POLOME

GALASIA

TANGE DUPANYA PEPA

PYAO PYASAKAMAIYAMO DOKO

Pii atupa wambao kandapenge

Wamba Jisasanya Wai Pii Epe doko Juta dupa-kisa iki tayamopa maitakao endakali waka dupa apatame siami-pyaa. Dopa piamopa yangi dupame Jutamanya mana miningimali pyoo mana setapae Goteme Mosese maiyamo dupa watao minao Kitisene angi katamanana leami-pyaa. Dopa leaminopa Polome daa lea-pyaa. Mana setapae dupame Gotenya enomba dokonya tolatae joo katapenge daa. Kataisa lao masoo miningi tenge dokome iki tolatae katenge. Kataisame iki Gotepa endakalipanya kainanya pii lao wasingi.

Esia yuu dokonya Galasia doko Lomanya potopinja mende sia-pyaa. Potopinja dokonya sosa mendapua kateaminopa endakali mendapuame ipupala dupame Gotenya mana dupa pitaka watao minataminopa Goteme endakali dupa tolataena lapengena lao Polonya pii doko pyaanya palyiami-pyaa. Polome pepa dake pyao pituu deaka sambo pii dupa sepenge daana lea-pyaa. Polome lao pituu baa aposele angi doko endakali mendeme makande piami daa. Baa Goteme yapao nyepala aposele katena lao makande pia-pyaa.

Polome Galasia tange dupanya pepa pyao pyasakamaiyamo dokonya pii lyaa dupa:

1:1–10 Pii wambao pepanya piamo dupa

1:11–2:21 Polo aposelenya kenge siamo doko

3:1–4:31 Wai Pii Epe dokome Gotenya kondo kaenge doko panasilyamo

5:1–6:10 Kitisene dupa Kataisanya pundipundi katao koonya mokao nyepae katenge

6:11–18 Polome pii etao lasa leamo dupa

1

1 Namba* 1:1 Lo 1:1; Ga 1:11-12 aposele Polome pepa dake pyekelyo. Endakali mendeme namba aposele kata latala puu laa naya. Jisasa Kataisapa Takange Goteme Jisasa malunya sakatasiamo dokopa dolapome namba aposele kata leambi. 2 Nambapi* 1:2 Lo 1:4 namba-pipa awapa katamano masoo miningi kaiminingi dupa pitakapimi pepa dake Galasia yuu dokonya Gotenya sosa kalyamino dupanya pyao peekelyamano. 3 Naimanya* 1:3 Lo 1:7; Pl 1:2 Takange Gotepa Kamongo Jisasa Kataisapame nyakama kandao mona epe mende palyetala nyakamanya mona doko lyuu lasekena. 4 Jisasa* 1:4 Ga 2:20; 1 Ti 2:6; Ta 2:14; 1 Jo 5:19 Kataisame naimanya Gote-kisa Takange dokome pipyali lao masiamoli pyoo baame naima koo singi yuu angenya mokao nyalanya naimanya koo ongonya yanu pyao baa tangeme kumia-pyaa. 5 Tanga* 1:5 Lo 16:27 tangapi Takange Goteaka lao tama pipenge lamo! Kiniaka.

Wai Pii Epe waka mende nasilyamona leamo doko

6 Kataisame* 1:6 Mt 9:16-17; 2 Ko 11:4; 2 Te 2:2 mona epe palyoo nisiamo dokonya nyakama ipupa leamo Gote doko nyakamame yapa maita maitala Wai Pii Epe waka mende watao pelyamino dokonya namba walu lelyo! 7 Kiningi,* 1:7 Ap 15:1,24; Ga 5:10 Wai Pii Epe waka mende nasilyamo. Nasilyamoaka doko, endakali mendapuame nyakamanya masingi minao kyakasakao Kataisanya Wai Pii Epe doko aloo pipuma laka lao masilyamino. 8 Dopa* 1:8 Lo 9:3; 1 Ko 16:22 pilyaminoaka doko, naimanya mendemeaka tamopi kaitinya enjele mendeme tamopi Wai Pii Epe wamba naimame langiamano doko lao langya naenya, waka mendepale mende langitamo kandao doko baa yuu koo ongonya pena kayata! 9 Wamba* 1:9 1 Ko 11:2 naimame langiamano doko nambame deaka langilyo: akali mendeme nyakama Wai Pii Epe wamba siamino doko lao langya naenya, waka mendepale mende langitamo kandao doko, baa yuu koo ongonya pena kayata!

10 Nambame* 1:10 Lo 1:1; 1 Te 2:4 dopa lelyo doko endakalimi sepala auu kaena lao lelyope, pande Goteme sepala auu kaena lao lelyope? Nambame endakali dupa andiki andiki pyoo lelyope? Daa, nambame endakali dupa andiki andiki pyoo mee lawaka katapuli kandao doko, Kataisanya kendemane joo nakatapuli.

Polo aposele jiamo dokonya leamo doko

11 Kaimia* 1:11 Mt 16:17; Lo 1:16-17 paluma, nambame lelyo dake nyakamame masalapape: Wai Pii Epe nambame langio doko endakalinya pii mende daa. 12 Pii* 1:12 Ga 1:1 doko namba endakali mendeme langiamopa sala nayo. Endakali mendeme namba mana langya nayaka. Jisasa Kataisame Wai Pii Epe doko namba-kisa panasia.

