POLOME

LOMA

TANGE DUPANYA

PEPA PYAO PYASAKAMAIYAMO DOKO

Pii atupa wambao kandapenge

Polome Loma tange masoo miningi endakali dupa kanja patona lao masetala pepa dake wambao pyao pyasia-pyaa. Baa dupa-pipa awapa katapala Gotenya pii doko dupa lamaitona lao masia-pyaa. Dopa petala dupame baa nisetaminopa Sepene yuu dokonya pii lamaiya patona lao masia-pyaa (Lo 15:24).

Pepa dake pitakanya tenge doko dapa: “Goteme endakali dupa tolataena lenge doko Wai Pii Epe dokome laitaka pingi. Masoo miningi dokonya-kaita baame masoo miningi endakali dupa tolataena lenge” (1:17). Polome pepa dokonya tenge doko lao panea-pyaa. Juta endakalipi wakapi pitakame Gotenya mana setapae dupa angoo nepao koo pyoo kateaminopa Gotenya enombanya kapa napea-pyaa. Dopa piamosa Polome lao pituu, Jisasa Kataisa lao masoo miningi ongome iki Gotenya enombasa tolatae jingina, nyakamame masoo minapengena lea-pyaa. Masoo miningi endakali dupa enenge tolatae joo Gotenya enombasa katengesa Gotenya mona epe palenge doko angi jingina lea-pyaa. Dopa latala baame Kitisene mana dupanya lao leaka-pyaa. Endakali enenge joo tolao katapala Kitisene mana dupa minao katenge. Dokonya Kitisene mana dupa Gotenya mona epe palenge dokonyakana lea-pyaa.

Baanya masepae mupa doko dapa: endakali mende auu kaya kaya pingi doko Kitisene mana mupa dokona lea-pyaa. Loma tange dupame Kitisene mana minapimi laka lao masoo Polome mona minao sakatasoo pepa pia-pyaa.

Polome Loma tange dupanya pepa pyao pyasakamaiyamo dokonya pii lyaa dupa:

1:1–17 Polome pepa piamo dokonya pii tenge doko

1:18–3:20 Endakali dupanya Pyoo Nyingi Akali katapenge

3:21–4:25 Goteme endakali dupa pyoo nyingi mana doko

5:1–8:39 Kataisapa pakatae kalyamo endakali doko-kisa tii pipae enenge doko silyamo

9:1–11:36 Goteme Juta dupa lao masiamo doko

12:1–15:13 Kitiseneme mana minapenge dupa

15:14–16:27 Polome pii etao lasa leamo dupa

1

1 Namba* 1:1 Ap 9:15; 13:2; 26:16-18; 1 Ko 1:1; 2 Ko 1:1; Ga 1:10,15; Pl 1:1; Kl 1:1 Polo Kataisa Jisasanya kendemane dokome pepa dake pyekelyo. Goteme namba aposele joo kalyale lao ipu latala baanya Wai Pii Epe doko lamaiyoo kata lea. 2 Goteme* 1:2 Lo 16:25-26; Ta 1:2 baanya Wai Pii Epe doko ipatana lao wambao potopesa dupa-kisa lao paneamopa, dupame Gotenya pii etete epe dupa pepa piami-pyaa. 3 Wai* 1:3-4 2 Sam 7:16; Mt 9:27; 22:42; Lo 9:5; 1 Ti 3:16; 2 Ti 2:8; Pa 22:16* 1:3-4 Ap 13:33; Lo 10:9; 1 Ko 6:14 Pii Epe dokome Gote Ikiningi naimanya Kamongo Jisasa Kataisa doko kandao lapae silyamo. Baa endakali. Baa Dapiti tatanya mandipae. Dee baa Gote etete epe. Baa malunya sakateamo dokome baa Gote Ikiningi pupu lapaena lao laitaka petea. 5 Nambame* 1:5 Ap 9:15; 26:16-18; Lo 15:18; Ga 2:7-9; Ip 11:18 Kataisa lalyoo endakali tata paliuu pelyamo dupa pitakame baa lao masoo minao baa watao katena lao sakatasoo kalyale lao, Goteme Kataisa-kisa aposele kalai epe doko namba dia. 6 Nyakama Loma yuu dokonya kalyamino endakali dupa apata tata dupa-pipa Goteme ipupa lateamo dokony nyakama Jisasa Kataisanya katakamailyamino.

7 Dopana,* 1:7 Nam 6:25-26; 1 Ko 1:2-3; 8:6; 2 Ko 1:1-2; Ga 1:3; Ep 1:2; Pl 1:2; Kl 1:2; 1 Te 1:2; 2 Te 1:2; 1 Ti 1:2; 2 Ti 1:2; Ta 1:4; Pm 3; 2 Jo 3 nambame pepa dake nyakama Goteme mona setenge baanya ipupa latae endakali dupa pitakanya pyao peekelyo. Naimanya Takange Gotepa Kamongo Jisasa Kataisapame nyakama kandao mona epe mende palyetala nyakamanya mona doko lyuu lasekena.

Polome Loma yuu dokonya kanja pato lao masiamo dokonya leamo doko

8 Nambame* 1:8 Lo 16:19; 1 Te 1:8 wambao nyakama dapa langilyo: nyakamame masoo minao paelyamino lapae doko yuu dupa pitakanya endakali dupame silyamino. Nyakamame dopa pilyamino dokonya nambame nyakama pitaka kandao Jisasa Kaitaisa lao masetala nambanya Gote doko lao yaka pilino lelyo. 9 Nambame* 1:9-10 Ap 19:21; Lo 15:23,32; 2 Ko 1:23; Ep 1:16; Pl 1:8; 1 Te 2:5,10,18; 2 Ti 1:3; Je 4:15 nambanya mona doko pitaka Gotenya kalai dokonya yukuoo setao baanya Ikiningi dokonya lao Wai Pii Epe doko lamaingi. Goteme kandamopa kiningi lelyona, nambame koteaka lao loma silyo dii lao nyakama kame sala nayao loma singi. Goteme kapana lao masetamo kandao doko, indupa namba nyakama kalyamino dokonya ipatoo lao baame kaitini mende setekena lao loma silyo. 11 Oli Sipitisame namba epe dingi dokonya mokosoo nyakama pupu lasina ditoo latala, nambame nyakama kalyamino dokonya ipawanimi kumilyo. 12 Nambame dopa lelyo doko, namba nyakama-pipa tole katatamano dokopa nyakamanya masoo miningi dokome namba nisetaminopa nambanya masoo miningi dokome nyakama nisotopa nisoloo pyoo katatamanopa lao lelyo.

13 Kaimia* 1:13 Jo 15:16; Ap 19:21; Lo 15:22 paluma, nambanya kalai dokome endakali tata waka dupanya kainanya dii mandengeli pyoo nyakamanya kainanya apata dii mandena lao paa longosa nyakama kalyamino ongonya ipatoo lao masingi doko nyakamame masipimi laka lao masilyo. Dopa lao masingiaka doko, ipupenge kaitini doko lyokenge. 14 Gitiki* 1:14 1 Ko 9:16 endakalipi meepi, mana nyepaepi nyala naengepi, dupa pitaka nambame Wai Pii Epe doko lamaipenge. 15 Tenge ongonya minao nambame nyakama Loma yuu dokonya kalyamino dupa apata Wai Pii Epe doko langitoo lao eteke pilyo.

Wai Pii Epe doko pupu lapaena Polome leamo doko

16 Nambame* 1:16 Wee 119:46; Mk 8:38; Ap 13:38,46; 1 Ko 1:18-25; 2:1-5; 2 Ko 12:9-10 Wai Pii Epe doko lamaiyanya elya nakaelyo. Wai Pii Epe doko Gotenya pupu lapae. Pii dokome masoo minilyamino endakali dupa pitaka pyoo nyingi. Juta dupa wambao pyoo nyepala tata waka dupa apata pyoo nyingiaka. 17 Goteme* 1:17 Ap 2:4; Lo 1:16; 3:21-22; Ga 3:11; Pl 3:9; Ip 10:38 endakali dupa tolataena lenge doko Wai Pii Epe dokome laitaka pingi. Masoo miningi dokonya-kaita baame masoo miningi endakali dupa tolataena lenge. Pii pepa pyapae singi dokonya, “Masoo miningi dokonya-kaita Goteme tolataena lelyamo endakali doko lete etete katatana,” lapae silyamo.

Endakali dupanya koo pingi dokonya leamo doko

18 Gote* 1:18 Wee 69:24; 85:3-5; Mai 7:9; Sep 1:15; Ep 5:6; Kl 3:6; 2 Te 2:12 maita maiyoo koo pyoo paenge endakali dupa kandao Gote kaiti-kisa katenge dokome baanya imbutongo mandenge doko laitaka pingi. Endakali dupame nyakamanya koo pingi mana dokome Gote lao masingi angi doko angombengema. 19 Endakali* 1:19 Ap 14:15-17; 17:24-28 koo pingi dupame Gote lao masepenge doko baa tangeme dupa-kisa panasiamo dokonya dupame masingima. 20 Baame* 1:20 Jop 12:7-9; Wee 19:1-4; 1 Ko 1:21; Ip 11:3 yuupi kaitipi wapuiyamo gii dokonya pituu indupa tuu lao endakalimi Gotenya nakandenge dupa dupame masingima. Kini, dupame oapi Goteme wapuiyamo dupa kandatala baa-kisa pupu lapae sia singi dokopa baa katea katenge dokopa dolapo auu pyoo masingima. Dokonya dupanya mendeme, “Nambame ambe lao piona,” nalapenge. 21 Dupame* 1:21 Ais 5:21; 40:26,28; 1 Ko 1:19-20; Ep 4:17-18 Gote lao masingimaka doko, baa Gotena lao lalyala nayao baa lao yaka pilino naleami-pyaa. Dopa napinya, nyakamanya masingi doko angi daa dupanya pena lao kateaminopa, nyakamanya masala naenge mona doko iminjia-pyaa. 22 Dupame nyakama tange masingi akalina lao masiaminoaka doko kyekeami-pyaa. 23 Dopa* 1:23 Eke 32:1-6; Dit 4:16-18; Wee 106:20; Jet 2:11; 10:14; Ap 17:29 pyoo katao dupame kumala naenge tii pipae Gote doko alo pyoo endakali kumingi dupapi, yakapi, mena tatapi, kanopatopi, dupa wangi tao wasoo tama pyoo kateami-pyaa.

24 Dupame* 1:24 Ap 14:16; Ep 4:19 dopa piamino dokonya Goteme dupa tangenya moname pyuani kayatamili pina lao yakinateamopa, kini dupame elya pingi napipenge dupa pyoo nyakama tangelapo mende elya pisa pisa pyoo kateami-pyaa. 25 Endakali* 1:25 Jet 13:25; 16:19; Lo 9:5 dupame Gote lao masingi angi doko yakinatala alo pyoo sambo gote dupa minao kateami-pyaa. Kini, dupa pitaka wapuingi Gote doko lao tanga tangapi tama pipengeaka doko, dupame baa tama pyoo baanya kalai pyakamaiya naenya, baame wapopae dupa tama pyoo dupanya kalai pyakamaiyoo kateami-pyaa.

26 Tenge ongonya minao dupame elya pingi pyuanimi putiti kayao elya kayapenge mana dupa minao katena lao Goteme yakinateamopa, nyakamanya enda dupame apata akalipa tole pingi mana doko kayapala alo pyoo mana naminapenge dupa miniami-pyaa. 27 Dopaka* 1:27 Lep 18:22; 20:13; 1 Ko 6:9-10 pyoo akali dupame endapa tole pingi mana doko kayapala akali yango-pipa elya pingi pyuanimi etete putiti kayao kateami-pyaa. Dupame akali yango dupa-pipa elya andake kayapenge mana koo doko minao kateami-pyaa. Dopa piamino dokonya nyakamanya mana koo miniamino dokopa kapa pao yanu nyepenge doko nyakama tange-kisa nyoo kateami-pyaa.

28 Dee* 1:28 Lo 13:13; 1 Ko 5:10-11; 6:9-10; 2 Ko 12:20; Ga 5:19-21; Ep 4:31; 5:3-5; Kl 3:5-8; 1 Ti 1:9-10; 6:4; 2 Ti 3:2-5; Ta 3:3 endakali dupame Gote itakinya mende daana lao masiaminosa, Goteme dupanya masingi doko koena lao yakinateamopa, dupame mana naminapenge koo dupa miniami-pyaa. 29 Dupame eteteaka luiyao katao, nyipu lakaka lao masoo, tombaka nao, mana koo dupa longo lao minao kateami-pyaa. Dee dupame tilya nyoo, endakali yango pyao kumasoo, imbu kayaloo pyoo, sambo lao minakasoo, mona koo palyoo koo pyoo kateami-pyaa. Mana koo dopale dupaka longo lao miniami doko minawaka kalyamino. Endakali mendeme opale mende pilya doko dupame lale lale payakamaingima; 30 endakali mende lao nepengema; Gote imbu kayamaingima; dupame luiyao nyakama alyasale joo kalyamanona lao masoo pii luiyapae lengema; mana koo enenge mendapua kutao miningima; endangi takangepanya pii nepakamaingima; 31 dupame kyakaenge joo payao pipenge dupa napingima; dee dupame endakali yango dupa auu nakayao kondo nakaengemaka. 32 Mana dopale minilyamino dokonya yanu doko Goteme koyatamina lao mana seteamo doko dupame masingima. Dopaka doko, mana koo dupa mee minawaka katengema. Dopa iki pyaa naenya, endakali waka mana koo dopale minilyami dupa kandao yaka pilyaminona lao masingimaka.

2

Goteme yanu nyingi dokonya leamo doko

1 Dopana,* 2:1 Mt 7:1-2; Lu 6:37; Jo 8:7; Lo 14:22 akali embame endakali yango mende-kisa koo silyamona lao baa yapao kalyepe? Embame tamopi dee endakali waka mendeme tamopi dopa pipenge tenge mendaipi mende nasilyamo. Embame endakali waka mende-kisa koo silyamona lao yapateno doko, embame emba tange-kisa koo silyamona lao yapatenosa pita. Doko aipuma? Dopa pitino akali embame mana koo dopale miningiaka daape! 2 Mana dopale miningi endakali dupa Goteme yanu nyingi doko kapana lao masilyamano. 3 Dopaka* 2:3 Ep 2:3 doko, endakali waka dupame mana koo dopale minilyaminona dupa-kisa koo silyamona lao akali embame yapao kalyeno doko, embame mana koo dutupa miningiaka! Dopa pingi dokonya Goteme emba kapa pao yanu nanyetana lao masilipi? 4 Pande,* 2:4 Ep 1:7; 2:7; 2 Pi 3:9,15 mana epe minao yapa maka nakayao yapa yanu nanyoo malisoo katenge Gote doko embame kilya kandao kalyepe? Emba mona kapilyetala koo dupa yakinatale lao Goteme mana epe minao katenge doko embame masala naelepe? 5 Embame* 2:5 Sep 1:14-18; Ap 7:51; 2 Te 1:5-10 mona kapilyoo koo kalai dupa yakinala nayao tuu pyoo kalyeno. Embame dopa pyoo Gote minao etete imbuaka pisoo katao emba pyatamo gii doko kandao nyalanya pilino. Gii dokopa baame endakali koo pingi dupa tolao yanu nyingi doko laitaka pita. 6 Endakali* 2:6 Wee 26:12; Pot 24:12; Mt 16:27; Jo 5:29; 1 Ko 3:8; 2 Ko 5:10; Ip 11:6; Pa 22:12 dupa pitakame mana minataminoli pyoo baame yanu pyata. 7 Mana* 2:7 1 Pi 1:7 epe dupa yakinala naenya minawaka katao, tii pipae katapengepi, kenge epe soo katapengepi, kumala nayao katapengepi, dupa kutao nyoo katenge endakali dupa Goteme yanu pyao lete etete kataseta. 8 Dee* 2:8 2 Te 1:8 mana epe dupa watao minala naenya, nyakama tange iki lao masetala mana koo dupa watao miningi endakali dupa Goteme imbumi kumapala yanu pyao etete minao koyaseta. 9 Endakali mana koo minao katenge dupa pitaka-kisa Goteme kenda pipaepi tanda nengepi dupa pena lata. Juta dupa-kisa wambao pena latala tata waka dupa-kisa pena lataka. 10 Dopaka* 2:10 Lo 1:16 doko tii pipae katapengepi, kenge epe soo katapengepi, mona lyuu lao katapengepi, dupa baame endakali mana epe miningi dupa pitaka maita. Juta dupa wambao maitala tata waka dupa maitaka. 11 Doko,* 2:11 Dit 10:17; 2 Ktl 19:7; Ap 10:34; Ga 2:6; Ep 6:9; Kl 3:25; 1 Pi 1:17 Goteme endakalinya lengelyaapi kandao yapala naenge.

