Ngʼoongʼuut

Ngʼoongʼuut

¹ Ngʼoongʼuut :nyi nyoo kiitē :Iriin Yēēsu Kiriistō kungʼuuti piichiich ngʼal choo kiipēētiiy ku-iriisōōt kilēēkit. Kiiyooku :Yēēsu malaykayaanteenyiin kungʼuutwoon kipāyityoontēēnyiin Chowaana ngʼalēēchoochēē. ² Āmwoorwook kiyoo kyaaroo: kiyoo kiimwa Iriin ākōō ngʼal chēpō Yēēsu Kiriistō. ³ Pēēruuroot :chiich nyoo sōōmānēy ngʼaleechu /kiikungʼoor, akuupēēruurootēēn :choo yāpchinii iit akutuup kiyoo siraat, āmu lēēkit ku-iriisyō :ngʼaleechu. ⁴ Aneen :nyi Chowaana. Ātookwēēsook kaaniiseen tisap chēpō kōōroo Eesya. Kuupēēruurook akukōōnook kaalya :nyoo miitō akiimii aku nyoo chōōnēy ākōō toomirmiirēyiichiich tisap choo mii taayuu ngʼacharaa pāyuunāt nyēpō Iriin. ⁵ Kuupēēruurook akukōōnook kaalya :mpō Yēēsu Kiriistō nyoo inyeentee nyoo mwooruuy man, aku inyeentee nyēpō taay /keengʼeeta meerat aku pāyuuy pāytooyiik chēpō ngʼwēny. Tōrōōroot :Yēēsu nyoo chāmēēch akiitarta kērētiichiich sikuutyaaytaareeneech ngʼōōkiichooch. ⁶ Kiitapaaneech :Yēēsu kēē-irchii pāyit Iriin nyoo Paapeenyiin akeepayta ākōō inyeentee. Kutōrōriit :inyeentee nyoo tingʼēy kaamuuka ākōy. Lēē nyoonēē. ⁷ Aroo kee, chōōnēē :inyeentee pool, aku rōōtēy :chiich aka tōkōl, mpō choo kiipārēy inyeentee. Nkōō yoonēē ku riirsōōt :piipō ngʼwēny tōkōl. Ēē, lēkuuy nyoonēē. ⁸ Mwoorēy :Kiptaayaan Iriin nyēpō Kaamuuka tōkōl nyoo mii, akiimii aku nyoo chōōnēy kilē, "Aneen Alpa ākōō Omeeka, ātoowuuy ākoowoongʼuuy." ⁹ Aneen wēēriingʼwoongʼ Chowaana nyoo kunyārilēy :tōkōl akipō pāyiisyoo Yēēsu. Kyoonyōōrwaaneen :mpō muurtaar nyoo kōōnuuy :Yēēsu Kiriistō ākēēmii tōkōl pāyuunātēēnyiin. Kiikurātyoon Paatmō kōōroonoonēē kiikwēēn :pēr āmu kyaamta ngʼālyoontoo Iriin ākōō lōkōōyipō Yēēsu Kiriistō. ¹⁰ Kinaman :Toomirmiir nyoo Tiliil nkōō pērēētuu Chumāpiili, nkōō yoonēē, ateer chērāt nkōō lētuunyuun nyoo ōōw nyoo lēē nyēpō ryampu ¹¹ nyoo kiimwooru kilē, "Sira kiyoo irōōtēy, akiiyoochi kiitapuunoonēē kaaniiseenichu tisap Ēpēēsō, Simirna, Pērkāmōōn, Tyaatiira, Saarti, Pilateelpya ākōō Laawotikyaa." ¹² Nkōō yoonēē awarak keey aroo kilē ngʼoo :nyoonēē kiingʼāloolwoon. Paani kaawarak keey, aroo tukun tisap chēpō kōōltiin choo /kiikōnōōrēy tayitiis. ¹³ Nkōō kwēēnuu tukuuchoochēē, ku kiimii :kir nyoo lēē chiich nyoo kiilaak sira nyaa koor nyoo kiitiingʼēy ngʼwēny, akiikurata anka takeenyiin nyoo kiikunaapa kōōltiin. ¹⁴ Kii rēēl :mēt akiireelacha puutēpō chiichoonēē kilēē chē ntā ku tonkoros, ākiilārsōōt :koonyiichiich kilēē ma. ¹⁵ Kiiryālsōōt :kēēlyēēchiich kilēē kir nyoo kōryōōlēy piich. Kiitulēy :kuutiinyiin kilēē pēr choo suruurtooy. ¹⁶ Kiināmēē ēēruunyiin nyēpō taay kookeel tisap ākichōōnō kuutiinyiin :rōōtwoo chōōk nyoo litaat kamastiinak tōkōl. Akiilēē tokoch asiis nyoo kalar kitya. ¹⁷ Paani kaaroo chiichoonēē, āputi kēēlyēēchiich kilēē chiich nyoo kama. Kutiingʼēēnoon ēēruunyiin nyēpō taay akimwoorwoon kilē, "Mēēwāriisyō, aneen nyēpō taay ākōō nyēpō lēt. ¹⁸ Ākoosāpoot :aneen! Kiikyaameer, aku roo kee āsāpoot ākōy nkōō ākōy ākootingʼēy yootēytiinēpō meerat ākōō kōōroo ooy. ¹⁹ Kunyuun, sira tukun choo kiiroo ākōō choo irōōtēy ākōō choo iriisōōt lētuun. ²⁰ Kiyoo ngʼuutuuy :kookeelichoochēē tisap kēērōōtinii ēēruunyuun nyēpō taay ākōō tukuuchoochēē /kiku-ira kōōltiin choo /kiikōōnōōrēy tayitiis ku nyi: Kookeel tisap ku malaykeenipō kaaniiseen tisap, ku tukuuchoochēē tisap /kiikōnōōrēy taayitiis ku kaaniiseenik tisap.

¹ Sirchii ngʼaleechu malaykayaantaa kaaniisaa Ēpēēsō: Lōkōōy :chu choo pkoonēē chiichoonēē kanam kookeelichoochēē tisap nkōō ēēruunyiin nyēpō taay akumānootēērēē kwēēnuu tukuuchoochēē tisap /kiikōōnōōrēy tayitiis chu /kiiku-ira kōōltiin. ² Ānkēt kiyoo kyaa-ir :akwaan, ākoonkēt pāyiisyēēngʼwoongʼ nyoo kōrōōm ākōō murtaareengʼwoongʼ. Ānkēt kilē ātāyēēkwaan kipngʼōōkiin. Kyaatyam mpō pichoochēē kuurēē keey kāāyooytooyiipō Iriin ama kāāyooytooyiik, akukyaaroo kilē ngʼuur :pichoochēē. ³ Kyoomurtoochi nyāriluut akipō kaarineenyuun aku toomō āchoosyō. ⁴ Mpō ntā lēē nyoonēē, ātingʼēēnook ngʼālyoontooni: Kyoomētēēkwaan choomnyēēngʼwoongʼ nyoo kiipō taay. ⁵ Apkaata yoo kyooputyēērēē ākoowāliisyō a-ir tukun choo kyoo-irēy taay. Ku nēē moowāliisyō āchōōnchinook akaangʼusu kiingʼwoongʼ nyi /kiikōōnōōrēy taayit. ⁶ Aku ngʼal :chu choo kāroomēēn akipō akwaan: āsāsēy ātēpuutēpō pichoochēē /kukuurēē Nikolaayik choo āsāsaa :mpō. ⁷ Nyoo tingʼēy iit kuteer kiyoo mwoochinii :Toomirmiir nyoo Tiliil kaaniiseenichiich. Āchāmchinii chiich nyoo kēēpēliisyō kwaam choo pkoonēē keetpō sopoon nyoo mii Paratisō nyēpō Iriin. ⁸ Sirchii ngʼaleechu malaykayaantaa kaaniisaa Simirna: Lōkōōy :chu choo pkoonēē inyeentee nyēpō taay aku pō lēt, nyoo kiima akusop. ⁹ Ānkēt usāt nyoo kyoonyōōru ākoonkēt mēēywoontiingʼwoongʼ, aku akwaan mōkōrō! Ānkēt mpō seemseem nyoo āmēēnook :Yāwuutik choo kuurēy keey kilē pō Iriin ama pō. Pō :pichoochēē Syeetaani. ¹⁰ Maawar kir aka tōkōl nyoo anyārilēy. Irēy :Syeetaani /keerat mu korkoreet walak nkōō akwaan /kuutyamaak /akēē-usook pērēētuus taman. Ātiirēēnoon keey mpō nēē /kumar /keeparaak. Ākōōnook mālāk nyēpō sopoon. ¹¹ Nyoo tingʼēy iit kuteer kiyoo mwoochinii :Toomirmiir nyoo Tiliil kaaniiseenichiich. Chiich nyoo kēēpēliisyō ku mānyōōruuy ngʼwoonin mpō kiitēēn nkōō meerat nyēpō ārēēny. ¹² Sirchii ngʼaleechu malaykayaantaa kaaniisaa Pērkāmōōn: Lōkōōy :chu choo pkoonēē :inyeentee nyoo tingʼēy rōōtwoo chōōk nyoo litaat kāmōōsik tōkōl. ¹³ Ānkēt kilē āmāngʼēy wōloo pāyuuy :Syeetaani, aku nyuun āmii ākiilchinoon keey. Amaatay mpō areenyuun nkōō pērēētuusyēchoochēē kiipō Antipaas āmtooyiintēēnyuun nyoo kiiryoongʼō man nyoo /kiikupar nkōō kwēēnuungʼwoongʼ wōloonēē māngʼēy :Syeetaani. ¹⁴ Aku nyuun ātingʼēēnook kwiintaan choo ngʼērin āmu mii :piich kwēēnuungʼwoongʼ choo tuupēy koonēētiisyoo Palaam nyoo kiisaarsaar :Palak kuuchuunnyō piipō Israayeel kwaam kōrōs choo kaku-irchi kaanaamoon aku-ir takal. ¹⁵ Akimii mpō walak choo tuupēy ngʼal choo lēē choochēē choo nēētēy :Nikolaayik. ¹⁶ Kunyuun, āwāliisyēē! Nēē moowāliisyō, āchōōnchinook kilē weel ākoopooryēērēē pichoochēē nkōō rōōtwoo chōōk nyoo chōōnēē kuutiinyuun. ¹⁷ Nyoo tingʼēy iit kuteer kiyoo mwoochinii :Toomirmiir nyoo Tiliil kaaniiseenichiich. Ātēnii chiich nyoo kēēpēliisyō maana nyoo /kiiku-ungʼ. Ākootēnii chiichoonēē kor nyoo rēēl nyoo /kiikusirchi kaarin nyoo rēēl nyoo mēēnkēt chiich aka kingʼātu inyeentee nyoo /kuutēnii koroonēē. ¹⁸ Sirchii ngʼaleechu malaykayaantaa kaaniisaa Tyaatiira: Lōkōōy :chu choo pkoonēē Wēēroo Iriin nyoo lārsōōt :koonyiichiich kilēē ma akuuryālsōōt :kēēlyēn kilēē kir nyoo kōryōōlēy piich. ¹⁹ Ānkēt rāyiityēēngʼwoongʼ, choomnyēēngʼwoongʼ, kaaraneengʼwoongʼ, pāyiisyēēngʼwoongʼ ākōō murtaareengʼwoongʼ. Ānkēt mpō kilē āmii ākiilēy keey kitya kusiir taay. ²⁰ Aku nyuun ātingʼēēnook kwiintaan nkōō ngʼālyoontooni: Āmurtoochinii Cheeseepeel, cheepyoosoonoonēē kuurēē keey ōōrkooyoontoo Iriin, kiineet akungʼaal kipāyitiinēchuuch kii-ir takal akwaam āmiisyō nyoo kāku-irchiinō kōrōs kāānoomōōn. ²¹ Kyootē cheepyoosoonoonēē pārooyin kuwala nkōō takalaantiinyiin, ku maakucham kuwala. ²² Kunyuun āwiirchinii inyeentee kōrōōy akaa-ir pichoochēē kii-ir takal tōkōl kunyaril kitya, nēē māwāliisyō nkōō ngʼalēēchoochēē pō cheepyoosoonoonēē. ²³ Āpārēē laakōōpō cheepyoosoonoonēē meerat. Yoonēē nyuun yoo sōwuunēē :kaaniiseen tōkōl kilē aneen :nyoo āsyookēy kāāpkootuutēpō piich tōkōl ākōō kiyoo mārēy :pichoochēē. Ākootēnii chiich aka tōkōl kutuup keey ākōō kiyoo kiiku-ir. ²⁴ Aku akwaan walak nkōō Tyaatiira, choo maanam koonēētuutēchoochēē pō cheepyoosoonoonēē, amaaneet keey tukun chēpō kwongʼuut choo ungʼootēēn chēpō Syeetaani, āmwoorwook kilē mookōōnook nyikisin aka. ²⁵ Wōloo nyuun anama ngʼaleechoochēē kyoonyōōru ākōy āchōōn. ²⁶ Ātēnii chiich nyoo kēēpēliisyō akutuup ngʼaleechuuch ākōy lēt kaamuuka kupayta kōōrootin. ²⁷ Pāytoorēē :inyeentee kaaryaa karin aku ryēchinii kilēē tērēēn. ²⁸ Nyōōruuy kaamuuka nyoo lēē nyi kyoonyōōrchi Paapa. Ātēnii mpō inyeentee kookeelyaantaa kutākwoorō. ²⁹ Nyoo tingʼēy iit kuteer kiyoo mwoochinii :Toomirmiir nyoo Tiliil kaaniiseenichiich.

