WAI PII EPE
JONEME
PEPA PIAMO DOKO
Pii atupa wambao kandapenge
Wai Pii Epe Joneme pepa piamo dokonya Jisasa baa Gote katawaka katenge dokonya Pii dokona lao lea-pyaa. Dokonya tenge doko dapa: lete etete katenge doko Jisasame endakali dupa maitamopa lao Gote tangeme kaitini mende masetala Jisasa panasiamo doko, Jisasame endakali dupa laitaka pilyamo. Dopana, baame Gotenya auu kaengepi masepapepi dupa lao panao baa Gotenya Pii joo kalyamo. Dopana, masoo minatamino endakali dupame mende nyetamina lelyamo doko lete katenge dokona, doko nyalapa lao laitaka pia-pyaa. Dopa pyaanya Wai Pii Epe dakenya tee pyao dosa Jisasa baa Gotenya Pii sulu soo singi dokona lao makande pilyamo. Pii dokome endakali dupa kapa pao lete katenge maitopa lao kumia-pyaa.
Dopa piamo doko Joneme Jisasa baa anjala ipanya piaminopa baanya disaipele dupa-pipa Jisasame pii leapi kalai piapi dupa pitaka atome lanya setea-pyaa. Wai Pii Epe Joneme pepa piamo dokonya itaki pyao masetamino endakali dupame Pyoo Nyingi Akali Goteme epena latona leamo dokona lao masetaminopa lao pia-pyaa.
Wai Pii Epe dake Jonemeaka pepa piana lao kapilyetae silyamo. Dopaka doko, masingi akali mendapuame Wai Pii Epe dake apimi piape lao masala naelyamanona lengema.
Wai Pii Epe Joneme pepa piamo dokonya pii lyaa dupa:
1:1–18 Jisasa doko Gotenya Pii
1:19–51 Jone Kaimbu Pingi doko latala Jisasanya disaipele epeamino dupa
2:1–12:50 Jisasame endakali enombanya kalai piamo dupa
13:1–19:42 Jisasame Jetusaleme katao kalai piamo dupa
20:1–31 Jisasa malunya sakateamo kandeamino doko
21:1–25 Jisasa sakatatala Galili kateamo kandeamino doko
1Pii doko lete katenge
1 Tee* 1:1 Jen 1:1; Jo 1:30; 3:17; 10:30; 17:5; 1 Jo 1:1-2; Pa 19:13 pyala nayamo dokopa Pii doko katea-pyaa. Pii doko Gote-pipa awapa katea-pyaa. Pii doko baa Gote. 2 Tee pyala nayamo dokopa Pii dokopa Gote-pipa katea-pyaa. 3 Baame* 1:3 Wee 33:9; Jo 3:35; 1 Ko 8:6; Kl 1:15-16; Ip 1:1-3; Pa 3:14 dupa pitaka pyoo injia-pyaa. Dupanya mende waka mendenya-kaita pyakalyala nayamopa baame pyoo injia-pyaa. 4 Baa* 1:4 Jo 5:26; 11:25; 14:6 ketae lete katenge doko sia-pyaa. Lete katenge dokome endakali dupa tii pisia-pyaa. 5 Tii* 1:5 Jo 3:19; 8:12; 9:5; 12:46; 1 Jo 2:8 pipae dokome iminjetae doko tii pisilyamopa iminjetae dokome tii pipae doko ita naminingi.
6 Akali* 1:6 Mt 3:1; Mk 1:4; Lu 1:13-17,76; 3:2-3 mende Goteme epena leamopa ipao katea. Baa kenge Jone lenge. 7 Baame* 1:7 Jo 1:19-34 pii lamaiyanya ipao katea. Endakali dupa pitakame baanya pii sepala masoo minina lao baame tii pipae dokonya lao pii lamaiyanya ipao katea. 8 Jone* 1:8 Jo 1:20; 5:35 baa tii pipae doko daa. Dopaka doko, baame tii pipae dokonya lao pii lamaiyanya ipao katea. 9 Endakali* 1:9 Jo 3:19; 8:12; 12:46; 1 Jo 2:8 dupa pitaka tii pisoo katenge tii pipae angi doko isa yuunya epea.
10 Baame* 1:10 Jo 1:3; 8:23; 11:27; 13:1; 17:25; 1 Jo 2:15 yuu dake pyoo injetala kateamopa yuunya endakali dupame baa masala nayami. 11 Baa baanya yuu tenge dokonya epeamopa baanya endakali dupame baa lanyala nayami. 12 Dopaka* 1:12 Osi 2:1; Jo 10:35; Ga 3:26; 1 Jo 3:2; 5:13 doko, endakali baa lanyoo baa lao masoo miniami dupa baame kapana latala Gotenya wane injisia. 13 Dupa* 1:13 Jo 3:3-6; Je 1:18; 1 Pi 1:23; 1 Jo 3:9; 5:18 Gotenya wane jiamino doko, endangi takangepinya ipangepi, yonge itangepi, endakalimi mandenge mana dokonyapi dupanya mendenya daa. Gote tangeme dupa baanya wanena lao mandea.
14 Pii* 1:14 Eke 34:6; Wee 85:9; Ais 60:1-2; Lu 9:32; Jo 2:11; 17:5; Ga 4:4; Pl 2:7; Ip 2:14; 1 Jo 1:1-3 doko endakali jetala naimanya kainanya katea. Naimame baanya tii pipae doko kandeama. Tii pipae dopale doko Ikiningi mendai iki dokome Takange-kisa nyia. Baa mona epe palyakao paliuu kiningi mana minalakao minao katenge.
15 Joneme* 1:15 Mt 3:11; Jo 1:27,30 baanya lao pii puu lao dapa lea: “Akali doko kandao nambame nyakama langyoo, ‘Namba watao maitapyao epelyamo akali doko nambanya alyasale. Doko, namba namandengesa baa wamba katea-pyaana,’” lea.
16 Baa* 1:16 Lo 5:21; Ep 1:23; Kl 1:19; 2:9-10 mona epe palyakao palipala naima pitaka kandao epawaka mona epe palea. 17 Doko,* 1:17 Eke 34:10,28,32; Dit 33:4; Jo 7:19; Lo 6:14; 10:4 Goteme mana setapae dupa Mosese-kisa maiya-pyaa. Dopaka doko, mona epe palengepa kiningi manapa dolapo Jisasa Kataisa-kisa epea. 18 Endakalimi* 1:18 Eke 33:20; Dit 34:10; Mt 11:27; Jo 3:11; 6:46; Kl 1:15; 1 Ti 6:16 Gote paa mendaipi mende etete nakandeami. Gotenya Ikiningi Gote mendai iki Takangenya mona itangenya katenge dokome Gote doko dopalena lao panao naima langia.
Jone Kaimbu Pingi dokome pii lamaiyamo doko
(Mt 3:1-12; Mk 1:7-8; Lu 3:15-17)
19 Jetusaleme* 1:19-20 Jo 1:6-8,15; 5:33* 1:19-20 Lu 3:15; Jo 3:28; Ap 13:25 tange Juta dupame Jone doko aipa pipaepe lao akali pitisapi Lipaipi mendapuame pisoo sala pena leaminopa Jone baa tangeme yapae napyoo tolao lao panao pituu, “Namba Kataisa doko daana,” lea. 21 Dopa* 1:21 Dit 18:15,18; Mal 4:5; Mt 11:14; 16:14; 17:12-13; Mk 9:13; Jo 6:14; 7:40 leamopa dokaitame baa pisoo, “Dopa tamo kandao doko, emba apipi? Emba Ilainjape?” leami. Dopa leaminopa baame, “Namba doko daana,” lea. Dokopa dokaitame, “Emba akali Potopesa+ 1:21 potopesa Juta dupame Mesaya epelyamona lao ipupenge Potopesa dokope lao masetala, “Emba Potopesa dokope?” lao pisiami-pyaa.dokope?” leami. Baame yanu pyao, “Daana,” lea. 22 Dopa leamopa dokaitame baa pisoo, “Embame emba dopa pipaena lao naima langi. Naimame pao naima pupa lalamino akali dupa lamaimana, embame emba tange kandao apina leepe?” leami. 23 Dopa* 1:23 Ais 40:3; Mk 1:3; Lu 3:4 leaminopa baame yanu pyao “Akali potopesa Aisayame lao pituu, ‘Akali mendeme endakali napalenge yuu dokonya katapala Kamongonya kaitini doko tolasakamaiyepape lao wii lao katatana,’ lea-pyomo doko nambana,” lea.
24 Patasi dupame akali dokaita pena leami. 25 Dokaitame* 1:25 Mt 21:25; Jo 1:33 baa pisoo, “Emba Kataisa doko mauwapi, Ilainja mauwapi, Potopesa doko mauwapi dupanya mende daa tamo kandao doko, aipuma endakali dupa kaimbu pilipi?” leami. 26 Dokopa* 1:26 Jo 7:27 Joneme yanu pyao, “Nambame endakali dupa endakimi kaimbu pilyona, nyakamanya kainanya akali mende kalyamona doko nyakamame nakandelyamino. 27 Baa* 1:27 Jo 1:15; Ap 13:25 namba watao maitapyao ipanya pilyamo. Nambame baanya moko pee pingi kende doko tata lakamaipenge namba epe daana,” lea.
28 Dutupa* 1:28 Jo 3:26; 10:40 endaki Jotane omotena Joneme kaimbu pyakamaiyoo kateamo yuu Betani dokonya yaka lea.
Gotenya Sipisipi Yakane doko
29 Taita* 1:29 Ais 53:6-7,12; Jo 1:36; Ap 8:31-35; 1 Ko 5:7; 1 Pi 1:18-20 dopa pyoo Joneme baa kateasa Jisasa epeamo kandatala lao pituu, “Gotenya Sipisipi Yakane dokome yuunya endakali dupa pitakanya koo dupa kunanya nepenge dokona kanjepa! 30 Nambame* 1:30 Jo 1:15; 8:58 akali doko kandao lao pituu, ‘Namba watao maitapyao epelyamo akali doko namabanya alyasale. Doko, namba namandengesa baa wamba katea-pyaana,’ leo. 31 Nambame baa apipi lao kanja nayawaka doko, baa Isataele endakali dupa laitaka pyaanya nambame endakimi dupanya ipao kaimbu pyakamaiyona,” lea.
32 Joneme* 1:32 Ais 11:2; 61:1; Mt 3:16; Jo 3:34 pii lamaiyoo lao pituu, “Sipitisa doko yaka maileo joo kaiti-kisa katao isa ipao baa-kisa peteamo kandeo. 33 Nambame* 1:33 Mt 3:11; Lu 3:2-3; Jo 3:5 baa kanja nayao katewaka doko, endakimi kaimbu pyakamaiya puu leamo Gote dokome namba langyoo, ‘Sipitisa doko ipao akali mende-kisa pititamo kandate. Akali dokome Oli Sipitisa dokome kaimbu pyakamaitana,’ lea. 34 Nambame* 1:34 Ais 42:1; Mt 3:17; 17:25; 27:54; Lu 9:35; 23:35 akali doko kandatala baa Gotenya Ikiningi dokona lapuna,” Joneme lea.
Jisasame disaipele tee pyao nyiamo doko
35 Oo* 1:35 Lu 17:18 yongama Jone baa dee baanya akali disaipele dupanya lapoma-pipa dokonya awapa katea. 36 Baame* 1:36 Jo 1:29 Jisasa ipao peamo kandatala, “Gotenya Sipisipi Yakane doko kanjepa,” lea. 37 Baame dopa leamo doko disaipele dolapome sepala Jisasa watao peambi. 38 Watao peambinopa Jisasame maitakaita kandapilyetala dolapo pisoo, “Nyilyambo aki kutao epelyambipi?” lea. Dopa leamopa dolapome baa pisoo, “Lapae, emba andusa palengepe?” leambi. (Kenge Lapae doko kapilyoo, Mana Lenge Akali lenge.) 39 Baame dolapo lamaiyoo, “Kanjepale ipupa,” lea. Dokopa dolapome pao baa palenge anda doko kandatala koto doko baa-pipa kateami. Dokopa yuu alemanjetala kiloko gii kitomende laa epea.
40 Joneme* 1:40 Mt 4:18-22; Mk 1:16-20; Lu 5:2-11 leamo doko sepala Jisasa watao peambino akali dolaponya mende doko Saimone Pitanya kaiminingi Endutu. 41 Akali* 1:41 1 Sam 2:10; Wee 2:2; Dan 9:25; Jo 4:25 dokome pupae lao pao baanya kaiminingi Saimone lenge doko kandatala lamaiyoo, “Nalimbame Mesaya doko kandatalambanona,” lea-pyaa. (Kenge Mesaya doko kapilyoo Kataisa lenge.) 42 Dopa* 1:42 Mt 16:18-19; Mk 3:16; 1 Ko 15:5 latala baame Saimone laminao Jisasa kateasa epea. Dokopa Jisasame baa kandatala lao pituu, “Emba Saimone, Jone ikiningi dokona, emba kandao kenge Sipasa lelyona,” lea. (Kenge Sipasa doko kapilyoo Pita lenge. Kenge dolaponya tenge doko kana.)
Jisasame Pilipa Natanielepa epena leamo doko
43 Oo* 1:43 Mt 8:22; 9:9; 10:3; Mk 2:14; Jo 6:5; 14:8 yongama Jisasa baa Galili yuu dokonya patoo lao masetala, pao baame Pilipa kandatala lamaiyoo, “Emba namba watao ipu,” lea. 44 Pilipa* 1:44 Jo 12:21 baa Endutupa Pitapa-pipa yuu taono mendai Betesaita tangeaka. 45 Pilipame* 1:45 Dit 18:18; Ais 7:14; 9:6; Jet 23:5; Ese 34:23; Lu 24:27 Nataniele kutao kandatala lamaiyoo, “Mana setapae buku dupanya Moseseme akali mendenya lao pepa piapi dee potopesa dupame apata akali dokonya lao pepa piamipi akali doko kandatalamano. Baa Jisasa. Baa Josepe ikiningi Nasatete tangena,” lea-pyaa. 46 Dopa* 1:46 Mt 13:53-57; Mk 6:2-3; Jo 7:41,42 leamopa Natanieleme baa lamaiyoo, “Opale epe mende Nasatete yuu dokonya kapa pao pyakalyetape?” lea-pyaa. Pilipame baa lamaiyoo, “Kanjale ipu,” lea-pyaa.
47 Jisasame* 1:47 Wee 32:2 baa kateasa Nataniele epeamo kandatala baa kandao, “Endakali minakasala naenge Isataele angi dake kanjepa,” lea. 48 Natanieleme* 1:48 Mt 9:4; Lu 6:8; Jo 2:25; 6:61,64 baa pisoo, “Aipa petala embame namba kandelepe?” lea. Dopa leamopa Jisasame baa lamaiyoo, “Pilipame emba ipu latala nayapumopa, emba piki ita tenge dokonya kataleno dokopa kanjona,” lea. 49 Natanieleme* 1:49 Wee 2:7; Mt 14:33; 16:16; 27:42; Mk 3:11; 15:32; Jo 6:15; 12:13 yanu pyao, “Mana Lenge Akali, emba Gote Ikiningi, Isataelemanya Kiŋi dokona,” lea. 50 Jisasame baa lamaiyoo, “Nambame emba piki ita tenge dokonya katapinopa kanjona lelyo dokonya masoo minate aipape? Tanga embame dake ita minao etete andake dupa kandatena,” lea. 51 Dopa* 1:51 Jen 28:12; Lu 3:21 latala dee baa lamaiyoo, “Nambame nyakama etete kiningi langilyona, kaiti doko wakale petae setamopa Endakalinya Ikiningi doko-kisa Gotenya enjele dupa lalyoo lanawapi pyoo katatamino kandatamina,” lea.
2Yuu taono Kena dokonya akali mendenya enda watapae piamo doko
1 Duma* 2:1 Jo 1:43; 4:46; 21:2 dopa pyoo Galili yuu taono Kena dokonya akali mendenya enda watapae pia. Enda watapae piamo dokonya Jisasa endangi doko petea. 2 Dee Jisasapi baanya disaiple dupapi apata dokonya epena leamiaka-pyaa. 3 Maitakao endaki waene nao etapeaminopa Jisasa endangi dokome Jisasa lamaiyoo, “Waene nasilyamo,” lea. 4 Dopa* 2:4 Jo 7:6,30; 8:20; 12:23; 13:1 leamopa Jisasame endangi lamaiyoo, “Enda, nambanya gii doko ipatala naelyamona nambame pipenge dupa embame namba langya nayape,” lea. 5 Dokopa* 2:5 Jen 41:55 baanya endangi dokome kalai akali dupa lamaiyoo, “Baame nyakama mende langitamo doko nyakamame watao pyepapena,” lea.
6 Dosa* 2:6 Mk 7:3-4; Jo 7:25 endaki penge kaname wasepae tokange sia. Penge dopale dupanya Juta dupame endaki kamuoo kaimbu pingima. Endaki penge dutupanya mendai mendai lawanya lenge kingi ita tukulapopi andate mende-kisa dee kingi ita lapopi dopa pyoo mende petenge. 7 Jisasame kalai akali dokaita lamaiyoo, “Nyakamame penge datupanya endaki kamualapa,” lea. Dopa leamopa dokaitame kamuoo etete tumbasiami. 8 Dopa peteaminopa baame dokaita lamaiyoo, “Dokonya mendatupa epapu kamuoo nyepala nee isilyamo akali doko maiya pupa,” lea. Dopa leamopa dokaitame maiya peami. 9 Dokopa* 2:9-10 Lu 5:39 nee isiamo akali dokome endaki doko nao siamopa waene jia. Dopa piamopa baame anjatae nyalamipi lao masala naya. Masala nayamoaka doko, kalai akali endaki kamuoo nyiamino dupame masiami. Akali nee isiamo dokome akali enda watapae piamo doko epena latala lamaiyoo, “Endakali pitakame waene epe doko wambao nyoo mokosoo maingima. Waene epe doko napelyamino dokopa koole dupa nyoo mokosoo maingima. Dopa pingimaka doko, embame waene epe dake mee sina kayapala epapu nyoo epelenona,” lea.
11 Jisasame* 2:11 Eke 4:30-31; Nam 16:28-30; Lu 9:32; Jo 1:14; 4:54; 11:40 kandasoo kongali doko Galili yuu taono Kena dokonya pia. Dopa pyoo baame baanya tii pipae doko panasiamopa baanya disaipele dupame baa lao masoo miniami.
12 Doko* 2:12 Mt 4:13; Mk 3:31; Jo 7:3; 20:17; Ap 1:15 etapeamo dokopa Jisasa baa baanya endangipi, kaiminingipi, baanya disaipelepi dupa-pipa Kapaneame yuu dokonya lanao pupala dokonya koto mendalapo kateami.
Jisasa losuu anda andake dokonya peamo doko
(Mt 21:12-13; Mk 11:15-19; Lu 19:45-46)
13 Jutamanya* 2:13 Eke 12:1-27; Dit 16:1-6; Lu 2:41; Jo 6:4; 11:55 Napinya Kayamo Gii doko ipanya piamopa Jisasa Jetusaleme pea. 14 Pupala* 2:14 Nia 13:8 losuu anda andake kame dokonya mena pulumakawapi, sipisipipi, yaka maileopi dupa sambena lao kateamino kandata, dee muni aloo pingi akali dupa peteamino kandata pia. 15 Kandatala* 2:15 Mal 3:1-4 baame kende mendapua nyoo elyambu pyoo yaki petala, endakali dupa-pipa mena pulumakawapi sipisipipi dupa pyao watao kamaka pyalyia. Muni aloo pyoo peteamino dupa kanjinya nepatala toko dupa kulimbanya nepea. 16 Dopa* 2:16 Sak 14:21; Lu 2:49; Jo 5:18 petala baame yaka maileo sambena lao kateamino dupa lamaiyoo, “Nyakamame dupa nyoo pupa! Nyakamame nambanya Takangenya anda dake sambenge anda injisakala nayalapape,” lea. 17 Pii* 2:17 Wee 69:9 pepa pyapae singi dokonya, “Nambame embanya anda doko etete auumi kumilyona,” lapae singi doko baanya disaipele dupame masiami.
18 Dokopa* 2:18 Mt 21:23; Mk 11:28; Lu 20:2; Jo 4:48; 6:30 Juta dupame yanu pyao baa lamaiyoo, “Embame aki kongali mende naima laitaka pitinopa naimame kandatala dake pipenge pilinona lao masetamape?” leami. 19 Dopa* 2:19 Mt 12:38-40; 26:61; 27:40; Mk 14:58; 15:29; Ap 6:14 leaminopa Jisasame yanu pyao, “Nyakamame losuu anda andake dake lakyepataminopa nambame yuu gii tepoma pitona,” lea. 20 Dopa* 2:20 Mt 12:6 leamopa Juta dupame yanu pyao, “Losuu anda andake dake pyoaka kateaminopa ee kana kingi ita kitomende-kisa dee tokange peana, embame koto tepo pipilipi?” leami.
21 Dopaka* 2:21 1 Ko 6:19 doko, Jisasame losuu anda leamo doko baa tange kandao lea. 22 Maitakao* 2:22 Lu 24:6-8; Jo 5:39; 12:16; 14:26 Jisasa baa Takangeme malunya sakatasiamo dokopa baanya disaipele dupame wamba baame pii leamo doko masiami. Dopa petala dupame pii pepa pyapae singi dokopi Jisasame pii leamo dupapi dupa masoo miniami.
Jisasame endakali pitaka kandenge
23 Napinya* 2:23 Jo 4:45; 7:31 Kayamo Gii epe dokonya Jisasame Jetusaleme katapala kongali piamo dupa endakali longome kandatala baa lao masoo miniami. 24 Dopaka doko, Jisasame dupa kandatala baame dupa-pipa kopala naya. Doko, baame endakali dupa pitaka kandenge. 25 Endakali* 2:25 Pot 15:11; Mk 2:8; Jo 1:47-48; 6:61; 13:11 mendeme baa endakalinya mana dupa lamaipenge daa. Doko, baame endakalinya mona doko kanjakao kandenge.
3Jisasapa Nikotimasapa
1 Akali* 3:1 Jo 7:48,50-52; 12:42-43; 19:39 Nikotimasa lenge Jutamanya isingi akali Patasi mende katea. 2 Akali* 3:2 Mt 22:16; Jo 2:11; 7:31; 9:16,33; 10:21; Ap 10:38 dokome kuka gii mendepa Jisasa peteasa ipupala lao pituu, “Mana Lenge Akali, naimame emba Goteme mana lenge akali doko ipu leana lao masilyamano. Gote endakali mendepa nakatatamo kandao doko, endakali dokome kapa pao embame kongali pilino dopale mende napitana,” lea-pyaa. 3 Dopa* 3:3 Mt 18:3; Jo 1:13; Je 1:18; 1 Pi 1:23; 1 Jo 3:9 leamopa Jisasame baanya pii yanu pyakamaiyoo lao pituu, “Nambame emba etete kiningi langilyona, endakali mende dee ŋaŋa joo manja nayatamo kandao doko, Gotenya isingi doko kapa pao nakandatana,” lea-pyaa. 4 Dokopa Nikotimasame baa pisoo, “Endakali lyanga jepae mende aipa petala dee ŋaŋa joo mandipengepe? Dee endangimi ŋaŋa joo lapo pyoo mandena lao ingi andaka kapa pao pilyetape?” lea-pyaa. 5 Dopa* 3:5 Ese 36:25-27; Lo 8:9; Ep 5:26; Ta 3:5 leamopa Jisasame yanu pyao, “Nambame emba etete kiningi langilyona, endakali mende endakipa Oli Sipitisa dokopame dee ŋaŋa joo manja nayatamo kandao doko, Gotenya isingi dokonya kapa pao napata. 6 Endakalimi* 3:6 Jo 1:13; 6:63; 1 Ko 15:44-50 endakaliaka mandenge. Oli Sipitisame sipitisaka mandenge. 7 Nyakama dee ŋaŋa joo mandipenge langilyo pii dutupa sepala emba mona andala nayape. 8 Poo* 3:8 Ekl 11:5; Ese 37:9; Ap 2:2 dokome poo lao patoo lao masilyali pyoo lao pelyamopa embame poo lelyamo doko singi. Dopaka doko, angi anja pituu lelyape, anja lao pelyape lao nakandenge. Dokotekee joo, Oli Sipitisame mandelyamo endakali dupa pitaka mendai dopaka pingina,” lea-pyaa. 9 Dopa leamopa Nikotimasame yanu pyao, “Leleno dupa aipa petala kapa pao pitape?” lea-pyaa. 10 Jisasame yanu pyao baa lamaiyoo, “Emba Isataelemanya mana lenge akali doko embame pii dutupa masala naelepe? 11 Nambame* 3:11 Ais 50:4; Mt 11:27; Jo 1:4,12,18; 3:32,34; 5:24; 7:16,43; 8:14,26,28,31 emba etete kiningi langilyona, naimame masingipi kandengepi dupaka nyakama langipumanopa, pii langipumano doko nyakamame nyala naelyamino. 12 Nambame* 3:12 Lu 22:67; Jo 6:60-62; Pl 3:19-20 nyakama yuunya mana dupa langipupa masoo minala naelyamino doko kaitinya mana dupa langito kandao doko, aipa petala masoo minatamipi? 13 Endakali* 3:13 Pot 30:4; Jo 1:18; 20:17; Lo 10:6; Ep 4:8-9 mendaipi mende kaiti-kisa napea. Napeamoaka doko, Endakalinya Ikiningi kaiti-kisa katao isa epeamo doko iki pea.
14 “Wamba* 3:14 Nam 21:9; Jo 8:28; 12:32,34 Moseseme endakali napalenge yuu dokonya kanopato doko minalyia-pyomo mendai dopaka pyoo Endakalinya Ikiningi doko minalyepenge. 15 Baa* 3:15 Jo 20:31 lao masoo minata endakali doko pitaka lete etete katena lao dopa pipenge. 16 Dopana,* 3:16 Jen 22:1-19; Sak 12:10; Mt 21:37; Jo 3:36; 10:28; Lo 5:8; 8:32; 1 Jo 4:9-10 Goteme yuunya endakali dupa etete auu kayamo dokome kapa lao baanya Ikiningi mendai iki doko maiya. Doko lao masoo minatamino endakali doko pitaka alu napyoo lete katawaka katataminopa lao maiya. 17 Goteme* 3:17 Lu 19:10; Jo 4:42; 5:22; 8:15; 12:47; Ap 17:31; 2 Ko 5:19 baanya Ikiningi dokome yuunya endakali dupa-kisa tenge setena lao yuunya pena laa naya. Daa, yuunya endakali dupa pyoo nyina lao pena lea. 18 Baa* 3:18 Jo 3:36; 5:24; Ap 4:12 lao masoo minilyamo endakali doko-kisa baame tenge setala naenge. Baa lao masoo minala naelyamo endakali doko-kisa baame tenge setapae katenge. Doko, baame Gotenya Ikiningi mendai iki doko lao masoo minala naelyamosa dopa pingi. 19 Tii* 3:19 Wee 52:3; Jo 1:4-5,9; 8:12; Ep 5:11 pipae doko yuunya ipateamoaka doko, endakalimi mana koo miningima dokome tii pipae doko auu nakaenya, iminjetae doko auu kayamino dokonya dupa-kisa tenge setapae kalyamo. 20 Mana* 3:20 Jop 24:13-17; Ep 5:13 koo miningi endakali doko pitakame tii pipae doko yanda pimaiyoo tii pipae dokonya napenge. Doko, aopyoo latala baanya mana miningi dupa tii pipae dokome panasakatame lao napenge. 21 Dopaka* 3:21 Mt 5:14-16; 1 Jo 1:6 doko, kiningi mana miningi endakali dokome Gote-pipa pakatae katao mana minilyamo dupa endakalimi kandena lao tii pipae dokonya pengena,” lea-pyaa.
Jone Kaimbu Pingi dokome Jisasanya lao lao paneamo doko
22 Maitakao* 3:22 Jo 4:1-2 Jisasa baa baanya disaipele dupa-pipa Jutia yuu dokonya pea. Pupala yuu dokonya yuu gii mendatupa dupa-pipa katapala endakali dupanya kaimbu pyakamaiya. 23 Joneme apata Selima tengesa Ainone yuu dokonya endakali dupanya kaimbu pyakamaiyaka. Yuu dokonya endaki longo epeamosa Jone baa dokonya kateamopa endakali dupa baa kateasa epeaminopa dupanya kaimbu pyakamaiya. 24 (Jone* 3:24 Mt 14:3; Mk 1:14; 6:17-18; Lu 3:20 anjetala nayaminopa dopa pia.)
