IPUTU
ENDAKALI
DUPANYA PEPA
PYAO PYASAKAMAIYAMO DOKO
Pii atupa wambao kandapenge
Iputu endakali dupanya pepa pyao pyasakamaiya akali mendeme dupa kenda pipae nyepala masoo miningi doko yakinalanya piaminosa pepa dakeme dupa kyoto injisoo pyao pyasia-pyaa. Pepa dokome Jisasa baa Gotenya pii etasoo doko baa Gotenya pii kiningi dokona lao lao panasia-pyaa. Pii doko lao panasiamo akali dokome pii tepoma lea-pyaa. Mende doko Gotenya Ikiningi Jisasa doko katawaka katenge. Lapo doko baa pitisa baame pitisa wambatae dupa etete ita minao baa pitisa andake. Tepo doko masoo miningi endakali dupa koopi, paka kaengepi, kumingipi dupame kapa pao ita naminatana Jisasanya kaitini dokonya Goteme pyoo nyotona lao masia-pyaana lea-pyaa.
Iputu endakali dupanya pepa pyao pyasiamo dokonya pii lyaa dupa:
1:1-3 Gotenya pii dupa Jisasame lao panatea
1:4–2:18 Kataisame enjele dupa ita minao baa alyasale
3:1–4:13 Kataisame Mosesepi Jasuapi ita minao baa alyasale
4:14–7:28 Pitisa dupame kalai pilyamino dupa ita minao Kataisa baa alyasale
8:1–9:28 Kataisame pii lao seteamo dokome pii lao setapae wambatae doko ita minilyamo
10:1-39 Wamba kundi maingi dupa Kataisame ita minilyamo
11:1–12:29 Masoo miningi doko angi mupa
13:1-25 Pii etao leamo dupa
1Goteme baanya Ikiningi doko-kisa naima pii langiana leamo doko
1 Wamba* 1:1 2 Ktl 36:15 Goteme paa longosa potopesa dupa-kisa kaitini lyaa wakale wakale longonya naimanya yumbange dupa pii lamaiya-pyaa. 2 Dopaka* 1:2 Wee 2:8; Mt 4:3; 21:38; Jo 1:3,18; Ga 4:4 doko, yuu gii ete pyoo dakepa baame baanya Ikiningi doko-kisa naima pii langitilyamo. Goteme baanya Ikiningi dokome dupa pitaka nyetamopa lao katena lea-pyaa. Dee baame baanya Ikiningi doko-kisa yuupi kaitipi wapuiya-pyaa. 3 Gotenya* 1:3 Ap 2:33-34; 2 Ko 4:4,6,18; Kl 1:14-15,17,20; Ip 8:1 Ikiningi doko Gote baanya tii pipae dokonya niki lenge joo katenge. Baa Gote waingi tao katenge. Baanya pii pupu lapae dokome dupa pitaka sakatae katenge. Baame koo kuningi kalai doko pyoo etapala baa kaiti-kisa Kiŋi Andake dokonya kingi tolae-kaita katea-pyaa.
Gote Ikiningi dokome enjele dupa ita minao ulusale katengena leamo doko
4 Goteme* 1:4 Pl 2:9-11 baanya Ikiningi dokome enjele dupa ita minao baa etete kenge soo katena lea-pyaa. Kenge soo katena leamoliaka pyoo baa etete andake joo enjele dupa ita minao alyasale kalyamo. 5 Doko,* 1:5 2 Sam 7:14; 1 Ktl 17:13; Wee 2:7 gii mendepa Goteme enjele mende kandao,
“Indupa nambame emba mandipilyona,
emba nambanya Ikiningina,” nalea-pyaa.
Dee baame enjele mende kandao,
“Namba baanya Takange joo katatona, baa nambanya Ikiningi joo katatana,” naleaka-pyaa.
6 Dopaka* 1:6 Dit 32:43; Wee 97:7; Lo 8:29; Kl 1:15 doko, Gote baanya Ikiningi wambao mandipae doko dee isa yuu dakenya laminao ipatamo dokonya Goteme lao pituu,
“Gotenya enjele dupa pitakame baa lao tama pipengena,” lea pyaa.
7 Dee* 1:7 Wee 104:4 Goteme baanya enjele dupanya lao lao pituu,
“Nambame nambanya enjele dupa popotau joo katena lenge.
Dee nambame nambanya kalai pyekenge enjele dupa itate yuli joo katena lengeakana,” lea-pyaa.
8 Dopaka* 1:8 Wee 45:6-7 doko, baame baanya Ikiningi dokonya lao dapa lea-pyaa:
“Gote emba Kiŋi doko katawaka katenge.
Embame mana tolatae minao isoo katenge.
9 Embame tolao katenge mana doko auu kayapala mana setapae yalenge mana doko maka kaee.
Tenge dokonya minao namba embanya Gote dokome emba yapao nyepala+ 1:9 yapao nyepala Juta dupame akali mendeme Gotenya kalai andake pina lao yapao nyepala olipi ita dii ipangeme aiyombanya kai pyakamaingima-pyaa.emba etete mona yaepasiona,
embapa awapa katenge dupa dopa pyoo mona yaepasala nayona,” lea-pyaa.
10 Dee* 1:10 Wee 102:25-27 baame baanya Ikiningi doko kandao dapa leaka-pyaa:
“Kamongo, embame tee pyao yuu dake setee.
Dee embanya kingi dokome kaiti doko wapuiyaka.
11 Dolapo koyata.
Dopaka doko, emba mee katate.
Yonge pee atingi jili pyoo dupa pitaka atingi jeta.
12 Embame dupa yonge pee ketae pingi dupa lyokao lakengeli piti.
Dupa yonge pee mende lyokao aloo petala mendepale mende pingimali piti.
Dopaka doko, emba mee katengeli pyoo katatenopa
embanya gii doko etala nayatana,” lea-pyaa.
13 Gii* 1:13 Wee 110:1; Ap 2:33-35 mendepa Goteme enjele mende kandao lao pituu,
“Emba kandao yandapipi jingima dupa embanya pundipundi katena lato gii dokonya tuu lao emba nambanya kingi tolae-kaita katape,” nalea-pyaa.
14 Enjele* 1:14 Wee 34:7; 91:11; Mt 4:11; 18:10; 26:53; Lu 1:26 dupa pitaka Gotenya kalai pyakamaingi sipitisa dupa daape. Baame endakali pyoo nyalanya pilyamo dupa enjele dupame nisala pena lenge.
2Goteme pyoo nyepeamo eteteaka angi dokonya leamo doko
1 Goteme* 2:1 2 Pi 3:17 dopa leamo dokonya naimame pii siamano dupa etete minokondape pyoo katapenge. Aopyoo latala opale mendeme pii siamano dupa yakinalapale lao naima nyoo soo patana dopa pipenge. 2 Doko,* 2:2 Ap 7:38,53; Ga 3:19; 4:3; Ip 12:25 wamba enjele dupame kiningi pii minao epeamino dokopa endakali mendeme pii doko yalawapi nepawapi piamo dokopa Goteme kapa lao yanu pia-pyaa. 3 Dopana,* 2:3 Ap 10:37; Ip 10:29 Goteme naima pyoo nyepeamo eteteaka angi doko naimame kayapala mee sina kayatamano kandao doko, aipa petala paka patamape? Pyoo nyepeamo dokonya wambao Kamongo tangeme leamopa siamino endakali dupame doko kiningina lao naima langiami. 4 Goteme* 2:4 Mk 16:20; 1 Ko 12:4,11 dokonya waipa soo kongalipi, kalai paka pipaepi, kalai pupu lapae tata tatapi, dee baame masilyamoli pyoo Oli Sipitisanya epe mokosingipi dupame dupanya pii doko kiningina lao laitaka pia.
Pyoo nyingi tenge doko Jisasana leamo doko
5 Doko, naimame yuu maitakao setana lelyamano doko Goteme enjele dupame isoo katena nalea-pyaa. 6 Akali* 2:6 Wee 8:4-6 mendeme kyoto joo dapa lea doko pii pepa pyapae singi dokonya mendasa lapae silyamo:
“Endakali doko angi mende daana,
aipuma Gote embame nea kayao katengepe?
Endakalinya wane doko angi mende daana,
aipuma embame kandao isoo katengepe?
7 Embame wane doko gii kuki mende enjele dupanya anasale joo katena lee-pyaa.
Embame wane doko tii pyoo kenge soo katena lee-pyaa.
8 Embame* 2:8 1 Ko 15:25-27; Ep 1:20-23; Pl 3:21 dupa pitaka wane dokome isoo katena lee-pyaana,” lapae silyamo.
Goteme dupa pitaka wane dokome isoo katena lea-pyaana lao pii dakeme lelyamo. Baame dupanya mende mee nasina wane dokome isoo katena lea-pyaa. Dopaka doko, indupa dupa pitaka wane dokome isipumopa kandatala naelyamano. 9 Dopaka* 2:9 Pl 2:6-11 doko, naimame Jisasa kandelyamano. Gotenya mona epe palenge dokonya endakali dupa pitakanya Jisasa kumina lao baa gii kuki mende enjele dupanya anasale joo katena lea-pyaa. Baa tanda nao kumiamo doko lao masetala Goteme baa tii pyoo kenge soo katena latea. 10 Goteme* 2:10 Ais 53:4; Lo 11:36; 1 Ko 8:6; Ip 5:9; 12:2 wane longo dupa tii pyoo katasotopa lao baame dupanya Pyoo Nyingi Tenge doko tanda maiya. Dopa piamo dokonya-kaita baame baa endakali Pyoo Nyingi Tenge angi injisia. Gote baame wapuiyamo dupa pitaka baanya dokona dopa piamo doko kapa.
11 Endakali* 2:11 Mt 25:40; Mk 3:35; Jo 17:19; 20:17 dupa etete epe injisilyamo akali dokopi etete epe jilyamino endakali dupapi dupa pitakanya Takange mendai iki. Tenge dokonya minao Jisasame dupa baanya kaiminingina laanya elya nakaenge. 12 Baame* 2:12 Wee 22:22; Jo 17:6 lao pituu,
“Nambame Gote embanya lao nambanya kaiminingi dupa pii lamaito.
Embanya endakali limbatamino kaina dupanya nambame emba lao tama pyoo wee latona,” lea-pyaa.
13 Dee* 2:13 Ais 8:17-18 pii mende:
“Nambame Gote tungi pyatona,” lea-pyaa.
Dee pii mende:
“Nambapi Goteme wane namba diamo dupapi dupa
kalyamano kanjepana,” lea-pyaa.
14 Dopana,* 2:14-15 Jo 12:31; Lo 6:9; 1 Jo 3:8; Pa 12:10* 2:14-15 Lo 5:12 wane dupa yonge katao taiyoko paliuu pingi dokonyana Jisasa baa apata mendai dopaleaka jia. Baa kumiamo dokome kuminginya pupu lapae singi akali Satane doko koyasalanyapi dee endakali dupa kateamino gii dupa pitakanya kumingi doko paka kayamino dokome anjetae joo kateamino dupa pitaka mokao nyalanyapi baame dopa pia. 16 Kiningi* 2:16 Ais 41:8-9 etete, baame enjele dupa nisalanya naepea. Daa, baame Apotakame tata dupa nisalanya epea. 17 Dopana,* 2:17 Lo 8:3,29; Pl 2:7; Ip 2:14; 3:1; 4:14; 5:7; 1 Jo 2:2; 4:10 baame Gotenya kalai pyakamaingi dokonya endakali dupa kondo kayao dupame tungi pyapenge pitisa mupa joo kalyanyapi endakalinya koo dokonya yanu pyao baa kundi maiyanyapi baame dupa pitakanya baanya kaiminingi dupa-pipa mendai dopale joo katapenge jia-pyaa. 18 Endakali* 2:18 Mt 4:1; Lo 3:25; Ip 4:15 dupa-kisa makande pingi ipatamopa Jisasa baa-kisa makande pingi epea tengepi tanda nea tengepi dupanya endakali dupa kapa pao nisepenge.
