиңан иляңи мыӷмун атыҳқуӷӣт. ¹⁹Аўакаӷа̄ни ыслъя алмысиқсягу аңьяҳпагым сянқутңи атыҳқуӷӣт. ²⁰Қафсиныхлъяк аӷнық сиқинңунани, иӷалықыта̄ңунани пӣқ ыслъям сыӷлыҳлъягым аңталяңаның. Ынка̄м талўа ӣлъқаюхтукут, исигимақун туқуляӷа̄нъақылӷӣкут.

²¹Югыт ныӷыхпынатың мулю̄ҳлъягьята Павелым ныкывлюни пикӣ: «Укуҳси югни, нагаткақсяқуфсиңа кынъаянӷилңӯкут Критымың ынка̄м аҳся̄н сыӷлылӣӷнаянӷитуси, сяӷьяңӣнъаянӷитуси. ²²Иўырңа ӣлъқаюхпынаси, налиҳӣнаҳси туқуна̄нӷитуқ иўырңақун аңьяҳпагӣлъықукут. ²³Унук Кияӷныӷым яқулган такукақа̄ңа. Та̄ната Кияӷнық манигуӷақыхкыхка, лъңан пика̄ңа. ²⁴Яқулгым пӣңа: “Павел, алиңыхпынаң, ка̄лъықутын Римымун, ныкывылъықутын сивуңакун Умӣлыхпига̄м. Юӷа̄ткыхкақутыхпының аңьяҳпагмытылгутытын қамахлъюки Кияӷныӷым югулилъықӣ”. ²⁵Ынка̄м қуятык, ухпықӣңа Кияӷныҳқун таўатытңўа̄ӷысқылъюку уңипа̄тылъымтун. ²⁶Иўырңақун аңьяҳпагӣлъықукут қӣҳқами».

²⁷Қуля стамат сӣпнықлъюку унук Кылъӣми Адриатическими тыңтӣлъю. Та̄кўани унугым қука̄ни юля̄ӷыт пика̄т қӯтмун туӷўа̄ҳсюгнинъилюта. ²⁸Тапҳақ уқихкутиӷлюку мыӷмун атыҳсяқмыхтыху югинақ я̄гнық ӯсқаҳтуткафтуқ. Тазиңапиҳқа̄ӷьямта тапҳақ атыҳлъя̄таӷьяқмыхтыху акимигақ я̄гнық ӯсқаҳтуткалӣмалӷӣ. ²⁹Юля̄ӷыт алиңыхкат аңьяҳпак қалмысинъаюкан ынка̄м стаманың уйӷиӷа̄т киңуңакун. Та̄хкын юӷаҳтут аҳшахкӣӷысқылъюку. ³⁰Аңьяҳпагым юля̄ӷи анагнақыхкат сивуяга аңьяҳпагым уйӷӣтылиӷнақысиӷўа̄ӷуткылъюку, аңьяҳақ мыӷмун атыҳтыка̄т. ³¹Иўырңа Павелым пикӣ умӣлўа̄қлъю, пилъюўаҳтытлъю: «Укут югыт аӷуляқыхката каютыпагӣлъықукут ынка̄м лъпыси туқуляӷа̄лъықуси». ³²Ынка̄м пилъюўаҳтыт аңьяҳақ кыпутка̄т.

³³Аҳтаӷаӷнақақа̄лъю Павелым қамахлъюки ныӷысқуӷўа̄қӣ, пикӣ: «Қуля стамат сӣпнықлъюку аӷнық ныӷылъқунӷитуси қаюҳлъяк ынңа̄талъ кылыңарӯлӷӣси. ³⁴Тама̄кын апалъюқлъюку ныӷысқуӷўа̄ӷнақамси икнақуҳтысқылъюси. Налиҳӣнаҳси туқуна̄нӷитуқ талўа ақниҳна̄нӷитуқ». ³⁵Ныпӣӷьями нықыкшаңлъямың тугулъюни игамсиқаюгвиклъюку Кияӷнық мануңитни икулъюни ныӷыхкақ. ³⁶Югыт илютуҳсяӷьистың лъңитлъю қамахлъютың ныӷӯткат. ³⁷Қырңаҳлъягымта аңьяҳпагмылңуӷни 276ңӯфтукут. ³⁸Қамахлъютың ныӷӯнъыӷмың апыӷӣӷьямың аңьяҳпак уқыңылъиналюку пшеница мыӷмун атыҳқуӷа̄т.

Аңьяҳпагӣтылъық

³⁹Аҳсягу қӯтмың ысҳа̄тут, та̄ўаңинақ лӣсюқынӷита̄т натуңутаңа. Иўырңа каңиӷалгуфтуқ ысналыгмың ынка̄м та̄хун тамлягнақсюхтут. ⁴⁰Кыпӯлъюки уйӷӣтыт униткӣт мыӷмылъюки, пытугутӣклъю ақӯтак наӷиҳқуқӣт. Та̄хкын сяюглюки тыля̄наңат сивуягмылңӯт тыңтыстут тыспикавык ыснамун. ⁴¹Иўырңа аңьяҳпагым сивуяга аҳқитаӷисян киңуңа қагиҳлъягыт кагимта̄т.