¹ Sirchii ngʼaleechu malaykayaantaa kaaniisaa Saarti: Lōkōōy :chu choo pkoonēē wōloo mii :nyoo nāmuuy toomirmiirēyiipō Iriin tisap ākōō kookeel tisap. Ānkēt pāyiisyōōnikwook. Nēē /kuurōōtook kilēē yoo āsāpyootēēn, aku kyoomēērō. ² Achikana nyuun akaachuul kiyoo tākungʼātuunoot kitoomō kuuwoonyo. Āmu māchuulootēēn :pāyiisyōōnikwook nkōō taayuu Iriin. ³ Apkaata nyuun kiyoo kyoonyōōru nkōō kiyoo kyaateer. Ākoonyit ngʼalēēchoochēē ākoowāliisyō. Aku nēē mooriip, āchōōnēy kilēē chōōriin āmoosōwuukwaan saayitiis choo āchōōnchinook. ⁴ Aku nyuun ātingʼēy piich choo ngʼērin nkōō Saarti choo riipēy keey manam simnyoon. Āwēētootēy ākōō pichoochēē, ku /keelaak sirōōy choo reelacheen, āmu yāmēy kilēē nyoonēē. ⁵ Chiich nyoo kēēpēliisyō, /kēēloochinii sirōōy choo reelacheen. Mookōōltooy kaarinaa chiichoonēē mu kiitapuu sopoon, aku āngʼuututooy inyeentee nkōō taayuu Paapa ākōō malaykeenichiich. ⁶ Nyoo tingʼēy iit kuteer kiyoo mwoochinii :Toomirmiir nyoo Tiliil kaaniiseenichiich. ⁷ Sirchii ngʼaleechu malaykayaantaa kaaniisaa Pilateelpya: Lōkōōy :chu choo pkoonēē inyeentee nyoo tiliil aku pō man nyoo tingʼēy yootēywoontoo Tāwuti. Nyoo nēē yaat ku moomii :chiich nyoo muukēy kukar, ku nēē kar ku moomii :chiich nyoo muukēy kuyaat. ⁸ Ānkēt pāyiisyōōnikwook. Aroo kee, kyooyootwook nkōō taayuungʼwoongʼ kurkat nyoo mēēmuukēy kukar :chiich. Ānkēt kilē ātingʼēy kaamuuka nyoo miningʼ akyooriip ngʼālyoontēēnyuun, amaatayaan. ⁹ Ā-irēy kupka taayuungʼwoongʼ akukutungʼwook :Yāwuutik chēpō Syeetaani, choo kuurēy keey kilē pō Iriin aku ngʼuur. Sōwuuy nyuun :pichoochēē kilē āchāmook. ¹⁰ Āmu kyaamurta kilēē paani kyoomwoorwook, āriipook :mpō aneen nkōō pērēētuusyēpō kāātyāmuut choo pkōōnchinii ngʼwēny tōkōl akuutyam piipō ngʼwēny. ¹¹ Āchōōnēy kilē weel. Āriipō kiyoo ātingʼēy kukaraam tamasareenaak :chiich mālāktāngʼwoongʼ. ¹² Ā-irēy chiich nyoo kēēpēliisyō kilēku kiptālēnyuu Kōpō Iriin, amaakupēērēē kōyoonēē ākōy. Āsirchinii chiichoonēē kaarinaa Iriin ākōō kaarinaa kōōroo Iriin, Chēērusālēēm nyoo rēēl nyoo chōōnēē kipsēnkwēt wōloo mii :Paapa. Āsirchinii mpō chiichoonēē kaarineenyuun nyoo rēēl. ¹³ Nyoo tingʼēy iit kuteer kiyoo mwoochinii :Toomirmiir nyoo Tiliil kaaniiseenichiich. ¹⁴ Sirchii ngʼaleechu malaykayaantaa kaaniisaa Laawotikyaa: Lōkōōy :chu choo pkoonēē wōloo mii :inyeentee nyoo mwoorēy kilē lēē nyoonēē. Sōwiin :inyeentee nyēpō man nyoo /kiirānēy, aku toowuniin nyēpō kir aka tōkōl nyoo ki-ir :Iriin. ¹⁵ Ānkēt pāyiisyōōnikwook. Māākārtitō āmoolārootēēn. Katakaykay ntā kāākārtitō ntā koolārootēēn. ¹⁶ Aku, āmu ālālāngʼō, āmoolārootēēn ntā ku ākārtitō, ku lēēkit angʼuungʼtaak. ¹⁷ Āmwoorēēkwaan kilē, āmōkōrō. Ākootingʼēy kir aka tōkōl nyoo āmārēy amoomii :kir nyoo mootingʼēy. Aku, moorōōtēēkwaan kilē ānyārilsōōt, akyoolēku piich choo /kuriirēē, ākōō mēēy, ākookōryootēēn akaapka kimutultiin. ¹⁸ Āmwoorwook nyuun kilē a-aleenaan kōōlti nyoo /kiikiitiliilēē ma, toolēkuu mōkōrō. A-aleenaan sirōōy choo reelacheen taalaaka āmoomutuultō ālēku sōōr. A-aleenaan saakit taa-iilee koonyikwook taamarartee. ¹⁹ Āpkoongʼēy ākoochuulēy piich choo āchāmēy. Achikana nyuun ākoowāliisyō. ²⁰ Aroo kee, āmii kurkat ākuursyēy. Nēē teer :chiich kuutiinyuun akiyaat kurkee, āwēētiiy kō ākēē-āmiisyō :tōkōl. ²¹ Ātēnii inyeentee nyoo kēēpēliisyō kaamuuka kutēpō wōloo āpāytoorēē, kilēē paani kyoopēliisyō ākootēpō ākōō Paapa nkōō wōloonēē pāytoorēē. ²² Nyoo tingʼēy iit kuteer kiyoo mwoochinii :Toomirmiir nyoo Tiliil kaaniiseenichiich."

¹ Nēē mii yoonēē, /kēēngʼoongʼwoon kurkat nyoo kiyaata mu kipsēnkwēt. Ateer kuut kilēē ryampu nyoo lēē nyi kiikaatēērēy kungʼāloolwoon. Kumwa kilē, "Chōōnō wōli pō parak soongʼuutuun tukun choo iriisōōt lētuun." ² Kinaman kilē weel :Toomirmiir, akaaroo ngʼacharaa pāyunāt mu kipsēnkwēt nyoo kātēpō :chiich. ³ Kiiryālēy :tokochpō chiichoonēē kilēē kor pō almaasi aku lēē kor nyoo pirir nyoo lēē pukat. Kiimuruut yoonēē kiitēpēē :chiichoonēē :kuuynoo pan nyoo kiipkāngʼēy nyoo nyariil kilēē kōr nyoo /kukuurēē simāriitiit. ⁴ Kiikiimuruut ngʼacharaanoonēē ōōw :ngʼachareenik walak choo lēē tiptēm nkōō angʼwan chēpō pāyuunāt, akiitēpēē ngʼachareenichoochēē :pooy choo lēē tiptēm nkōō angʼwan. Kiilookēy :pooyichoochēē sirōōy choo reelacheen akuulookēy kuutwēēnipō pāyuunāt choo /kiiku-ira kōōlti. ⁵ Kiiryāluuy ngʼacharaanoonēē ōōw akutulēy kitya. Kilārsōōt :teereer tisap nkōō taayuu ngʼacharaanoonēē. Kii toomirmiirēyiipō Iriin teereerichoochēē. ⁶ Kiimiito :kir aka taayuu ngʼacharaanoonēē nyoo lēē araaray nyoo kii ryēlēy kilēē kiiyōōy. Kiikiimuruut ngʼacharaanoonēē ōōw :tukun angʼwan choo sāpyootēēn akiinyir :koonyin pōōrwēyiikwaak taay ākōō lēt. ⁷ Nyēpō taay nkōō tukuuchoochēē ku kiilēē ngʼētuny, ku nyēpō ārēēny ku kiilēē kiiruk, nyēpō sōmōk ku kiilēē :tokochtiinyiin nyēpō chiich, ku nyēpō angʼwan ku kiilēē siirērō nyoo tiriirtooy. ⁸ Kiitingʼēy :tukuuchoochēē tōkōl kapapay lo choo kiinyir :koonyin kāmoosik tōkōl. Kiimāchoosōōt :tukuuchoochēē pērēēt ākōō langʼa kumwoorēy kilē, "Tiliil, tiliil, tiliil :Kiptaayaan Iriin nyēpō kaamuuka tōkōl, nyoo kiimii, akimii aku tākuchōōnēy." ⁹ Kii nēē mii :tukuuchoochēē kuutōrōōrēy, kuukoonyitēy akimwoochinii kōōnkēy inyeentee nyoo pāytooy aku sopoot ākōy, ¹⁰ ku kiiputinii :pooyichoochēē lēē tiptēm nkōō angʼwan taayuu chiichoonēē tēpēē ngʼacharaa pāyuunāt, akukutunchinii nyoonēē sopoot ākōy. Kiitēnii :pooyichoochēē kuutwēēnikwaak taayuu ngʼacharaanoonēē akimwoorēy kilē, ¹¹ "Iriin nyoo ichō Kiptaayaantēēnyoon, nyooluuy /kēēloosuunyēēn nyoo itingʼēy kaamuuka /ākēēkoonyitin, āmu ki-ir kir aka tōkōl. Kii-iriisyō :tukuuchoochēē tōkōl akusāpsōōt āmu kiimārēēnyēēn kilēē nyoonēē."

¹ Nēē mii yoonēē, aroo kiitapu nyoo lēē makata nyoo /kiikumaman /akiikusir kāmōōsik tōkōl nyoo kiimii ēēruu taay nyēpō chiichoonēē kitēpēē ngʼacharaanoonēē pō pāyuunāt. /Kiikiikurata kiitapuunoonēē rātuut tisap. ² Aroo malayka nyoo tingʼēy kaamuuka kukuurtooy nkōō kuut nyoo ōōw kilē, "Ngʼoo nyoo nyooluuy kuutyaak rātuutēchu tākungʼaangʼ kiitapuunoonēē?" ³ Aku, kiimoomii :chiich kipsēnkwēt ntā ku ngʼwēny ntā ku ngʼwēnyuu ngʼwēny nyoo kiimuuk kuutyaak kiitapuunoonēē akuuro kiyoo mii or. ⁴ Kyaariir akaariir, āmu kiimaatooku chiich nyoo kiinyooluuy kuutyaak akuuro kiitapuunoonēē or. ⁵ Aku kiimwoorwoon :poontēē ākoongʼo nkōō pooyichoochēē kilē, "Ameeriir. Kaakuupēliisyō :ngʼētuny nyēpō kaa Chuuta nyoo kiisilee tiikityaa Tāwuti. Muukēy :chiichoonēē kuutyaak rātuutēchoochēē tisap." ⁶ Nēē mii yoonēē, aroo Waawaa keecha nyoo kiilēē yoo /kakupar nyoo kiiryoongʼēē yoo lēēkitēē ngʼacharaanoonēē ōōw nyoo kiikēēmuruut :tukuuchoochēē angʼwan ākōō pooyichoochēē. Kiitingʼēy :Waawaanoonēē kuuyiir tisap ākōō koonyin tisap. Koonyiichoochēē kiilēē toomirmiirēyiipō Iriin tisap choo /kiikiiyooytooy kupa ngʼwēny tōkōl. ⁷ Kiwō kumar :Waawaanoonēē kiitapuunoonēē kiimii ēēruu taay nyēpō chiichoonēē kiitēpēē ngʼacharaa pāyuunāt. ⁸ Paani kamar kiitapuu, kuuputi :tukuuchoochēē lēē angʼwan ākōō pooyichoochēē tiptēm nkōō angʼwan taayuu Waawaanoonēē. Kiitingʼēy :chiich aka tōkōl nkōō pooyichoochēē pukan ākōō kētup chēpō kōōltiin choo mii :tukun choo kōōnuuy iirēt nyoo ngʼuutooy nyoo anyiny, aku choochēē ku soowuutēpō piipō Kiriistō. ⁹ Kituum tuum nyoo rēēl nyoo mwoorēy kilē, "Nyooluuy imar kiitapuunoonēē akiityaak rātuutēchoochēē /kiikurata, āmu /kikuparin itarta kērētiikuuk tēē-ālchii Iriin piich kupkaana kuut aka tōkōl, oor aka tōkōl, pōrōr aka tōkōl ākōō kōōr aka tōkōl. ¹⁰ Kii-ir :inyēēn akwaaneek kilēku piich choo pāytooy akilēku :akwaaneek piich choo irchinii Iriin pāyit, aku pāyuuy ngʼwēny." ¹¹ Nēē mii yoonēē, aroo akaateer tuumpō malaykeen chaa chaangʼ kitya choo mēē-iitiisyēy. Kiimuruut :malaykeenichoochēē ngʼacharaanoonēē ōōw ākōō tukuuchoochēē angʼwan ākōō pooyichoochēē. ¹² Kituum :malaykeenichoochēē nkōō kuut nyoo ōōw kumwoorēy kilē, "Nyoolunoot :Waawaanoonēē /kikupārēy /kēēloosu akipō kaamuuka, mōkōrnoonti, ngʼoroomnyō ākōō kiimnān. Akunyooluuy /kēēkoonyit, /kēētōrōōr /ākēēloosu!" ¹³ Nkōō yoonēē ateer kir aka tōkōl nyoo sopoot mu kipsēnkwēt, nyoo mii ngʼwēny, nyoo mii ngʼwēnyuu ngʼwēny, ākōō nyoo mii araaray kutuumēy kilē, "Pō inyeentee nyoo tēpēē ngʼacharaanoonēē ōōw ākōō Waawaanoonēē, tōrōōrin ākōō kāāloosuunō. Koonyitootēēn :akwaaneek akutingʼēy kaamuuka ākōy nkōō ākōy!" ¹⁴ Nēē ityō kumwooru :tukuuchoochēē angʼwan kilē, "Lēē nyoonēē." Kuuputi :pooyichoochēē ngʼwēny akukutungʼ kuuloosuuy Iriin ākōō Waawaanoonēē.