25 Yonge kaimbu pingi dokonya lao Jonenya disaipele dupa-pipa Juta mendepinya kainanya pii mende yaka lea. 26 Dokopa* 3:26 Jo 1:26-34 dupame Jone kateasa pupala baa lamaiyoo, “Mana Lenge Akali, wamba akali mende embapa awapa endaki Jotane omotena kateambinopa, embame baanya lao pii lao paneeno akali dokome endakali dupanya kaimbu pyakamaipumopa, endakali pitaka baa-kisa pelyaminona,” leami-pyaa. 27 Dokopa* 3:27 Jo 19:1; 1 Ko 4:7; 2 Ko 3:5; Ip 5:4 Joneme yanu pyao, “Gote dokome opale mende endakali mende maiya nayatamo kandao doko, tangeme kapa pao nanyeta. 28 ‘Namba* 3:28 Mt 11:10; Lu 3:15; Jo 1:20,23 Kataisa doko daana akali doko ipatana lao namba wambao Goteme puu leana,’ leo doko nyakama tangeme masilyamino. 29 Akali* 3:29 Mt 9:15; 11:10; 25:1; Mk 2:19-20; Jo 15:11 mendeme enda mende kelyapelyamo dokopa enda doko baanya etanengena lao petenge. Dopaka doko, akali dokonya kaita miningi dokome tengesa dosa katao enda lanyetamo akali dokonya pii sepala, baa mona yaepenge dokotekee doko namba etete mona yaepelyo. 30 Baa etete alyasale joo katatamopa namba etete anasale joo katapengena,” lea-pyaa.
Ketae katao isa epeamo dokonya leamo doko
31 Ketae* 3:31 Jo 3:12-13; 8:23; 1 Jo 4:5 katao epeamo akali doko dupa pitakanya alyasale. Yuunya akali doko baa yuunya endakali dokomena yuunya dupanyaka lenge. Kaitinya katao epeamo akali doko dupa pitakanya alyasale. 32 Baame* 3:32 Jo 3:11 kandeapi siapi dupa lamaipumopa pii lamaipumo doko endakali mendeme nyoo minala naelyamo. 33 Baanya* 3:33 Jo 8:26; 1 Jo 5:10 pii doko nyoo miningi endakali dokome Gote kiningina lao laitaka pingi. 34 Goteme* 3:34 Jo 1:32 pena leamopa epeamo akali dokome Gotenya pii doko lamaingi. Doko, Goteme baanya Sipitisa doko kuki kuki lao maiya nayao pitaka maingi. 35 Takange* 3:35 Mt 11:27; 28:18; Lu 10:22 dokome Ikiningi doko auu kayapala dupa pitaka baanya kingilyaka setea-pyaa. 36 Ikiningi* 3:36 Mt 3:7; Jo 3:16-18; 5:24; 9:41 doko lao masoo minilyamo endakali doko lete etete kalyamo. Ikiningi dokonya pii watao naminilyamo endakali doko lete nakatata. Endakali dopale doko-kisa Gotenya imbutongo mandenge doko sulu soo singi.
4Jisasapa Samaita tange enda dokopa
1 Gii* 4:1 Jo 3:22-26 dokopa Jisasame Jone ita minao endakali longo kaimbu pyakamaiyoo disaipele injisilyamo lapae doko akali Patasi dupame silyaminona lao Jisasame masia. 2 (Kini, Jisasa tangeme kaimbu pyakamaiya naya. Dopaka doko, baanya disaipele dupame kaimbu pyakamaiyami.) 3 Dopa lapae sepala baame Jutia yuu doko yakinatala Galili yuu dokonya pilyoo pea. 4 Baa* 4:4 Lu 9:52-55; 17:11 kaitini Samatia-kaita pupenge jianya pea.
5 Pupala* 4:5 Jen 33:18-20; 48:21-22; Jas 24:32 Samatia yuu dokonya yuu taono Saika lenge dokonya pao pyakamea. Yuu taono doko Jekopeme baanya ikiningi Josepe yuu maiyamo dosa tengesa singi. 6 Yuu dokonya Jekopenya endaki pete tombapae doko singi. Jisasa baa kaitini pao maka kayapala, kotaka andawai pungupungu jiamopa endaki pete tombapae dosa petea.
7 Jisasanya* 4:7-8 Jo 19:28 disaipele dupa nee sambala taononya pateaminopa Samatia enda mende endaki pete tombapae dokonya kamuala epea-pyaa. Epeamopa Jisasame enda doko lamaiyoo, “Endaki mendatupa natoo kamuoo dii,” lea-pyaa. 9 Dopa* 4:9 Esl 4:1-5; 9:1–10:44; Nia 4:1-2; Mt 10:5; Lu 10:29-37; 17:1-29; Jo 8:48 leamopa Samaita enda dokome yanu pyao, “Emba Juta dokome aipuma namba Samatia enda dake-kisa endaki tee leepe?” lea-pyaa. (Doko, Juta dupame Samatia dupa wandyuu katengema.) 10 Dopa* 4:10 Jo 4:26; 6:35; 7:37-38; Pa 21:6; 22:17 leamopa Jisasame yanu pyao, “Goteme epe dingi doko masowapi dee endaki tee lelyamo akali doko dokome lelyamo lao masowapi pipili kandao doko, embame baa-kisa tee lapinopa baame emba lete katenge endaki doko dipyalina,” lea-pyaa. 11 Dopa leamopa enda dokome yanu pyao, “Akali Andake, embanya endaki penge nasilyamo. Dee endaki pete tombapae doko koko wakakana, embame endaki lete katenge doko anjatae nyetepe? 12 Naimanya* 4:12 Jo 8:53 yumbange Jekopeme endaki pete dake naimanya tombekea-pyaa. Baa tangepi baanya ikiningipi dee baanya mena sipisipi akipi dupa endaki dakenya neamiaka-pyaana, embame baa nyoo ana pyandao kalyepe?” lea-pyaa. 13 Dokopa Jisasame yanu pyao enda doko lamaiyoo, “Endaki dakenya natamo endakali doko pitaka dee endaki nanu kayatami. 14 Dopaka* 4:14 Wee 36:9; Ais 58:11; Jo 6:35; 7:37-38 doko, endaki nambame maitopa natamo endakali doko tangapi dee nanu nakayata. Doko, nambame endaki maito endakali doko-kisa endaki doko lee kuoo ipao katao baa lete etete katasetana,” lea-pyaa. 15 Dopa* 4:15 Jo 6:34 leamopa enda dokome baa lamaiyoo, “Akali Andake, namba dee endaki nanu nakayao endaki dee kamuala naipao pitopa embame endaki doko namba dii,” lea-pyaa.
16 Dopa leamopa baame enda doko lamaiyoo, “Embame embanya akalingi doko epena latala ipale puu,” lea-pyaa. 17 Dokopa enda dokome Jisasa lamaiyoo, “Nambanya akali mende nakatengena,” lea-pyaa. Dopa leamopa Jisasame baa lamaiyoo, “‘Nambanya akali mende nakatengena,’ leeno doko kini auu pyoo leeno. 18 Wamba* 4:18 Osi 2:7; Jo 7:39 emba akali yuungi nyala peena, indupa akali pilyambino doko embanya akalingi daana, embame namba kiningi langilino,” lea-pyaa. 19 Dokopa* 4:19 Mt 16:14; Jo 7:40; 9:17; 1 Ko 14:24-25 enda dokome lao pituu, “Akali Andake, nambame emba potopesa mende lamo lao kandelyo. 20 Naima* 4:20 Dit 11:29; 12:5-14; Jas 8:33; Wee 122:1-5; Lu 9:53 Samatia dupanya yumbange dupame yuu manda dakenya katao Gote lalyoo kateami-pyaa. Dopaka doko, nyakama Juta dupame Jetusaleme dokonya katao lalyepengena lengemana,” lea-pyaa. 21 Dopa leamopa Jisasame baa lamaiyoo, “Enda, embame nambanya pii lelyo dake kiningina masepe: yuu gii mende ipatamo dokopa yuu manda dakenyapi Jetusaleme dokonyapi dolaponya katao Takange Gote lalyala nayatami. 22 Nyakama* 4:22 2 Kiŋ 17:27-33; Ais 2:3; Lo 9:4-5 Samatia dupame masala naelyamino doko lao lalyingima. Naima Juta dupame masilyamano doko lao lalyingi. Doko, pyoo nyingi doko naima Juta dupa-kisa epelyamo. 23 Dopaka doko, yuu gii ipatamo doko indupa epelyamona, kiningi lalyingi endakali dupame Takange lao moname angi lalyetami. Takangeme endakali dopale dupame baa lao lalyipimi laka lao masingi. 24 Gote* 4:24 Lo 12:1; 2 Ko 3:7; Pl 3:3 baa Sipitisana, baa lao lalyetamino dupame moname angi lalyepengena,” lea-pyaa.
25 Dokopa* 4:25 Dit 18:18-22; Jo 1:41 enda dokome baa lamaiyoo, “Kataisa lengema Mesaya doko ipatana lao masilyo. Baa ipatamo dokopa baame dupa pitaka naima langitana,” lea-pyaa. 26 Jisasame* 4:26 Mk 14:61-62; Jo 8:24; 9:37 enda doko lamaiyoo, “Doko nambana, namba dokopa embapa pii lelyambanona,” lea-pyaa.
27 Dopa* 4:27 Jo 21:12 lao peteambino dokopaka Jisasanya disaipele dupa ipu piami. Dopa petala baa enda dokopa pii lao pitalambini lamo lao longo pyoo masiami. Dopa lao masiaminoaka doko, dupanya mendaipi mendeme enda doko kandao, “Emba aki setao pitalepe?” lawapi Jisasa kandao, “Aipuma enda dokopa pii lao pitalambipi?” lawapi mende laa nayami.
28 Dokopa* 4:28-29 Mt 12:23; Jo 7:26 enda dokome endaki penge doko sina latala yuu taono dokonya pilyoo pupala endakali dokonya kateamino dupa lamaiyoo, “Akali mendeme wamba nambame pio dupa pitaka langyomona, Kataisa tamo nakandenya kanja ipupa,” lea-pyaa. 30 Dopa leamopa dupame yuu taono doko yakinatala Jisasa peteamo dokonya epeami.
31 Dokaita ipatala nayaminopa, disaipele dupame Jisasa lamaiyoo, “Mana Lenge Akali, nee napoko,” leami. 32 Dopa* 4:32 Mt 4:4 leaminoaka doko, baame dokaita lamaiyoo, “Nambanya nee napenge silyamo dupa nyakamame masala naelyaminona,” lea. 33 Dopa leamopa disaipele dupame nyakamalapo lao pituu, “Mendeme baanya nee manjakamaiyoo ipape?” leami. 34 Dokopa* 4:34 Mt 26:39; Jo 5:30; 6:38-40; 17:4; 19:30 Jisasame dokaita lamaiyoo, “Nambanya nee doko namba puu leamo dokonya masingili pipengepa baanya kalai doko pyoo etasakamaipengepa dolapo.
35 “Nyakamame* 4:35 Mt 9:37-38; Lu 10:2; Pa 14:15 lao pituu, ‘Kana kitomende patatamo dokopa nee dupa wambu pitana,’ nalengemape? Dopa lengema doko nambame nyakama langilyona, nyakamame ee dupa wambu petelyamona kandayoko lao kanjepape. 36 Nee* 4:36 Wee 126:5-6 wambu petae mandyuu mau pingi akali dokome nee dupa tanga tangapi koyala nayatana lao mandyuu mau pyatala baa yole nyilyamo. Dopa petala nee mandyuu mau pingi akali dokopa wai pokenge akali dokopa lapota mona yaepelyambino. 37 Doko, ‘Mendeme nee wai pokenge doko mendeme mandengena,’ lapae singi pii doko kiningi. 38 Nambame* 4:38 Jo 17:18; 20:21; Ap 8:14-17 nyakamame ee pokala nayamino dupanya nee manja pupa leo. Endakali waka dupame lekeleke tao pokeamino ee dupanya nyakamame pupala nee mandipelyaminona,” lea.
39 Enda dokome Samaita endakali yuu taono dokonya tange dupa lamaiyoo, “Nambame pio dupa pitaka baame langyomona,” leamo dokonya endakali longome Jisasa lao masoo miniami. 40 Dopa petala Samatia endakali dupame Jisasa kateasa ipupala baa nyakama-pipa awapa katamana lao tee leaminosa koto lapoma yuu dokonya katea. 41 Dokopa endakali longomeaka baanya pii doko sepala masoo miniami. 42 Dopa* 4:42 Jo 1:29; 3:17; 11:52; 2 Ti 1:10; 1 Jo 2:2; 4:14 petala dupame enda doko lamaiyoo, “Wamba naimame embanya pii doko sepala baa lao masoo minapumanoaka doko, indupa naima tangeme baanya pii doko sepala kiningi baa yuunya endakali dupanya Pyoo Nyingi Akali doko lamo lao kandelyamanona,” leami.
Jisasame kapomanenya isingi akali mendenya ikiningi nisiamo doko
43 Jisasa* 4:43 Jo 4:40* 4:43 Mt 8:5-13; Lu 7:1-10 koto lapoma yuu dokonya katapala, Galili yuu dokonya pea. 44 Jisasa* 4:44 Mt 13:57; Mk 6:4; Lu 4:24 baa tangeme lao pituu, “Potopesa mende baanya yuu tenge dokonya lalyala naengemana,” lea. 45 Baa* 4:45 Jo 2:23 pao Galili yuu dokonya pyakameamo dokopa Galili endakali dupame baa taeme ipame lamo lao lanyiami. Doko, Napinya Kayamo Gii epe dokonya dupa Jetusaleme peaminopa, baame kongali piamo dupa pitaka wamba kandeamino dokonya dopa piami.
46 Dopa* 4:46 Jo 2:1-11 piaminopa Jisasame Galili yuu dokonya endaki waene jina leamo yuu Kena dokonya dee pea. Yuu dokonya kapomanenya isingi akali mende kateamo dokonya ikiningi doko Kapaneame yuu dokonya yaina sia. 47 Akali dokome Jisasa Jutia yuu doko yakinatala Galili ipupya lapae sepala, baa kateasa ipupala baanya ikiningi kumalanya pyoo siamo doko mee injisakatale, Kapaneame lanamba lao tee lea. 48 Dopa* 4:48 Mt 12:38; Mk 13:22; Jo 2:18; 20:29; Lo 15:18-19; 1 Ko 1:22; Ip 2:4 leamopa Jisasame baa lamaiyoo, “Nyakamame kongalipi kalai paka pipaepi mende nakandelyamino kandao doko, masoo minala naengemana,” lea. 49 Dopa leamopa isingi akali dokome Jisasa kandao, “Akali Andake, nambanya wane doko kumatakatana yapa lanape,” lea. 50 Dokopa* 4:50 Mt 8:13; Mk 7:29 Jisasame baa lamaiyoo, “Embanya ikiningi doko saka pelyamona emba puu,” lea. Dopa leamopa akali dokome Jisasanya pii doko sepala, dopa pyumuna lao masetala pea. 51 Baa lanao kaitinisa ene peamopa baanya kendemane dupame baa kutao pao kandanyetala lamaiyoo, “Embanya wane doko saka pupyana,” leami-pyaa. 52 Dopa leaminopa baame dokaita pisoo, “Kiloko gii andukunya saka pupyape?” lea-pyaa. Dopa leamopa dokaitame, “Kuaka kotaka kiloko gii mendai dokonya itaita yatu lapyana,” leami-pyaa. 53 Takange* 4:53 Ap 16:14-15,31 dokome Jisasame wane doko saka pelyamona lao lamaiyamo gii doko masiamopa lamaiyamo kiloko gii etete dokonyaka jia-pyaa. Dokopa akali dokopi baanya palu dupa pitakapimi Jisasa lao masoo miniami-pyaa.
54 Jisasame* 4:54 Jo 2:11,23 Jutia yuu dokonya katao Galili pupala kongali dokome lapo pyoo pia.
5Jisasame akali yaina pyapae mende endaki Beteseta pete dokonya mee injisiamo doko
1 Maitakao Jutamanya yuu gii epe etete mende epeamopa Jisasa baa Jetusaleme pea. 2 Jetusaleme* 5:2 Nia 3:1; 12:39 dokonya lome kambu sipisipi lenge dosa endaki pete mende silyamo doko, Iputu pii lao kenge doko Beteseta lengema. Dokonya anda yuungi petae katenge. 3 Anda dutupanya endakali lenge koopi, moko koopi, papa tambotaepi, yaina pyapae longo dupa singima. [Dupame endaki buli pyatamo doko malisoo singima. 4 Endaki pete dokonya paa mendepa Kamongo Gotenya enjele mende pyakatala endaki pete doko minao buli pingi. Dopa peta pilyamopa endakali yaina pyapae silyami dupanya mende wambao endaki pete dokonya pyakanelyamopa yaina tata tata pilya dupa pitaka mee jakamaingi.] 5 Akali mende yainaka silyamopa ee kana kingi ita tepo-kisa dee tukulapo patae mende ongonya sia. 6 Jisasame akali doko yuu wamba waka yaina sia lamo lao kandatala baa pisoo, “Emba mee jipu laka lao masilipi?” lea. 7 Dopa leamopa akali yaina dokome yanu pyao, “Akali Andake, endaki doko buli pilyamo dokopa namba nyoo pyandata mende nakatenge. Namba tangeme paanya pilyo dokopa mendeme namba nyoo maita pyatala baa wambao pyakengena,” lea. 8 Jisasame* 5:8 Mt 9:6; Mk 2:11; Lu 5:24 baa lamaiyoo, “Emba sakata! Sakatatala embanya lapa toko doko nyoo soo puu,” lea. 9 Dokopa lee mendai akali dokonya yaina doko mee julu peteamopa, baanya lapa toko doko nyoo soo pea.
Dopa piamo doko, Sambasa gii mendenya pia. 10 Tenge* 5:10 Eke 20:8; Nia 13:19; Jet 17:21; Mk 2:24; Lu 13:14; Jo 7:23; 9:14 dokonya Juta dupame akali yaina mende mee jiamo doko lamaiyoo, “Indupa Sambasa dakenya embame embanya lapa toko doko soo napayapengena,” leami-pyaa. 11 Dopa leaminopa baame yanu pyao, “Namba mee injisipumu akali dokome namba langyoo, ‘Embanya lapa toko doko nyoo soo puu,’ laamona,” lea-pyaa. 12 Dokaitame baa pisoo, “Apimi nyoo soo puu laape?” leami-pyaa. 13 Akali dokome baa mee jakamaiyamo doko apimi kanjope lao masala naya-pyaa. Doko, endakali longo kambu pyao yuu dokonya kateaminosa, Jisasa baa elyakao kolala pea.
14 Maitakao* 5:14 Mt 9:2; 12:45; Mk 2:5; Jo 8:11 Jisasame losuu anda andake kame dokonya akali doko kandatala lamaiyoo, “Kandeleno, indupa emba mee jetelenona, emba-kisa kenda pipae andake mende ipatana dee koo mende napipi,” lea. 15 Dokopa* 5:15 Mt 12:8 akali dokome pupala baa mee injisiamo doko Jisasana lao Juta dupa lamaiya-pyaa. 16 Dopa* 5:16 Mt 12:14; Jo 7:23 piamo doko Jisasame Sambasa mendenya dopa piamosa Juta dupame Jisasa watao pyao kateami. 17 Dopa* 5:17 Jo 9:4 piaminoaka doko, Jisasame dupa lamaiyoo, “Nambanya Takangeme indupa apata kalai pyoaka kalyamo dokopa nambame apata kalai pingiakana,” lea. 18 Dopa* 5:18 Mt 12:14; 26:4; Jo 7:1,19,25,30; 10:30,33; 11:53 leamopa dupame Jisasa pyao kumasemana lao etete masiami. Doko, baame Sambasa gii doko iki yalala naenya, baame Gote baanya Takange etetena lapumu dokome baa Gote yale jilyamona latala dopa lao masiami.
Ikiningi doko-kisa pupu lapae singi doko
19 Dokopa* 5:19 Jo 5:30; 8:28-29; 14:10 Jisasame yanu pyao dokaita lamaiyoo, “Nambame nyakama etete kiningi langilyona, Ikiningi dokome iki moname masoo mendita mende kapa pao pyaa naenge. Daa, baame kandelyamopa Takangeme mende pilyamo dokoaka pingi. Takangeme pingi dupa Ikiningi dokome apata pingiaka. 20 Doko,* 5:20 Jo 3:35; 14:12 Takangeme Ikiningi doko auu kayapala baa tangeme pilyamo dupa pitaka Ikiningi doko laitaka pingi. Nyakamame kandatala mona andalapale lao baame kalai dutupa ita minao kalai etete andake mendapua baa laitaka pita. 21 Takangeme* 5:21 Dit 32:39; 1 Sam 2:6; 2 Kiŋ 5:7; Jo 3:35; 5:27; 11:25; Lo 4:17; 8:11; Ep 2:5 endakali kumapae dupa sakatasetala lete katasingi dopaka pyoo Ikiningi dokome apata masilyali pyoo endakali dupa lete katasingi. 22 Dee* 5:22 Dan 7:10; Jo 3:17; 5:27; 9:39; Ap 10:42 Takange dokome endakali mende yapala naenge. Endakali yapenge kalai doko pitaka Ikiningi doko-kisa baame setea. 23 Baame* 5:23 Lu 10:16; Pl 2:10-11; 1 Jo 2:23 dopa piamo doko, Takange doko lalyingili pyoo endakali dupa pitakame Ikiningi doko lalyalapale lao pia. Ikiningi doko lalyala naenge endakali dokome baa epena leamo Takange doko lalyala naenge.
24 “Nambame* 5:24 Jo 3:15-18; 8:51; 10:27; 18:37; 1 Jo 3:14 nyakama etete kiningi langilyona, nambanya pii doko sepala namba puu leamo doko lao masoo minilyamo endakali doko lete etete katenge. Baa Goteme pii setala nayata. Daa, baa kumingi doko yakinatala lete katenge doko nyepelyamo. 25 Nambame* 5:25 Mt 8:22; Jo 8:51; 10:16; 11:25-26 nyakama etete kiningi langilyona, yuu gii ipanya pingi doko, indupa ipatelyamona, endakali kumapae dupame Gote Ikiningi dokonya pii doko sepala lete katatami. 26 Lete* 5:26 Jo 3:35; 6:57; 1 Jo 5:11 katenge doko Takange tange-kisa singiliaka pyoo Ikiningi doko-kisa apata sina lao lete katenge tenge doko Takangeme Ikiningi maiya. 27 Baa* 5:27 Dan 7:13,22; Mt 9:6; Jo 5:22; 2 Ko 5:10 Endakalinya Ikiningi dokonyana, endakali dupa yapenge pupu lapae doko apata baa maiyaka. 28 Nyakamame* 5:28-29 Jo 11:43-44* 5:28-29 Dan 12:2; Mt 16:27; Jo 6:40; 11:24; 1 Ko 15:52 dokonya mona andala nayalapape. Doko, yuu gii doko ipatamo dokopa endakali kumapae malu petae katatamino dupa pitakame baanya pii sepala sakatatami. Mana epe miniami dupa lete etete kalyanya sakatatami. Mana koo miniami dupa kosimi lena lao sakatatami.
Jisasanya lao pii leamino dupa
30 “Namba* 5:30 Jo 4:34; 5:19; 6:38; 8:16 tangeme masoo kapa pao mende pyaa naenge. Nambanya Takangeme langilyamopa singi pii doko watao nambame endakali dupa yapenge doko tolatae. Doko, namba tangeme pyuani kaelyoli pyoo pyaa naenge. Namba puu leamo dokome pipili lao masilyamoli pyoo pingi. 31 “Nambame* 5:31 Jo 8:13-14 namba tangenya lao pii lamaipuli kandao doko, nambanya pii lamaipu doko sambo jipyali. 32 Mendeme* 5:32 1 Jo 5:9 nambanya lao pii lamaiyoo kalyamo. Dokome nambanya lao pii lamailyamo doko nambame kiningina lao masilyo. 33 Nyakamame* 5:33 Mt 11:7-11; Jo 1:19-28; 3:27-30 endakali mendapua Jone kateasa pena leaminopa, baame pii kiningi lamaiya. 34 Dopaka* 5:34 Jo 8:18 doko, nambame endakali mende-kisa pii nyala naenge. Nambame pii langilyo dokome nyakama pyoo nyepae kalyepale lao langilyo. 35 Jone* 5:35 Lu 3:10-14; Jo 1:8 baa kia kaiyepaele dokome endakali dupa tii pisia. Dopa piamopa nyakama baanya tii pipae dokome gii kuki mende mona yaepao katawani kayami. 36 Dopaka* 5:36 Mt 11:4; Jo 3:2; 10:25,38; 14:11 doko, mendeme Jone ita minao namba panasilyamo. Nambanya Takange dokome kalai mendapua pyoo setao pipi lao namba dia. Kalai pilyo dutupame Takange dokome namba puu leamo doko panelyamo. 37 Dee* 5:37 Mt 3:17; Mk 1:11; Lu 3:22; Jo 5:32; 6:44-45; 8:18; 1 Jo 5:9 namba puu leamo Takange dokome nambanya lao lao panea. Nyakamame baanya pii doko kukipi mende nasoo baanya enomba nakandeami. 38 Doko,* 5:38 Jo 8:37; 1 Jo 2:14 baame epena leamo dokonya pii doko nyakamame masoo minala naelyamino dokonya baanya pii doko nyakama-kisa nasilyamo. 39 Nyakamame* 5:39 Lu 24:27,44; Jo 1:45; 2:22; 5:47; 7:52; 8:56; 12:16,41; 19:28; 20:9; Ap 13:27; 17:11-12; 2 Ti 3:15-17; 1 Pi 1:10-11 Gotenya pii pepa pyapae singi dokome lete etete katasingina lao masetala yapokondape pilyamino. Pii lapae silyamo dupame nambanya lao lapae silyamo! 40 Dopaka* 5:40 1 Te 2:6 doko, nyakamame namba-kisa lete katenge doko nyala naipumana lao masilyamino.
41 “Namba endakalimi lalyina lao nakalyo. 42 Dopaka* 5:42 1 Jo 2:15; 3:17 doko, nambame nyakama kandatelyona, nyakamanya moname Gote auu nakaelyamino. 43 Namba* 5:43 Mt 24:5,24 Takangeme puu leamopa baanya pii minao epeona, nyakamame nambanya pii doko nasilyamino. Dopaka doko, endakali mende baa tangeme masoo ipatamo kandao doko, nyakamame baanya pii doko sakamaitami. 44 Nyakama* 5:44 Mt 6:1; Jo 12:43; Lo 2:29; 1 Ko 4:5; 1 Te 2:6 Gote mendai iki dokome lalyina lao nakatenya, nyakama tangelapo mende lalyaloo pyoo kalyaminona aipa petala kapa pao masoo minatamipi?
45 “Nambame* 5:45 Dit 31:26-27; Jo 9:28 nyakama Takange-kisa kosimi latena lao masala nayalapape. Nyakama kosimi latamo doko Mosesena, nyakamame baa tungi pilyamino. 46 Nyakamame* 5:46 Dit 18:15; Lu 6:29,31; Jo 5:39; Ap 3:22 Mosese masoo minamili kandao doko, namba masoo minamili. Doko, baame nambanya lao pepa pia. 47 Dopaka doko, nyakamame Moseseme pii pepa piamo dupa masoo minala nayatamino kandao doko, aipa petala nambanya pii dupa masoo minatamipi?” Jisasame dopa lea.
6Jisasame akali taosene yuungi nee maiyamo doko
(Mt 14:13-21; Mk 6:30-44; Lu 9:10-17)
1 Dopa latala maitakao Jisasa baa endaki Galili pete kenge mende Taipitiasa lengema dokonya omotena pea. 2 Baame endakali yaina pyapae dupa mee injisiamo kandeamino dokonya, endakali kambu etete longome baa watao payao kateami. 3 Dopa piaminopa Jisasa baa yuu manda mendenya pupala baanya disaipele dupa-pipa dokonya petea. 4 Jutamanya* 6:4 Jo 2:13; 11:55 Napinya Kayamo Gii epe doko tengesa pia. 5 Jisasame* 6:5 Jo 1:43; 12:21 kandayoko latala kandeamopa endakali kambu etete longo baa peteasa epeami. Epeamino kandatala baame Pilipa lamaiyoo, “Endakali dakaita nee nena anja sambakamaiyamape?” lea. 6 Baame dopa leamo doko pitamo dupa tange masoo pituu, Pilipa makande pyoo lea. 7 Pilipame* 6:7 Nam 11:22 yanu pyao, “Naimame muni kina andate lapomapi mendeme nee sambatamanopapi endakali dakaita pitakame kuki kuki lawapi kapa napapome lamona,” lea. 8 Baanya* 6:8-9 Jo 1:40; 12:22 disaipele dupanya mende Endutu lenge Saimone Pita kaiminingi dokome baa lamaiyoo, “Wane mende pilyamo angenya betesa bali diimi wasepae yuungi wapaka lapoma pyoo silyamo. Dopaka doko, dutupame endakali longo dakenya aipa petala kapa patape?” lea. 10 Dokopa Jisasame baanya disaipele dokaita lamaiyoo, “Endakali dupa nyoo isa pisalapa,” lea. Panda dosa tanu longo kateamopa endakali dupa isa peteami. Akali dupa taosene yuungi jowapi mende. 11 Dokopa* 6:11 Jo 21:13 Jisasame betesa dutupa nyepala Gote lao yaka pilino latala endakali peteamino dupa mokosoo maiya. Mendai dopaka pyoo wapaka dolapo mokosoo maiya. Kakana soo nena lao mokosoo maiya. 12 Dupame nao tiaka kayateamino dokopa baame baanya disaipele dupa lamaiyoo, “Nee konjepae mendapua mee soo patana nyakamame kakana seta dupa nyoo mau pyalapa,” lea. 13 Dokopa* 6:13 2 Kiŋ 4:42-44 dupame napeaminopa betesa bali diimi wasepae yuungi dutupanya konjepae kakana siamo dupa nyoo mau pyatala baseketa mandi kingi ita-kisa dee lapomanya mandyuu tumbasiami.
