POLOME

EPESASA

TANGE DUPANYA PEPA

PYAO PYASAKAMAIYAMO DOKO

Pii atupa wambao kandapenge

Polome masoo miningi Epesasa tange dupanya pepa pyao pyasakamaiyamo dokonya tenge doko dapa: Goteme kalai isoo pilyamo doko pyoo pao yuunya singipi kaitinya singipi dupa Kataisa-kisa nyoo elyambu pito. Dopa petala dupanya Kataisa baa aiyomba joo katena latopa endakali dupa pitaka tata mendai joo Kataisanya pundipundi katatamina lao masoo Goteme dupa pia-pyaa. Dopana, nyakama Epesasa tange dupame dopaka pyoo Kataisanya pundipundi katapengena lea-pyaa. Polome kongali lao sosa doko endakali joo makande petala Kataisa doko endakali dokonya aiyombana lao lea-pyaa.

Polome Epesasa tange dupanya pepa pyao pyasakamaiyamo dokonya pii lyaa dupa:

1:1-2 Pii wambao pepanya piamo dupa

1:3–3:21 Sosa doko Kataisanya

4:1–6:20 Kataisame endakali dupa lete katenge enenge doko maingi

1

1 Goteme* 1:1 Ap 9:13; 18:19-21; 19:1; Lo 1:1,7; 1 Ko 1:1-2; Kl 1:1 masiamoli pyoo namba Polo Kataisa Jisasanya aposele katao Gotenya endakali Kataisa Jisasa lao masoo minao Epesasa kalyamino dupanya pepa dake nambame pyao peekelyo. 2 Naimanya* 1:2 Lo 1:7; 1 Ko 1:3; 2 Ko 1:2; Ga 1:2; Pl 1:2; Kl 1:2; 1 Te 1:1; 2 Te 1:2; 1 Ti 1:2; 2 Ti 1:2; Ta 1:4 Takange Gotepa Kamongo Jisasa Kataisapame nyakama kandao mona epe mende palyetala nyakamanya mona doko lyuu lasekena.

Goteme Kataisa-kisa naima epe dingi dupa

3 Naimame* 1:3 2 Ko 1:3; Ga 3:14; Ep 2:6 naimanya Kamongo Jisasa Kataisanya Gote-kisa Takange doko lao tama pimana! Baame baanya ketae kaitinya singi epe dupa pitaka Kataisa-kisa naima dia! 4 Goteme* 1:4 Jo 15:16; 17:24; 1 Ko 1:8; Ep 5:27; Kl 1:22; 2 Te 2:13; 1 Pi 1:20 yuupi kaitipi wapuala nayao pituu naima baanya enomba ongonya etete epe koopi mende nasingi katataminopa lao baame Kataisa-kisa naima yapao nyia-pyaa. 5 Wamba* 1:5 Jo 1:12; Lo 8:29; 1 Jo 3:1 baa tangeme pitona lao auu pyoo masiamoli pyoo naima nea kayao Jisasa Kataisa-kisa naima baanya ikiningina lao yapao nyia-pyaa. 6 Naimame* 1:6 Mt 3:17; Kl 1:13 baanya mona epe palenge tii pipae doko lao lalyoo kalyepale lao Goteme baanya mona setenge Ikiningi doko-kisa naima etete kondo kaya. 7 Gotenya* 1:7 Lo 3:24; Ep 2:7; Kl 1:14,20; Ip 1:3 mona setenge Ikiningi dokome baanya taiyoko kai leamo dokome naima kii tamao nyepae koo kunanya nepatae kalyamano. Gotenya mona epe palenge doko eteteaka yale paka! 8 Baame baanya mona epe palenge doko naima-kisa epao palisakao baanya mana kandelyamano dupapi dupanya masilyamano dupapi dupa pitaka naima dia. 9 Goteme* 1:9 Lo 16:25 Kataisa-kisa pitona lao yalo pyoo masoo kateamo doko baa tangeme masiamoli pyoo naima kondo kayapala laitaka pia. 10 Baame* 1:10 Mk 1:15; Ga 4:4; Kl 1:16,20 yalo pyoo masiamo doko dapa: indupa Gote baame isoo kalai pilyamo doko pyoaka pao tenda pipenge gii doko ipatamopa baame yuunya singipi kaitinya singipi dupa pitaka Kataisa-kisa nyoo elyambu petala dupa pitakanya Kataisa baa aiyomba joo katena latona lao masia-pyaa. 11 Goteme* 1:11 Dit 7:6; Ais 46:10; Lo 8:28-29; Kl 1:12; Pa 4:11 opale mende pipuli lao masilyamo dupa pitaka pingi. Dopaka pyoo wamba baa tangeme masiamoli pyoo naima Kataisa-kisa makande petala baanya endakali joo katataminopa lao yapao nyia-pyaa. 12 Naima* 1:12 Wee 66:2 Kataisa wambao malisoo kateamano endakali dupame Gotenya tii pipae doko lao lalyoo katataminopa lao baame dopa pia-pyaa. 13 Goteme* 1:13 Ap 1:4; 2:33; Lo 5:5; 2 Ko 1:22; Ep 4:30; Kl 1:4-6; 2:9; Ip 6:12 nyakama pyoo nyiana lapae kiningi pii epe doko nyakamame apata sepala Kataisa lao masoo miniaminopa Goteme baanya Oli Sipitisa dituna leamoli pyoo diamo dokome nyakama baanyana lao kongali pia. 14 Goteme* 1:14 Wee 66:2; Lo 3:24 naima epe maitakao ditamo dokonya makande pyoo mende Oli Sipitisa doko wambao ditia. Dopa piamo dokonya baame baanya endakali sambao nyiamo dupa etete mokatana lao masilyamano. Dokonya naimame baanya tii pipae doko lao lalyemana!