¹ Nēē mii yoonēē, aroo Waawaanoonēē kutyookēy ratwee nyēpō taay nkōō choo kii tisap choo /kiikurata kiitapuunoonēē. Ateer kumwoorēy :akoongʼo nkōō tukuuchoochēē kiisāpsōōt angʼwan kumwoorēy nkōō tulōt nyoo ōōw kilē, "Chōōnō!" ² Kyaamararta, aroo paraasi nyoo rēēl! Akiitingʼēy :chiichoonēē kiimii paraasiinoonēē kiraangʼ /ākikiitō kuutwoo kāāpēliisyō. Akiwō :chiichoonēē kuupēliisyootēy nkōō pooryoot. ³ Kii nēē tyaak :Waawaanoonēē ratwee nyēpō ārēēny, ateer kumwooru :kiyoonēē sāpoot nyēpō ārēēny kilē, "Chōōnō!" ⁴ Kuchō :paraasi aka nyoo piriir. /Kiikiitē chiichoonēē kiimii paraasiinoonēē rōōtwoo chōōk nyoo ōōw nyoo tēnii kaamuuka kwoopō ngʼwēny kaalya, aku-ir piich kuparaata keey. ⁵ Kii nēē tyaak ratwee nyēpō sōmōk, ateer kumwooru :kiyoonēē sāpoot pō sōmōk kilē, "Chōōnō!" Kyaamararta, aroo kimii taayuunyuun :paraasi nyaa tuur! Kiitingʼēy :chiichoonēē kiimii paraasiinoonēē rātili nkōō ēēruunyiin. ⁶ Ateer kuut nyoo kiichōōnēē wōloonēē mii :tukuuchoochēē angʼwan, kumwoorēy kilē, "Ālēy :rōōpiyō chēpō pāyit nyēpō pērēētuu ākoongʼo kiilō ākoongʼo kipaat chēpō nkaanu ntā ku syāyiri kiilō sōmōk. Aku, maanyeera mwaarta ākōō tiipaayiik!" ⁷ Kii nēē tyaak :Waawaanoonēē ratwee nyēpō angʼwan, ateer kuutii kiyoonēē sāpoot pō angʼwan kumwooru kilē, "Chōōnō!" ⁸ Kyaarootita, kumii taayuunyuun :paraasi nyoo āruus! /Kiikukuurēē :chiichoonēē kiimii paraasiinoonēē Meerat, akiituupēy :Kōōroo ooy inyeentee. /Kiikiitē pichoochēē kaamuuka kupāyu kamas ākoongʼo nyēpō kāmoos angʼwan chēpō ngʼwēny tōkōl, takupara piich rōōtwoo chōōk, kēmēy ākōō kōōrōōytiin, ākōō tyoongʼiipō kērti. ⁹ Kii nēē tyaak ratwee nyēpō muut, aroo nkōō ngʼwēnyuu kaapkōrōs :toomirmiirēyiipō piich choo /kiikupar akipō ngʼālyoontoo Iriin ākōō kaaraneengʼwaangʼ. ¹⁰ Kiikuurtooy nkōō kuut nyoo ōōw kilē, "Kiptaayaantēēnyoon nyoo itiliil akiipō man, ara tēpēē nyaa tyaan siitilchi piipō ngʼwēny kiirwook irooku kērētiichooch?" ¹¹ /Kiikiitē pichoochēē sirōōy choo reelacheen aku koorō. /Kēēmwoochi pichoochēē tākuumuungʼ kiitēēn ākōy ku-itu wēēchikwaak tōkōl choo kiimārēy /takeepar choo irēy pāyit nyoo lēē nyi ki-irēy :akwaaneek. ¹² Aroo kutyookēy ratwee nyēpō lo. Kiimii :kiprangʼrangʼ nyoo ōōw kitya. Kiiwala :asiis kutuuriit kilēē sira nyaa tuur, kuwala :araawa kupiririit kilēē kērēti, ¹³ akuwiiru keey :kookeel kilēē maakany choo keeraraak :yoomēt nyoo ōōw. ¹⁴ Kiipēt :parak kilēē muur nyoo kakimaman, akuunaayta :tulwēy tōkōl nkōō yoo kiimii ākōō kōōrootin choo kiikwēēn pēr. ¹⁵ Nēē mii yoonēē kuu-ungʼ keey :piich tōkōl, choo lēē pāytooy, choo koonyitootēēn, kāāntōōyiipō luk, mōkōrō, piich choo tingʼēy kaamuuka, ōōtwook tōkōl ākōō mpō piich tōkōl. Kii-ungʼa keey :pichoochēē kēpēnoot ākōō raatooy choo mii :tulwēy. ¹⁶ Kikuur :pichoochēē tulwēy ākōō raatooy kilē, "Āruulchēēch akaa-ungʼeeneech koonyiipō chiichoonēē tēpēē ngʼacharaa pāyuunāt, ākōō siitoo Waawaanoonēē. ¹⁷ Āmu kaaku-iti :pērēētuungʼwaangʼ nyoo kitilchinii kiirwook. Ara, ngʼoo nyuun nyoo ryoongʼēē taayuunyiin?"

¹ Kii nēē woonyō :nyoonēē, aroo malaykeen angʼwan choo kēēryoongʼo tāpoon angʼwan chēpō ngʼwēny. Kiikārēy :malaykeenichoochēē yoomēt aka tōkōl nyoo chōōnēē kāmooswook angʼwan chēpō ngʼwēny. Ki-ir kilēē nyoonēē tāmā-us :yoomēt mu ngʼwēny ntā ku araaray ntā kuu-uus keet aka tōkōl. ² Akaaroo malaykayaantee aka kuchōōnēē koongʼasiis kutingʼoonuuy kiipō Iriin nyoo kiturēē tōkōōch. Kukuur :malaykayaantaanoonēē nkōō kuut nyoo ōōw malaykeenichoochēē angʼwan chu kiikēētō :Iriin kungʼam ngʼwēny ākōō araaray, kumwoochi ³ kilē, "Akanya nyuun, kumaangʼam ngʼwēny, araaray ākōō keet, ākōy /kēētur tōkōōchiipō kipāyitiinēpō Iriin." ⁴ Nkōō yoonēē nyuun ateer /kēēmwoorwoon kilē ata piich choo /kiikutur tōkōōch. /Kiikutur piich 144,000 chēpō koorin tōkōl chēpō Israayeel. ⁵ /Kiikutur piich 12,000 chēpō kōpō Chuuta. /Kēētur piich 12,000 chēpō kōpō Ruupēn. /Akēētur piich 12,000 chēpō kōpō Kaat. ⁶ /Kēētur piich 12,000 chēpō kōpō Āsyēēri. /Kēētur piich 12,000 chēpō kōpō Naptaali. /Akēētur piich 12,000 chēpō kōpō Manaase. ⁷ /Kēētur piich 12,000 chēpō kōpō Siimnyōn. /Kēētur piich 12,000 chēpō kōpō Laawi. /Akēētur piich 12,000 chēpō kōpō Isaakar. ⁸ /Kēētur piich 12,000 chēpō kōpō Sāpulōōn. /Kēētur piich 12,000 chēpō kōpō Chōōsēp. /Akēētur piich 12,000 chēpō kōpō Peenchaman. ⁹ Paani kēēwoonyō ngʼaleechu, aroo piich chaa chaangʼ choo kiimēē-iitiisōōt chēpō kōōr aka tōkōl, pōrōr aka tōkōl, oor aka tōkōl ākōō kuut aka tōkōl. Kiikiiryoongʼō :pichoochēē taayuu ngʼacharaa pāyunāt ākōō taayuu Waawaa keecha. Kiikiilaak :pichoochēē sirōōy choo reelacheen aku koorō akiitingʼēy tāmooriipō sōōs nkōō ēēruunēkwaak. ¹⁰ Kiikuurtooy :pichoochēē nkōō kuut nyoo ōōw kumwoorēy kilē, "Chōōnēē :sāruunō Iriin nyoo tēpēē ngʼacharaa pāyuunāt, ākōō Waawaa keecha." ¹¹ Kuumuruut :malaykeen tōkōl ngʼacharaanoonēē ākōō :pooyichoochēē ākōō tukuuchoochēē angʼwan sāpyootēēn. Kuuputi ngʼwēny :malaykeenichoochēē nkōō taayuu ngʼacharaanoonēē kukutunchinii Iriin, ¹² kumwoorēy kilē, "Lēē nyoonēē. Loosunoot :Iriin nyoo tōrōōr nyoo tingʼēy ngʼoroomnyō. /Kumwoochinii kōōnkēy /ākēēkoonyitēy inyeentee nyoo tingʼēy kaamuuka ākōō kiimnān ākōy nkōō ākōy. Lēē nyoonēē!" ¹³ Kuteepeenaan :akoongʼo nkōō pooyichoochēē kilē, "Ngʼoo :pichu keelaak sirōōy choo reelacheen aku kooro. Pkoonēē ānō?" ¹⁴ Āwālchi kilē, "Inyēēn nyi inkēt, apooy." Kumwoorwoon poontoonoonēē kilē, "Pichoochēē choo pkoonēē usāt nyoo ōōw ākiikuu-uunō sirōōkwaak kērētiipō Waawaa keecha kureelachiniituuy. ¹⁵ Kunyuun, ryoongʼēē :pichoochēē taayuu ngʼacharaa pāyuunāt nyēpō Iriin akupāyiisyēēchinii pērēēt ākōō langʼa mu koonyiin. Akutukēy :inyeentee nyoo tēpēē ngʼacharaa pāyuunāt pichoochēē. ¹⁶ Maakuurēērēy kwoomēy :piri pichoochēē, amākoy kwaam :maral, ntā kupeel :asiis nyaa ngʼwaan, ¹⁷ āmu riipēy pichoochēē :Waawaanoonēē pō keecha kēēryoongʼo taayuu ngʼacharaa pāyuunāt. Mutēy pichoochēē kupa wōloo mii koongʼ pō pērēēpō sopoon akuupuuk :Iriin lōōk tōkōl nkōō koonyiipō pichoochēē."

¹ Kii nēē tyaak :Waawee ratwee nyēpō tisap kusiis :kipsēnkwēt kareeran nyēpō saayit ākoongʼo. ² Nkōō yoonēē, aroo malaykeenichoochēē lēē tisap choo kiiryoongʼēē taayuu Iriin /kēētēnii ryampuun tisap. ³ Kichō :malaykayaantee aka nyoo kiitingʼēy kimētēroo kōrōs nyēpō kōōlti akuuryoongʼō kaapkōrōs. /Kiikiitō malaykayaantaanoonēē tukun chaa chaangʼ choo ngʼuutooy choo ānyinyēēn sikupēēlchi Iriin kipooto soowuutēpō piipō Kiriistō mu kaapkōrōsuu kōōlti nyoo mii taayuu ngʼacharaa pāyuunāt. ⁴ Kiiwēētii taayuu Iriin :iirēt nyēpō tukuuchoochēē ngʼuutooy choo ānyinyēēn kipootō soowuutēpō piipō Kiriistō chu kiitētooy :malaykayaantaanoonēē. ⁵ Kinam :malaykayaantaanoonēē kimētēroo kōrōs akurāmuunō ma kaapkōrōs akuwiirchi ngʼwēny. Kutul :iilat, kuuryal kōōrēē, akichō :kiprangʼrangʼ. ⁶ Nēē mii yoonēē, kuchēp keey :malaykeenichoochēē tisap kukuut ryampuun. ⁷ Kikuut :malaykayaantee nyēpō taay ryampuunyiin, paanoonēē kupka :tonkoros ākōō ma kuuwoorēy kērēti ākēēroonchi ngʼwēny. Kilar :keereeran ākoongʼo nkōō sōmōk nyēpō ngʼwēny. Kulārō keeti nkōō ngʼwēny choo tēēnō choochēē, akulārō :suusō choo nyāriilēēn tōkōl. ⁸ Kukuut :malayka nyēpō ārēēny ryampuu nyaanyiin. /Kēēwiirchi araaray tul nyoo ōōw nyēpō ma. Kuwal :kareeran ākoongʼo nkōō sōmōk nyēpō araarayoonēē kilēku kērēti. ⁹ Kurook :kareeran ākoongʼo nkōō sōmōk nyēpō tyoongʼin choo mii araaray, akumilta :mēēliin choo tēēnō choochēē choo kiimii araaray. ¹⁰ Nēē rook kukuut :malayka nyēpō sōmōk ryampuu nyaanyiin. Kichinuuna parak :kookeelyaanta nyoo ōōw nyoo kilārēy kilēē teereer, akichinchi kareeran ākoongʼo nkōō sōmōk nyēpō ēēnwoon ākōō koonyiipō pēr. ¹¹ /Kukuurēē kookeelyaantaanoonēē ’Ngʼwoonin.’ Kunyuun, kiingʼwooniituuy kareeran ākoongʼo nkōō sōmōk nyēpō pēr tōkōl. Kiimēērō :piich chaa chaangʼ mu ngʼwēny āmu kiingʼwoonō :pērēēchoochēē. ¹² Kukuut :malaykayaantaa angʼwan ryampuu nyaanyiin. /Keerus kareeran ākoongʼo nkōō sōmōk nyēpō asiis, nkōō araawa /akeerus kookeel choo tēēnō choochēē, kutuuriituuy :kāmoosichoochēē. Kiimoomii :kareeran ākoongʼo nkōō sōmōk nyēpō lēpooyin pērēēt ākōō langʼa. ¹³ Paani kaamararta, ateer chēēpsiirērō nyoo kiitiriirtooy nkōō kōōr parak nyoo kiinchwēēy kilē, "Ngʼwoonin, lēyyē, ngʼwoonin, ngʼwoonin! Tyaan :ngʼwoonin nyoo chōōnchinii piich tōkōl choo mii ngʼwēny, nēē kuut :malaykeenik sōmōk chu ngʼātuunootēēn ryampuunēkwaak!"