13 Wamba* 1:13 Ap 8:3; 22:4-5; 26:9-11 nambame Jutamanya mana makandepi miningi dokonya minao katao nambame Gotenya sosa doko etete watao pyao mee jinya nepalanya pyoo katee lapae doko nyakamame sepeami. 14 Namba* 1:14 Mk 7:3; Ap 22:3; 26:4-5 tata dokonya nambame namba yale yango longo dupa Jutamanya mana makandepi miningi dokonya ita minao minio. Nambanya yumbangenya mana miniamino dupa nambame etete pupu lao watao minio. 15 Dopaka* 1:15-16 Ais 49:1; Jet 1:5; Lu 1:15* 1:15-16 Ap 9:3-16; 22:6-10; 26:13-18* 1:15-16 Mt 16:17; Lo 1:1; Ga 2:7 doko, wamba nambanya endangimi namba manja naengesa Goteme namba yapao nyia-pyaa. Maitakao baame mona epe palyoo namba ipu lea. Nambame baanya Ikiningi dokonya lao Wai Pii Epe doko endakali tata waka dupa lamaiyakatale lao Goteme mona epe palyetala baanya Ikiningi doko namba laitaka pia. Dopa piamopa nambame endakali mende-kisa pisala nayo. 17 Dee nambame Jetusaleme yuu ongonya aposele wambao kateamino dupanya napeo. Dopa napinya namba Atepia yuu dokonya pupala dee Damasakosa pilyio.

18 Maitakao* 1:18 Jo 1:42; Ap 9:23-30; 11:30 ee kana tepoma pateamopa nambame akali Pita doko kanjanya Jetusaleme peo. Pupala, baapa koto kingi ita mende-kisa dee yuungi awapa kateamba. 19 Dokopa* 1:19 Mt 13:55; Ap 12:17; Ga 2:9 nambame aposele dupanya waka mende nakandeo. Kamongonya kaiminingi Jemesa doko iki kandeo. 20 Indupa* 1:20 Lo 1:9 nambame nyakamanya pii pepa pyao peekelyo datupa Gotenya enomba dokonya kiningi lao peekelyona kanjepape! 21 Dee* 1:21 Ap 9:30; 11:25-26 maitakao namba yuu Sitiapa Silisiapa dolaponya peo. 22 Peopa Kataisanya sosa Jutia yuu dokonya wakale wakale kateamino dupame namba enomba nakandeami. 23 Dupame wamba naima minao koyasoo kateamo akali dokome indupa masoo miningi minao koyasiamo dokonyaka lao mana lamaiyoo kalyamona lapae doko iki soo kateami-pyaa. 24 Dupame namba Goteme dopa piana lapae doko sepala baa lao lalyoo kateami-pyaa.

2

Aposele dupame Polo aposele yangona lao kingi nyiamino doko

1 Ee* 2:1 Ap 11:30; 15:2 kana kingi ita mende-kisa dee kitomende pateamopa Banapasa nalimba Jetusaleme dee peamba. Nambame akali Taitesa lenge doko awapa laminao peo. 2 Goteme* 2:2 Ap 4:36; 2 Ko 2:13; Pl 2:16 namba pupili lao masiamo doko panasiamopa peo. Pupala Wai Pii Epe lapae nambame endakali tata waka dupa lamaiyoo katenge doko aipa lamaingipi lao Jetusaleme tange masoo miningi endakali dupame sina lao lamaiyo. Dee nambame nyakamanya akali andake joo kateamino dupa elyakao lamaiyo. Kalai indupa pilyopi, dee wamba piopi, dupa aopyoo latala angi jala nayatame lao dopa pio. 3 Nambapa* 2:3 Ap 16:3 tole peambano akali Taitesa doko Gitiki. Dopaka doko, dokaitame baanya elya pingi kambu kaketenaka naleami. 4 Kini,* 2:4-5 Lo 6:22; Ga 1:7; 5:1,13* 2:4-5 Ap 15:23-29 sambo masoo miningi kaiminingi mendapuame naima Kataisa Jisasame mokao nyepae kalyamano mana doko aipa pyoo kalyamipi lao kandalanya waa katao ipao naima konda petala dupame Taitesanya elya pingi kambu kaketena leami. Dopa pyoo dupame naima kendemane akali injisalanya piaminopa, naimame dupanya pii leamino dupanya etete kukipi mende ŋee lao nasiama. Wai Pii Epe kiningi lapae doko nyakama-kisa koteaka lao auu pyoo sekena lao dopa piama. 6 Akali* 2:6 Dit 10:17; Ap 10:34 andake joo kateamino dupa akali andake aipalepe lao nambame itakinya nasilyo. Goteme lengelyaapi kandao endakali dupa mokosala naenge. Akali andake dupame namba masingi waka mende waipa soo langya nayami. 7 Dopa* 2:7 Ap 15:3-4,12; 22:21; Lo 15:17-19; 1 Ti 2:7 napinya Goteme Wai Pii Epe doko Juta endakali dupa Pitame lamaina leamoliaka pyoo nambame endakali tata waka dupa lamaipi lea lamona lao kandeami. 8 Doko Pita Juta endakali dupanya aposele katena lea Gote dokome namba endakali tata waka dupanya aposele kata leaka. 9 Akali* 2:9 Ap 1:19; 12:17; Ep 3:8; Pa 3:12 andakena lao kenge singi Jemesapi, Pitapi, Jonepi, akali dutupame kalai doko pipenge pupu lapae doko Goteme namba dia lamona lao masetala mona setao katamana lao Banapasa nalimba kingi nyiami. Kingi nyepala nalimba endakali tata waka dupanya kainanya kalai pimbana nyakama Juta endakali dupanya kainanya kalai pina lao pii wasiama. 10 Dokaitame* 2:10 Ap 11:29-30; 1 Ko 16:1 pii mendai iki latala nyilyambome naima tata endakali tipya dupa nisokondape pyoo nisalapape leami. Nambame kalai dokonyaka kyoto joo pyoo kateo.