3Mosese lalyepengeaka doko Jisasa epao lalyepengena leamo doko
1 Dopana,* 3:1 Ep 1:18; Pl 3:14; Ip 4:14; 6:20; 7:26; 8:1; 9:11; 10:21; 11:16; 12:22 etete epe kaimia paluma, nyakama apata Kaitinya Katenge dokome ipupa latae dupame Jisasa baa Aposelepi Pitisa Mupapina lao naimame masoo minao lao panenge doko masokondape pyepape. 2 Goteme* 3:2 Nam 12:7; Ip 4:14; 10:23 baa dopa pyoo katena lateamopa wamba Goteme baanya palu doko pitakanya kaina dokonya Moseseme kalai pina leamoli pyoo pyoo kateamo dopaka pyoo Jisasame pyoo katea-pyaa. 3 Anda* 3:3 2 Ko 3:7-8 epe mende tama pingiaka doko, anda pingi akali doko epao lalyingi. Mendai dopaka pyoo Mosese lalyepengeaka doko, Jisasa etete epao lalyepenge. 4 Anda kalyamo doko pitaka endakalimi petae katenge. Dopaka doko, dupa pitaka pingi akali doko Gote baa. 5 Dee Mosese dokome Gotenya kalai pyakamaiyoo katao, Gotenya palu doko pitakanya kaina dokonya Goteme kalai pina leamoli pyoo pyoo katea-pyaa. Goteme maitakao panao latamo dupanya lao baame lamaiyoo katea-pyaa. 6 Dopaka* 3:6 1 Ko 3:9; Ep 2:19-21; Kl 1:23; 1 Ti 3:15; Ip 1:2; 3:14; 10:21 doko, Kataisa baa Gotenya Ikiningi dokomena, baame Gotenya palu doko isoo Goteme leamoli pyoo pyoo katea. Dee naimame masoo malisoo kalyamano doko eteke pyao pakapi mende nakayao minokondape pyoo minao kalyamano kandao doko, naima baanya palu joo katenge.
Naimame Gotenya pii doko tanga lao luiyaminoli napimana leamo doko
7 Dopana,* 3:7-8 Wee 95:1-11* 3:7-8 Eke 17:7; Nam 20:2-5 Oli Sipitisame pii leamo dake masemana:
“Indupa Goteme pii latamopa nyakamame setamino kandao doko,
wamba endakali paleamino dupame endakali napalenge yuu dokonya katao Gote minao makande pyoo
baanya pii tanga lao luiyao ingi monapi minao kana jiaminoli pyoo
nyakamame nyakamanya ingi monapi minao kana injisala nayalapape.
9 Yuu dokaita nambame ee kana kingi ita kitomende oapi pio dupa
nyakamanya yumbange dupame kandeaminoaka doko,
namba minao makande pyokondape pyoo kateami.
Tenge dokonya minao nambame endakali gii dokopa paleamino dupa kandao imbu kayapala dapa leo:
‘Koteaka lao dupanya mona kyakalya kyakana pingima lamo.
Nambame pipimili lao masingi doko dupame nakandengema lamona,’ leo.
11 Dokopa* 3:11 Nam 14:21-23 nambame imbu kayapala lao pituu,
‘Dupa nambanya koto nyingi panda dokonya naipatami,
etete muli mauwa daa!’ leona,” lea-pyaa.
12 Kaimia* 3:12 2 Te 2:3 paluma, aopyoo latala nyakamanya mendenya masoo minala naenge mona koo mende palitamopa Gote lete katenge doko yakinatamina kandao kalyepape. 13 Oli* 3:13 2 Te 2:10; Ip 10:25 Sipitisame “indupana” lelyamo gii doko mee silyamo gii angepa nyakama tangelapo koteaka lao mende mona sakatasa sakatasa pyoo kalyepape. Aopyoo latala koo pingi mana dokome nyakamanya mende minakasetala ingi monapi kana injiseta. 14 Doko,* 3:14 Ip 3:6 naima Kataisa-pipa pyasetae katapelyamano. Dee naimame tee pyao kyoto joo masoo miniamanoli pyoaka minao katao etenge gii doko kandao nyetamano kandao doko, naima Kataisa-pipa pyasetayaka katatama.
15 Pii* 3:15 Wee 95:7-8; Ip 3:7-8 pepa pyapae singi dokonya,
“Indupa Goteme pii latamopa nyakamame setamino kandao doko, wamba endakali paleamino dupame baanya pii tanga lao luiyao ingi monapi minao kana jiaminoli pyoo nyakamame nyakamanya ingi monapi minao kana injisala nayalapapena,” lapae silyamo.
16 Endakali* 3:16 Nam 14:1-35 andukaitame Goteme pii leamo doko sepala tanga lao luiyami-pyaape? Moseseme Isipe yuu doko yakinatala laminao peamo endakali dupa pitakame daape! 17 Goteme* 3:17 1 Ko 10:10 ee kana kingi ita kitomende dupanya endakali andukaita imbu kayamaiya-pyaape? Endakali koo piamino endakali napalenge yuu dokonya lombapae sepala kumiamino dupa daape! 18 Baame* 3:18 Ip 3:11 lao pituu, “Dupa nambanya koto nyingi panda dokonya naipatami, etete muli mauwa daana!” leamo doko baanya pii nepeamino endakali dupa kandao lea. 19 Dopana, dupame masoo minala nayamino tenge dokonya dupa kapa pao napeamina lao masilyamano.
4Gotenya endakali dupa koto nyepenge dokonya leamo doko
1 Naima* 4:1 Eke 33:14 baanya koto nyingi panda dokonya patamina lao pii lateamo doko latae mee silyamo. Dopana, aopyoo latala Goteme nyakamanya mende dokonya pakutala napao alu pyepa latana kandao kalyepape. 2 Doko,* 4:2 1 Ko 10:1-5 dupa-kisa Wai Pii Epe doko peamoli pyoo naima-kisa epea. Dopaka doko, dupame pii doko siamino dokopa masoo minala nayao siaminosa pii dokome dupa nisala naya-pyaa. 3 Dopana,* 4:3 Wee 95:11; Ip 3:11 naima masoo minilyamano endakali dupa koto nyingi panda dokonya kalya pelyamano. Dokonya Goteme dapa lea-pyaa:
“Nambame imbu kayapala lao pituu,
‘Dupa nambanya koto nyingi panda dokonya naipatami,
etete muli mauwa daa!’ leona,” lea-pyaa.
Dopaka doko, Gote baanya kalai dupa baame yuupi kaitipi wapuoo eteamo dokopa etea-pyaa. 4 Doko,* 4:4 Jen 2:2 koto kalange doko kandao Gotenya pii pepa pyapae singi dokonya mendasa,
“Goteme baanya kalai dupa pitaka pyoo etapala koto kalange dokonya baa koto kateana,” lapae silyamo.
5 Dee* 4:5 Wee 95:11 pii mendai dokonyaka Goteme lao pituu,
“Dupa nambanya koto nyingi panda dokonya naipatami,
etete muli mauwa daana,” lea-pyaa.
6 Dopana,* 4:6-7 Wee 95:7-8 kini endakali mendapua koto nyingi panda dokonya patamino tenge dokonyapi, dee endakali wambao Wai Pii Epe siamino doko kaleme iki sepala napeamino tenge dokonyapi, Goteme gii waka mende setapala “indupana” lea-pyaa. Ee kana longo pateamopa Goteme gii doko kandao Dapiti-kisa nambame lelyo datupaka lea-pyaa:
“Indupa Goteme pii latamopa nyakamame setamino kandao doko,
nyakamame nyakamanya ingi monapi minao kana injisala nayalapapena,” lea-pyaa.
8 Akali* 4:8 Dit 31:7; Jas 22:4 Jasua dokome endakali dupa laminao koto nyingi panda dokonya kalya peali kandao doko, maitakao Goteme gii waka mendenya naleali. 9 Dopana,* 4:9 Pa 14:13 koto kalange dokonya Gote baa koto kateamoli pyoo Gotenya endakali dupa koto nyingi panda dokonya koto kalya penge. 10 Doko,* 4:10 Jen 2:2; Ip 4:4 Gotenya koto nyingi panda dokonya pao katenge endakali dokome Goteme baa tangenya kalai dupa pyoo etapala koto kateamoli pyoo, baame baanya kalai dupa pyoo etapala koto katengeaka. 11 Dopana, dupame Gotenya pii kaleme iki siamino mana doko aopyoo latala naimanya mendeme watao minatala lombapae setamana, naima koto nyingi panda dokonya kalya paanya kyoto joo katamana.
12 Doko,* 4:12 Ais 49:2; Jo 12:48; Ep 6:17; 1 Te 2:13; 1 Pi 1:23; Pa 1:16; 19:15 Gotenya pii doko kuli singi. Dokome kalai pupu lao pingi. Pii doko etete nenge katapae. Dokonya nenge dokome konjua yangi nenge kata kata petae dupa pitakanya nenge dupa ita miningi. Dokome endakali dupanya masingi imambupi, luma lengepi, kuli tundungipi dupanya tunguoo kolandenge. Dee moname masingipi pyuani kaengepi dupa dokome yapengeaka. 13 Gotenya wapupae dupanya mendaipi mende baanya enomba dokonya yalo pyoo nasingi. Daa, dupa pitaka baanya enomba dokonya mendeme sanga napyoo panao singi. Naimame mana minatamano dupa dopa pyoo miniamana lao baa lamaipenge.
Jisasa baa Pitisa Mupa etete kenge singina leamo doko
14 Naimanya* 4:14 Ip 3:1; 9:11,24; 10:22-23 Pitisa Mupa etete kenge singi Gotenya Ikiningi Jisasa doko kalyamo. Baa kaiti dokonya-kaita pupala Gotepa awapa kalyamo. Tenge dolaponya naimame masoo minao lao panenge doko kyoto joo minao katamana. 15 Doko,* 4:15 Jo 8:46; Lo 8:3; Ip 2:17-18; 5:7 naimanya Pitisa Mupa dokome naima endakali tambo lapae dupa kapa pao kondo nakayapenge mende daa. Naima-kisa mana tata tata dupanya-kaita makande pingi epengeli pyoo baa-kisa epea. Dopaka doko, baame dupanya koo mende napia. 16 Dopana,* 4:16 Ep 3:12; Ip 10:19 naimame paka nakayao Goteme mona epe paliuu isoo petenge toko dokonya tengesa mona. Baame naima kondo kayata. Dee naima-kisa kenda pipae ipatamo gii dokopaka baame naima kandao mona epe paliuu niseta.
5Pitisa Mupa Jisasame naima etete kapa pao pyoo nyepengena leamo doko
1 Pitisa* 5:1 Ip 8:1 mupa kalyamino dupa pitaka endakali. Goteme endakali dupanya mende yapao nyepala dokome pitisa joo endakali dupa nisoo baanya kalai pyakao katena lenge. Dopa lelyamopa baame opale epe dupa Gote maiyuapi, dee koo dupa kunina lao kundi maiyuapi pyoo katenge. 2 Baa* 5:2 Ip 4:15 apata tambo lapae joo katenge dokonya baame masala naenge endakali dupapi kaita angi doko yakinatala waka mendenya-kaita penge dupapi dupa kandao kapa pao wanawana lao katapenge. 3 Dee* 5:3 Lep 9:7; 16:6 baa tambo lapae joo katenge dokonya baame endakali dupanya koo dupa kunina lao kundi maingimali pyoo baame baa tangenya koo dupa kunina lao kundi maipengeaka.
4 Pitisa* 5:4 Eke 28:1; Jo 3:27 mupa joo katenge kenge singi kalai doko akali mendaipi mendeme baa tangeme nyala naenge. Daa, wamba Goteme akali Etone epena latala kalai doko maiyamoli pyoo baame akali dupa maingi. 5 Mendai* 5:5 Wee 2:7; Ip 1:5 dopaka pyoo Kataisame apata baa tange lalyoo pitisa kalai kenge singi doko nyala naya. Daa, Goteme baa lamaiyoo,
“Indupa nambame emba mandipilyona,
emba nambanya Ikiningina,” lea-pyaa.
6 Dee* 5:6 Wee 110:4; Ip 6:20; 7:1,17 baame baanya pii pepa pyapae singi dokonya mendasa apata lao pituu,
“Emba Melekisendeke kateamo kombe dokonya pitisa katawaka katatena,” lea-pyaa.