⁴²Пилъюўаҳтыт пияӷӣт анусимиңлъяӷат туқуқуӷналюки лю̄рақ қӯтмун пугимлютың навык анагнаюката. ⁴³Иўырңа умӣлўа̄ӷым туқутысюгумаңитка̄ Павел ынка̄м ӣнӷуткӣ. Йыӷлыги қылъқӣ пугимақаюха̄т қӯтмун таглӣсқылъюки. ⁴⁴Тама̄кут пугимылъхилңӯт аңьяҳпагым икылъҳа̄кун тугулюки тагляӷнақысқыхкӣ қӯтмун. Таўатын қамахлъюта яйўа̄сың ӯхлъыӷа̄тукут қӯтмун.

Павел Мальтами

¹Яйўа̄сың қӯтмун ӯхсямта лӣгикаҳпут қӣҳқақ Мальтаңутаңа. ²Тама̄кумӣт ынңа̄талъ упуӷатӣлъю кумақисима̄мта қаюҳлъяк ақлъяӷаҳтыкаңа ыслъялъюгуҳсимаӷми. ³Павел сяқумиглюни қӯхкамың қӣӷималюку, туқуналӷӣ нымыӷьяқ ма̄тныӷым а̄ныслъюку қӯгның, ӣхакун амқыҳтыка̄. ⁴Тама̄кумӣт ысҳаӷлюку нымыӷьяқ Павелым ӣханың қуӷаӷңалӷӣ илятың пикӣт: «Ипапыста̄қ уна ю̄к юхтаҳтыңӯқ. Қайўа унгани мыӷми туқунӷитыӷңа̄ӷми ысҳаҳу туқуяҳқа̄малӷӣ». ⁵Павелым ӣхыни уфсюгусяқминики нымыӷьяқ ифкаҳтуқ кынӷыгнун иўырңа талўа нымыӷьям ақниҳсимаңилъкаңа. ⁶Югыт пикақсяқаңат Павел пӯвыҳлъягнақнилюку налиӷмың туқунақнилюку. Иўырңа сяхпынани мулю̄ҳлъягьян, сюмыҳтаӷа̄ткыхка̄т: «Уна налиқа̄т кияӷныӷыт».

⁷Та̄м қӣҳқам умӣлга Публий, нуналгуфтуқ уӷухсиӷвимта туңаңани. Публийем ынңа̄талъ упуӷатӣлъю, лъңанитукут пиңают аӷныӷыт. ⁸Атаңа пуқлъыӷаңуфтуқ ақсялъиқумаӷми. Павелым ысҳаӷьяҳтуӷлюку юӷа̄ткылъюку, ся̄фсяқминигу на̄лъҳутуқ. ⁹Павел таўатын пиян қамахлъютың иляңи қинуюгыт тагиляӷа̄ткат ынка̄м на̄лъҳуткат. ^10-11Тама̄кын апалъюқлъюку тунқуҳта̄гӣлъю тунусямың. Тама̄ни пиңают танқит атуӷлюки аӷуляқсяҳқа̄ҳсямта тунқуҳта̄ля̄таӷӣлъю тумаңани атуҳқамнъың.

Павел Римылъҳӣ

Аңьяҳпак Александриямың пикақ уксюҳсималӷӣ тама̄ни қӣҳқами. А̄тқыфта̄ «Малӷик кияӷныӷык» сивуяганитыфтуклъю улима̄ӷулютык та̄кук. Аӷуляқсяҳқа̄ҳсян та̄хун ӯхтукут. ¹²Сиракузымун ка̄лъюта тама̄нтукут пиңают аӷныӷыт. ¹³Та̄хкын қапӣӷўтаҳтукут Ригиямун ка̄тылъымнъун кынляңа. Аӷнық ата̄сиқ атуӷлюку тама̄ни, уна̄миңани ануқатаӷа̄ӷутӣлъю икываӷмың ынка̄м аўакаӷа̄ни Путеолымун ка̄тукут. ¹⁴Тама̄нтыфтут ухпықат, лъмыхнитысқӣлъю ма̄ӷраӷвинлык аӷнық. Та̄хкын Римымун нагныҳтукут. ¹⁵Ухпықат Римымылңӯт нагақуӷлюта, па̄йӷумакаңинкут туңаңитнун Акилъпыгаӷвигыт Аппиева площадымылңӯт, иляңита па̄йӷумакаңилъю туңаңитнун Пиңают Ақылъқалӷутат. Павелым ысҳаӷлюки ухпықат илютуҳтыкақ ынка̄м игамсиқаюгвикыхка̄ Кияӷнық.