Andioko yuu dokonya Polome Pita pyalanya leamo doko

11 Dopaka* 2:11 Ap 11:19-26 doko, maitakao Pitame Andioko yuu dokonya ipao mana miniamo dokome baa-kisa koo silyamona lao panasiamosa nambame baa enomba kandao pyalanya leo. 12 Endakali* 2:12 Ap 10:1,28; 11:3; 15:24 mendatupa Jemesame epena leamo dutupa naepeaminopa, Pitame kaiminingi tata waka dupa-pipa awapa nee nao katea. Akali dutupa ipateaminopa baame akalinya elya pingi kambu kepapimili lao masingi akali dupa paka kayapala, dee dupa-pipa nee awapa nanenya baa waka katea. 13 Pitame minakasoo koo piamo doko Juta yango dupame awapa piamiaka. Dopa piamino dokonya mana dokome Banapasa apata pyalya lao nyiaka. 14 Dopaka doko, nambame kandeopa dupame Wai Pii Epe kiningi lapae singi dokonya tolao watao minao payala nayaminosa, endakali dupa pitakanya enomba dokonya Pita kandao dapa lamaiyo: “Emba Juta pyomo doko embame Jutamanya mana doko naminao endakali tata waka dupanya mana dupa minao kalyeno doko embame aipa petala endakali tata waka dupame Jutamanya mana minao katengeli pyoo katena leepe?” leo.

Masoo miningi dokonya iki Goteme endakali dupa pyoo nyingi

15 Kini* 2:15 Wee 143:2; Ap 10:28; 15:10-11; Lo 3:20-28; 4:5; 11:6; Ga 3:11; Pl 3:9 naima Jutamanya mandipae. Naima koo pingi endakali tata waka dupanya mandipae daa. 16 Dopaka doko endakali mendeme mana setapae dupanya lapae silyamoli pingi dokonya-kaita Goteme baa tolataena nalenya, Jisasa Kataisa lao masoo miningi dokonya Goteme baa tolatae lengena lao masilyamano. Mana setapae dupanya lapae silyamoli pingi dokonya daa, Kataisa lao masoo miningi dokonya Goteme naima tolataena lena lao naimame Kataisa Jisasa lao masoo minateama. Doko aipuma? Mana setapae dupanya lapae silyamoli pingi dokonya-kaita Goteme endakali mendaipi mende tolataena nalatana lapae silyamo. 17 Dopaka doko, Goteme naima Kataisa-kisa tolataena lena latala dokopa koo pingi endakali tata waka dopale joo naima katatamano kandao doko, Kataisame koo pyepa lao mapisingina latamape? Ongo etete daa! 18 Nambame wamba anda lakyoo nepeo dupa deaka nyoo pito kandao doko, dokome namba koo pingi akali joo kalyeno lao panaseta. 19 Dopaka* 2:19 Lo 6:11; 7:6 doko, namba mana setapae dupanya kumapae joo kalyo. Mana setapae dupameaka namba pyao kumasetea. Dokonya namba Gotenya joo paelyo. Namba Kataisapa awapa ita pokonya yukuotae katao kumio. 20 Dokonya* 2:20 Jo 13:1; Lo 8:10-11; Ga 1:4; Pl 1:21; Kl 3:3-4 nambame namba tangenya masingi doko dee watao pyoo nakalyo. Daa, Kataisa namba-kisa koko kalyamo. Gotenya Ikiningi dokome namba nea kayapala baame namba alo pyoo baa tangeme kumia-pyaa. Indupa namba kalyo angepa nambame baa lao masoo minao paelyo. 21 Goteme* 2:21 Jo 15:13; 2 Ko 5:14; Ga 5:2; Ep 5:2,25 naima kandao mona epe palenge doko nambame daa nalelyo. Mana setapae dupanya-kaita Goteme endakali dupa tolataena lapyali, Kataisa mee kumiali!

3

Masoo miningi dokonya-kaitape pande mana setapae dokonya-kaitape?

1 Kanau!* 3:1 1 Ko 2:2 Nyakama Galasia tange kyakaenge dupa, Jisasa Kataisa ita pokonya yukuotae kateana lapae doko naimame nyakama laitaka peteamano doko apimi nyakama minao lungu petala kyakanya nepapyape? 2 Nambame* 3:2 Lo 5:5; Ga 4:6 mendai dake iki nyakama pisilyo: nyakamame mana setapae dupanya lapae silyamoli pyoo katao Oli Sipitisa Gote doko nyiamipi, pande Wai Pii Epe doko soo masoo minao katao nyiamipi? 3 Nyakama aipa petala dopa pyoo kyekelyamipi? Oli Sipitisa dokome lete katasingi kalai doko tee pyao nyakama-kisa petapumopa dee nyakama tangeme pyoo etasemana lao masilyamipi? 4 Wamba nyakama-kisa opale longo epeamo dupa nyakama-kisa mee maa yangatae kalyape? Daa, dupa nyakama-kisa mee maa yangatae nakalyamona lao nambame masilyo. 5 Goteme nyakama Oli Sipitisa doko dyoo, dee baame nyakama-kisa kalai pupu lapae dupa pilyamo doko nyakamame mana setapae dupa watao minapiminosa pilyape, pande Wai Pii Epe doko soo masoo minapimino dokonya pilyape? 6 Masoo* 3:6 Jen 15:16; Lo 4:13; Je 2:23 minapimino dokonya pilyamo daape! Kini mendai dopaka pyoo, “Apotakame dokome Goteme kiningi lelyamona lao masoo minao kateamo dokonya Goteme baa tolataena lea-pyaana,” lapae silyamo.