7 Kataisa* 5:7 Mt 26:36-46; Mk 14:32-42; Lu 22:39-46; Jo 12:27; Ip 4:15 isa yuu angenya endakali joo katao pituu baa kumatamo dokonya pyoo nyepenge Gote doko lao loma soo tee lao yako lao ee lao katea. Baame Gote andanda semaiyoo kateamo dokonya Goteme baanya loma siamo dupa sia. 8 Baa* 5:8 Pl 2:6-8 Gotenya Ikiningiaka doko, tanda neamo dokome pii watao miningi mana doko nyia. 9 Dopa* 5:9 Jo 17:19; Lo 1:5; Ip 2:10; 7:28 piamo dokonya-kaita Goteme baa Pyoo Nyingi Akali angi injisiamopa, baa watao paenge endakali dupa pitaka pyoo nyepae etete katapenge dokonya baa tenge jia. 10 Dee* 5:10 Wee 110:4; Ip 5:6; 6:20 Goteme baa Melekisendeke kateamo kombe dokonya pitisa mupa katena leaka.
Naima wane ŋaŋa joo nakatamana
11 Dokonya* 5:11 1 Ko 3:1-3 nambame nyakama pii longo mendapu langipenge silyamoaka doko, nyakama kale kembau jetala yapa nyala naelyamino dokonya nambame lekeleke tao tenge lopalyoo langipenge jilyamo. 12 Gii* 5:12 1 Pi 2:2 longo patelyamona, nyakama mana lamaingi akali joo katamili. Dopaka doko, endakali mendeme nyakama Gotenya pii etete tee pyao lamaingi dupa deaka mana langipenge jilyamo. Nyakama nee kyoto nanenya andu napenge joo kalyamino. 13 Andu nenge endakali dupa pitakame mana tolatae miningi dokonya lao pii doko auu pyoo masala naengema. Doko, dupa wane ŋaŋa joo kalyamino. 14 Dopaka* 5:14 Lo 16:19; 1 Ko 2:6; Pl 1:10; Kl 3:10 doko, nee kyoto doko endakali angi dupanya. Endakali dopale dupanya masingi doko mana latae dokomena, dupame mana koo epepi dupa kapa pao yapengema.
61 Dopana,* 6:1-2 Ep 2:1; Ip 9:14* 6:1-2 Mt 3:2; Ap 2:38; 1 Ti 4:14 naimame deaka tee pyao Kataisanya lao mana nyala nayamana. Naimame deaka anda muku minala nayamana. Naimame mona kapilyoo mana koo tenge dupa maita maimana lawapi, Gote masoo minamana lawapi, kaimala pipae walya pyao nepenge dupanya mana lawapi, endakalinya aiyomba minani pipengena lawapi, endakali kumapae dupa pitaka sakatatamina lawapi, Goteme endakali yapatamopa kaitinya etete katatamina lawapi, yuu koonya etete katatamina lawapi dupanya naimame deaka pilyoo mana laa nayamana. Daa, indupa naima andao pao endakali angi jetae katamana. 3 Goteme doko kapana lao masetamo kandao doko, kiningi naimame dopaka pimana. 4 Endakali* 6:4 Ep 5:14; Ip 10:32 mendapuame Gotenya tii pipae doko nyepelyamino. Dupame kaitinya tae Goteme mee maingi dupa nyepaminopa Oli Sipitisa doko dupa-kisa katapelyamo. 5 Dupame* 6:5 Lo 5:5 Gotenya pii doko makande petala etete epe lamo lao masilyamino. Dupame Gotenya gii epe maitakao ipatamo dokonya pupu lapae doko masetelyamino. 6 Lombapae* 6:6 Mt 12:31; Ip 10:26-31; 12:17; 1 Jo 5:16 sepala Gote maita mailyamino endakali dupame dee pilyoo ipao mona kapilyetami kaitini nasilyamo. Mana dutupame dupa tangeme Gote Ikiningi doko lamba lao deaka ita pokonya pyao yukuilyamino. 7 Paa* 6:7 2 Ti 2:6 longosa aiyuu epelyamopa yuumi aiyuu doko nyingi. Yuu dokonya ee pokelyamino endakali dupa nisoo nee auu pilyamo doko, Goteme yuu doko auu pisilyamo doko mambele auu pingi. 8 Dopaka* 6:8 Jen 3:17-18 doko, yuu dokome lyiki akipi tata tata dupa manditamo kandao doko, yuu doko koo. Doko, Gotenya enombasa koyalanya pitamosana tenda itateme tata.
9 Mona setenge paluma, indupa naimame dopa lelyamanoaka doko, Goteme nyakama pyoo nyeta epe doko nyakama-kisa silyamo lao naimame masetelyamano. 10 Gote* 6:10 Ip 10:32-34 baa tolatae dokomena nyakamame opale pilyamino dupa kame sala nayata. Nyakamame Gotenya endakali dupa nisalanya opale piamino dupa indupa apata pilyaminoaka dokome, nyakamanya Gote auu kaenge doko laitaka pilyamino dupa Goteme kame sala naelyamoaka. 11 Dokopa* 6:11 Ep 1:15; Ip 3:14 nyakama mendai mendai lao dokome dopaka pyoo masoo malisilyamino Gote doko kyoto joo masalakao masipimi laka lao masilyamano. Nyakamame dopaka pyoo katao pao gii etatamo doko nyipimi laka lao masilyamano. 12 Dopana,* 6:12 Ga 3:14,29; Ep 1:13-14; 2 Te 3:7 nyakama maka nakaenya, Gote lao masoo minao yapa maka nakayao Goteme baanya wane dupa maitona leamo dupa nyingima endakali dupanya mana watao minalapape.
Goteme Apotakame maitona leamo doko naimame kyoto joo masoo minamana
13 Wamba* 6:13 Jen 22:16-17 Goteme Apotakame maitona leamo dokopa lao pituu, “Pii doko kiningi etete lelyona,” lea-pyaa. Tenge doko endakali mende Gotenya alyasale joo nakalyamo dokonya baame baa tangenya kenge doko lao etete kiningi lelyona lea-pyaa. 14 Baame lao pituu, “Nambame etete kiningi pii lelyona, nambame emba etete auu pisetala embanya mandipaenya mandipae dupa minao etete longo injisetona,” lea-pyaa. 15 Dopa* 6:15 Lo 4:20 leamopa Apotakameme yapa maka nakayao katao Goteme maitona leamo dutupa pitaka maitakao nyia-pyaa. 16 Endakali* 6:16 Eke 22:10-11 dupame nyakamanya alyasale mendenya kenge doko lao kiningi etetena lao langalu miningima. Dopa petala kiningi etetena lao langalu minilyami dokome endakali dupanya pii doko angi jetala pii atete pingi doko lao etasingima. 17 Goteme apata dopa piamo doko, endakali dupame baame pitona latae doko kapa pao aloo napingi lamo lao kandokondape pina lao baame kiningi etete lelyona lea-pyaa. Baame maitona leamo doko nyetamino endakali dupa laitaka pyokondape pyaanya dopa pia-pyaa. 18 Pii* 6:18 Nam 23:19; 1 Sam 15:29; 2 Ti 2:13; Ta 1:2 lapoma dolapo kapa pao aloo pyowapi dee Goteme sambo lawapi napita. Pii lapoma dolapome naima Gotepa awapa auu pyoo katatama endakali dupanya mona minao kyoto jetakala Goteme naimanya depa lekeamo dupa masalakao masoo malisoo kalyepa lenge. 19 Naimame* 6:19 Lep 16:2-3; Mt 27:15; Ip 9:3; 10:20 masoo malisilyamano doko naimanya lete katenge kende jepae epe kyoto naima anjetae kalyamo doko. Kende doko anda palo etete epe andakote lapalapa andake yukuotae dokonya maitakaita puu pao patae. 20 Jisasame* 6:20 Wee 110:4; Jo 14:3; Ip 5:6,10 naima nisalanya palo dokonya baa wambao pea-pyaa. Baa pitisa mupa Melekisendeke kateamo kombe dokonya katawaka kalyamo.
7Akali Melekisendeke baa pitisa etete andake-pyaa
1 Akali* 7:1 Jen 14:17-20 Melekisendeke doko Seleme tangemanya kiŋi doko Gote Etete Alyasale Katenge dokonya pitisa-pyaa. Wamba Apotakameme yanda petala kiŋi dupa pyao kumasetala pilyiamopa Melekisendekeme kaitinisa kandanyetala auu pisoo pii epe lamaiya-pyaa. 2 Dokopa Apotakameme oapi dupa pitaka kingi ita lao konjepala konjepae mende Melekisendeke maiya-pyaa. Kenge Melekisendeke dokonya tenge mupa doko dapa: kiŋi dokome mana tolatae watao miningi. Dee baa Seleme tangemanya kiŋi katea-pyaa. Dokonya tenge doko dapa: kiŋi dokome mona lyuu lenge mana watao miningi. 3 Baa* 7:3 Jo 7:27; Ip 1:2 endangi napituu takange nakatao baanya tata yumbange napaliuu pingi. Baa endangimi mandea gii nasoo kumata gii nasoo pingi. Baa Gote ikiningi dopale jetala koteaka lao+ 7:3 koteaka lao Pepa Iputu piamo akali dokome Baipolonya pii mendeme Melekisendeke endangi takangepi, yumbangepi, baa pitisa kateamo gii dokopi dupanya laa nayamosa baa pitisa koteaka lao katenge doko Jisasa makande petaena lea-pyaa. Ip 5:5-6; 7:15-17 dupa kandape.pitisa katenge. 4 Naimame* 7:4 Jen 14:20 Melekisendeke doko etete akali andakena lao masepenge. Naimanya yumbange mupa Apotakameme yanda petala oapi epe nyiamo dupa pitaka kingi ita lao konjepala konjepae mende Melekisendeke maiya-pyaa. 5 Lipainya* 7:5 Nam 18:20; Dit 14:22 mandipaenya mandipae tata dupame pitisa kalai doko nyingima. Dokopa mana setapae dupame lelyali pyoo Isataelemanya oapi dupa kingi ita lao konjepala konjepae mende dupame nyingima. Isataele dupa Lipai dupanya kaiminingi etete Apotakame ikiningiaka doko, kayapala dupame kaiminingi dupanya oapi dupa kingi ita lao konjepala konjepae mende nyingima. 6 Akali Melekisendeke doko baa dupa tata daaka doko, baame Apotakamenya oapi kingi ita lao konjepae dupanya konjepae mende nyia-pyaa. Dokopa Goteme maitona leamo pii doko siamo akali Apotakame doko kandao Melekisendekeme baa auu pisoo pii epe lamaiya-pyaa. 7 Endakali pitakame dapa lao masingima: pii epe lamaiyoo auu pisingi akali doko alyasalena, pii epe singi akali doko dokonya pundipundina lao masingima. 8 Lipai dupame oapi kingi ita lao konjepae dupanya konjepae mende nyingimaka doko, dupa kumingima. Dopaka doko, Gotenya pii pepa pyapae singi dokome Melekisendeke doko baa lete katengena lelyamo. 9 Kiningi naimame kapa pao dapa lapenge: Lipai dokome oapi kingi ita lao konjepae dupanya konjepae mende nyingi-pyaa. Dopaka doko, wamba Melekisendekeme Apotakame-kisa oapi kingi ita lao konjepae dupanya konjepae mende nyoo pituu Lipai dokonya oapi dupanya konjepae mende nyiaka-pyaana lapenge. 10 Doko,* 7:10 Jen 14:17 Melekisendekeme Apotakame kaitinisa kandanyiamo gii dokopa Lipai doko baanya yumbange Apotakamenya yonge dokonya palea-pyaa.