Polonya loma siamo doko

15 Tenge* 1:15-17 Ap 9:13; 1 Ko 13:13; Kl 1:4,9; Pm 4-5* 1:15-17 Kl 1:3; 1 Te 1:2* 1:15-17 Eke 24:16; Kl 1:9 ongonya minao nyakamame Kamongo Jisasa lao masoo minao katao Gotenya endakali dupa pitaka auu kayao kalyamino lapae sepala, nambame nyakama lao masetala Gote lao yaka pilino leo doko mee lawaka kalyo. Nambame nyakama nisalanya Takange tii pipae naimanya Kamongo Jisasa Kataisanya Gote doko lao loma soo tee lekelyo. Nyakamame baa lao etete auu pyoo masalapale lao Oli Sipitisanya mana kandapenge dokopa Goteme panasekeamo dupa lao masepenge dokopa dolapo baame nyakama dina lao nambame loma sakao kalyo. 18 Goteme* 1:18-19 Ep 4:4; Kl 1:12; Ip 3:1; 1 Jo 5:20* 1:18-19 Ep 3:20; Kl 1:11; 1 Pi 1:5 nyakama nyalapale lao ipupa leamo masoo malisoo kalyamino doko akipi lawapi, baame baanya endakali dupa epe maituna leamo dupa etete longo paka silyamona lawapi, dee baanya pupu lapae naima masoo miningi endakali dupa-kisa singi doko yale etete lamona lawapi nyakamame dutupa masalapale lao Goteme nyakamanya monanya lenge doko tii pisekena lao loma sekelyo. 20 Baanya* 1:20 Wee 110:1; Ais 52:13; Ap 2:33; 2 Ko 13:4; Kl 2:12; Ip 1:3; 1 Pi 3:22 etete pupu lapae naima-kisa silyamo mendai dokomeaka baame Kataisa malunya sakatasetala kaiti yuu dokonya baanya kingi tolae-kaita nyoo pisia-pyaa. 21 Kaitinya* 1:21-22 Pl 2:9; Kl 1:16; 2:10,15* 1:21-22 Wee 8:6; Mt 28:18; 1 Ko 15:24-25; Ep 4:15* 1:21-22 Kl 1:18-19 isingi dupapi, enomba nyoo isoo katenge dupapi, pupu lapae dupapi, kamongo dupapi, yuu dakenya minilyamino kenge dupapi, kaitinya minilyamino kenge dupapi dupa pitakanya Goteme Kataisa etete ketae katena latala dupa pitaka baanya moko pundipundi dokonya sina lea-pyaa. Dupa pitakanya aiyomba joo ulusale katenge Kataisa baa Goteme naima sosa doko dia. 23 Sosa* 1:23 Lo 12:5; Ep 4:10; Kl 2:17 doko Kataisanya yonge. Kataisa sosa dokonya tumbatae katenge. Baa yuupi kaitipi dupa pitakanya tumbingi.

2

Kumiamano doko lete kalyamanona Polome leamo doko

1 Wamba* 2:1 Kl 1:21* 2:1 Kl 2:13 nyakamame luiyao payao koo piamino dupanya kumapae joo kateami. 2 Dopa* 2:2 Jo 12:31; 2 Ko 4:4; Ep 5:6; 6:12; Kl 1:13; 3:7 pyoo katao nyakamame koo singi isa yuu angenya mana dupa watao minao, yuu kaitipa kainanya popotau paenge panda silyamo angenya sipitisa koo katenge dupanya isingi akali dokonya mana dupa watao minao payami. Indupa sipitisa koo dokomeaka endakali Gotenya pii tanga lelyamino dupa-kisa kalai pyoo kalyamo. 3 Wamba* 2:3 Lo 1:18; 2:8; 3:9,23; Ep 5:6; Kl 3:6 naima pitaka endakali dupa-pipa tole payao mona wambatae dokome nyipu laka lao masingi dupa watao naimanya yongenya pipu laka lao masingipa moname pipu laka lao masingipa dolapo watao pyoo kateama. Tata waka dupa Goteme imbu kayao pyapenge joo mandipae kateamino mendai dopaleaka joo naima kateama. 4 Dopaka* 2:4-5 Eke 34:6; Lu 15:24,32; Ap 15:11; Lo 5:8; 6:13; 8:11; Ep 2:1; Kl 2:13 doko, etete kondo kayao katenge Gote dokome naima koo dupanya kumapae joo kateamanopa baame naima eteteaka aumi kumapala Kataisa-pipa awapa naima lete katasia. Mona epe palenge Gote dokome nyakama pyoo nyepae kalyamino! 6 Dee* 2:6 Kl 2:12; 3:1-4 baame naima Kataisa Jisasa-pipa nyoo pakatala Kataisa-pipa awapa malunya sakatasetala baa-pipa awapa kaiti yuu dokonya nyoo pisia. 7 Baame* 2:7 Dit 9:6; Wee 22:30-31; Ep 1:7 Kataisa Jisasa-kisa naimanya mana auu pyoo minekeamo dokonya-kaita baanya mona eteteaka epe palenge doko yuu gii maitakao ipatamo dupanya koteaka lao panasakalanya dopa pia. 8 Mona* 2:8 Dit 8:17-18; Jo 4:10; Lo 1:16; Ga 2:16; Ip 6:4 epe palenge Gote dokome nyakama masoo miningi dokonya-kaita pyoo nyepae kalyamino. Doko nyakama tange mambele dopa pyoo nakalyamino. Goteme nyakama mee pyoo nyia. 9 Kalai* 2:9 1 Ko 1:29-31; 2 Ti 1:9 dupa nyakamame petala dopa pyoo nakalyamino. Dokonya akali mendeme baa tange lalyala nayapenge. 10 Doko* 2:10 2 Ko 5:17; Ta 2:14 aipuma? Naima Gotenya wapopae kalyamano. Naimame kalai epe dupa pyoo kalyepale lao baame naima Kataisa Jisasa-kisa wapuia. Kalai epe dupa naimame pyoo payalapale lao Goteme wamba depa lanya setekea-pyaa.