7 Ongonya masoo minatamino endakali dupa Apotakamenya ikiningi angina lao nyakamame auu pyoo masalapape! 8 Masoo* 3:8 Jen 12:3; 18:18; Ap 3:5 miningi dokonya-kaita Goteme endakali tata waka dupa tolataena latona lao wamba waka masia-pyaa. Dokonya baame wambao Wai Pii Epe dake Apotakame lamaiyoo dapa lea-pyaa: “Emba-ketae nambame yuunya endakali tata dupa pitaka auu pisetona,” lea-pyaa. 9 Doko,* 3:9 Lo 4:16 masoo minilyamino endakali dupa Goteme masoo miningi akali Apotakame auu pisiamoliaka pyoo auu pisilyamo.

10 Mana* 3:10 Dit 27:26; Ap 15:10; Lo 4:15; Ga 5:3; Je 2:10 setapae dupa watao minatala auu pyoo katamana lao masilyamino endakali dupa Goteme mana setapae dupanya-kaita watao pyatae kalyamino. Doko aipuma? Pii pepa pyapae singi dokonya dapa lapae silyamo: “Endakali mendeme mana setapae singi buku dokonya pii dupa pitaka watao minawaka payala nayatamo kandao doko, baa watao pyata.” 11 Dee* 3:11 Apa 2:4; Lo 1:17; Ga 2:16; Ip 10:38 “Masoo miningi dokonya-kaita Goteme tolataena lelyamo endakali doko lete katatana,” lapae silyamo. Dokonya pii dake panao silyamo: mana setapae watao miningi dokonya-kaita Goteme endakali mendaipi mende tolataena nalenge. 12 Mana* 3:12 Lep 18:5; Lo 3:24; 10:5 setapae dupa masoo miningi dokonya mende daa. Ongonya dapa lao pepa pyapae silyamo: “Endakali mendeme mana setapae dupa watao minatatamo kandao doko, baa dokonya lete katatana,” lao pyapae silyamo. 13 Mana* 3:13 Dit 21:23; Ais 53:5; Ap 5:30; Lo 8:3; 2 Ko 5:21; Ga 4:5 setapae dupanya-kaita naima watao pyatana lapae silyamo dokonya Kataisame naima alo pyoo baa watao pina latala naima kii tamao nyia-pyaa. Ongonya dapa lao pepa pyapae silyamo: “Akali itanya yukuotae katatamo doko watao pyatae katatana,” lapae silyamo.

14 Goteme* 3:14 Lo 5:5; Ep 1:3; Ip 6:12 Apotakame auu pisetona leamo doko endakali tata waka dupame Kataisa Jisasa-kisa nyina lao, dee Goteme Oli Sipitisa ditona leamo doko naimame masoo minao nyalapale lao Kataisame naima kii tamao nyia-pyaa.

Mana setapae dupapi epe maituna leamo dokopa

15 Kaimia paluma, indupa endakali dupame pingi mana mende makande pyoo lelyo. Endakali mendeme namba kumapatopa nambanya moya dupa enda wanepi dupame dapa pyoo nyetamina lao pii lanya setapatamo doko, endakali mendeme daa lawapi dee pii waka mende waipa sala nayata. 16 Dopaka* 3:16 Jen 12:7; Mt 1:1; 21:38; Ap 7:5; Lo 8:16 pyoo Goteme Apotakamepa baanya mandipaenya mandipae paliuu patamo dupanya mandita mendepa dolapo-kisa epe dupa maitona lea-pyaa. Endakali longo kandao, “Apotakamenya mandipaenya mandipae paliuu patamo dupanya manditami dupana,” lao pii pepa pyapae nasilyamo. Mendai mende iki kandao lapae silyamo: “Embanya mandipaenya mandipae paliuu patamo dupanya mandita mendena,” lao lapae silyamo. Akali doko baa Kataisa. 17 Nambame* 3:17 Jen 15:13; Eke 12:40 pii lelyo dokonya tenge doko dapa: wambao Goteme endakali dupa-kisa pii lanya setapala dopa pitona lateamo doko ee kana 430 pateamopa mana setapae maitakao epeamo dupame angonya nepatala, Goteme epe maitona leamo doko mee injisala naelyamo. 18 Doko,* 3:18 Lo 4:14; 11:6 mana setapae dupanya-kaita epe dupa nyingipyali kandao doko, Goteme epe maituna leamo dokonya-kaita nanyipumali. Dopaka doko, Goteme epe maituna leamo dokonya baame epe dupa Apotakame maiya-pyaa.

19 Aipuma* 3:19 Ap 7:38,53; Lo 5:20; Ip 2:2 Goteme mana setapae dupa setea-pyaape? Doko Apotakamenya mandipaenya mandipae paliuu patamo dupanya mandita mende-kisa epe maitona leamo doko ipatamo gii dokonya soo tuu latana lao masetala, Goteme mana setapae dupame koo pingi dupa panasina lao konda pyoo setea-pyaa. Goteme enjele dupame Gote endakalipinya kainanya katenge akali mendeme mana setapae dupa minao epena lena lea-pyaa. 20 Akali mendai ikimi kalai pitamo ongopa akali mendeme kainanya katao nyoo pyasoo katapenge nanjeta. Gote baa mendai iki.

Kendemane dupapi ikiningi dupapinya Polome leamo doko

21 Goteme* 3:21 Wee 14:1-3; Lo 8:24 epe maitona leamo dupa mana setapae dupanya daa lapae silyape? Ongo etete daa! Naima lete katasepenge mana setapae mende Goteme diali kandao doko, naimame mana setapae dupa watao minatala endakali tolatae joo katapumali. 22 Dopaka* 3:22 Lo 3:9-20,23; 11:32 doko Goteme baanya pii pepa pyapae singi dokonya isa yuu dake pitaka koonya pupu lapae dokonya pundipundi anjetae kalyaminona lenge. Jisasa Kataisa lao masoo miningi dokonya-kaita baame epe maitona leamo doko masoo minatamino endakali dupame nyina lao dopa lenge.