Pitisa enenge mendeme wambatae dupa alo piamo doko
11 Lipae* 7:11 Wee 110:4 tata dupame pitisa kalai piamino dokonya Goteme Isataele endakali dupa mana setapae dupa maiya-pyaa. Lipai dupame pitisa kalai doko auu pyoo pyaakao piamili kandao doko, maitakao akali Etone daa, Melekisendeke yale mende katapenge nanjiali. 12 Pitisa* 7:12 Ip 8:6-13 dupa alo pitamo kandao mana setapae dupa apata alo pipengeaka. 13 Goteme* 7:13 Jen 49:10; Ais 11:1; Mt 2:6; Lo 1:3; Pa 5:5 akali lelyamo doko baa Lipai tata daa. Baanya tata dokonya mende wamba olata tokonya pitisa joo kalai pyoo katea mendenya daa-pyaa. 14 Naimanya Kamongo doko Juta tata dokonya mandipaena lao masetelyamano. Moseseme pitisa dupanya lao lao pituu, tata doko pitisa katenana laa naya-pyaa.
Jisasa baa Melekisendeke kateamo kombe dokonya koteaka lao pitisa kalyamo
15 Pii dapa lao panelyamo: pitisa mende ipatelyamo doko Melekisendeke yalena lao panelyamo. 16 Baa* 7:16 Jet 33:18 endakali tata mendenya manapi ipangepi mendeme tenge katao pitisa katena lao, daa. Lete etete katawaka katenge dokonya pupu lapae dokome baa pitisa injisia-pyaa. 17 Goteme* 7:17 Wee 110:4; Ip 5:6 baa kandao dapa lea-pyaa:
“Emba Melekisendeke kateamo kombe dokonya pitisa katawaka katatena,” lea-pyaa.
18 Mana* 7:18 Lo 3:22-23; Ip 10:1; 11:40 setapae wambatae dupa Goteme kunao nepatea-pyaa. Doko, mana setapae dupa kyoto nanjepala dee kalai pipenge nanjia-pyaa. 19 Doko,* 7:19 Ip 9:9 mana setapae dupame mendita mende epe etete injisala naya-pyaa. Goteme kaitini waka mende wapuiyamo doko etete epe dokonyana mana setapae dupa ita minapumopa kaitini dokonya-kaita naima Gote tengesa pelyamano. 20 Dee* 7:20-21 Wee 110:4; Ip 5:6 Goteme pii etete kiningi lelyona latala Jisasa pitisa katasia-pyaa. Pitisa kalai nyiamino dupa mendeme pii etete kiningi lelyona laa nayamopa pitisa kateami. Dopaka doko, Goteme Jisasa kandao pii etete kiningi lelyona lao lao pituu,
“Namba Kamongo dokome pii etete kiningi latelyo doko masingi aloo napitona emba pitisa katawaka katatena,” lea-pyaa.
22 Dopana,* 7:22 Ip 8:6-13; 12:24 pii lao setapae doko Jisasame makande joo naima laitaka pipumopa wamba pii lao setapae doko ita minilyamo.
23 Wamba akali longo pitisa kateami-pyaa. Doko, dupa kumingi dupana kapa pao pitisa katawaka katapenge nanjia-pyaa. 24 Dopaka* 7:24 Lo 8:34; 1 Jo 2:1; Pa 1:18 doko, Jisasa baa katawaka katenge dokome pitisa kalai doko koteaka lao minilyamopa aloo napingi. 25 Dopana, baame kapa pao endakali dupa etete pyoo nyalakao nyilyamopa dupa baa-kisa Gote tengesa pengema. Doko, baa koteaka lao katao pituu, Goteme endakali dupa nisina lao baame loma singi.
Pitisa Mupa Jisasame etete kapa pao naima nisingi
26 Pitisa* 7:26 Ip 3:1; 9:25-28; 1 Jo 3:5-6 mupa dopale dokome etete kapa pao naima nisingi. Baa etete epe dokona koopi mende napingi. Baa-kisa koo tengepi mende nasilyamopa endakali koo pingi dupanya baa etete waka mendepale. Baa dupa pitakanya etete andake alyasale katenge. 27 Wamba* 7:27 Lo 6:10; Ip 5:3; 9:7,12; 10:11-14 pitisa mupa kateami dupame koteaka lao Gote lao kundi maipengena lao maiyami-pyaa. Wambao dupame tangenya koo kunalanya kundi maitala, maitakao endakali dupanya koo kunakamaiyanya kundi maingima. Dopa pingimaka doko, Jisasame koteaka lao kundi maiya nayapenge. Baame baa tange paa mendai iki Gote lao kundi maiya-pyaa. 28 Mana* 7:28 Ip 5:1-2,9 setapae dupanya pitisa mupa katapenge jilyamopa akali pupu lapae nasingi dupa pitisa mupa katengema-pyaa. Dopaka doko, maitakao pii etete kiningi lelyona leamo dokome Gote Ikiningi doko pitisa mupa katena lea-pyaa. Dokopa Goteme baa etete kapa pisiamo doko koteaka lao dopa petayaka mee kalyamo.
8Jisasame kaitinya anda etete epe dokonya pitisa kalai pilyamo
1 Naimame* 8:1 Wee 110:1; Ap 2:33; Ip 1:3; 3:1; 10:12; 12:2 pii lelyamano dakenya tenge angi doko dapa: naimanya pitisa mupa dopale doko katao baa kaitinya Kiŋi Mupa dokonya petenge toko kingi tolae-kaita katapelyamo. 2 Baame Gotenya losuu anda seleme petae etete epe angi dokonya pitisa kalai pilyamo. Anda doko endakali mendeme pyaa naya-pyaa. Daa, Kamongo dokome pia-pyaa. 3 Pitisa* 8:3 Ip 5:1 mupa dupa pitakame opale mee maingi dupa minao Gote-kisa ipupala baa lao kundi tata tata dupa dina lao katena lea-pyaa. Dopa piamopa Jisasame opale kundi mende maipengeaka jia-pyaa. 4 Baa* 8:4 Ip 7:13-14 yuunya katapyali kandao doko, pitisa nakatapyali. Doko, mana setapae dupame lelyali pyoo opale Gote mee maingi tata tata dupa maingima pitisa dupa katapelyamino. 5 Losuu* 8:5 Eke 25:40; Ap 7:44; Kl 2:17; Ip 9:23; 10:1; Pa 11:19 anda dakenya pitisa kalai pilyamino dupa kaitinya losuu anda dokonya makandepi imambupi joo pingima. Moseseme losuu anda mende seleme pyaanya piamo dokopa Goteme kyoto joo baa lamaiyoo, “Dupa pitaka nambame emba yuu manda dokonya makande laitaka pioli pyoo, etete kapa pena lao kandao pipi,” lea-pyaa. 6 Dopaka* 8:6 2 Ko 3:6; 1 Ti 2:5; Ip 7:12,22; 9:15; 12:24; 1 Jo 2:1 doko, Kataisame pitisa kalai piamo dokome pitisa waka dupame kalai piamino dupa etete ita minia-pyaa. Dopaka pyoo Kataisame Gotepa endakalipanya kainanya pii lao seteamo dokome pii lao setapae wambatae doko etete ita minia-pyaa. Doko, Goteme pitona latae pii etete epe dokome pitona latae pii wambatae doko ita minilyamo doko pii lao setapae dokonya tenge.
Pii lao setapae enenge dokome wambatae doko ita minilyamo
7 Wamba tee pyao pii lao setapae doko kopeta nanjiali kandao doko, Goteme paa lapo pyoo pii lao setato lao masala nayali. 8 Dopaka* 8:8 Mt 26:28; 1 Ko 11:25* 8:8 Jet 31:31-34 doko, Goteme endakali dupa-kisa koo tenge sianya baame lao pituu,
“Namba Kamongo dokome lelyona,
‘Salapa! Tenda gii mendepa nambame Isataele dupapi Juta dupapi dupanya pii enenge lao setakamaito.
9 Pii lao setapae enenge doko wamba nambame dupanya yumbange dupa-pipa pii lao seteo dopale daa.
Wamba nambame Isipe yuu doko yakinalanya dupa kii minao lanyoo peo dokopa dupanya yumbange dupa-pipa pii lao seteo doko dupame watao minala nayami.
Dopa piamino dokonya nambame dupa masala nayona,’ namba Kamongo dokome dopa lelyo.
10 Deaka* 8:10 Ip 10:16-17 nambame lao pituu,
‘Gii dutupa etapatamopa maitakao nambame Isataele dupanya pii waka mende dapa lao lao setakamaito:
nambanya mana setapae dupa dupanya masingi koko dupanya setapakamaitala monanya pepa pyaanya katakamaito.
Dokopa namba dupanya Gote katatopa dupa nambanya endakali katatami.
11 Dokopa endakali pitaka mendai mendai lao dupame dupanya pii mendai lengepi kaiminingipi dupa mana lamaiyoaka nakatenya lao pituu,
“Embame Kamongo lao masepengena,” laa nayatami.
Daa, gii dokopa endakali angipi kolepi dupa pitakame namba lao masokondape pitami.
12 Mana* 8:12 Ip 10:17 setapae dupa dupame angotaminopa nambame dupa kondo kayapala dupanya koo dupa lao dee masala nayatona,’” Kamongo dokome dopa lea-pyaa.
13 Baame* 8:13 2 Ko 5:17; Pa 21:4-5 pii enenge lao seteamo dokome pii tee pyao seteamo doko atingi injisetea-pyaa. Opale atingi jetala koelyamo doko etalakao etalanya pingi.
9Pitisa mupa wamba kateami dupame pulumakao akipi taiyokome kundi maiyoo kateamino doko
1 Pii lao setapae wambatae dokonya mana mendapua losuu lapengepi yuunya anda etete epe dokonya lawapi lao setea-pyaa. 2 Losuu* 9:2 Eke 25:23-40; 26:1-30; Ip 6:19 anda seleme piamino dokonya lamapi, tokopi, betesa Gotenyana lao setengema dupapi dutupa singi-pyaa. Sele anda doko kandao etete epe lengema-pyaa. 3 Lapalapa* 9:3 Eke 26:31-33 andake mendeme kaina dokonya kame joo yukuotala lapalapa dokonya maitakaita dokaita palo eteteaka epena lengema-pyaa. 4 Kena* 9:4 Eke 16:33; 25:10-16; 30:1-6; Nam 17:8-10; Dit 10:3-5 tunduma pina lao yangalanya olata toko golome wasepae dokopa Gotenya pii lao setapae palenge bokosa dokopa dolapo palo dokonya singi-pyaa. Bokosa doko pitaka golome sanga pyatae-pyaa. Bokosa dokonya sisopene penge golome wasepae nee manaa paleta doko palenge-pyaa. Etonenya pangali wamba imbu pyoo yoko piamo dokopi Goteme pii lao setapae kana lapomanya pepa piamo dolapopi dutupa bokosa dokonya palengeaka-pyaa. 5 Bokosa* 9:5 Eke 25:17-22 ketae dokonya Gotenya tii pipae doko makande pyoo enjele lapoma wasepae-pyaa. Pundipundi dolaponya koo kunalanya taiyoko kai lengema panda singi-pyaa. Dopaka doko, indupa opale kuki dupanya nambame pii lao panala nayato.
6 Dopa* 9:6 Nam 18:2-6 pyoo dopale dupa waseteamino dokopa pitisa dupame koteaka lao losuu anda seleme petae dokonya kolandao nyakamanya pipenge dupa pingima-pyaa. 7 Dokopa* 9:7 Eke 30:10; Lep 16:2-34; Ip 7:27 pitisa mupa dokome iki palo eteteaka epe dokonya ee kana dii lao paa mendai kolandata pingi-pyaa. Baa mee kolandala nayao taiyoko dupa nyepala kolandata pingi-pyaa. Dokopa taiyoko dupame baa tangenyapi dee endakali dupame koo pilyamano lao masala nayao koo pilyamino dupanyapi koo kunina lao kundi maiya pengema-pyaa. 8 Mana* 9:8 Ip 10:19-20 dokonya Oli Sipitisame naima dapa lao laitaka pilyamo: losuu anda seleme petae dokonya kalai doko mee setamoaka kandao doko, palo eteteaka epe dokonya endakali kolandapenge kaitini doko lumbala nayatana lao laitaka pilyamo. 9 Losuu* 9:9 Ip 10:1-2 anda seleme petae doko indupa gii dake makande petae. Anda dokonya Gote mee maingi tata tata dupa maitala baa lao kundi tata dupa maingima-pyaa. Dopa pingimaka doko, dopale dutupa pitakame kapa pao tama pilyamino endakali dupanya ingi monapi minao etete auu pisala naenge-pyaa. 10 Kundi* 9:10 Kl 2:16-17 maingi tata dutupa neepi, endakipi, opale wasawasa pingipi dopale yongenya mana setapaenya iki-pyaa. Goteme mana seteamo dutupa pitaka endakalimi watao minao pao baame dupa pitaka tolasetamo gii dokonya tuu lena lao setea-pyaa.