Goteme endakali dupa Kataisapa tata mendai injisiamo doko

11 Nyakama* 2:11 Ep 5:8 endakali tata waka dupanya mandipae dupa elya pingi kambu kingimi kepenge Juta endakali dupame akali nyakama kandao elya pingi kambu kepala naenge endakalina leami. Dopana nyakamame wamba naima aipa pyoo kateama kandeamape lao auu pyoo masalapape! 12 Wamba* 2:12 Ais 57:19; Lo 9:4-5; Kl 1:21,27; 1 Te 4:13 nyakama Kataisa nakatenge kateami. Nyakama Isataele tata dokonya konda pyoo nakateami. Goteme epe maitona lao pii lanya seteamo dupanya nyakama waka joo kateami. Nyakama isa yuu angenya katao mende masoo malisala nayao Gote nakatenge kateami! 13 Kini,* 2:13 Ep 2:17; Kl 1:20 wamba akali nyakama dopa pyoo tependa waka kateaminoaka doko, indupa Kataisanya taiyoko dokome nyakama laminao tengesa ipatapumopa Kataisa Jisasapa pakatae katao tengesa kalyamino.

14 Naimanya* 2:14 Ais 9:6; 1 Ko 12:13; Ga 3:28 mona lyuu lekenge doko Kataisa. Wamba Juta endakali dupa-pipa tata waka dupa-pipa yandapipili joo kame pyoo lita petae kateamano doko, Kataisame baanya yonge dokome kaluoo mee injisetala tata dolapo mendai injisia. 15 Baame* 2:15 2 Ko 5:17 Jutamanya mana setapae dupapi, dupanya pii dupapi, pyepape lapae singi dupapi, dupa pitaka mee injinya nepea. Dopa petala baame tata dolapo mendai injisetala baa-pipa pakatae katatamana lao endakali enenge joo wapuia. Baame dopa piamo dokonya epe yuu yongamopa naima mona lyuu lamupa kalyamano. 16 Kataisa* 2:16 Sak 9:10; Kl 1:20,22; 3:14,15 baa baanya ita pokonya kumiamo dokome tata dolaponya yandapipili joo kateambino mana doko pyao kumasoo yonge mendai injisetala Gote kalyamo dokonya dee tange lanyakamaiya. 17 Dopa* 2:17 Ais 57:19 petala baame Wai Pii Epe mona lyuu lasingi doko nyakama endakali Gote-pipa tependa waka kateamino dupapi naima tengesa joo kateamano dupapi dupa langya epea. 18 Dopa* 2:18 2 Ko 13:13; Ep 3:12; 4:4 piamo dokonya naima tata lapoma dolapo Kataisa-kisa Oli Sipitisa mendai ikimi Takange kalyamo dokonya pupenge jilyamo.

19 Dokonya* 2:19 Eke 12:48; Wee 122:3-4; Ep 3:6; Ip 12:22-23 nyakama tata waka dupa deaka opone joapi tisa nao katenge joapi nakalyamino. Nyakama apata Gotenya endakali dupa-pipa tata mendai joo baanya palu joo kalyamino! 20 Goteme* 2:20 Ais 28:16; Mt 16:18; Lo 15:20; 1 Ko 3:10-11; 2 Ko 6:16; Pa 21:14 aposelepi potopesapi dupa anda muku joo dupa-kisa baame nyakama anda pia. Anda pingina mupa doko Kataisa Jisasa. 21 Goteme* 2:21 1 Ko 3:16; Ep 4:11-12,15-16; Kl 2:19 anda dokonya kilya pulimbanapi dupa pitaka Kataisa Jisasa-kisa auu pyoo tumu pyao katamopa anda doko Kamongopa pakatae katao losuu anda etete epe joo andelyamo. 22 Baame* 2:22 1 Pi 2:5 Kataisa Jisasa-kisa nyakama apata baanya anda Oli Sipitisa katenge mende joo pyoo kalyamo.

3

Polome endakali tata waka dupa-kisa kalai piamo doko

1 Tenge* 3:1 Ep 4:1; Pl 1:7,13; Kl 4:18; 2 Ti 2:9; Pm 1,9 ongonya minao namba Polo Kataisa Jisasanya anjetae akali dokome nyakama endakali tata waka dupa nisalanya Gote lao loma sekelyo. 2 Kini,* 3:2 Kl 1:25 nambame nyakama nisatale lao Goteme mona epe palyetala namba kalai diamo doko nambame dopa pyoo piana lapae doko sepeami. 3 Goteme* 3:3 Lo 16:25; Ep 1:9-10; Kl 1:26 baanya pitona lao masingi yalo pyoo masoo kateamo doko namba-kisa panasipumopa nambame kandatala pii kuki dutupa wambao pepa pyekelyo. 4 Nyakamame pii dutupa itaki pyao kandatamino dokopa Goteme Kataisa-kisa pitona lao yalo pyoo masoo kateamo doko nambame auu pyoo masilino lao masetami. 5 Yalo* 3:5 Jo 14:26; Ep 4:11 pyoo masoo kateamo doko indupa Goteme baanya aposele epe dupapi potopesa epe dupa-kisapi Oli Sipitisa dokome panasetelyamoli pyoo wamba yuu gii peamo dupanya endakali dupa-kisa dopa pyoo panasala naya-pyaa. 6 Yalo* 3:6 Ep 2:13,16-19; Kl 1:27 pyoo masiamo doko dapa: endakali tata waka dupame Juta endakali dupa-pipa awapa Wai Pii Epe dokonya-kaita Gotenya epe dupa nyoo, yonge mendai joo katao, Goteme Kataisa Jisasa-kisa epe ditona leamo doko nyetami.