12 Endakali* 2:12 Lo 3:19; 1 Ko 9:21 yangi dupa-kisa mana setapae Goteme Mosese maiyamo dupa nasiamopa mana koo miniamino dupa pitaka koyatami. Mana setapae dupa dupa-kisa nasiamo dokome dupa nisala nayata. Dee endakali yangi dupa-kisa mana setapae dupa siamopa mana koo miniamino dupa pitaka mana setapae dupanya lapae silyamoli pyoo Goteme yapapala yanu nyeta. 13 Doko* 2:13 Mt 7:21,26-27; Lu 8:21; Je 1:22-23,25; 1 Jo 3:7 aipuma? Mana setapae dupa kaleme iki singi endakali dupa Goteme tolataena nalata. Mana setapae dupanya lapae silyamoli pingi endakali dupa baame tolataena lata. 14 Endakali* 2:14 Ap 10:35 tata waka dupa-kisa mana setapae dupa nasingi. Nasingiaka doko, gii mendepa dupa tangeme mana setapaenya lapae silyamoli pyoo pingima, dokonya dupanya masingi doko dupa tangenya mana setapae lamo. 15 Nyakamame dopa pyepape dopa napyepape lao dupanya mona dokonya mana setapae singi dupa dupame mana minilyami dokome panasingi. Dee dupanya masingi dokome panasingiaka. Dupame kopeta pilyamino dokopa nyakamanya masingi dokome dupa-kisa tenge setao, “Embame ongo kopeta pilinona,” lenge. Kamea pyoo pilyamino dokopa, “Embame ongo kamea pyoo pilinona,” lenge. 16 Kini,* 2:16 Ekl 12:14; Lo 2:6; 16:25; 1 Ko 4:5; 2 Ti 2:8 Goteme endakali dupanya yalo petae singi dupa Jisasa Kataisame yapena latamo gii dokopa, endakali dupame dopa pyoo kateamina lao panata. Nambame Wai Pii Epe lamaingi dokonya dopa lapae silyamo.

Juta angi doko apipi leamo doko

17 Dee* 2:17 Ais 48:1-4; Mt 3:8; Jo 8:33; Je 2:19 emba aipape? Embame, “Namba Jutana,” lenge. Gotenya piipi manapi dupa emba-kisa silyamona lao masetala tungi pyao katenge. Embame Gote embanya Gotena lao masetala luingi. 18 Goteme pipimili lao masingi dupa embame kandatala baanya piipi manapi dupa mana nyoo katao angi dupa yapao nyoo katenge. 19 Gotenya* 2:19-20 Mt 15:14; Lu 18:9-12; Jo 9:40-41; Lo 6:17; 2 Ti 1:13; 3:5,15 piipi manapi emba-kisa silyamo dokonya mana kandenge dupapi kiningi pii dupapi dupa pitaka silyamona lao masingi. Dokonya endakali lenge koo dupa kaitini laitaka pipengepi, iminjetaenya katenge dupa tii pisepengepi, masala naenge dupa tolasepengepi, mana nakandenge dupa mana lamaipengepi dupa pitakanya emba etete kapana lao masingi. 21 Embame* 2:21 Wee 50:16-21; Mt 23:3-4 endakali waka dupa mana lamaiyoo katenge doko, aipuma embame emba tange mana laa naengepe? Embame endakali waka dupa kandao, “Pake nanalapapena!” lao lamaiyoo katenge doko, emba paka nengepe daape? 22 Embame, “Kepo kolala nayalapapena!” lao lamaiyoo katenge doko, emba kepo kolengepe daape? Embame sambo gote dupa etete koona lao masingi doko, sambo gote tama pingi anda dupanya opale mende pake nyingipi daape? 23 Embame Gotenya piipi manapi dupa emba-kisa silyamona lao masetala luingi. Dopaka doko embame dupa yalatala baa minao elya pisingipi daape? 24 Dopana,* 2:24 Ais 52:5; Ese 36:20; Je 2:7; 2 Pi 2:2 pii pepa pyapae singi dokonya, “Nyakama Juta dupa mambele endakali tata waka dupame Gote kandao pii koo lengemana,” lapae silyamo.

25 Embame* 2:25 Jet 4:4; 9:25; 1 Ko 7:19; Ga 5:3 Gotenya piipi manapi dupa watao minao katenge tamo kandao doko, kini akali emba elya pingi kambu kepee dokome emba kapa niseta. Dopaka doko, embame piipi manapi dupa yalao katenge tamo kandao doko, emba elya pingi kambu kepee doko kepala naee jeta. 26 Dopaka* 2:26 Ap 10:35; 1 Ko 7:19; Ga 5:6 pyoo tata waka elya pingi kambu kepala naenge akali mendeme Gotenya piipi manapi dupanya lapae silyamoli pyoo pingi tamo kandao doko, Goteme baa elya pingi kambu kepala naenge mendeme pingina latape? Daa, dopa nalata. 27 Nyakama* 2:27 Mt 12:41 akali Juta dupa elya pingi kambu kepapae. Nyakama-kisa Gotenya piipi manapi dupa pepa pyapae singi. Dopaka doko nyakamame piipi manapi dupa yalao kalyamino. Akali tata waka elya pingi kambu kepala naenge dupame piipi manapi dupa watao minao kalyamino. Dokonya dupame nyakama dopa piami dapa piami lao yapatami. 28 Juta* 2:28 Jet 4:4; Mt 3:9; Jo 7:24; 8:39; Lo 9:6-8; Ga 6:15; Ep 2:11; Pl 3:2-3 angi doko apipi? Yongenya kandao Jutana lenge dokope? Doko daa! Dee elya pingi kambu kepenge mana angi doko andukupi? Akali elya pingi kambu kepenge mana doko iki angipi? Doko daa! 29 Juta* 2:29 Dit 30:6; Lo 7:6; 8:2; 1 Ko 4:5; 2 Ko 3:6; 10:18; Pl 3:3; Kl 2:11; 1 Pi 3:4 angi doko mona andaka Juta joo katenge. Piipi manapi pepanya pyapae silyamoli pyoo endakalimi elya pingi kambu kepenge mana doko angi daa. Elya pingi kambu kepenge mana angi doko Oli Sipitisame mona andaka kepenge. Akali dopale doko endakalimi tama napingima. Goteme tama pingi.

3

1 Dopana, Juta dupa-kisa epe aki mende silyamopa endakali tata waka dupa nyoo ana pyandao katengemape? Akalinya elya pingi kambu kepenge mana dokonya epe aki mende pyakalyingipi? 2 Doko,* 3:2 Wee 147:19-20; Lo 9:4-5 mana tata tata dupa pitakanya Juta dupame endakali tata waka dupa etete longome ita miningima. Angi mupa doko, Goteme baanya pii lapae dupa Juta dupame isekena lao maiya-pyaa. 3 Kini,* 3:3 Wee 89:30-37; Lo 9:6; 11:29; 2 Ti 2:13 nyakamanya endakali yangi dupame Gotenya pii dupa watao minala nayamino dokome aipa pitape? Endakali dupame Goteme leamoli napiamino dokome Goteme lelyamoli pingi mana doko mee injisetape? 4 Daa,* 3:4 Wee 51:4; 116:11 etete dopa napita! Endakali dupa pitakame sambo latala lataminoli napitamiaka doko, Goteme sambo laa nayao latamoli pyoo kiningi pita. Pii pepa pyapae singi dokonya,

“Embame mana tolao minilino dupa pii leleno dokome panenge.

Embame kopeta pilinona lao endakali dupame emba kosimi latamino kandao doko, embame ita minatena,” lapae silyamo.

5 Naimame* 3:5 Jop 34:12,17; Lo 1:18; 5:9 mana koo miningi dokome Goteme mana tolao miningi doko laitaka pingi. Dopa pingi dokonya naimame aipa latamape? Endakalimi lengeli pyoo lelyona, Goteme naimanya koo pingi dupanya imbu kayao yanu nyingi doko kopeta pingina latamape? 6 Daa, etete dopa nalapenge! Baame tolao napingi pyali kandao doko, aipa petala baame yuunya endakali palenge dupa yapapala yanu nyetana lapumalipi?

7 Nambame* 3:7 Lo 9:19 sambo lao mana koo minio dokome Goteme lelyamoli pyoo kiningi mana miningi doko minao andasoo baa lalyia. Dopaka doko, “Gote embame aipuma namba koo pingi endakali joo kalyenona latala yanu nyilipina?” latope? 8 Nambame* 3:8 Lo 6:1,15 dopa lapuli kandao doko, naimame dapa apata lapumaliaka: “Mana epe dupa pyakaliyina mana koo dupa minama,” lapumali. Kini, endakali yangi dupame naima kandao pii koo lao naimame dopaka lengena lelyamino. Dopa lelyamino endakali dupa-kisa Goteme yanu nyeta doko kapa.

Endakali mendaipi mende epe tolatae daana leamo doko

9 Dopana,* 3:9 Lo 1:18-32; 2:1-29; 3:23; 11:32 naimame endakali waka dupa ita minao katengepe? Daa, naimame dupa mendeme ita naminingi. Doko nambame latelyo. Juta dupapi tata waka dupapi dupa pitaka koonya pupu lapae dokonya pundipundi anjetae katenge. 10 Dokonya* 3:10 Ekl 7:20* 3:10 Wee 14:1-3; 53:1-3 dapa lao pepa pyapae silyamo:

“Endakali mendaipi mende epe tolatae daa.

Kini mende etete daa!

11 Endakali mendaipi mendeme masala naenge.

Endakali mendaipi mendeme Gote kutala naenge.

12 Endakali dupa pitakame kaitini tolatae doko yakinatala uanga pyoo payami.

Endakali dupa pitaka awapa koyami.

Endakali mendaipi mendeme mana epe naminingi.

Kini etete mendaipi mendeme daa!

13 Endakali* 3:13 Wee 5:9; 140:3 dupanya nenge-kaita pii pyakalyilyamo doko endakali malu lopapae silya dupanya aii pyakalyingi dopale joo pyakalyingi.

Dupame nyakamanya keke kambupi dokome sambo pii koo dupa lengema.

Dupanya kambu dokonya endakali pyao kumasingi tomakai jepae pii dupa palenge.

14 Endakali* 3:14 Wee 10:7 dupame nyakamanya nengekaita dokome koyasingi piipi pii kaa pipaepi dopale dupaka longo lao lao katengema.

15 Dupame* 3:15 Pot 1:16* 3:15 Ais 59:7-8 endakali pyao kumasalanya mona lyaa latae katengema.

16 Endakali dupa kaita paelyamino dupanya kenda pipaepi mana koo minapaepi dupa singi.

17 Epe yuu yongena lao katenge mana doko dupame nakandao katengema.

18 Gote* 3:18 Wee 36:1 andanda semaiyoo katapenge doko dupame masala nayao katengemana,” lapae silyamo.

19 Dee* 3:19 Jo 10:34; 12:34; 15:25; Lo 2:12; Ga 3:22 mana setapae dupame lelyamo dupa pitakame endakali dupa-kisa mana setapae silyamo dupa kandao lengena lao naimame masilyamano. Mana setapae dupame lelyamo dupa endakali mendaipi mendeme nenge-kaita nasina lao, Goteme yuunya endakali palenge dupa pitaka kosimi lao yanu nyina lao lenge. 20 Doko,* 3:20 Wee 143:2; Ap 13:39; Lo 7:7; Ga 2:16; 3:11 mana setapaenya lapae silyamoli pingi dokonya Goteme endakali mendaipi mende baanya enomba dokonya tolataena nalenge. Mana setapae dupame koo pingi dupa panasoo singi.

Masoo miningi endakali dupa Goteme tolatae lengena leamo doko

21 Dopaka* 3:21 Ap 10:43; Lo 1:17; 10:5; Pl 3:9; 2 Pi 1:1 doko, endakali dupame mana setapae mendenya lapae silyamoli napilyaminopa, Goteme mee tolataena lenge doko baame epapu laitaka petea. Moseseme piipi manapi pepa pia dupapi, potopesa dupame pii pepa piami dupapi dupanya dopa lapae silyamoaka. 22 Masoo* 3:22 Lo 1:17; 4:5; 9:30; 10:12; Ga 2:16 miningi dokonya-kaita Jisasa Kataisa lao masoo minilyamino endakali dupa pitaka Goteme tolataena lenge. Endakali dupa pitaka mende mendepale daa. 23 Endakali* 3:23 Lo 3:9; 5:2,13 dupa pitakame koo petala Goteme tii pyoo katasetamo dokonya nakatapenge joo katengema. 24 Dopaka* 3:24 Dan 9:24; Lo 4:16; 5:1,9; Ep 1:7; 2:8; Kl 1:14; Ta 3:7; Ip 9:15 doko, Kataisa Jisasame endakali dupa kii tamao nyiamo dokonya, mona epe palenge Gote dokome endakali dupa mee tolataena lenge. 25 Kataisa* 3:25-26 Ais 53:11; Ap 17:30; Lo 5:6; 11:30; Ep 1:7; Kl 1:20; Ip 2:17; 1 Jo 2:2; 4:10 taiyoko nyetamo dokome Gote baanya mona epe palisakatamopa masoo minatamino endakali dupanya koo pingi yanu dupa kunanya nepakamaitopa latala, baame Kataisa makande minatala epena latea. Baame baanya mana tolao miningi doko panasalanya dopa pia. Doko, yapa yanu nanyingi Gote dokome endakali wamba kateamino dupame koo piamino dupanya yanu nanyia-pyaa. Kini Goteme baanya mana tolao miningi doko indupa panasalanya dopa pia-pyaa. Dopa piamo dokonya Gote baa tolatae. Dee baame Jisasa lao masoo minilyamo endakali doko tolataena lenge.

27 Dopana,* 3:27 Lo 2:17; 4:2-3; 5:2; 11:18; 1 Ko 1:29-31; Ga 6:13-14; Ep 2:9 tange lalyingi mana doko aipa pilyape? Doko kaitini lyokatae kalyamo. Aki mana mendeme kaitini lyokatae kalyape? Mana setapaenya lapae silyamoli pingi mana dokomepe? Daa! Masoo miningi mana dokome. 28 Doko* 3:28 Ap 13:39; Lo 5:1; Ga 2:16 aipuma? Endakali mendeme mana setapaenya lapae silyamoli napilyamopa Goteme baa masoo miningi dokonya-kaita tolatae lengena lao masilyamano.

29 Aa!* 3:29 Ap 10:34-35; Lo 9:24; 10:12 Gote baa Juta dupanya ikipi, pande endakali tata waka dupanya apatape? Gote baa endakali tata waka dupanya apataka daape! 30 Gote* 3:30 Dit 6:4; Lo 4:11-12,16; Ga 3:20 mendai iki katenge. Elya pingi kambu kepapae akali dupapi kepala naenge dupapi tata dolapo lapota masoo miningi dokonya-kaita baame tolataena lenge. 31 Masoo* 3:31 Mt 5:17; Ap 24:14; Lo 8:4 miningi dokome mana setapae dupa mee injisilyamape? Daa, etete dopa napilyamano! Mana setapae dupa angi injisilyamano.

4

Apotakame kateamo dokonya makande doko

1 Dopana,* 4:1 Ga 3:6-9; Je 2:14,20-24 naimame naimanya yumbange Apotakame doko kandao aipa latamape? Baame aipa pia-pyaape? 2 Baame* 4:2 Lo 3:27; 1 Ko 1:31 kalai dupa auu pyoo piamosa Goteme baa tolataena leali kandao doko, baa tange lalyepenge jiali. Dopaka doko baa Gotenya enomba dokonya tange lalyepenge nanjia-pyaa. 3 Doko,* 4:3 Jen 15:6; Lo 4:9,22; Ga 3:6; Je 2:23 Gotenya pii pepa pyapae dokonya aipa lapae silyape? “Goteme kiningi lelyamona lao Apotakameme masoo miniamo dokonya Goteme baa tolatae lea-pyaana,” lapae silymo. 4 Endakali* 4:4 Lo 11:6 mendeme kalai mende petala yole nyilyamo doko naimame mee nyilyamona lao masala naenya, baame kalai pilyamo dokonya nyilyamona lao masingi. 5 Dopaka* 4:5 Lo 3:22 doko, endakali mendeme kalai pyaa naenya, Gote maita maiyoo koo kalai pyoo katenge endakali dupa kandao tolataena lenge Gote doko lao masoo minao kalyamo dokonya, Goteme baa tolataena lenge. 6 Tenge dokonyaka Dapitimi apata lao pituu endakali mendeme kalai mende napilyamopa Goteme mee tolataena lenge doko mona yaepasetaena lao dapa lea-pyaa:

7 “Endakali* 4:7 Wee 32:1-2 dupame mana setapae yalenge yanu dupa kunanya nepakamaiyoo, koo pingi dupa sanga pyakamaiya pyatae kalyamino dupa, mona yaepasetae katengema.

8 Endakali mendeme koo pingi dokonya yanu nyetana lao Kamongome itaki etete nasakamailyamo endakali doko, mona yaepasetae katengena,” Dapitimi lea-pyaa.

9 “Mona* 4:9 Lo 4:3 yaepasetae katengena,” leamo doko, akali elya pingi kambu kepapae dupa iki kandao lea-pyaape? Daa, elya pingi kambu kepala naenge dupa apataka lao lea-pyaa. Doko naimame pii pepa pyapae sipumu doko kandatala, “Apotakameme masoo miniamo dokonya Goteme baa tolatae lea-pyaana,” lelyamano. 10 Gii andukupa Goteme Apotakame tolataena lea-pyaape? Baa elya pingi kambu kepapaesa lea-pyaape, pande kepala naengesa lea-pyaape? Elya pingi kambu kepala naengesa wambao tolataena lea-pyaa. 11 Maitakao* 4:11 Jen 17:10-11; Jo 7:22; Lo 3:22,30; Ga 3:7 Apotakame elya pingi kambu kepeamo dokome, baa elya pingi kambu kepala naengesa masoo miningi dokonya Goteme baa tolataena leamo doko kiningina lao kongali pyoo kepea-pyaa. Dopana elya pingi kambu kepala naenge masoo miningi endakali Goteme tolataena lenge dupa pitakanya Apotakame baa takange. 12 Dee* 4:12 Mt 3:9 baa elya pingi kambu kepapae dupanya apata takangeaka. Dupame elya pingi kambu iki kepala naenya, naimanya takange Apotakame elya pingi kambu kepala naengesa masoo minao payamoli pyoo masoo minao paengema.