23 Dopaka* 3:23 Ga 4:3 doko, masoo minala naengesa wambao mana setapae dupame naima anjetae joo isiamopa anjetae joaka katao pao Goteme masoo minilyamano doko panasekeamo gii doko kandao nyiama. 24 Kini,* 3:24 Lo 3:22; 10:4 naima Kataisa lao masoo minatamino dokonya-kaita Goteme naima tolataena lena lao mana setapae dupame naimanya setao katenge akali joo naima isiamopa baa epeamo gii doko kandao nyiama. 25 Indupa* 3:25 Ga 4:2 masoo minilyamano doko ipateamo dokonya mana setapae dupame naima dee isala naelyamo. 26 Kataisa* 3:26 Jo 1:12; Lo 8:14-15,29; Ga 4:5-7 Jisasa lao masoo minilyamino dokome nyakama pitaka Gotenya ikiningi joo kalyamino. 27 Doko,* 3:27 Lo 6:3-4; 13:14 nyakama Kataisapa pakatae kalyanya kaimbu nyiamino endakali dupa pitakame Kataisa baa nyakama-kisa nyoo kateami. 28 Juta* 3:28 Jo 17:21-23; Lo 10:12; 1 Ko 12:13; Kl 3:11 endakalipi wakapi, kendemane endakalipi mee endakalipi, akalipi endapi, dupa pitaka wakale wakale joo nakalyamino. Kataisa Jisasapa pakatae katao mendai iki joo kalyamino. 29 Nyakama* 3:29 Lo 4:13; Ip 6:12; Je 2:5 Kataisanya endakali joo kalyamino dokonya Apotakamenya mandipae joaka katao Goteme Apotakame epe maitona leamo doko nyetami.

4

1 Nambame* 4:1 Ip 9:6-17 pii dakenya mende lelyo: wane kole mendeme baanya takangenya moya dupa nyalanya malisoo kalyamo gii dokopa oapi dupa pitaka baanyaka doko, baa kendemane dupa kalyamino mendai dopaleaka joo katenge. 2 Wane kole doko takangeme moya maitamo gii doko naepelyamopa endakali mendapuame baapi baanya oapi dupa isakamaiyoo katengema. 3 Naima* 4:3 Ga 3:23; Kl 2:8,20 mendai dopaka pyoo wane kolesa yuunya mana dupanya kendemane joo kateama. 4 Pitamo* 4:4-5 Jo 1:14; Lo 1:3; Ep 1:10* 4:4-5 Lo 3:24; Ga 3:13* 4:4-5 Lo 8:15-17 gii doko ipateamopa Goteme baanya Ikiningi doko epena lea-pyaa. Enda mendeme baa mandipeamopa baame endakali mana setapae dupanya pundipundi anjetae katenge dupa mokao kii tamao nyalanya mana setapae dupanya pundipundi katapala tolao watao minia. Goteme naima baanya ikiningi injisina lao baame dopa pia. 6 Indupa nyakama Gotenya ikiningi joo kalyamino dokonya Goteme baanya Ikiningi dokonya Oli Sipitisa doko nyakamanya monanda ongonya epekena latapumopa baame “Apane, Apane” lao kee lelyamo. 7 Dokonya* 4:7 Jo 15:15; Ga 3:29 emba dee kendemane joo nakatenya ikiningi joo kalyeno. Ikiningi joo kalyeno dokonya Goteme baanya epe dupa emba dita.

Polome Galasia kateamino dupa lao masiamo doko

8 Kini* 4:8 1 Ko 8:4-6; 12:2; 1 Te 1:9 wamba nyakamame Gote masala nayamino gii dokopa gote angi daa dupanya kendemane joo kalai piami. 9 Indupa* 4:9 1 Ko 13:12 nyakamame Gote lao masilyamino. Goteme nyakama lao masilyamona latopa auu pyaapomo. Dopaka doko, aipuma nyakamame yuunya maname kapa pao nisala nayapenge dupanya pilyetala watao minalanya pilyamipi? Aipuma nyakamame mana dupanya dee kendemane jipuma laka lao masilyamipi? 10 Koteaka* 4:10 Lo 14:5; Kl 2:16,20 lao nyakamame yuu giipi, kanapi, gii andakepi, ee kanapi, dupaka kandao masetae kalyamino. 11 Dokonya* 4:11 Pl 2:16 nambame nyakama lao masetala neame kumilyo! Nambame nyakama-kisa kalai lekeleke tao pio dupa aopyoo latala mee jetame lao masilyo.

12 Oo kaimia paluma! Wamba namba nyakama kateamino dopale jio dokonya indupa nyakama namba kalyoli pyoo katapimi laka lao ee lelyo! Nyakamame namba kandao koo mende napiami. 13 Namba* 4:13 Ap 16:6; 1 Ko 2:3 yaina nyio tenge dokonya minao nyakama katiamisa tee pyao ipupala Wai Pii Epe doko nyakama langio doko nyakamame masilyamino. 14 Nambanya* 4:14 Mt 10:40 yaina dokome nyakamanya masingi kenda pisiamoaka doko, nyakamame namba maka kayawapi kandanya palyoapi mende napinya, Gotenya enjele mendepi Kataisa Jisasapi joo namba lanyiami. 15 Wamba nyakama mona etete yaepao kateamino doko aipa petala alu pilyape? Dokonya nambame nyakama kandao pii dake lelyo: wamba nyakamame nyakamanya lenge dolapo lukuoo nyepenge jiali kandao doko, lukuoo namba diamili! 16 Indupa* 4:16 Emo 5:10 nambame nyakama kiningi langilyo dokonya namba nyakamanya yanda pipili jilyope? 17 Endakali dokaitame nyakama andiki pyokondape pyoo kalyaminoaka doko, kalai pyaanya pilyamino doko angi kalai epe mende pyaanya napilyamino. Nyakamame dupanya pii doko watao minatala nambame pii nyakama langio doko yakinalapale lao pilyamino. 18 Akali mendeme kalai epe mende pyaanya endakali dupa andiki pyokondape pyoo katatamo kandao doko epe. Pii dake namba nyakama-pipa awapa katelyamano dokopa iki angi joo sala naenge. Koteaka lao angi joo singi. 19 Oo* 4:19 1 Ko 4:14-15; 2 Ko 6:13; 1 Te 2:7-8; Pm 10 nambanya wane paluma! Enda mende wane manjanya maita pilyamopa tanda nyingili pyoo nambame nyakama lao masetala deaka tanda nyoo kalyo doko, nyoaka katao nyakamame Kataisa iki lao masokondape pitamino gii doko kandao nyoto! 20 Nambame nyakama lao masipusa nambanya mona andelyamona, nambame pii lalo doko dee aloo pitoo, namba indupa nyakama-pipa katapuma laka.