7 Goteme* 3:7 2 Ko 3:6; Ga 2:8; Pl 4:13; Kl 1:23,25,29; 1 Te 2:4 baanya pupu lapae dokome kalai pingili pyoo mona epe palyoo baame namba epe mende ditala Wai Pii Epe dakenya kalai akali joo kata lea. 8 Gotenya* 3:8 1 Ko 15:9-10; Ga 1:16; Ep 1:7 endakali dupa pitakanya namba etete anasale joo kalyo. Dopaka doko, baame namba epe dake mee dia: Kataisanya etete epe kapa pao kandao etala nayapenge dupa nambame endakali tata waka dupa lamaiyoo kata lea. 9 Dee* 3:9-10 Lo 16:25; Kl 1:26* 3:9-10 Lo 11:33; 1 Ko 2:7-9; 1 Pi 1:12 baame pitona lao yalo pyoo masoo kateamo doko indupa aipa pyoo isoo kalai pilyape lao endakali dupa pitakame kandena lao nambame panasoo lamaiyoo kata leaka. Dupa pitaka wapuiamo Gote dokome wamba yuu gii peamo dupa pitakanya baanya masingi doko yalo pyoo masoo kateamoaka doko, indupa baame baanya mana kandapenge tata tata dupa isingi kaitinya kalyamino dupapi enomba nyoo isoo kalyamino dupapi dupa sosame laitaka pina lao dopa pia-pyaa. 11 Yuu* 3:11 Ep 1:4 wamba waka Goteme pitona lao masiamo doko naimanya Kamongo Kataisa Jisasa-kisa petea. 12 Naima* 3:12 Jo 14:6; Lo 5:1-2; Ep 2:18; Kl 1:22; Ip 4:16; 1 Pi 3:18 Kataisapa pakatae katao baa lao masoo minilyamano dokome naima etete paka nakayao Gote kalyamo dokonya kapa pao pupenge jilyamo. 13 Ongonya* 3:13 Kl 1:24; 2 Ti 1:8 nambame pii dake nyakama langilyo: nambame nyakama nisoo lekeleke tao kalyo doko masetala nyakamame mona kumala nayalapape. Namba tanda nyilyo datupame nyakamanya kenge doko minalyekelyamo.

Kataisanya auu kaenge doko masina lao Polome loma siamo doko

14 Dee* 3:14 Ep 1:17 tenge ongonyaka minao nambame Takange lao luma lakao loma silyo. 15 Ketae kaitinya kalyamino dupapi isa yuunya kalyamino dupapi palu doko pitaka Takange Gote mambele kenge soo kalyamino. 16 Takange* 3:16-18 Ap 1:8; Kl 1:11; 2 Pi 1:3* 3:16-18 Jo 14:23; Lo 7:22; Kl 1:23; 2:7* 3:16-18 Kl 2:2 Gote etete tii pyoo kalyamoli pyoo baame baanya Oli Sipitisa dokome nyakama-kisa koko katenge akali enenge doko etete kyoto joo katekena lao kyoto injisakatamopa, masoo miningi dokonya Kataisa nyakamanya monanda dokonya katekena lao loma sekelyo. Dee Goteme nyakama auu kaenge dokonya pingi pyambatala kyoto injisoo katasetamopa, nyakamame kyoto joo katao nyakamapi Gotenya endakali dupa pitaka-pipame Kataisanya auu kaenge doko yale paka lamo lao, londe etete lamo lao, ketae waka lamo lao, isa onosa waka lamo lao, kapa pao masalapale lao loma sekelyo. 19 Kini,* 3:19 Kl 2:9 nyakamame Kataisanya auu kaenge etete masala nayapenge doko masalapale lao Goteme baanya epe tumbatae dupa pitakame nyakama tumbasekena lao loma sekelyo.

20 Gote* 3:20 Ep 1:19-20; Pl 2:13; Kl 1:29 pupu lapae dokome naima-kisa kalai pyoo kalyamoli pyoo baame naimanya loma soo tee lapengepi masepengepi dupa pitaka kapa pao ita minao baame eteteaka longo pyekenge. 21 Sosa-kisapi Kataisa Jisasa-kisapi yuu gii dupa pitakanya tanga tangapi Gote dokoaka lao tama pipenge lamo! Kiniaka.

4

Yonge mendai iki katengena Polome leamo doko

1 Dopana,* 4:1 Ep 3:1; Pl 1:27; Kl 1:10* 4:1 Kl 3:12-15 namba Kamongonya kalai dokonya anjetae akali dokome nyakama langyokondape pyoo dapa langilyo: Goteme nyakama ipupa leamo dokonya nyakama payatamino dokome baanya ipupa latae endakali joo payalapape. 2 Nyakamame* 4:2 1 Ko 13:13 koteaka lao masoo miningi endakali yango dupanya anasale joo katao andiki andiki pyoo kalyepape. Nyakamanya mendeme mende-kisa koo pingyatamo dokopa nyakamame yanu nanyoo mende auu kaya kaya pyoo kenda pipae dupa soloo pyoo kalyepape. 3 Oli Sipitisa dokome nyakama mendai injisetea. Mendai injisetae kalyamino mana doko nyakamame mende mona lyuu lasa lasa pyoo awapaka katao kyoto joo minao kalyepape. 4 Yonge* 4:4 Jo 12:5; 1 Ko 10:17; 12:12; Ep 2:16,18 mendai iki katenge; Oli Sipitisa mendai ikiaka katenge; dopaka pyoo masoo malisingi mendai iki malisoo kalyepale lao Goteme nyakama ipupa lea. 5 Kamongo* 4:5 Jo 10:16; 1 Ko 1:13; 8:6; 12:4-6 mendai iki katenge; masoo miningi mendai iki singi; kaimbu mendai iki singi; 6 naima pitakanya Gote-kisa Takange mendai ikiaka katenge. Baame naima pitaka isoo naima-kisa kalai pyoo katao naima-pipa pakatae katenge.