Goteme epe maitona leamo doko masoo miningi dokonya-kaita nyingina leamo doko

13 Goteme* 4:13 Jen 12:7; 17:4-6; 22:17-18; Ga 3:16-18,29 Apotakamepi dee baanya mandipapenya mandipae paliuu patamo dupapi dupame yuu pitaka moya joo nyetamina lea-pyaa. Baame dopa leamo doko, baanya mana seteamo dupa Apotakameme watao miniamosa maitona lao laa naya-pyaa. Daa, masoo miningi dokonya-kaita baa tolatae joo kateamosa lea-pyaa. 14 Mana* 4:14 Ga 3:18 setapae dupa watao minatala auu pyoo katamana lao masingi endakali dupame Goteme epe maitona leamo doko nyepenge pyali kandao doko, masoo miningi doko angi mende nanjipumopa Goteme epe maitona leamo pii doko mee jipyali. 15 Doko,* 4:15 Lo 3:20; 5:13; 7:7-8 mana setapae dupanya-kaita Gotenya imbutongo mandenge doko endakali dupa-kisa epenge. Mana setapae nasingi pyali kandao doko, yalala nayapimili.

16 Dopana,* 4:16-17 Ga 3:7* 4:16-17 Jen 17:5; Dit 32:29; Ais 48:13; Jo 5:21; 2 Ko 1:9; Ip 11:19; Pa 4:11 Goteme epe maitona leamo doko mona epe palyoo mee maitoana latala masoo miningi dokonya-kaita maingi. Apotakamenya mandipaenya mandipae palitamino dupa pitakame Goteme epe maitona leamo doko kapa pao nyetamana lao masina lao dopa pingi. Masoo miningi Juta dupame iki nyina lao dopa pyaa naenge. Daa, Apotakameme masoo miniamoli pyoo masoo miningi endakali tata waka dupame apata nyinaka lao pingi. Pii pepa pyapae singi dokonya, “Nambame emba endakali tata longo dupanya takange joo kataseteona,” lapae silyamo. Dopa lapae silyamoli pyoo kini Apotakame baa naima masoo miningi dupa pitakanya takange. Endakali kumapae dupa lete katasoo opale nasilyamo dupa sina lenge Gote dokonya enombasa Apotakameme pii doko kiningina lao masoo minao katea-pyaa.

18 Wamba* 4:18 Jen 15:5; Ip 11:1 Goteme Apotakame lamaiyoo, “Kaitinya bui kalyamoli pyoo emba tata dupa palitamina,” leamo pii doko kiningi jetana lao Apotakameme masala nayapenge lyangasaka doko, Goteme kiningi lelyamona lao baame masoo minao malisoo katea-pyaa. Dopa piamo dokonya Goteme leamoli pyoo baa endakali tata longo dupanya takange jia-pyaa. 19 Apotakameme* 4:19 Jen 17:1,17; 18:11; Ip 11:11-12 ee kana andate mendai joapi mende katapala, “Nambanya yonge doko kuii latelyamo, dee Setanya ingi pyakilyetaena,” lao masiamoaka doko, baanya masoo miningi doko tambo laa naya-pyaa. 20 Goteme* 4:20 Mk 9:23 Apotakame epe maitona leamo doko mona lapo palyoo yakinala nayao kyoto joo masoo minao Gote lalyoo katea-pyaa. 21 Goteme* 4:21 Jet 32:17; Lu 1:37 baa lamaiyamoli pyoo kapa pao pitana lao baame masokondape pyoo masoo katea-pyaa. 22 Tenge* 4:22 Jen 15:6; Lo 4:3 dokonya minao Goteme baa tolataena lea-pyaa.

23 Goteme* 4:23-24 Lo 1:4; 15:4; 1 Ko 9:10; 10:11; 1 Pi 1:21 Apotakame kandao, “tolataena leana,” lao pii pepa pyapae singi doko baa iki kandao daa, naima apataka. Naimanya Kamongo Jisasa malunya sakatasiamo Gote doko lao masoo minilyamano endakali dupa apata kiningi etete baame tolataena lengeaka. 25 Naimanya* 4:25 Ais 53:4-5; Lo 8:32; 1 Ko 15:17 koo pingi tenge dupanya Goteme baa kumikena lao epena latala, baame naima tolataena laanya Jisasa malunya sakatasekea.

5

Goteme naima tolataena lateamo dokonya dii dupa

1 Dopana,* 5:1 Jo 14:27; Lo 3:24,28; 4:24 masoo miningi dokonya-kaita Goteme naima tolataena lateamo dokonya naimanya Kamongo Jisasa Kataisa mambele Gotepa mona lyuu lao kalyamano. 2 Baa* 5:2 Lo 3:27; Ep 2:18; 3:12; Ip 10:19-20 mambeleaka masoo miningi dokonya-kaita Goteme naima kandao mona epe palipumopa kalyamano. Dopa pyoo katao Goteme naima baanya tii pipae dokonya katasetana lao masetala malisoo mona yanga lao kalyamano. 3 Dokonya* 5:3 2 Ko 12:9-11; Je 1:2-4; 1 Pi 1:5-7; 4:13-14 iki naimame mona yanga laa naenya, naima-kisa kenda pipae epenge dupame naima yapa maka nakaenge endakali injisingina lao masetala mona yanga lao kalyamanoaka. 4 Dee yapa maka nakayao katenge mana dokome naima kyoto joo kalyepale lao kyoto injisingi. Kyoto joo katao Goteme naima ditona leamo doko nyetamana lao masoo malisoo kalyamano. 5 Goteme* 5:5 Wee 22:5; 25:20; 119:116; Ap 2:33; Lo 8:14-16; 1 Ko 13:13; Ga 4:6; Ip 6:18-19 naima kandao auu kaenge doko baame Oli Sipitisa naima dingi dokome naimanya mona andaka tumbasekenge. Dokonya naimame nyetamana lao masoo malisoo kalyamano doko pakuala nayatana lao masilyamano.

6 Kiningi* 5:6 1 Pi 3:18 etete, wamba naimame naima tange nisala nayapenge joo kateamano gii dokopa, Kataisanya pitamo gii doko ipateamopa Gote maita maiyoo koo kalai pyoo katenge endakali dupa alo pyoo baa kumia. 7 Akali* 5:7 Lo 3:25-26 epe tolatae mende alo pyoo kumawani kaenge endakali mendapua katawaka napenge. Kini akali mendeme mona tuu tuu petala akali epe mende alo pyoo kumatoo lao masetamo kandao doko kumataka. 8 Dopaka* 5:8 Jo 3:16; 15:13; Lo 8:32; 1 Pi 3:18; 1 Jo 3:16; 4:10 doko naima koo pyoaka kateamano dokopa Kataisame naima alo pyoo kumia. Dopa piamo dokome Gote baa tangeme naima auu kaenge doko panasia. 9 Kataisa* 5:9 Lo 1:18; 2:5,8; 3:5,24-26; Ep 1:7; 1 Te 1:10 taiyoko nyiamo dokonya indupa Goteme naima tolataena latae kalyamano. Tenge ongonya minao, Goteme naima imbu kayao yanu nyetamo dokonya baame naima kapa pao pyoo nyetana lao masilyamano. 10 Kini,* 5:10 Lo 8:7-8; 2 Ko 5:18; Kl 1:21 naima Gotenya yandapipi joaka kateamanopa baanya Ikiningi kumiamo dokonya-kaita baame naima mona setea. Indupa baapa mona setao kalyamano dokonya, Kataisa lete kalyamo dokonya-kaita naima kapa pao pyoo nyepae katatamana lao masilyamano. 11 Dee naimanya Kamongo Jisasa Kataisame naima Gotenya mona setenge injisiamo dokonya naimame baa lao masetala Gote-kisa katao mona yanga lao kalyamanoaka.

Atamepa Kataisapa

12 Akali* 5:12 Jen 2:17; 3:6; Lo 3:23; 6:23; 1 Ko 15:21-22; Je 1:15 mendai mendeme koo piamo dokonya koo doko yuunya epea-pyaa. Koo dokome kumingi doko laminao epea-pyaa. Endakali dupa pitakame koo piaminosa kumingi doko dupa-kisa taya-pyaa. 13 Goteme* 5:13 Lo 4:15 baanya mana setapae dupa maiya naengesa koo doko yuu angenya wambao sia-pyaa. Mana setapae nasiamo gii dokopa koo piamino dupanya yanu nyotona lao baame itaki pyao setakamaiya naya-pyaa. 14 Dopaka* 5:14 Lo 4:15; 7:7; 1 Ko 15:21-22,45 doko, Atame kateamo gii dokonya pituu Mosese kateamo gii dokonya tuu lao kumingi doko endakali dupa pitaka-kisa sia-pyaa. Kini, endakali waka dupame koo piaminoaka doko, Atameme Gotenya pii tanga lao koo piamo dopale mende napiami-pyaa. Napiaminoaka doko, kumingi doko dupa-kisa siaka-pyaa.

Atame wambao kateamo dokome akali maitakao epeamo doko kongali pyoo katea-pyaa. 15 Dopaka* 5:15 Ap 15:11 doko, akali dolapo mendai dopaleaka daa. Doko aipuma? Goteme mona epe palyoo naima mee nisiamo doko Atamenya koo pingi dopale daa. Kini, akali mendai dokonya koo tengenya endakali dupa pitaka kumiami-pyaa. Dopaka doko, Goteme eteteaka mona epe palyiamo dokonya akali mendai Jisasa Kataisame endakali dupa pitaka mee kii tamao nyia. Dopa piamo dokome akali mendai dokonya koonya endakali pitaka-kisa kenda pipae epeamo doko etete ita minia. 16 Dee* 5:16 Lo 8:1 mee kii tamao nyiamo dokopa akali mendai ikimi koo piamo dokopa dolaponya kalai doko mendai dopaleaka daa. Akali dokome koo mendai doko piamo dokopa Goteme baa kapa pao koyatana lao pii kenda pipae doko baa-kisa setea-pyaa. Dopaka doko, endakali dupame koo longo piaminopa Goteme mona epe palyoo dupa mee kii tamao nyepala tolateana lea. 17 Akali mendai dokome koo piamo dokonya akali doko mambele kumingi doko endakali dupa-kisa sia-pyaa. Dopaka doko, akali mendai Jisasa Kataisame kalai piamo dokome akali mende dokonya kalai doko etete ita minokondape pyoo minia. Baame kalai piamo dokonya Goteme mona eteteaka epe palyetala endakali dupa pitaka tolataena latea. Dopa leana lao masoo miningi endakali dupame Gote-pipa dupa pitaka isoo lete etete katatami.

18 Dopana,* 5:18 1 Ko 15:22 koo mendai dokonya Goteme endakali dupa pitaka koyatamina lea-pyaa. Dopaka pyoo kalai tolatae mendainyaka baame endakali dupa pitaka-kisa koo nasilyamona latala lete etete katasotona lea-pyaa. 19 Akali* 5:19 Ais 53:11; Pl 2:8 mendaimi pii tanga lao koo piamo dokome endakali dupa pitaka koo pingi injisia-pyaa. Dee dopaka pyoo akali mendaimiaka pii watao miniamo dokome endakali dupa pitaka epe tolatae injiseta.

20 Goteme* 5:20 Lo 4:15; 7:7-8; Ga 3:19; 1 Ti 1:14 mana setapae dupa seteamopa koo pingi mana doko andake jia-pyaa. Dopa piamoaka doko, Goteme mona epe mende palyetala eteteaka kondo andake kaya. 21 Kini,* 5:21 Lo 6:23; 7:25; 11:32 kumingi dokonya-kaita koo dokome naima endakali dupa pitaka isia-pyaa. Dokaita joo indupa Goteme mona epe palyetala naima tolataena lateamo dokonya, baame naima isoo katatamopa naimanya Kamongo Jisasa Kataisame kalai piamo dokonya-kaita lete etete katatama.

6

Koonya kumapala Kataisa Jisasapa pakatae Gotenya katakamailyamano

1 Dopana,* 6:1 Lo 3:5-8; 6:15; Kl 2:12-13; Ta 3:5-7; 1 Pi 3:21-22 naimame aipa pitamape? Goteme naima kandao eteteaka etete mona epe palena lao naimame koo dupa mee pyoaka katamape? 2 Daa,* 6:2 Lo 7:4,6; Ga 2:19; 1 Pi 2:24; 4:1 etete dopa napipenge! Naima koo dupanya kumateamano endakali dupame aipa petala koo dupa mee pyoaka katamape? 3 Naima* 6:3 Ap 2:38; 8:16; 19:5 Kataisa Jisasapa pakatae kalyanya kaimbu nyiamano endakali dupa pitakame baa kumiamo dokonya naima apata kumapae joo kalyanya kaimbu nyiamana lao masala naelyamipi? 4 Dopana,* 6:4 Eke 24:16; Lo 1:4; Kl 2:12 Takange tii pipae dokome Kataisa malunya sakatasiamo dokaita joo naima apata kapa pao enenge joo kalyepale lao, Kataisa kumiamo dokonya naima kaimbu nyiamano dokome baa-pipa awapa kumasetala baa-pipa awapa malu pia.

5 Doko,* 6:5 Lo 8:11; 2 Ko 4:10; Ep 2:6; Kl 2:12 naima baa-pipa pakatala baa kumiamoli pyoo kumateamano dokonya baa-pipa pakatala baa dee sakateamoli pyoo sakatatama. 6 Naimame* 6:6 Lo 7:24; Ga 5:24; 6:14; Kl 2:13; 3:4-5,9-10 dake masilyamano: naimanya yongeme koo pipuma laka lao masingi pupu lapae doko etena lao, naima deaka koonya kendemane nakalyepale lao, naimanya mona wambatae doko Kataisapa awapa ita pokonya yukuotala pyao kumasetea. 7 Endakali* 6:7 Lo 6:14; 1 Pi 4:1 mende kumapelyamo doko koonya pupu lapae dokonya mokapae katenge. 8 Dopana,* 6:8 2 Ti 2:11 naima Kataisa-pipa awapa kumateamano dokonya baa-pipa awapa lete katatamakana lao masoo minilyamano. 9 Kataisa* 6:9 Ap 2:24; 13:34; 1 Ko 15:26; 2 Ti 1:10; Ip 2:14-15; Pa 1:1 kumapeamopa Goteme sakataseteana baa deaka kumala nayata. Kumingi doko baa-kisa dee sala naelyamona lao masilyamano. 10 Kataisa* 6:10 Ip 7:27; 9:26-28; 1 Pi 3:18 kumiamo doko koo dokonya kumia. Baa yuu mendai iki kumia. Dee kumala nayata. Indupa baa kalyamo doko Gotenya katakamailyamo. 11 Mendai* 6:11 Lo 7:4,6; 2 Ko 5:15; Ga 2:19; 1 Pi 2:24 dopaka pyoo nyakamame nyakama koonya kumapala Kataisa Jisasapa pakatae Gotenya katakamailyamanona lao masalapape.

12 Dopana,* 6:12 Jen 4:7; Lo 7:14-24; 1 Ko 6:15 koo dokome nyakamanya koo pipu laka lao masingi kumingi yonge doko isekena lao nakalyepape. Yonge dokonya pipuli lao masingi doko watao napyepape. 13 Dee* 6:13 Lo 6:19; 7:5; 12:1; Ep 2:5; 5:14 koo dokome nyakamanya yongenya katenge dupame deaka mana koo minina lao kaka nasalapape. Dopa napinya, nyakama kumapeaminopa Goteme lete kataseteamo dokonya, lete katasetae joo katao nyakamame nyakama tange itata baa maiyepape. Baame nyakamanya yongenya katenge dupame mana tolatae dupa minina kayalapape. 14 Nyakama* 6:14 Lo 6:6; 8:2 mana setapaenya pundipundi nakalyamino. Daa, Goteme nyakama kandao mona epe paleyamo dokonya pundipundi kalyamino. Tenge dokonya minao koo dokome nyakama isala nayata.

Mana tolatae dokonya kendemane joo katenge doko

15 Dopana,* 6:15 Lo 3:8; 6:1; 1 Ko 6:12 naima aipa pitamape? Naima mana setapaenya pundipundi nakatenya, Goteme naima kandao mona epe palelyamo dokonya pundipundi kalyamano dokonya koo pitamape? Daa, etete dopa napipenge! 16 Nyakama* 6:16 Mt 6:24; Jo 8:34; Lo 12:1; 1 Ko 7:21; 2 Pi 2:19 endakali mendeme kendemane joo isina lao kayatala baame latamoli pyoo katatamino kandao doko, baanya kendemane joo katatamana lao masala naelyamipi? Nyakama koo dokome latamoli pyoo katatamino kandao doko, koonya kendemane joo katao etete kumatami. Goteme latamoli pyoo katatamino kandao doko, Gotenya kendemane joo katao tolatae jetami. Dee mende napitami. 17 Dopaka* 6:17 Jo 8:32; Lo 16:17 doko Gote tama pimana! Wamba nyakama koonya kendemane joo kateaminoaka doko, indupa Goteme nyakama baanya mana pii nyalapale lateamo doko nyakamanya moname watao minawaka kalyamino. 18 Goteme* 6:18 Jo 8:36; Lo 8:2; Ga 5:13; 1 Pi 2:24 nyakama koo dokonya mokao nyepala baame nyakama kandao tolataena latala mana tolatae dokonya kendemane injisetea. 19 Nyakama* 6:19 Lo 3:5; 6:13; 12:1; 1 Pi 1:14-15 endakalinya mona koo dokome opale mende auu pyoo yapala nayapenge dokonya nambame naima endakalimi lengeli pyoo lelyo. Wamba nyakamame nyakamanya yongenya katenge dupame koo dupa pyoaka katao kalai koyapaepa mana setapae yalengepa dolaponya kendemane joo kateami. Indupa mendai dopaka pyoo Gotenya endakali etete epe joo kalyanya nyakamanya yongenya katenge dupame mana tolatae dupa minao dupanya kendemane joo kalyepape.