¹ Kukuut :malayka nyēpō muut ryampuu nyaanyiin, aroo kookeelyaan nyoo kiichinuuna parak kuchō ngʼwēny. /Kēētō kookeelyaantaanoonēē yootēywoontoo kēpēnoo kōōroo ooy. ² Paani kayaat kēpēnoonoonēē, kuchōōnō :iirēt nyoo ōōw nyoo lēē nyēpō ma nyoo ōōw kitya. Kituuriit parak akutuuriit asiis nkōō iiroonoonēē. ³ Kiitiriirunō :kipeereer iiroonoonēē kupka ngʼwēny choo /kiikiitē kaamuuka kusur kilēē tookool. ⁴ /Kiikumwoochi kipeereerichoochēē kimangʼam suuswoon aka tōkōl nyēpō ngʼwēny, ntā ku kir aka tōkōl nyaa nyariil ntā ku keet aka tōkōl, aku kungʼam kipaat piich choo mātingʼēy turwoo Iriin nkōō tōkōōchikwaak. ⁵ /Kiimākuchāmchinii :kipeereerichoochēē kupar pichoochēē, aku kuunyariil pichoochēē nkōō āroo muut. Aku ngʼwoonin nyoo kiinyōōruuy :pichoochēē kilēē nyēpō surwaa :tookool. ⁶ Āmu nyoonēē nyuun kuwāsēy :piich nkōō pērēētuusyēchoochēē meerat amanyōōruuy, wiisēē nyuun :meerat akwaaneek. ⁷ Kii lēē :kipeereerichoochēē paraasiin choo chēpootēēn kupa pooryoot. Kiilookēy tukun choo lēē kuutwēēn choo /kiiku-ira kōōlti akiilēē tōkōōchikwaak chēpō piich. ⁸ Kii koorō :puutēkwaak kilēē chēpō chēēpyōōsōōy, akiilēē keeleekwaak chēpō ngʼētuny. ⁹ Kiitingʼēy loongʼoo takat nyoo lēē nyēpō karin akiichārēy :kapapayiikwaak kilēē kariin chaa chaangʼ choo chuutēy :paraasiin kumwērēy kupēētii pooryoot. ¹⁰ Tingʼēy :kipeereerichoochēē saaruuray choo surēy piich kilēē tookool, aku nkōō saaruurayiikwaak kutingʼēy kaamuuka nyoo muukēy kuunyariil piich nkōō āroo muut. ¹¹ Tingʼēy :kipeereerichoochēē pāytooyiin nyoo malaykayaantaa kōōroo ooy. Kaarinaa :malaykayaantaanoonēē nkōō kuutii Ipuraanik ku Apātōōni ntā nkōō kuutii Kirikiik ku Apōōlyōōn nyoo ngʼuutuuy kilē ngʼāmiin. ¹² Kaakusiirtō :ngʼwoonin nyēpō taay. Mii :walak ārēēny choo pkoonēy. ¹³ Kikuut :malayka nyēpō lo ryampuunyiin, nkōō yoonēē ateer kuut nyoo kichōōnō :kuuyiir angʼwan chēpō kaapkōrōsuu kōōlti nyoo mii taayuu Iriin, ¹⁴ kumwoochi malaykayaantaanoonēē pō lo kilē, "Tyaaytee malaykeenichoochēē angʼwan rātootēēn nkōō ēēnoonēē ōōw pō Yuuprēēt." ¹⁵ /Kiikiityaayta malaykeenichoochēē angʼwan. /Kiikiikēēchēp akipō kēnyiinnyēēnyi, araawaanyēēnyi, pērēētuunyēēnyi ākōō saayitiisyachwēēchu kupar mu ngʼwēny tōkōl kareeran ākoongʼo nkōō sōmōk nyēpō piich. ¹⁶ /Kiikumwoorwoon kilē ēlup tiptēm kunyil ēlup taman :piipō pooryoot choo kiitingʼēy paraasiin. ¹⁷ Nkōō ngʼoongʼuut nyoo kyoonyōōru ku kyaaroo paraasiinēchoochēē nkōō piich choo kakasan. Kiitingʼēy loongʼootineechoochēē pō takat, choo kii pirirō kilēē ma, choo mārēy ku āruusō ku walak ku kipkalaas. Kii lēē :mētēwēyiipō paraasiinēchoochēē chēpō ngʼētuny, kiichōōnēē kuutuwayiikwaak ma, iirēt ākōō korin choo lārsōōt. ¹⁸ Kipar piich kareeran ākoongʼo nkōō sōmōk mu ngʼwēny tōkōl tukuuchoochēē, kiipkoonēē :kuutuweeyiipō paraasiinēchoochēē: ma, iirēt ākōō koriichoochēē kiilārootēēn. ¹⁹ Kiimii :kaamuukaa paraasiinēchoochēē kuutuwayiikwaak ākōō saaruurayiikwaak, āmu lēē :saaruurayiikwaak mētēwēyiipō kipaangʼōōy choo tōōrēē piich. ²⁰ Piich tōkōl nyuun choo maamēērō nkōō kōrōōytiinēchu ku maawāliisyō. Kiitas taay kukutunchi ooy chaa raacheen ākōō kāānoomōōn choo kii-irēē :akwaaneek kōōltiin, peeteen, syaapa, korin ntā ku keet. Kāānoomōōn choochēē choo mēērōōstooy amātēērtooy amāpēētii. ²¹ Amaawāliisyō :pichoochēē nkōō ngʼōōkiikwaak chēpō rumiisyō, pan, takal, ākōō chōōrsyō.

¹ Nēē mii yoonēē, aroo malayka aka nyēpō kaamuuka kuchōōnēē parak. /Kiikiituk malaykayaantaanoonēē pooltō akiiweer :kuuynoo pan mētinyiin. Kiilēē :koonyiichiich asiis ku kēēlyēēchiich ku kiilēē kiptālēnytiin chēpō moot. ² Kiināmēē ēēruunyiin kiitapu nyoo miningʼ nyoo kiiyaataat. Kiimii :kēēltanyiin nyēpō taay araaray kimii nyēpō lēt soot, ³ akukuurtō nkōō kuut nyoo ōōw kilēē ngʼētuny nyoo pōōrōōrēy. Paani kākuurtō, kutul :iiloot tisap kuwālu. ⁴ Kyoomārēy āsiriisyō kii nēē tul :iilootichoochēē, akaateer nyuun kuut kuchōōnō parak nyoo kiimwoorēy kilē, "Maala tukuuchoochēē kamwa :iilootichoochēē tisap ameesir ngʼalēēchoochēē." ⁵ Nēē mii yoonēē nyuun, kwoop ēēruunyiin nyēpō taay parak :malaykayaantaanoonēē kiiryoongʼēē araaray ākōō soot. ⁶ Kusirpēnō :malaykayaantaanoonēē kaarinaa Iriin nyoo māngʼiisyēy ākōy nkōō ākōy, nyoo ki-irēy parak ākōō kir aka tōkōl nyoo mii āriinyiin, nyoo ki-irēy ngʼwēny ākōō tukun tōkōl choo mii āriinyiin aku-ir araaray ākōō kir aka tōkōl nyoo mii wōloonēē. Kiimwoorēy :malaykayaantaanoonēē kilē, "Kiikurook pērēētuus! ⁷ Kii nēē kuut :malaykayaantaa tisap ryampuunyiin, kusilta :Iriin kiyoo kii-ungʼaat nyoo kiikiikuchēp kilēē paani kiingʼuutinii ōōrkooy choo irchinii inyeentee pāyit." ⁸ Nēē mii yoonēē, kuureer kungʼāloolwoon kuchōōnō parak :kuutiinoonēē kyaateer kumwoorēy kilē, "Wiyō mara kiitapuunoonēē yaataat mii ēēruu malaykayaantaanoonēē kēēryoongʼō araaray ākōō soot." ⁹ Kyoowō nyuun akaateepa malaykayaantaanoonēē kukōōnān kiitapuunoonēē miningʼ. Kumwoorwoon kilē, "Mara akii-am. Ānyiniituuy nkōō kuutiingʼuungʼ kilēē kuumat aku ngʼwooniituuy nkōō moongʼuungʼ." ¹⁰ Kyaamar nyuun kiitapuunoonēē miningʼ nkōō ēēruu malaykayaantaanoonēē akaa-am. Kii anyiny mu kuutiinyuun kilēē kuumat, aku paani kaa-am, kungʼwaaniit :moonyuun. ¹¹ Nkōō yoonēē /kēēmwoorwoon kilē, "Makaat itas taay imwaarta lōkōōyipō Iriin nkōō wōloo mii :piich chaa chaangʼ, kōōrootin, kuutuway ākōō pāytooy."

¹ /Kiikukōōnān chēēmilēy nyoo /kupiimāniisyēērēē /ākēēmwoorwoon kilē, "Wiyō piimana Kōpō Iriin akiipiiman mpō kaapkōrōsuu, akii-iit piich choo sooyēy mu wōloonēē. ² Akiimētō kamas pō saangʼ. Mēēpiiman kamasoonēē, āmu /kiikiitē piich choo mēēnkēt Iriin. Tyoorēy :pichoochēē Chēērusālēēm, kōōroonoonēē tiliil, nkōō āroo artam nkōō ārēēny. ³ Ātēnii sōwiichuuch ārēēny kaamuuka kungʼālooltoowoon nkōō pērēētuus 1,260. Lookēy :pichoochēē maaraareen kungʼuutu kilē riirsōōt." ⁴ Ōōrkooyiichoochēē ārēēny ku kii lēē keetiipō musēytuun ārēēny ākōō tukun ārēēny choo /kiikōnōōrēē tayitiis choo ryoongʼēē taayuu Pāytooyiintoo ngʼwēny. ⁵ Nēē tyam :chiich kilē kupar pichoochēē, ku chōōnēē :ma kuutuwayiikwaak akupar puunikwaak. Kunyuun lēē nyoonēē :wōloo /kupartooy chiich aka tōkōl nyoo mārēy kupar pichoochēē. ⁶ Tingʼēy :pichoochēē kaamuuka kukar roop kumārōōpēn nēē mii kungʼālooltoochinii Iriin, akutingʼēy kaamuuka kuwal pēr kilēku kērēti, akupar ngʼwēny nkōō kōrōōy aka tōkōl kilēē wōloo mārtooy :akwaaneek. ⁷ Kii nēē waangʼ :sōwiichoochēē kumwoortooy ngʼālyoontoo Iriin, kuchōōnō :tyoony kēpēnoo kōōroo ooy akupooryō ākōō pichoochēē. Pēlēy :tyoonyoonēē pichoochēē akupar. ⁸ Tēpiisōōt muustiinēpō :sōwiichoochēē oor nyoo pōrō nkōō kōōroonoonēē ōōw wōloonēē /kiikupārchi Kiptaayaanteengʼwaangʼ kimurtooyoon. /Kiikārkēēyiitēy kōōroonoonēē Sotom ākōō Miisiri. ⁹ Nkōō pērēētuus sōmōk nkōō kareeran, kuurōōtēy muustiinēchoochēē :piich chēpō kōōrootin tōkōl, oortin tōkōl, kuut aka tōkōl ākōō pōrōr aka tōkōl, /amakuchāmtooy /kēētup muustiinēchoochēē. ¹⁰ Pāypāchinii :piipō ngʼwēny meeraa pichoochēē ārēēny. Āmiisyēy akuutē keey kōōnunēy, āmu kiikiikwoopchi :sōwiichoochēē piipō ngʼwēny nyaril. ¹¹ Aku paani kaakusiirtō :pērēētuusyēchoochēē sōmōk nkōō kareeran, kuchōōnchi :sopoon pichoochēē ārēēny nyoo chōōnēē wōloo mii :Iriin, akuuryoonchō. Kuuwāriisyō kitya :piich tōkōl choo kiimii kuurōōtēy pichoochēē. ¹² Nēē ityō, /kikuuru kuut nyoo ōōw kichōōnō kipsēnkwēt nyoo kiimwoorēy kilē, "Ātōōkuu wōli." Kupa :pichoochēē parak nkōō pooltō, kurōōtēy :puunikwaak. ¹³ Paanoonēē, kuchō :kiprangʼrangʼ nyoo kii kōrōōm kitya. Kiingʼam kareeran ākoongʼo nkōō taman nyēpō kōōrēē. Kirook :piich choo lēē ēlupuus tisap nkōō kiprangʼrangʼtanoonēē. Ku-ātyō :piich choo kiingʼātu, akuutōrōōr Iriin. ¹⁴ Kaakungʼat :nyarilta nyēpō ārēēny. Chōōnēy nyuun nyēpō sōmōk kilē weel. ¹⁵ Paanoonēē kukuut :malaykayaantaa tisap ryampuu nyaanyiin, kukuurtō :kuutuway nkōō kipsēnkwēt kumwa kilē, "Kaakilēku :pāyuunātoo ngʼwēny nyēpō Iriin ākōō Kiriistō aku pāytooy ākōy nkōō ākōy." ¹⁶ Nkōō yoonēē, kuuputi ngʼwēny :pooyichoochēē lēē tiptēm nkōō angʼwan choo kiitēpiisōōt ngʼachareenipō pāyuunāt nkōō taayuu Iriin, akuuloosu ¹⁷ kumwoorēy kilē, "Kiptaayaan Iriin, nyoo imii, aku kiimii, nyoo nyoongʼuungʼ kaamuuka tōkōl, kumwooruun kōōnkēy, āmu kaa-i-āp kaamuukeengʼuungʼ nyoo ōōw akaa-itoowu ipayta. ¹⁸ Kiinareek :piipō ngʼwēny, nkanyi itēē siitāt pichoochēē. Kaaku-it :pērēētuu nyoo /kutilchinii kiirwook piich choo kiikumēērō /akēētē mālāk kipāyitiinēkuuk choo ōōrkooyiikuuk, ākōō choo tiliilēēn kipootō piikuuk choo koonyitiin kungʼeetee choo mēnkēēchēēn, ākōy choo ēēchēēn. Akiingʼāmēēnyēēn choo kiingʼam ngʼwēny." ¹⁹ /Kiikiyaat :Kōpō Iriin mu kipsēnkwēt, kutooku :sāntukuu ārāruutyeenyiin. Nkōō yoonēē, kuuryal, akutul iilat, kichō :kiprangʼrangʼ akichunu tonkorosyoon nyoo ōōw nyoo kiitimtiim ngʼwēny.