14 Dopa* 6:14 Dit 18:15; Mt 5:46; Jo 1:21; 5:46 pyoo Jisasame kongali piamo doko endakali dupame kandatala, “Kiningi, dake isa yuunya ipatana lengema Potopesa+ 6:14 potopesa Jo 1:21 doko kandape.doko lamona,” leami. 15 Endakali* 6:15 Mt 14:23; Jo 1:49; 6:3; 12:13; 18:36; Ip 12:2 dupame ipao Jisasa baa minatala kiŋi joo katena laanya piamino kandatala baa iki yuu manda dokonya dee pea.
Jisasa endaki ketae moko katao payamo doko
(Mt 14:22-23; Mk 6:45-52)
16 Yuu kuala epeamopa Jisasanya disaipele dupa lanao endaki pete dokonya paanya peami. 17 Pao sipi mendenya pitipao pituu endaki dokonya omotena Kapaneame peami. Yuu kuiyoo iminjiamopa dokaita peteamisa Jisasa ipatala naya. 18 Dokopa poo andake mende latala endaki doko buli pia. 19 Dokaita sipinya pituu kilomita yuungi tokangepi mende joo peaminopa Jisasa endaki pete dokonya moko katao sipi dokonya tengesa epeamo kandatala pakame kumiami. 20 Dopa piaminopa baame dokaita lamaiyoo, “Nambana paka nakayalapape,” lea. 21 Dokopa dupame baa sipinya lanyipuma laka lao masiami. Dopa piaminopa sipinya pituu mona lao masiamino yuu dokonya lee mendai pao pyakameami.
Endakali dupame Jisasa kutiamino doko
22 Taita dopa pyoo endaki pete dokonya omotena kateamino endakali kambu dupame kuaka sipi waka mende nasipumopa mendai iki sipya. Dokonya Jisasa baa baanya disaipele dupa-pipa awapa pyakalyetala napupyana baanya disaipele dupa iki pupimina lao masiami-pyaa. 23 Sipi* 6:23 Jo 6:11 waka Taipitiasa tange mendapua ipao Kamongome betesa nyepala yaka pilino lateamopa neamino panda dosa tengesa ipao sia-pyaa. 24 Dokopa endakali kambu dupame Jisasapi dee baanya disaipele dupapi kalyamipi lao kandeaminopa nakateaminya sipi dupanya pyakalyetala pituu Jisasa kutao Kapaneame epeami.
Jisasa baa betesa lete etete katenge doko
25 Endaki pete dokonya yangitena Jisasa kateamo kandatala dupame baa lamaiyoo, “Mana Lenge Akali, emba gii aipa pyoo ae ipupipi?” leami. 26 Jisasame* 6:26 Jo 6:11-12 yanu pyao lamaiyoo, “Nambame nyakama etete kiningi langilyona, nambame kongali kalai yale pipupa kandapimino dokonya nyakamame namba kutao naepelyamino. Daa nyakama betesa nao tiaka kayapimino dokonya namba kutao epelyamino. 27 Nyakamame* 6:27 Ais 55:2; Lu 10:42 nee koyao tamuingi doko nyalanya kutao nakalyepape. Lete etete katasepenge nee doko kutao nyoo kalyepape. Nee doko Endakalinya Ikiningi dokome nyakama dita. Doko, Takange Gote dokome dopa pina lao kapana leana,” lea. 28 Dupame yanu pyao baa lamaiyoo, “Naimame Gotenya kalai dupa aipa pyoo pitamape?” leami. 29 Jisasame* 6:29 1 Te 1:3; 1 Jo 3:23 yanu pyao dokaita lamaiyoo, “Gotenya kalai doko dapa: baame pena leamopa epeamo akali doko lao nyakamame masoo minalapape,” lea. 30 Dupame* 6:30 Mt 12:38; 16:1-4; Mk 8:11; Lu 11:29-32 baa lamaiyoo, “Naimame kandatala emba lao masoo minamana, embame aki kongali mende pitipi? Embame aipa pitipi? 31 Naimanya* 6:31 Eke 16:4-5,14-15; Nam 11:7-9; Nia 9:15; Wee 78:24; 105:40 yumbange dupame endakali napalenge yuu dokonya nee kenge manaa lenge doko neami. Pii pepa pyapae singi dokonya, ‘Baame kaitinya-tae betesa doko dupa nena lao maiya-pyaana,’ lapae silyamona,” leami. 32 Jisasame* 6:32 Mt 6:11 dokaita lamaiyoo, “Nambame nyakama etete kiningi langilyona, Moseseme nyakama kaitinya-tae betesa nandia. Nambanya Takange dokome kaitinya-tae betesa angi doko nyakama dingi. 33 Gotenya betesa doko kaiti-kisa katao isa yuunya endakali dupa lete katasala epelyamo dakena,” lea. 34 Dokopa* 6:34 Jo 4:15 dokaitame baa lamaiyoo, “Kamongo, koteaka lao betesa doko naima dipi,” leami. 35 Jisasame* 6:35 Pot 9:1-6; Ais 55:1-3; Jo 4:10,14; 6:48-58 dokaita lamaiyoo, “Lete katasingi betesa doko namba. Endakali mende namba-kisa ipatamo doko kukipi mende lopo nakayata. Endakali mendeme namba lao masoo minatamo doko kukipi mende endaki dee nanu nakayata. 36 Dopaka* 6:36 Jo 15:24; 20:29 doko, nambame nyakama langitapupa nyakamame namba kandatapimiboaka doko, namba masoo minala naelyamino. 37 Takangeme* 6:37 Mt 11:28; Jo 4:14; 17:2,6-8 endakali namba ditamo dupa pitaka namba-kisa ipatami. Namba-kisa ipatamo endakali doko nambame kukipi watao pyala nayato. 38 Doko,* 6:38 Mt 26:39; Jo 4:34; 5:30; 12:27; 14:31; 15:10; Ip 10:9 namba kaiti-kisa katao isa epeo doko, namba tangenya masotoli pyaanya naepeo. Daa, namba puu leamo dokonya masingili pyaanya epeo. 39 Namba* 6:39 Jo 10:28-29; 17:12; 18:9 puu leamo dokome pipili lao masingi doko dapa: baame namba endakali diamo doko pitakanya mende nambame yakinala naenya, yuu etatamo gii dokopa pitaka malunya sakatasipi laka lao masingi. 40 Nambanya* 6:40 Jo 5:29; 6:54; 11:24; 1 Jo 2:25 Takangenya masingi doko dapa: Ikiningi doko kandatala baa lao masoo minatamo endakali doko pitaka lete etete katapimi laka lao masingi. Dee yuu gii etatamo dokopa nambame endakali doko malunya sakatasipi laka lao masingiakana,” lea.
41 Baame lao pituu, “Kaiti-kisa katao isa epeamo betesa doko nambana,” leamosa Juta dupame baa kandao mumu leami. 42 Dupame* 6:42 Mt 13:55-57; Mk 6:1-6; Lu 4:22; Jo 7:27 lao pituu, “Akali dake Josepe ikiningi Jisasa daa kandamuape? Baanya endangi takangepa dolapo naima nakandengepe? Indupa baame aipa petala baa kaiti-kisa katao isa epeona lelya kanjemape?” leami. 43 Dokopa Jisasame yanu pyao, “Nyakamame mumu nalalapa. 44 Endakali* 6:44 Osi 11:4; Jo 6:65; 12:32 mende tangeme kapa pao namba-kisa naepenge. Namba puu leamo Takange dokome endakali mende pyalya lao nyilyamo kandao doko, baa namba-kisa epenge. Dee nambame baa yuu etatamo gii dokopa sakatasoto. 45 Pii* 6:45 Ais 54:13; Jet 31:33-34; 1 Te 4:9; 1 Jo 2:20,27 mende potopesa dupame pepa piami dokonya pyapae silyamo doko, ‘Goteme endakali doko pitaka mana lamaitana,’ lapae silyamo. Takangenya pii sepala baanya mana nyingi endakali dupa pitaka namba-kisa epengema. 46 Endakali* 6:46 Eke 33:20; Jo 1:18; 7:29; 1 Jo 4:12 mendaipi mendeme Takange kanja naya. Gotepa tole katao epeamo akali dokome iki Takange kandea.
47 “Nambame* 6:47 Jo 3:15-16 nyakama etete kiningi langilyona, masoo minatamo endakali doko lete etete katata. 48 Lete* 6:48 Jo 6:31,58 katasingi betesa doko namba. 49 Nyakamanya yumbange dupame nee kenge manaa lenge doko endakali napalenge yuu dokonya neamino doko napala kumiami-pyaa. 50 Dopaka doko, betesa dake kaitinya katao isa epeana, doko natamo endakali doko kumala nayata. 51 Kaitinya* 6:51 Ais 25:6; Mt 26:26; Lu 22:19; 1 Ko 11:24 katao isa epeamo lete etete katasingi betesa doko namba. Endakali mendeme betesa doko natamo kandao doko, baa lete etete katata. Betesa nambame maito doko nambanya yonge doko maito. Yuunya endakali dupa lete katena lao maitona,” Jisasame lea.
52 Dopa leamopa Juta dupame nyakamalapo pii yanda pyoloo pyoo, “Akali dakeme baanya yonge doko naima nalapale lao aipa petala kapa pao ditape?” leami. 53 Jisasame dokaita lamaiyoo, “Nambame nyakama etete kiningi langilyona, nyakamame Endakalinya Ikiningi dokonya yonge doko nanao baanya taiyoko doko nanao pitamino kandao doko, lete katenge doko nyakama-kisa naseta. 54 Nambanya yonge doko nao taiyoko doko nao pitamo endakali doko lete etete katata. Yuu gii etatamo dokopa nambame baa sakatasoto. 55 Doko, nambanya yonge doko nee angi. Dee nambanya taiyoko doko endaki angi. 56 Nambanya* 6:56 Jo 15:4-5; 1 Jo 3:24; 4:15 yonge doko nao taiyoko doko nao pitamo endakali doko namba-kisa katatamopa namba baa-kisa katato. 57 Takange* 6:57 Jo 5:26; 14:19 lete katenge dokome namba puu leamo Takange doko mambele namba apata lete kalyo. Mendai dopaka pyoo namba natamo endakali doko namba mambele lete katata. 58 Kaiti-kisa* 6:58 Jo 6:41,51 katao isa epeamo betesa doko dake. Betesa dake wamba yumbange dupame napala kumiamino dopale daa. Betesa dake natamo endakali doko lete etete katatana,” lea. 59 Baame* 6:59 Jo 6:24-25 Kapaneame yuu dokonya Jutamanya losuu anda dokonya mana lamaiyoo katao pituu, pii dutupa lea.
Lete etete katasingi pii doko
60 Baanya* 6:60 Jo 3:11 disaipele dupanya longo dupame pii dutupa sepala lao pituu, “Pii dutupa kenda pyumuna apimi kapa pao sakamaitape?” leami. 61 Jisasame* 6:61 Mt 11:6 baanya disaipele dupame pii dutupanya mumu lelyamino lao masetala dokaita lamaiyoo, “Pii dutupame nyakamanya masingi kenda pisilyape? 62 Endakalinya* 6:62 Jo 3:13; Ap 1:9-11 Ikiningi doko wamba kateamo yuu dokonya pyakalyetamopa kandatamino kandao doko, aipa pitami laape? 63 Sipitisa* 6:63 Jo 1:33; 3:6; 6:68; 2 Ko 3:6 dokome iki endakali lete katasingi. Yongeme mende napingi. Pii nambame nyakama langilyo dupa mambele Sipitisa doko ipupala baame nyakama lete katasipumopa nyakama lete kalyamino. 64 Dopaka* 6:64 Jo 2:25; 13:11 doko, nyakamanya mendapuame masoo minala naelyaminona,” lea. Doko, wamba tee piamo dokopa Jisasame masoo minala nayamino endakali dupapi baa enge nyetamo akali dokopi dupa masia. 65 Baame* 6:65 Jo 3:27; 6:44 dee lao pituu, “Tenge dokonya nambame nyakama langilyona, endakali mende Takangeme kyoto injisala nayatamo kandao doko, kapa pao namba-kisa naipatana,” lea.
66 Jisasame pii dutupa lateamosa baanya disaipele dupanya longo dupame baa yakinatala peami. Baa-pipa dee tole napayami. 67 Dokopa Jisasame akali kingi ita-kisa dee lapoma dutupa lamaiyoo, “Nyakama apata kayapala mona lao masilyamipi?” lea. 68 Saimone* 6:68 Jo 7:38* 6:68 Mt 16:16; Mk 8:27-30; Lu 9:20 Pitame yanu pyao, “Kamongo, emba-kisa lete etete katasingi pii dupa silyamo doko, naima api-kisa patamape? 69 Naimame* 6:69 Mk 1:24; Jo 1:49; 10:36; 17:19; Ap 3:14 emba Gotenya akali epe etete dokona lao masoo minawapi kandawapi etelyamanona,” lea. 70 Jisasame* 6:70 Jo 13:18; 15:16,19 dokaitanya pii yanu pyakamaiyoo, “Nambame nyakama kingi ita-kisa dee lapoma yapao nyiona nyakamanya mende enjele koo jeta aipape?” lea. 71 Baame* 6:71 Jo 13:2,27; 17:12 Saimone Isaketiote ikiningi Jutasa kandao lea. Jutasa doko akali kingi ita-kisa dee lapoma dutupanya mendeaka doko, baame Jisasa enge nyia.
7Jisasapi baanya kaiminingi dupapi
1 Maitakao* 7:1 Mk 9:30; Jo 5:18; 11:54 Jisasa baa Galili yuu dokonya paya. Juta dupame baa pyao kumasalanya kutiaminosa baa Jutia yuu dokonya pawani nakaya. 2 Juta* 7:2 Eke 23:16; Lep 23:34; Nam 29:12; Dit 16:13,16; Sak 14:16-19 dupame aiyaa andanya palenge gii epe doko ipanya tengesa pia. 3 Dopa* 7:3 Mt 5:15; 12:46; Mk 3:21,31 piamopa Jisasa kaiminingi dupame baa lamaiyoo, “Embanya disaipele dupame embanya kalai pitino dupa kandena yuu dake yakinatala Jutia puu. 4 Doko, endakali mende panao katapuli lao masilyamo dokome opale mende yalo pyoo napingina, embame dutupa pitino kandao doko, yuunya endakali dupame kandena lao panao pyoo katape,” leami. 5 Baanya* 7:5 Mt 13:55; Ap 1:14 kaiminingi dupamepi apata baa masoo minala nayawaka leami. 6 Dokopa* 7:6 Mt 26:18; Jo 2:4; 7:30 Jisasame dokaita lamaiyoo, “Nambanya gii angi doko ipatala naelyamo. Dopaka doko, nyakamanya gii doko koteaka lao silyamo. 7 Yuunya* 7:7 Jo 3:19; 15:8-21 endakali dupame nyakama kapa pao imbu nakaelyaminoaka doko, namba imbu kaelyamino. Doko, nambame dupanya mana minapimino dupa koona lamaipusa dopa pilyamino. 8 Nyakama yuu gii epe doko kanja pupa. Nambanya yuu gii angi doko ipatala naelyamona, namba indupa gii epe doko kanja napatowana,” lea. 9 Dopa lamaitala baa Galili yuu dokonya mee katea.
Jisasame yuu gii epe kanja peamo doko
10 Jisasa baa Galili yuu dokonya mee kateamoaka doko, baanya kaiminingi dupa yuu gii epe doko kanja pateaminopa maitakao baa apata peaka. Baa panao napenya yalo pyoo pea. 11 Juta* 7:11 Jo 11:56 dupame baa anja kalyape lao pisoo gii epe doko kandao kateamino dokonya kutiami. 12 Dopa* 7:12 Mt 27:63; Jo 7:40-43 piaminopa endakali kambu kateamino dupame baanya lao pii mumu longo leami. Yangi dupame baa akali epena leaminopa yangimi baame endakali minakasingina leami. 13 Dupame* 7:13 Jo 9:22; 12:42; 19:38; 20:19 baanya lao leamino doko Jutamanya isingi akali dupa paka kayapala panao laa naenya yalo pyoo leami.
14 Yuu gii epe doko kandao kateamino dokonya kainasa Jisasa baa losuu anda andake dokonya pupala mana lamaiyoo katea. 15 Juta* 7:15 Mt 7:28-29; 13:54-57; Lu 2:47; Ap 4:13 dupame mona andapala lao pituu, “Baa sukulu nalenge dokome aipa petala epao masingi laa kanjemape?” leami. 16 Dokopa* 7:16 Jo 3:11; 12:49; 14:10 Jisasame yanu pyao dokaita lamaiyoo, “Nambame mana nyakama langilyo doko, nambanya daa. Namba puu leamo Gote dokonya. 17 Goteme masingili pyoo endakali mendeme pipu laka lao masetamo kandao doko, baame kapa pao nambame pii lelyo doko Gotenyape pande namba tangenyape lao kandata. 18 Endakali* 7:18 Jo 5:44; 8:50 tangeme masoo pii lamaiyoo kalyamo dokome baa tange lalyina latala dopa pyoo katenge. Dopaka doko, baa epena leamo doko lalyalanya pyoo katenge akali doko kiningi lenge akali. Baa-kisa koo tengepi mende nasingi. 19 Mana* 7:19 Jo 1:17; 8:37-41; Ap 7:53; Lo 2:17-23 setapae dupa Moseseme nyakama nandiape? Diamoaka doko, nyakamanya mendaipi mendeme mana setapae dupa watao minala naelyamino doko, aipuma nyakamame namba pyao kumasalanya pilyamipi?” lea. 20 Dokopa* 7:20 Mt 11:18; Mk 3:22; Jo 8:48,52; 10:20 endakali kambu dupame yanu pyao, “Emba-kisa enjele koo mende palelyamo. Apimi emba pyao kumasalanya pilyape?” leami. 21 Jisasame* 7:21 Jo 5:2-9,16 yanu pyao, “Nambame kalai mendai pipu dokonya nyakama pitaka mona andelyamino. 22 Moseseme* 7:22 Jen 17:9-13; 21:4; Lep 12:3; Ap 7:8; Lo 4:11 nyakama elya pingi kambu kepenge mana doko dia. (Mana doko Mosese baame setala nayana, yumbange dupame seteami.) Nyakamame Sambasa gii dokonya wanenya elya pingi kambu kepakamailyamino. 23 Goteme* 7:23 Mt 12:1-5,11-12; Mk 3:1-5; Lu 13:10-12; 14:4-5; Jo 5:8-10,16 mana setapae Mosese maiyamo dupa nyakamame auu pyoo watao minamanana lao masetala Sambasa gii dokonya wanenya elya pingi kambu kepakamaingima tamo kandao doko, nambame endakali mendenya yonge doko pitaka auu pyakamaipu dokonya nyakamame namba kandao imbu kaelyamino doko aipuma pilyamipi? 24 Nyakamame* 7:24 Lep 19:15; Ais 11:3-4; Sak 7:9; Jo 8:15 ketae lengeme kandao yapala naenya kiningi tolao yapalapape,” lea.
Dupame akali dake Kataisa taa aipape leamino doko
25 Dokopa* 7:25 Jo 5:18 Jetusaleme tange mendapuame lao pituu, “Akali dake pyao kumasalanya kutamino doko daa laa kanjemape? 26 Kanau! Baame panao pii lao katapumu dokopa dupame baa kandao mende nalelyamino doko, isingi akali dupame baa kiningi Kataisa dokona lao masetami aipa? 27 Naimame* 7:27 Jo 1:26; 6:42; 7:41; 9:29; Ip 7:3 baa dosa tangena lao masilyamano. Dopaka doko, Kataisa ipatana latae doko ipatamo dokopa endakali mendaipi mendeme baa dosa tangena lao masala nayatana,” leami.
28 Jisasame* 7:28 Mt 11:27; Jo 3:34; 8:19,26,42; 19:9 losuu anda andake dokonya mana lamaiyoo katao puu lao lao pituu, “Nyakamame namba kandawapi dee namba doo tangena lao masowapi pilyamino. Namba namba tangeme masoo naepeo. Dopaka doko, namba puu leamo doko angina nyakamame baa masala naelyamino. 29 Dopaka* 7:29 Jo 6:46; 8:55; 17:25 doko, namba baapa tole katao baame namba puu leamopa epeo dokonya nambame baa masilyona,” lea.
30 Dokonya* 7:30 Mk 12:12; Lu 4:29-30; Jo 7:44; 8:20; 10:39; 13:1 dupame baa anjalanya piaminoaka doko, baanya gii doko ipatala nayamo dokonya endakali mendaipi mendeme baa minatala nayami. 31 Dopaka* 7:31 Jo 2:23; 8:30; 10:42; 11:45; 12:11,42 doko, endakali kambu kateamino dupanya longome baa lao masoo miniami. Dupame lao pituu, “Ipatana latae Kataisa doko ipupala dokopa baame akali dakeme kongali pilyamo dupa ita minao pita laape?” leami.
Jisasame baa nakandatamina leamo doko
32 Endakali kambu dupame Jisasa kandao mumu leamino doko Patasi dupame siami-pyaa. Sepala Patasi dupapi pitisa mupa dupapimi yanda singi mendapuame Jisasa anjoo nyala pena leami-pyaa. 33 Dokopa* 7:33 Jo 8:21; 12:35; 13:33; 16:16 Jisasame lao pituu, “Namba nyakama-pipa gii kuki mende awapa katapala namba puu leamo doko katatasa pilyoto. 34 Nyakamame* 7:34 Dit 4:29; Pot 1:28; Osi 5:6; Jo 8:21; 12:21,26; 13:36; 14:3,9; 17:24 namba kutataminoaka doko, kanja nayatami. Namba katato dokonya nyakama kapa pao naipatamiakana,” lea. 35 Dopa* 7:35 Jo 12:20; Ap 11:20; Je 1:1; 1 Pi 1:1 leamopa Juta dupame nyakamalapo laloo pyoo, “Baa anja patamopa naimame kapa pao nakandatama laape? Juta endakali mendapua pupala endakali tata waka dupanya kainanya kalyamino dupa katatamisa pupala endakali waka dupa mana lamaiyoo kalyanya lelyape? 36 Baame lao pituu, ‘Nyakamame namba kutataminoaka doko, kanja nayatamina,’ lelyamo. Dee, ‘Namba katato dokonya nyakama kapa pao naipatamina,’ lelyamo. Dopa lelyamo doko, baame aipa lao masoo lelya kanjemape?” leami-pyaa.
37 Aiyaa* 7:37 Lep 23:36; Nam 20:11; Pot 1:20; 18:4; Ais 55:1,3; Jo 4:10,14 andanya palenge yuu gii epe dokonya gii etao doko gii etete andake mende. Gii dokonya Jisasame toya katapala puu lao lao pituu, “Endakali mende endaki nanu kayatamo doko namba katatosa ipupala endaki nena. 38 Doko,* 7:38 Ais 44:3; 58:11; Ese 47:1; Sak 14:8 pii pepa pyapae singi dokonya lapae silyamoli pyoo, ‘Endakali mendeme namba lao masoo minatamo dokonya monanya katao lete katenge endaki doko lee kuotala liyoo patana,’ lapae silyamona,” lea. 39 Baame* 7:39 Jo 1:33; 16:7; 20:22; Ap 2:4; 19:2 dopa leamo doko, endakali baa lao masoo minatamino dupame Oli Sipitisa doko nyetamina lao masoo lea. Gii dokopa Jisasa kenge andake nyepala nayamo dokonya Oli Sipitisa doko ipatala naya.
Endakali dupa wakale pyoloo piamino doko
40 Endakali* 7:40 Mt 2:11; Jo 1:21 kambu pyao kateamino dupanya mendapuame baame pii dutupa leamo sepala lao pituu, “Kini, akali dake Potopesa+ 7:40 potopesa Jo 1:21 doko kandape.doko lamona,” leami. 41 Yangi* 7:41 Jo 1:46; 4:29; 6:14 dupame, “Kataisa doko lamona,” leami. Dopaka doko, yangi dupame lao pituu, “Kataisa doko baa Galili yuu dokonya katao ipatape? 42 Pii* 7:42 1 Sam 7:1,12; Wee 89:3-4; Mai 5:1-2; Mt 1:1; 2:5-6; 9:2; Lu 2:4; Lo 1:3 pepa pyapae singi dokonya Kataisa doko baa Dapiti puu mendenya pyakalyetana, yuu taono yakane Dapiti kateamo Beteleme dokonya manditamina lapae singina,” leami. 43 Dopa latala Jisasanya tenge dokonya lao endakali dupa wakale pyoloo piami. 44 Yangi* 7:44 Jo 3:11; 7:30; 10:39 dupame baa anjalanya piaminoaka doko, dupanya mendaipi mendeme baa minatala nayami.
Jutamanya isingi akali dupame Jisasa masoo minala nayamino doko
45 Yanda* 7:45 Jo 7:32 singi dupa pilyoo pitisa mupa dupapi Patasi dupapi peteamisa epeaminopa dokaitame dupa pisoo, “Aipuma baa anjoo soo naepelyamipi?” leami-pyaa. 46 Dokopa* 7:46 Mt 7:28; 13:54-56; Mk 1:22; Lu 2:47; 4:22 yanda singi dupame yanu pyao, “Akali dokome pii lelyamoli pyoo wamba akali mendeme kukipi mende naleana,” leami-pyaa. 47 Dopa leaminopa Patasi dupame yanu pyao, “Baame nyakama apata minakaseta aipape? 48 Isingi* 7:48 Mt 11:25; Jo 3:1; 12:42 akali dupanya mendemepi Patasi mendemepi baa lao masoo minala naelyamino. 49 Dopaka* 7:49 Jo 9:34 doko, endakali kambu dokome mana setapae dupa masala nayao katapimino dokome Goteme pyapenge joo kalyaminona,” leami-pyaa. 50 Dupanya* 7:50-51 Jo 3:1-2; 19:39* 7:50-51 Eke 23:1; Dit 1:16-17 akali wamba Jisasa peteasa peamo Nikotimasa lenge dokome dokaita lamaiyoo, “Endakali mendeme mende pitamo doko wambao soo kanja naenya, mee kosimi laapape lapae naimanya mana setapae dupanya silyape?” lea-pyaa. 52 Dupame* 7:52-53 Jo 1:46; 7:41-42 yanu pyao, “Emba apata Galili tangeakape? Embame pii doko wangi pyao itaki pyao kandateno dokopa Galili tange potopesa mende yaka nalatana lapae setamo kandatena,” leami-pyaa.