20 Nyakama* 6:20 Mt 6:24; Jo 8:34 koo dokonya kendemane joo kateamino dokopa mana tolatae dokonya mokapae kateami. 21 Dopa* 6:21 Dit 30:15-20; Pot 10:16; 12:28; Lo 7:5; 8:6,13,21 pyoo katao wamba mana koo miniami dupa kandao indupa elya kaelyamino dupanya epe aki mende kandao nyiamipi? Mana dopale dupanya etete kumingi doko kandao nyingi. 22 Dopaka* 6:22 Jo 15:8,16 doko, epapu Goteme nyakama koo dokonya mokao nyepala nyakama baanya kendemane injisetea. Baame dopa piamo dokonya nyakama baanya endakali etete epe joo kalyamino. Dee tenda lete etete katenge doko kandao nyetami. 23 Koo* 6:23 Jen 2:17; Lo 5:12,15,21; Ga 6:7-9; Je 1:15 dokonya yole doko kumingi. Dopaka doko, naimanya Kamongo Jisasa Kataisame kalai piamo dokonya Goteme mona epe palyoo naima lete etete katasingi.

7

Enda akalipa tole pyao petenge dokopa makande pyoo leamo doko

1 Kaimia paluma, nambame pii mende nyakama mana makandepi masingi endakali dupa langilyona, mana makandepi dokome endakali dupa saka katengesa iki isala naengepe? 2 Dokonya* 7:2 1 Ko 7:39 nambame mendepa makande pyoo lelyona, enda akali patae doko baanya akalingi saka kalyamo dokopa mana makandepi singili pyoo enda doko akali dokonya etanenge joo petenge. Dopaka doko, baanya akalingi saka kalyamo dokopa mana makandepi singili pyoo enda doko akali dokonya etanenge joo petenge. Dopaka doko, akali doko kumapelyamo kandao, baa akali dokonya dee etanenge joo petena lao mana makandepi mende nasingi. 3 Dopana, baanya akalingi doko kalyamopaka baame akali waka mende nyilyamo kandao doko, baa akali nyele-nyele paenge endana lengema. Dopaka doko, baanya akalingi doko kumapelyamo kandao, baa mana makandepi mendeme kaita lyokala naelyamopa mee pituu akali waka pelyamo doko kapa penge.

4 Nambanya* 7:4 Jo 15:8; Lo 6:2,5-6,8-11,22; Ga 2:19; Kl 1:22; Je 1:15 kaimia paluma, mana mendai dopaka pyoo naima apata Kataisa yonge katao kumiamo dokonya-kaita mana setapae dupanya kumapala, mokapae katao akali waka mende nyiama. Kini, naimame Gotenya dii mandyakamaimana lao akali malunya dee sakatasiamo doko nyiama. 5 Doko,* 7:5 Lo 6:13,21; 7:7-8; 8:8 wamba naimame endakalinya masingi koo dokoaka watao kateamanopa, koo pyuani kaenge dupa mana setapae dupame naima-kisa sakatasia. Dopa piamopa naimanya yongenya katenge dupame kalai piamano dokome dii etete koenge doko mandeama. 6 Dopaka* 7:6 Mt 9:16-17; Lo 2:29; 6:4,7; 8:2; 2 Ko 3:6 doko, mana setapaeme naima anjiamo dokonya kumapeama tenge dokonya indupa naima dee isala naelyamo. Naimame mana setapaenya pepa pyapae siamoli pyoo wamba Gotenya kalai pyakamaiyamanoli pyoo dee pyakamaiya naenya, Oli Sipitisanya mana enenge doko minao pyakamailyamano.

Mana setapaepa koopanya leamo doko

7 Dopana,* 7:7 Eke 20:17; Dit 5:21; Lo 3:20; 5:13,20; 7:5; 8:3; Ga 3:19 naimame aipa latamape? Mana setapae dupa koona latamape? Daa, etete dopa nalapenge! Mana setapae dupame koo kalai doko namba laitaka napiali kandao doko, nambame akipi lao nakandeoli. Doko, mana setapae dupame, “Nyipu laka lao masala nayapena,” langya nayali, nambame nyipu laka lao masingi doko koo lamo lao masala nayoli. 8 Dopaka* 7:8 Lo 4:15; 1 Ko 15:56 doko, mana setapaenya pii seteamo dakenya-kaitaka koo dokome kaitini mende kutao nyepala, nambanya mona dokonya nyipu laka lao masingi tata tata dupa sakatasia. Mana setapae dupa koo dokopa apata nasingi pyali kandao koo doko lenge natapyali. 9 Wamba* 7:9-10 Jen 2:17; 3:1-3; Lep 18:5; Ese 20:11; Lo 10:5; Je 1:15 mana setapaenya tenge angi doko nambame nakandao kateo dokopa yaka kateo. Dopaka doko, maitakao mana setapae dupanya pii seteamo dupa kandeo dokopa, koo doko lenge teamopa namba kumio. Endakali lete katasina lao mana setapaenya pii seteamo doko nambame kandeopa, dupame namba pyao kumasepenge jia. 11 Doko* 7:11 Jen 3:13; Ip 3:13 aipuma? Mana setapaenya pii seteamo dupanya-kaita koo dokome kaitini mende kutao nyepala namba minakasetala dupanya-kaitaka namba pyao kumasia.

12 Dopana,* 7:12 Dit 4:8; 1 Ti 1:8; Je 1:25 mana setapae dupa etete epe. Dee mana setapaenya pii seteamo dupa epe tolatae etete epe. 13 Epe* 7:13 Lo 5:20 dokome namba pyao kumasiape? Doko etete daa! Nambame koo doko koona lao masetale lao koo dokome epe dokonya-kaita namba pyao kumasia. Kini, mana setapaenya pii seteamo dupanya-kaita koo dokome koo etete paka pyoo namba-kisa sakatasia.

Koonya kendemane joo katenge dokonya leamo doko

14 Naimame* 7:14 Jop 14:4; Wee 51:5; Jo 3:6; Lo 6:12-14; 1 Ko 3:1 mana setapae dupa kandao Gotenya mendena lao masilyamano. Dopaka doko, nambame endakalinya mona koo dokome pyuani kaenge dupa watao koonya kendemane joaka kalyo. 15 Nambame* 7:15 Ga 5:17; 1 Pi 4:2 nambanya mana minilyo doko namba tangeme minilyona lao masala naelyo. Dopa lelyo doko, nambame pitoo lao masipu doko pyaa naenya, auu nakayapu doko pilyo. 16 Dopaka doko, nambame napitoo lao masipu doko pilyo dokome, mana setapae dupa nambame epe lamo lao masilino lao panelyamo. 17 Dopana, namba itangeme doko pyaa naelyo. Daa, namba-kisa koo palenge dokome pilyamo. 18 Namba-kisa* 7:18 Jen 6:5; 8:21; Lo 7:5 epe mendaipi mende napalelyamona lao masilyo. Dopa lelyo doko, namba endakalinya koo pingi mona dokonya lao lelyo. Doko, mana epe minapu laka lao masingi doko namba-kisa palelyamoaka doko, nambame kapa pao naminilyo. 19 Nambame mana epe minatoo lao masipu doko namininya, mana koo naminatoo lao masipu doko minilyo. 20 Nambame* 7:20 Ga 2:20 napitoo lao masipu doko pilyo dokome namba itangeme doko napipupa, namba-kisa koo palenge dokome pilyamona lao panelyamo.

21 Dokonya nambame mana mende dapa pyoo sipumu kandelyo: nambame mana epe minatoo lao masipu dokopa koo pipenge doko tengesaka silyamo. 22 Nambanya* 7:22 Wee 1:2; 2 Ko 4:16; Ep 3:16 mona enenge dokome Gotenya mana setapae dupa auumi kumilyo. 23 Dopaka* 7:23 Ga 5:17; Je 1:14-15; 4:1; 1 Pi 2:11 doko, mana waka mendeme nambanya yongenya katenge dupanya kalai pipumu kandelyo. Mana dokome nambanya moname pyuani kaenge mana doko yanda pimaitala, koonya mana nambanya yongenya katenge dupa-kisa silyamo dokonya-kaita namba anjilyamo. 24 Kanau!* 7:24 Lo 6:6; 8:23; Kl 2:11 Namba akali etete koyapae kalyo! Namba yongeme kumasilyamo dakenya apimi saka nyetape? 25 Nambame* 7:25 Lo 5:21; 6:23; 1 Ko 15:57 naimanya Kamongo Jisasa Kataisa lao masetala Gote tama pilyo!

Dokonya nambame dapa pyoo kalyo: nambanya mona enenge dokome Gotenya mana setapae dupa watao minilyo. Nambanya mona wambatae dokome koo dokonya mana doko watao minilyo.

8

Oli Sipitisame naima lete katasingina leamo doko

1 Tenge* 8:1 Lo 5:16 dokonya minao Kataisa Jisasapa pakatae katenge dupa-kisa koo silyamona lao Goteme yanu nyoo koyasala nayata. 2 Doko,* 8:2 Lo 6:14,18; 7:23-24; 1 Ko 15:45 naima auu pyoo katasingi Oli Sipitisa dokonya mana dokome naima Kataisa Jisasapa nyoo pakatala, koopa kumingipanya mana dokonya mokao nyia. 3 Naima* 8:3 Ap 13:38-39; 15:10-11; Lo 6:10; 2 Ko 5:21; Ga 3:13; Pl 2:7; Ip 2:14; 4:15; 7:18; 10:1-2 endakalinya mona koo dokome mana setapae dupa tambo lasiamosa mana setapaeme kapa pao napipenge jiamo doko Goteme pia. Baame koo dokonya yanu nyalanya kundi joo baame baa tangenya Ikiningi doko naima koo pingi endakali dupanya yonge dopale joo katao epena latala, yonge dokomeaka baame koonya pupu lapae doko watao pia. 4 Dopa* 8:4 Lo 3:31; 9:30-31; 10:4; Ga 5:16,25 piamo doko, naima endakalinya mona koo dokome pyepa lelyamoli napinya, Oli Sipitisame pyepa lelyamoli pyoo pyoo kalyamano endakali dupa mana setapaenya lapae silyamoli pyoo tolatae joo kalyepale lao dopa pia.

5 Endakalinya* 8:5 Ga 5:16-23 mona koo dokome pyepa lelyamoli pyoo katenge endakali dupame endakalinya moname auu kaenge dupanya mona yukuoo setao katengema. Oli Sipitisame pyepa lelyamoli pyoo katenge dupame Oli Sipitisame auu kaenge dupanya mona yukuoo setao katengema. 6 Endakalinya* 8:6 Lo 6:21; 8:13; Ga 6:8; Kl 2:13 moname pipimili lao masingi dokonya mona yukuoo setao katenge dupa koyatami. Dopaka doko, Oli Sipitisame pipimili lao masingi dokonya mona yukuoo setao katenge dupa auu pyoo katao mona lyuu latami. 7 Dopana,* 8:7 Mt 12:34; Jo 8:43; 12:39; Je 4:4 endakalinya moname pipimili lao masingi dokonya mona yukuoo setenge endakali dokome Gote yandapipi jingi. Doko, baame Gotenya mana setapae dupa watao naminingi. Dee baame kapa pao watao naminapengeaka. 8 Goteme* 8:8 1 Jo 2:15-16 auu kaenge mende endakalinya moname pyepa lelyamoli pyoo katenge endakali dupame kapa pao napipenge.

9 Dopaka* 8:9 Wee 51:11; Jo 3:5-6; Lo 7:5-6; 1 Ko 3:16; 6:19; 12:3; 2 Ko 6:16; 2 Ti 1:14 doko, Sipitisa Gote doko nyakama-kisa katenge dokonya nyakamame nyakama endakalinya moname pyepa lelyamoli pyoo pyaa naenya, baame pyepa lelyamoli pyoo pyoo kalyamino. Kataisame Sipitisa dingi doko endakali mende-kisa nakatatamo kandao doko, baa Kataisanya daa. 10 Dopaka* 8:10 Ga 2:20; Ep 3:17; 1 Pi 4:6 doko, Kataisa nyakama-kisa katatamopapi koo tengenya nyakamanya yonge doko kumapenge. Kumapengeaka doko, Goteme nyakama tolataena lateamo dokonya Oli Sipitisame nyakama lete katasingi. 11 Dee* 8:11 Ese 37:10; Jo 5:21; Lo 1:4; 6:4,8-11; 1 Ko 3:16 Jisasa malunya sakatasiamo Gote dokome Sipitisa dingi doko nyakama-kisa katenge dokonya, Kataisa malunya sakatasiamo Gote dokome baanya Sipitisa nyakama-kisa katenge dokome nyakamanya kumingi yonge doko lete katasetaka.

12 Dopana, kaimia paluma, naima-kisa yanu silyamo. Dopaka doko, naima endakalinya mona koo dokonya daana, naima endakalinya moname pyepa lelyamoli pyoo pyoo nakatamana. 13 Kini,* 8:13 Jen 6:3; Lo 8:6; Ga 6:8; Ep 4:22-24; Kl 3:5 nyakamame nyakama endakalinya moname pyepa lelyamoli pyoo pyoo katatamino kandao doko, nyakama kapa pao koyatami. Dopaka doko, nyakamame yongenya koo kalai pingi dupa Oli Sipitisanya pupu lapae dokome pyao kumasetamino kandao doko, auu pyoo katatami.

14 Sipitisa* 8:14 Ga 5:18* 8:14 Ga 4:4-7 Gote dokome laminao paenge endakali dupa pitaka Gotenya wane. 15 Doko,* 8:15 Mk 14:36; Jo 1:12; 15:15; Lo 9:4; 2 Ti 1:7 Goteme naima Sipitisa diamo dokome naima dee paka kayalapale lao kendemane injisala naenge. Dopa napinya, baame naima Gotenya wane injisetala pupu lasilyamopa naimame Gote kandao, “Apane, Apane,” lao kee lao katenge. 16 Sipitisa* 8:16 Ap 5:32; Lo 5:5; 2 Ko 1:22 dokomeaka naimanya masingi doko konda petala naima Gotenya wanena lao langingi. 17 Dee* 8:17 Lu 22:28-30; 24:26; 2 Ko 1:5-7; Ga 3:26-29; Pl 3:10-11; 2 Ti 2:12; 1 Pi 4:13; Pa 21:7 naima Gotenya wane dokonyana, baanya epe dupa kapa pao nyetama. Kini, baanya epe Kataisame nyingi dupa Kataisa-pipa awapa nyetama. Doko, naima Kataisa-pipa baanya tii pipae dokonya awapa katatama lao baame tanda nyiamoli pyoaka naima tanda nyilyamano.

Goteme naima tii pyoo katasetana leamo doko

18 Goteme* 8:18 Lo 5:2-5; 2 Ko 4:17; Kl 3:3-4; 1 Pi 5:1 naima tii pyoo katasetamo doko masipu dokome indupa gii dakepa tanda nyilyamano dupa angi mende daa lamo lao masilyo. 19 Goteme* 8:19 1 Pi 1:7,13; 1 Jo 3:2 baanya wane dupa panasetamo gii doko baame wapopae dupa pitakame putiti kayao malisoo kandalyetae silyamino. 20 Wapopae* 8:20-21 Jen 3:17-19; Ekl 1:2; Osi 4:2-3* 8:20-21 Ap 3:21; 2 Pi 3:12-13; 1 Jo 3:2; Pa 21:1 dupa pitaka Goteme sina katenapi leamoli pyoo soo katawapi napinya koengema. Dupa tangeme dopa pimana lao napingima. Daa, Goteme dopa pina lea-pyaa. Baame wapopae dupame dopa pyoo koyapaenya anjetae joo soo katawapi pitaminopa, mokao nyepala baanya wane dupa-pipa tii pipae dokonya mokapae soo katawapi pina latopa lao masetala baame dopa pia-pyaa. 22 Goteme* 8:22 Jet 12:4,11 wapuiyamo dupa pitakame enda mende wane maita pilyamopa tanda nao ŋee lengeli pyoo ŋee layoko lao ipao indupa tuu lelyamino doko naimame masilyamano. 23 Dopaka* 8:23 2 Ko 1:22; 5:2-4; Ga 5:5; Pl 3:20 doko, wapopae dupame iki dopa nalelyamino. Goteme naima epe mee ditamo dupanya mende Oli Sipitisa doko wambao ditiamo endakali dupame apata Goteme naima baanya wane injisoo, naima mokao nyetamo gii doko putiti kayao malisoo, monanya nee lao kalyamanoaka. 24 Naima* 8:24 Lo 5:2; 2 Ko 5:7; Ip 11:1 pyoo nyepae kalyamanoaka doko, angi doko nyepala naenya ene nyetamana lao malisoo kalyamano. Akali mendeme opale mende nyotona lao malisoo kalyamo doko nyepala dokopa dee malisala naenge. Nyepatamo doko, aipuma dee malisetape? 25 Dopaka doko, naimame nanyilyama mende nyetamana lao malisoo kalyamano kandao doko, naima yapa maka nakayao putiti kayao malisoaka katenge.