7 Dee* 4:7 Lo 12:3,6 Kataisame epe dupa naima mee diamoli pyoo naima pitaka mendai mendai lao dupame epe mende nyepeama. 8 Dokonya* 4:8 Wee 68:18; Ap 2:33; Kl 2:15 dapa lao pepa pyapae silyamo:

“Baa etete ketae kaitinya pyakalyiamo dokopa baame anjetae palenge endakali dupa baanyana lao anjoo laminao pea.

Dopa petala baame epe dupa naima dia.”

9 “Baa* 4:9 Jo 3:13; 1 Pi 3:19 ketae pyakalyiamo” pii dokonya tenge doko akipi? Doko dapa: baame ketae iki pyakalyala naenya isa yuu dakenya yuu koko singi dupanya apata pyakaneaka-pyaa. 10 Akali pyakaneamo mendai dokomeaka yuupi kaitipi pitakanya katao tumbasalanya kaiti yuu doko pitakanya etete ketae waka pyakalyia-pyaa. 11 Baame* 4:11 1 Ko 12:28 akali mendapua aposelepi, mendapua potopesapi, mendapua waiyakalipi, mendapua isingi akalipi, tisaapi joo katena lea. 12 Baame* 4:12 Ep 2:21; 4:16; 2 Ti 3:17; Ta 1:5 dopa pyoo Gotenya endakali dupa kapa pisetala baanya kalai doko pyakao baanya yonge doko kyoto injisekena lao dopa pia. 13 Kalai* 4:13 Ep 1:23; Kl 1:23,28; 3:11 doko dopa pyoo soaka pao naima pitaka Gotenya Ikiningi doko lao masoo miningi dokonya mendai joo katao, baa lao masokondape pyoo masetamano gii dokonya tuu lata. Dopa pitamopa naima andao akali angi joo Kataisapa etete awapa latama. 14 Naimame* 4:14 1 Ko 14:20 dopa pitamano dokome deaka ŋaŋa joo nakatatama. Waa katenge akali kalyamino dupame nyakamanya sambo mana dokome endakali dupa kaitini uanga pipae dokonya pyalya lao nyingimaka doko, dupanya mana lamaingi dokonya poo poo pii dupame naima soo yangi puu puu pyoo lombanya setapala soo napata. 15 Daa.* 4:15 Ep 1:22; 5:23; Kl 1:18; 2:4,8 Naimame auu kayao kiningi pii doko mende lamai lamai pyoo katatamano dokome Kataisa aiyomba joo kalyamo doko-kisa mana dupa pitakanya andao katatama. 16 Baame* 4:16 Kl 2:19 yonge dokonya kongapupi, luma lengepi, kulipi dopale dupanya pupu lapae dokome yonge doko pitaka awapa nyoo tumu pyao mendai injisilyamo. Yonge dokonya mendai mendai lao dupame kalai pina lao mailyamoli pyoo pilyaminopa, yonge dokome auu kayao adao baa tange pupu lasingi.

Wamba kateamano mana dokopa indupa kalyamano mana enenge dokopa

17 Dopana,* 4:17 Lo 1:21; Kl 1:21; 1 Pi 1:14,18; 4:3 nambame kyoto joo Kamongonya kenge dokonya nyakama dapa langilyo: nyakama deaka netesa endakali joo payala nayalapape. Netesa endakali dupame nyakamanya masingi doko angi daa dupanya pena lao paelyamino. 18 Dupanya* 4:18 Ep 2:12 monanya masingi doko iminjetae kalyamo. Dupame etete masala nayao katao mona kana joo payapimino dokonya Goteme lete katenge dingi doko nanyoo waka joo kalyamino. 19 Dupame* 4:19 Kl 3:5 elya nakayao luiyawaka payao tuu pyoo koo kalai koyapae tata tata dupa pyoaka katengema. 20 Naimame Kataisanya lao nyakama pii langiamano dokopa nyakamame mana dopale dupa etete nyala nayami! 21 Dopa lelyo doko kini nyakamame baanya pii doko sepala baa watao paenge endakali joo katao Jisasa-kisa kiningi pii silyamo doko mana nyepeamina lao masoo lelyo. 22 Dopana* 4:22 Lo 8:13; Kl 3:5,9 nyakamame nyakamanya akali wambatae wamba watao payamino dokonya mana doko soo nepalapape. Akali wambatae dokome sambo lao nyipu laka lao masoo baa tange minao koyasoo katenge. 23 Nyakamame* 4:23 Lo 12:2 monanya masingi enenge doko nyalapape. 24 Goteme* 4:24 Jen 1:26; Kl 3:10 baa tange waingi tao katena lao wapuiamo akali enenge doko nyoo nyakama-kisa katalapape. Akali enenge doko kiningi pii dokome lelyamoli pyoo tolatae joo payao epe etete joo katenge.