¹ Kitooku :kir nkōō parak nyēpō kwōngʼuut. Kii cheepyooso nyoo kiilaak asiis akimii :araawa ngʼwēnyuu kēēlyēēchiich. Akiilaak nkōō mētinyiin kuutwoo pāyuunāt nyēpō kookeel taman nkōō ārēēny. ² Kiitingʼēy tuum :cheepyoosoonoonēē. Paani kiikurēy, kuunchō nkōō ngʼwoonin nyoo kiitingʼēy. ³ Kitooku :kir aka nyēpō kwōngʼuut nkōō parak nyoo kii tyoony nyoo pirir. Kiitingʼēy mētēwēy tisap ākōō kuuyiir taman, aku kiilaak nkōō mētēwēyiichiich kuutwēēnipō pāyuunāt tisap. ⁴ Kiipuukēē :tyoonyoonēē saaruuryeenyiin kookeel kareeran ākoongʼo nkōō sōmōk nkōō parak akuwiirchi ngʼwēny. Kiiryoongʼēē :tyoonyoonēē taayuu cheepyoosoonoonēē kiimārēy kuutuum, si nēē tuum kwaam laakwee kilē weel. ⁵ Kiituum :cheepyoosoonoonēē wēēri, murēn nyoo pāytooy ngʼwēny tōkōl nkōō kaarya nyēpō karin. /Kiikuuteer laakwaanoonēē /ākēē-āpchi Iriin nkōō ngʼachareenyiin nyēpō pāyuunāt. ⁶ Kuwiisi :cheepyoosoonoonēē suur kwēēn wōloo kiichēpchi :Iriin, /tākēēriip inyeentee nkōō pērēētuus 1,260. ⁷ Nēē mii yoonēē, kuchār :pooryoot mu kipsēnkwēt. Kiipooryēērō :Mikayeel ākōō malaykeenichiich tyoonyoonēē ākōō lukeenyiin. ⁸ Aku nyuun /kiikuupēl tyoonyoonēē ākōō lukeenyiin. Kuupoot āriingʼwaangʼ nkōō parak. ⁹ Nkōō yoonēē /keewiiru tyoonyoonēē kuchō ngʼwēny. Inyeentee kipaangʼwaanoonēē kiipō kēny nyoo /kukuurēē Syeetaani ākōō Puunyoon nyoo kiingʼoolēy piich tōkōl mu ngʼwēny. Kunyuun, /kiikuwiiru tyoonyoonēē nkōō kipsēnkwēt kipooto lukeenyiin tōkōl kupka ngʼwēny. ¹⁰ Nēē mii yoonēē, ateer kuut kuchōōnēē parak kukuurtooy kilē, "Kaaku-itu nyuun :sāruunō ākōō kaamuuka ākōō pāyuunātoo Iriin ākōō kaamuukaa Kiriistō, āmu /kaakēēchuunu kuchō ngʼwēny :kiitoomiin nyēpō choo kituupchō. Kiitoomēy akwaaneek pērēēt nkōō langʼa nkōō taayuu Iriin. ¹¹ Kiipēliisyō choo kituupchō nkōō kērētipō Waawaa keecha ākōō man nyoo kiimwooru :akwaaneek akiichamta keey kumēērō. ¹² Kunyuun, kupaypayiit kipsēnkwēt ākōō piich choo māngʼēy wōloonēē! Tyaan ngʼwoonin, nyoo nyōōruuy :kir aka tōkōl nyoo mii ngʼwēny ākōō araaray, āmu kiikurēku :Syeetaani kuchō ngʼwēny. Nareekaat :inyeentee kitya, āmu nkēt kilē tingʼēy :pērēētuus choo ngʼērin." ¹³ Paani keero :tyoonyoonēē kilē koo /kaakēēchuunu kuchō ngʼwēny, kutoowu ku-us cheepyoosoonoonēē kiituumēy wēērii. ¹⁴ /Kiikiitē cheepyoosoonoonēē kapapay ārēēny choo ēēchēēn choo lēē chēpō chēēpsiirērō kutiriirtoorēē ākōy wōloo /kiikuchēpchi mu suur kwēēn, /tākēēriip nkōō wōloonēē kēnyiis sōmōk nkōō kareeran nyoo mēēmuukēy kunyōōru inyeentee :kipaangʼwaanoonēē. ¹⁵ Kuungʼuungʼu :kipaangʼwaanoonēē pēr nkōō kuutiinyiin kilēku een sikwoop cheepyoosoonoonēē. ¹⁶ Aku kiitoorēt cheepyoosoonoonēē :ngʼwēnyu, āmu kiyaata akulukur pērēēchoochēē kiingʼuungʼuuy tyoonyoonēē. ¹⁷ Kiinārēēchi :tyoonyoonēē cheepyoosoonoonēē, akiwō kupooryēērō laakōōk walak chēpō cheepyoosoonoonēē. Laakōōchoochēē walak ku choo kiiriip ngʼātuutēpō Iriin akuukoonyitēy ngʼaleepō Yēēsu. ¹⁸ Nēē mii yoonēē, kuuryoongʼō :tyoonyoonēē tapanuu araaray.

¹ Nkōō yoonēē, aroo tyoony kungʼēētunēē araaray. Kiitingʼēy :tyoonyoonēē kuuyiir taman ākōō mētēwēy tisap. Kiimii kuuyiirichoochēē :kuutwēēnipō pāyuunāt, /ākiikisirchi mēt aka tōkōl nkōō mētēwēyiichoochēē kaarin nyēpō muulsyō. ² Kii karkeey :tyoonyi kyoorōōtēy ākōō māriil, akiitingʼēy kēēlyēn choo lēē chēpō chēpokēēri akiitingʼēy kuut nyoo lēē nyēpō ngʼētuny. Kuutē :Kipaangʼwaani ōōw tyoonyoonēē kaamuukeenyiin ākōō pāyuunātēēnyiin tōkōl. ³ Kiilēē yoo /kikupar mētit aka tyoonyoonēē nyoo kiitāmēērēy akiikusāp :kimooyee. Kikwōngʼ :piipō ngʼwēny tōkōl akipō ngʼalēēchoochēē akitoowu kutuup tyoonyoonēē. ⁴ Kikutunchi :piich kipaangʼwaanoonēē ōōw, āmu kiitē tyoonyoonēē kaamuukeenyiin. Kikutunchi :piich mpō tyoonyi akuteep kilē, "Ngʼoo nyoo /kiikārkēēyiitēy tyoonyoonēē? Ngʼoo nyoo muukēy kupooryēērēē?" ⁵ /Kiikuutē tyoonyoonēē kungʼālaal nyoo lāsēy keey akumuulēy mpō Iriin akiipāyiisyēērēē kaamuukaanoonēē āroo artam nkōō ārēēny. ⁶ Kiiyaat :tyoonyoonēē kuutiinyiin kumuul Iriin akunyeera kaarineenyiin kipootō wōloo māngʼēy :inyeentee nyoonēē ku piichiich choo mii kipsēnkwēt. ⁷ /Kiikiitē kaamuuka tyoonyoonēē kupooryēērō piich choo tiliilēēn akuupēl. /Akēētē kaamuuka kupāyu oor aka tōkōl, pōrōr aka tōkōl, kuut aka tōkōl ākōō kōōr aka tōkōl. ⁸ Akukutunchinii tyoonyoonēē :piich tōkōl choo māngʼēy ngʼwēny choo māsirootēēn :kaariikwaak nkōō kiitapuu sopoon, kiitapuunoonēē pō Waawaanoonēē /kiikucham /keepar /kitoomō /kee-ir ngʼwēny. ⁹ Nyoo tingʼēy iit kuteer ngʼaleechu: ¹⁰ Nēē /kākurātēy chiich keerat. Nēē /kākupārēē chōōk, /kēēpārēē. Nēē mii kii-iriisōōt nyuun :ngʼaleechu ku mārēy kumurtooy :piipō Iriin akuutiirō keey inyeentee. ¹¹ Nēē mii yoonēē, aroo tyoony aka kuchōōnēē ngʼwēny. Kiitingʼēy kuuyiir ārēēny choo lēē chēpō Waawa akiingʼāloolēy kilēē kipaangʼwa nyoo ōōw. ¹² Kiipāyiisyēērō kaamuukaa pāyuunāt choo kiipō tyoony nyoo kiipō taay aku-ir kukutunchi :piich tōkōl chēpō ngʼwēny tyoonyoonēē kiipō taay nyoo kiikusāp :kimooyee. ¹³ Ki-ir :tyoonyi ngʼal chēpō kwōngʼuut. Kiichuunuuna ma im kuchō ngʼwēny kuurōōtēy :piich tōkōl. ¹⁴ Kuumēlmēēl nyuun piich nkōō ngʼalēēchoochēē pō kwōngʼuut, kuurōōtēy :tyoonyi kiipō taay. Kimwoochi :tyoonyoonēē piipō ngʼwēny tōkōl ku-ir kāānoomwō nyēpō tyoonyoonēē /kiikupara rōōtwoo chōōk akisop. ¹⁵ /Kiikiitō kaamuuka tyoonyoonēē kiipō ārēēny kuupuusi kāānoomwoonoonēē kunyōōru sopoon tākungʼalaal, aku-ir /keepar piich tōkōl choo kiimākutunchinii inyeentee. ¹⁶ Kii-ir :tyoonyoonēē /kēētur :piich tōkōl ēēruu taay ntā ku tokoch. Ki-ir kilēē nyoonēē nkōō piich tōkōl, nēē ka nyoo miningʼ, ntā ku nyoo ōōw, choo lēē mēēy ntā ku mōkōrō, choo lēē ōōtwook ntā ku mā ōōtwook. ¹⁷ Kiimārēy kilē /kee-ir kilēē nyoonēē tāmoomii :chiich nyoo /kuchāmchinii kwaal ntā kwaalta kir, nēē mātingʼēy pēēruutyoonoonēē. Kii pēēruutyoonoonēē ku kii-iitō nyoo kiingʼuutuuy kaarinaa tyoonyoonēē. ¹⁸ Mārēy :ngʼaleechu ngʼoroomnyō. Chiich aka tōkōl nyoo pāyiisyēērēē mētinyiin, kusōwuuy āmu ngʼuutuuy :kii-iitoonoonēē chiich. Aku kii-iitoonoonēē ku 666.

¹ Nēē mii yoonēē, amararta. Kyaaroo kuuryoongʼēē :Waawaa keecha tulwoo Saayoon, kiimii ākōō piich 144,000 choo /kiikusirchi tōkōōchikwaak kaarinaa Waawaanoonēē ākōō nyēpō Paapeenyiin. ² Kyaateer kuut nyoo kiichōōnēē parak nyoo kii-uumēy kilēē pēr choo suruurtooy. Kiichērēy :kii-uumoonoonēē kilēē iilat nyoo kōrōōm. Kii lēē :kuutiinoonēē kyootēērēy pukantiin choo /kākuput. ³ Kituum :pichoochēē tuum nyoo rēēl nkōō taayuu ngʼacharaa pāyuunāt ākōō nyēpō tukuuchoochēē sāpyootēēn angʼwan ākōō pooyichoochēē. Moomii :chiich nyoo kiimuukēy kuuneet keey tuumoonēē, kungʼātu pichoochēē lēē 144,000 choo /kiikēēsāru mu ngʼwēny. ⁴ Pichoochēē ku choo kiiriip keey kimanam :simnyoon, tiliilō kilēē peerkeeyiin. Tuupootēy :pichoochēē Waawaa keecha. /Kiikee-al kupeera wōloo mii :piich chēpō ngʼwēny aku akwaaneek chēpō taay /kēētē Iriin ākōō Waawaanoonēē pō keecha. ⁵ Māmwoorēy ngʼuurnan, amātingʼēy tisya. ⁶ Kyaaroo malayka aka kutiriirtooy nkōō parak. Kiitingʼēy :malaykayaantaanoonēē lōkōōy choo kāroomēēn chēpō ākōy nkōō ākōy choo kiimārēy kwoomchi piich choo māngʼēy ngʼwēny ku-iti kōōr aka tōkōl, oor aka tōkōl, kuut aka tōkōl ākōō pōrōr aka tōkōl. ⁷ Kiikuurtō nkōō kuut nyoo ōōw kilē, "Awara Iriin ākooloosu ōōwintanyiin, āmu kaaku-it :pērēētuu nyoo tilchinii piich kiirwook. Ākutunchii inyeentee nyoo ki-irēy parak, ngʼwēny, araaray ākōō pēr tōkōl." ⁸ Kutuupu :malayka nyēpō ārēēny nyi kāpō taay akimwooru kilē, "Kaakuruul, kaakuruul :Pāpulōōn kōōroonoonēē tingʼēy kaamuuka nyoo ōōw nyoo ki-ir piich nkōō kōōrootin tōkōl kupōōkityō nkōō takal." ⁹ Kutuup :malaykayaantaa sōmōk chuuchō akukuurtō nkōō kuut nyoo ōōw kilē, "Chiich nyoo kākutunchi tyoonyoonēē ākōō kāānoomwēēnyiin, /akēēturchi tokoch ntā ku ēēruunyiin pēēruutyoo tyoonyoonēē, ¹⁰ rēēy :chiichoonēē tiipaay chēpō ngʼwooninpō Iriin nyoo kiikuroonchi :inyeentee kunyir kikoompa nyēpō ngʼwoonintanyiin nyoo ngʼwaan kitya. /Kuwiirchinii chiichoonēē ma ākōō korin choo lārsōōt, kuurōōtēy :malaykeen choo pēērēy keey ākōō Waawaa keecha. ¹¹ Wēētiiy parak :iirēt nyēpō wōloonēē /kiinyāriilēē akwaaneek ākōy nkōō ākōy. Moomii :kiimuny pērēēt ākōō langʼa nkōō wōloo mii :pichoochēē kutunchinii tyoonyoonēē ākōō kāānoomwēēnyiin, ākōō chiich aka tōkōl nyoo tingʼēy turwoo pēēruutyoonoonēē pō kaarinaa tyoonyoonēē." ¹² Maraat nyuun kumurta :piipō Kiriistō choo riipēy ngʼātuutēpō Iriin akutiirēē keey Yēēsu. ¹³ Nēē mii yoonēē, ateer kuut nyoo chōōnēē kipsēnkwēt kilē, "Sira ngʼaleechu: Pēēruurootēēn :piich choo mēērsōōt nkōō pāyiisyoo Kiptaayaan kungʼeetee aniinee. Kumwooru :Toomirmiir nyoo Tiliil kilē, ’Ēē, muungʼēy nkōō pāyiisyeengʼwaangʼ /akēētē mālāk nkōō tukun choo kiiku-ir.’ " ¹⁴ Kyaamararta, aroo kilē kiimii taayuunyuun :pooltō nyoo rēēl, akiitēpēē :kir nyoo lēē chiich pooltoonoonēē. Kiikiilaak :chiichoonēē kuutwoo pāyuunāt nyoo /kiiku-ira kōōlti akutingʼēy nkōō ēēruunyiin kipkaswa nyoo ngʼatiip. ¹⁵ Nkōō yoonēē, kuchōōnō :malayka aka Kōpō Iriin akukuur nkōō kuut nyoo ōōw chiichoonēē kiitēpēē pooltoonoonēē kilē, "Kāsiisyēērēē kipkasweengʼuungʼ, āmu kaaku-it :pērēētuu nyoo /kukāsiisyēy akiikururyō pareek." ¹⁶ Yoonēē nyuun kunam :chiichoonēē kiimii pooltō kipkaswa akukāsiisyō. ¹⁷ kichōōnō :malayka aka Kōpō Iriin mu kipsēnkwēt akiitingʼēy :mpō kipkaswa nyoo ngʼatiip. ¹⁸ Kuureer kichō :mpō malayka aka mu kaapkōrōs nyoo kiiryoonchinii ma, akukuur malayka nyoo kiitingʼēy kipkaswa nyoo ngʼatiip kilē, "Kāsiisyēērēē kipkasweengʼuungʼ. Akiiruruuk sapiipuun nkōō ngʼwēny, āmu kiikururyō :sāpiipuunēchoochēē." ¹⁹ Kiikāsiisyō :malaykayaantaanoonēē nyuun, nēē ityō kuwiirchi sāpiipuunēchoochēē kēpēnēēngʼwaangʼ yoo nyoorēē :Iriin nkōō nareekichiich. ²⁰ /Kiikuunyaar sāpiipuunēchoochēē nkōō saangʼ nyēpō kōōroonoonēē. Kiirōōtuunō :kērēti kēpēnoonoonēē choo kiiroot kiilomiiteen pōkōl sōmōk ākiilōōw nyoo luumēy sikiryō nēē tilta.