26 Dee* 8:26 Lo 5:5; 8:15; Ga 4:6; Je 4:3,5 Oli Sipitisame naima endakali masingi daa jepae dupa dapa pyoo nisingiaka: naimame aipa pyoo loma sepengepe lao masala naelyamanopa, Oli Sipitisa tangeme naimanya mona dokonya katao mona ŋee lao naima nisoo Gote lao tee lekenge. Dopa pingi doko naimanya pii mendeme dopalena lao kapa pao makande pipenge daa. 27 Dopaka* 8:27 Wee 139:1-2; Lu 16:15; Lo 8:6,34; 1 Ko 4:5; Pa 2:23 doko, endakali dupanya mona kandokondape pyoo kandege Gote dokome Oli Sipitisame pyuani kaenge doko masingi. Doko aipuma? Goteme pipimili lao masingi doko Oli Sipitisame kandatala Gotenya endakali dupa nisoo baame tee lekenge.

28 Dee* 8:28 Jen 50:20; Je 1:12* 8:28 Ep 1:4-14 Goteme baa auu kaelyami endakali dupa oo menda mendapi pilyamo dupa pitakanya auu pyoo katena lao baame dupa nisingina lao naimame masilyamano. Baame pitona lao masiamoli pyoo ipupa latae endakali dupa kandao dopa pingi. 29 Doko,* 8:29 Jet 1:5; Lo 11:2; 1 Ko 15:49; Ep 1:5,11; Pl 3:21; Kl 1:18; Ip 1:6; 1 Pi 1:2,20 Goteme endakali wambao yapao nyiamo dupa baanya Ikiningi doko wangi tasotona lao masiaka-pyaa. Baanya Ikiningi doko kaiminingi longo dupa pitakanya mupa joo katena lao dopa pia-pyaa. 30 Dee baanya Ikiningi doko wangi tasotona lao masiamo endakali dupa baame epena lea. Epena iki laa naenya, baame dupa tolataena leaka. Dee tolataena iki laa naenya, dupa tii pyoo katasiaka.

Goteme Kataisa Jisasa-kisa naima auu kaengena leamo doko

31 Dopana,* 8:31 Wee 118:6 dutupa naimame masetala aipa latamape? Gote naima tee doko apimi naima pyatape? 32 Baame* 8:32 Jen 22:12,16; Jo 3:16; Lo 4:25; 5:6-11; 2 Ko 5:14-21; 1 Jo 4:10 baa tangenya Ikiningi doko mee katena lao kayala naenya, baame naima pitaka alo pyoo kumikena lao epena lea. Baame baanya Ikiningi doko mandyuu naima diamo dokonya kiningi etete baame dupa pitaka naima mee ditaka! 33 Gote* 8:33 Ais 50:8-9; Lu 18:7 tangeme baanya endakali yapao nyepae dupa tolataena lateamo doko, apimi naima-kisa pii setatape? 34 Kataisa* 8:34 Wee 110:1; Ap 2:23; 7:55-56; Lo 8:27; Ip 7:25; 1 Jo 2:1 Jisasa baa kumatea. Dee Goteme baa malunya sakataseteana lapuli, doko kapa. Sakataseteamo doko, apimi naima-kisa koo silyamona latape? Baame Gotenya kingi tolae-kaita katao naima nisoo baa lao tee lakao kalyamo.

35 Kataisame naima auu kaenge doko dee auu nakaena lao aki mendeme kapa pao wakale pyoloo pitape? Kenda pipae epenge dokomepe? Tanda dingima dokomepe? Minao koyasingima dokomepe? Lopo andake singi dokomepe? Etete daa joo katenge dokomepe? Koyapenge jingi dokomepe? Pyao kumasalanya pingima dokomepe? 36 Kini,* 8:36 Wee 44:22; 2 Ko 4:11; 1 Te 3:4; 2 Ti 3:12 dokonya dapa lao pepa pyapae silyamo:

“Naimame emba watao payapumanosa endakali dupame kuka kotaka lao naima pyao kumasepenge jilyamo.

Mena sipisipi yawapenge dupa yawapengena lao masingili pyoo endakali dupame naima kandao dopaka pilyaminona,” lapae silyamo.

37 Dopaka* 8:37 Jo 16:33; 1 Ko 15:57 doko, naima auu kayamo akali dokome naima nisipumopa naimame dopale dupa pitakanya ita minalakao minao kalyamano! 38 Dopa pilyamano lelyo doko lete katengepi, kumingipi, enjelepi, kaitinya isingipi, pupu lapaepi, indupa silyamopi tanga setapi, ketae waka katengepi yuu onosa waka katengepi, dee wapopae waka mendemepi tanga tangapi Goteme naimanya Kamongo Kataisa Jisasa-kisa naima auu kaenge doko dee auu nakaena lao kapa pao wakale pyoloo napitana lao nambame masalakao masoo lelyo.

9

Gotepi baanya yapao nyepae Isataele endakali dupapi

1 Nambame pii lelyo datupa namba Kataisanya akali dokome kiningi lelyo. Sambo laa naelyo. Oli Sipitisa dokome nambanya masingi doko isipumopa masingi dokome kiningi leenona lao namba langilyamoaka. 2 Namba* 9:2-3 2 Ko 11:29* 9:2-3 Eke 32:32; 1 Te 2:8 tata mendai nambanya kaiminingi Juta dupa lao masetala etete mona kenda kayao koteaka lao mona tanda kaelyo. Kaitini dakenya-kaita dupa nisepenge jipyali kandao doko, Goteme namba Kataisa-pipa saa lasetala watao yuu koo dokonya pyasina lapuli. 4 Dupa* 9:4 Eke 4:22; Dit 7:6; 14:1-2; Lo 3:1-2; 8:15; Ep 2:12 Isataele. Goteme dupa baanya wane jina lao yapao nyia-pyaa. Gote dupa-pipa awapa kateamopa dupame baanya tii pipae doko kandeami-pyaa. Goteme dopa pito lao pii dupa lanya setea-pyaa. Dee baame baanya mana setapae dupapi, baa tama pyoo kundi maipenge mana dupapi, epe maitona leamo pii dupapi dupa maiyaka-pyaa. 5 Dupa* 9:5 Mt 1:1-16; Jo 1:1; Lo 1:3,25; 1 Ko 15:28; 2 Ko 5:16; 1 Pi 4:11 yumbange toto Apotakamepi, Aisakepi, Jekopepi akali dutupanya yumbange. Dee dupanya tata dokonya Kataisa baa endakali jia. Baame yuupi kaitipi dupa pitaka isoo kalyamo. Tanga tangapi lalyepenge Gote doko baaka lamo! Kiniaka.

6 Goteme* 9:6 Nam 23:19; Ais 55:10-11 pitona leamo doko mee jiana lao nambame laa naelyo. Isataelenya mandipaenya mandipae paliuu patamo dupa pitaka Gotenya endakali angi daa. 7 Dee* 9:7 Jen 21:12; Mt 3:9; Lo 2:28-29; Ip 11:8 Apotakamenya mandipae paliuu patamo dupa pitaka baanya wane angi daaka. Dokonya Goteme Apotakame lamaiyoo, “Aisakaenya mandipaenya mandipae paliuu patamo dupa iki emba tata lao palitamina,” lea-pyaa. 8 Dopana,* 9:8 Jo 8:31-42; Ga 3:29; 4:23,28 endakalimi mandengeli pyoo mandipae wane dupa Gotenya wane daa. Goteme epe maitona leamoli pyoo mandipae wane dupa iki baame Apotakamenya wanena lao masingi. 9 Doko* 9:9 Jen 18:10,14 Goteme dapa pitona lea-pyaa: “Pipenge gii doko ipatamopa namba dee pilyoo ipato. Dopa pitopa Setame wane ane mende manditana,” lea-pyaa.

10 Goteme* 9:10 Jen 25:21 pii dopale dupa enda Seta iki lamaiya naya-pyaa. Dee maitakao enda Lepekame naimanya yumbange Aisakepa tole pyatala wane ane lapoma pakao tongota peteamo doko apata Goteme pii dopale dupa lamaiyaka-pyaa. 11 Dopaka* 9:11-12 Jen 25:23; Lo 11:5-6 doko, mandipala nayamopa wane dolapome mana koo epepi mende minatala nayambinopaka Goteme enda doko lamaiyoo, “Wane wambao manditino dokome maitakao manditino dokonya kendemane pyakamaitana,” lea-pyaa. Dopana, Gote tangeme pitoo lao masilyali pyoo endakali dupa yapao nyingi. Yapao nyilyamo endakali dupame kalai mende pilyaminosa daa. Ipupa lelyamo akali dokonya kalai pyoo iki dopa pingi. 13 Dokonya* 9:13 Mal 1:2-3 dapa lao pepa pyapae silyamo: “Nambame akali Jekope auu kayo. Dopaka doko, akali Iso maka kayona,” lapae silyamo.

Goteme mende kopeta napingina leamo doko

14 Dopana,* 9:14 Dit 32:4; Lo 3:5 dokonya naimame aipa latamape? Goteme kopeta pingina latamape? Daa, dopa etete nalapenge! 15 Doko* 9:15 Eke 33:19 baame Mosese lamaiyoo, “Nambame endakali mende kondo kayatoo lao masilyo doko, kondo kaenge. Nisotoo lao masilyo doko, nisingina,” lea-pyaa. 16 Dopana,* 9:16 Wee 147:10-11; Ep 2:8 kalai doko endakali mendenya pipuli lao masingipi kalai pingipi dolaponya kalai mende daa. Doko kondo kaenge Gote dokonya kalai. 17 Dee* 9:17 Eke 9:16 Goteme akali Peto kandao, “Nambame emba sakatasio doko, emba-kisa nambame nambanya pupu lapae doko laitaka pitoo lao, dee yuu dupa pitakanya endakali dupame namba masinaka lao sakatasiona,” leana lapae Gotenya pii pepa pyapae dokonya silyamo. 18 Dopana,* 9:18 Eke 4:21; 9:12; 14:4; Lo 11:7 baame endakali mende kondo kayatoo lao masilyamo doko, kondo kaenge. Dee baame endakali mendenya ingi monapi kana injisotoo lao masilyamo doko, kana injisingi.

19 Dokonya* 9:19 Mt 20:15; Lo 3:7 nyakamanya mendeme namba pisoo, “Dopa tamo kandao doko, aipa petala Goteme endakali mende-kisa pii setatape? Baame pitona lao masingi doko apimi kaita lyokapengepe?” latami. 20 Dopaka* 9:20 Ais 29:16; 45:9 doko, kaimia, emba akali apimi Gotenya pii tanga latepe? Titopene penge yuumi wasepae mendeme wasingi akali doko kandao, “Aipuma embame dapa pyoo namba wasiipi?” lao pisingipi? 21 Titopene* 9:21 Jet 18:6; 2 Ti 2:20 penge yuumi wasingi akali dokome yuu mendatupa nyepala baa tangenya kalai pyoo wasingi daape! Baame yuu momanga pipae mendaimi penge tata lapoma wasotoo lao masilyamo kandao doko, kapa pao penge etete epe mende wasepa dee mee koo mende wasepa pingi daape!

22 Goteme* 9:22 Pot 16:4; Lo 2:4; 3:25-26 mana mendai dopaleaka minao baame baanya imbutongo mandenge dokopa pupu lapae dokopa dolapo endakali dupa laitaka pitona lao masoo katea-pyaa. Dopaka doko, baame imbu kayao pyapenge endakali dupa pyao koyasepenge jetae kateaminopa baame dupa yapa maka nakaenya malisoo mee katea-pyaa. 23 Baame* 9:23 Lo 8:29; Ep 1:3-12; 2:4-7 kondo kayapala tii pyoo katasetona lao wamba depa leamo endakali dupa kandao mana epe etete longo miningi dupa laitaka pyaanya dopa pia-pyaa. 24 Nambame* 9:24 Lo 3:29 Juta tata dokonyapi tata waka dupanyapi apata naima ipupa latae endakali dupa kandao lelyo. 25 Dopaka* 9:25 Osi 2:23; 1 Pi 2:10 pyoo potopesa Osiame pepa piamo dokonya Goteme dapa lea doko lapae silyamo:

“Nambame nambanya joo nakateami endakali dupa nambanyana lato.

Nambame auu nakayo dupa nambanya auu kayapaena lato.

26 Dee* 9:26 Osi 1:10 nambame dupa kandao,

‘Nyakama nambanya endakali daana,’ leo panda dosaka nyakama ‘Gote lete katenge dokonya wanena’ latamina,” lea-pyaa.

27 Dee* 9:27 Jen 22:17; 2 Kiŋ 19:4; Ais 11:11; Osi 1:10; Lo 11:5* 9:27 Ais 10:22-23 Aisayame Isataele endakali dupa kandao kyoto joo dapa lea-pyaa: “Isataele endakali dupa aipi pete andakenya kee silyamoli pyoo palitamino kandawapi, kuki malatamo dupa iki pyoo nyepae katatami. 28 Doko, Kamongome malisoo katenge gii dupa kaketatala pupae lao yuu dakenya tange endakali dupa-kisa yanu nyalakao nyetana,” lea-pyaa. 29 Dokonya* 9:29 Ais 1:9 wamba baame dapa leaka-pyaa: “Ketae kaitinya amii dupanya Kamongo dokome naimanya mendatupa malala nayali kandao doko, naima Sotoma tange dupa piaminoli petala Gomota tange dupa wangi teamalina,” lea-pyaa.

Isataelemame Wai Pii Epe doko masoo minala nayamina leamo doko

30 Dopana,* 9:30 Ais 65:1; Lo 3:22; 8:4; 10:4,6,20; 11:7; Ga 2:16; 3:24; Pl 3:9; Ip 11:7 naimame aipa latamape? Dapa lapenge: endakali tata waka dupame Gotenya enomba dokonya tolatae joo katamana lao mende pyaanya napiamino dupa tolatae jiami. Kini, masoo miningi dokonya-kaita tolatae jiami. 31 Dopaka* 9:31 Ais 51:1; Lo 10:2-3 doko, Isataele endakali dupame Gotenya enomba dokonya tolatae joo katasina lao mana mende watao minalanya piaminoaka doko, angi doko kandao nanyiami. 32 Doko* 9:32 Ais 8:14* 9:32 1 Pi 2:6-8 aipuma? Dupame masoo miningi dokonya-kaita kayapala mana setapaeme lelyamoli pyoo petala nyamana lao masiaminosa nanyiami. Lombasingi kana dokome dupa lombasia. 33 Dokonya* 9:33 Ais 28:16; Lo 10:11 dapa lao pii pepa pyapae silyamo:

“Kandeleno! Endakali dupa pyalya minatala lombapae sina lao nambame kana mende yuu taono Sayone dokonya pisetelyo.

Dopaka doko, baa lao masoo minatamo endakali doko elya kayala nayatana,” Goteme lea-pyaana lapae silyamo.

10

1 Kaimia paluma, nambame nambanya mona doko pitakame nambanya tata mendai Isataele dupa pyoo nyepae katapimi laka lao masetala, dupa nisoo Gote kongo lao loma singi. 2 Nambame* 10:2 Ap 22:3* 10:2 Lo 9:31 dupanya pingima dupa lakamailyona, dupame etete kyoto joo Gote watao minamana lao masingima. Dopa pingimaka doko, masala nayao pingima. 3 Goteme* 10:3 Mt 5:20; Lo 1:17; Pl 3:9 aipa pyoo endakali dupa baanya enomba dokonya tolatae injisingipi lao masala nayao katao, nyakama tangeme tange tolatae jemana latala kalai pyoo kateami. Dopa pyoo katao dupame nyakama Goteme endakali dupa tolataena lengeli pina lao kayala nayami. 4 Dopaka* 10:4 Mt 5:17; Jo 3:18; Ap 24:14; Lo 3:21-22; 7:1-4; 8:4; 9:30-31; 2 Ko 3:14; Ga 3:24 doko, Kataisame mana setapae dupa etasetea dokonya baa lao masoo minilyamino endakali dupa pitaka Goteme tolataena lenge.

Masoo minilyamino endakali dupa pitaka Goteme pyoo nyingina leamo doko

5 Gotenya* 10:5 Lep 18:5; Ese 20:11,13,21 enombanya tolatae jemana latala mana setapae watao miningi dokonya Moseseme lao pituu, “Mana setapae dupa watao minatatamo endakali doko, baa dokonya lete katatana,” lao pii pepa pia-pyaa. 6 Dopaka* 10:6 Lo 9:30* 10:6 Dit 30:12-14 doko, masoo miningi dokonya-kaita tolatae joo katenge dokonya pii dake silyamo: “Embame embanya mona dokome, (Kataisa laminao isa ipanya) ‘Api kaiti-kisa patape?’ lao masala nayape. 7 Dee,* 10:7 1 Pi 3:19 (Kataisa laminao ketae pyakalyalanya) ‘Api yuu koko patape?’ lao masala nayapeaka.” 8 Dopaka doko, pii dake silyamoaka: “Gotenya pii lapae doko emba tengesa sepelyamo. Pii doko embanya kambupa monapa dolaponya silyamona,” lapae silyamo. Masoo miningi dokonya lao pii dokoaka naimame endakali dupa lamailyamano. 9 Embame* 10:9 Mt 10:32; Lu 12:8; Ap 2:36; 16:31; Lo 1:4; 1 Ko 12:3 embanya kambu dokome, “Jisasa baa Kamongo dokona,” lao lao panawapi, embanya mona dokome baa Goteme malunya sakatasiana lao masoo minawapi pitino kandao doko, emba pyoo nyepae katate. 10 Doko, embanya moname masoo minilinopa Goteme emba tolataena lenge. Dee embame embanya masoo miningi doko kambumi lao panelenopa Goteme emba pyoo nyingi. 11 Gotenya* 10:11 Ais 28:16; Lo 9:33 pii pepa pyapae dokonya, “Baa lao masoo minatamino endakali dupanya mendaipi mende elya nakayatana,” lapae silyamo. 12 Pii* 10:12 Ap 10:36; 15:9; Lo 1:16; 3:22,29; Ga 3:28; Kl 3:11 doko endakali dupa pitaka kandao lapae silyamo. Doko Jutapi tata waka dupapi tata dolaponya mende mendepale daa. Gote mendai doko naima pitakanya Kamongo. Baame opale epe dupa longo lao baa lao tee lenge endakali dupa maingi. 13 Doko,* 10:13 Joe 2:32; Ap 2:21 “Kamongo lao kee latamino endakali dupa pitaka pyoo nyepae katatamina,” lapae silyamo.