Indupa kalyamano mana enenge dokonya kalai dupa

25 Nyakamame* 4:25 Sak 8:16; Lo 12:5; 1 Ko 12:12; Kl 3:8-9 sambo pii doko soo nepalapape. Naima pitaka Kataisanya yonge dokonya kingi mokopi joo kalyamano. Dokonya nyakama mendai mendai lao dupame nyakamanya endakali yango doko kandao kiningi pii lamaiyepape. 26 Imbu* 4:26 Wee 4:4; Mt 5:22-24; Je 1:19-20 pia kandeno dokopa koo mende napyepape. Imbu kayawaka katao yuu kuisala nayalapape. 27 Aopyoo* 4:27 2 Ko 2:11 latala Satane panda maitami. 28 Pake* 4:28 Ap 18:3; 20:34-35; 1 Te 4:11 nenge akali dupame deaka pake nanenya lekeleke tao kalai pina. Kalai epe dupa nyakama tangenya kingimi pitaminopa endakali tipya dupa opale apalepi mokosoo maipenge dupa nyakama-kisa kapa pao seta. 29 Pii* 4:29 Mt 15:11; Ep 5:4; Kl 3:8; 4:6; Je 3:10-12 koo mendaipi mende nyakamanya nenge-kaita dokonya pyakalyina lao kayala nayalapape. Dopa napinya endakali tambo lapae dupa kyoto injisepenge pii epe dupa iki lao kalyepape. Pii epe latamino dupame endakali pii setamino dupa mona epe paliseta. 30 Nyakamame* 4:30 Ais 63:10; Ep 1:13-14; 1 Te 5:19 Gotenya Oli Sipitisa doko mona minao kenda pisala nayalapape. Goteme nyakama etete mokao nyetamo gii doko kandao nyetaminopa lao baanya Oli Sipitisa dokome nyakama kongali pia. 31 Nyakamame* 4:31 Lo 1:29; Kl 3:8 mona koo paletaka katengepi, imbu kaengepi, tii lengepi, ae lengepi, pii koo lengepi, dupa pitaka yakinalapape. Mona koo palenge mana dupa pitaka naminalapape! 32 Dopa* 4:32 Mt 6:12,14-15; 18:22-35; Kl 3:12-13 napinya nyakama masoo miningi endakali yango dupa-pipa mende auu pisa pisa pyoo mende kondo kaya kaya pyoo kalyepape. Goteme nyakamanya koo dupa Kataisa-kisa kunanya nepekeamoli pyoo nyakamame nyakamanya koo dupa mendenya kunanya nepakamai nepakamai pyoo kalyepape.

5

1 Nyakama* 5:1-2 Mt 5:48; 2 Te 3:7* 5:1-2 Eke 29:18; Wee 40:6; Ese 20:41; Lo 14:15; Ga 2:20; Ip 10:10; 1 Jo 3:16 Gotenya auu kaenge wane joo kalyamino dokonya nyakamame baa kalyamoli pyoo katao Kataisame naima auu kayao payamoli pyoo payalapape. Isataelemame opale tende tundumapi pipae mende pyao yangao Gote kundi maiyaminoli pyoo baame naima alo pyoo baa tange Gote kundi maiya. 3 Endakalipi* 5:3 Ga 5:19; Kl 3:5 nyele-nyele paenge dokopi, elya pingi napipenge pingi dokopi, nyipu laka lao masingi dokopi, mana dopale dupanya pii kukipi mende nyakama-kisa naepena lao kalyepape. Pii opale mende nyakama Gotenya endakali dupa-kisa ipatamo doko kapa napata. 4 Pii* 5:4 Ep 4:29 aii pyapae dupapi, pii koyapae dupapi, gii kaena lao pii koo lenge dupapi, pii dopale dupa latamino doko kapa napataka. Dopa napinya nyakamame Gote lao yaka pilino lapape. 5 Nyakamame* 5:5 Mt 6:24; 1 Ko 6:9-10; Kl 3:5; Ip 13:4-5 pii dake kiningina lao masalapape: endakalipi nyele-nyele paengema dupapi, elya pingi napipenge pingima endakali dupapi, nyipu laka lao masingi endakali dupapi, dupanya mendaipi mendeme Kataisa Gotepanya isingi panda doko kandao nanyeta. Nyipu laka lao masingi doko sambo gote tama pingi mana mende. 6 Akali* 5:6 Lo 1:18; Kl 2:4,8; 3:6 mendeme mee pii mendeme nyakama minakasina lao kayala nayalapape. Mana dopale dupanyaka Goteme baanya pii nepenge endakali dupa kandao imbu kayao yanu nyala epelyamo. 7 Dokonya nyakamame dupa-pipa awapa dopa pyoo payala nayalapape.

Tii pingi dokonya wane joo payalapape

8 Wamba* 5:8 Jop 24:13; Jo 8:12; 12:36; 2 Ko 4:6; 6:14; Ep 2:11,13; 4:18; Kl 1:12-13; 1 Te 5:4-8; 1 Pi 2:9 nyakama iminjetae kateamino doko indupa Kamongopa pakatae katao tii pipae kalyamino. Tii pingi dokonya wane joo payao kalyepape. 9 Tii pingi dokome epe pingi dupa pitakapi, tolao pingi dupa pitakapi, kiningi pingi dupa pitakapi dupa sakatasingi. 10 Kamongome* 5:10 Lo 12:2 mana aipale dupa auu kaengepe lao nyakamame mana nyoo kalyepape. 11 Dii* 5:11 2 Jo 10-11 epe namandenge iminjetae mana dupa nyakamame naminalapape. Dopa napinya nyakamame mana dupa kopetana lao endakali dupa laitaka pyepape. 12 Endakali dupame mana koo yalo pyoo minilyamino dupanya pii lakamaitopa elya pitana nalatoo. 13 Dee* 5:13 Jo 3:20-21 tii pingi dokome koona lao laitaka pilyamo dupa pitaka panatae silyamo. 14 Panatae* 5:14 Ais 26:19; 60:1; Lo 13:11; Ip 6:4; 10:32 silyamo dupa pitaka tii pipae dokonya silyamo. Dokonya pii dake silyamo:

“Akali luu paleleno doko emba sakata!

Malu petae kateleno doko emba sakata!

Dopa pitinopa Kataisame emba tii pisina.”