Enda Eka Setapanya kongali pii doko

21 Mana setapae dupa watao minao katapala auu pyoo katatamana lao masilyamino endakali dupa nambame pii mende pisilyo: Gotenya pii pepa pyapae dupanya lapae silyamo dupa nyakama nasilyamipi? 22 Doko* 4:22 Jen 16:15; 21:2,9 dapa lao pyapae silyamo: Apotakamenya wane lapo. Dolaponya mende doko kendemane enda dokome mandea-pyaa. Mende doko mee enda dokome mandea-pyaa. 23 Kendemane* 4:23 Jen 17:16; Lo 9:7-9 enda dokome wane mandeamo doko endakalimi mandengeli pyoo mandea-pyaa. Mee enda dokome wane mandeamo doko wamba Goteme epe maitona leamo dokonya mandea-pyaa. 24 Pii* 4:24 Lo 8:15; Ga 5:1 doko kongali pii mende. Goteme endakali dupa-kisa pii lapoma lao seteamo dolapo enda dolapo-pipa makande petae silyamo. Pii Goteme Sainaimanda dokonya endakali dupa-kisa lao seteamo dokome kendemane wane mandenge. Pii lao seteamo doko enda Eka. 25 Enda* 4:25 Jo 8:32-33 Eka doko Atepia yuu dokonya Sainaimanda silyamo doko makande pyoo lapae silyamo. Indupa Jetusaleme silyamo dokopi dokonya wane dupapi mana setapae dokonya kendemane joo kalyamino doko baame makande pyoo lapae silyamoaka. 26 Dopaka* 4:26 Wee 87:5; Ip 12:22; Pa 3:12; 21:2,10 doko, ketae silyamo Jetusaleme doko kendemane kalai napingi. Doko naimanya endangi. 27 Dokonya* 4:27 Ais 54:1 pii dapa lao pepa pyapae silyamo:

“Enda wane namandenge ingi pyakilyetae

emba mona yaepape!

Enda wane namadyuu tanda nanyingi

emba mona epe palyoo pii puu lao lape!

Doko, enda watao pyatae dokonya wane dupame

enda akali katenge dokonya

wane dupa ita minao longo jilyamo!”

28 Kaimia* 4:28 Lo 9:7; Ga 3:29 paluma, Goteme epe maitona leamo dokonya Aisake mandeamo mendai dopaka pyoo nyakama Gotenya mandipae kalyamino. 29 Kiniaka* 4:29 Jen 21:9; 1 Te 2:14 doko, endakalimi mandengeli pyoo mandipae wane dokome wamba Oli Sipitisame leamoli pyoo mandipae wane doko watao piamo mana doko indupa mee silyamo. 30 Dopaka* 4:30 Jen 21:10; Jo 8:35 doko, Gotenya pii pepa pyapae singi dokonya aipa lapae silyape? Doko dapa lapae silyamo: “Embame kendemane enda dokopa baanya ikiningi dokopa watao pyape! Doko, kendemane enda dokonya ikiningi dokome mee enda dokonya ikiningi doko-pipa awapa kapa pao moya doko etete nanyeta! 31 Dopana,* 4:31 Ga 3:29 kaimia paluma, naima kendemane enda dokonya ikiningi joo nakatenya, mee enda dokonya ikiningi joo kalyamano.

5

1 Naima* 5:1 Mt 11:29; Jo 8:32,36; Ap 15:10; Ga 2:4 mokao nyepae joo kalyepale lao Kataisame naima mokao nyia! Tenge ongonya minao nyakama kyoto joo katao endakali mendapuame nyakama dee kendemane injisoo anjina lao kayala nayalapape!

Kitisene endakali dupa mokao nyepae joo katenge doko

2 Kandeleno!* 5:2 Ga 2:1 Namba Polome pii dake nyakama langilyo: endakali mendapuame akali nyakamanya elya pingi kambu kaketekena lao kayami kandeno doko, Kataisame nyakama kukipi mende nisala nayata! 3 Akali elya pingi kambu kaketekena kaelyamino dupa pitaka kandao nambame pii dake dee lao panelyo: dopa pitamo akali dokome mana setapae dupanya pii dupa pitaka watao minina! 4 Akali* 5:4 Ga 3:10; Je 2:10 nyakama mana setapae dupanya-kaita Goteme tolataena lapya laka lao masilyamino dupame Kataisa yakinatelyamino! Goteme nyakama mona epe palelyamopa katenge doko kayapala lombapae sepelyamino! 5 Dopaka* 5:5 Lo 8:23,25 doko, Oli Sipitisa dokome naima sakatasipumopa naimame masoo minao Goteme naima tolataena latamo doko putiti kayao malisoo kalyamano. 6 Kataisa* 5:6 1 Ko 7:19; 13:13; Ga 6:15; Je 2:4 Jisasapa pakatae katao akali elya pingi kambu kepengepi kepala naengepi doko angi mende daa. Baa lao masoo minao katao auu kayao kalai pitamano doko iki angi.