14 Dopaka* 10:14 Ap 8:31; Ip 11:6 doko, dupame baa lao masoo minala nayatamino kandao doko, aipa petala baa lao kee latamipi? Dee dupame baanya lao pii doko nasetamino kandao doko, aipa petala baa lao masoo minatamipi? Dee endakali mendeme dupa pii lamaiya nayatamo kandao doko, aipa petala setamipi? 15 Dee* 10:15 Ais 52:7 endakali mendapuame pii lamaiya pena nalatamino kandao doko, aipa petala dupame pii lamaitamipi? Gotenya pii pepa pyapae dokonya, “Endakali dupame wai epe mende langyanya minao epelyami dupa kandao taeme ipamini lamo lao tama pingina,” lapae silyamo. 16 Dopaka* 10:16 Ais 53:1; Jo 12:38; Lo 1:5 doko, endakali dupa pitakame Wai Pii Epe doko watao minala nayami. Dokonya Aisayame lao pituu, “Kamongo, naimame pii lamaiyamanopa siamino doko apimi masoo minao kalyapena?” lea-pyaana lapae silyamo. 17 Dopana,* 10:17 Jo 17:20 pii singi dokonya masoo miningi doko pyakalyingi. Dee pii singi doko Kataisanya lao pii lamaingi dokonya singi.

18 Dopaka* 10:18 Wee 19:4; Mt 24:14; Kl 1:6,23 doko, nambame lelyona, kini dupame pii lapae doko sala nayamipi? Sepeami daape!

“Dupame pii lamaiyami dokonya pii poponge doko yuu dupa pitakanya taya.

Dupame pii lamaiyami doko pao yuu pitakanya nete dupanya lita piana,” lapae silyamo.

19 Nambame* 10:19 Dit 32:21; Lo 11:11,14 deaka lelyona, Isataele endakali dupame Gotenya pii doko masala nayao kateamipi? Masoo kateami daape! Moseseme kandasoo leamo dokonya,

“Endakali namba tata daa dupa nambame lanyotosa nyakamame dupa tilya maitami.

Endakali masala naenge mana nakandenge dupa nambame lanyoo nyakama imbu pisotona,” Goteme lea-pyaana lapae silyamo.

20 Dee* 10:20 Ais 65:1; Lo 9:30 Aisayame paka nakayao Gotenya pii doko lao paneamo dokonya,

“Endakali namba kutala naenge dupame namba kutao kandatami.

Endakali namba kandapuma laka lao masala naenge dupame namba kandena lao panatona,” lea-pyaana lapae silyamo.

21 Dopaka* 10:21 Ais 65:2 doko, dee baame Isataele endakali dupa kandao leamo dokonya,

“Kuka kotaka lao pii nepao tanga lenge endakali dupa nambame ipupa lao kiango piona,” lea-pyaana lapae silyamo.

11

Goteme baa tata dupa nepala nayana leamo doko

1 Dokonya* 11:1 1 Sam 12:22; Wee 94:14; Jet 31:37; 33:24-26; Lo 10:19; 2 Ko 11:22; Pl 3:5 nambame lelyona, Goteme baa tata dupa nepeape? Daa, eteteaka nepala naya! Nambamba Isataele, Apotakamenya yumbange Benjamene tata dokonya mende. 2 Goteme* 11:2-3 1 Kiŋ 19:10,14 baanya wambao yapao nyiamo dupa nepala naya. Nyakamame Ilainjanya pii dake Gotenya pii pepa pyapae dokonya sipumu kandelyamino. Goteme Isataele endakali dupa pina lao Ilainjame Gote lao tee lao pituu, “Kamongo Gote, dupame embanya potopesa dupa pyapapu, embanya olata toko dupa kaluoo nepeami. Dopa piami doko namba iki katapupa dupame pyalanya pilyaminona,” lea-pyaa. 4 Dokonya* 11:4 1 Kiŋ 19:18 Goteme dapa lao yanu pia-pyaa: “Nambame akali taosene kalange dupa namba tangenya katekena latala isoo kateo dupame sambo gote Bealo doko lalyoo luma lakala nayamina,” lea-pyaa. 5 Dokotekee* 11:5 2 Kiŋ 19:4; Ais 4:3; 11:11; Lo 9:27 joo indupa gii dakepa mana mendai dopaleaka sipumopa, tata yakane goteme mee mona epe palyoo yapao nyiamo doko mee kalyamo. 6 Dee* 11:6 Lo 9:12-17; Ga 3:18 baame dupa kandao mee mona epe palyoo yapao nyiamo doko, dupame kalai mendapua piaminosa daa. Endakali dupame kalai mendapua pilyaminopa baame dupa yapao nyatali kandao doko, baame mee mona epe palenge doko mee mona epe palenge nanjetali.

7 Dokonya* 11:7 Lo 9:18,30-31; 11:25 aipape? Isataele endakali dupame nyalanya kutao kateamino doko nyala nayami. Dopaka doko, Goteme yapao nyiamo tata yakane dupame nyiami. Dee yangi dupa pitaka mona kana jiami. 8 Dokonya* 11:8 Dit 29:4; Ais 29:10; Mt 13:13-14 dapa lao pii pepa pyapae silyamo: “Goteme dupanya masingi luu palisoo, lenge iminjisoo, kale poyasoo pia. Dupa dopa pia doko indupa apata dopa petayaka kalyaminona,” lapae silyamo. 9 Dee* 11:9 Wee 35:8* 11:9 Wee 69:22-23 Dapitimi lao pituu,

“Kamongo embanya opale epe dupa-kisa silyamo dupame dupa lyinalena kone makata, pinalena pandu seta pyoo yanu nyepe.

10 Dupame nakandenalena dupanya lenge dupa minao iminjisepe.

Dupame koteaka lao maita lakao nepao katena lapena,” lea-pyaana lapae silyamo.

11 Dopana,* 11:11 Ap 13:46; Lo 10:19; 11:14,25 nambame lelyona, Isataele endakali dupa pyalya minatala lombapae siamino doko lombapae salakao siamipi? Etete daa! Dupame Gote watao minala nayamino dokonya baame endakali tata waka dupa pyoo nyia. Isataele dupame tata waka dupa tilya maina lao dopa pia. 12 Isataele* 11:12 Mt 8:11; Lo 11:30 endakali dupame Gote watao minala nayamino dokonya baame endakali tata dupa pitaka-kisa mana epe longo minia. Dee Isataele dupame baa yakineamino dokonya baame endakali tata waka dupa-kisa mana epe longo minia. Dopana, dupame Goteme masingili pitamino dokonya baame endakali dupa pitaka-kisa mana epe longo paka pyoo minala nayatape?

13 Dopaka* 11:13 Ap 9:15 doko, nambame nyakama endakali tata waka dupa kandao dapa lelyo: namba nyakama endakali tata waka dupanya aposele dokonyana nambame nambanya kalai doko eteke pilyo. 14 Kalai* 11:14 Lo 10:19; 11:11; 1 Ko 9:22 dokome namba tata mendai dupame tilya maina latala nambame dupanya mendapua pyoo nyipu laka lao masilyo. 15 Goteme* 11:15 Lu 15:24,32 dupa watao piamo dokonya baame endakali waka dupa pitaka baanya mona setenge injisia. Dopana, baame dupa lanyetamo dokonya mana doko aipale jetape? Doko endakali kumapala dee lete katenge dopale.

Olipi itangepa wangyapanya makande pyoo leamo doko

16 Betesa* 11:16 Nam 15:17-21; Ese 44:30 wasalanya momanga pipae setamo dokonya mendatupa wambao nyetamo dutupa Gotenya tamo kandao doko, momanga pipae setamo doko pitaka baanyaka. Dee ita itange doko Gotenya tamo kandao doko, wangya dupa baanyaka. 17 Goteme* 11:17 Lo 15:27; Ep 2:11-22 baanya olipi ita pokatae dokonya wangya mendapua tondao nyepala kombe dupanya olipi ita mee langa latae mendenya wangya dupa nyoo katasia. Nyakama endakali tata waka dupa olipi ita mee langa latae dokonya wangya dopale. Indupa nyakama apata olipi ita pokatae dokonya ipange epe doko nyoo kalyamino. 18 Dopana,* 11:18 Jo 4:22; Lo 3:27; 5:2; 1 Ko 1:31 nyakamame ita wangya tondao nyepae dupa luiyamaiya nayalapape. Aipa lao nyakamame luiyamaitamipi? Ita wangyame itange manaja naenge. Itange dokome wangya mandenge.

19 Nyakamanya mendeme lao pituu, “Goteme namba kombe dupanya katasotoo latala wangya mendapua tondao nyiana,” latami. 20 Doko* 11:20 Lo 12:16 kini. Kiniaka doko, dupame masoo minala nayaminosa Goteme dupa tondao nyia. Dee embame masoo minapinosa katenge kombe dokonya kalyeno. Dokonya emba luiyala naenya paka kayao katape. 21 Doko,* 11:21 Jet 49:12; Lu 23:31 Goteme ita dokonya wangya etete dupa mee katena lao kayala naenya tondao nyiana, baame emba mee kalyale lao kayatana lao masilipi? 22 Dopana,* 11:22 Jo 15:2,4; Ip 3:14 embame Gotenya mana epe miningi dokopa yanu nyokondape pyoo nyingi mana dokopa dolapo masepe. Endakali lombapae silyami dupa baame yanu nyokondape pyoo nyingina, emba kandao mana epe minilyamo. Dopaka doko, embame baame mana epe minilyamopa katenge doko yakinateno kandao doko, emba apata yandanya nepata. 23 Dee dupame nyakamanya masoo minala naenge mana doko yakinatamino kandao doko, Goteme dupa olipi ita pokatae dokonya dee kataseta. Doko, Goteme dupa kapa pao dee kataseta. 24 Baame emba endakali tata waka doko olipi ita mee langa latae dokonya yandao nyepala ita wakanya katasia. Dopana, baame Isataele dupa dupa tangenya olipi itange dokonya dee katasalanya kokatape?

Goteme endakali dupa pitaka kondo kaengena leamo doko

25 Kaimia* 11:25 Mt 23:39; Lu 21:24; Jo 10:16; Lo 9:18; 11:7; 12:16; 16:25; 1 Ko 2:7-10; Ep 3:3-5,9 paluma, nyakamame nyakama masepaena lao masala nayalapale latala, Goteme pitona lao yalo pyoo masiamo dake masipimi laka lao nambame masilyo: Isataele mendapua mona kana jetala kana joaka katao endakali tata waka Gote tengesa ipupenge dupa pitaka ipatatamino gii dokonya tuu latami. 26 Dopa* 11:26 Wee 14:7; Ais 59:20-21 pyoo katataminopa Goteme baanya Isataele endakali dupa pitaka pyoo nyeta. Dokonya dapa lao pii pepa pyapae silyamo:

“Pyoo Nyingi Akali doko yuu taono Sayone dokonya pyakalyeta.

Pyakalyetala baame Jekope tata paliuu patamo dupanya Gote maita maiyoo koo pingi mana doko nyoo nepakamaita.

27 Dee* 11:27 Ais 27:9; Jet 31:33-34 nambame pii dake lao setato: nambame dupanya koo dupa kunanya nepakamaitona,” lapae silyamo.

28 Dupame* 11:28 Lo 9:6 Wai Pii Epe doko nasemana lao daa lelyamino dokonya Goteme dupa imbu kaelyamo. Dopa pilyamo dokome nyakama endakali tata waka dupa nisilyamo. Dopaka doko, baame dupa yapao nyiamo dokonya dupa mona setelyamo. Baame yumbange toto dutupa lao masetala dopa pilyamo. 29 Doko,* 11:29 Nam 23:19; 1 Sam 15:29; Ais 54:10 Goteme endakali mende epena latala epe dupa mee mailyamo doko maitala dee baa mona aloo napingi.

30 Wamba nyakama endakali tata waka dupame Gotenya pii doko watao minala nayaminoaka doko, Isataele dupame watao minala nayamino dokonya indupa Goteme nyakama kondo kayatelyamo. 31 Mendai* 11:31 Ese 18:23; Lo 11:11 dopaka pyoo dupame Gotenya pii doko indupa tanga lelyaminoaka doko, Goteme nyakama kondo kayatelyamo dokonya baame dupa apata kondo kaelyamoaka. 32 Doko,* 11:32 Lo 3:9; 5:20; Ga 3:22-29 Goteme endakali dupa pitaka kondo kayatoo latala dupa pitaka pyasoo tanga lenge mana dokonya anjia-pyaa.

Polome Gote tama piamo doko

33 Mama!* 11:33 Jop 11:6; Wee 139:6,17-18; Ais 55:8-9; Kl 2:3 Gotenya mana makandepi masingipi dupa etete longo paka! Kapa pao etala nayapenge lamo! Baame pitona lao masingi dupa kapa pao masoo koe napipenge! Dee baame mana miningi dupa kapa pao moko naminapenge lamo! 34 Pii* 11:34 Ais 40:13-14; 1 Ko 2:11,16 pepa pyapae singi dokonya,

“Apimi Kamongonya masingi doko kandeape?

Apimi baa mana ita piape?

35 Baame* 11:35 Jop 35:7; 41:11 yanu pyakatana lao apimi wambao saandi mende baa maiyapena?” lapae silyamo.

36 Doko,* 11:36 1 Ko 8:6; 11:12; Kl 1:16-17; Ip 2:10 dupa pitaka baa mambele yaka latala, baa mambeleaka soo pao, baa-kisaka etenge. Tanga tangapi baaka lao tama pipenge lamo! Kiniaka.

12

Nyakama tange itata Gote maitae kalyepapena leamo doko

1 Dopana,* 12:1 Jo 4:24; Lo 1:9; 6:11,13,16,19; 1 Te 4:1; 1 Pi 2:5 kaimia paluma, Goteme naima kondo kaenge dokonya nambame nyakama langyakondape pyoo langilyona, baa lao opale mende saka kundi maipenge etete epe dopale joo nyakamame nyakama tange itata Gote maiyepape. Dopa pingi mana doko baame auu kaenge. Dee mana doko nyakamanya Gote tama pipenge mana angi. 2 Nyakamame* 12:2 Lo 8:14-16,26-27; Ep 4:23; 5:10,17; 1 Jo 2:15 isa yuu angenya mana dupa watao payala naenya, Goteme nyakamanya masingi doko enenge injisekena lao kayatala aloo petae endakali joo kalyepape. Dopa petala Goteme pipimili lao masingi doko nyakamame kapa pao kandatami. Kini, nyakamame epe dupapi, baame auu kaenge dupapi, angi dupapi dupa kandatami.

3 Goteme* 12:3 1 Ko 12:9,11; 13:2; Ep 4:7; Pl 2:3 aposele kalai namba diamo dokonya nambame nyakama pitaka kandao lelyona, nyakamame endakali yango dupa ita minao alyasale joo kalyamanona lao masetala epao luiyala nayalapape. Dopa napinya, Goteme nyakama mendai mendai lao masoo miningi doko ditamoli pyoo nyakama mona palipala namba dopa pyoo kalyona lao masalapape. 4 Naimanya* 12:4 1 Ko 12:12-14; Ep 4:4,16 yonge mendai dokonya kingipi mokopi dopale dupa longo katenge. Longo dupa pitakame kalai wakale wakale pingi. 5 Mendai* 12:5 1 Ko 10:17; 12:20,27; Ep 4:25 dopaka pyoo naima endakali longo kalyamanoaka doko, Kataisapa pakatae yonge mendai joo katao mendenya jaa jaa pyoo kalyamano. 6 Goteme* 12:6 1 Ko 7:7; 12:4-12,28-30; Ep 4:7-11; 1 Pi 4:10-11 mona epe palyoo diamoli pyoo epe wakale wakale dupa nyepeama. Epe nyiamano doko Gotenya pii panao lamaipenge doko tamo kandao doko, naimame masoo miningili pyoo, ju panao lamaimana. 7 Epe nyiamano doko Gotenya kalai pyakamaipenge doko tamo kandao doko, pyakamaimana. Mana lamaipenge doko tamo kandao doko, mana lamaimana. 8 Dee* 12:8 2 Ko 9:7 endakali yango dupanya mona sakatasakamaipenge doko tamo kandao doko, mona sakatasakamaimana. Endakali mendeme opale apalepi mokosoo endakali mende maitamo dokome epao maina. Endakali mendeme kalai mende isoo pitamo dokome kalai doko kyoto joo isoo pina. Dee endakali mendeme endakali mende kondo kayapala nisetamo dokome mona yaepao nisina.