8Enda mendeme akali kepo piamo doko
1 [Endakali* 8:1 Lu 21:37 dupa pitaka mendai mendai lao nyakamanya andaka peami. Dopaka doko, Jisasa baa Olipimanda yuu dokonya pea. 2 Yongama wamba utunya Jisasa baa losuu anda andake dokonya dee ipao katea. Dokopa endakali dupa pitaka baa kateasa epeaminopa baame pitipala mana lamaiya. 3 Mana* 8:3 Lu 7:37-50 setapae masingi akalipi Patasipi dupame enda mendeme akali kepo piamo kandatala laminao baa peteasa ipupala kaina dokonya katena leami. 4 Dupame* 8:4 Jop 31:11 Jisasa lamaiyoo, “Mana Lenge Akali, enda dakeme akali kepo pyoo palipumu kanjimini lamo. 5 Moseseme* 8:5 Lep 20:10; Dit 22:22-24 pepa piamo dupanya naima langyuu, ‘Enda dopale dupa kaname pyao kumasalapape,’ leana, indupa embame aipa leepe?” leami. 6 Dupame* 8:6 Mt 12:10; 19:3; 22:15; Lu 20:20 dopa lao pisiamino doko, baa kosimi laanya makande pyoo leami. Dopa leaminoaka doko, Jisasame pongatala kingi kondeme yuunya pepa pia. 7 Dupame* 8:7 Dit 17:7; Mt 7:1-2 baa mee pisoaka kateaminopa baame sakatatala dokaita lamaiyoo, “Nyakamanya koo napingi katatami mendeme enda dake kaname wambao pyalapa,” lea. 8 Baame dopa latala deaka pongatala yuunya pepa pia. 9 Baame* 8:9 Mt 22:22 dopa leamo doko sepala dupa mendai mendai lao kolao peami. Lyanga dupa wambao kolao peaminopa Jisasapa enda kainanya kateamo dokopa iki kateambi. 10 Jisasame* 8:10 Ese 18:32; 33:11 sakatatala enda doko pisoo, “Enda dake, dokaita anja kalyamipi? Mendeme emba kosimi laanya nakalyape? lea. 11 Dokopa* 8:11 Wee 103:8,13-14; Ese 18:23; Jo 5:14 enda dokome lao pituu, “Akali Andake, mende nakalyamona,” lea. Jisasame lao pituu, “Nambamepi apata emba kosimi laa naelyoakana, emba pupala indupa pituu koo mende dee napipi,” lea.]
Jisasa isa yuunya tii pipae doko
12 Jisasame* 8:12 Jen 1:5; Eke 13:22; Jop 11:17; 18:5; Ais 42:6; 58:10; Joe 2:2; Emo 5:18; Mai 7:8; Mt 5:14; Jo 1:4-9; 9:5; 12:35,46 dokaita deaka lamaiyoo lao pituu, “Nambamba isa yuunya tii pipae dokona, namba watao ipatamo endakali doko-kisa lete katasingi tii pipae doko seta. Baa iminjetae dokonya dee napayatana,” lea. 13 Patasi* 8:13 Jo 5:31-32 dupame baa lamaiyoo, “Embame emba tangenya lao pii leleno doko kiningi nalelenona,” leami. 14 Jisasame* 8:14 Jo 7:28; 9:29; 14:28 yanu pyao, “Nambame namba tangenya lao pii lato kandawapi nambanya pii doko kiningi. Doko, nyakamame namba katao epeo yuu dokopi namba pato yuu dokopi masala naelyamino. Dopaka doko, nambame namba katao epeo yuu dokopi namba pato yuu dokopi masilyo. 15 Nyakamame* 8:15 Jo 3:17; 7:24; 12:47 endakalimi yapengemali pyoo endakali yapelyamino. Nambame endakali mendaipi mende yapala naenge. 16 Nambame* 8:16 Jo 5:30; 8:29; 10:30 endakali yapelyo kandao doko, tolao yapenge. Doko, namba ikimi yapala naenge. Daa, namba puu leamo Takange dokopa tole katao yapenge. 17 Nyakamanya* 8:17 Dit 17:6; 19:15; Nam 35:30; Mt 18:16 mana setapae dupanya endakali lapomame pii mendai dokoaka latambino doko kiningina lapae singi. 18 Nambame* 8:18 Jo 5:37; 1 Jo 5:9 namba tangenya lao pii lenge. Dee namba puu leamo Takange dokome apata nambanya lao pii lengeakana,” lea. 19 Dupame* 8:19 Jo 7:28; 12:45; 14:7; 15:21 baa pisoo, “Embanya takange doko anja kalyape?” leami. Jisasame yanu pyao, “Nyakamame nambapa nambanya Takangepa nakandelyamino. Nyakamame namba kandamili kandao doko, nambanya Takange doko kandapimiliakana,” lea.
20 Baame* 8:20 Mk 12:41; Jo 2:4; 7:30 losuu anda andake dokonya muni pyasingima penge singi dosa katao pii dutupa mana lamaiyoo lea. Baanya gii doko ipatala nayamo dokonya endakali mendeme baa anjala nayami.
Nyakama kapa pao namba pato dokonya naipatamina leamo doko
21 Baame* 8:21 Dit 24:16; Ese 18:20; 33:12-20; Osi 5:6; Jo 14:19* 8:21 Jo 7:33-36 deaka dokaita lamaiyoo, “Namba patopa nyakamame namba kutatamiaka doko, nyakamanya koo doko sepeta kumatami. Namba pato yuu dokonya kapa pao naipatamina,” lea. 22 Dokopa* 8:22 Jo 13:33,36 Juta dupame lao pituu, “‘Namba pato dokonya nyakama kapa pao naipatamina,’ lelyamo doko baame baa tange pyao kumasalanya lelya kanjemape?” leami. 23 Baame* 8:23 Jo 3:31; 17:14; 18:36; 1 Jo 4:5 dokaita lamaiyoo, “Nyakama isa tange. Namba kisa tange. Namba yuu dakenya endakali mende daa. Nyakama yuu dakenya endakali. 24 Tenge* 8:24 Eke 3:14; Ais 43:11; Jo 4:26; 8:28; 13:19 dokonya nambame nyakamanya koo doko sepeta kumatamina lao langyo. Nyakamame namba akali dokona lao masoo minala nayatamino kandao doko, nyakama nyakamanya koo doko sepeta kumatamina,” lea. 25 Dupame* 8:25 Jo 10:24 baa lamaiyoo, “Emba apipi?” leami. Jisasame dokaita lamaiyoo, “Namba nambana lao nyakama tee pyao langio doko. 26 Dopana,* 8:26 Jo 7:28; 12:48-50 nambame nyakama kandao pii longo lao yapato silyamo. Dopaka doko, namba puu leamo dokome kiningi pii leamopa sio dupaka nambame yuunya endakali dupa lamaingina,” lea.
27 Baame Takange lao leamopa dupame nasiami. 28 Dokopa* 8:28 Jo 3:14; 5:19; 8:24; 12:32 Jisasame dokaita lamaiyoo, “Nyakamame Endakalinya Ikiningi doko minalyetamino dokopa nyakamame namba akali doko lamo lao kandatami. Dee nambame pilyo dupa namba tangeme masoo napii lamo lao kandatami. Nambame pii lenge dupa nambanya Takangeme mana langiamoli pyoo lenge. 29 Dee* 8:29 Jo 8:16; 10:17,30; 15:10; 16:32; 1 Jo 3:22 namba puu leamo doko nambapa tole katenge. Baame namba iki kalyale lao yakinala naenge. Doko, nambame koteaka lao baame masilyamoli pyoo pingina,” lea. 30 Baame dopa leamopa endakali longome baa lao masoo miniami.
Akali kendemanepi meepinya leamo doko
31 Dokopa* 8:31 Jo 3:11; Lo 9:8; 2 Jo 9 Jisasame Juta endakali baa lao masoo minateamino dupa lamaiyoo, “Nyakama nambanya pii dokonya ketae katatamino kandao doko, nyakama nambanya disaipele angi joo katatami. 32 Nyakamame* 8:32 Ais 42:7; Dan 9:13; 2 Ko 3:17; Ga 4:25; 5:1 kiningi pii doko masetaminopa kiningi pii dokome nyakama mokao nyetana,” lea. 33 Dokaitame* 8:33 Mt 3:7; Lu 3:8; Ga 3:7 yanu pyao, “Naima Apotakame puunya mandipae kalyamanona, paa mendaipi mende naima mendenya kendemane pyoo anjetae nakatengena, aipa pyoo embame naima mokao nyetana leepe?” leami. 34 Jisasame* 8:34 Lo 6:16,20; 2 Pi 2:19 yanu pyao, “Nambame nyakama etete kiningi langilyona, koo pingi endakali doko pitaka koonya kendemane. 35 Kendemane* 8:35 Jen 21:10; Jet 2:14; Jo 14:2; Ga 4:30 doko baanya akali andake dokonya palu joo etete nakatenge. Ikiningi doko baanya palu dupa-pipa etete katenge. 36 Dopana,* 8:36 Ga 5:1 Ikiningi dokome nyakama mokao nyetamo kandao doko, nyakama etete mokao nyepae katatami. 37 Nambame* 8:37 Jo 5:18,38; 7:19; 12:48 nyakama Apotakame puunya mandipaena lao masilyoaka doko, nambanya pii doko nyakama-kisa nasipya dokome nyakamame namba pyalanya pilyamino. 38 Nambame nambanya Takangepa tole katao pituu kandeo dupa lelyo. Dopaka doko, nyakamame nyakamanya takangenya mana siami dupa minilyamino,” lea.
39 Dupame* 8:39 Mt 3:9 yanu pyao, “Naimanya takange doko Apotakamena,” leami. Dopa leaminopa Jisasame dokaita lamaiyoo, “Nyakama Apotakamenya mandipae pili kandao doko, Apotakameme piamoli pipimili. 40 Dopaka* 8:40 Jen 15:6; 17:1 doko, nambame Gote-kisa pii nyio dupa kiningi nyakama langipu dokopa indupa nyakamame namba pyalanya pilyamino. Apotakameme dopa napia. 41 Nyakamame* 8:41 Eke 4:22; Dit 32:6; Ais 63:16; 64:8 nyakamanya takangenya mana dupa watao minilyaminona,” lea. Dupame yanu pyao, “Naima kepo pyoo mandipaepi mende nakalyamanona, naimanya takange mendai kalyamo doko Gotena,” leami. 42 Dokopa* 8:42 Jo 13:3; 16:28; 1 Jo 5:1 Jisasame dokaita lamaiyoo, “Gote nyakamanya takange pili kandao doko, nyakamame namba auu kayapimili. Doko, namba Takangepa tole katao ipao kalyo. Baame puu leamopa epeona, namba tangeme masoo naepeo. 43 Aipuma* 8:43 Lo 8:7 nyakamame nambanya pii lelyo doko masala naelyamipi? Nyakamame nambanya pii doko kapa pao nasepengema dokome masala naelyamino. 44 Nyakamanya* 8:44 Jen 2:17; 3:1-4; Mt 12:34; Ap 13:10; Lo 5:12; 1 Jo 2:4; 3:8,15 takange doko Satane. Nyakamame nyakamanya takange dokome auu kaengeli pyoo pipuma laka lao masilyamino. Baa endakali pyao kumasingi akali mende wamba tee piamo dokopa katea. Baame kiningi pii doko lao nakatenge. Doko, baame kiningi pii lenge mana doko minala naenge. Baame sambo pii lelyamo doko baanya monanya palelya doko lenge. Baa sambo lenge akali. Baa sambo piinya tenge. 45 Dopaka doko, nambame kiningi pii langipupa nyakamame namba lao masoo minala naelyamino. 46 Nyakamanya* 8:46 Jo 18:37; 2 Ko 5:21; Ip 4:16; 1 Pi 2:22; 1 Jo 3:5 akali apimi namba-kisa koo seta mende lao panasetamipi? Nambame kiningi pii langito kandao doko, aipuma nyakamame namba lao masoo minala naelyamipi? 47 Gotenya* 8:47 Jo 10:26; 12:48; 1 Jo 4:6 mandipae dokome Gotenya pii singina, nyakama Gotenya mandipae daa dokomena, baanya pii nasilyaminona,” Jisasame lea.
Jisasapa Apotakamepa
48 Juta* 8:48 Jo 4:9; 7:20; 10:20 dupame Jisasanya pii yanu pyao, “Naimame emba kandao emba akali Samatia mendena, dee emba-kisa enjele koo mende palelyamona lelyamano doko kopeta lelyamape?” leami. 49 Jisasame yanu pyao, “Namba-kisa enjele koo mende napalelyamo, daa. Dopaka doko, nambame nambanya Takange lao tama pipupa nyakamame namba lao tama pyaa naelyamino. 50 Nambame* 8:50 Jo 5:41; 7:18 namba tange lalyalanya pyoo nakalyo. Mendeme namba yapao nyepala lalyalanya pilyamo. 51 Nambame* 8:51 Jo 5:24; 6:40,47; 11:25 nyakama etete kiningi langilyona, endakali mendeme nambanya pii doko watao minatamo kandao doko, baa tendapi kumala nayatana,” lea. 52 Dopa* 8:52 Jo 7:20 leamopa Juta dupame baa lamaiyoo, “Indupa naimame emba-kisa enjele koo mende palelyame lamo lao kandelyamano. Apotakame kumata potopesa dupa kumata piamina, dee embame lao pituu, ‘Endakali mendeme nambanya pii doko watao minatamo kandao doko, tendapi kumala nayatana,’ leeno. 53 Dopa* 8:53 Jo 4:12 leeno doko embame naimanya yumbange Apotakame ita minao kalyepe? Apotakame kumata dee potopesa dupa kumata piamina embame emba tange apina lao masoo leepe?” leami. 54 Dopa leaminopa Jisasame yanu pyao, “Nambame namba tange lalyoto doko angi mende nanjeta. Nambanya Takange nyakamame nyakamanya Gotena lengema dokome namba lalyingi. 55 Nyakamame* 8:55 Jo 7:28-29 baa nakandengemaka doko, nambame baa kandenge. Nambame baa nakandengena lapuli kandao doko, namba sambo lenge nyakama yale joo katapuli. Dopaka doko, nambame baa kandatala baanya pii doko watao miningi. 56 Nyakamanya* 8:56 Mt 13:17; Lu 17:22; Ip 11:13 yumbange Apotakameme namba ipatena lapae doko sepala baa mona yapepao auu kayana,” Jisasame lea. 57 Dopa leamopa Juta dupame baa lamaiyoo, “Embanya ee kana kingi ita yuungi patala naelyamo doko, embame aipa petala Apotakame kandeepe?” leami. 58 Jisasame* 8:58 Jo 1:1,30; 8:24; 17:5,24 dokaita lamaiyoo, “Nambame nyakama etete kiningi langilyona, Apotakame manja naengesa namba kateo doko kalyona,” lea. 59 Dopa* 8:59 Lu 4:29; Jo 10:31,39; 11:8 leamosa dupame baa pyalanya kana nyiami. Dopa piaminopa Jisasa baa losuu anda andake kame doko yakinatala kamanda kolao pea.
9Akali lenge monda mende
1 Jisasa baa kaitini pao pituu, endangimi akali lenge monda mandea mende kandea. 2 Jisasanya* 9:2 Eke 20:5; Ese 18:20; Lu 13:2,4; Ap 28:4 disaipele dupame baa pisoo, “Mana Lenge Akali, apimi koo piamosa akali dake wamba endangimi lenge monda mandeape? Baa tangepe, pande baanya endangi takangepa dolapome koo piambinosape?” leami. 3 Jisasame* 9:3 Jo 5:14; 11:4 dokaitanya pii yanu pyakamaiyoo, “Akali dakenya koo piapi dee endangi takangepanya koo piambipi tenge dokonya daana, Goteme baanya kalai dupa akali dake-kisa panasetamopa lao pia. 4 Namba* 9:4 Jo 4:34; 5:17,20; 11:9-10; 12:35-36 puu leamo dokonya kalai dupa kotaka gii dakepaka naimame pyakamaipenge. Yuu kuala ipatamopa endakali mendeme kapa pao kalai napipenge. 5 Namba* 9:5 Mt 5:14; Jo 1:4; 8:12; 12:46 isa yuu dakenya katapu dokopa yuunya tii pipae joo kalyona,” lea.
6 Dopa* 9:6 Mk 7:33; 8:23 latala yuunya sopakali talyia. Dopa petala yuupa sopakalipa pyasoo minao mandau minatala akali dokonya lengenya katakamaiya. 7 Dopa* 9:7 2 Kiŋ 5:10; Ais 8:6 petala Jisasame akali doko lamaiyoo, “Embame endaki pete Silome dokonya wasawasa pyala puuna,” lea. (Kenge Silome doko kapilyoo pena latae lapenge.) Baa wasawasa pyala pea. Wasawasa pyatala pilyoo epeamopa, baanya lenge dolapo auu pyoo tea.
8 Dokopa akali dokonya anda makisa katengepi dee muni akipi tee lao petelyamopa kandengepi dupame lao pituu, “Akali dake muni akipi tee lao petenge doko daa laa kanjemape?” leami-pyaa. 9 Dopa leaminopa endakali mendapuame lao pituu, “Kini, dokona,” leami-pyaa. Yangi mendapuame lao pituu, “Daa, akali dake mendai dopaleaka lamona,” leami-pyaa. Dokopa akali doko tangeme, “Namba dokokana,” lea-pyaa. 10 Dopa leamopa endakali dokaitame baa lamaiyoo, “Embanya lenge dolapo aipa petala auu pyaape?” leami-pyaa. 11 Dokopa akali dokome dokaitanya pii yanu pyakamaiyoo, “Akali Jisasa lenge dokome yuu mendatupa mandau minatala nambanya lengenya katatakala baame namba langyoo, ‘Endaki pete Silome dokonya wasawasa pyala puu,” laamo. Dokopa namba pao wasawasa pyapupa namba lenge talona,” lea-pyaa. 12 Dopa leamopa dokaitame baa lamaiyoo, “Akali doko anja kalyape?” leami-pyaa. Dopa leaminopa baame, “Namba masala naelyona,” lea-pyaa.
Patasi dupame aipa petala pyaape lao kutao kayamino doko
13 Akali wamba lenge monda doko Patasi dupame kandena lao laminao peami-pyaa. 14 Jisasame* 9:14 Mt 12:10; Lu 13:10-13; 14:1-4; Jo 5:9 yuu mendatupa mandau minatala akali dokonya lenge auu pyakamaiyamo gii doko Sambasa mendenya pia. 15 Dokopa Patasi dupame apata baa pisoo, “Embanya lenge aipa petala talepe?” leami-pyaa. Dokopa baame dokaitanya pii yanu pyakamaiyoo, “Baame yuu mendatupa mandau minatala nambanya lengenya katatakamopa, nambame wasawasa pyanya nepatapu dokopa namba lenge talona,” lea-pyaa. 16 Dopa* 9:16 Mt 12:2; Jo 3:2; 5:4; 7:43; 9:31-33; 10:19 leamopa Patasi yangi dupame lao pituu, “Doko baame Sambasanya mana setapae doko watao naminalumuna, akali doko Goteme epena laa naya lumuna,” leami-pyaa. Dokopa akali yangi mendapuame lao pituu, “Akali koo pingi mendeme kapa pao kongali tata opale pipyalipi?” leami-pyaa. Dopa lalya lana petala endakali dupa wakale pyoloo piami-pyaa. 17 Dopa* 9:17 Mt 16:14; Jo 4:19 petala Patasi dokaitame akali lenge monda doko deaka pisoo, “Baame embanya lenge tasakalamo dokonya embame baa kandao aipa leepe?” leami-pyaa. Dokopa baame lao pituu, “Baa potopesa mendena,” lea-pyaa.
18 Akali wamba lenge monda katenge indupa dee lenge teamo doko Juta dupame masala naenya, baanya endangi takangepa dolapo epena leami-pyaa. 19 Endangi takangepa dolapo ipateambino dokopa dokaitame dolapo pisoo, “Nyalambonya ikiningi dake wamba lenge monda jetae mandeambana lalambino dokope? Doko, indupa aipa petala lenge telyape?” leami-pyaa. 20 Dokopa endangi takangepa dolapome yanu pyao, “Baa nalimbanya wane lenge monda jetae mandeambano doko masilyambano. 21 Dopaka doko, baanya lenge dolapo aipa petala talape dee apimi lenge tasalape ongo nalimba masala naelyambanona, nyakamame baa pisalapa. Baa akali angina, tangeme laapomona,” leambi-pyaa. 22 Endangi* 9:22 Lu 6:22; Jo 7:13; 12:42 takangepa dolapome pii dutupa leambino doko, Juta dupa paka kayapala leambi-pyaa. Endakali mendeme Jisasa doko Kataisana lao lao panatamo doko Juta dupame nyakamanya losuu anda dokonya watao pyatamana lanya seteami. 23 Tenge dokonya minao, endangi takangepa dolapome, “Baa akali angina, nyakamame baa pisalapa,” leambi-pyaa.
24 Dee* 9:24 Jas 7:19 lapo pyoo dokaitame wamba lenge monda kateamo akali doko epena latala lamaiyoo, “Embame Gote lao lalyepe. Akali doko koo pingi naimame kandengena,” leami-pyaa. 25 Baame dokaitanya pii yanu pyakamaiyoo, “Baa koo pingipi napingipi namba masala naelyona, mendai mende iki masilyo doko, wamba namba lenge monda kateo doko, indupa dee lenge telyo doko iki masilyona,” lea-pyaa. 26 Dokopa dokaitame baa pisoo, “Baame emba aipa pyaape? Baame aipa petala emba lenge tasalape?” leami-pyaa. 27 Dokopa baame dokaitanya pii yanu pyakamaiyoo, “Wamba nambame nyakama langitalo doko, nasepala aipuma nyakamame deaka sowani kaelyamipi? Nyakama apata baanya disaipele jowani kaelyamipi?” lea-pyaa.
28 Dokopa dokaitame pii koo lao yanu pyao, “Emba baanya disaipele. Dopaka doko, naima Mosesenya disaipele. 29 Goteme* 9:29 Jo 8:14 Mosese pii lamaiyamo dupa naimame masilyamano. Dopaka doko, akali dake anja tangepe naima masala naelyamanona,” leami-pyaa. 30 Baame* 9:30 Jo 10:21 yanu pyao dokaita lamaiyoo, “Baame nambanya lenge tasakalamoaka doko, nyakamame baa anja tangepe lao masala naelyamino dokonya nambanya mona andelyamo. 31 Goteme* 9:31 Wee 34:15; 66:18; Pot 15:29; Ais 1:15 endakali koo pingi dupanya pii nasakamaingi. Dopaka doko, Gote minao katao baanya masingili pingi endakali dupanya baame pii sakamaingi doko naimame masilyamano. 32 Wamba* 9:32 Jo 3:2 wambapi akali mende endangimi lenge monda jetae mandelyamo doko dee akali mendeme lenge tasiana lapae pii mende nasilyamo. 33 Goteme* 9:33 Jo 9:16 akali dake epena naleali kandao doko, baame kapa pao opale mende napipyalina,” lea-pyaa. 34 Dokaitame* 9:34 Wee 51:5; Jo 9:2 yanu pyao baa lamaiyoo, “Emba koo sepeta mandipae etete koo dokome naima mana leepe?” latala baa Jutamanya losuu anda dokonya watao piami-pyaa.
Masoo minala naenge endakali dupa monanya lenge mondana leamo doko
35 Jisasame akali doko watao pyalamino lapae doko sia. Sepala baame akali doko kutao pupala baa lamaiyoo, “Embame Endakalinya Ikiningi doko lao masoo minilipi?” lea. 36 Baame Jisasanya pii yanu pyakamaiyoo, “Akali Andake, Endakalinya Ikiningi doko apipi? Embame langitinopa, nambame masoo minatoana,” lea. 37 Dokopa* 9:37 Jo 4:26 Jisasame baa lamaiyoo, “Embame baa kandatalenona, epapu pii lao kalyambino dake baana,” lea. 38 Akali* 9:38 Mt 28:9 dokome lao pituu, “Kamongo, nambame masoo minilyona,” lea. Dopa latala baame luma lakapala Jisasa lao tama pia. 39 Dokopa* 9:39 Mt 13:11-15; 15:14; Jo 3:17,19; 5:27; 8:15-16; 2 Te 2:12 Jisasame lao pituu, “Namba isa yuu dakenya epeo doko, endakali lenge monda dupa lenge tena lao lenge tengema dupa monda jina lao yapalanya epeona,” lea. 40 Jisasame* 9:40 Ais 5:21; Mt 15:22; 23:26; Lo 2:19 dopa leamopa Patasi mendapua baa-pipa kateamino dupame sepala baa lamaiyoo, “Naima apataka lenge mondape?” leami. 41 Dokopa* 9:41 Mt 23:16; Jo 3:36; 12:48; 15:22 Jisasame dokaita lamaiyoo, “Nyakama lenge monda pyali kandao doko, nyakama-kisa koo mende nasipyali. Dopaka doko, nyakama lenge telyamanona lalamino dokome nyakamanya koo dupa mee silyamona,” lea.
10Sipisipi kamenya lao kongali pii doko
1 Dee* 10:1 Jet 23:1-3; Ese 34:1-31 Jisasame dokaita lamaiyoo, “Nambame etete kiningi nyakama langilyona, endakali mendeme sipisipi kame kaita lumbao nyingi dokonya napenya, waka mendasa kaita kisoo pyakanatamo akali doko baa pake nao makongao paenge akali. 2 Dopaka* 10:2 Mk 6:34 doko, kaita lumbao nyetaenya epenge akali doko baa sipisipi setao katenge doko. 3 Kaita* 10:3 Jo 10:26-27 isingi akali dokome baanya kaita lumbakamaingi. Dokopa sipisipi dupame baanya pii sakamaingima. Baame baa tangenya sipisipi dupanya kenge lao wii latala baame kamaka laminao penge. 4 Baame* 10:4 Eke 13:22 baanya sipisipi dupa pitaka laminao kamaka pyakalyetala baa wambao penge. Dopa pilyamopa baanya sipisipi dupame baanya pii singima dokonyana baa watao pengema. 5 Dupame endakali waka mende watao napengema, daa. Dupame waka dupa paka pengema. Doko, dupame pii wakamanya dupa nasingimana,” lea.
6 Jisasame* 10:6 Jo 16:25 kongali pii doko dokaita lamaiyamoaka doko, dokaitame pii doko aipa lelyape lao nasiami.
Jisasa sipisipi setao katenge epe doko
7 Dokopa Jisasame deaka lao pituu, “Nambame etete kiningi nyakama langilyona, sipisipi kolandenge kaita doko namba. 8 Namba naepengesa wambao kateamino endakali dupa pitaka pake nengepi makongao paengepi dupa kateami. Dopaka doko, sipisipi dupame dokaitanya pii nasakamaiyami. 9 Namba* 10:9 Wee 118:20; Ais 49:9-10; Mt 7:14; Jo 14:16 kaita dokona endakali mende namba katatosa ipupala kakopatinya patamo doko auu pyoo katata. Baa kamenya pata kamanda pata pyoo nee nyoo katata. 10 Pake* 10:10 Jo 10:28 nenge akali dokome sipisipi dupa pake nyepa pyao kumaseta koyaseta pyaanya iki epenge. Dopana, namba epeo doko dupame lete katenge doko nyepala lete kalyakao katena lao epeona,” lea. 11 “Sipisipi* 10:11 Wee 23:1; Ais 40:11; Ese 34:11-16; Jo 15:13; Ip 13:20; 1 Pi 5:4; 1 Jo 3:16; Pa 7:17 setao katenge akali epe doko namba. Sipisipi setao katenge akali epe dokome sipisipi dupa nisoo baa kumingi. 12 Akali* 10:12 Jet 23:1; Ese 34:3-8; Sak 11:17; Ap 20:29 sipisipi setao kalya naenge yole kalai iki pingi dokome sipisipi dupa baanya daa dokonyana, yana kapua mende epelyamo kandatala dokopa baame sipisipi dupa yakinatala paka penge. Dokopa yana kapua dokome sipisipi dupa pyao nao watao yangi pyaa pyaa pingi. 13 Doko, akali doko baa yole kalai iki pingi dokonyana baame sipisipi dupa nea nakaenge. 14 Sipisipi* 10:14-15 Jo 10:26-27; 2 Ti 2:19; 1 Jo 2:4* 10:14-15 Mt 11:25-27; Lu 10:22; Jo 15:9,13; 1 Jo 3:16 setao katenge akali epe doko namba. Takange dokome namba kandelyamopa nambame Takange kandenge mendai dopaka pyoo nambame nambanya sipisipi dupa kandelyopa nambanya sipisipi dupame namba kandengema. Dee nambame nambanya sipisipi dupa nisoo namba kumato. 16 Dee* 10:16 Jen 11:9; Ais 56:8; Jet 23:3; Ese 34:23; 37:24; Jo 11:52; 17:20; Ep 2:13-18; 4:4-6; 1 Pi 2:25 nambanya sipisipi mendakaita kame dakenya nakalyamino dupa apata nambame lanyepenge. Dopa pitopa dupame nambanya pii soo sipisipi tata mendai joo katataminopa setao katenge mendaiyaka katata. 17 Namba* 10:17 Jo 3:35; 8:29; Ip 10:10 kumapala dee lete katapenge tenge dokonya Takangeme namba auu kaelyamo. 18 Endakali* 10:18 Jo 5:26; 13:1; 14:30-31; 19:11,30; Pl 2:8-9; Ip 5:8 mendeme namba kumasala nayapenge, daa. Namba tangeme kumapenge. Namba kumapenge pupu lapae doko namba-kisa soo dee namba lete katapenge pupu lapae doko namba-kisa soaka pingi. Nambanya Takangeme namba dopa pipi leana,” lea.