7 Wamba* 5:7 1 Ko 9:24; Pl 2:16 nyakama auu pyoo payamino doko indupa apimi nyakamanya kaita lyokamosa nyakamame kiningi pii doko watao minala naelyamipi? 8 Mana* 5:8 Ga 1:6 doko nyakama ipupa lelyamo Gote dokome dopa pyepa nalelyamo! 9 Betesa* 5:9 1 Ko 5:6 andasingi iisa dokonya betesa wasalanya kuki nyoo katataesa, betesa doko pitakanya tayao andasingi doko nyakamame masalapape. 10 Naima* 5:10 1 Ko 3:17; 2 Ko 11:15; Ga 1:17; Pl 2:1-5 Kamongo doko-kisa mendai joo kalyamano tenge dokonya minao nyakamame pii waka mendenya-kaita watao minala nayatamina lao nambame masokondape pyoo masilyo. Akali apimi nyakama minao kyakasilyape lao nambame masala naelyoaka doko, baame baanya kopeta pilyamo dokonya yanu doko baa tange-kisa seta. 11 Kaimia* 5:11 1 Ko 1:23 paluma, akalinya elya pingi kambu kaketena lawaka nambame endakali dupa mana lamaipuli kandao doko, aipuma dupame namba watao pyalanya lapimilipi? Kini, nambame dopa pina lao lamaipuli kandao doko, endakali dupame Kataisa ita pokonya kumiamo dokonya pii doko tanga nalapimili. 12 Nyakama* 5:12 Pl 3:2 minao kyakasilyamino akali dupame nyakama tangenya elya pingi lakapo doko etete nyipimi laka lao masilyo!

13 Oo* 5:13 Lo 6:15; 1 Pi 2:16; Ju 4 kaimia paluma! Goteme nyakama mokao nyepae joo kalyepale lao wii latea! Dopaka doko, nyakamame mokao nyepae joo katao nyakamanya moname koo pyuani kayatamino dupa pyaa naenya, kendemane endakali joo katao auu kayao mende nisa nisa pyoo kalyepape! 14 Mana* 5:14 Lep 19:18; Mt 5:43; Lo 13:8-10 setapae dupanya pii dupa pitakame pii mendai dakenyaka iki tenge paliuu lapae silyamo: “Embame emba tange auu kaengeli pyoo endakali yango doko auu kayao katape!” 15 Kini dopaka pyoo, nyakamame mena yanapi joo mende nengeme nalya nana pyoo nao katatamino kandao doko, angi mende pyao naa naa pitamina kandao kalyepape!

Oli Sipitisanya dii mandenge dokopa monanya koo dokopa

16 Nambame* 5:16 Lo 8:5-6; Ga 5:25 dapa lao lelyo: nyakamame Oli Sipitisa dokome latamoli pyoo payao kalyepape. Dopa pitamino dokome moname koo pipu laka lao masingi dokonya etete watao napitami. 17 Moname* 5:17 Lo 7:15-23; Je 4:1; 1 Pi 2:11 pipuli lao masingi dokome Oli Sipitisame pipimili lao masingi doko tanga lenge. Oli Sipitisame pipimili lao masingi dokome moname pipuli lao masingi doko tanga lengeaka. Dopa pyoo dolapo yanda pilyabinopa nyakamame pimana lao masilyamino doko kapa pao napingi. 18 Nyakama* 5:18 Lo 6:14; 8:14 Oli Sipitisa dokome latamoli pyoo payao katatamino kandao doko, mana setapae dupame nyakama isala nayata. 19 Mona* 5:19-21 Mt 7:17; 1 Ko 6:9-10; Je 1:21* 5:19-21 Lo 1:29-32; Ep 5:3-5 koo dokome pingi dupa panao silyamo. Dupanya mendatupa datupa: endakalipi nyele-nyele paenge dokopi, elya pingi napipenge pingi dokopi, luiyawaka paenge dokopi, sambo gote dupa lao tama pingi dokopi, timango minao paengepi, nemangopi tomakaepi minao paenge dokopi, imbu kayamaingi dupapi, laiya lenge dokopi, tilya nyingi dokopi, yapa imbu kaenge dupapi, naima tange andake jipuma laka lao masingi dupapi, wakale masa masa pingi dokopi, saa laloo pingi dupapi, tata mendeme tata mendenya opale mende nyipuma laka lao masetala mona koo palengema dupapi, bia akipi nao ae lalya lana pingi dupapi, dee kalai dopale dupa yongenya pingi. Nambame wamba nyakama kandao isoo kalyepape langioli pyoo indupa deaka langilyo: akali mana dopale minilyamino dupa pitaka Goteme isingi panda dokonya nakatatami.

22 Dopaka* 5:22-23 1 Ko 13:4-7; 2 Ko 6:6; Ep 5:8-9; 1 Ti 4:12 doko, Oli Sipitisa dokome dii dapa pyoo mandenge: auu kaenge dokopi, mona etete yaepenge dokopi, mona lyuu lenge dokopi, dupa mandenge. Dee yapa maka nakaenge dokopi, kondo kaenge dokopi, epe injingi dokopi, lelyamoli pingi dokopi, andiki pyoo katenge dokopi, tangeme tange auu pyoo isoo katenge dokopi dutupa baame naima-kisa sakatasingi. Mana dopale dupa mana setapae dupanya mendeme nee nanyingi. 24 Kataisa* 5:24 Lo 6:6; Kl 3:5; 1 Ti 1:9-10 Jisasanya endakali dupame nyakamanya mona koo dokopi, moname nyipu laka lao masingi dokopi, koo dupa pipu laka lao masingi dokopi dupa ita pokonya kumaseteami. 25 Oli* 5:25 Lo 8:14 Sipitisame naima lete katasilyamo dokonya naima baame latamoli pyoo payamana! 26 Naima* 5:26 Pl 2:3 luiyala nayao mende imbu kayasa kayasa napyoo mende tilya nyaa nyaa napimana.