Павел Римыми

¹⁶Римымун ка̄сямта Павел лъңинаӷмытыста̄т нани пиюкылҳани иўырңақун ата̄сим пилъюўаҳтым кылыңака̄.

¹⁷Пиңают аӷныӷыт атуӷлюки Павелым тахсиқлъиӷӣ Иудеит иглыӷутистыңит. Тагията пӣ: «Иудейелгутымни, сянӷитыӷңа̄мки юпут, налиӷмың кипулъхина̄нӷитыӷңа̄мки наңаӷныӷит сивунымта, паниның иглыӷутистымта Иерусалимымылңӯт тугулюңа тӯна̄тңа Римыӷмӣнун. ¹⁸А̄пқуӷа̄ӷлюңа сямың апалъӣсяма туқутусиҳқамың итымунъалюңа пияӷа̄тңа. ¹⁹Иўырңа Иудеит иӷлыка̄тңа ынка̄м тама̄кын апалъюқлъюку пӣқа нанқихтиста Умӣлыхпигаӷмун нанқихтысюгнилюңа. Умӣлыхпигаӷмун сыӷлықӯӷьяҳтӯнӷитанка юлгутынка. ²⁰Ынка̄м тахсиқлъиӷамси апыӷналюки тама̄кут лъпысинун. Лӣтысюгақалъю лъпысинун та̄на ата̄сиқ Израилыӷмӣт ныӷьюкыхка̄т апалъюқлъюку қӣпшаӷусиӷңа̄ңа».

²¹Кӣмсиқа̄т: «Иудеяӷмӣт письмоткигата̄тын хўаңкунъун. Талўа налиҳӣнӣта̄ ухпықа̄лгутымта та̄гыхкын тагилютың уңипақигата̄тын, налиӷмың сыӷлытун акузиткигата̄тын. ²²Хўаңкута лӣсюгаҳпут лъпынун сямың сюмыҳтаӷа̄ткақутаңи тама̄кут ухпықилӷӣт Иисусымың, қаюҳлъяк лӣсимакаҳпут нани алңунак сыӷлықӯӷақӣт». ²³Та̄хкын накмикыхка̄т аӷнық ата̄сиқ қырңуӷутфигулюку.

Та̄на аӷнық ка̄сян угляпихлъютың тагиляӷа̄ткат Павелым кияҳфиганун. Уна̄ҳа̄ның унулъҳанун кынляңа апыҳтуқӣ Атаныҳпагулъҳаның Кияӷныӷым, лӣгикыстыңъўа̄ӷнақуткыхкӣлъю Иисусымың атуқлъюки Лӣлиҳтӯсӣ Моисейем, ӯкналиқистытлъю игақыхкӣт. ²⁴Иляңита ухпықыхка̄т иўырңа иляңита ухпықумаңилъкаңат. ²⁵Ынка̄м а̄ҳтӣра̄ӷуткат. Ныкывӯтақутлъю а̄нлыӷа̄нъалютың Павелым пикӣ: «Аглыӷналӷӣк Таӷныӷак ипа пималӷӣк сивуныҳпысигун ӯкналиқистыкун Исаиякун. ²⁶Хўатын пика̄гуқ:

“Такулюки укут югыт хўатын пики:

Нагасяӷңа̄ҳпыси,

ысҳапагңа̄ҳпыси лӣгикна̄нӷитуси.

²⁷Та̄кут югыт таўатытут қаюҳлъяк умьюгӣт пиныҳлъю̄хтыка̄гут ынка̄м сигутытыңлъю, ийытыңлъю ся̄пыхкақӣт.

Таўатынъыӷисяқумың ысҳа̄нъаяҳтут,

нагақӯнъаяҳтут, лӣгикнаяҳтут,

қӣвнаяҳтутлъю хўаңамнун на̄лъҳутысқылъютың”».

²⁸Павелым та̄қнӣткун пикӣ: «Лъпысинун лӣгикысюгақа, Кияӷныӷым каяхтыңъўа̄қақӣ уңипаҳтыни уңипӣсқылъюки югулилъыӷмың язычнигнун. Лъңит нагатыпыста̄ӷьяҳқа̄гут». ²⁹Таўатын Павел пиян Иудеит а̄ҳтӣра̄ӷутыҳлъягумаӷмың а̄нлыӷа̄ткат.

³⁰Ма̄лӷук аюмиқулъҳык Павелым кияҳфикыхка̄ мыңтыӷақ лъивикақлъюку. Упуӷатақыхкаңи қамахлъюки итыҳтыни, ³¹тытухпынанилъю уңипақақ Атаныҳпагулъҳаның Кияӷныӷым. Апыҳтӯткыхка̄лъю Атанық Иисус Христос. Таўатын пилъҳа китум алңунак аӷулӣҳсимаңилъкаңа.