Kataisa baa tangenya taiyokome kundi maiyamo doko
11 Dopaka* 9:11 Ap 7:48; Ip 3:1; 4:14; 9:24; 10:1,20 doko, indupa Kataisa baa ipupala mana epe sakatasiamo dupanya pitisa mupa katapelyamo. Losuu anda seleme petae wambatae doko ita minao losuu anda seleme petae etete auu pipae dokonya baa kolandatea. Anda doko endakali kingimi petae yuu dakenya mende, daa. 12 Baame* 9:12 Mt 26:28; Lo 3:24; Ip 7:27 paa mendai iki losuu anda seleme petae etete epe dokonya kolandatala, koteaka lao pyoo nyepae katataminopa lao naima pyoo nyia-pyaa. Baame memepi pulumakao yakanepi dupanya taiyokome dopa pia daa. Baa tangenya taiyoko dokome dopa pia-pyaa. 13 Pitisa* 9:13 Lep 16:3,14-16; Nam 19:2-10,17-20; Ip 10:4 dupame endakali Gotenya enombasa koelyamino dupa-kisa meme tamopi pulumakao maipa tamopi dupanya taiyoko dupame dupa tandinya piseta, pulumakao ina puiyoto itatenya yangao kenai jetae dupame dupa lumbanya piseta pingima-pyaa. Dopa pilyaminopa endakali koyapae dupa Gotenya enombasa etete epe jetala dee auu petae jingima-pyaa. 14 Dopa* 9:14 Ip 6:1; 10:10; 1 Pi 1:18-19; 1 Jo 1:7 pingimaka doko, Kataisanya taiyoko dokome dupa ita minia-pyaa. Kataisa baa-kisa koo mende etete nasingi. Katawaka katenge Sipitisanya pupu lapae dokome baa tange kundi joo Gote maiya-pyaa. Dopa piamo dokome Gote lete katenge dokonya kalai pyakamaiyapale lao naimanya ingi monapinya mana koo tenge dupa yukuoo nepekea-pyaa.
Kataisanya taiyoko dokome pii enenge lao setapae pupu lasiamo doko
15 Dopa* 9:15 Ga 4:1-7; 1 Ti 2:5; Ip 8:6 piamo dokonya Kataisame Gotepa endakalipanya kaina dokonya pii enenge lao setea-pyaa. Pii lao setapae wambatae doko siamo gii dokopa koo piamino endakali dupa pitaka dee sambao nyoto latala baa kumatea-pyaa. Goteme wii latae endakali dupame nyetami leamoli pyoo lete etete katenge doko nyetami. 16 Akali mendeme baanya moya dupa mokosetoo latamo kandao doko, moya dupa endakalimi nyina lao baa wambao kumapenge. 17 Akali doko wambao kumapelyamo dokopa baanya moya mokoseto lelyamo pii doko angi jingi. Baa lenge tao katawaka pituu baanya moya dupa mokosetoo lelyamo kandao doko, baanya pii doko angi jala naenge. 18 Tenge dokonya minao taiyoko dupame pii lao setapae wambatae doko pupu lasingima-pyaa. 19 Wambao* 9:19-20 Eke 24:3,6-8; Lep 14:4-6* 9:19-20 Mt 26:28; Ip 10:29 Moseseme endakali dupa pitaka mana setapaenya pii dupa pitaka lamaiya-pyaa. Maitakao pulumakao yakane taiyokopi, meme taiyokopi, endakipi dupa nyepala sipisipi kangyoo itipi, elyamuni yokopi, dupame tandyoo bukupi endakalipi dupa pitaka-kisa pisoo pituu, “Taiyoko dokome pii lao setapae nyakamame watao minalapale lao Goteme langiamo doko pupu lasilyamona,” lea-pyaa. 21 Dopaka* 9:21 Lep 8:15,19 pyoo Moseseme taiyoko dupa losuu anda seleme petaepi disapi opale minao losuu lengema dupa pitakanya tandyoo pisia-pyaa. 22 Kini,* 9:22 Lep 7:11; Ep 1:7 mana setapae dupame lengeli pyoo taiyoko dokome opale dupa pitaka auu pisingiaka doko, mendeme mendatupa auu pisingi. Taiyoko mende naepelyamo kandao doko, Goteme endakalinya koo kunao nepakamaiya naenge-pyaa. 23 Pitisa* 9:23 Ip 8:5; 10:1 dupame kaitinya singi dutupanya makande iki petae dupa auu pisalanya kundi maingi mana dutupaka minapenge jia-pyaa. Dopaka doko, kundi dupa ita minao kundi etete epe dokome iki kapa pao kaitinya singi dupa auu pisingi. 24 Jisasa* 9:24 Ap 7:48; Ip 4:14; 7:25; 9:11; 1 Jo 2:1 baa Gotenya anda angi dokonya iki waingi tao endakali kingimi petae etete epe dokonya kolandala naya-pyaa. Daa, baa kaitinyaka tolao kolandatala indupa baa Gotenya enombasa panatala naima nisoaka kalyamo.
25 Ee kana dii lao pitisa mupa dokome palo eteteaka epe dokonya Gote lao kundi maiya pao pituu baanya taiyoko doko minao paa naenge-pyaa. Dopaka doko, Kaitaisame baa tange paa longosa kundi maiya naya-pyaa. 26 Baame* 9:26 Jo 1:29; Ga 4:4; 1 Ti 6:14; Ip 7:27; 1 Pi 3:8 paa longosa kundi maiyali kandao doko, Goteme yuupi kaitipi wasiamo dokonya pituu indupa tuu lao baa paa longo tanda nao katapyali. Dopaka doko, gii etalanya piamopa Kataisame baa tange Gote lao kundi maitala endakali dupanya koo kunanya nepakamaitopa lao paa mendai iki baa yuunya epea-pyaa. 27 Endakali* 9:27 Jen 3:19 dupa paa mendai iki kumapelyaminopa maitakao Goteme yapenge. 28 Dopaka* 9:28 Ais 53:12; Ap 3:20-21; Pl 3:20-21; 2 Ti 4:8; Ip 10:10; 1 Pi 2:24 pyoo Kataisame endakali dupanya koo kunakamaiyoo paa mendai iki baa tange Gote lao kundi maiya-pyaa. Tenda baa paa lapo pyoo ipata. Dopaka doko, baame koo kunalanya ipata daa. Kataisa kandatapuma laka lao putiti kayao malisoo katenge dupa etete pyoo nyalanya ipata.
10Kundi maingi wamba dokome kapa pao koo kunala naya
1 Opale* 10:1 Lo 7:7; Kl 2:17; Ip 7:19; 8:5; 10:11 epe maitakao ipanya pilyamo dupa mana setapae dupame naima laitaka pyaakao pyaa naenya, dupanya imambu iki laitaka pilyamo. Ee kana dii lao kundi tata mendaiyaka mailyami dokome kapa pao endakali pii sala epeamino dupa eteteaka auu pisala naenge. 2 Pii sala epeami endakali dupa kundi mendai ikimi etete auu pisiali kandao doko, dupame nyakamanya ingi monapinya koo dupa masala nayao, kundi maingi mana doko kayao piamili. 3 Dopaka doko, ee kana dii lao dupame kundi maingima dokome dupanya koo dupa deaka masina lenge-pyaa. 4 Doko,* 10:4 Ip 9:13 pulumakao maipapi memepi dupanya taiyoko dupame etete kapa pao koo kunala naenge-pyaa.
5 Dopa* 10:5 Wee 40:6-8 pianya Kataisa yuunya epeamo gii dokopa baame dapa lea-pyaa:
“Dupame pulumakao akipi pilyami dupapi emba lao kundi dilyami dupa embame auu nakaenge.
Dopaka doko, embame yonge mende namba dyaanya depa lee-pyaa.
6 Pulumakao akipi dupa itatenya tao mulyina lelyami dupapi koo kunina lao kundi lelyami dupapi dupa embame auu nakaenge.
7 Dokopa nambame dapa leo:
‘Pii pepa pyapae singi dokonya namba kandao latae silyamoli pyoo
nambame Gote embanya masingili pitoo latala namba ipatelyo,’ leona,” lea-pyaa.
8 Wambao baame mana setapae watao kundi maingima dokonya lao pituu, “Dupame pulumakao akipi pilyami dupapi, emba lao kundi dilyami dupapi, pulumakao akipi dupa itatenya tao mulyina lelyami dupapi, koo kunanya nepao kundi lelyami dupapi, dupa embame auu nakaengena,” lea-pyaa. 9 Dopa* 10:9 Mt 26:39-42; Jo 6:38 latala baame lao pituu, “Nambame Gote embanya masingili pitoo latala ipatelyona,” lea-pyaa. Dopa latala baame mana wambao doko nepatala mana maitakao doko kyoto joo setea-pyaa. 10 Jisasa* 10:10 Jo 10:17-18; Ep 5:2; Ip 7:27; 9:12,14,28; 10:12,14 Kataisame Gotenya masiali petala baa tangenya yonge doko kundi joo paa mendai iki maiyamo dokome baame naima etete epe injisia-pyaa.
Kataisanya kundi dokome etete kapa pao koo kunapenge
11 Pitisa* 10:11 Eke 29:38; Ip 10:1-4 dupa pitakame toya katapala nyakamanya kalai dupa koteaka lao pingima-pyaa. Dupame kundi maingi kalai tata dokoaka paa longosa pingima-pyaa. Dopa pingimaka doko, kundi maingi dupame etete kapa pao koo kunala naenge-pyaa. 12 Dopaka* 10:12 Ap 2:33; Ip 7:27; 10:10* 10:12 Wee 110:1 doko, Kataisame koo kunalanya paa mendai iki kundi maiyamo dokome koteaka lao kapa pelyamo. Baame dopa petala baa Gotenya kingi tolae dokonya kalyamo. 13 Dopa* 10:13 Jo 17:19; Ip 1:3 pyoo katao Goteme Jisasanya yandapipi dupa baanya moko pundipundi katasetamo gii doko malisoo kalyamo. 14 Baame etete epe injisiamo endakali dupa koteaka lao auu pyoo katatamina lao baame kundi mendai ikimi auu pisalakao pisia-pyaa.
15 Oli* 10:15-16 Ip 8:10* 10:15-16 Jet 31:33-34 Sipitisa dokome naima kandao pii dapa langilyamoaka:
“Kamongo dokome lao pituu,
‘Gii dutupa etapatamopa maitakao nambame dupanya pii waka mende dapa lao lao setakamaito:
nambanya mana setapae dupa dupanya monanya setapakaimaitala,
dupanya masinginya pepa pyaanya katakamaito.