19 Juta* 10:19 Jo 14:30-31; 19:11,30; Pl 2:8-9; Jo 7:43; 9:16 dupame pii dutupa sepala deaka lita pyoloo piami. 20 Dupanya* 10:20 Osi 9:7; Jo 7:20; 8:48 endakali longo dupame lao pituu, “Baa-kisa enjele koo palipumopa baa kyekelyamona, nyakamame aipuma baanya pii sakamailyamipi?” leami. 21 Yangi* 10:21 Jo 3:2; 9:30-32 dupame lao pituu, “Pii dutupa enjele koo palenge endakali mendenya pii daana, enjele koome kapa pao endakali lenge monda dupa lenge tasingipi?” leami.
Juta dupame Jisasa yandapipi jiamino doko
22 Dokopa losuu anda andake doko dee kaita lumbiamina lao masingi gii epe doko koo kana paleamopa Jetusaleme epea. 23 Gii* 10:23 Ap 3:11; 5:12 dokopa losuu anda andake kame Solomone lenge dokaita Jisasa baa paya. 24 Dopa* 10:24 Lu 22:67; Jo 8:25 piamopa Juta dupame ipao baa katao kakopatala lamaiyoo, “Paa akipatesa embame naimanya masingi minao andakao katatepe? Emba Kataisa doko tamo kandao doko, embame naima panao langi,” leami.
25 Dokopa* 10:25 Jo 4:26; 5:36; 10:38 Jisasame dokaitanya pii yanu pyao lamaiyoo, “Nambame nyakama langitapupa, nyakamame masoo naminilyamino. Nambame nambanya Takangenya pii minao kalai pipu dupame namba dokona lao panelyamo. 26 Dopaka* 10:26 Pot 28:5; Jo 8:45; 1 Ko 2:14 doko, nyakama nambanya sipisipi daa dokonyana nyakamame masoo naminilyamino. 27 Nambanya* 10:27 Jo 8:47; 10:3-4,14-15 sipisipi dupame nambanya pii singima. Nambame dupa masilyopa dupame namba watao epengema. 28 Nambame* 10:28 Jo 3:16; 6:39; 10:10; 17:2; Lo 8:33-39; 1 Jo 2:25 dupa lete etete katena lao katasilyona dupa etete kumalapi mende nayatami. Mendaipi mendeme nambanya kinginya dupa pyasoo nanyeta. 29 Nambanya* 10:29 Dit 32:39; 33:3; Ais 43:13; 51:16; Jo 3:35 Takange dokome endakali dakaita namba dia. Baame dupa pitaka ita miningi. Dopana, endakali mendaipi mendeme nambanya Takangenya kinginya kapa pao dupa pyasoo nanyeta. 30 Nambapa* 10:30 Jo 17:21 nambanya Takangepa nalimba mendaina,” lea.
31 Dokopa* 10:31 Jo 8:59; 11:8 Juta dupame baa kaname pyalanya deaka kana nyiami. 32 Dopa piaminopa Jisasame dokaita lamaiyoo, “Nambame nambanya Takangeme kalai pyale lao dia dupanya epe longo mendapua kanjepale lao laitaka petapu. Nambame kalai pipu dutupanya andukunya nyakamame namba kaname pyalanya pilyamipi?” lea. 33 Dopa* 10:33 Lep 24:16; Mt 9:3; 26:65; Mk 14:64; Lu 22:70-71; Jo 5:18; 19:7 leamopa Juta dupame baanya pii yanu pyao, “Naimame kalai epe mende lao masetala emba kaname pyalanya napilyamano. Dopaka doko, embame Gote kilya kandao emba akali meaka dokome emba Gote jilino dokonya pyalanya pilyamanona,” leami. 34 Dokopa* 10:34 Mt 5:18; Jo 11:4,27; Lo 3:19 Jisasame dupanya pii yanu pyao, “Gotenya pii pepa pyapae itaki pilyamino dupame, ‘Nambame nyakama gotena leona,’ lapae nasilyape? 35 Pii* 10:35 Jo 1:12; 12:34; 15:25; Ip 1:2 pepa pyapae singi doko mee nanjeta. Wamba Goteme endakali dokaita-kisa baanya pii doko pena latala dokaita gotena latea. 36 Dopana,* 10:36 Jo 6:67-69; 17:18 Takangeme namba etete epe injisoo makande petala, baame namba isa yuunya puu leamopa yuu dakenya epeo. Nambame namba Gotenya Ikiningina lapu dokonya Gote kilya kandeleno lelyamipi? 37 Nambame nambanya Takangeme leamoli napio kandeno doko, nyakamame namba lao masoo minala nayalapape. 38 Dopaka* 10:38 Jo 14:10-11; 17:21 doko, nambame baanya lelyamoli pyoo pyakamaingi. Dopana, nyakamame namba masoo minala nayami kandeno doko, nambame kalai pilyo dupa masoo minalapape. Dopa petala nyakamame Takangepa nambapa mendai lamo lao masatamina,” lea.
39 Dokopa* 10:39 Lu 4:30; Jo 7:30; 8:59 dupame baa anjemana lao dee makande piaminoaka doko, baa kolanyetala alu pia.
40 Dopa* 10:40 Mt 19:1; Mk 10:1; Jo 1:28 petala Jisasa endaki Jotane yangitena-kaita dee pilyoo pupala Joneme wambao endakali dupanya kaimbu pyakamaiyamo yuu dokonya pao katea. 41 Dokopa endakali longo dupa baa kateasa ipupala dupame lao pituu, “Joneme kongali mende napiamoaka doko, Joneme akali dake kandao pii leamo dupa pitaka kiningina,” leami. 42 Dopa* 10:42 Jo 7:31; 11:45 latala yuu doo tange endakali longome baa lao masoo miniami.
11Lasatasa kumiamo doko
1 Akali* 11:1 Mk 11:1; Lu 10:38-39 Lasatasa lenge yuu Betani tange mende yaina sia-pyaa. Yuu taono Betani doko Matiapa baanya kakingi Matapanya. 2 Matia* 11:2 Mk 14:3; Lu 7:38; Jo 12:3 dokome wele tunduma pipae mendeme Kamongo dokonya kai pyakamaiyoo baanya aiyomba itimi mokonya tombe kunao nepakamaiyamo enda doko. Enda dokonya pimalenge Lasatasa lenge doko yaina sia-pyaa. 3 Dopa* 11:3 Jo 11:36 piamosa pimalenge dolapome Jisasa kateasa wai lao “Kamongo, embame auu kaenge akali kandapino doko yaina silyamona,” leambi-pyaa. 4 Jisasame* 11:4 Jo 1:14; 9:3; 11:40 wai doko sepala lao pituu, “Yaina dokome akali doko kumapenge daa. Yaina dokome Gotenya tii pipae doko panasepenge. Gotenya Ikiningi dokome dokonya-kaita kenge andake nyepengena,” lea.
5 Jisasame Matapi baanya kakingi dokopi Lasatasapi dutupa auu kaenge. 6 Dopaka doko, baame Lasatasa yaina silyamo lapae doko sepala dokopa, baa kateamo yuu dokonya koto gii lapoma mee katea. 7 Dopa petala maitakao baanya disaipele dupa lamaiyoo, “Naima Jutia dee pilyemana,” lea.
8 Dopa* 11:8 Jo 8:59; 10:31 leamopa disaipele dupame baa lamaiyoo, “Mana Lenge Akali, ene epapu Juta dupame kaname emba pyalanya pipimino doko, deaka embame yuu dokonya patoo leepe?” leami. 9 Dokopa* 11:9 Jo 8:12; 9:4-5; 12:35 Jisasame dupanya pii yanu pyakamaiyoo, “Yongama gii dokonya pituu alemandi tuu lao kiloko gii kingi ita mende-kisa dee lapoma daa kandamuape? Endakali mende kotaka kaitini paelyamo kandao doko, lombapae nasingi. Doko, baa kotaka kandao paenge. 10 Dopaka* 11:10 1 Jo 2:11 doko, endakali mende kuka paelyamo kandao doko, baa lombapae singi. Doko, tii napilyamosa dopa pingina,” lea. 11 Baame* 11:11 Mt 9:24; Mk 5:39 dopa latala maitakao dokaita lamaiyoo, “Naimanya kaita miningi Lasatasa doko luu palipapya lamona, nambame baa pyale tala patowana,” lea. 12 Dokopa disaipele dupame baa lamaiyoo, “Kamongo, baa luu palitamo kandao doko, dee baa yaka joo pilyamona,” leami. 13 Jisasame* 11:13 Ap 7:60 Lasatasa kumatapyana lao leamopa dupame mee luu palipumopa lelyamo lao masiami. 14 Dopa piaminosa Jisasame dokaita panao lamaiyoo, “Lasatasa kumatapya. 15 Nyakamame* 11:15 Jo 2:11 masoo minalapale lao nambame nyakama lao masetala baa kumapyamo gii dokopa namba baapa awapa nakatapu dokonya mona yaepelyo. Dopaka doko, indupa baa silyamo dokonya muaa,” lea.
16 Tomasa* 11:16 Mk 14:31; Jo 14:5; 20:24-29 lenge Pakao Mandenge lengema dokome disaipele yangi dupa lamaiyoo, “Naima apata baa-pipa awapa kumamana muaa,” lea.
Endakali dee sakatengepi lete katengepi tenge doko Jisasa
17 Jisasa pao pyakamatala Lasatasa malu petae koto kitomende katapeamo doko kandea. 18 Yuu* 11:18 Mt 21:17 Betani doko Jetusaleme tengesa kilomita tepoma joo sia. 19 Dokopa* 11:19 Jop 2:11; Jo 11:45; 12:9-11,17-19 Juta longo dupame Mata Matiapa pimalenge dolapo kumanda peteambino dokonya kumanda epeami. 20 Mata* 11:20 Lu 10:39-40 dokome Jisasa epelyamo lapae sepala kaitinisa kandanyalanya pea. Dopaka doko, Matia baa andaka mee petea.
21 Dokopa* 11:21 Jo 11:32 Matame Jisasa lamaiyoo, “Kamongo, emba ae kateeli kandao doko, nambanya pimalenge doko kumala nayali. 22 Dopaka* 11:22 Mk 11:24 doko, indupa nambame masilyona, embame opale mende Gote-kisa tee latenopa baame emba dyaapomona,” lea.
23 Dokopa* 11:23 Dan 12:2; Jo 5:28-29 Jisasame enda doko lamaiyoo, “Embanya pimalenge doko dee sakatatana,” lea. 24 Dokopa* 11:24 Ap 24:15 Matame baa lamaiyoo, “Yuu etatamo gii dokopa endakali kumapae dupa sakatatamino gii dokopa baa sakatatana lao nambame masilyona,” lea. 25 Dokopa* 11:25 Jo 1:4; 5:24,26; 8:51; Pa 1:18 Jisasame enda doko lamaiyoo, “Sakatengepi dee lete katengepi doko nambaka. Dopana, namba lao masoo miningi endakali mende kumatamo kandao doko, kumapalapi dee lete katata. 26 Endakali* 11:26 Jo 6:47; 1 Jo 3:14 saka katao namba lao masoo minilyamo doko pitaka kumalapi nayatamina, embame dopa lao masoo minilipi?” lea. 27 Dokopa* 11:27 Mt 16:16; Jo 6:47 Matame Jisasa lamaiyoo, “Kini, Kamongo, emba Kataisana, Gote Ikiningi isa yuunya ipupenge dokona lao nambame masoo minao petelyona,” lea.
Jisasa baa ee leamo doko
28 Matame* 11:28 Jo 11:20 dopa latala pao baanya kakingi Matia epena latala elyakao lamaiyoo, “Mana Lenge Akali doko ipao ae katapala emba ipu lelyamona,” lea-pyaa. 29 Matiame doko sepala yapa lao baa sakatao Jisasa kateasa epea. 30 Jisasa baa yuu taono dokonya naepenya wamba Matame kandanyiamo dosa mee katea. 31 Dokopa Juta endakali Matia-pipa awapa kumanda peteamino dupame kandeaminopa Matia baa yapa sakatatala kamaka peanya, baa malunya ee laa pelyamo lao masetala watao epeami.
32 Dokopa* 11:32 Jo 11:21-22 Matia Jisasa kateamo dokonya ipupala baa kandea. Dopa petala baa ipao Jisasanya moko kateamo dosa tombauli sepala baa lamaiyoo, “Kamongo, emba ae kateeli kandao doko, nambanya pimalenge doko kumala nayalina,” lea.
33 Jisasame* 11:33 Jo 11:38; 12:27; 13:21 kandeamopa baa ee leamo dokopa Juta awapa epeamino dupa ee leamiaka. Dokopa baa mona etete kenda kayao yamataka lea. 34 Dokopa Jisasame lao pituu, “Nyakamame baa anja malu piamipi?” lea. Dopa leamopa dokaitame baa lamaiyoo, “Kamongo, embame kanja ipu,” leami. 35 Dokopa* 11:35 Lu 19:41 Jisasa baa ee lea. 36 Dopa piamopa Juta dupame lao pituu, “Akali doko baame etete auu kaengena kanjepa!” leami. 37 Dopa* 11:37 Jo 9:6-7 leaminopa yangi dupame lao pituu, “Akali dakeme endakali lenge monda mende lenge tasala nayapya kandamuape? Kapa pao baame akali dake kumina kayapyalipi?” leami.
Jisasame Lasatasa dee sakatasiamo doko
38 Dokopa* 11:38 Mt 27:60; Mk 15:46; Lu 24:2; Jo 11:33; 20:1 deaka Jisasa mona kenda kayao yamataka latala baa malunya pea. Malu doko kananda mendenya petala kambu doko kana yale mendeme pai leami-pyaa. 39 Jisasame lao pituu, “Nyakamame kana dake nyoo kapya laapa,” lea. Dopa leamopa akali kumiamo dokonya pimalenge Mata dokome baa lamaiyoo, “Kamongo, indupa baa ai pyatao pilyamo. Baa malu petae katamopa koto kitomende patapyana,” lea. 40 Dokopa* 11:40 Jo 1:14; 11:4,23-26 Jisasame enda doko lamaiyoo, “Nambame emba wamba langyoo, embame masoo minao pititino kandao doko, Gotenya tii pipae doko kandatena langya nayalope?” lea. 41 Dokopa* 11:41 Mt 11:25; 14:19; Jo 17:1 dupame kana doko nyoo kapya leami. Dopa peteaminopa Jisasame kaiti-kisa kandalyetae katao, “Apane, embame nambanya pii doko silino dokonya nambame emba kandao yaka pilino lelyo. 42 Embame* 11:42 Jo 12:30 koteaka lao nambanya pii singi doko nambame masilyo. Nambame dopa lelyo doko, endakali ae kalyamino datupame namba embame puu leenopa epee lamo lao masoo minina lao lelyona,” lea. 43 Dopa* 11:43 Jo 5:27-29 latala baame puu lao lao pituu, “Lasatasa, emba kamaka ipu!” lea. 44 Dopa* 11:44 Jo 19:40; 20:5-7 leamopa akali kumiamo doko kamaka epea. Baanya moko kingipi dupa banisa kendeme yaki piaminoli petae, baanya lengelyaapi dupa lapalapame malu pyaanya ambo piaminoli petayaka epeamosa, Jisasame dokaita lamaiyoo, “Tata lao nepatakamaitala pena kayalapa,” lea.
Jisasa pyao kumasemana lao kambuiyamino doko
(Mt 26:1-5; Mk 14:1-2; Lu 22:1-2)
45 Juta* 11:45 Lu 16:31; Jo 4:48; 7:31; 11:19; 12:10-11 endakali longo Matia kanja epeamino dupame Jisasame piamo doko kandatala baa lao masoo miniami. 46 Dopaka* 11:46 Mt 26:3-5 doko, yangi dupame pilyoo Patasi dupa kateamisa pupala, Jisasame piamo dupa lamaiyami-pyaa.
47 Dokopa* 11:47 Lu 22:2; Jo 12:19; Ap 4:16 pitisa mupapi Patasipi dupame kanjole dupa nyoo kambu pyatala lamaiyoo, “Akali dokome kongali longo pilyamo doko naimame aipa pilyamape? 48 Baame* 11:48 Lu 3:2; Jo 18:13 dopaka pyoo katena kayatamano kandao doko, endakali pitakame baa lao masoo minalapimino. Dopa pitaminopa dee Loma tange dupame naimanya losuu anda andake dake kaluoo nepao dee naima tata dupa koyasalapiminona,” leami-pyaa.
49 Dokopa* 11:49 Mt 26:3-4 dupanya akali mende Kayapasa lenge doko, baa ee kana dokonya pitisa mupa joo katea. Dokome dupa lamaiyoo, “Nyakamame kukipi mende masala naelyamino. 50 Nyakamame* 11:50 Jo 18:14 dake masala naelyamino: aopyoo latala endakali paliuu pelyamo dupa pitaka alu pitamina akali mendaimi endakali dupa nisoo kumatamo kandao doko epena,” lea-pyaa. 51 Pii* 11:51 Jen 50:20 doko baa tangenya moname iki masetala laa naya-pyaa. Baa ee kana dokonya pitisa mupa joo katea dokomena potopesa joo Jisasa kumapala Juta endakali dupa nisetana lao lea-pyaa. 52 Doko,* 11:52 Jen 11:9; Jo 10:16; 17:21; 1 Jo 2:2 baa kumapala Juta endakali dupa iki niseta daa. Baame kumapala Gotenya wane wakale kata-kata pilyamino dupa nyoo limbatala tata mendai jina latana lao lea-pyaa.
53 Koto* 11:53 Mt 12:14; Jo 5:18 gii dokonya pituu tee pyao dupame Jisasa pyao kumasemana lao pii lao kambuiyami-pyaa. 54 Dopa* 11:54 Jo 7:1 piaminosa Jisasame Juta dupanya kainanya dee panao napaya. Baame yuu doko kayapala, baa endakali napalenge yuu mendakaita tengesale joo taono mende Epotaime lengema dokonya pupala yuu dokonya baanya disaipele dupa-pipa awapa katea.
55 Jutamanya* 11:55 Nam 9:6-13; 2 Ktl 3:17; Mt 26:1; Mk 14:1; Lu 22:1; Ap 21:26 Napinya Kayamo Gii doko tengesa pia. Gii doko ene ipanya piamopa, yuu dupa pitakanya endakali longo dupa kaimala pipae kunao nepalanya Jetusaleme peami. 56 Dopa* 11:56 Jo 7:11 petala dupame Jisasa kutiami. Dupame losuu anda andake kame dokonya katapala nyakama tangelapo lao pituu, “Nyakamame aipa lao masimipi? Baa gii epe doko kanja ipata laape?” leami-pyaa. 57 Pitisa mupapi Patasipi dupame lao pituu, “Endakali mendeme Jisasa osa kalyamo lao kandata dokome anjina dupa lamaina,” leami-pyaa.
12Matiame wele tunduma pipae mendeme Jisasanya moko kai pyakamaiyamo doko
(Mt 26:6-13; Mk 14:3-9)
1 Napinya* 12:1 Jo 11:1,43 Kayamo Gii doko ene ipanya yuu gii tokange siamopa Jisas baa Betani yuu dokonya pea. Betani yuu dokonya Jisasame malunya sakatena leamo alaki Lasatasa doko katea. 2 Yuu* 12:2 Lu 10:40 doo tange mendapuame Jisasanya nee yangakamaiyami. Matame nee mokosiamopa, Lasatasa baa Jisasa mau-pipa awapa peteami. 3 Dopa* 12:3 Lu 7:37-38 piaminopa, Matiame wele tunduma pipae nalata lenge etete angi muni longome sambenge penge yakane+ 12:3 penge yakane Penge yakane doko kokola penge lapomanya kokola petenge dopale.mende nyepala Jisasanya moko kai pyakamaiya. Dopa petala baanya aiyomba itimi Jisasanya mokonya tombe kunao nepakamaiya. Wele dokonya tunduma epe dokome anda doko tumbia. 4 Dopaka* 12:4-5 Jo 6:7; 13:26; 18:3 doko, baanya disaipele dupanya mende Jutasa Isaketiote lenge baa enge nyalanya piamo akali dokome lao pituu, “Naimame wele dakeme endakali dupa-kisa topo pyao muni kina andate tepomapi mende nyepala, endakali tipya dupa maima naenya aopuma pilyamape?” lea. 6 Baame* 12:6 Mt 19:21; Jo 13:29 dopa leamo doko endakali tipya dupa lao masetala laa naya. Daa baa waa nenge akali dokonyana, baame muni bokosa isingi dokonya muni setalyamino dupa baame waa nyingi. 7 Dokopa* 12:7 Jo 19:40 Jisasame lao pituu, “Enda dokome pina kayalapa. Baame wele doko setao pituu namba malu pitamino gii doko kandao nyeta. 8 Endakali* 12:8 Dit 15:11 tipya dupa koteaka lao nyakama-pipa katengema. Dopaka doko, namba nyakama-pipa koteaka lao nakatatamana,” lea.
Lasatasa pyao kumasemana lao pii lao kambuiyamino doko
9 Juta* 12:9 Jo 11:43-44 endakali kambu andake mende Jisasa Betani kalyamo lapae sepala, kanjanya pyoo epeami. Dokaitame Jisasa iki kanja ipa naenya, Lasatasa baa Jisasame wamba malunya sakatena leamo doko apataka kanjanya epeami. 10 Pitisa mupa dupame Lasatasa apataka pyao kumasemana lao pii lao kambuiyami. 11 Tenge* 12:11 Jo 11:45 doko Lasatasa mambele Juta longo dupame pao Jisasa lao masoo miniaminosa dopa piami.
Jisasa Jetusaleme kiŋi dupa pengemali pyoo peamo doko
(Mt 21:1-11; Mk 11:1-11; Lu 19:28-40)
12 Taita dopa pyoo Napinya Kayamo Gii epe doko kanjanya endakali kambu andake Jetusaleme ipao kateamino dupame Jisasa epelyamo lapae doko siami-pyaa. 13 Sepala* 12:13 Wee 118:25-26; Mt 27:42; Jo 1:49; 6:15; Pa 7:9 kodaitame ita pame yoko dupa nyoo soo, Jisasa kaitinisa kandanyemana latala epeami-pyaa. Ipao pituu, dokaitame puu lao lao pituu,
“Embame pyoo nyoo katape!
Akali epelyamo dake auu pisetaena,
Kamongo Goteme epena lapumopa epelyamo!
Baa Isataelemanya Kiŋi dokona!” leami.
14 Pii* 12:14-15 Sak 9:9 pepa pyapea singili pyoo, Jisasame mena dongi mende kandao nyepala dokonya ketae petea. Pii pepa pyapae singi dokonya,
“Taono Sayone, emba paka nakayape.
Embanya Kiŋi doko epelyamo kanda.
Baa dongi yakane mendenya kisa pituu epelyamona,” lapae singi.
16 Piamo* 12:16 Mk 9:32; Jo 2:22; 14:26 dutupanya tenge doko baanya disaipele dupame wambakao masala nayami. Dopaka doko, maitakao Jisasa kenge andake nyiamo dokopa baa kandao lapae sia lamo lao kandeami. Dee baa-kisa piamo dupa masiamiaka.
17 Lasatasa* 12:17 Jo 11:43-44 malu petae kateamo doko Jisasame epena latala malunya sakatasiamopa awapa katao kandeamino endakali kambu dokome dopa piamo doko lao tayami. 18 Endakali kambu dokome Jisasame kongali doko piana lapae siamino dokonya, kaitinisa kandanyalanya epeami. 19 Dokopa* 12:19 Mt 21:15-16; Jo 11:47-48 Patasi dupame nyakamalapo mende lamai lamai pyoo, “Kanjepa! Yuunya endakali paliuu pelyamo ongo pitakame baa watao pelyaminona, naimame mende pitamanopa kapa napyapomona,” leami.
Gitiki mendapuame Jisasa kandamana lao masiamino doko
20 Napinya* 12:20 Jo 7:35; Ap 11:20 Kayamo Gii epe dokonya endakalipi dupame Gote tama pyaanya Jetusaleme peamino dokonya kainanya Gitiki endakali mendapua apata peamiaka. 21 Gitiki* 12:21 Lu 19:3; 23:8; Jo 1:44; 6:5 dokaitame Pilipa kateasa pupala baa lamaiyoo, “Akali Andake, naimame Jisasa kandapuma laka lao masilyamanona,” leami. (Pilipa doko Galili yuu dokonya yuu taono Betesaita tange.) 22 Dopa lateaminopa Pilipame pao Endutu lamaitala Endutupa Pilipapame pao Jisasa lamaiyambi. 23 Dokopa* 12:23 Mk 14:35,41; Jo 13:1,31-32; 17:1 Jisasame dolapo lamaiyoo, “Endakalinya Ikiningi doko kenge andake nyepenge gii doko ipatelyamo. 24 Nambame* 12:24 Wee 126:6; Ais 53:10; 1 Ko 15:36 nyakama etete kiningi langilyona, wiisa dii mende isa kopo latala tambala naelyamo kandao doko, baa iki singi. Dopaka doko, baa tambelyamo kandao doko, langa latala dii longo mandenge. 25 Endakali* 12:25 Mt 10:39; 16:25; Mk 8:35; Lu 9:24; 14:26; 17:33 mendeme baanya lete katenge doko auu kayatamo kandao doko, baanya lete katenge doko alu pita. Dee endakali mendeme baanya isa yuunya lete katenge doko maita maitamo kandao doko, baame baanya lete katenge doko auu pyoo isoo pao lete etete katenge doko kandao nyetamo gii dokonya tuu lata. 26 Endakali* 12:26 Mt 16:24; Jo 7:34; 14:3; 17:24 mendeme namba lao masetala kalai pitamo dokome namba watao paena. Namba katato yuu dokonya nambanya kalai akali doko tange tole katatamba. Namba lao masetala kalai pitamo endakali doko nambanya Takangeme lalyetana,” lea.
Jisasame baa kumapenge dokonya leamo doko
27 Dopa* 12:27 Wee 6:3; 42:5; Mt 26:37-38; Mk 14:34; Lu 22:40-46; Jo 6:38; 11:33; 13:21; 18:11; Ip 5:7-8 latala dee Jisasame lao pituu, “Indupa namba mona etete kenda kaelyo. Dopaka doko, nambame aipa lawape? ‘Apane, embame namba-kisa kenda pipae epelyamo doko nyoo nepaka,’ lawape? Daa, dopa nalato. Namba epeo doko tenge dokonya epeona nambanya gii doko ipatelyamo. 28 Apane,* 12:28 Mt 3:7; Mk 1:11; 9:7; Jo 1:14; 17:5 embame embanya kenge doko andake jina lape,” lea. Dopa lateamopa pii lapae mende kaiti-kisa katao epeamo dokome, “Nambame nambanya kenge doko andake jina latelyona, dee dopaka pyoo andake jina latona,” lea.
29 Dokopa* 12:29 Ap 23:9 endakali kambu dosa kateamino dupame sepala lao pituu, “Kaiti kalyumuna,” leami. Dopa leaminopa yangi dupame, “Enjele mendeme baa pii lamaiyumuna,” leami.
30 Dokopa* 12:30 Jo 11:42 Jisasame dokaita lamaiyoo, “Pii lalamo doko nambame satale lao nalalamo. Daa, nyakamame salapale lao lalamo. 31 Indupa* 12:31 Ais 14:12; 42; Lu 10:18; Jo 1:10; 3:19; 9:39; 14:30; 2 Ko 4:4; Ep 2:2; 1 Jo 3:9; Pa 12:9; 20:2 Goteme isa yuunya endakali dupa mokosalanya pilyamo. Indupa baame isa yuu dakenya isingi doko watao pyalanya pilyamo. 32 Endakali* 12:32 Jo 3:14,35; 8:28 dupame namba yuunya minalyatamino dokopa nambame endakali dupa pitaka namba tengesa pyalya lao nyotona,” lea. 33 Baame* 12:33 Jo 18:32; 21:19 dopa leamo doko, baa dopa pyoo kumatona lao makande pyoo lea.
34 Dopa* 12:34 Wee 89:4,36; 110:4; Ais 9:7; Ese 37:25; Dan 7:14; 1 Ko 1:23 lateamopa endakali kambu dokome baanya pii yanu pyakamaiyoo, “Kataisa doko baa tenda tendapi katawaka katatana lapae doko Gotenya pii pepa pyapae dupanya naimame siamana, dee aipa petala Endakalinya Ikiningi doko minalyapengena leepe? Endakalinya Ikiningi doko apipi?” leami. 35 Dopa* 12:35 Jop 5:14; Jo 7:33; 8:12; 9:4; 1 Jo 2:11 leaminopa Jisasame dokaita lamaiyoo, “Gii kuki mende tii pipae doko nyakamanya kainanya mee kalyapomo. Iminjetae doko nyakama-kisa naepena lao tii pingi doko kalyamo dokonya payalapape. Endakali mende iminjetaenya pelyamo dokome baa anja pelyopa lao masala nayao penge. 36 Tii* 12:36 Jet 13:16; Lu 16:8; Jo 8:59; Ep 5:8 pingi doko nyakama-pipa kalyamo dokopa nyakama tii pingi dokonya wane jalapalena baa lao masoo minalapapena,” lea. Jisasame pii dutupa latala, baame dokaita yakinatala baa yalo pyoo pea.