9 Nyakamame* 12:9 Emo 5:15; 1 Ti 1:5; 1 Pi 1:22 endakali mende auu kayatamino doko kiningi auu kayalapape. Mana koo dupa maita maitala epe dupa minokondape pyoo minao kalyepape. 10 Nyakama* 12:10 Jo 13:34; 1 Ko 13:13; Pl 2:3; 2 Pi 1:7 Kataisapa pakatae kaiminingi joo katao moname mende auu kaya kaya pyoo kalyepape. Dee nyakamame putiti kayao mende andanda saa saa pyoo kalyepapeaka. 11 Nyakamame* 12:11 Ap 18:25; Pa 3:15 maka-maka nakaenya kalai kyoto joo pyoo kalyepape. Nyakamanya masingi sakatatae katao Kamongonya kalai pyakamaiyoo kalyepape. 12 Masoo* 12:12 Mk 6:4; Ap 1:14; Kl 4:2; 1 Te 5:17 malisoo kalyamino doko lao masetala mona yaepao kalyepape. Nyakama-kisa kenda pipae ipatamo dupanya kyoto joaka kalyepape. Dee koteaka lao lomaka soo kalyepape. 13 Opale* 12:13 Ip 13:2 apalepi nyakama-kisa setamo dupanya mokosoo Gotenya endakali mende daa joo katatamo doko maiyepape. Opone minao kalyepapeaka.

14 Nyakama* 12:14 Lu 6:28; 1 Ko 4:12; 12:26* 12:14 Mt 5:38-48 watao pyatamino endakali dupa Goteme auu pisina laapape. Kini, auu pisina laapape. Baame pina lao tee nalalapape. 15 Endakalin* 12:15 Wee 35:13 mona yaepao katatamino dupa-pipa mona yaepalapape. Ee lao katatamino dupa-pipa ee laapape. 16 Nyakamalapo* 12:16 Pot 3:7; 26:12; Ais 5:21; Lo 11:20,25; 15:5; 1 Ko 1:10; 2 Ko 13:11; Pl 2:2; 4:2 mona mendai palyoo kalyepape. Nyakama etete andake joo katapumali lao masala naenya, endakali mee meele dupa-pipa tole pyao kalyepape. Nyakama masepaena lao masala nayalapape.

17 Endakali* 12:17 Pot 3:4; 20:22; 2 Ko 8:21; 1 Te 5:15 mendeme nyakama koo pingia kandeno doko, itingi koaka pimaiya naenya, endakali dupa pitakame kapana lao masingi mana epe dupa watao minao kalyepape. 18 Endakali* 12:18 Mk 9:50; Lo 14:19; 1 Ko 6:6-7; Ip 12:14 dupa pitaka-pipa mona setao katamana lao masetala, nyakamame pipenge jetamo dupa pitaka pyepape. 19 Nambanya* 12:19 Lep 19:18; Dit 32:35; Mt 5:39; Lo 13:4; 2 Te 1:6-7; Ip 10:30 mona setenge paluma, koo pingyatamino dupanya nyakamame yanu nyala naenya, Goteme imbutongo mandipala yanu nyina kayalapape. Doko pii pepa pyapae singi dokonya, “Yanu nyingi doko nambana, nambame yanu nyotona,” Kamongo dokome dopa lelyamo. 20 Kini* 12:20 Pot 25:21-22; Mt 5:44; Lu 6:27 nyakamame yanu nyala naenya, pii pepa pyapae silyamoli pyoo, “Embanya yandapipi doko lopo kaya kandeno doko, nee maipi. Endaki nanu kaya kandeno doko, endaki maipi. Dopa pitino dokome baa elya andake nyepala baanya mana koo miningi dupa yapa yakinatana,” lapae silyamo. 21 Mana koo dupame nyakama ita minina lao kayala naenya, nyakamame mana epe dupa minao mana koo dupa ita minalapape.

13

Kapomanenya pundipundi kalyepapena leamo doko

1 Endakali* 13:1 Pot 8:15; Jet 27:6; Jo 19:11; 1 Ti 2:1-2; Ta 3:1; 1 Pi 2:13-14,17 dupa pitaka kapomanenya pundipundi joo katapenge. Doko aipuma? Kapomane doko Gote tangeme katena lenge. Dee kapomane kalyamino dupa Goteme katena lapumopa kalyamino. 2 Dopana, kapomanenya kaita lyokelyamo endakali dokome Goteme mana seteamo doko lyokenge. Kaita lyokelyamo endakali dokonya yanu doko baa tange-kisa seta. 3 Mana* 13:3 1 Pi 2:14; 3:13 epe miningi endakali dupame kapomanenya akali isingi dupa paka kayapenge daa. Mana koo miningi endakali dupame paka kayapenge. Nyakamame kapomanenya isingi akali dupa paka nakayamana lao masilyamipi? Dopa lao masetamino doko mana epe dupa minalapape. Dopa pitaminopa dupame nyakama lalyetami. 4 Doko* 13:4 Lo 12:19; 1 Te 4:6 kapomanenya isingi akali dupame nyakama auu pyoo kalyepale lao Gotenya kalai pyakamaingi akali joo kalai pyoo katengema. Dopaka doko, nyakamame mana koo minatamino kandao doko, paka kayalapape. Akali dupame konjua jepae dupa mee manja naengema. Daa, dupame Gotenya kalai pyakamaingi akali joo katao mana koo miningi endakali dupa yanu nyingima. 5 Dopana, nyakama kapomanenya pundipundi katapenge jilyamo. Kapomanenya isingi dupame yanu nyingima dokonya iki pundipundi nakatenya, nyakamanya masingi dokome dopa pyepa dapa pyepa lao langingi dokonya apata pundipundi katapenge jilyamoaka.

6 Tenge* 13:6 Mt 22:21; Mk 12:17; Lu 20:25 dokonyaka minao nyakamame takisa pilyamino. Doko, kapomanenya isingi akali dupame Gotenya kalai akali joo katao kalai dopale dupaka kyoto joo pyoo katengema. 7 Dopana, nyakamame akali dupa pitaka maipenge dupa maiyepape. Nyakamame takisa tata tata dupa takisa nyingi akali dupa-kisa pyalapape. Akali andanda semaipenge dupa andanda semaiyepape. Dee akali tama pipenge dupa tama pyepape.

Mende auu kaya kaya pyoo kalyepapena leamo doko

8 Nyakamame* 13:8 Mt 22:34-40; Jo 13:34; Lo 13:10; Kl 3:14; Je 2:8 endakali mendaipi mendenya yanu sina lao kayakamaiya nayalapape. Nyakama mende auu kaya kaya pyoo katapenge yanu mendai doko iki nyakama-kisa sepenge. Endakali yango mende auu kaelyamo dokome mana setapae dupa watao minatelyamo. 9 Mana* 13:9 Eke 20:13-17; Dit 5:17-21; Lep 19:18; Mt 19:19; Ga 5:14; Je 2:8 setapaenya pii seteamo dupanya, “Embame kepo kolala nayape; endakali mende pyao kumasala nayape; paka nala nayape; nyipu laka lao masala nayape,” lapae silyamopi, dee mana setapae dupanya pii waka silyamopi, dupa pitakame pii mendai dakenyaka iki tenge paliuu lapae silyamo: “Embame emba tange auu kaengeli pyoo endakali yango doko auu kayao katape.” 10 Endakali* 13:10 Mt 22:39-40; Lo 13:8; 1 Ko 13:4-7 mendeme baanya endakali yango mende auu kaelyamo dokome baa-kisa mana koo naminingi. Dopana, auu kaenge endakali dokome mana setapae dupa pitaka watao miningi.

11 Indupa* 13:11 1 Ko 7:29-31; Ep 5:14; 1 Te 5:6-7 yuu gii doko dopa pilyamo dopa pilyamo lao nyakamame masilyamino dokonya mana dokoaka watao minao kalyepape. Kini, indupa nyakama luu paliuu sakatapenge gii doko ipatelyamo. Doko, Goteme naima etete pyoo nyetamo gii doko wamba naima tee pyao masoo minao kateamano gii dokopa siamoli pyoo sala naenya, indupa etete tengesa petelyamo. 12 Yuu* 13:12 Jo 8:12; Ep 5:8-9,11; 6:11; Kl 4:5; 1 Jo 2:8 kuotae doko yongatala tii pyaanya petelyamo, dokonya naimame iminjetaenya mana dupa soo nepatala tii pipaenya yanda yandatepi dupa nyoo minao katamana. 13 Naima* 13:13 Lu 21:34; Lo 1:29; Ga 5:19-21; Ep 5:18 auu pyoo payao kotaka tii pilyamopa paenge endakali joo katamana. Bia akipi nao kyakao ae lalya lana pingi dupapi, kepo kolao paenge dupapi, luiyawaka paenge dupapi, laiya lenge dupapi, tilya nyingi dupapi, mana dopale dupa minala nayamana. 14 Dopa* 13:14 Ga 3:27; 5:16; Ep 4:24 napinya, Kamongo Jisasa Kataisa doko nyoo nyakama-kisa katalapape. Dopa petala nyakama endakalinya mona koo dokome pyuani kaenge dupa pimana lao kaitini kutala nayalapape.

14

Kaiminingi mendeme kopeta pilyamona lao yapala nayapena leamo doko

1 Gote* 14:1 Lo 15:7; 1 Te 5:14* 14:1 1 Ko 8; 10:14-33; Kl 2:16-23 lao masoo minokondape napingi endakali mende katatamo doko nyakamame lanyepala nyakamanya kambu dokonya konda pyepape. Dopaka doko, wakale wakale masingi dokonya nyakamame baa pii yanda pimaiya nayalapape. 2 Endakali* 14:2 Jen 1:29; 9:3 mendeme Gote lao masoo minatala nee tata dupa pitaka napengena lao nenge. Dopaka doko, masoo minokondape napingi endakali dokome dopa lao masala naenya nee tata mendapua iki nenge. 3 Nee tata dupa pitaka nenge endakali dokome nee tata mendapua iki nenge endakali doko kilya kanja nayapenge. Dee nee tata mendapua iki nenge endakali dokome nee tata pitaka nenge endakali dokome kopeta pilyamona lao yapala nayapengeaka. Doko aipuma? Goteme dolapo lapota lanyia. 4 Embame* 14:4 Mt 7:1; Je 4:11-12 akali waka mendenya kendemane mendeme dopa pilyamo dapa pilyamo lao yapao kalyeno doko emba angi akali apipi? Baa kyoto joo katatamopi isa pyakatamopi doko baanya akali andake dokonya kalai. Dee baa kini kyoto joo katata. Doko Kamongome baa kapa pao kyoto injisepenge.

5 Endakali* 14:5 Ga 4:10-11 mendeme yuu gii waka dupa yuu gii mendai mendeme ita miningina lao masingi. Dee endakali mendeme yuu gii dupa pitaka mendai dopaleakana lao masingi. Endakali mendai mendai lao dokome mana minatamo doko tangenya moname kapana lao masokondape pipenge. 6 Yuu gii mendai mende andakena lao masilyamo endakali dokome Kamongo lao lalyoo dopa lao masingi. Dee nee tata dupa pitaka nelyamo endakali dokome Kamongo lao lalyoo nenge. Doko baame Gote lao yaka pilino lao nenge. Nee tata mendapua iki nelyamo endakali dokome Kamongo doko lao lalyoo nenge. Dopa pilyamo endakali dokome apata Gote lao yaka pilino lengeaka. 7 Doko,* 14:7 Lo 6:10-11; 2 Ko 5:5 naima kalyamano doko naimanya endakali mendaipi mende naima tangenya lao nakatenge. Dee kumilyamano doko naimanya endakali mendaipi mende naima tangenya lao kumala naenge. 8 Naima* 14:8 Lu 20:38; Ga 2:20; Pl 1:20; 1 Te 5:10 kalyamano kandao doko, Kamongonya katakamaingi. Kumilyamano kandao doko, Kamongonya kumakamaingi. Dopana, naima kalyamanopi kumilyamanopi doko Kamongonyaka. 9 Doko,* 14:9 Ap 10:42; 2 Ko 5:15 Kataisame endakali kumapaepi sakapi dupa isoo kalyanya baa kumapala dee lenge tao sakatea.

10 Dopana,* 14:10 Mt 25:31-32; Ap 17:31; Lo 2:6; 2 Ko 5:10 akali embame aipuma embanya endakali yango doko-kisa koo silyamona lao baa yapao kalyepe? Dee akali embame aipuma embanya endakali yango doko kilya kandelepe? Naima pitaka Goteme yapena lao baanya enomba dokonya katatama. 11 Doko,* 14:11 Ais 45:23; Pl 2:10-11 pii pepa pyapae singi dokonya,

“Kamongo dokome, ‘Namba kiningi kalyoli pyoo kiningi eteteaka endakali dupa pitakame namba lao luma lakapala namba Gotena lao lao panatamina,’ lelyamona,” lapae silyamo.

12 Dopana,* 14:12 Ga 6:5 naima pitaka mendai mendai lawame naima tangenya mana minatamano dupa dopa pyoo miniamana lao Gote lamaitama.

Kaiminingi mende lombasala nayapena leamo doko

13 Dokonya* 14:13 Mt 7:1 naimame naimanya mendeme kopetea pilyamona lao deaka mende yapa yapa napimana. Dopa napinya, kaiminingi mende lomabsowapi koo pina lao mapisowapi napimana lao yapao masoo katamana. 14 Nambame* 14:14 Mt 15:1-20; Ap 10:15; 1 Ti 4:4; Ta 1:15 Kamongo Jisasapa pakatae katao masalakao masoo lelyona, opale mendaipi mende koyapae daa. Dopaka doko, koyapaena lao masetamo endakali doko-kisa koyapae jeta. 15 Embame* 14:15 Lo 14:20; 1 Ko 8:10-13; 13:1 nee nele dokonya embanya kaiminingi doko mona kenda kaenge tamo kandao doko, auu kayamaingi mana doko yakinatatenosa pita. Embame nee nate dokome Kataisame alo pyoo kumiamo endakali doko koyasala nayape. 16 Nyakamame* 14:16 1 Ko 8:8; 10:30; Ta 2:5 mana kapa pao minapengena lao masingi dupanya endakali mendeme pii koo lapenge jia kandeno doko, naminalapape. 17 Doko,* 14:17 Ga 5:22; 1 Te 1:6 neepi endakalipi mendapua nengepi nanengepi doko Goteme isingi dokonya mende daa. Oli Sipitisame tolatae joo katasingipi, mona lyuu lao katasingipi, mona yaepao katasingipi, dupa Goteme isingi dokonya lamo. 18 Mana dopale dupa minao Kataisanya kendemane joo katenge doko Goteme auu kaenge. Dee endakali dupame baa epena lao masingimaka.

19 Dopana,* 14:19 Mk 9:50; Lo 12:17-18; 15:2; 1 Te 5:11 mona setao kalyepale lawapi mende pupu lasa lasa pyoo kalyepale lawapi sakatasingi mana dupa naimame kyoto joo watao minao katamana. 20 Embame* 14:20 Lo 14:15; 1 Ko 8:9-12; Ta 1:15 nee napenge dupa lao masetala Goteme kalai pilyamo doko minao koyasala nayape. Nee tata dupa pitaka napenge epe. Epeaka doko, nee nateno dokome endakali mende minao lombasepenge jetamopa nawaka pateno doko koo. 21 Embame* 14:21 1 Ko 8:13; 10:24 mena nanao endaki waene nanao dee embanya kaiminingi mende lombasepenge mana waka mende naminao pitino doko epe. 22 Embame* 14:22 Lo 2:1 doko kapana doko kapa daana lao maseteno doko Gotenya enomba dokonya embanya mona andaka masoo katape. Endakali mendeme opale mende kapana lao masetala pitamopa baanya moname kopeta pilyamona lao baa-kisa tenge setala nayatamo endakali doko mona yaepasetae. 23 Dopaka* 14:23 1 Ko 8:7; Ta 1:15 doko, endakali mendeme mona lapo palyoo nee natamo doko-kisa Goteme pii setata. Doko, baame kapana lao masokondape napyoo natamo dokonya dopa pita. Opale mende kapape kapa daape lao masokondape napyoo pingi doko koo.

15

Tangeme auu kayatamanoli napimana leamo doko

1 Dopana,* 15:1 1 Ko 9:22; Ga 6:2 kyoto joo masoo minala naenge endakali dupame opale mende kapa daana lao mona kenda kayatamino dupa naima kyoto joo masoo miningi endakali dupame maka nakaenya nyoo soo katapenge. Naima tangeme auu kayatamano dokoaka watao pyoo nakatamana. 2 Dopa* 15:2 Lo 14:19; 1 Ko 8:1; 9:19; 10:24,33 napinya naimanya kaiminingi mende auu pyoo kyoto joo katena lao naima pitaka mendai mendai lawame baame auu kayatamoli pyoo pimana. 3 Doko* 15:3 Wee 69:9 Kataisa tangeme auu kayamoli pyoo pyaa naya. Daa, pii pepa pyapae singi dokonya, “Endakali dupame emba kandao pii koo leamino dupa namba-kisa epeana,” lapae silyamoli pyoo katea. 4 Wamba* 15:4 Lo 4:23-24; 1 Ko 10:6,11; 2 Ti 3:16 Gotenya pii pepa piamino dupa pitaka naimame mana nyalapale lao piami-pyaa. Kini, pii pepa pyapae singi dupame naima kyoto joo katasowapi mona yaepasowapi pingi dokonya-kaita Goteme ditona leamo doko nyetamana lao masoo malisoo kalyepale lao piami-pyaa. 5 Kyoto* 15:5 Lo 12:16; 1 Ko 1:10; 2 Ko 13:11; Pl 2:2; 4:2 joo kataseta mona yaepaseta pingi Gote dokome Kataisa Jisasame masingili pyoo nyakamalapo mona mendai palisekena. 6 Baame dopa pitamopa nyakama pitakame awapa pii mendai lao naimanya Kamongo Jisasa Kataisanya Gote-kisa Takange doko lao tama pitami.