17 Dopa* 10:17 Ip 8:12 petala dupame koo pitamipi mana koo minatamipi dupanya nambame deaka masala nayatona,’” lelyamo.
18 Goteme koo kunao nepatatamo kandao doko, deaka koo kunekena lao kundi maipenge kalai nasilyamo.
Naimame masoo minokondape petala Gote tengesa pupenge
19 Dopana,* 10:19 Ip 7:19 kaimia paluma, Jisasanya taiyoko dokome naima kapa pao Gotenya anda etete epe dokonya kolandao pituu paka nakaelyamano. 20 Baame* 10:20 Jo 14:16; Ip 6:19-20; 9:8,11-12 lete katenge kaitini mende naimanya lumbekeamo silyamo doko, lapalapa pyatu doko nyoo kapya latala palo eteteaka epe dokonya kolandenge kaitini mende setekea-pyaa. Kaitini doko Jisasa baa. 21 Naimanya* 10:21 Sak 6:11-12 pitisa mupa doko katao baame naima Gotenya tata doko isilyamo. 22 Baame* 10:22 Lep 8:30; Ese 36:25; Lo 6:4; Ep 5:26; 1 Pi 3:21 baanya taiyoko dokome naimanya mona dupa wasawasa pyakao naimanya koo tenge masiamano dupa pitaka kunao nepekea-pyaa. Baame endaki auu petae dokome naimanya yonge kaimbu pyekea-pyaa. Dopana, naimame naimanya monanya masingi koo dupa pitaka soo nepatala Gote lao masoo minalakao minatala baa tengesa mona. 23 Naimame* 10:23 1 Ko 1:9; Ip 3:2; 4:14; 11:11 masoo malisoo kalyamano dokonya lao pii lao panenge doko mona lapo napaliuu minalakao minamana. Doko, Goteme pitona lateamo dupa pitaka kiningi etete baame pita. 24 Dee naimame naimanya mende lao masa masa petala dupame auu kaenge mana watao minao pituu mana epe minina lao sakatasemanaka. 25 Endakali* 10:25 1 Ko 1:8; Ip 3:13 mendapuame pingimali pyoo naimame kaiminingi dupa-pipa kambu pingi mana doko yakinala nayamana. Naimame dupanya mona minao kyoto injisoo katamana. Kataisa dee ipupenge gii doko tengesa petelyamona lao masetala eteteaka kyoto injisoo katamana.
Gote Ikiningi doko naimame maita maiya nayamana
26 Naimame* 10:26 Ip 6:4-8; 12:17 Kataisanya kiningi pii doko mana nyepala maitakao naima tangeme koo pyuani kayao pitamano kandao doko, koo doko kunina lao naimanya kundi maipenge mende etete nasilyamo. 27 Naimame* 10:27 Ais 26:11 dopa pitamano kandao doko, naima etete pakame kumao Goteme naima yapatamo dokopa Gotenya yandapipi dupa pitaka tao mulyingima itate etete itaita pipae dokopa dolapo malisoo katapenge jilyamo. 28 Mana* 10:28 Dit 17:6; 19:15 setapae Goteme Mosese maiyamo dupa endakali mendeme angotamopa endakali lapomapi tepomapi mendeme baa kandatala koo pitamo doko lao pantamino kandao dokopa, endakali doko kondo nakayao kumasepenge. 29 Dopana,* 10:29 Eke 24:8; Ip 6:6; 9:20; 13:20 Gote Ikiningi doko maita mailyamo endakali doko kandao nyakamame aipa lao masilyamipi? Endakali doko baa eteteaka kenda pipae nyeta. Kataisanya taiyokome pii lao setapae dokome endakali doko eteteaka epe injisia. Dopa piamoaka doko, endakali dokome taiyokome pii lao setapae doko mee injisetala mona epe palenge Sipitisa doko kandao etete mana koo minilyamo. 30 Pii* 10:30 Dit 32:35-36; Wee 135:14; Mt 12:31-32; Lo 12:19 leamo akali dokome lao pituu, “Koo pinginya yanu nyingi doko nambana, nambame yanu pyatona,” lea-pyaa. Dee baame lao pituu, “Kamongo dokome baanya endakali dupa yapatona,” leamo doko masilyamano. 31 Gote* 10:31 Mt 10:28 lete katenge dokome endakali yanu nyetopa lao masepeta katatamo kandao doko, etete paka kayapenge mende lamo.
Masoo miningi dokonya naima kyoto joo katapenge
32 Dopaka* 10:32 Ep 5:14 doko, wamba nyakamame Gotenya tii pipae nyiamino gii doko dee masalapape. Gii dokopa nyakama endakalimi lekeleke andake tasiaminopa tanda longo nao pituwapi kyoto joo kateami. 33 Gii* 10:33 1 Ko 4:9 mendapuanya dupame nyakama endakali pitakanya enombasa katatala pii koo lao nyakama kenda pisiami. Dee gii mendapuanya kenda pipae dopale nyiami endakali dupa-pipa nyakama awapa nyiami. 34 Nyakamame* 10:34 Mt 5:11,40; 6:20; 19:21,29; Ip 13:3 anjetae paleami endakali dupa kondo leami. Dee nyakamanya oapi dupa nyiaminopa nyakamame mona yaepatala nyina kayami. Doko, nyakamame nyakamanya angi etete doko mee silyamo doko koteaka lao setana lao maseteami. 35 Dopana, nyakamame nyakamanya masoo miningi kyoto doko yakinala nayalapape. Dokonya yole andake doko silyamo. 36 Nyakamame* 10:36 Lu 21:19; Ap 14:22; 1 Te 3:4 Gotenya masilyamoli pimana lawapi baame opale nyetami lateamo dupa nyemana lawapi nyakamame maka nakayao kyoto joo kalyepape. 37 Gii* 10:37 Ais 26:20; Lu 21:28* 10:37 Apa 2:3-4 kuki iki sepatamopa akali ipanya pilyamo doko malisala nayao ipata. 38 Dopaka* 10:38 Lo 1:17; Ga 3:11 doko, masoo miningi dokonya-kaita Goteme nambanya tolataena lelyamo endakali doko lete etete katata. Baa paka setamo kandao doko, nambame baa kandao mona koo palyeto. 39 Dopaka* 10:39 Lu 21:19; 1 Pi 1:9 doko, naima paka sowapi koyatama endakali daa. Naima masoo miningi endakali dupa pyoo nyepae kalyamano.
11Masoo miningi dokonya angi dupa
1 Masoo* 11:1 Lo 1:16; 4:18-20; 8:24-25; 2 Ko 4:18; 5:7 miningi mana doko dapa: Goteme naima dina lao malisilyamano dupa naimanya mona dokome minatelyamano. Naimanya lengeme nakandelyamano dupa naimanya mona dokome doko silyamona lao masokondape pilyamano. 2 Wamba kateamino endakali dupame Gote lao masoo miniamino doko Goteme kandatala kapana lea-pyaa. 3 Naimame* 11:3 Jen 1; Wee 33:6,9; Jo 1:3; Lo 1:20; 2 Pi 3:5 Gote masoo minapumano dokonya-kaita baame baanya pii dokome yuupi kaitipi wapuiyana lao masetelyamano. Oapi naimame kandelyamano dupa naimame kapa pao nakandapenge dupame Goteme wapuiya-pyaa.
Epolopi Inokopi Noapi
4 Epolome* 11:4 Jen 4:3-10; Jop 16:18; Mt 23:35; Ip 12:24 Gote lao masoo minatala Gote lao kundi maiyamo dokome Keenenya kundi doko ita minao etete auu pia-pyaa. Epolome masoo miniamo dokonya Goteme baa tolataena lea-pyaa. Epolome opale mee Gote maiyamo dupa Goteme auu kaya-pyaa. Epolo baa kumateamoaka doko, baanya masoo miningi dokome baame pii lelyaliaka jilyamo. 5 Inokome* 11:5 Jen 5:21-24 Gote lao masoo miniamo dokome Goteme baa kaiti-kisa nyoo pea-pyaa. Baa kumala naya-pyaa. Endakali dupame baa kutiaminoaka doko, Goteme baa lanyiamosa nakandeami-pyaa. Wamba Goteme Inoko lanyala nayamo dokopa, Inokome piamo dupa kandatala Goteme kapana lea-pyaa. 6 Gote* 11:6 Jet 29:12-14; Lo 2:7; 10:14 lao masoo minala naenge endakali dupame pilyami dupa Goteme kapa pao auu nakaenge. Doko, endakali mendeme Gote kopatoo lao masetamo dokome Gote kalyamona lao masoo minao katapenge. Gote kutalakao kutilyamino endakali dupa baame epe maingina lao masoo minao katapengeaka. 7 Noame* 11:7 Jen 6:13-22; 7:1; Mt 24:37-39; Lo 3:22; 1 Pi 3:20; 2 Pi 2:5 Gote lao masoo miniamo dokome lengeme nakandeamo dupa Goteme wandyuu katena lamaiyamopa sia-pyaa. Baame Gotenya pii doko watao sipi mende wapupala dokonya baa palu dupa kolandatala auu pyoo paleami-pyaa. Noanya masoo miningi dokome yuunya endakali dupa-kisa tenge setea-pyaa. Baanya Gote lao masoo miniamo dokome Goteme baa tolataena lea-pyaa.
Apotakamenya masoo miningi doko
8 Apotakameme* 11:8 Jen 12:1-5; Ap 7:24; Lo 4:13 Gote lao masoo miniamo dokome Goteme Apotakame epena latala, baa yuu mende maitona pena lea-pyaa. Apotakameme Gotenya pii wataminao baanya yuu tenge doko yakinatala baa anja pelyope lao nakandao pea-pyaa. 9 Baame* 11:9 Jen 23:4; 26:3; 35:12,17,27 Gote lao masoo miniamo dokome yuu Goteme maitona leamo dokonya pao katea-pyaa. Baa yuu dokonya pao kateamo doko wakamanya yuunya pao katele lao katea-pyaa. Baame sele anda petala kateamoli pyoo maitakao Aisakepa Jekopepa sele anda petala kateambi-pyaa. Goteme yuu mende Apotakame maitooa leamo doko dolapome apata nyiambiaka-pyaa. 10 Goteme* 11:10 Ip 13:14; Pa 21:10-22 taono wasingi mana doko masetala taono sulu soo seta mende wasetamo doko Apotakameme kandapu laka lao masia-pyaa. 11 Apotakame* 11:11 Jen 17:19; 18:11-14; 21:2; Lo 4:19-21; Ip 10:23 baa lyanga jetala baanya etanenge Seta kapa pao wane namandipengeaka doko, Apotakameme Gote lao masoo miniamo dokome Goteme Seta pupu lasiamopa kapa pao wane mandipenge jia-pyaa. Goteme pitona leamo pii doko pakuala nayatana lao baame masokondape pia-pyaa. 12 Dopa* 11:12 Jen 15:5-6; 22:17; 32:12; Eke 32:13; Dit 10:22 piamopa akali mendai doko baa lyanga jetala kumalanya piamo doko baa wane yama longonya yumbange jia-pyaa. Wane dupa eteteaka yama longo jetala kaitinya buipi endaki lembanya endaki keepi dupa-pipa kapa lao mendeme itaki napyapenge jia-pyaa.
13 Endakali* 11:13 Jen 23:4; 1 Ktl 29:15; Wee 39:12; 119:19; Jo 8:56; 1 Pi 2:11 dupame masoo minao katao kumiami-pyaa. Wamba kateamino endakali dupame Goteme epe maitona leamo dupa nanyiami-pyaa. Dupame wambao kandatala tama piami-pyaa. Dupame lao panao lao pituu, “Naima yuu dakenya opone joo kalyamano. Naima gii kuki iki yuu dakenya kalyamanona,” leami-pyaa. 14 Endakali pii dopale lelyamino dupame nyakama etete katapenge yuu mende kutalanya lengema. 15 Dupame wamba yakineamino yuu doko dee nea kayamili kandao doko, kapa pao pilyepenge jiali. 16 Dopaka* 11:16 Eke 3:6,15; 4:5; Mk 12:26; Pl 3:20; Ip 13:14 doko, dupanya mona dokome yuu doko ita minao yuu etete epe kaiti yuu dokonya patea-pyaa. Dopa piamopa dupame Gote kandao, “Emba naimanya Gotena,” leamino dokonya Goteme elya nakayao, dupanya taono mende depa lakamaiya-pyaa.
17 Wamba* 11:17-18 Jen 22:1-14; Je 2:21-22* 11:17-18 Jen 21:12; Lo 9:7 Goteme Apotakame makande piamopa Apotakameme Gote lao masoo miniamo dokome Aisake Gote lao kundi maiya-pyaa. Goteme pitona latae doko Apotakameme sepeamopa Goteme Aisake lao masetala Apotakame lamaiyoo lao pituu, “Aisakenya mandipaenya mandipae paliuu patamo dupa emba tata lao palitana,” lea-pyaa. Dopaka doko, Apotakameme baanya wane mendai doko pyao kundi maiyanya pia-pyaa. 19 Aisake* 11:19 Lo 4:17-21 kumapatamopa Goteme kapa pao sakatasalamona lao baame masia-pyaa. Dopana, Apotakameme kongali pyoo Aisake kumapae nyiana lao naimame masepenge jilyamo.