¹ Kyaaroo tukun walak nkōō parak chēpō kwōngʼuut chēpō malaykeen tisap choo kyoopuuy kōōrōōytiin tisap chēpō lēt akiiwoongʼuuy :kōōrōōytiinēchoochēē ngʼwoonin pō Iriin. ² Kitoomō ku kyaaroo kir nyoo lēē araaray nyoo kii ryālēy kilēē kiiyōōy akiiwaar keey ākōō ma. Akaareer aroo pichoochēē kiipēlēy tyoonyoonēē ākōō kāānoomwēēnyiin ākōō kii-iitoo kaarineenyiin. Kiikiiryoongʼō kamas nyēpō araarayoonēē, kukanam pukantiin choo kiitēnii :Iriin. ³ Kiituumēy :pichoochēē tuumpō Muusa, kipāyityoontoo Iriin akuuloosuuy Waawaa keecha. Kiituumēy kilē, "Kiptaayaan Iriin nyoo pāyuuy kir aka tōkōl, ēēchō aku pō kwōngʼuut nyaa tyaan tukun choo i-irēy. Pāytooyiintoo piich tōkōl, chuulootēēn aku pō man oortineekuuk. ⁴ Ngʼoo nyuun :nyoo mēēwāriin, aa Kiptaayaan, amēētōrōōrēy kaarineengʼuungʼ? Inyēēn ākityōōn nyoo tiliil. Pkoonēy :kōōrootinō tōkōl kukutungʼuun, āmu kiikutooku :iruutēkuuk chēpō man." ⁵ Kii nēē woonyō nyoonēē, aroo kuyaata :Kōpō Iriin nyēpō wōlipoor nkōō kipsēnkwēt ⁶ akupkaana :malaykeenichoochēē tisap choo kyoopuuy kōōrōōytiin tisap. Kiikiilaak :malaykeenichoochēē sirōōy choo tiliilēēn akuuryālsōōt /ākiiweer takat anka nyoo kiitingʼēy iitōōnpō kōōlti. ⁷ Kiitē :akoongʼo nkōō tukuuchoochēē angʼwan sāpyootēēn malaykeenichoochēē tisap kētupoon tisap choo /kiiku-ira kōōlti. Kiinyiryaat kētupoonichoochēē :siitoo Iriin. ⁸ Kinyir Kōpō Iriin :iirēt nyēpō tōrōōrinpō Iriin ākōō kaamuukeenyiin, āmoomii :chiich nyoo kiimuukēy kuchuut Kōyoonēē ākōy kuuwoonyō kōōrōōytiinēchoochēē tisap choo kyoopuuy :malaykeenichoochēē tisap.

¹ Nēē mii yoon, ateer kuut nyoo ōōw kuchōōnēē :Kōpō Iriin kumwoochinii malaykeenichoochēē tisap kilē, "Apee nyuun āroonchii ngʼwēny ngʼwoonin pō Iriin nyoo mii kētupoonichoochēē tisap." ² Kiwō :malayka nyēpō taay akuroonchi ngʼwēny tukuupō kētupēē nyaanyiin. Yoonēē, kunam :tasuustiina chaa raacheen aku ngʼwoonō piich choo kiitingʼēy pēēruutyoo tyoonyoonēē akiikutunchi kāānoomwēēnyiin. ³ Kuroonchi :malayka nyēpō ārēēny tukun chēpō kētupēēnyiin araaray kuwal :pēr kilēku kērētiipō chiich nyoo kama. Kima :tyoony aka tōkōl nyoo kiimii araaray. ⁴ Kuroonchi :malayka nyēpō sōmōk tukun chēpō kētupēēnyiin ēēnwoon ākōō koonyiipō pēr, kuwāliisyō kilēku kērēti. ⁵ Ateer kumwoorēy :malayka nyoo ryoonchinii pēr kilē, "Ipō man Iriin, nyoo imii, ākii-imii ākōy nkōō ākōy, kee-ir man nkōō kiirwookuutēchoochēē. ⁶ Āmu kiikutarta :pichoochēē kērētiipō piikuuk ākōō ōōrkooyiikuuk, ku yāmēy kura kērēti." ⁷ Kyaateer kumwooru :kuut nyoo kichōōnēē kaapkōrōs kilē, "Ēē, Kiptaayaan Iriin nyoo ipāyuuy kir aka tōkōl, pō man aku chuulaat kiyoo itilēy." ⁸ Kuroonchi :malayka nyēpō angʼwan tukun chēpō kētupēēnyiin asiis /kēētē asiis kaamuuka kupeel piich. ⁹ Kiipeel piich :āsiisoonēē, kupan :pichoochēē kaarinaa Iriin nyoo kyoopuuy kōōrōōytiinēchu tōkōl. Akutay :akwaaneek kuwāliisyō kuutōrōōr Iriin. ¹⁰ Kuroonchi :malayka nyēpō muut tukun chēpō kētupēēnyiin ngʼācharaa pāyuunāt nyēpō tyoonyoonēē, kuuluum :tuurin pāyuunātēēnyiin. Kiisur :piich kuutuwayiikwaak paani kāngʼwoonchi, ¹¹ akupan Iriin akipō ngʼwoonin ākōō tasuustiin choo kiitingʼēy. Aku kiitay :akwaaneek kuwāliisyō nkōō rāyiityēēngʼwaangʼ. ¹² Kuroonchi :malayka nyēpō lo tukun chēpō kētupeenyiin ēēnoonēē ōōw pō Yuuprēēt. Kitēēngʼ :ēēnoonēē, kutooku oor nyoo /kiitilēy pāytooyiipō koongʼasiis. ¹³ Aku nkōō yoonēē, aroo toomirmiirēy walak sōmōk chaa raacheen, choo kii lēē kipchootwēēn. kichōōnō :toomirmiir aka kuutii kipaangʼwaanoonēē ōōw, kuchōōnō :aka kuutii tyoony ku aka kuchōōnō kuutii ōōrkooyoon nyēpō ngʼuurnan. ¹⁴ Toomirmiirēy :choochēē chaa raacheen choo irēy ngʼal chēpō kwōngʼuut. Pēētii :toomirmiirēyiichoochēē wōloo mii pāytooyiipō ngʼwēny tōkōl, sikuutuuyo pichoochēē nkōō pooryoot pērēētuunoonēē ōōw pō Iriin nyēpō kaamuuka tōkōl. ¹⁵ (Kimwoorēy Yēēsu kilē, "Aroo kee, āchōōnēy kilēē chōōriin! Pēēruroot :chiich nyoo chēpoot akuriipēy sirōōchiich simāwēētootō kimutul akunam :sōōrnān.") ¹⁶ Nēē mii yoonēē, kuutuuyō :toomirmiirōōchoochēē raacheen pāytooyiipō ngʼwēny nkōō ārii ākoongʼo yoo /kukuurēē nkōō kuutii Epuraanik Armakeetoon. ¹⁷ Kuroonchi :malayka nyēpō tisap tukun chēpō kētupēēnyiin woowēēs parak. Kichō :kuut nyoo ōōw nyoo kichōōnēē ngʼacharaa pāyuunāt nkōō Kōpō Iriin nyoo kimwoorēy kilē, "Kaakuuwoonyō!" ¹⁸ Kuuryal nyuun akutul iilat, akichō kiprangʼrangʼ nyoo ōōw aku nyikiis kitya nkōō tōkōl nyoo kiitoomō kuchō nyoo lēē nyoonēē pērēētuu aka kungʼeetee /kee-ir ngʼwēny! ¹⁹ Kichara kōōroonoonēē ōōw pō Pāpulōōn kilēku sōmōk, akurook kōōrootinā tōkōl nkōō ngʼwēny. Kiipkaat :Iriin kōōroonoonēē pō Pāpulōōn akuutō kikoompa nyoo kiinyiriit nareek ākōō ngʼwoonin kura. ²⁰ Kiipētyō :kōōrōōtinā tōkōl choo kiikwēēn :pēr, amaatakeero tulwēy tōkōl mu ngʼwēny. ²¹ Kichinchi piich :tonkoros nyoo nyikiis nyoo itēy kiilēēn sosom. Kupan :piich Iriin akipō tonkorosyoontonoonēē, āmu kii :kōrōōy nyaa ra kitya.

¹ Kichō :malayka aka nkōō chu tisap kiitingʼēy kētupoon tisap akimwoorwoon kilē, "Chōōnō āngʼuutuun siitāt nyoo nyōōruuy cheepyoosoonoonēē lēē cheepaykeeyaan nyoo tēpēē pēr chaa chaangʼ. ² Kii-ir takal :pāytooyiipō ngʼwēny ākōō cheepyoosoonoonēē akipōōkit :piich chēpō ngʼwēny nkōō takalaantiinyiin." ³ Kukalapan nyuun :malaykayaantaanoonēē nkōō kaamuukaa Toomirmiir nyoo Tiliil ākōy suur kwēēn. Nkōō wōloonēē, aroo cheepyooso nyoo kātēpēērō tyoony nyoo pirir. /Kiikusirchi tyoonyoonēē kaariin choo kiikar pōōrtanyiin choo muulēy Iriin, akiitingʼēy :tyoonyoonēē mētēwēy tisap ākōō kuuyiir taman. ⁴ Kiikiilaak :cheepyoosoonoonēē sirōōy choo mārēy ku-āruusō ākōō choo pirirēēn. Kiiryālsōōt :sirōōchoochēē nkōō kōōltiin ākōō korin choo lēē pukat nkōō karin choo /ku-ālēē rōōpiyō chaa chaangʼ. Kiināmēy :cheepyoosoonoonēē kikoompa nyēpō kōōlti nyoo kiinyir :tukun chaa raacheen chēpō takaliichiich. ⁵ /Kiikusirchi tokochtiinyiin kaarin nyoo ngʼuutuuy kiyoo ungʼaat: ’pāpulōōn nyoo ōōw, eeyaa cheepaykeeyiin ākōō takal choo mii ngʼwēny.’ ⁶ Kyaaroo kilē kiipōōkitoot :cheepyoosoonoonēē nkōō kērētiipō piipō Kiriistō, choo kii āmuuy lōkōōy chēpō Yēēsu. Paani kaaroo cheepyoosoonoonēē, ākwōngʼ kitya. ⁷ Kimwooru :malaykayaantaanoonēē kilē, "Kālē nee tēēkwōngʼō? Āngʼuutuun kiyoo ungʼaat akipō cheepyoosoonoonēē ākōō tyoonyoonēē kāsānēy inyeentee, nyoo tingʼēy mētēwēy tisap ākōō kuuyiir taman. ⁸ Kiimii :tyoonyoonēē kiirōōtēy amaakumii. Chōōnēē kēpēnoo kōōroo ooy akeepa /kēēngʼāmēy. Kwōngʼēy :piipō ngʼwēny choo kiimāsirootēēn :kaariikwaak mu kiitapuu sopoon kungʼeetee /kaku-ir ngʼwēny, nēē ro tyoonyoonēē, āmu kiimii taay, amaakumii aku chōōnēy. ⁹ Mārēy :ngʼaleechu ngʼoroomnyō. Mētēwēyiichoochēē tisap ku tulwēy tisap choo tēpēē :cheepyoosoonoonēē. Aku ngʼuutuuy pāytooyiik tisap. ¹⁰ Kiikusiirtō pāytooyiik choolēē muut, aku mii :akoongʼo kupāytooy, akitoomō kuchō :aka, nēēchō :nyoonēē ku pāytooy pērēētuus choo ngʼērin. ¹¹ Tyoonyoonēē kiimiitō kēny amaakimii aniin, ku pāytooyiintoo sisiit. Inyeentee ku kiilēē chu kiipō taay tisap akeepa /kēēngʼāmēy mpō. ¹² Kuuyiirichoochēē taman keeroo, ku pāytooyiik taman choo toomō kunyōōru wōloo pāytooy, aku /kiitēnii kaamuuka kupāyta ākōō tyoonyoonēē nkōō saayit ākoongʼo kipaat. ¹³ Kunam keey pāytooyiik kilēku kir ākoongʼo, akuutē kaamuukeengʼwaangʼ tyoonyoonēē. ¹⁴ Poorsōōt :pāytooyiichu ākōō Waawaa keecha, akuupēliisyēy :Waawaanoonēē, āmu tingʼēy kaamuuka kusiir mōkōrō walak tōkōl akupāytooyiin nyoo siirēy pāytooyiik walak tōkōl. Mii ākōō Waawaanoonēē :pichoochēē rānēy inyeentee choo /kiikēēlēwēn /ākiikēēkuur." ¹⁵ Kumwoorwoon :malaykayaantaanoonēē kilē, "Pērēēchoochēē kēērōōtēy kutēpēē :cheepyoosoonoonēē lēē cheepaykeeyaan, ku lukoo piich chēpō kōōr aka tōkōl ākōō kuut aka tōkōl. ¹⁶ Sāsēy :tyoonyoonēē nkōō kuuyiirichoochēē taman cheepaykeeyaantaanoonēē, akungʼusa sira aka tōkōl kimutuultō, akwaam panyeechiich akupeel choo kāngʼātu. ¹⁷ Irēy :pāytooyiichoochēē ngʼaleechu, āmu kiitē :Iriin akwaaneek kuupkaat ku-ir makeenyiin. Nkanyi, chāmēy :tōkōl kuutē tyoonyoonēē pāyuunātēēngʼwaangʼ tākuusilta :ngʼaleepō Iriin. ¹⁸ Cheepyoosoonoonēē kēērōōtēy ku kōōrēē nyoo ōōw nyoo tingʼēy kaamuuka kupayta pāytooyiipō ngʼwēny tōkōl."