Endakali dupame Jisasa lao masoo minala nayamino doko
37 Jisasame* 12:37 Dit 29:2-4; Mt 11:20; Jo 20:30-31 kongali longo piamopa dupame kandeaminoaka doko, baa lao masoo minala nayami. 38 Dopa* 12:38 Ais 53:1; Lo 10:16 piamino dokome potopesa Aisayame pii leamo dake angi jia: “Kamongo, naimame pii lamaiyamano doko apimi masoo miniape? Kamongome baanya pupu lapae doko api-kisa paneape?” lea-pyaana lapae silyamo. 39 Aisayame* 12:39-40 Mt 13:13* 12:39-40 Ais 6:10; Mt 13:15 dee lao pituu, dupame kapa pao baa lao masoo minala nayapengema tenge doko dapa: “Goteme dokaitanya lenge minao iminjetala, mona minao kana injisia. Dupame lengeme nakandena lawapi, moname masala naena lawapi, dee nambame dupa auu pisatale lao namba tengesa pilyala naena lawapi piana,” lea-pyaa. 41 Aisayame* 12:41 Ais 6:1-4 dopa leamo doko Kataisanya tii pipae doko kandatala baa kandao lea-pyaa. 42 Dopa* 12:42 Lu 6:22; Jo 3:1; 7:47-48; 9:22 leamoaka doko, isingi akali longo mendapuame apata baa lao masoo miniami. Dopa piaminoaka doko, Patasi dupame Jutamanya losuu anda dokonya watao pyatamini latala masoo miningi doko lao panala nayami. 43 Dupame* 12:43 Jo 5:44 nyakama Goteme lalyina lao epao auu nakaenya, endakalimi lalyina lao epao auu kayami.
Jisasanya pii lapae dokome endakali dupa mokoseta
44 Jisasame* 12:44 Mt 10:40-41; Jo 5:24; 13:20 puu lao lao pituu, “Endakali mendeme namba lao masoo minatamo dokome namba masoo minala nayata. Namba puu leamo doko baame masoo minata. 45 Dee* 12:45 Jo 8:19; 14:7-9 namba kandatamo endakali dokome namba puu leamo doko kandata. 46 Namba* 12:46 Jo 1:4,9; 8:12; 9:5; 12:35 lao masoo minatamo endakali doko pitaka iminjetae dokonya nakatena lao namba tii pipae joo isa yuunya epeo. 47 Dee* 12:47 Lu 11:28; Jo 3:17 endakali mendeme nambanya pii dupa sepala watao minala naelyamo kandao doko, nambame baa-kisa tenge setala naenge. Namba epeo doko, yuunya endakali dupa-kisa tenge setalanya naepeo. Daa, nambame yuunya endakali dupa pyoo nyalanya epeo. 48 Endakali* 12:48 Dit 31:26-29; Mt 10:14-15; Lu 20:16; Jo 8:26-27,37,47; Ip 4:12 mendeme namba maita ditala nambanya pii dupa nanyetamo endakali doko-kisa tenge setao kalyamo. Pii nambame lamaiyo dokome yuu etatamo gii dokopa baa-kisa tenge setata. 49 Doko,* 12:49 Dit 18:18-19; Jo 14:10 nambame pii lenge doko namba tangeme masoo laa naenge. Daa, namba puu leamo Takange dokome nambame pii lapenge dupa lape leamoli pyoo lenge. 50 Nambame pii lape leamo doko lete etete katengena lao nambame masilyo. Dopana, nambame pii lelyo dupa Takangeme namba langiamoli pyoo lengena,” Jisasame lea.
13Jisasame baanya disaipele dupanya moko wasawasa pyakamaiyamo doko
1 Napinya* 13:1 Mt 26:17; Jo 2:4; 10:18; 11:55; 12:23; 16:28; Pl 2:8; 1 Jo 3:16 Kayamo Gii epe doko ipatala nayamopa Jisasame yuu dake yakinatala Takange katatasa pupenge gii doko ipatelyamona lao masia. Baanya endakali yuu dakenya kateamino dupa baame auu kayao katea. Baame auaka kayao katao pao baa kumiamo gii dokonya tuu lea.
2 Alemandi* 13:2 Mt 26:20; Lu 22:3; Jo 6:71; 13:27; 14:30 nee nao peteaminopa baanya disaipele mende kenge Jutasa Isaketiote lenge Saimone ikiningi dokome Jisasa enge nyina lao Sataneme baanya monanya masingi koo palyetakamaiya. 3 Takangeme* 13:3 Jo 3:35; 16:28 dupa pitaka Jisasa baanya kinginya yakineamo doko masia. Dee Goteme baa epena leamo doko masoo baa katatasa pilyetamo doko masoaka pia. 4 Dokopa* 13:4 Lu 7:44; 12:37; 17:7-10; 22:27 Jisasame nee nao pituu sakatatala baanya yonge pee ketae pingi doko lyokapala tauwele mendeme matapu pia. 5 Dopa* 13:5-6 Mt 3:13-14 petala disa mendenya endaki kai lao pisia. Dopa petala baame tee pyao baanya disaipele dupanya moko wasawasa pyata tauwele matapu piamo dokome kunanya nepata pyoo ipao Saimone Pita peteasa epeamopa Pitame baa lamaiyoo, “Kamongo, embame nambanya moko wasawasa pyakatepe?” lea.
7 Dokopa Jisasame baanya pii yanu pyakamaiyoo, “Nambame pilyo dake epapu embame masala naelenoaka doko, tenda embame masetena,” lea. 8 Dokopa* 13:8 Jo 3:5; 9:7 Pitame baa lamaiyoo, “Embame nambanya moko wasawasa napyaka etete daa,” lea. Jisasame baanya pii yanu pyakamaiyoo, “Nambame embanya moko wasawasa napyakato kandao doko, emba kapa pao nambanya disaipele joo nakalyalena,” lea. 9 Dokopa Saimone Pitame baa lamaiyoo, “Kamongo, embame nambanya moko iki wasawasa pyakala naenya kingipi aiyombapi apata pyaka,” lea. 10 Jisasame* 13:10 Jo 6:64,70-71; 15:3 baa lamaiyoo, “Endakali mende baanya yonge pitaka wasawasa pyatae doko dee wasawasa pyakamaipenge tenge mende nasingi. Baa moko iki wasawasa pyakamaipenge jingi. Dopa petaesa baa pitaka kaimala kunao nepatae jingi. Nyakama kaimala nasingi kalyaminoaka doko, nyakama pitaka daana,” lea. 11 “Nyakama* 13:11 Jo 13:2 pitaka kaimala kunao nepatayaka daana,” leamo doko, baa enge nyiamo doko kandatala dopa lea.
12 Jisasame* 13:12 Lu 22:27 dokaitanya moko wasawasa pyakamaiyoo etapala dokopa baanya yonge pee ketae pingi doko nyoo petala baa dee isa petea. Isa pitipala baame dokaita lamaiyoo, “Nambame nyakamanya pyakalo doko masilyamipi? 13 Nyakamame* 13:13 Mt 23:8,10 namba kandao Mana Lenge Akali lata Kamongo lata pilyamino doko namba kiningi dokona dopa latamino doko epe. 14 Namba Mana Lenge Akali-kisa Kamongo dokome nyakamanya moko wasawasa pyakato kandao doko, nyakamame dopaka pyoo nyakamalapo mendenya moko wasawasa pyakamai pyakamai pyoo kalyepape. 15 Nambame* 13:15 Jo 13:34; Ep 5:2; Pl 2:5,8; Kl 3:13; 1 Ti 5:10; 1 Pi 2:21 nyakamanya pyekelyo doko mana langyoo pyekelyona dopaka pyoo kalyepape. 16 Nambame* 13:16 Mt 10:24; Lu 6:40; Jo 15:20 nyakama etete kiningi langilyona, kendemane mendeme baanya akali andake doko ita naminingi. Dee wai minao penge akali mendeme wai lao pena lelyamo akali doko ita naminingi. 17 Nyakamame* 13:17 Mt 7:24; Lu 11:28; Je 1:25 dupa masetala pitamino kandao doko, nyakama mona yaepaseta. 18 Nambame* 13:18 Wee 41:9; Jo 6:70 nyakama pitaka kandao dopa laa naelyo. Nambame endakali yapao nyio dupa tange masingi. Dopaka doko, pii pepa pyapae singi dokonya, ‘Nambanya betesa nelyamo akali dokome namba mokotia katambalanya moko lyaa lelyamona,’ lapae singi doko angi jalanya pilyamo.
19 “Doko* 13:19 Jo 8:24,28; 14:29; 16:4 angi petala nayamopa nambame nyakama indupa pituu tee pyao langilyona, tanga angi pitamo dokopa nyakamame doko namba lamo lao masetami. 20 Nambame* 13:20 Mt 10:40; Mk 9:37; Lu 9:48; 10:16 nyakama etete kiningi langilyona, endakali mendeme nambame pena lelyo akali doko lanyetamo dokome namba lanyeta. Endakali mendeme namba lanyetamo dokome namba puu leamo doko lanyetana,” lea.
Jutasame yandapipi dupa-kisa Jisasa maitamo dokonya leamo doko
(Mt 26:20-25; Mk 14:17-21; Lu 22:21-23)
21 Jisasame* 13:21 Jo 11:33; 12:27 pii dutupa latala dokopa baa mona etete kenda kayapala baame lao panao lao pituu, “Nambame nyakama etete kiningi langilyona, nyakamanya mendeme namba enge nyepala nambanya yandapipi dupa laitaka pyaapomona,” lea. 22 Baame dopa lateamopa baanya disaipele dupame mende kanda kanda petala api kandao lelyape lao masala nayami. 23 Baanya* 13:23 Jo 19:26; 20:2; 21:7,20 disaipele mende baa tange auu kaenge doko baanya enombatena semai latae petea. 24 Dokopa baame api kandao lelyape lao pisina lao Saimone Pitame disaipele doko kandao langalu titi lea. 25 Dokopa akali dokome Jisasa peteasa kandapilyetala baa lamaiyoo, “Kamongo, embame api kandao leepe?” lea. 26 Jisasame* 13:26 Jo 6:71 baanya pii yanu pyakamaiyoo, “Nambame baa betesa konjepaele mende disanya poyatala maiyapona doko akali dokona,” lea. Dopa latala baame betesa konjepaele mende disanya poyao nyepala Jutasa lenge Saimone Isaketiote ikiningi doko maiya.
27 Jutasame* 13:27 Lu 22:3; Jo 13:2 betesa doko nyepeamopa, Satane baa-kisa ipao palea. Dopa peteamopa Jisasame baa lamaiyoo, “Embame piti mende yapa pii,” lea. 28 Jisasame Jutasa kandao leamo doko nee nao peteamino dupanya mendaipi mendeme aipa lao lelyape lao masala nayami. 29 Doko,* 13:29 Jo 12:6 yangi dupame Jutasame muni bokosa isingi dokonyana Napinya Kayamo Gii epe dokonya oapi daa jetamo dupa sambala pena lelyape, pande endakali tipya dupa nisoo oapi maina lelyape lao masiami. 30 Jutasame* 13:30 Lu 22:53 betesa doko nyepala yapa kamanda pea. Baa yuu iminjetae dokonya pea.
Mana enenge doko
31 Jutasa* 13:31 Jo 12:23; 17:1; 21:19 kamaka pateamopa Jisasame lao pituu, “Indupa Endakalinya Ikiningi doko kenge andake nyilyamo. Goteme Endakalinya Ikiningi doko-kisa kenge andake nyilyamoaka. 32 Baa-kisa* 13:32 Jo 17:5 Goteme kenge andake nyetamo kandao doko, Goteme baanya kenge andake singi doko dokopaka baa yapa maita. 33 Wane* 13:33 Jo 7:33-34; 8:21; 16:10 paluma, namba gii kuki iki nyakama-pipa katatama. Dee nyakamame namba kutao katatami. Nambame Juta endakali dupa lamaiyoliaka pyoo nyakama indupa langilyona nyakama namba pato dokonya kapa pao naipatami. 34 Mana* 13:34 Lep 19:18; Mt 22:39; Lu 10:27; Jo 15:12,17; Ep 5:2; 1 Te 4:9; Ip 13:1; 1 Pi 1:22; 1 Jo 2:8; 3:23; 2 Jo 5 setapae enenge dake nambame nyakama dilyo: nyakamame mende auu kaya kaya pyoo kalyepape. Nambame nyakama auu kaelyoli pyoo nyakamame mende auu kaya kaya pyoo kalyepape. 35 Nyakamame mende auu kaya kaya pyoo katatamino doko kandatala, endakali pitakame nyakama nambanya disaipele lamo lao kandatamina,” lea.
Pitame Jisasa nakandengena laapomona leamo doko
(Mt 26:31-35; Mk 14:27-31; Lu 22:31-34)
36 Saimone* 13:36 Mt 26:31-32; Jo 7:34; 8:21 Pitame baa pisoo, “Kamongo, emba anja patepe?” lea. Dokopa Jisasame Saimonenya pii yanu pyakamaiyoo, “Namba pato yuu dokonya indupa embame kapa pao namba watao naipapeno. Dopaka doko, tenda embame namba watao payatena,” lea. 37 Dokopa Pitame baa lamaiyoo, “Kamongo, indupa nambame aipuma kapa pao emba watala nayalapope? Nambame emba nisoo kumatoana,” lea. 38 Jisasame baanya pii yanu pyakamaiyoo, “Embame namba nisoo kumatepe? Nambame emba etete kiningi langilyona, yaka pauli pii laa nayatamopa paa tepomasa embame namba nakandengena laapenona,” Jisasame dopa lea.
14Endakali dupa Takange kalyasa penge kaitini doko Jisasa
1 Jisasame* 14:1 Jo 14:27 lao pituu, “Nyakama mona etete kenda nakayalapape. Nyakamame Gote masoo minao pituu namba masoo minalapapeaka. 2 Nambanya* 14:2 Jo 13:33; Ip 6:19-20 Takangenya anda dokonya palo longo katenge. Nakatenge pili kandao doko, nyakama wamba langioli. Nambame nyakamanya panda depa lakala pelyo. 3 Nambame* 14:3 Jo 7:34; 12:26; 17:24 pao nyakamanya panda depa latakato dokopa nayakama namba katato yuu dokonya namba-pipa awapa katamana lao lanyala dee ipato. 4 Nyakamame namba pato yuu dokonya kaitini doko masilyaminona,” lea.
5 Dopa* 14:5 Jo 11:16; 13:36; 16:5; 20:24-29 leamopa Tomasame baa lamaiyoo, “Kamongo, emba anja patepe lao naima masala naelyamano. Naimame aipa petala kaitini doko masetamape?” lea. 6 Dokopa* 14:6 Jo 1:4,14; 10:9; 11:25; Ip 10:19-20 Jisasame baa lamaiyoo, “Kaitini dokopi, kiningi pii dokopi, lete katasingi dokopi dutupa nambana, endakali mendeme waka mendenya-kaita Takange kalyamo dokonya napata. Namba-ketae iki pata. 7 Nyakamame* 14:7 Jo 8:19; 12:45; 2 Ko 4:4 namba masetamino kandao doko, nyakamame nambanya Takange doko apata masetamiaka. Indupa pituu tee pyao nyakamame baa masowapi kandawapi petelyaminona,” lea. 8 Dopa* 14:8 Eke 33:18 leamopa Pilipame baa lamaiyoo, “Kamongo, embame embanya Takange doko naima laitaka pii. Dokome naima kapa jalapomona,” lea.
9 Dokopa* 14:9 Jo 1:18; 12:45; 17:6; Kl 1:15; Ip 1:3 Jisasame Pilipa lamaiyoo, “Pilipa, namba nyakama-pipa katamanopa yuu gii longo patelyamo doko embame namba masala naelepe? Endakali mendeme namba kandelyamo dokome Takange kandelyamo. Embame aipuma nambame Takange laitaka pii leepe? 10 Namba* 14:10 Jo 12:49; 14:24 Takange-pipa pakatae katengena, Takange namba-pipa pakatae katengena lao embame masoo minala naelepe? Nambame nyakama pii langilyo dupa namba tangeme masoo langya naelyo. Takange namba-pipa pakatae kalyamo dokome baanya kalai dupa pilyamo. 11 Namba* 14:11 Jo 10:38; 14:20 Takange-pipa pakatae kalyopa Takange namba-pipa pakatae katengena lelyo doko nyakamame masoo minalapape. Daa yaa kandeno doko, nambame kalai pilyo dupanya-kaita masoo minalapape.
12 “Nambame* 14:12 Mt 21:21; Mk 16:19-20 nyakama etete kiningi langilyona, nambame kalai pilyo dupa namba lao masoo minatamo endakali dokome pitaka. Baame kalai etete andake dupa pyoo nambame kalai pilyo dupa ita minata. Doko namba Takange kalyamo dokonya pato. 13 Nyakamame* 14:13 Mt 7:7-11; Jo 15:7,16; 16:24,26; Ap 3:16; Je 1:5; 1 Jo 3:22 namba lao masetala opale mende namba-kisa tee latamino doko nambame nyakama dito. Takange dokome Ikiningi doko-kisa kenge andake nyina lao dopa pito. 14 Nyakamame namba lao masetala opale mende namba-kisa tee latamino doko nambame lataminoli pitona,” lea.
Jisasame Oli Sipitisa doko epena latona leamo doko
15 Dee* 14:15 Dit 6:4-6; 11:1; Jo 15:10; 1 Jo 2:3; 2 Jo 6 Jisasame lao pituu, “Nyakamame namba auu kayatamino kandao doko, nambanya mana setapae dupa watao minatami. 16 Nambame* 14:16 Jo 14:26; 15:26; 16:7 Takange-kisa tee latopa baame nisingi waka mende nyakama-pipa tenda tendapi katawaka katataminopa lao nyakama dita. 17 Yuunya* 14:17 Mt 10:20; Jo 1:10; 16:13; Lo 8:26; 2 Jo 1-2 endakali dupame kiningi lenge Sipitisa doko nyala naengema. Doko, dupame kanja nayao masala nayao pingima. Dopaka doko, nyakamame baa masilyamino. Doko, baa nyakama-kisa kalyamona, dee nyakama-pipa pakatae katatamiaka. 18 Nambame* 14:18 Mt 28:20; Jo 14:3 nyakama muiyene joo kalyepale lao yakinala nayato. Namba nyakama katatamisa ipato. 19 Kuki* 14:19 Jo 6:57; 7:34; 8:21; 16:16,22 lee mendepale yuunya endakali dupame namba dee nakandatami. Dopaka doko, namba lete kalyona nyakama apata lete katatamino dokonya nyakamame namba kandatami. 20 Gii* 14:20 Jo 10:30; 17:11,21-23 doko ipatamo dokopa nyakamame namba Takange-pipa pakatae katenge lamo, nyakama namba-pipa pakatae katenge lamo, namba nyakama-pipa pakatae katenge lamo lao kandatami. 21 Nambanya* 14:21 Dit 7:12-13; Jo 15:10; 16:27 mana setapae dupa nyepala watao minatamo endakali dokome namba auu kayata. Namba auu kayatamo endakali doko nambanya Takangeme baa auu kayata. Nambame apata baa auu kayapala baame namba kandena lao panatoakana,” lea.
22 Dopa* 14:22 Ap 10:40-41 lateamopa (Jutasa Isaketiote ongome daa) Jutasa lenge waka mendeme Jisasa lamaiyoo, “Kamongo, embame aipuma naimame iki emba kanjepale lao laitaka petala, yuunya endakali dupa laitaka napyaanya pilipi?” lea. 23 Dokopa* 14:23 Mt 18:20; Jo 13:34; 2 Ko 6:16; Ep 3:17; 1 Jo 2:24; Pa 3:20; 21:3 Jisasame baanya pii yanu pyakamaiyoo, “Endakali mendeme namba auu kayatamo dokome nambanya pii doko watao minata. Nambanya Takangeme baa auu kayataka. Nambapa nambanya Takangepa nalimba lapota baa-kisa ipatala anda pitamba. 24 Namba auu nakaelyamo endakali dokome nambanya pii dupa watao naminilyamo. Nyakamame pii silyamino dake nambanya pii daa. Nambanya Takange namba puu leamo dokonya. 25 Nambame nyakama pii langilyo datupa namba nyakama-pipa kalyamano dakepa langilyo. 26 Dopaka* 14:26 Jo 2:22; 12:16; 13:7; 14:16-17; 15:26; 20:9; 1 Ko 2:10; Ep 3:5; 1 Jo 2:20,27 doko, nyakama nisetamo Oli Sipitisa doko Takangeme namba lao masetala epena lata. Dokome dupa pitaka nyakama mana langyoo dee nambame nyakama mana langio dupa pitaka masalapale lao nyakamanya masingi sakatasakao pita.
27 “Nambame* 14:27 Nam 6:26; Jo 14:1; 16:33; 20:19; Lo 5:1; Ep 2:14-15; Pl 4:7; 2 Te 3:16 mona lyuu lenge doko nyakama-kisa yakinelyo. Nambanya mona lyuu lenge doko nyakamanya palyekelyo. Yuunya endakali dupame palyingili pyoo nambame nyakamanya palyakala naelyo. Nyakama mona etete kenda kayawapi paka kayawapi napyepape. 28 Nambame* 14:28 Lu 24:52; Jo 14:3; 16:28; 20:17 nyakama pii dapa langio doko sepeami: ‘Nambame nyakama yakinatala patona, dee nyakama katatamisa ipatona,’ lea. Wamba nyakamame namba auu kayapimili kandao doko, namba Takange katapyasa paapeno lao nyakamame mona yaepapimili. Doko Takange baa nambanya alyasale. 29 Dopa* 14:29 Jo 13:19; 16:4 pitamo dokopa nyakamame masoo minataminopa lao dopa petala nayapumopa indupa nambame nyakama tee pyao langitilyo. 30 Namba* 14:30 Jo 10:18; 12:31; 13:2; 16:11,33; Ep 2:2 nyakama-pipa dee pii longo lao awapa nakatamana. Doko yuu dakenya isingi doko epelyamo. Baame kapa pao namba ita minapenge nanjeta. 31 Nambame* 14:31 Mt 26:46; Jo 6:38; 12:49; 18:1 Takange auu kaeleno lao yuunya endakali dupame kandena latala Takangeme piipi leamoli pyoo nambame pilyo. Dopana, naima panda datupa yakinatala mona sakatalapa,” Jisasame lea.
15Getepe tenge doko Jisasa
1 Dee* 15:1 Ais 5:1-7; Ese 19:10; Mk 12:1-9 Jisasame lao pituu, “Getepe tenge angi doko namba. Getepe ee isingi doko nambanya Takange doko. 2 Nambanya* 15:2 Mt 15:13; Jo 15:16; Lo 11:17 wangya dupanya dii manja naenge doko pitaka baame kepao nepenge. Dii mandenge wangya doko pitakame dii epao mandena lao baame wasoo auu pisingi. 3 Nambame* 15:3 Jo 13:10 pii langingi dupame nyakama wasoo auu petelyamo. 4 Namba* 15:4 Jo 6:56-57; 1 Jo 2:6 nyakama-pipa pakatae katatona nyakama namba-pipa pakatae kalyepape. Getepe wangya mende getepe tenge dokonya nakatatamo dokome kapa pao dii mende baa tangeme manja nayata. Dokaita joo nyakama namba-pipa pakatae kalya nayatamino doko dii mende manja nayatami.
5 “Getepe* 15:5 Dit 8:17; Wee 127:1; Jo 15:16; 2 Ko 3:5 tenge doko namba. Wangya dupa nyakama. Endakali mende namba-pipa pakatae katelyamopa namba baa-pipa pakatae katelyo endakali dokome dii longo lao mandenge. Doko, nyakamame namba yakinatamino doko, nyakamame kapa pao opale mende napitami. 6 Endakali* 15:6 Ese 15:1-8; 19:12; Mt 3:10; 7:9; 13:30,40,42 mende namba-pipa pakatae nakatatamo doko, getepe wangya kepao netesa nepatae sapupelyamopa nyoo elyambu petala itatenya soo yangengesa tao molyingili pita. 7 Nyakama* 15:7 Mt 7:7; Jo 14:13; 16:23; Je 1:5; 1 Jo 5:14 namba-pipa pakatae katataminopa nambanya pii dupa nyakama-kisa salakao setamo kandao doko, nyakamame opale mende tee latamino doko lataminoli pyoo nyakama-kisa pita. 8 Nyakamame* 15:8 Mt 5:16; Lo 6:22; 7:4 dii longo lao mandyuu nambanya disaipele joo katamino dokome nambanya Takange doko lalyetelyamino. 9 Takange dokome namba auu kaengeli pyoo nambame apata nyakama auu kaelyoaka. Dopana, nyakama nambanya auu kaenge dokonya kalyepape. 10 Nambame* 15:10 Jo 8:29; 14:15; 1 Jo 2:5; 5:3 nambanya Takangenya mana setapae dupa watao minatala baanya auu kaenge dokonya katenge. Dopaka pyoo nyakamame nambanya mana setapae dupa watao minatamino kandao doko, nyakama nambanya auu kaenge dokonya katatami.
11 “Nambame* 15:11 Jo 3:29; 16:21-22; 17:13; 1 Jo 1:4 nyakama pii langingi dupa, nambanya mona yaepenge doko nyakama-kisa setamopa nyakama etete mona yaepao kalyepale lao langingi. 12 Nambanya* 15:12 Jo 13:34; 15:17; 1 Jo 3:23; 2 Jo 5 mana setapae doko dapa: nambame nyakama auu kaelyoli pyoo, nyakamame nyakama tangelapo mende auu kaya kaya pyoo kalyepape. 13 Endakali* 15:13 Jo 10:11; Lo 5:6-8; 1 Jo 3:16 mendeme baanya kaita miningi dupa nisoo kumilyamo mana dokome auu kaenge mana waka dupa pitaka ita miningi. 14 Nambame* 15:14 Mt 12:50 nyakama pyepa lato dupa pitamino kandao doko, nyakama nambanya kaita miningi joo katatami. 15 Nambame* 15:15 Lo 8:15; Ga 4:7 nyakama kendemanena dee nalapenge. Doko, kendemane dokome baanya akali andake dokome pilyamo doko nakandenge. Dopaka doko, nambame nyakama nambanya kaita miningina leo. Doko, nambame nambanya Takange-kisa pii sio dupa pitaka nyakama langio. 16 Nyakamame* 15:16 Dit 7:6; Mt 13:23; 18:19; Jo 6:70; 13:18; 14:13; 15:2,5; 16:23; 1 Jo 4:10 namba yapao nanyiami. Nambame nyakama yapao nyio. Nambame nyakama yapao nyoo katasio doko, nyakamame pupala dii manjepale lao pio. Dopana, nyakamame koteaka lao dii mandyuu katao namba lao masetala opale mende nambanya Takange-kisa tee latamino doko baame nyakama dita. 17 Nambame* 15:17 Jo 13:34; 1 Jo 3:23; 4:21 nyakama dapa pyepape lelyo: nyakamame mende auu kaya kaya pyoo kalyepape,” lea.