15 Dopana, nyakama aipa pyoo paelyamape lao kandokondape pyoo kandao payalapape. Nyakamame masala naenge endakali joo payala naenya masingi endakali joo payao kalyepape. 16 Indupa* 5:16 Kl 4:5 gii koo silyamo dokonya kalai pipenge jetamo doko nyakamame pyokondape pyoo pyepape. 17 Dopana* 5:17 Lo 12:2; Kl 1:9 nyakama masala naenge kyakaenge joo nakatenya Kamongome pipimili lao masingi doko auu pyoo masoo kalyepape. 18 Nyakamame* 5:18 Pot 23:31; Lu 21:34 waene longo lao nao kyakala nayalapape. Dopa pitamino dokome nyakama minao koyasetana, dopa napinya nyakama Goteme Oli Sipitisa dingi doko nyoo tumbao kalyepape. 19 Nyakamame* 5:19 Wee 33:2-3* 5:19 Kl 3:16-17 nyakama tange-lapo Losuu Wee dupa lao, Gote lao tama pingi wee dupa lao, masoo miningi dokonya wee dupa lao kalyepape. Nyakama tangenya mona dokome Kamongo doko lao wee lao male pimaiyoo kalyepape. 20 Koteaka* 5:20 1 Te 5:18 lao nyakamame dupa pitakanya naimanya Kamongo Jisasa Kataisa lao masetala Takange Gote doko lao yaka pilino laapape. 21 Nyakamame* 5:21 1 Pi 5:5 Kataisa andanda semaiyoo katao mendenya pundipundi joo kata kata pyepape.

Enda akalipanya Polome leamo doko

22 Nyakama* 5:22 Jen 3:16; Kl 3:18; 1 Pi 3:1-7 enda dupame Kamongonya pundipundi joo petele lao nyakamanya akalingi dupanya pundipundi joo pilyepape. 23 Doko* 5:23 1 Ko 11:3; Ep 1:22-23 aipuma? Kataisa baa sosa dokonya aiyomba. Mendai dokaita joo akali doko baanya etanenge dokonya aiyomba. Sosa doko Kataisanya yonge. Kataisa tangemeaka yonge doko pyoo nyia. 24 Sosa dokome Kataisanya pundipundi katenge. Mendai dopaka pyoo nyakama enda dupame dupa pitakanya nyakamanya akalingi dupanya pundipundi pilyepape.

25 Kataisame* 5:25 Ga 1:4; Ep 5:2; Kl 3:19; 1 Pi 3:7 sosa doko auu kayapala etete epe injisalanya baame sosa doko alo pyoo baa tangeme kumia. Dopaka pyoo nyakama akali dupame nyakamanya etanenge dupa auu kayao kalyepape. 26 Sosa* 5:26-27 Lo 6:4; Ta 3:5-7; Ip 10:10* 5:26-27 2 Ko 11:2; Kl 1:22; Pa 19:7-8; 21:2,9-11 doko Kataisame baa tangenya enomba dokonya tii pipae joo kaimala pipaepi kangipu silya sana pipaepi nanjoo opale koo mende nasingi etete epe auu pipae katena lao endaki kaimbu pingi Gotenya pii lapae awapa silyamo dokome baame sosa dokonya koo dupa kunanya nepea. 28 Dokaita doko akali dupame nyakama tangenya yonge doko auu kaengeli pyoo nyakamanya etanenge dupa auu kayalapape. Akali mendeme baanya etanenge doko auu kaelyamo dokome baa tange auu kaenge. 29 Endakali mendaipi mendeme baa tangenya yonge doko maka nakaenge. Dopa napinya baame baanya yonge doko nee maiyoo auu pyoo isingi. Dopaka pyoo Kataisame sosa doko isingi. 30 Naima* 5:30 1 Ko 6:15; 12:12; Ep 1:22-23 Kataisanya yonge dokonya mokopi kingipi lengepi joo kalyamano dokonya baame dopa pingi. 31 Pii* 5:31 Jen 2:24; Mt 19:5 dapa lao pepa pyapae silyamo: “Dopana akali mendeme baanya endangi takangepa yakinatala baanya etanengepa tole pyatala dolapo yonge mendai joo pititambi.” 32 Pii* 5:32 Lo 16:25; Pa 19:7 dakenya tenge angi yale mende yalo petae silyamo. Pii dakenya Kataisapa sosa dokopa kandao lapae silyamona lao masoo lelyo. 33 Dopaka doko, nyakama akali mendai mendai lao dokome nyakama tange auu kaengeli pyoo nyakamanya etanenge doko auu kayalapape. Dee etanenge dokome akalingi doko andanda semaiyoo pitipi.

6

Wane dupapi takange dupapinya Polome leamo doko

1 Nyakama* 6:1 Pot 6:20; Kl 3:20-21 wane dupame Kamongo doko lao masetala nyakamanya endangi takangepa dolaponya pii auu pyoo sakamaiyepape. Dopa pingi mana doko tolatae. 2 “Embame* 6:2 Eke 20:12; Mt 15:4 embanya endangi takangepa dolapo andanda semaiyoo katape.” Pii doko mana setapae dupanya andake mende. Goteme epe ditona leamo pii dake pii dakenya awapa silyamo: 3 “Dopa* 6:3 Dit 5:16 pitinopa emba yuu dokonya kamea pyoo gii longo lao katate.” 4 Dee* 6:4 Dit 6:7,20-25; Wee 78:4; Pot 13:24; 22:6; Kl 3:21 nyakama takange dupame nyakamanya wane dupa imbu kaena lao minao imbu pisala nayalapape. Dopa napinya nyakamame wane dupa Kamongonya lao pii lamaiyoo mana minatamo dupa dopa pyoo minape lao mana lamaiyepape.