¹ Paani kēēwoonyō ngʼaleechu tōkōl, aroo malayka aka kuchōōnēē parak. Kiitingʼēy kaamuuka nyoo nyikiis kitya akiipkāngʼēy :lēpooyintanyiin ngʼwēny. ² Kiikuurtō nkōō kuut nyoo ōōw kilē, "Kaakurook! Kaakurook Pāpulōōn nyoo tingʼēy kaamuuka nyoo ōōw! Kaakilēku māngʼoot nyēpō toomirmiirēy chaa raacheen wōloo kirātinii :toomirmiir aka tōkōl nyaa ra. Māngʼēy wōloonēē :tariit aka tōkōl nyoo mā lipoop ākōō tyoony aka tōkōl nyoo mātiliil amāriikēy wōloo mii :piich. ³ Kipōōkityō :piipō kōōrootin tōkōl nkōō kimoopō kōōroonoonēē ki-irēy ngʼal choo manyooluuy akutay Iriin. Kiiku-ir takal :pāytooyiipō ngʼwēny nkōō kōōroonoonēē akilēku mōkōrō :cheemungʼaareen nkōō ngʼal chēpō lala choo /ku-irēy nkōō wōloonēē." ⁴ Nēē woonyō, ateer kuut aka kuchōōnēē parak nyoo mwoorēy kilē, "Piichuuch, apeeree wōloonēē, simaaramta ngʼōōkiipō kōōroonoonēē, ākoonyōōru siitāt nyoo nyōōruuy kōōroonoonēē. ⁵ Kiikuchaangʼiit :ngʼōōkiipō kōōroonoonēē kuti kiiku-itu im, akaakuupkaat :Iriin rāyiityō nyoo /ku-irēy nkōō wōloonēē. ⁶ Nyarilēy :kōōroonoonēē kilēē paani kiinyāriilēy :inyeentee walak. /Ku-irchinii kunyil ārēēny akipō kiyoo kiiku-ir, /ākēēwoorchi kunyil ārēēny ngʼwoonin mu kikoompeenyiin. ⁷ Nyōōruuy :kōōroonoonēē nyaril ākōō lōōk choo tēēnō lala ākōō lasataa keey nyoo kiitingʼēy. Kiimwoorēy nkōō moonyiin kuuywoolēy keey kilē, ’Ātēpēē kilēē cheepyooso nyoo lēē pāytooyiin! Moochō mōsōk, āmooriirēy pērēētuu aka.’ ⁸ Kunyuun nkōō pērēētuu ākoongʼo ku chōōnchinii kōōrōōytiinēpō meer, lōōk ākōō piri. Akuuwoongʼēy :ma, āmu pō kaamuuka :Kiptaayaan Iriin, nyoo tilchinii kōōroonoonēē kiirwook. ⁹ Nēē ro :pāytooyiipō ngʼwēny choo kii-ir takal akupāypāchinii lala nkōō kōōroonoonēē iirēt ākōō ma nyoo lārēē kōōroonoonēē, kuriirsōōt kitya. ¹⁰ Ryoongʼēē :pichoochēē wōloo lōōw, āmu wārēy ngʼwoonin nyoo mii iinēē. Riirsōōt kilē, ’Ngʼwoonin! Ngʼwoonin! Wēē, kōōrooni ōōw! Uuy, Pāpulōōn, kōōroo kaamuuka! Keengʼama nkōō saayit ākoongʼo kipaat?’ ¹¹ Riirsōōt :cheemungʼaareenipō ngʼwēny kuriirēē kōōroonoonēē, āmu māmii :chiich nyoo ngʼātuunoot nyoo tāku-ālchinii tukuukwaak ¹² chēpō kōōltiin, peeteen, korin choo lēē pukat ākōō karin choo ku-ālēē rōōpiyō chaa chaangʼ, sirōōy choo pirirō choo kāroomō, ākōō ankōōy choo chirkilēēn aku piriirō, keet choo ngʼuutooy nyoo anyiny ākōō tukun tōkōl choo /kiiku-ira keeleepō pēēl, ākōō choo /kiiku-ira keet choo ku-ālēē rōōpiyō chaa chaangʼ, syaapa, karin ākōō koriichoochēē ryēlsōōt choo /kitēēktooy, ¹³ ākōō sinamōōn, tukun choo /kuu-ānyinyēē āmiisyō, tukun walak choo ngʼuutooy nyoo anyiny choo /kukuurēē upaani ākōō maanemaane, tiipaay ākōō mwaar, pusya ākōō nkaanu, tich ākōō kēēchiir, paraasiin ākōō kariin ākōō mpō piich. ¹⁴ Mwoorēy :cheemungʼaareenichoochēē kilē, ’Kiikupētēēniin tukuupō lala choo kiimārēy ākiikuwēērēēniin :mōkōrnoontiingʼuungʼ tōkōl ākōō ōōwintāngʼuungʼ, amaa inyōōruuy pērēētuu aka.’ ¹⁵ Ryoongʼēē wōloo lōōw cheemungʼaareenichoochēē /kii-ālchinii tukun kunyōōruuy mōkōrnoonti. Wārēy akipō nyarilpō kōōroonoonēē. Riirsōōt :pichoochēē, ¹⁶ kumwoorēy kilē, ’Ngʼwoonin! Ngʼwoonin! Wēē, kōōrooni ōōw! Kiilaak sira nyoo lēē pukat, aku mārēy ku āruus aku pirir, nyoo kiikunaapa kōōlti, korin ākōō karin choo kwoolēē rōōpiyō chaa chaangʼ! ¹⁷ /Kaakungʼama mōkōrnoonti nyoo tēēnō nyoonēē tōkōl nkōō saayit ākoongʼo kipaat!’ Ryoongʼēē wōloo lōōw mpō :piich choo ryoonchinii mēēliin ākōō piich choo pēērēē aku-irēy mungʼaareengʼwaangʼ ākōō choo pāyiisyēy nkōō mēēliin. ¹⁸ Nēē ro iirēt ākōō ma nyoo mii kōōroonoonēē, kumwooruuy kilē, ’Kiimii :kōōrēē aka man nyoo ōōw kusiir nyi?’ ¹⁹ Wāsinii :pichoochēē tēērit mētēwēyiikwaak kungʼuutu kilē riirsōōt akukuurtooy kilē, ’Ngʼwoonin! Ngʼwoonin! Wēē, kōōrooni ōōw! Kiilēku mōkōrō :piich tōkōl choo kiitingʼēy mēēliin mu araaray akipō mōkōrnoontiingʼuungʼ! Aku /kakungʼamin nkōō saayit ākoongʼo kipaat!’ ²⁰ Aku nyuun, āpāypāyiituu :malaykeen ākōō piipō Kiriistō! Ākoopāypāyiitu kāāyooytooyiik ākōō ōōrkooyiipō Iriin, āmu kaakutilchi :Iriin kiirwook kōōroonoonēē akipō akwaan." ²¹ Paani kēēwoonyō nyoonēē, kunam :malayka nyoo kiitingʼēy kiimnān nyoo ōōw kor nyoo ōōw kitya akuwiirchi araaray akimwooru kilē, "/Kuwiirtooy kōōrooni ōōw pō Pāpulōōn nkōō kiimnān kilēē koroonēē nyoo /maakēērōōtēy pērēētuu aka. ²² /Maakēētēērēy pērēētuu aka piich choo tuumēy akuputēy pukantiin ākōō choo kuutēy kuurēēruun ākōō ryampuun. Maakutookuuy :kiitoony ntā ku :piich choo ngʼoosyēyii. ²³ Maakulārēy :taayit kuti lēpāyiit pērēētuu aka. Maakumii āpiisyō wōloonēē. Kiitookunoot :cheemungʼaareen chēpō wōloonēē nkōō ngʼwēny tōkōl. Nkōō pānuut choo mii wōloonēē ku /kiikungʼaal piich tōkōl. ²⁴ /Kiikunyōōrchi wōloonēē kērētiipō ōōrkooy chēpō Iriin ākōō piipō Kiriistō, ākōō chēpō piich tōkōl choo kii ku-ir /keepār nkōō ngʼwēny."

¹ Paani kāsiirtō choochēē, ateer kuut nyoo ōōw nyēpō piich chaa chaangʼ nkōō kipsēnkwēt kumwoorēy kilē, "Aleeluuyya! Sāruuniin :Iriin, tōrōōr aku nyaanyiin kaamuuka. ² Pō man aku chuulaat :kiyoo tilēy. Kiikutilchi kiirwook cheepyoosoonoonēē lēē cheepaykeeyaan nyoo kiinyēērēē ngʼwēny nkōō takalaantiinyiin. Kiikuutē siitāt cheepyoosoonoonēē, āmu kiipar kipāyitiinēpō Iriin." ³ Kuureer :pichoochēē kutuum kumwoorēy kilē, "Aleeluuyya! Wēētiiy parak :iirēt nkōō kōōroonoonēē ākōy nkōō ākōy." ⁴ Kiiputi ngʼwēny :pooyichoochēē tiptēm nkōō angʼwan ākōō tukuuchoochēē angʼwan sāpyootēēn akukutunchi Iriin nyoo kiimii kutēpēē ngʼacharaa pāyuunāt. Kimwooru kilē, "Lēē nyoonēē, aleeluuyya." ⁵ Nēē mii yoonēē, kutēēru :kuut nyoo kiichōōnēē ngʼacharaanoonēēpō pāyuunāt kimwoorēy kilē, "Āloosu Iriin, :akwaan kipāyitiinēchiich tōkōl choo āwārēy inyeentee, tōkōl choo mēnkēēchēēn ākōō choo ēēchēēn." ⁶ Ateer chērēt nyoo lēē nyēpō lukoo piich nyoo kii-uumēy kilēē pēr choo suruurtooy akiitulēy :kii-uumoonoonēē kilēē iilat nyoo kōrōōm kumwoorēy kilē, "Aleeluuyya! Pāytooy :Kiptaayaan Iriin nyēpō kaamuuka aka tōkōl. ⁷ Akanya kēēpāypāyiituu ākēēloosu āmu kaaku-it :tuumpō Waawaa keecha, ākaakuchēp keey :cheeroosyeenyiin. ⁸ /Kākiitē cheeroosyaanoonēē kuulaak sirōōy choo lēē pukatay, choo reelacheen aku tiliilō." Ngʼuutuuy :sirōōchoochēē reelacheen pāyiisyōōn choo chuulootēēn chēpō piipō Iriin. ⁹ Nkōō yoonēē, kumwoorwoon :malayka kilē, "Sira ngʼaleechu: Pēēruurootēēn :piich choo /kākukuur kupa tuum nyēpō Waawaa keecha." Kutāsi :malaykayaantaanoonēē kumwooru kilē, "Ngʼaleepō man :chu chēpō Iriin." ¹⁰ Paanoonēē āputyi ngʼwēny nkōō taayuunyiin ākutunchi. Aku kiimwoorwoon nyuun kilē, "Mēēkutungʼwoon! Aneen kipāyityoontoo Iriin kilēē inyēēn ākōō mpō choo kituupchō choo nāmēy lōkōōy chēpō Yēēsu. Kutunchii Iriin ākityōōn, āmu ngʼāloolēy :ōōrkooyoontēē lōkōōy chēpō Yēēsu." ¹¹ Kyaaroo kuyaataat kipsēnkwēt, kiimii :paraasi nyoo rēēl nyoo kāsānēy chiich. /Kiikukuurēē chiichoonēē ’Nyoo /kitiirēē keey akipō Man.’ Nēē tilēy kiirwook ntā kuwēētiiy pooryoot, ku-irēy man. ¹² Kii lēē :koonyiichiich ma nyoo lārēy akiimii mētinyiin :kuutwēēnipō pāytaar chaa chaangʼ. Tingʼēy kaarin nyoo /kiikusirchi nyoo inyeentee ākityōōn nyoo nkēt. ¹³ Kiilaak :inyeentee sira nyoo /kiikuuchuut kērēti, aku kaarineenyiin ku ’Ngʼālyoontoo Iriin.’ ¹⁴ Kiituup chiichoonēē :lukoo pooryoot nyēpō kipsēnkwēt kiikāsānēy :paraasiin choo reelacheen akiilaak :lukoonoonēē sirōōy choo reelacha aku tiliilō. ¹⁵ kichōōnō kuutiinyiin :rōōtwoo chōōk nyoo ngʼatiip nyoo pāyiisyēērēē tākuupēlō piich choo mēēwārēy Iriin. Pāyuunēē pichoochēē kaaryaa pāyuunāt nyēpō karin, aku rōōtēy :kērēti kilēē pērēēpō sapiipuun choo /kakuunyaar kungʼuutu nareek pō Iriin nyēpō kaamuuka tōkōl. ¹⁶ /Kiikusir nkōō sireenyiin ākōō kipēēsyēēnyiin kaarinaani: ’pāytooyiintoo pāytooyiik aku kiptaayaantaa kiptaayiin.’ ¹⁷ Kyaaroo malayka nyoo kēēryoongʼo asiis akukuurēy tāriit choo kiitiriirtoorēē woowēēs kumwoorēy kilē, "Apkaana, ākooruruuk keey akipō tuumpō Iriin, ¹⁸ taa-ama panyeepō pāytooyiik, ākōō chēpō choo ntōrōōrchinii luk, ākōō chēpō murēn choo tingʼēy kiimnān, ākōō chēpō paraasiin kipootō chēpō pichu kāsānēy, chēpō ōōtwook ākōō choo mā ōōtwook, chēpō choo ēēchēēn ākōō choo mēnkēēchēēn." ¹⁹ Nēē mii yoonēē, aroo tyoonyoonēē ākōō pāytooyiipō ngʼwēny kipooto lukēēngʼwaangʼ pō pooryoot kukēēruruuk keey sikupooryēērō chiichoonēē kāsānēy :paraasiinoonēē rēēl nkōō lukeenyiin. ²⁰ Aku, /kiikunam tyoonyoonēē, kipooto ōōrkooyoontoonoonēē pō ngʼuurnan nyoo ki-irēy tukun chēpō kwōngʼuut nkōō kaamuukaa :tyoonyoonēē. Kiimēlmēēlēē :ōōrkooyoontoonoonēē ngʼaleechu pō kwōngʼuut pichoochēē kiitingʼēy pēēruutyoo tyoonyoonēē nkōō choo kiikutunchinii kāānoomwēēnyiin. /Kiikuwiirchi tyoonyoonēē ākōō ōōrkooyoontoonoonēē pō ngʼuurnan kusāpyootēēn araaraypō ma nyoo mii korin choo lārsōōt. ²¹ /Kiikupara lukēēngʼwaangʼ chu kiingʼātu chōōkoonoonēē kiichōōnēē kuutii chiichoonēē kiikāsānēy :paraasi. Kyaam :tāriit tōkōl muustiinēpō pichoochēē kuti piryoonchō.