6

Kenda pipae silyamo dupanya nisaloo pyoo katenge doko

1 Kaimia* 6:1 Mt 18:15; 1 Ko 10:12; 2 Te 3:14-15; 2 Ti 2:25; Je 5:19-20 paluma, koo mendeme nyakamanya mende minao makande pitamopa koo doko pia kandeno doko, nyakama Oli Sipitisa paleta endakali dupame andiki pyoo baa dee tolasalapape. Dopa pitaminopa makande pingi mendeme nyakama apata makande pitame lao kandao tange isoo kalyepape. 2 Nyakama-kisa* 6:2 Jo 13:34; Lo 8:2; 15:1 kenda pipae setamo dupanya nisoloo pyoo kalyepape. Dopa pitamino dokome Kataisanya mana doko watao minatami. 3 Akali* 6:3 1 Ko 4:7 kenge nasingi mendeme namba kenge singi akali mendena lao masilyamo dokome baa tange minakasilyamo. 4 Akali* 6:4 1 Ko 11:28 mendai lao dokome emba tangenya kalai dupa kandokondape pyoo kandao katape. Dopa pitino akali dokome akali mendenya kalai dupa kandatala emba epena lao masala naenya, emba tangenya kalai dupa kandatala emba epena lao masete. 5 Doko* 6:5 Lo 14:12 aipuma? Akali mendai mendai lao dokome baa tangenya kenda pipae doko soo katata.

6 Wai* 6:6 Lo 15:27; 1 Ko 9:11,14 Pii Epe dokonya mana nyoo kalyamo akali dokome baanya auu pingi setamo dupa pitakanya yangi mokosoo mana lamaingi akali doko maina.

7 Embame* 6:7 Dit 30:15-20; Jop 13:9; Osi 8:7 emba tange minakasala nayape. Endakali mendeme Gote kandao kilya nakandenge. Akali mendeme eenya nee wai pokatamo mendai dokaitaka andatamopa mandita. 8 Baame* 6:8 Jop 15:35; Pot 11:18; Jo 3:6; 6:63; Lo 6:21-22; 8:13; 1 Ko 15:35-49 baanya mona koome auu kaenge ee dokonya wai pokatamo kandao doko, mona koo dokome etete koyasingi nee doko mandyuu maita. Oli Sipitisanya auu kaenge ee dokonya wai pokatamo kandao doko, Oli Sipitisa dokome lete etete katenge nee doko mandyuu baa maita. 9 Naimame* 6:9 2 Te 3:13 kalai epe dupa pyaanya maka nakayamana. Naimame kainasa maka nakayatamano kandao doko, mandipenge gii doko ipatamopa nee epe dupa manditama. 10 Dokonya* 6:10 1 Te 5:15 naimame pipenge jetamoli pyoo endakali yango dupa pitaka kandao mana epe minamana. Jisasa lao masoo miningi palu doko etete nisokondape pyoo nisemana.

Polome kandao kalyepapena deaka latala pii epe leamo doko

11 Nambame* 6:11 1 Ko 16:21; Kl 4:18 nyakamanya pepa andake pyoo pyekelyo dake kanjepape. Doko namba tangenya kingimi pyekelyo. 12 Akali* 6:12 Ga 5:11; Pl 3:18; Kl 2:18 nyakamanya elya pingi kambu kepalapa lao kyoto joo lelyamino akali dupa endakalimi epe lamo lao kandapimili lao lelyamino. Dopa lelyamino doko Kataisa ita pokonya kumiamo dokonya pii doko lao masoo minatala tanda nanyemana lao lelyamino. 13 Elya* 6:13 Lo 2:21-22 pingi kambu kepalapa lelyamino akali dupa tangeme mana setapae dupa watao minala naelyamino. Nyakamame dupanya pii doko watao minao elya pingi kambu kepatamino dokonya alyasale joo katamana lao masetala dupame akali nyakama elya pingi kambu kepapimi laka lao masilyamino. 14 Dopaka* 6:14 1 Ko 1:31; 2:2 doko, namba waka mendenya alyasale joo katato doko kapa etete napatana, naimanya Kamongo Jisasa Kataisa ita pokonya kumiamo dokonya iki alyasale joo katatoo lao masilyo. Kataisa ita poko dokonya kumiamo dokome isa yuu koo singi dake nambanya lengelyaapi dokonya pyao kumasetea. Namba isa yuu koo singi dakenya lengelyaapi dokonya pyao kumaseteaka. 15 Elya* 6:15 1 Ko 7:19; 2 Ko 5:17; Ga 5:6 pingi kambu kepengepi kepala naengepi doko angi mende daa. Goteme endakali enenge injisingi doko iki angi. 16 Makande* 6:16 Wee 125:5 doko watatamino endakali dupa pitaka kandao Goteme kondo kayapala dupanya mona lyuu lasakamaina! Endakali dupa Gotenya Isataele tata.

17 Nambame* 6:17 2 Ko 4:10 Jisasanya kalai doko pyoo tanda neo dokonya namba-kisa kombe palelyamo. Dokonya tenda endakali mendeme kenda pipae mendapua namba-kisa setala nayapenge.

18 Kaimia paluma, naimanya Kamongo Jisasa Kataisanya mona epe palenge doko nyakamanya mona dokonya palyekena. Kiniaka.