Yuunya endakali dupame yandapipi jetamina Jisasame leamo doko
18 Jisasame* 15:18 Mt 10:22; 24:9; Jo 7:7; 1 Jo 3:12-13 lao pituu, “Yuunya endakali dupame nyakama yandapipi jiami kandeno doko, wambao dupame namba yandapipi jingima doko masalapape. 19 Nyakama* 15:19 Jo 17:14-16; 1 Jo 4:5 yuunya endakali pili kandao doko, dupame nyakama tatana lao auu kayapimili. Dopaka doko, nyakama yuunya endakali daa. Nambame nyakama yuunya endakali dupanya kaina dokonya yapao nyio tenge dokonya dupame nyakama yandapipi jetami. 20 Nambame* 15:20 Mt 10:24-25; Lu 6:40; Jo 13:16; Ap 4:17; 1 Ko 4:12; 1 Pi 4:14 nyakama pii langio datupa masalapape: kendemane mendeme baanya akali andake doko ita naminingi. Dupame namba watao piami tamo kandao doko, nyakama apata watao pyatamiaka. Dupame nambanya pii doko watao miniami tamo kandao doko, nyakamanya pii doko apata watao minatamiaka. 21 Dopaka* 15:21 Mt 5:11; Mk 13:13; Jo 8:19; 16:3; Ap 5:41; 1 Jo 3:1 doko, namba puu leamo doko dupame nakandengema dokonya, nyakamame namba watao payataminosa dupame mana dutupa pitaka nyakama-kisa minatami. 22 Nambame* 15:22 Jo 9:41; 16:9 ipupala dupa pii lamaiya nayoli kandao doko, dupa-kisa koo nasipyali. Dopaka doko, indupa dupame nyakamanya koo dokonya pii mende lapenge nanjilyamo. 23 Namba* 15:23 Lu 10:16; Jo 10:30 yandapipi jetamo endakali dokome nambanya Takange doko apata yandapipi jetaka. 24 Kalai* 15:24 Mt 10:25; Jo 6:36 tata endakali waka dupame napiami nambame dupanya kainanya pilyo dupa napipuli kandao doko, dupa-kisa koo nasipyali. Dopaka doko, indupa dupame kandatala nambapa nambanya Takangepa nalimba lapota yandapipi jilyamino. 25 Gotenya* 15:25 Wee 35:19; 69:4 pii pepa pyapae itaki pilyamino dokonya, ‘Namba kandao mee yandapipi jetamina,’ lapae singi pii doko angi jina lao dupame pipenge pilyamino.
26 “Nyakama* 15:26 Mt 10:19-20; Jo 14:16,26; 16:7; Ap 5:32 nisingi doko Takange-kisa katao ipatamo dokopa, nambame Takange-kisa katao nyakama-kisa epena lato. Epena lato doko baa kiningi lenge Sipitisana, dokome nambanya lao nyakama pii langita. 27 Dokopa* 15:27 Mt 10:18; Lu 1:2; 22:28; Jo 19:35; 21:24; Ap 1:8; 1 Jo 4:14 nyakamame apata pii lamaitamiaka. Doko, nyakama namba-pipa tee pyao kateamino doko kalyaminona,” lea.
161 Dee Jisasame lao pituu, “Nambame nyakama pii dopa langyo doko nyakamanya masoo miningi doko yakinala nayalapale lao langitilyo. 2 Dupame* 16:2 Ais 66:5; Mt 10:17; 24:8; Lu 6:22; 21:12; Jo 9:22; Ap 26:9-11; 1 Ti 1:13 nayakamanya losuu anda dupanya nyakama watao pyatami. Kini, tanga gii doko ipatamo dokopa nyakama pyao kumasetamo endakali doko pitakame Gote kundi maiyoo Gotenya kalai pyakamailyona lao maseta. 3 Dupame* 16:3 Jo 15:21 dutupa pitami doko, Takangepi dee nambapi nakandengema dokonyana pitami. 4 Dopaka* 16:4 Mk 13:23; Jo 13:19; 14:29; 17:12 doko, nambame pii dutupa nyakama langilyo doko, tenda dutupa pipenge gii doko ipatamo dokopa nyakamame dutupa dee masetaminopa lao langitilyo. Dutupa tee pyao nambame nyakama langya nayo doko, namba nyakama-pipa awapa katao dokomena langya nayo.
Oli Sipitisanya kalai doko
5 “Indupa* 16:5 Jo 7:33; 13:36; 14:5 namba puu leamo doko katatasa paanya pilyo. Dopa pipu dokopa nyakamanya mendeme, ‘Emba anja patepe?’ lao pisala naelyamino. 6 Daa,* 16:6 Jo 14:1 nambame nyakama pii langyo dokonya nyakama etete mona kenda kaelyamino. 7 Dopaka* 16:7 Jo 14:16,26; 15:26 doko, nambame nyakama kiningi langilyona, nyakama yakinatala pato dokome nyakama niseta. Nambame nyakama yakinatala napato kandao doko, nisingi doko nyakama-kisa naipata. Dopaka doko, namba pato doko pupala baa epena lato. 8 Baa ipatamo doko ipupala yuunya endakali dupame koo dokonya koelyamano lawapi, mana tolatae dokonya koelyamano lawapi, Goteme kosa lao mokosetamo dokonya koelyamano lawapi kandena lao panaseta. 9 Dupame* 16:9 Jo 3:18; 8:21-24; 15:22 namba lao masoo minala naelyamino dokonya dupa koo dokonya koyatami doko panaseta. 10 Namba* 16:10 Ap 3:14; 5:31; 7:52; Lo 4:25; 1 Ti 3:16; 1 Pi 3:18 Takange katatasa patopa nyakamame namba dee nakandataminosa mana tolatae dokonya koyatami doko panaseta. 11 Kosa* 16:11 Jo 12:31 dokonya baame dapa pyoo tenge panaseta: yuu dakenya isingi doko kosanya alu petelyamo.
12 “Nambame* 16:12 1 Ko 3:1-2 nyakama opale longo langipenge mee silyamo. Dopaka doko, indupa nyakamame kapa pao soo masala nayalapimino. 13 Dopaka* 16:13 Jo 14:26; 1 Jo 2:27 doko, kiningi lenge Sipitisa doko ipupala dokopa baame nyakama kiningi pii dupa pitakanya kaita laitaka pita. Baame nyakama pii langitamo dupa baa tangeme masoo langya nayata. Daa, baame pii singi dupapi dee tenda pita dupapi dupa nyakama langita. 14 Baame* 16:14 Jo 7:39 namba-kisa pii nyepala nyakama langitamo dokome namba lalyeta. 15 Takange* 16:15 Jo 17:10 dokonya singi dupa pitaka nambanya. Tenge dokonya minao baame namba-kisa pii nyepala nyakama langitana lelyo.
Mona kenda kaenge dokopa mona yaepenge dokopa
16 “Gii* 16:16 Jo 7:33; 14:19 kuki mende patatamopa nyakamame namba dee nakandatami. Gii kuki mende patatamopa nyakamame namba deaka kandatamina,” lea. 17 Dopa leamosa baanya disaipele dupanya mendapuame nyakamalapo lao pituu, “Baame naima kandao, ‘Gii kuki mende patatamopa nyakamame namba dee nakandatamina,’ lelyamo. ‘Gii kuki mende patatamopa nyakamame namba deaka kandatamina,’ lelyamo. Dee baame baa Takange katatasa patona lelyamoaka doko aipa lao masoo lelya kanjemape?” leami. 18 Dupame lao pituu, “Baame gii kuki mende patatamopa lelyamo doko aipa lelyape? Baame aki lelyape naima baanya pii tenge doko nasilyamanona,” leami. 19 Dupame* 16:19 Jo 16:30 Jisasa baa pisipuma laka lao masiamino kandatala baame dokaita lamaiyoo, “‘Gii kuki mende patatamopa nyakamame namba dee nakandatami. Gii kuki mende patatamopa nyakamame namba deaka kandatamina,’ lalo dokonya nyakamalapo mende pisa pisa pilyamipi? 20 Nambame* 16:20 Wee 126:6; Jo 20:20; Ip 12:11; 1 Pi 1:6; Pa 11:10 nyakama etete kiningi langilyona, nyakama ee lao yamataka latami. Dopa pitamiaka doko, yuunya endakali dupa mona yaepatami. Nyakama mona kenda kayatamiaka doko, mona kenda kayatami doko kapilyetala mona yaepenge jeta. 21 Enda* 16:21 Ais 26:17; 66:7-14; Jet 31:13; Osi 13:13; Mai 4:9-10; 1 Te 5:3 mende wane maita pilyamo dokopa baanya wane mandipenge gii doko ipatelyamo dokonya baa mona kenda kaenge. Dopa pingiaka doko, wane doko mandipala dokopa, baa tanda nelyamo dupa kame setala wane doko mandipala mona yaepenge. 22 Dopana,* 16:22 Jo 14:19; 15:11; 20:20 indupa nyakama apata mona kenda kaelyamino. Dopa pilyaminoaka doko, nambame nyakama dee ipao kandato dokopa nyakama mona yaepatami. Endakali mendaipi mendeme nyakamanya mona yaepatami doko aloo pyakala nayata. 23 Dee* 16:23 Jo 14:13,20 gii dokopa nyakamame namba-kisa opale mendaipi mende pisala nayatami. Nambame nyakama etete kiningi langilyona, nyakamame Takange-kisa opale mende tee latamino kandao doko, baame namba lao masetala nyakama dita. 24 Wamba* 16:24 Jo 14:14; 15:11 pituu indupa tuu lao namba lao masetala nyakamame opale mende tee laa naengema. Nyakamame nyetamina tee laapape. Dopa petala nyakama etete mona yaepatami.
Jisasame isa yuu dake ita minatea
25 “Pii* 16:25 Mt 13:34-35; Jo 10:6 dutupa nambame nyakama kongali lao langitilyo. Tenda gii mende ipatamo dokopa nambame dee kongali lao langya nayato. Daa, nambame Takangenya lao lao panao nyakama pii langito. 26 Gii* 16:26 Jo 14:13 dokopa nyakamame namba lao masetala Takange-kisa tee latami. Nyakama Takangeme nisina lao nambame tee latona nalelyo. 27 Doko,* 16:27 Jo 14:21,23 nyakamame namba auu kayawapi dee namba Gotepa tole katao epeena lao masoo minawapi pingima dokonya Takange tangeme nyakama auu kaenge. 28 Namba Takangepa awapa katao baa yakinatala isa yuunya epeo. Dee nambame isa yuu dake yakinatala Takange katatasa patona,” lea.
29 Dokopa baanya disaipele dupame baa lamaiyoo, “Kini, indupa embame kongali lao nalelenona panao leleno. 30 Embame* 16:30 Jo 16:19 dupa pitaka kandenge dokona mendeme emba pisina lao kalya naenge lamo lao indupa naimame kandelyamano. Tenge dokonya emba Takangepa awapa katao epee lamo lao masoo minilyamanona,” leami. 31 Jisasame dokaitanya pii yanu pyao, “Indupa nyakama masoo minilyamipi? 32 Kandeleno!* 16:32 Sak 13:7; Mt 26:31,56; Mk 14:27; Jo 8:29 Yuu gii ipatamo doko indupa ipatelyamona, nyakama nyakamanya yuu tenge dupanya wakale wakale pupale lao pyao watatami. Nyakamame namba yakinatala pataminopa namba iki katato. Dopaka doko, namba iki kalya naelyo. Takangepa awapa kalyambano. 33 Nambame* 16:33 Jo 12:31; 14:27,30; 15:18; Lo 5:1; 2 Ko 2:14; 2 Ti 3:12; 1 Jo 2:14; Pa 3:21 nyakama pii dutupa langilyo doko, nyakamanya mona doko namba-kisa lyuu lao setamopa lao langitilyo. Isa yuunya nyakama-kisa kenda pipae setaka doko, nambame isa yuu dake ita minatelyona, nyakama mona yaepao kalyepape,” lea.
17Jisasame baanya disaipele dupa nisoo loma siamo doko
1 Jisasame* 17:1 Mt 14:19; Jo 2:4; 11:41; 12:23; 13:31 pii dutupa lao etapala kaiti-kisa kandalyetae katao lao pituu, “Apane, gii doko ipatelyamona embanya Ikiningi dokome emba lalyinalena embame baa lalyepe. 2 Doko,* 17:2 Mt 11:27; Jo 3:35; 1 Jo 2:25 embame endakali baa maiino dupa pitaka baame lete etete katasina lao endakali dupa pitaka isingi pupu lapae doko embame baa maii. 3 Endakali* 17:3 Jet 31:34; Jo 14:7-9; 1 Jo 5:20-21 dupame emba kiningi Gote mendai iki doko lamo lao kandawapi dee Jisasa Kataisa doko embame epena lee lamo lao kandawapi petala lete etete katatami. 4 Embame* 17:4 Jo 4:34 namba kalai pyaale lao diino doko pyoo etapeo dokome nambame isa yuu dakenya emba lao lalyio. 5 Apane,* 17:5 Jo 1:1,14; 8:58; 12:28; 17:22,24; Pl 2:6,9-10 wamba yuu dake nasingisa namba embapa tole kateambanopa embame namba lalyinoli pyoo indupa embame namba embanya enomba dokonya lalyepe.
6 “Embame* 17:6 Jo 17:26 namba isa yuu dakenya endakali diino dupa-kisa nambame embanya kenge doko panasekeo. Endakali embanya kateami dupa embame namba ditii. Endakali dupame embanya pii doko watao miningima. 7 Embame opale namba diino dupa pitaka embame dii lamo lao indupa kandelyamino. 8 Doko,* 17:8 Jo 3:11; 16:30 embame namba pii langiino dupa pitaka dokaita lamaitio. Dupame sepala namba embapa awapa katao epee lamo lao masalakao masilyamino. Dee embame namba puu lee lamo lao masoo minilyamino.
9 “Nambame* 17:9 Lu 22:32; Jo 6:37,44; 14:16 dupanya loma sakamailyona, yuunya endakali dupanya loma sakamaiya naelyo. Daa, embame endakali namba diino dupanya loma sakamailyo. Doko, endakali dupa embanya. 10 Nambanya* 17:10 Jo 16:15 endakali dupa pitaka embanya. Embanya dupa pitaka nambanya. Dee dupame namba lalyilyamino. 11 Dee* 17:11 Nam 6:24; Mt 6:13; Jo 10:30; 14:20; 17:21; Ap 4:32; Lo 12:5; Ga 3:28 namba yuunya katawaka nakatato. Dupa yuunya katatami. Namba emba kalyenosa ipato. Apane etete epe, nalimba mendai joo kalyambanoli pyoo dupa mendai joaka katena lao embame embanya pupu lapae namba diino dokome dupa auu pyoo isepe. 12 Namba* 17:12 Wee 41:9; Mt 26:24; Jo 6:39; 10:28; 13:18-19; 18:9; Ap 1:16,20 dupa-pipa tole katapu dokopa nambame dupa embanya pupu lapae namba diino dokome auu pyoo isoo katapu. Nambame dupa isoo kandao katapupa dupanya mendaipi mende alu napipya. Dopaka doko, pii pepa pyapae singi doko angi jina lao, akali alu pitana latae doko iki alu pilyamo. 13 Indupa* 17:13 Jo 15:11 namba emba katatesa ipatoo. Nambame pii dutupa isa yuu dakenya lamailyo doko, nambanya mona yaepenge doko dupa-kisa salakao sina lao lamailyo. 14 Nambame* 17:14 Jo 3:11; 8:23; 15:19 embanya pii doko dupa lamaitilyo. Dee namba yuunya endakali daa dokaita doko, dupa yuunya endakali daa dokonyana, yuunya endakali dupame dakaita yandapipi jilyamino. 15 Embame* 17:15 Mt 6:13; 1 Ko 5:10; 1 Jo 5:18 dupa yuu dakenya nakatena lao nyoo nepatale lao emba tee lao nalelyo. Daa, Satane dokome dokaita koyasala naenalena embame dupa auu pyoo isatale lao tee lelyo. 16 Namba yuunya endakali daa dokaita doko, dupa yuunya endakali daaka. 17 Kiningi* 17:17 1 Pi 1:22 pii dokome dupa etete epe injisepe. Embanya pii doko kiningi pii. 18 Embame* 17:18 Jo 4:38; 10:36; 20:21 namba yuunya endakali dupanya kainanya puu leeno dopaka pyoo, nambame dokaita yuunya endakali dupanya kainanya pena leo. 19 Dee* 17:19 Jo 4:23; 10:18; Ip 2:11; 5:9; 10:10-14 kiningi pii dokome dupa apata etete epe injisina lao dupa nisoo nambame namba tangenya lete katenge doko embanya kingilyaka yakinelyo.
20 “Nambame dakaita iki nisoo loma sala naelyo. Daa, dakaitanya pii sepala namba lao masoo minilyamino endakali dupa apata nisoo loma silyo. 21 Apane,* 17:21 Jo 10:38; 14:11,20; 17:11; Ga 3:28 emba namba-pipa pakatae kalyenopa namba emba-pipa pakatae katenge dokaita doko, endakali dupa pitaka mendai joo katapimi laka lao masilyo. Dopaka pyoo dokaita apata nalimba-pipa pakatae katataminopa yuunya endakali dupame namba embame puu lee lamo lao masoo minina. 22 Nalimba* 17:22 Jo 1:14; Ap 4:32 mendai joo kalyambano dokaita doko, dupa mendai joo katena lao embame namba tii pipae diino doko dupa maitio. 23 Masoo* 17:23 Jo 15:9 miningi endakali dupa-pipa namba pakatae katapupa emba namba-pipa pakatae kalyeno doko, dokaita etete mendai joo katawapi, yuunya endakali dupame embame namba puu lee lamo lao masoo pituu embame namba auu kaengeli pyoo dupa auu kaeleno lao masowapi pina lao kalyeno.
24 “Apane,* 17:24 Mt 25:23,34; Jo 12:26; 14:3; 17:5; Ep 1:4; 1 Te 4:17; 2 Te 1:12; 1 Pi 1:20 embame namba endakali diino dupame embame namba tii pipae diino doko kandena, dupa apata namba katato yuu dokonya katapuma laka lao masilyo. Doko, yuupi kaitipi nasingisa embame namba auu kaee. 25 Apane* 17:25 Jo 8:55; 1 Jo 3:1 emba tolataena, yuunya endakali dupame emba masala naengema. Dopaka doko, nambame emba masilyo. Dee endakali datupame embame namba puu lee lamo lao masilyamino. 26 Embame* 17:26 Jo 17:6; 14:21 namba auu kayenoli pyoo dokaita auu kayatale lawapi namba dupa-pipa pakatae katato lawapi nambame embanya kenge doko dokaita-kisa panasiona tendapi panasoaka katatona,” Jisasame lea.
18Jisasa anjiamino doko
(Mt 26:47-56; Mk 14:43-50; Lu 22:47-53)
1 Jisasame* 18:1 2 Sam 15:23; Mt 26:30,36; Mk 14:26,32; Lu 23:39 pii dutupa latala baanya disaipele dupa-pipa pao endaki Kitone doko yaleami. Dopa petala omotena ee mende siamo ongonya baapi baanya disaipele dupapi pao pyakameami. 2 Jisasa* 18:2 Lu 21:37 enge nyiamo akali Jutasa dokome apata ee doko kandengeaka. Doko, Jisasame paa longosa baanya disaipele dupa-pipa dosa limbata pingi. 3 Dopa* 18:3 Jo 7:45 pingi dokonyana, Jutasame pitisa mupapi, Patasipi dupanya yanda singipi, yanda singi amii dupa lanyepala lamapi, kiapi, yanda yandatepi dupa minao dosa laminao epea. 4 Jisasame* 18:4 Jo 6:64; 13:1 baa-kisa pitamo dupa masoo etapala pao dokaita lamaiyoo, “Nyakama api kutilyamipi?” lea. 5 Dokaitame yanu pyao, “Nasatete tange Jisasa dokona,” leami. Dokopa baame, “Doko nambana,” lea.
Baa enge nyiamo akali Jutasa doko apata dupa-pipa kateami. 6 Jisasame* 18:6 Jo 8:24 dokaita lamaiyoo, “Doko nambana,” lea. Dokopa dokaita maita konakona pilyetala isa yuunya lombapae soo peami. 7 Baame deaka dokaita pisoo, “Nyakama api kutilyamipi?” lea. Dokaitame lao pituu, “Jisasa Nasatete tange dokona,” leami. 8 Jisasame yanu pyao, “Doko nambana lalo doko daape! Nyakamame namba kutatamino kandao doko, akali datupa pena kayalapape,” lea. 9 Baame* 18:9 Jo 6:39; 10:28; 17:12 dopa leamo dokome, wamba baame lao pituu, “Embame namba akali diino datupanya mendaipi mende yakinala nayona,” leamo pii doko angi jia. 10 Dokopa* 18:10 Lu 22:38; Jo 18:36 Saimone Pitame konjua mende mandeamo doko kolanyetala pitisa mupa dokonya kendemane mendenya kale tolae-kaita pyao taka lanya nepea. Kendemane dokonya kenge doko Malakasa lenge. 11 Dokopa* 18:11 Mt 20:22; 26:39; Mk 10:38; 14:36; Lu 22:42; Jo 12:27 Jisasame Pita lamaiyoo, “Embanya konjua doko andandanya mandi. Takangeme kapo penge namba natale lao diamo dokonya nanenya kayapengepe?” lea.
Jisasa baa Anasanya enombasa kateamo doko
12 Dokopa* 18:12 Mt 26:57; Mk 14:53; Lu 3:2; 22:54 yanda singi amii dupapi, dupanya isingi mupa dokopi, Juta dupanya yanda singi dupapimi Jisasa minatala kendeme yaki piami. 13 Dopa petala wambao Anasa kateasa laminao peami. Doko Anasa doko Kayapasanya imange, Kayapasa doko ee kana dokonya pitisa mupa joo katea. 14 Wamba* 18:14 Jo 11:49-51 Kayapasa dokome Juta dupa lamaiyoo, “Endakali paliuu pelyamo dupa nisoo akali mendai kumatamo kandao doko, epena,” lea.
Pitame Jisasa nakandengena leamo doko
(Mt 26:69-70; Mk 14:66-68; Lu 22:55-57)
15 Dokopa* 18:15 Jo 20:3; 21:20; Ap 3:1* 18:15 Mt 26:58; Mk 14:54; Lu 22:54 Saimone Pitapa dee disaipele mendepame Jisasa watao peambi. Disaipele mende doko pitisa mupa dokome kandenge dokonyana, Jisasapa tole pitisa mupa dokonya anda kamapi dokonya kolameambi. 16 Dopaka doko, Pita baa kamanda lome kambu dokonya mee katea. Pitisa mupa dokome kandenge disaipele mende dokome kamanda pyakalyetala enda lome kambu isoo petenge doko lamaitala Pita laminao andaka epea. 17 Dokopa enda lome kambu isoo petenge dokome Pita lamaiyoo, “Emba apata akali dokonya disaipele dupanya mende daape?” lea. Dokopa baame lao pituu, “Namba daana,” lea.
18 Kendemane dupapi yanda singi dupapimi kupa pianya ita yangatala endo soo kateami. Dokonya Pita apata dupa-pipa endo soo katea.
Pitisa mupa dokome Jisasa pisiamo doko
(Mt 26:59-66; Mk 14:55-64; Lu 22:66-71)
19 Pitisa mupa dokome Jisasa baanya disaipele dupanyapi dee baame pii manapi lamaiyamo dupanyapi pisia. 20 Jisasame* 18:20 Ais 45:19; 48:16; Mt 26:55; Lu 19:47; 22:53; Jo 7:26 yanu pyao, “Nambame yuunya endakali dupa pii panao lamaiyo. Nambame koteaka lao pii lamaiyo doko pitaka Jutamanya losuu andapi losuu anda andakepi dupanya nambame Juta dupa pitaka limbiaminopa lamaiyona, nambame pii mende yalo pyoo laa nayo. 21 Aipuma embame namba pisilipi? Nambame pii lamaiyopa siamino endakali dupa embame pisoo sepe. Dupame nambanya pii doko sepala kalyaminona,” lea. 22 Dopa* 18:22 Ap 23:2 lateamopa yanda singi dupanya mende dosa kateamo dokome, “Embame dopa lao pitisa mupa dokonya pii yanu pilipi?” latala kingi kapeme toka lao nyia. 23 Jisasame* 18:23 Mt 5:39 yanu pyao, “Nambame pii koo mende lato kandao doko, pii koo doko leeno lao embame naima langi. Nambame pii tolao lato kandao doko, aipuma embame namba pilipi?” lea.
24 Jisasa* 18:24 Mt 26:57 kendeme anjiaminoli pipita doko Anasame pitisa mupa Kayapasa doko kateasa pena lea.
Pitame Jisasa nakandengena deaka leamo doko
(Mt 26:71-75; Mk 14:69-72; Lu 22:58-62)
25 Saimone* 18:25 Mt 26:69-70; Lu 22:54-60 Pita baa endo soo kateamopa dupame baa pisoo, “Emba apata baanya disaipele dupanya mende daape?” leami. Dopa leaminopa baame tanga lao, “Namba daana,” lea. 26 Pitame* 18:26 Jo 18:10 akali mendenya kale taka lanya nepeamo doko tata pitisa mupa dokonya kendemaneaka mendeme Pita kandao, “Nambame emba baapa ee dokonya tole katambinopa nakanjo kanjemape?” lea. 27 Pitame* 18:27 Jo 13:38 deaka, “Namba daana,” lea. Dopa lalu piamo dokopaka yaka pauli pii lalu pia.
Jisasa baa Pailatenya enombasa kateamo doko
(Mt 27:1-2,11-14; Mk 15:1-5; Lu 23:1-5)
28 Dupame* 18:28 Jo 11:55 Kayapasa yakinatala Jisasa nyoo laminao kapomane andake dokonya andaka yongama utu kolao peami. Dupame nyakama kaimala nyepala Napinya Kayamo Nee doko kapa pao nyoo nanatamana latala kapomane andake dokonya andaka kolandala nayami wandiami. 29 Dopa piaminopa Pailateme kamanda pyakalyetala dokaita kateamino dokonya pupala lamaiyoo, “Nyakamame tenge akinya akali dake kosimi latamipi?” lea. 30 Dokaitame yanu pyao baa lamaiyoo, “Akali dakeme mana koo naminingi pili kandao doko, baa emba katapisa laminao naipumualina,” leami. 31 Pailateme* 18:31 Jo 19:6-7; Ap 18:15 dokaita lamaiyoo, “Nyakamame baa nyepala nyakama tangenya mana singili pyoo kosimi laapa!” lea. Juta dupame baa lamaiyoo, “Naimame endakali mende pyao kumasalapape lapae nasingina,” leami. 32 Dopa* 18:32 Mt 20:19; Jo 3:14; 12:33 piamino dokome wamba Jisasame baa dopa pyoo kumatona lao makande pyoo pii leamo doko angi jalanya pia. 33 Pailate* 18:33 Jo 19:14-15,19,22 baa dee baanya andaka kolandatala, Jisasa tengesa epena latala pisoo, “Emba Jutamanya Kiŋipi?” lea-pyaa. 34 Jisasame yanu pyao, “Emba tangeme masoo dopa leepe, pande mendeme nambanya lao emba langiminopa leepe?” lea-pyaa. 35 Pailateme* 18:35 Jo 1:11 yanu pyao, “Namba Juta jolo kanjemape? Emba tatapi pitisa mupapi dupame emba namba-kisa laminao ipamino. Embame aipa piipi?” lea-pyaa. 36 Jisasame* 18:36 Mt 26:53; Jo 1:10; 6:15; 8:23; 12:32; 18:10-11 yanu pyao, “Nambanya isingi doko isa yuu dakenya daa. Nambanya isingi doko isa yuu dakenya pili kandao doko, namba anjoo Juta dupa namaina lao nambanya kalai akali dupame namba nisoo yanda pipimili. Dopaka doko, nambanya isingi doko isa yuu dakenya daana,” lea-pyaa. 37 Pailateme* 18:37 Jo 3:11,32; 8:14,47; 1 Ti 6:13; 1 Jo 3:19; 4:6 baa pisoo, “Dopa tamo doko, emba kiŋipi?” lea-pyaa. Jisasame yanu pyao, “Embame lateleno. Kini, namba kiŋi. Tenge dokonya namba endangimi mandeamopa isa yuu dakenya epeo. Dee kiningi pii doko lamaiyanya epeo. Kiningi pii doko watao minilyamo endakali doko pitakame nambanya pii doko singimana,” lea-pyaa. 38 Pailateme* 18:38 Lu 23:22 baa pisoo, “Kiningi pii doko akipi?” lea-pyaa.
Jisasa pyao yukuomana leamino doko
(Mt 27:15-31; Mk 15:6-20; Lu 23:13-25)
Baame dopa latala deaka kamanda pyakalyetala Juta dupa lamaiyoo, “Nambame baa-kisa tenge mende sipumu nakandelyo. 39 Dopaka doko, nyakamanya mana singili pyoo Napinya Kayamo Gii dokonya nambame nyakamanya endakali anjetae mende mokokenge. Dopana, nambame nyakama Jutamanya Kiŋi doko mokakapili lao sekelyamipi?” lea. 40 Dokopa* 18:40 Ap 3:14 dupame puu lao, “Akali doko daana, Batapasa mokaka,” leami. Batapasa doko pake nao makongao paenge akali mende.
191 Dokopa* 19:1 Mt 27:27-31; Mk 15:16-20; Lu 22:63-65 Pailateme Jisas konjame+ 19:1 konjame Jutapi Loma tange dupapi dupame kende mendapua elyambu pyoo minatala puna dupanya kana kuli akipi mendapua anjilyamipi dee puna dupa pongo pongo pilyamipi petala pingima-pyaa.pina leamopa piami-pyaa. 2 Yanda* 19:2 Lu 23:11 singi dupame kende nengenenge katapae mendapua langapu petala Jisasanya aiyombanya pee pyakamaiyami-pyaa. Dopa petala yonge pee wene pyapaele mende pyakamaiyami-pyaa. 3 Dopa* 19:3 Jo 18:22 petala dupame baanya enombasa katapala, “Emba Jutamanya Kiŋi emba auu pyoo katape!” latala kingi kapeme toka lao nyiami-pyaa.