Kendemane dupapi Kamongo dupapinya Polome leamo doko

5 Nyakama* 6:5 Kl 3:22-25; Ta 2:9-10; 1 Pi 2:18-20 kendemane dupame nyakamanya isa yuu dakenya kamongo dupa paka kayamaiyoo walu lao dupanya pii sakamaiyoo kalyepape. Nyakamame mona lapo napalena Kataisanya kalai pyakamaili lao pyakamaiyoo kalyepape. 6 Endakali dupame auu kaena lao nyakama kandatamino dokopa iki kalai pyaa naenya, Kataisanya kendemane joo kalai pyoo katao nyakamanya mona dokome Goteme pipimili lao masilyamoli pyoo pyoo kalyepape. 7 Nyakamame kalai pitamino doko endakalinya kalai pyakamaili lao pyakamaiya naenya, mona epe palyetala Kamongonya kalai pyakamailyamanona lao dapa lao masoo pyakamaiyoo kalyepape: 8 kendemane* 6:8 2 Ko 5:10 mendeme tamopi mee akali mendeme tamopi dupanya mendeme kalai epe pitamo dokonya baa Kataisa-kisa yole nyeta. 9 Nyakama* 6:9 Dit 10:17; Jop 31:15; Kl 3:24; 4:1 kamongo dupame nyakamanya kendemane dupa kandao mana mendai dopaka pyoo minalapape. Nyakamame dupa paka pisilyamino mana doko yakinalapape. Nyakamapi dupapi nyakama pitakanya Kamongo doko kaiti-kisa kalyamona lao masalapape. Baame endakalinya lengelyaapi kandao mokosala naenge.

Koo yanda pimaingi dokonya Polome leamo doko

10 Nambame* 6:10 1 Ko 16:13 pii dake etao lelyo: nyakamame Kamongo dokopi baanya etete pupu lapae dokopimi nyakama kyoto injisina lao kalyepape. 11 Sataneme* 6:11 Lo 13:12; 2 Ko 6:7; 10:4; Ep 4:14; Je 4:7 waa katao mana miningi dupa nyakamame daa lao kyoto joo kalyanya yanda pyoo yonge pee pingi Goteme nyakama dingi dupa pitaka pee pyoo kalyepape. 12 Naimame* 6:12 Mt 16:17; Jo 14:30; 1 Pi 5:8-9 endakali-pipa yanda pyaa naenya, sipitisa koo ketae kalyamino dupapi, isingi dupapi, enomba nyoo isoo katenge dupapi, isa yuu iminjetae dakenya kamongo dupapi dupa-pipa yanda pilyamano. 13 Tenge ongonya minao Goteme nyakama yanda pyoo pee pingi dingi dupa pitaka nyoo kalyepape. Dopa petala gii koo ipatamo dokopa nyakamame kapa pao kyoto joo katapala yanda pitami. Yanda pyoo etapala dokopa isa nasoo katatami.

14 Dopana* 6:14 Ais 11:5; 59:17; 1 Te 5:8 nyakama kyoto joo kalyepape. Nyakamame kiningi pii doko matapu joo pyoo katao, mana tolatae doko yanda pyaanya sangalinya pee pingili pyoo pyoo kalyepape. 15 Wai* 6:15 Ais 40:3,9; 52:7; Nea 1:15; Lo 10:15; 1 Jo 2:14 Pii Epe mona lyuu lasingi doko lamaiyanya depa latae kalyamino doko nyakamanya moko pee joo pyoo kalyepape. 16 Koteaka lao nyakamame masoo miningi doko konambi joo minao kalyepape. Akali koo dokome telya ita tao katenge dupame pyatamo dupa pitaka nyakamame konambi dokome kapa pao minao konjisetami. 17 Dee* 6:17 Ais 49:2; 59:17; 1 Te 5:8; Ip 4:12 Goteme naima pyoo nyepeamo doko nyakamame yanda pyaanya aiyombanya andu pingili pyoo andu pyoo katao, Gotenya pii Oli Sipitisanya konjua jepae doko kingimi minao kalyepape. 18 Nyakamame* 6:18 Lu 18:1; Kl 4:2-4; 1 Te 5:17 koteaka lao Oli Sipitisanya pupu lapae dokome loma tata tata dupa soo tee laapape. Loma soo isetae katao koto nanyalapape. Gotenya endakali dupapi nambapi nisoo nyakamame loma salapape. 19 Nambame* 6:19 Ap 4:29; Lo 15:30; 16:25; Kl 4:3-4; 2 Te 3:1 pii laanya pito dokopa paka nakayao Goteme pitona lao yalo pyoo masiamo Wai Pii Epe doko kyoto joo lamaiyale lao baame pii epe mende namba dina lao loma salapape. 20 Nambame* 6:20 2 Ko 5:20; Pm 9 Wai Pii Epe doko lao panao katenge tenge dokonyaka namba anjetae kalyo. Dokonya namba-kisa kalai pipenge silyamoli pyoo nambame Wai Pii Epe doko kyoto joo lao panao lamaitona Goteme namba nisina lao loma salapapeaka.

Polome etao lasa leamo pii dupa

21 Nyakamame* 6:21 Ap 20:4; 2 Ti 4:12* 6:21 Kl 4:7-8 namba dopa pyoo kalyeno lao masalapale lao akali Tikikasa dokome nambanya pii dupa pitaka nyakama langita. Tikikasa doko naimanya auu kaenge masoo miningi kaiminingi Kamongonya kalai akali tupi lapae mende. 22 Nyakamame naima dopa pyoo kalyaminona lao masalapale lao tenge mendai dokonya baame nyakama langyoo nyakamanya mona kyoto injisakao nambame baa epena lelyo.

23 Takange Gotepa Kamongo Jisasa Kataisapame masoo miningi naimanya kaiminingi dupa mona lyuu lasetala auu kayamaingi dokopa masoo miningi dokopa dolapo dupa-kisa sakatasina. 24 Naimanya Kamongo Jisasa Kataisa lao auu kayao malala naenge endakali dupa kandao Goteme mona epe palena.