Aisakepi Jekopepi Josepepi
20 Aisakeme* 11:20 Jen 27:27-29,39-40 Gote masoo miniamo dokome maitakao opale pitamo dupa masetala baame Jekopepa Isopa auu pisoo pii epe lamaiya-pyaa. 21 Jekopeme* 11:21 Jen 47:31–48:20 Gote lao masoo miniamo dokome baa kumalanya pituu, Josepenya ikiningi lapoma dolapo auu pisoo pii epe lamaiya-pyaa. Baame baanya pangali sandange dokonya minatae katao ponganatala Gote lao tama pia-pyaa. 22 Josepeme* 11:22 Jen 50:24-25; Eke 13:19 Gote lao masoo miniamo dokome baa kumalanya pituu, Isataele dupame Isipe yuu doko yakinatamina lea-pyaa. Baame dupa lamaiyoo, nyakamame namba dopa pyoo malu pyepape pyepape lao lanya setea-pyaa.
Mosese
23 Mosese* 11:23 Eke 1:22; 2:2; Ap 7:20 endangi takangepame Gote lao masoo miniambino dokome, kiŋinya mana doko paka nakaenya wane doko mandyuu kana tepoma yalo piambi-pyaa. Doko dolapome kandeambinopa wane doko wane epe jianya yalo piambi-pyaa. 24 Mosese* 11:24 Eke 2:10-12 baa angi jetala Gote lao masoo miniamo dokome dupame baa Peto wanengenya ikiningina laa naena lea-pyaa. 25 Baa tangeme Gotenya tata dupa-pipa kenda pipae awapa nyotoo lao masia-pyaa. Baame gii kuki iki auu pipae katao mana koo dupa watao minala nayatoo lao masia-pyaa. 26 Baa* 11:26 Wee 89:50-51; Ip 10:34-35; 13:13 Kataisanya tenge dokonya elya soto kandao doko, dokome Isipemanya munipi opale yatipi dupa eteteaka ita minilyamona lao masia-pyaa. Doko, Goteme maitakao baa yole epe maitamo doko masokondape pia-pyaa.
27 Moseseme* 11:27 Eke 2:15; 12:51; 14:13-14; Lo 1:20; 1 Ti 1:17; Ip 11:1 Gote masoo miniamo dokome Isipe yuu doko yakinea-pyaa. Endakalinya lengeme Gote kapa pao nakandengemaka doko, Moseseme kandenge joo katapala kiŋinya imbu kayamo doko paka nakayao kyoto joo katea-pyaa. 28 Baame* 11:28 Eke 12:21-30 Gote lao masoo miniamo dokome anda paka dupanya taiyokome kai pyataminopa, wane mupa dupa pyao kumasala ipatamo enjele dokome Isataele dupanya wane dupa napina lao baame Napinya Kayamo Nee doko tee pia-pyaa.
Isataele longo dupame masoo miniamino doko
29 Isataele* 11:29 Eke 14:21-31 dupame Gote lao masoo miniamino dokome solowata pete Kate Pyapae dokonya keneaminopa lyaka lao yuu jia-pyaa. Isipe dupa apata dokonya pao makande piaminopa dupa endaki dokonya kumambeami-pyaa. 30 Isataele* 11:30 Jas 6:12-21 dupame masoo miniamino dokome Jeteko yuu dokonya pupala kana kame doko yuu gii kalangesa awali leaminopa kame doko kaluiya-pyaa. 31 Akali* 11:31 Jas 2:1-21; 6:22-25; Je 2:25 nyele-nyele paenge enda Leapame elyakalao yuu kanja peambino akali dolapo nyoo yalo petala Gote lao masoo miniamo dokome masoo minala naenge endakali dupa-pipa baa awapa koyala naya-pyaa.
32 Dopaka* 11:32 Isi 4:1–8:35; 11:1–16:31; 1 Sam 1:1–30:31; 2 Sam 1:1–24:25; 1 Kiŋ 1:1–2:11 doko, indupa nambame pii anduku waipa soo lawape? Nambame Gitionepi, Betekepi, Samasonepi, Jepetapi, Dapitipi, Samuelepi, potopesa dupapi dupanya waipa soo atome lapenge gii mende kapa pao nasilyamo. 33 Isataele* 11:33 Dan 6:22 dupanya masoo miningi dokome kiŋi dupanya amii dupa-pipa yanda petala ita miniami-pyaa. Dupame mana tolatae watao miniami-pyaa. Goteme dupa maitona leamo doko dupame nyiami-pyaa. Dupame mena layone+ 11:33 layone Layone doko pusii jepae andake mendeme endakalipi pulumakawapi pyao kumasingi.nengekaita dupa piti piami-pyaa. 34 Dupame* 11:34 Dan 3:23-27 itate andake dupa konjembeami-pyaa. Dupame konjua dupa wandiaminopa napiami-pyaa. Dupa tambo tambo lao katapala maitakao pupu leami-pyaa. Dupa yandanya kyoto joo katapala amii tata waka andake dupa watao piami-pyaa. 35 Akali* 11:35 1 Kiŋ 17:17-24; 2 Kiŋ 4:18-37 kumapae dupa dee sakateaminopa dupanya etanenge endangipi dupame dee lanyiami-pyaa. Endakali mendapu yandapipi dupanya kingilyaka etete tanda neamino doko etala naya-pyaa. Dopa piamino doko malunya sakatenge epe doko kandao nyalanya dopa piami-pyaa. 36 Yangi* 11:36 1 Kiŋ 22:24-27; Jet 20:2; 37:15; 38:6 kenda pipae nyiamino dupa yandapipi dupame lamba lao konjame pyao ŋili kendeme anjingi andaka anjinya palyoo piami-pyaa. 37 Yandapipi* 11:37 2 Ktl 24:21 dupame dupa kaname pyao, soo dupame konjoo lapoma pyoo, konjua dupame kepao kumasoo piami-pyaa. Masoo miningi akali yangi dupa sipisipi yanupi meme yanupi dupame lapalapa joo petala wakale puu puu piami-pyaa. Oapi dupa pitakame dupa daa jiamopa endakali dupame kenda pisetala mana etete koo minao koyasiami-pyaa. 38 Dopa piaminopa dupa wakale puu puu pyoo endakali napalenge yuupi, yuu mandapi, kanandapi, yuu pukutipi dupanya yalo piami-pyaa. Dupa endakali epe etete dokonyana yuunya endakali masoo naminingi dupanya kainanya kapa pao awapa katapenge nanjia-pyaa.
39 Dupame* 11:39 1 Pi 1:10-12 Gote lao masoo miniamino dokome dupa kenge sia-pyaa. Dopaka doko, wamba Goteme epe maitona leamo doko dokaitame nanyiami-pyaa. 40 Doko,* 11:40 Ip 7:19; 9:9; 10:1,14; 12:23 wamba waka Goteme epe etete mende naimanya depa lanya setekea-pyaa. Dopana, wambatae masoo miningi endakali dupa kapa pao wambao pupala etete auu petae jetala naelyamino. Daa, naima dupa-pipa awapa etete auu petae jetama.
12Naimame Jisasa kandatala masoo minamana
1 Endakali* 12:1 Lo 7:21; 1 Ko 9:24-25 wamba lumu dupame kopa andake mendeme naima sanga pili petala masoo miningi mana doko naima laitaka pilyamo. Dopana, naima pyalya minilyamo dupa pitakapi koo naima-kisa andinyingi dupapi dupa naimame yakinapenge. Naimame naimanya mona doko kyoto jetala Goteme lekeleke tao kalyepape leamo dokonya lekeleke tao katamana. 2 Jisasa* 12:2 Wee 110:1; Mt 4:3-11; Lu 2:34; Jo 6:15; Ap 2:33; 2 Ko 8:9; Ga 5:7; Pl 2:6-8; Ip 1:3; 2:10 baa naimanya masoo miningi tenge dokona, naimanya masoo miningi doko etete angi injisekelyamo. Naimame baa kanjakao kandatae katamana. Wamba Jisasame mona yaepenge doko maitakao nyotona lao kyoto joo katapala baa tanda nao ita pokonya kumia-pyaa. Baame ita pokonya elya doko angi mende daana lao masia-pyaa. Indupa Gotenya petenge toko dokonya kingi tolaetena kalyamo.
Goteme naima tolasotona lao kenda pisiamo doko
3 Nyakamame dake masokondape pyepape. Koo pingi endakali dupame Jisasa etete yanda pimaiyaminoaka doko, baa etete kyoto joo katea-pyaana doko nyakamame masalapape. Dopana, nyakama maka kayapala nyakamanya mona tambi laa nayalapape. 4 Nyakamame* 12:4 Ip 10:32-33 koo dupa ita minao yanda piaminoaka doko, nyakamanya taiyoko ipatala naya. 5 Nyakamame* 12:5 Pot 3:11-12; Jo 5:17 nyakamanya mona kyoto jakatona lao Goteme pii leamo doko kame silyamino. Nyakama baanya wane jilyaminona lao baame lao pituu,
“Nambanya wane emba tolasoo Kamongome pilyamo doko angi mende daana lao masala nayape.
Baame emba kenda pisoo tolasetamo dokopa emba mona kumala nayape.
6 Kamongome* 12:6 Pa 3:19 endakali mende auu kaelyamo kandao dokonya mana doko baame tolasakamaingi.
Dee endakali mende baame lanyepala baanya wanena lelyamo kandao doko,
baame pyalanya lao mana lengeakana,” lea-pyaa.
7 Goteme* 12:7 Dit 8:5; 2 Sam 7:14 nyakama tolasina lao nyakamame yapa maka nakayalapape. Goteme nyakama baanya wane joo mana minilyamo. Wane mende takangeme tolasala naengepe? 8 Goteme tolasetae dupa-pipa nyakama awapa nakatatamino kandao doko, tenge dokonya nyakama Gotenya ikiningi daa, mandyuu paenge joo katatami.
9 Nyakamame dake apata masalapape: naimanya takange dupame naima tolasilyaminopa naimame dupa andanda semaingi. Dopana, naimanya imambu dupanya Takange Gote dokonya naima pundipundi etete katatamanopa lete katenge doko nyetama. 10 Naimanya* 12:10 2 Pi 1:4 takange dupame nyakamanya masiaminoli pyoo gii kuki naimanya mana dupa tolasingimaka doko, Goteme naima lao masetala baa tangenya mana epe etete doko nyetaminopa lao tolasingi. 11 Goteme* 12:11 Jo 16:20; 2 Ko 7:8-11; Je 1:2-4; 1 Pi 1:6-7 naima kenda pisoo tolasilyamo dokopa naimame mona yaepala nayao mona kenda iki kaenge. Dopaka doko, baame naimanya mana doko tolasekelyamopa maitakao dapa pyoo angi jingi: naimame mana epe doko kandatala naima mona lyuu lao katenge.
Naima kuli palipala kyoto joo katamana
12 Dopana,* 12:12 Ais 35:3 kingi mokopi yukupae setamo dupa nyakamame dee kyoto injisalapape. 13 Nyakamame* 12:13 Pot 4:26 kaitini payapenge doko tolao wapualapape. Dopa pitaminpa endakali moko koo mende koyala nayao baa dee epe jeta.
14 Nyakamame* 12:14 Wee 34:14; Mt 5:8; Lo 12:18; 1 Jo 3:2 endakali pitaka mona lyuu lao katenge mana dokopa mana epe etete dokopa dolapo kyoto joo watao minalapape. Mana epe naminingi endakali dokome Kamongo doko nakandata. 15 Nyakama* 12:15 Dit 29:18; Ap 8:23 kandao kalyepape. Aopyoo latala nyakamanya mendeme Gotenya mona epe palenge doko yakinatami. Aopyoo latala nyakamanya kainanya ita mende katapala, dokonya dii kaa pipae manditamo dokome nyakama kenda piseta. Aopyoo latala dopale dupame nyakamanya longo mendapua aii pyaseta. 16 Aopyoo* 12:16 Jen 25:29-34 latala endakali mendeme kepo kolenge mana watao minata. Aopyoo latala wamba Isome piamoli pyoo Gote maita maitami. Paa mendai iki nee sambalanya baa wane mupa dokonya auu pingi dupa yakinea-pyaa. 17 Maitakao* 12:17 Jen 27:30-40 baame auu pipae doko nyotoo lao masiamoaka doko, takangeme daa leamo doko nyakamame masilyamino. Isome doko nyotoo lao paa longo lao ee leamoaka doko, baame kapa pao takangenya mona kapilyepenge nanjia-pyaa.