4 Pailateme* 19:4 Lu 23:4; Jo 18:38; 19:6 deaka kamanda pyakalyetala dokaita lamaiyoo, “Nambame baa nyakama katamisa kamanda laminao epelyo doko, baa-kisa tenge mende sipumu nakanjene lamo lao kanjepale lao laminao epelyona,” lea. 5 Kende* 19:5 Jo 1:29,36 nengenenge katapae mendapua langapu petala aiyombanya pee pyakamaiyamino doko pyoo dee yonge pee wene pyapaele mende pyakamaiyamino doko pyoo Jisasa kamanda epea. Dokopa Pailateme dokaita lamaiyoo, “Akali dake kanjepa!” lea. 6 Dokopa* 19:6 Jo 18:31 pitisa mupapi yanda singipi dupame Jisasa kandatala puu lao, “Baa pyao yuka! Baa pyao yuka!” leami. Dopa leaminopa Pailateme dokaita lamaiyoo, “Nyakama tangeme nyepala pyao yukalapa. Doko, nambame baa-kisa tenge mende sipumu nakandelyona,” lea. 7 Juta* 19:7 Lep 24:16; Mk 14:61-64; Jo 5:18; 10:33 dupame baa kandao yanu pyao, “Naimanya mana setapae mende singina dokome akali dake kumasepenge jilyamo. Doko, baame baa Gotenya ikiningi jingina,” leami.
8 Pii dopa leamino doko, Pailateme sepala etete paka kaya. 9 Dopa* 19:9 Mt 26:62-63; 27:12; Lu 23:9; Jo 7:28 petala baa baanya andaka dee kolandea. Kolandatala Jisasa pisoo, “Emba anja tangepe?” lea-pyaa. Dokopa Jisasame yanu pyao mende lamaiya naya-pyaa. 10 Dokopa Pailateme baa lamaiyoo, “Embame namba langya naelepe? Emba mokapenge pupu lapae doko namba-kisa soo dee emba pyao yukuopenge pupu lapae doko namba-kisa soaka pilyamo doko embame masala naelepe?” lea-pyaa. 11 Jisasame* 19:11 Jo 3:27; 10:8; Ap 2:23; Lo 13:1 yanu pyao, “Ketae katenge dokome emba pupu lapae nandipyali kandao doko, embanya pupu lapae mendeme kapa pao namba ita minala nayapili. Dopana, namba emba dyomo akali dokonya koo doko etete waipa sowana,” lea-pyaa. 12 Pailateme* 19:12 Lu 23:2; Ap 17:7 pii doko sepala baa mokalanya kaitini kutia. Dopa piamoaka doko, Juta dupame puu lao, “Embame akali dake mokateno kandao doko, emba Kapomane Isingi Mupa dokonya mona setenge daa! Tangeme kiŋi kalyona lenge endakali doko pitaka Kapomane Isingi Mupa dokonya yandapipina,” leami. 13 Pailateme pii dutupa sepala Jisasa laminao kamanda pyakalyia. Pyakalyetala kosa lao petenge Kana Toko lengema dokonya petea. (Doko Iputu pii lao Gapata lengema.)
14 Napinya* 19:14 Mt 26:17; Mk 15:42; Jo 18:33-37; 19:31,42 Kayamo Nee doko nalanya depa lapenge gii dokopa kotaka andawai pungupungu jia. Dokopa baame Juta dupa lamaiyoo, “Nyakamanya Kiŋi dake kanjepa,” lea. 15 Dopa* 19:15 Lu 9:14 leamopa dupame puu lao lao pituu, “Nyoo nepa! Nyoo nepa! Baa pyao yuka!” leami. Pailateme dokaita lamaiyoo, “Nambame nyakamanya kiŋi doko pyao yukuakawape?” lea. Dopa leamopa pitisa mupa dupame yanu pyao, “Naimanya kiŋi mende nakatengena, Kapomane Isingi Mupa doko ikina,” leami. 16 Dokopa Jisasa pyao yukuina lao Pailateme dokaitanya kingilyaka maitiamopa dupame Jisasa nyoo peami.
Jisasa ita pokonya pyao yukuiyamino doko
(Mt 27:32-44; Mk 15:21-32; Lu 23:26-43)
17 Baa* 19:17 Jen 22:6 tangeme baanya ita poko doko soo yuu kenge Matenakulimanda lenge dokonya pea. (Iputu pii lao kenge doko Golokota lengema.) 18 Yuu* 19:18 Ais 53:12 dokonya baa pyao yukuiyami. Dee akali mendalapo baa-pipa awapa yukuiyamiaka. Jisasa kainanya yukuotala mendalapo dolapo lemba dolaponya yukuiyami. 19 Pailateme* 19:19 Jo 18:33 pii mende pepa pyanya ita poko dokonya ketae katea. Pepa pyao kateamo doko dapa latae katea: JISASA DOKO NASATETE TANGE. BAA JUTA DUPANYA KINI DOKO. 20 Jisasa* 19:20 Ip 13:12 pyao yukuiyamino yuu doko taono Jetusaleme tengesa dokonyana, Juta longome pepa pyatae kateamo doko itaki pyao kandeami. Baame pepa doko Iputu pii lawapi, Loma pii lawapi, Gitiki pii lawapi pyanya katea. 21 Dopa* 19:21 Lu 19:14 latae kateamopa, Juta dupanya pitisa mupa dupame Pailate kandao, “Embame, ‘Baa Juta dupanya kiŋina,’ lao pepa pyala naenya, ‘Akali dakeme, “Namba Juta dupanya Kiŋina,” leana,’ lao pepa pyaa,” leami-pyaa. 22 Dokopa Pailateme yanu pyao, “Pepa nambame pyalo doko pyapalona,” lea-pyaa.
23 Yanda singi amii dupame Jisasa pyao yukuotala dokopa baanya yonge pee akipi dupa nyepala mokosoo malu kitomende palyiami. Dopa petala yanda singi amii dupa malu mendai mendai lao nyiami. Dee baanya yonge pee isa pingi doko apata nyiamiaka. Baanya yonge pee isa pingi doko mendasa kii napingi mee wasoyoko latae. 24 Dokopa* 19:24 Wee 22:18 yanda singi amii dupame nyakamalapo lao pituu, “Naimame kanguala naenya, api-kisa palelyape lao kandamana kana yakane pyasingi+ 19:24 kana yakane pyasingi Naimame opale mende ita minao nyalanya masisa pyao male pingili pyoo yanda singi amii dupame Jisasanya yonge pee nyalanya kana yakane dupa pyasoo ita minao nyiami-pyaa.dupa pyasema,” leami. Yanda singi dupame dopa piamino doko pii pepa pyapae singi dokonya,
“Nambanya yonge pee akipi dupa dokaitame mokosoo nyiami.
Nambanya yonge pee doko api-kisa palelyape lao kanjanya
kana yakane pyasingi dupa pyasiamina,” lapae singi doko angi jia.
25 Jisasa* 19:25 Mt 27:55-56; Mk 3:31; 15:40-41; Lu 23:49; 24:18; Jo 2:3; 20:1,18 yukuotae kateamo dosa baanya endangi dokopi, endanginya kakingi dokopi, enda Matia lenge Kolopasa etanenge dokopi, dee enda Makatala tange Matia dokopi dutupa kateami. 26 Jisasame* 19:26 Jo 2:4; 13:22-23; 20:2; 21:20 baanya endangi dokopa dee baanya disaipele auu kaenge dokopa tengesa kateambino kandatala endangi doko lamaiyoo, “Enda, dolo embanya ikiningi dokona,” lea. 27 Dopa latala disaipele doko lamaiyoo, “Dolo embanya endangi dokona,” lea. Dokopaka disaipele dokome enda doko laminao baanya andaka pea.
Jisasa kumiamo doko
(Mt 27:45-56; Mk 15:33-41; Lu 23:44-49)
28 Dutupa* 19:28 Wee 22:19; Jo 4:7 etapeamopa Jisasame dutupa pitaka etapelyamo lao kandatala pii pepa pyapae singi doko angi jina lao baame, “Namba endaki nanu pyumu,” lea. 29 Dosa* 19:29 Wee 69:21 penge mendenya waene kaa pipae tumbatae sia dokonya dupame koma jepae+ 19:29 koma jepae Koma jepae doko naimanya koma kakataesa palenge dopaleaka doko, koma dake endaki solowatanya koko singi tata mendepale mende-pyaa.mendeme poyanyetala waeneme tumbatae doko itakali mendenya tuku petala Jisasa nena lao makapusiami. 30 Dopa* 19:30 Jo 4:34; 10:18; 17:4 piaminopa Jisasame waene kaa pipae doko napala, “Etalamo,” lea. Dopa latala baanya mange doko tukyenatala baanya imambu doko pena kaya.
Jisasanya patali dokonya kapua katao nyiamo doko
31 Taita* 19:31 Dit 21:23; Ga 3:13 dopa pyoo Sambasa gii doko etete andake mende. Gii dokonya akali dutupa mee yukuotae nakatataminopa latala indupa opale depa lenge gii dokonya Juta dupame akali dutupanya moko dupa pyao lakapala kondao nyina lao Pailate lamaiyami. 32 Dokopa yanda singi amii dupame ipupala Jisasa-pipa awapa pyao yukuiyamino akali dolaponya wambao dokonya moko dolapo pyao lakapala mende dokonya pyao lakeami. 33 Dopa petala Jisasa yukuotae kateasa ipupala kandeaminopa baa wamba kumatala siasa baanya moko dolapo pyao lakala nayami. 34 Dopaka* 19:34 Nam 20:11; Sak 13:1; Jo 7:37-38; 1 Jo 5:6-8 doko, yanda singi mendeme baanya patali dokonya yandateme kapua katao nyia. Dokopa awapa taiyoko ipangepa epea. 35 Dopa* 19:35 Jo 15:27; 20:27; 21:24; 1 Jo 1:1-2 piamopa kandeamo akali dokome piamo dokonya lao pii lea. Baanya pii leamo doko kiningi. Dee baa tangeme baame pii leamo doko kiningina lao masilyamona nyakamame apata pii doko masoo minapenge. 36 Dopa* 19:36 Eke 12:46; Nam 9:12; Wee 34:20 piamo dupame pii pepa pyapae singi dokonya, “Dupame baanya kuli mendaipi mende lakala nayatamina,” lapae singi doko angi jina lao pia. 37 Pii* 19:37 Nam 21:9; Sak 12:10; Pa 1:7 pepa pyapae singi dokonya dee pii mende, “Baa kapua katao nyiamino doko endakali dupame kandatamina,” lapae singi.
Jisasa malu piamino doko
(Mt 27:57-61; Mk 15:42-47; Lu 23:50-56)
38 Dutupa* 19:38 Jo 7:13 peteamo dokopa akali Josepe lenge Atimatia tange dokome Jisasa nyoo malu pitoo lao Pailate-kisa tee lea-pyaa. Josepe doko Jisasanya disaipele mendeaka doko, baame Juta dupa paka kayapala baanya masoo miningi doko yalo pia-pyaa. Pailateme kapana nyina lateamopa Josepeme pao Jisasa nyia. 39 Dee* 19:39 Jo 3:1-2; 7:50 akali Nikotimasa lenge mende wamba Jisasa peteasa kuka epeamo doko apata epa. Baame ita tunduma epe pingi molo ipangepi alusa ipangepi pyasilya pyasena petae mende soo epea. Dokonya kenda pipae doko+ 19:39 kenda pipae doko Dokonya kenda pipae doko laisa beke andake mendainya kenda pilyamo dopale.kingi ita tepoma-kisa wakao tepoma. 40 Dolapome* 19:40 Mk 14:8; 16:1; Jo 11:44; 20:7 Jisasa nyepala Juta dupame endakali malu pyaanya pingimali pyaoo opale tunduma pingi dupa palyeta pyoo lapalapame Jisasa yaki piambi. 41 Jisasa pyao yukuiyamino tengesa dosa ee mende sia. Ee dokonya endakali malu pipenge yuli tumbyepae enenge mende sia. Dokonya endakali mende malu petala nayami. 42 Yuu gii dokonya Juta dupanya Sambasa gii doko kandatama lao depa lengema dokonyana kananda tumbyepae tengesa siamo dokonya Jisasa malu piambi.
20Jisasa malunya sakateamo doko
(Mt 28:1-8; Mk 16:1-8; Lu 24:1-12)
1 Sandeenya yongama yuu yongao tayala nayamopa utu kolao Matia Makatala tange doko Jisasa malu piamino dokonya pea-pyaa. Pupala malu kambu dokonya kaname piti piamino doko nyoo kapya latae siamo kandea-pyaa. 2 Dopa* 20:2 Jo 13:22-23; 18:15 petala alo pyao pao Saimone Pitapa dee disaipele mende Jisasame auu kaenge dokopa dolapo lamaiyoo, “Kamongo doko malunya lopao nyalamini lamo doko nyoo anja setalamipi naimame masala naelyamanona,” lea.
3 Dokopa* 20:3 Lu 24:11-12 Pitapa disaipele mende dokopa sakatao malunya peambi. 4 Dolapo tole alo piambino doko, disaipele dolome Pita nyoo maita pyatala baa wambakao pao malunya pyakamea. 5 Baame pongatala malunya kandeamopa lapalapa dupa kakopae mee sia. Dopaka doko, baa angi kolandala naya. 6 Saimone* 20:6 Jo 11:44; 19:40 Pitame maitakao watao ipupala baa malunya kolandatala kandeamopa lapalapa dupa kakopae mee sia. 7 Dee lapalapa yakane mendeme Jisasanya aiyombanya yaki piamino doko siamo kandeaka. Lapalapa doko yangi dupa-pipa pyasoo nasinya lakapae waka sia. 8 Dokopa* 20:8 Jo 21:7 disaipele mende malunya wambao peamo dokome apata malunya kolandao kandatala kini lamo lao masoo minia. 9 Jisasa* 20:9 Lu 24:26,46; Jo 5:39; 14:26; Ap 2:24-32; 1 Ko 15:4 baa kumapala dee sakatapengena lao pii pepa pyapae singi doko dolapome masetala nayambi. 10 Dopa petala disaipele dolapo nyilyambonya andaka pilyiambi.
Matia Makatala tange dokome kandena lao Jisasa paneamo doko
(Mt 28:9-10; Mk 16:9-11)
11 Dopaka doko, enda Maita dokome malu dosa kamanda katao ee lao katea-pyaa. Ee lao katao malunya pongatala elyo pia-pyaa. 12 Elyo* 20:12 Mt 28:2-3,5; Mk 16:5; Lu 24:4 pyao kandeamopa enjele lapoma yonge pee kyoo lapae pingi mendalapo peteambino kandea-pyaa. Mende doko Jisasanya aiyomba seteamino dokaita peteamopa mende doko moko seteamino dokaita petea-pyaa. 13 Enjele* 20:13 Sol 3:1-3; Jo 20:2 dolapome enda doko lamaiyoo, “Enda, aipuma emba ee leepe?” leambi-pyaa. Enda dokome dolapo lamaiyoo, “Nambanya Kamongo doko nyalamini lamo doko nyoo anja setalamipi namba masala naelyona,” lea-pyaa. 14 Baame* 20:14 Lu 24:16; Jo 21:4 pii dutupa latala kandapilyetala Jisasa kateamo kandea-pyaa. Baame doko Jisasa lamo lao nakandea-pyaa. 15 Jisasame enda doko lamaiyoo, “Enda, aipuma emba ee leepe? Emba api kutilipi?” lea-pyaa. Baame doko ee isingi akali doko lamo lao masetala baa lamaiyoo, “Akali Andake, embame baa nyoo pateno kandao doko, nambame nyoo patoo dosa setapu lao langi,” lea-pyaa. 16 Jisasame* 20:16 Mk 10:51 enda doko kandao, “Matia!” lea-pyaa. Dokopa enda dokome kandapilyetala Iputu pii lao, “Laponai!” lea-pyaa. (Pii Laponai doko kapilyoo, Mana Lenge Akali lapenge.) 17 Jisasame* 20:17 Sol 3:4; Jo 2:12; 12:32; Ap 1:9; Lo 8:29; Ip 2:11-12 enda doko lamaiyoo, “Embame namba minatae nasa. Doko, namba Takange katapyasa ketae patala naelyo. Dopaka doko, embame pupala nambanya kaiminingi dupa lamaiyakao, namba nyakamapi nambapinya Takange doko katapyasa ketae pelyona, dee namba nyakamapi nambapinya Gote doko katapyasa ketae pelyona, lelyamo lamaiyakape,” lea-pyaa. 18 Matia* 20:18 Lu 24:10,23 Makatala tange dokome pupala disaipele dupa lamaiyoo, “Nambame Kamongo doko kanjona,” lea. Jisasame baa pii lamaiyamo dupa dokaita lamaiya.
Jisasame baanya disaipele dupame kandena lao paneamo doko
(Mt 28:16-20; Mk 16:14-18; Lu 24:36-49)
19 Sandee* 20:19 Jo 14:27; 16:16; 19:38; 21:14 dokonya alemandi disaipele dupame Juta dupa paka kayapala nyakama peteamino anda doko kaitini pai lanyetala peteami. Dopa piaminopa Jisasa dokaitanya kainanya ipao katapala lao pituu, “Nyakama mona yaepalapa,” lea. 20 Baame* 20:20 Jo 15:11; 16:22; 19:34; 1 Jo 1:1 dopa latala dee baanya kingipi patalipi dupa kanjepa lao laitaka pia. Dopa piamopa disaipele dupame Kamongo doko kandatala eteke piami. 21 Dokopa* 20:21 Mt 28:19; Mk 16:15; Lu 24:47-48; Jo 4:38; 17:18 Jisasame dokaita deaka lamaiyoo, “Nyakama mona yaepalapa. Takangeme namba puu leamo dokaita doko nambame nyakama pupa lelyona,” lea. 22 Dopa* 20:22 Jo 1:33; Ap 1:8; 2:4,33 latala baame dokaita-kisa poo lanya pisetala lao pituu, “Nyakama Oli Sipitisa doko nyalapa. 23 Nyakamame* 20:23 Mt 16:19; 18:18 endakali dupanya koo dupa kunanya nepakamaitamino kandao doko, dupanya koo dupa kunata. Nyakamame endakali dupanya koo dupa pyakilyina kayatamino kandao doko, pyakilyetana,” lea.
Tomasame Jisasa kandeamo doko
24 Jisasa* 20:24 Jo 11:16; 14:5; 21:2 epeamo dokopa akali kingi ita-kisa dee lapoma dutupanya mende Tomasa lenge Pakao Mandenge lengema Tomasa doko dupa-pipa awapa napeteami. 25 Tenge dokonya disaipele yangi dupame baa lamaiyoo, “Naima Kamongo doko kanjemanona,” leami. Dopaka doko, baame dokaita lamaiyoo, “Nambame baanya kinginya ŋili pyatae kombe dolapo nakandao, dee baanya ŋili pyatae kombe dupanya nambanya kingi kondenge pyandala nayao, dee baanya patali kombe dokonya kingi konde pyandala nayato kandao doko, nambame masoo minala nayalapona,” lea. 26 Sandee* 20:26 Jo 14:27 gii ongo etapeamopa Sandee gii mende ongonya baanya disaipele dupame kaitini dupa deaka pai lanyetala andokote peteami. Gii dokopa Tomasa awapa peteami. Dopa piaminopa Jisasa ipao dupanya kainanya katapala, “Nyakama mona yaepalapa,” lea. 27 Dopa* 20:27 Lu 24:40; 1 Jo 1:1 latala baame Tomasa lamaiyoo, “Embanya kingi kondenge doko ae peyatala nambanya kingi dolapo kanda. Dee embanya kingi doko ae peyatala nambanya patali dokonya pyanda. Dopa petala embame kiningi daana lao masala naenya kiningina lao masoo minape,” lea. 28 Tomasame yanu pyao, “Nambanya Kamongo dokona, nambanya Gote dokona,” lea. 29 Jisasame* 20:29 Lu 1:45; 24:8-10; Jo 4:48; 1 Pi 1:8 baa lamaiyoo, “Embame masoo minilino tenge doko namba kandatala masoo minilino. Namba kanja nayao masoo minao kalyamino dupa mona yaepasetae kalyaminona,” lea.
Buku dake piamo dokonya tenge doko
30 Jisasame* 20:30 Jo 12:37; 21:25 kongali waka longo disaipele dupanya enombasa piamo dupa buku dakenya pepa pyapae nasilyamo. 31 Pii* 20:31 Jo 3:15; Ap 3:16; Lo 1:17; 1 Jo 5:13 pepa pyapae silyamo datupame Jisasa doko Kataisana, Gote Ikiningi dokona lao masoo minalapale lao pyapae silyamo. Nyakamame masoo minatamino dokome baa lao masetala lete etete katataminopa lao pyapae silyamo.
21Disaipele kalangeme Jisasa kandeamino doko
1 Dutupa* 21:1-2 Mt 26:32; 28:7* 21:1-2 Jo 1:45; 2:1; 11:16; 14:5; 20:24 etapeamopa maitakao Jisasa baa disaipele dupame kandena lao endaki Taipitiasa pete singi dosa deaka panea. Baa dapa pyoo panea: Saimone Pitapi, Tomasa lenge Pakao Mandenge lengema dokopi, Galili yuu dokonya yuu taono Kena tange Natanielepi, Sepete ikiningi dolapopi, dee baanya disaipele dupanya mendalapopi dutupa tole kateami. 3 Saimone* 21:3 Mt 4:18; Lu 5:4-10 Pitame disaipele yangi dokaita lamaiyoo, “Namba wapaka nyala pelyona,” lea. Dopa leamopa disaipele yangi dokaitame baa lamaiyoo, “Naima apata emba-pipa muaa,” leami. Dopa latala dupame pao sipi dokonya pyakalyetala peami. Dopa piaminoaka doko, kuka gii dokonya dupame wapaka mende nyala nayami. 4 Yuu* 21:4 Lu 24:16,41; Jo 20:14 yongeamopa Jisasa baa endaki pete lemba dokonya katea. Dopaka doko, disaipele dupame doko Jisasa kalyamo lao masala nayami. 5 Dokopa baame dokaita lamaiyoo, “Wane paluma, nyakamanya wapaka mendatupa silyape?” lea. Dokaitame yanu pyao, “Daana,” leami. 6 Baame* 21:6 Lu 5:4-7 dokaita lamaiyoo, “Nyakamame wapaka nyingi mandi doko sipi dokonya kingi tolae-kaita pyandataminopa wapaka nyalaminona pyandalapa,” lea. Leamo dosa pyandateaminopa wapaka longo paleamo dokome mandi doko pyalya lao nyepenge nanjia. 7 Jisasame* 21:7 Mt 14:29; Jo 13:23; 19:26; 20:2,8; 21:20 auu kaenge disaipele dokome Pita lamaiyoo, “Doko Kamongo lamona,” lea. “Doko Kamongo lamona,” leamo pii doko Pitame sepala baanya yonge pee lyokanya setapala kateamo dokonya dee yonge pee nyoo peta matapu peta petala baa endaki pete dokonya mangau lea. 8 Disaipele yangi dupa sipi dokonya pituu wapaka paleta mandi doko pyalya lao nyoo soo peami. Dupa endaki pete dokonya netesa joo kateami. Yandate paa lapomasapi mende pyale lapenge joo kateami. 9 Dokaita* 21:9 Lu 24:41-43 netesa pyakayatala kandeaminopa itate mende teamo dokonya wapaka mende yangatae kateamopa betesa mende sia. 10 Dokopa Jisasame dokaita lamaiyoo, “Wapaka epapu nyalamino dokonya mendapua nyoo ipupa,” lea. 11 Saimone* 21:11 Lu 5:6 Pitame sipi dokonya pyakalyetala wapaka paleta mandi doko pyalya lao nyoo soo netesa epea. Mandi dokonya wapaka andake andate mendai-kisa dee kingi ita yuungi palipala wakao tepoma palea. Wapaka dokaita longo paleamoaka doko, mandi doko lapyala naya. 12 Dokopa* 21:12 Jo 4:27 Jisasame dokaita lamaiyoo, “Nee nala ipupa,” lea. Dopa leamopa disaipele dupame paka kayapala dupanya mendaipi mendeme emba apipi lao pisala nayami. Doko dupame Kamongo doko lamo lao kandeami. 13 Jisasame* 21:13 Lu 24:42; Jo 6:11 ipupala betesa doko nyoo dokaita maiya. Baame wapaka doko dopaka pyoo dokaita maiya. 14 Jisasa* 21:14 Jo 20:19,26 baa malunya sakatatala indupa paa tepo pyoo baanya disaipele dupa-kisa panea.
Jisasapa Pitapa
15 Nee* 21:15 Mt 26:33; Mk 14:29-31; Lu 5:10; 22:32; Jo 1:42; 13:37; Ap 20:28 napao pituu Jisasame Saimone Pita lamaiyoo, “Jone ikiningi Saimone, embame dakaita ita minao namba auu kaelepe?” lea. Pitame baa lamaiyoo, “Kamongo, kini nambame emba auu kayapupa embame kandeleno doko,” lea. Dokopa Jisasame baa lamaiyoo, “Embame nambanya sipisipi yakane dupa nee maiyakape,” lea. 16 Paa* 21:16 1 Pi 5:2; Pa 7:17 lapo pyoo Pita pisoo, “Jone ikiningi Saimone, embame namba auu kaelepe?” lea. Baame yanu pyao, “Kamongo, kini nambame emba auu kayapupa embame kandeleno doko,” lea. Jisasame baa lamaiyoo, “Embame nambanya sipisipi dupa setao katakape,” lea. 17 Paa* 21:17 Mt 16:17-19; Lu 22:31-32; Jo 6:68-69; 13:38; 16:30; 18:17,25-27 tepo pyoo Pita pisoo, “Jone ikiningi Saimone, embame namba auu kaelepe?” lea. “Embame namba auu kaelepe?” lao paa tepo pyoo pisiamosa Pitame mona kenda kayapala yanu pyao, “Kamongo, embame dupa pitaka kandenge dokome nambame emba auu kayapupa kandeleno doko,” lea. Jisasame baa lamaiyoo, “Embame nambanya sipisipi dupa nee maiyakape. 18 Nambame* 21:18 2 Pi 1:14 emba etete kiningi langilyona, wamba emba akali sakasa matapu akipi tange nyoo pyoo patoo lao masino kaita ongonya pee. Dopa pinoaka doko, tenda lyanga jeteno gii dokopa embanya kingi dolapo minalyetatenopa mendeme embanya matapu nyoo petakala napatoo lao masete kaita mendenya laminao patana,” lea. 19 Baame* 21:19 Mt 16:24-25; Mk 1:17; Lu 5:11; Jo 12:33; 13:31,36; 17:1 pii dopa leamo doko, Pita kumatamo dokome Gote lalyetana lao makande pyoo lea. Baame pii dutupa latala Pita lamaiyoo, “Embame namba watao ipu,” lea.
Jisasapa disaipele baame auu kaenge dokopa
20 Pitame* 21:20 Jo 13:23-25 kandapilyetala kandeamo dokopa disaipele mende Jisasame auu kaenge dokome nyilyambo watao epea. Wamba nee nao paleaminopa kandapilyetala Jisasa pisoo, “Kamongo, apimi emba enge nyalanya pilyape?” leamo dokome watao epea. 21 Pitame baa kandatala Jisasa lamaiyoo, “Kamongo, akali dake aipa pitape?” lea. 22 Jisasame* 21:22 Mt 16:28; 1 Ko 4:5; Je 5:7; Pa 2:25 baa lamaiyoo, “Baa lenge tao katawaka namba ipato gii doko kandao nyeta lao sakatopi doko embanya kalaipi? Embame namba watao ipu,” lea. 23 Dopa leanya disaipele doko kumala nayata lamona lao pii doko kaiminingi dupanya kaina dokonya lao tayami. Dopaka doko, disaipele doko kumala nayatana lao Jisasame laa naya. “Baa lenge tao katawaka namba ipato gii doko kandao nyeta lao sakatopi doko embanya kalaipi?” lao lea.
24 Disaipele* 21:24 Jo 15:27; 19:25 dokome pii dutupa lao panatala dee pepa pilyamo. Baame pii lao paneamo doko kiningina lao naimame masilyamano. 25 Dee* 21:25 Jo 20:30 Jisasame waka mendapua apata longo pia. Naimame dokaita mendai mendai lao pitaka pepa pyapae setamo kandao doko, yuu dake pitakanya buku dupa setalanya kokata lao masilyo.