Mende lanya lanya pyoo kalyepapena leamo doko

7 Dopana,* 15:7 Lo 14:1 Kataisame nyakama lanyiamoli pyoo nyakamame Gote lalyoo nyakama tangelapo mende lanya lanya pyoo kalyepape. 8 Doko* 15:8-9 Mt 15:24; Ap 3:25-26; 1 Ko 8:7* 15:8-9 2 Sam 22:50; Wee 18:49-50; Ap 15:14-15; Lo 11:30 nambame nyakama langilyona, Goteme lelyamoli pyoo kiningi pingi doko kandena lao, Goteme yumbange toto dutupa epe maitona leamo pii dupa angi jina lao, dee endakali tata waka dupa Goteme kondo kaenge dokonya dupame baa lalyoo katena lao, Kataisa baa Juta endakali dupanya kalai akali jia. Dokonya dapa lao pii pepa pyapae silyamo:

“Tenge dokonya minao nambame endakali tata waka dupanya kaina dokonya katao emba lao lalyeto.

Nambame emba lao lalyoo wee latona,” lapae silyamo.

10 Dee* 15:10 Dit 32:43 pii mende:

“Nyakama endakali tata waka dupame

Gotenya endakali dupa-pipa awapa mona yaepalapapena,” lapae silyamo.

11 Dee* 15:11 Wee 117:1 pii mende:

“Nyakama endakali tata waka dupa pitakame Kamongo doko lao lalyoo kalyepape.

Nyakama endakali paliuu pelyamino dupa pitakame baa lao lalyokondape pyepapena,” lapae silyamo.

12 Dee* 15:12 Ais 11:1,10; 42:4; Mt 12:21; Pa 15:5 Aisayame pii pepa piamo dokonya,

“Jesinya mandipaenya mandipae paliuu patamo dupanya mende pyakalyeta.

Baame endakali tata waka dupa isoo katena lao Goteme pyakalyina lata.

Dee dupame baa lao masoo malisoo katatamina,” lapae silyamo.

13 Masoo malisoo kalyepale lao katasingi Gote dokome nyakamame baa lao masoo minao katatamino dokonya-kaita mona etete yaepengepa mona lyuu lengepa dolapome nyakama tumbasina. Dopa pitamopa nyakamame Oli Sipitisanya pupu lapae dokome etete masoo malisokondape pyoo katatami.

Polome baanya kalai dokonya leamo doko

14 Nambanya kaimia paluma, nyakama mana epepi masingi tata tata dupa pitakapi dupame tumbatae kalyaminona, nyakamalapo mende mana lamai lamai pyoo katatamina lao nambame masalakao masilyo. 15 Dopaka* 15:15-16 Ap 9:15; Lo 1:5,9-10; 11:13; Pl 2:17 doko, pepa dakenya nambame nyakamanya masingi deaka sakatasakao pii mendapua kuki kyoto joale pyekelyo. Dopa lao pyekelyo doko Goteme namba Kataisa Jisasanya kalai akali joo katao endakali tata waka dupanya kalai pyale lao kalai epe doko namba diamo dokonya dopa lao pyekelyo. Endakali tata waka dupa Oli Sipitisame etete epe injisetae katataminopa, Goteme baa kundi maitae joo auu kayao nyina lao nambame akali pitisa joo Gotenya Wai Pii Epe doko lamaingi.

17 Kini,* 15:17 Lo 5:2; 2 Ko 3:5; Ga 2:7 nambame Kataisa Jisasa-kisa katao Gotenya kalai pyakamaingi dokonya namba mona yanga lao katapengena lao masilyo. 18 Dopa* 15:18-19 Ap 15:12; 21:19; Lo 1:5; 2 Ko 3:5* 15:18-19 Ap 19:11; 2 Ko 12:12; Kl 1:25 pilyo dokonya nambame waka mendenya nalenya, endakali tata waka dupame Gote watao minina lao Kataisame nambanya kingilyaka ongonya-kaita pia dupanya iki latoo. Nambame pii leopi kalai piopi dupanya Kataisame namba nisia. Baame namba pupu lasiamopa nambame kongalipi kalai paka pipaepi dupa pio. Dee baame Oli Sipitisa pupu lapae doko namba diaka. Dopa piamopa nambame Jetusaleme pituu awali lao pao Ilitikame yuu dokonya tuu lao Kataisanya lao Wai Pii Epe doko lamaiyoo eteo. 20 Koteaka* 15:20 1 Ko 3:10-11; 2 Ko 10:15-16 lao nambame Wai Pii Epe doko Kataisa kalyamo lapae sepala naenge yuu dupanya lamaitoo lao masingi. Doko, akali waka mendeme anda muku minanya setata mendenya anda pyaa nayatoo lao dopa pingi. 21 Kini,* 15:21 Ais 52:15 pii pepa pyapae singi dokonya,

“Baanya lao akali mendeme pii lamaiya nayatamo endakali dupame baa kandatami.

Dee baanya pii doko nasetamino endakali dupame masetamina,” lapae silyamo.

Polome Loma kandama Sepene patona leamo doko

22 Paa* 15:22 Lo 1:10-13 longosa kalai dokome namba minanjiamosa namba nyakama kalyamino dokonya naepeo. 23 Dopaka* 15:23-24 Ap 19:21; Lo 1:10-11; 15:32* 15:23-24 Lo 15:28; 1 Ko 16:6 doko, indupa yuu akaita nambame kalai pipenge dee nasilyamo dokonyapi, namba nyakama kanja ipupu laka lao ee kana longo masoo kateo dokonyapi, indupa namba Sepene yuu dokonya paanya pilyona, pao pituu dokopa nyakama kandama patopa ipatona lao masilyo. Ipupala namba nyakama-pipa mona yaepao gii mendatupa katapatamano dokopa nyakamame namba kaitini pato dupanya nisetamina lao masilyo. 25 Dopaka* 15:25 Ap 19:21; 24:17* 15:25 1 Ko 16:1-4 doko, epapu nambame Gotenya endakali Jetusaleme kalyamino dupanya muni mendapua mandyakamaiyoo patoo. 26 Doko,* 15:26 2 Ko 8:1-5; 9:2,12; 1 Te 1:7-8 Masetoniapa Akayapa yuu dolaponya sosa kalyamino dupame Gotenya endakali Jetusaleme kalymino dupanya tipya dupa nisemana lao masokondape petala muni mendapua pyasiami. 27 Dupa* 15:27 Lo 9:4; 11:17; 1 Ko 9:11; Ga 6:6 tangeme dopa pimana lao masetala piami. Dopaka doko, kini dupa-kisa Juta dupanya yanu silyamo. Doko, endakali tata waka dupame Juta dupa-kisa Gotenya epe singi dupanya mendapua nyiami dokonya, dupame opale apalepi nyakama-kisa setamo dupame Juta dupa nisepengeaka. 28 Dopana,* 15:28 Lo 15:24 nambame kalai doko pyoo etao muni dupa auu pyoo dupa maitala dokopa Jetusaleme yakinatala Sepene panya nyakama kandama pato. 29 Dee* 15:29 Lo 1:11 namba nyakama kalyamino dokonya ipato dokopa Kataisanya epe longo paka sepeta ipatona lao masilyo.

30 Kaimia* 15:30 2 Ko 1:11; Ep 6:19; Kl 4:3; 1 Te 5:25; 2 Te 3:1 paluma, nyakama naimanya Kamongo Jisasa Kataisapa pakatae kalyamino dokonyapi, dee Oli Sipitisapa nyakama sakatasipumopa mende auu kaya kaya pyoo kalyamino dokonyapi, nambame nyakama langyakondape pyoo langilyona, Goteme namba nisina lao etete kyoto joo baa lao loma semana salapape. 31 Masoo* 15:31 Ap 20:3,23; 21:10-11,27-36; Lo 15:25-26; 2 Ko 8:4; 9:1; 2 Te 3:2 minala naenge Jutia yuu dokonya kalyamino endakali dupame namba napinalena Goteme namba pyoo nyina lawapi dee nambame baanya endakali Jetusaleme kalyamino dupanya muni mandyakamaiyoo pato dupa auu pyoo nyina lawapi loma salapape. 32 Nyakamame* 15:32 Ap 19:21; Lo 1:10 dopa pitaminopa Goteme yakana lao masetamo kandao doko, namba mona yaepao nyakama kalyamino dokonya ipupala kuki imambu nyoo nyakama-pipa awapa katatama. 33 Mona* 15:33 2 Ko 13:11; Pl 4:9 lyuu lao katasingi Gote doko nyakama pitaka-pipa katena. Kiniaka.

16

Polome endakali longo dupa auu pyoo katena leamo doko

1 Nambame naimanya pimalenge Pipi baa nyakamame kanjepapena lelyo. Baa Senekotia yuu dokonya sosa katenge dokonya nisingi enda joo petenge. 2 Gotenya* 16:2 Ap 18:18 endakali dupame pipengeli pyoo nyakamame Kamongo doko lao masoo emba taeme epene lamo lao baa lanyalapape. Baame endakali longo dupa nisoo namba nisoaka piana, nyakamame baa kokata dupanya nisalapape.

3 Nyakamame* 16:3 Ap 18:2,18,26; 1 Ko 16:19; 2 Ti 4:19 namba-pipa Kataisa Jisasanya kalai mendai pingi Pitisakapa Akuilapa dolapo auu pyoo katena lelyona lamaiyakalapape. 4 Dolapome namba pyoo nyalanya nyilyambo tange kumatambi masala nayambi dokonya nambame yaka piambina lao masoo kalyo. Nambame iki dopa lao masala naelyo. Daa, endakali tata waka dupanya sosa dupa pitakame apata yaka piambina lao masoo kalyaminoaka. 5 Nambame* 16:5 1 Ko 16:15,19; Kl 4:15; Pm 2 dolaponya andaka endakali kambu pingi sosa doko auu pyoo katena lelyona lamaiyakalapapeaka.

Nyakamame nambanya mona setenge akali Epinitasa auu pyoo katena lelyona lamaiyakalapape. Yuu potopinja Esia dokonya baame kandasoo Kataisa lao masoo minia. 6 Nambame enda Matia auu pyoo petena lelyona lamaiyakalapape. Baame nyakama nisalanya etete lekeleke tao kalai pyoo petea. 7 Namba tata mendai namba-pipa awapa anjetae kateama akali Endonikosapa Juniasapa dolapo nambame auu pyoo katena lelyona lamaiyakalapape. Aposele dupanya akali dolapo kenge singi. Dee nambame Kataisa lao masoo minala naengesa dolapome wambao masoo miniambi.

8 Nyakamame nambanya mona setenge Kamongo lao awapa masoo miningi akali Ambilatasa auu pyoo katena lelyona lamaiyakalapape. 9 Naima-pipa Kataisanya kalai mendai pingi akali Epanepa dee nambanya mona setenge Setekisapa dolapo auu pyoo katena lelyona lamaiyakalapape. 10 Kataisa watao payao wambu pipae akali Apelesa baa auu pyoo katena lelyona lamaiyakalapape. Nambame akali Atitopyulasanya andaka katenge endakali dupa auu pyoo katena lelyona lamaiyakalapape. 11 Namba tata mendai akali Etotiane auu pyoo katena lelyona lamaiyakalapape. Dee akali Nasisasanya andaka katenge Kamongo lao masoo miningi endakali dupa nambame auu pyoo katena lelyona lamaiyakalapapeaka.

12 Nyakamame Kamongonya kalai doko lekeleke tao pyoo petenge enda Taipinapa Taiposapa dolapo nambame auu pyoo petena lelyona lamaiyakalapape. Naimanya mona setenge Kamongonya kalai longo lao pyoo peteamo enda Pesisa auu pyoo petena lelyona lamaiyakalapape. 13 Nambame* 16:13 Mk 15:21 Kamongonya akali angi Lupasa auu pyoo katena lelyona lamaiyakalapape. Baanya endangi doko auu pyoo petena lelyoakana lamaiyakalapape. Nambame baa nambanya endangi etetena lao masingi. 14 Nambame akali Asingotitasapi, Pilikonepi, Emesapi, Patopasapi, Emasapi, dee dupa-pipa masoo miningi kaiminingi kalyamino dupapi, dupa auu pyoo katena lelyona lamaiyakalapape. 15 Nambame Pilolokasapi, Juliapi, Netiasapi, baanya pimalenge dokopi, Olipasapi, dee dupa-pipa Gotenya endakali kalyamino dupapi, dupa auu pyoo katena lelyona lamaiyakalapape.

16 Nyakamame* 16:16 Ap 20:37; 1 Ko 16:20; 2 Ko 13:12; 1 Te 5:26; 1 Pi 5:14 nyakama tangelapo mende auu pyoo katena laa laa pyoo, Gotenya endakali dupame pipengeli pyoo mende kopyoo nunu pii pii pyoo kalyepape. Kataisanya sosa yuu wakale wakale katenge dupa pitakame nyakama kandao auu pyoo kalyepape lelyamino.

Kandao kalyepapena leamo doko

17 Kaimia* 16:17 Mt 7:15; 18:17; Lo 6:17; Ga 1:8-9; 2 Te 3:6,14; 2 Jo 10 paluma, nambame nyakama langyakondape pyoo langilyona, nyakamame wamba mana pii nyiamino dopale mende minao naepenya waka mendepale mende minao ipupala, endakali dupa wakale wakale masa masa petala lombapae sina lao lungu pisingi endakali dupa nyakamame kandao kalyepape. Dupame nyakama koyasetamina, maita maiyepape. 18 Endakali* 16:18 Pl 3:19; Kl 2:4; 2 Pi 2:3 dopale dupame naimanya Kamongo Kataisanya kalai pyakamaiya naenya, nyakama tangenya auu kaenge dupa watao pingima. Dopa pyoo dupame pii kaiyu lapaepi andiki pipaepi dupa lao endakali mona mendai palenge dupa minakasingima. 19 Doko,* 16:19 Mt 10:16; Lo 1:8; 1 Ko 14:20 nyakamame Wai Pii Epe doko watao minilyamino lapae doko endakali dupa pitakame sepelyamino dokonya nambame nyakama lao masetala mona yaepelyo. Dee nambame nyakama epe dupa masingi endakali joo katao koo dupa masala naenge endakali joo katapimi laka lao masilyoaka. 20 Mona* 16:20 Jen 3:15; Lo 15:33; 1 Ko 16:23; 2 Ko 13:14; Ga 6:18; Pl 4:23; 1 Te 5:28; 2 Te 3:18; Pa 22:21 lyuu lao katasingi Gote dokome nyakamanya moko pundipundi dokonya Satane doko pupae mokotia katambakata.

Naimanya Kamongo Jisasame nyakama kandao mona epe palena.

Dee akali mendatupame nyakama auu pyoo kalyepape lelyaminoakana leamo doko

21 Namba-pipa* 16:21 Ap 16:1-2; 17:5; 19:22; 20:4 kalai mendai pingi akali Timoti dokome nyakama kandao auu pyoo kalyepape lelyamo. Dee namba tata mendai akali Lusiasapi, Jesonepi, Sosipatapi, dutupame nyakama kandao auu pyoo kalyepape lelyaminoaka.

22 Namba pepa dake pyakamailyo akali Tetiasa lenge dokome Kamongo lao masoo nyakama auu pyoo kalyepape lelyo.

23 Sosanya* 16:23 Ap 19:29; 1 Ko 1:14; 2 Ti 4:20 endakali dupa pitakapi namba Polopi nyoo setao palenge akali Gayasa lenge dokome nyakama kandao auu pyoo kalyepape lelyamo. Yuu taono dakenya muni isingi akali Ilasatasa lenge dokopa dee naimanya kaiminingi Kuatasa lenge dokopa dolapome nyakama auu pyoo kalyepape lelyambinoaka.

24 [Naimanya Kamongo Jisasa Kataisame nyakama pitaka kandao mona epe palena. Kiniaka.]

Polome pii lao etao Gote tama piamo doko

25 Naimame* 16:25 Lo 11:25; 1 Ko 2:7; Ep 1:9; 3:5,9; Kl 1:26; 1 Ti 3:9 Gote lao tama pimana! Nambame Jisasa Kataisanya lao Wai Pii Epe lamaingi dokome Goteme nyakama kapa pao pupu lasepenge. Kini, baame wamba yuu gii longo peamo dupanya yalo pyoo masoo kateamo doko panasilyamo dokome kapa pao dopa pipenge. 26 Wamba* 16:26 Ap 15:14; Lo 1:5 yalo pyoo masoo kateamo doko potopesa dupame pii pepa piami dupame indupa panasetelyamo. Baame yalo pyoo masoo kateamo doko endakali tata paliuu pelyamo dupa pitakame masoo minao watao katataminopa lao katea katenge Gote dokome leamoli pyoo dupa-kisa panasetelyamo.

27 Tanga* 16:27 Ga 1:5; Ep 3:21; Pl 4:20; 1 Ti 1:17; Ju 25 tangapi Kataisa Jisasa-kisa Gote masepae mendai iki dokoaka lao tama pipenge lamo! Kiniaka.