Naima manda epe Sayone dokonya patelyamano
18 Indupa* 12:18-19 Eke 19:16-22; Dit 4:11-22* 12:18-19 Eke 20:18-21; Dit 5:22-27 nyakama yuu Sainaimandapi kapa pao nyepenge mendenya tengesa pao kopao nakalyamino. Nyakama pao itate andakepi, iminjetae etetepi, poo pupu lapaepi, beto pyatapi, endakali kambu mendenya pii latapi mendenya patala naelyamino. Pii doko leamopa siamino endakali dupame pii dokonya waipa soo laa nayalapa lao yako leami. 20 Goteme* 12:20 Eke 19:12-13 pii mana lamaiyamo doko dupame pakame kumiami-pyaa. Baame lao pituu, “Endakali mende yuu manda dokonya patamo kandao doko, nyakamame baa kaname pyao kumasepenge. Mena yanapi patamo dupa apata dopaka pipengena,” lea-pyaa. 21 Opale* 12:21 Dit 9:19 kandeamino dupame endakali dupa etete paka pisoaka pao, Moseseme, “Namba etete pakame kumapala walu lelyona,” leamo dokonya tuu lea-pyaa.
22 Nyakama* 12:22-23 Ga 4:26; Pa 5:11; 14:1; 21:10* 12:22-23 Lu 10:20; Ip 11:40 opale mendenya pyakamatala naelyamino. Nyakama Gote lete katenge dokonya taono andake Sayonemanda dokonya patelyamino. Doko kaitinya silyamo Jetusaleme doko. Enjele eteteaka longo dupa limbatae kalyamino dokonya nyakama pao pyakamatelyamino. Gotenya mandipae wambatae dupa limbatala tama pyoo katengema dokonya nyakama patelyamino. Goteme dupanya kenge dupa pepa pyateana, pyatae doko kaiti-kisa silyamo. Nyakama Gote tengesa patelyamino dokome endakali pitaka yapenge. Baame imambu tolataena leamo epe jeteamino endakali dupa katapimisa patelyamino. 24 Dee* 12:24 Jen 4:10; Ip 4:6; 10:22; 11:4; 1 Pi 1:2 nyakama Gotepa endakalipanya pii enenge lao setenge akali Jisasa doko-kisa patelyaminoaka. Dokopa Epolonya taiyoko kai leamo doko ita minao Jisasame taiyoko kai leamo tenge eteteaka epe palenge dokonya nyakama pao lai pilyamino.
Naima kandao katapenge
25 Aopyoo* 12:25 Eke 20:19,22; Ip 2:1-3; 10:28-29 latala nyakama kale poyatala indupa pii lelyamo akali dakenya pii doko nasetamina kandao kalyepape. Wamba waka yuu dakenya Goteme endakali dupa pii kyoto mende lamaiyamopa, sowani nakayamino dupame kapa pao paka pupenge nanjia-pyaa. Indupa Gote baa kaiti-kisa katao pii kyoto mende naima langilyamo. Naimame baa maita maitamano kandao doko, naima kapa pao baa paka pupenge kaitini mende setape? Eteteaka naseta. 26 Wamba* 12:26 Eke 19:18; Isi 5:4-5; Wee 68:8; Eka 2:6 Goteme pii leamo dokome yuu dake titiwali minia-pyaa. Dopaka doko, indupa baame lao pituu, “Paa mendai mende apata nambame yuu dake titiwali minato. Yuu iki daa, kaiti apata titiwali minatoakana,” latea-pyaa. 27 “Paa* 12:27 Mt 24:35; 2 Pi 3:12-13; Pa 21:1 mendai mende apata” pii dokome naima dapa pyoo laitaka pilyamo: opale Goteme wapuiyamo dupa titiwali minatala nyoo nepatamopa, dee naseta. Opale kapa pao ema napitamo dupa seta. 28 Goteme* 12:28 Ip 9:14 naima isingi doko mendeme kapa pao koyasala nayapenge. Dopana, naimame Gote lao yaka pilino lapenge. Naimame baa lao tama pyoo baame mana auu kaengeli pyoo minao baanya kalai pyakamaipenge. Naimame baa lalyoo paka kayapenge. 29 Doko,* 12:29 Dit 4:24; 9:3; Ais 33:14 naimanya Gote doko itate andake jepae dokomena dupa pitaka yangenge.
13Naimame naimanya kaiminingi dupa auu kayamana
1 Nyakamame* 13:1 Jo 13:34 koteaka lao kaiminingi dupa auu kayalapape. 2 Nyakamame* 13:2 Jen 18:1-8; 19:1-3; Isi 6:11-24; 13:3-23; Lo 12:13; 1 Pi 4:9 endakali opone dupa kayala nayao nisalapape. Doko, mendapuame dopa piaminopa enjele mendapua nisiami-pyaa. Dupame enjele lamo lao masala nayao endakali lamo lao masiami-pyaa. 3 Kaiminingi* 13:3 Mt 25:36; Ip 10:34 mendapua anjetae palelyamino dupa-pipa nyakama apata anjetae palelyamanona lao masalapape. Mendapu tanda nao kalyamino dopale joaka nyakama tanda nelyamanona lao masalapape. 4 Nyakamame* 13:4 Ep 5:5-6; Pl 4:12 endakalipa tole pyao petenge mana doko epena lao masalapape. Nyakamame endakalipa tole pingi mana doko minao koyasala nayalapape. Mana doko koyasilyamipi kepo kolelyamipi dupanya Goteme yapata. 5 Nyakamame* 13:5 Dit 31:6,8; Jas 1:5; 1 Ti 6:8 muni putiti nakayalapape. Opale nyakama-kisa silyamo dupa nyakamame yakana lao masalapape. Doko, Goteme lao pituu, “Nambame emba yakinala nayato. Nambame emba maita dyaa nayato, etete daana,” latea-pyaa. 6 Dopana,* 13:6 Wee 27:1-3; 118:6; Lo 8:31-39 naimame naimanya mona kyoto jetala dapa lamana:
“Kamongome namba nisingina nambame paka nakayato.
Endakali dupame kapa pao namba mende napitami daana,” lamana.
Naimame isingi akali wambatae dupanya mana watao minamana
7 Nyakamame* 13:7 1 Ko 4:16; 2 Te 3:7; Ta 1:5; Ip 6:12 nyakamanya isingi akali dupame Gotenya pii langiamino dupa masalapape. Dupanya kaitini payamino dokonya dii mendeamo dupa masalapape. Nyakamame doko masetala dupame masoo miniaminoli pyoo masoo minalapape. 8 Jisasanya* 13:8 Wee 102:27; Ep 4:14 mana doko wambapi indupapi koteaka lao mendai dopaleaka. 9 Mana* 13:9 Lo 14:17; 1 Ko 8:8 pii tata waka longo dupame nyakama pyalya lao nyina lao kayala nayalapape. Gotenya mona epe palenge dokome nyakamanya mona dupa kyoto injisakatamo doko epe. Nee nenge dokonya mana dupame nyakamanya mona dupa kapa pao kyoto injisakala nayata. Mana dupame mana watao miningi endakali dupa nisala naya-pyaa.
Kundi tata Goteme auu kaenge dupa
10 Naimanya olata toko doko kalyamo. Losuu anda seleme petae dokonya kalai pingi pitisa dupame kapa pao olata toko dokonya nee setapae nanengema. 11 Pitisa* 13:11 Lep 16:27; Nam 19:3; Ip 10:4 mupa dokome pulumakao akipi dupanya taiyoko dupa nyoo minao palo eteteaka epe dokonya koo kunikena lao kundi maiya penge. Dopaka doko, angi dupa kame dokonya kamalya tena ita yangatala tao mulyina lao soo yangenge-pyaa. 12 Dopa* 13:12 Mt 21:39; Jo 19:17,20 pingi dokonyana, Jisasame baanya taiyoko dokome endakali dupa etete epe injisalanya taono kame dokonya kamalya pupala tanda nyia-pyaa. 13 Dopana,* 13:13 Ap 7:58; Ip 11:26; 12:2 baame piamoli pyoo naima baa tengesa pao pituu taono dokonya kamaka pupala elya sepenge. 14 Yuu* 13:14 1 Ko 7:29-31; Pl 3:20; Ip 11:10,14-16; 12:22 dakenya naimanya taono tanga tangapi sulu seta mende nasingi. Dopaka doko, taono maitakao ipupenge doko kutilyamano. 15 Dopana,* 13:15 2 Ktl 29:31; Wee 50:14,23; Osi 14:2 naimame koteaka lao Jisasanya kenge doko lao Gote kundi maili lao tama pimana. Jisasa panasoo endakali pii lamailyamano dokome Gote tama pimana. 16 Nyakamame* 13:16 Pl 4:18 endakali dupa kandao mana epe minapenge doko kayala nayalapape. Nyakama-kisa opale silyamo dupame endakali daa jilyamo dupa nisoo mokosoo maiyepape. Dopa pyoo kundi maingi mana doko Goteme etete auu kaenge.
17 Nyakamanya* 13:17 Ese 3:17; 1 Ko 16:16; 1 Te 5:12 isingi akali dupame maka nakayao nyakamame Gote yakinala nayalapale lao isoo katapala, dupame pingima dupa maitakao Gote lamaipenge. Dupame mona yaepao kalai petala mona kenda nakaenalena nyakamame dupanya pii watao minatala dupanya pundipundi kalyepape. Mana dutupame nyakama niseta.
Mende nisa nisa pyoo loma singi doko
18 Nyakamame* 13:18 Ap 24:16; Lo 15:30; 2 Ko 1:12; Ep 6:19; Kl 4:3; 1 Te 5:25; 2 Te 3:1 naima lao masetala Goteme nisina lao loma salapape. Naimame naimanya mona doko Gotenya enomba dokonya tolatae palengena lao masilyamano. Naimame koteaka lao kaitini tolao payawani kaenge. 19 Namba* 13:19 Pl 2:24; Pm 22 nyakama katatamisa yapa ipatona, Goteme namba nisina lao nyakamame loma salapape lao nambame nyakama mona sakatasakao lelyo.
20 Mona* 13:20 Ais 55:3; Jet 32:40; Ese 34:1; 37:26; Sak 9:11; Jo 10:11; 1 Pi 2:25; 5:4 lyuu lasingi Gote dokome naimanya Kamongo baa Sipisipi Setao Katenge Akali Mupa doko malunya sakatasia-pyaa. Jisasa kumiamo tenge dokome pii latae singi. Pii latae siamo singi dokome lengeli pyoo Goteme Jisasa sakatasia-pyaa. 21 Nyakamame* 13:21 Lo 16:27; Pl 2:13 Gotenya masingili pyepale lao baame nyakamanya mana dupa pitaka auu pisekena. Dokopa baa tangeme mana auu kaenge dupa Jisasa Kataisa-kisa naimanya kainanya sakatasina. Naimame tanga tangapi Jisasa Kataisa lao lalyepenge. Kiniaka.
Etao lasa leamo pii dupa
22 Kaimia paluma, nambame nyakamanya mona kyoto jakatoo lao pii lelyo dake kale katao salapape lao nambame nyakama sakatasilyo. Nambame pii muu pipae atupa iki pepa pyekelyo. 23 Naimanya* 13:23 Ap 16:1 kaiminingi Timoti mokeaminopa baa dee anjetae napaleamo doko masalapape. Baa namba kalyosa yapa ipatamo kandao doko, nalimba lapotame ipao nyakama kandatamba.
24 Nyakamame nyakamanya isingi akali dupa pitakapi Gotenya endakali dupa pitakapi dupa auu pyoo katena lamaiyakalapape. Itali tange sosa dupame nyakama auu pyoo kalyepape lelyamino.
25 Goteme nyakama pitaka kandao mona epe palena.