¹ Kyaaroo malayka kuchōōnēē kipsēnkwēt kutingʼoonuuy yootēywoon nyēpō kēpēnoo ooy akiinam angʼwa nkōō ēēruunēchiich. ² Kinam :malaykayaantaanoonēē kipaangʼwaanoonēē ōōw kiipō kēny nyoo Syeetaani aku Puunyoon, akurat kēnyiis ēlup ākoongʼo. ³ Kuwiirchi :malaykayaantaanoonēē Syeetaani kēpēnoo kōōroo ooy. Kikarchi wōloonēē akimaal kurkee simātākuumēlmēēl piich ākōy kurook :kēnyiisyēchoochēē lēē ēlup ākoongʼo. Nēē siirtō :nyoonēē, /keetyaayta nyoo matyaan. ⁴ Nēē mii yoonēē, aroo ngʼachareenipō pāyuunāt ākōō piich choo kātēpō ngʼwēny nkōō ngʼachareenichoochēē, akaaroo /kēētēnii kaamuuka kutil kiirwook. Areer aroo toomirmiirēyiipō pichoochēē /kiikutiltooy mētēwēyiikwaak, āmu kiimwaarta Yēēsu ākōō ngʼālyoontoo Iriin. Kiimaakutunchi :pichoochēē tyoonyoonēē ntā ku kāānoomwēēnyiin amātingʼēy turwoo pēēruutyoo tyoonyoonēē nkōō tōkōōchikwaak ntā ku ēēruunēkwaak. Kusāpyō :pichoochēē akupayta ākōō Kiriistō kēnyiis ēlup ākoongʼo. ⁵ Ngʼeetataa meerat :nyi nyēpō taay. (Maasopyō :piich walak choo kiikumēērō kuti kuuwoonyō :kēnyiisyēchoochēē ēlup ākoongʼo.) ⁶ Pēēruurootēēn aku tiliilō :pichoochēē nyōōruuy ngʼeetataani pō taay. Mānyōōruuy akwaaneek :meerat nyoo pō ārēēny, aku irchinii :akwaaneek Iriin ākōō Kiriistō pāyit aku pāytooy ākōō Kiriistō kēnyiis ēlup ākoongʼo. ⁷ Nēē woonyō :kēnyiisyō ēlup ākoongʼo, /kēētyookuunō Syeetaani wōloonēē /kiikurāti. ⁸ Kiwō kuumēlmēēlootō piipō ngʼwēny nkōō kāmōōs tōkōl chēpō ngʼwēny. Wēētiiy kōōroo Kōk ākōō Mākōk akuurum piipō pooryoot choo tēēnō asyaak. ⁹ Kiipkaana :luk ngʼwēny tōkōl akuumuruut wōloo māngʼēy :piipō Iriin nkōō kōōroonoonēē chāmēy :Iriin. Aku kiichō :ma nkōō parak akulukur lukoonoonēē. ¹⁰ /Keenam Syeetaani nyoo kiimēlmēēlēy pichoochēē, /ākēēwiirchi araaraypō ma nyoo tingʼēy korin choo larsōōt. Wōloonēē :wōloo /kiikuwiirchi tyoonyoonēē ākōō ōōrkooyoontoonoonēē pō ngʼuurnan. Nyārilsōōt :pichoochēē kilēē nyoonēē pērēēt ākōō langʼa ākōy. ¹¹ Nēē mii yoonēē, aroo ngʼacharaa pāyuunāt nyoo rēēl aku ōōw ākōō chiich nyoo tēpēē yoonēē. Kuwiis ngʼwēnyu ākōō parak nkōō taayuunyiin, amaanyōōru yoo ka-ungʼa keey. ¹² Kyaaroo piich choo kiikumēērō, choo ēēchēēn ākōō choo mēnkēēchēēn. Kiimii :pichoochēē kuuryoongʼēē taayuu ngʼacharaa pāyuunāt /akiikuyaat kiitapuus. /Kiikuyaat mpō kiitapuu sopoon. /Kiikutilchi kiirwook pichoochēē kiikumēērō kutuup keey nkōō kiyoo kii-ir :chiich, kilēē wōloo sirootēēn mu kiitapuusyēchoochēē. ¹³ Kiikōōnu :araaray piich choo kiimēērchi wōloonēē. Kukōōnu :mpō Meerat ākōō kōōroo ooy piich choo kiikumēērō choo kiimii wōloonēē. /Kiikutilchi pichoochēē kiirwook kutuup keey nkōō kiyoo kii-ir :chiich. ¹⁴ Nēē mii yoonēē, /keenam Meerat ākōō kōōroo ooy /ākēēwiirchi araaray pō ma. Mayoonēē ku meerat nyēpō ārēēny. ¹⁵ Aku chiich nyoo /maakisirchi kaarineenyiin kiitapuu sopoon ku /kiikuwiirchi araaray nyēpō ma.

¹ Nēē mii yoonēē, aroo parak nyoo rēēl ākōō ngʼwēny nyoo rēēl, āmu kiikiikusiirtō :parak ākōō ngʼwēny nyoo kiipō taay ākiikupēt :araaray. ² Kyaaroo kōōr nyoo tiliil, kōōroo Chēērusālēēm nyoo rēēl, kurēkunēē kipsēnkwēt wōloo mii :Iriin. Kiirēkuuy kuchēpoot kilēē cheeroos nyoo kiikii-iil kichō kutuuyō ākōō saanteenyiin. ³ Kyaateer kuut nyoo ōōw nyoo kiichōōnēē ngʼacharaa pāyuunāt kumwoorēy kilē, "Aroo kee, mii :Kōpō Iriin kwēēnuu piich. Māngʼiisyēy :Iriin ākōō akwaaneek, akilēku piichiich. ⁴ Puukēy :Iriin lōōk tōkōl nkōō koonyiipō pichoochēē. Amaakumii meerat ntā ku kaa-iim ntā ku riirat ntā ku ngʼwoonin, āmu kiikusiirtō tukun choo kiipō taay." ⁵ Kimwooru :chiich nyoo kiitēpēē ngʼacharaa pāyuunāt kilē, "Aroo kee! Āmii ā-irēy kir aka tōkōl kurēēliit," akuureer kumwooru kilē, "Sira ngʼaleechu, āmu pō man, aku ngʼal choo /kiirānēy." ⁶ Kumwoorwoon :chiichoonēē kilē, "Kaakuuwoonyō. Aneen Alpa ākōō Omeeka, ātoowuuy ākoowoontooy. Chiich nyoo āmēy :maral, ātēnii pēr choo mā-ālēy choo pkoonēē koongʼ pō pērēēpō sopoon. ⁷ Nyōōruuy :chiich nyoo kēēpēliisyō tukuuchoochēē tōkōl aku ālēkuuy Iriintēēnyiin akilēku :inyeentee laakweenyuun. ⁸ Aku piich choo wāriisyēy, choo mēērānēy, kipngʼōōkiis, rum ākōō choo irēy takal, kipaniis ākōō choo kutunchinii kāānoomoon, ntā ku ngʼuur tōkōl, /kuwiirchinii pichoochēē tōkōl araaraypō ma ākōō korin choo larsōōt. Meeraa ārēēny :nyēēnyi." ⁹ Kuchō :malaykayaantee aka nkōō chu kii tisap chu kiitingʼēy kētupoon tisap choo kiinyir kōōrōōytiinā tisap chēpō lēt. Kimwoorwoon kilē, "Chōōnō, āngʼuutuun cheeroosyee nyoo lēkuuy cheepyoosoo Waawaa keecha." ¹⁰ Kyoopān :malaykayaantaanoonēē nkōō kaamuukaa Toomirmiir nyoo Tiliil ākōy tul nyoo ōōw aku koor kitya. Kingʼuutwoon kōōroonoonēē tiliil pō Chēērusālēēm, kurēkunēē kipsēnkwēt wōloo mii :Iriin. ¹¹ Kiipkāngʼēy :kōōroonoonēē nkōō lēpooyinpō Iriin. Kiilēē lēpooyintanyiin nyoo pō korin choo ryālsōōt /ākēē-ālēē rōōpiyō chaa chaangʼ akuupkāngʼēy kilēē kiiyōōy. ¹² Kiitingʼēy :kōōroonoonēē karwa nyoo ōōw aku koor kitya nyoo /kiikuteeka korin akiitingʼēy koopoortiin choo pārooyēēn taman nkōō ārēēny ākōō malaykeen taman nkōō ārēēny choo kiimii koopoortiinēchoochēē. /Kikusirchi koopoortiinēchoochēē kaariin taman nkōō ārēēny chēpō oortineepō piipō Israayeel. ¹³ Kiimii :koopoortiinēk sōmōk kamaspō koongʼasiis, sōmōk kamaspō ēēruu taay, sōmōk kamaspō ēēruu lēt ākōō sōmōk kamaspō cheeronkō. ¹⁴ /Kiikusisinō karwaanoonēē korin taman nkōō ārēēny /ākiikusirchi koriichoochēē kaariin taman nkōō ārēēny chēpō kāāyooytooyiipō Waawaa keecha. ¹⁵ Kiitingʼēy :malayka nyoo kingʼāloolwoon kaaryaa kōōlti nyoo /kiikuupiimanēē kōōroonoonēē, koopoortiinēchiich ākōō karweenyiin. ¹⁶ Kii karkeey :kāmoosik tōkōl chēpō kōōroonoonēē. Kiipiimana :malaykayaantaanoonēē kaaryaanoonēē kōōroonoonēē. Kiilēku kōōroonoonēē kiilomiiteen 2,220 nkōō koorin, tāpēēsin ākōō mpō tōrōōrin. ¹⁷ Kiipiiman mpō :malaykayaantaanoonēē karwaa kōōroonoonēē, nyoo kii-it miiteen 65. Kiituup malaykayaantee kilēē wōloo piimāntooy :piich. ¹⁸ /Kiikuteeka karwaanoonēē korin choo ryālsōōt choo ku-ālēē rōōpiyō chaa chaangʼ, /keeteeka kooriipō kōōroonoonēē kōōlti nyoo tiliil nyoo kiiryālēy kilēē kiyōōy. ¹⁹ /Kiikunaap korin choo /kiikusisinō karwaa kōōroonoonēē nkōō korin choo ngʼuloongʼulēy choo /ku-ālēē rōōpiyō chaa chaangʼ. Nyēpō taay ku Chasipi, ku nyēpō ārēēny /kēēkuurēē sapire, nyēpō sōmōk /kēēkuurēy kālkēētōōn, nyēpō angʼwan sumaraktō ²⁰ aku nyēpō muut ku sārtōōnuksō, nyēpō lo ku sartiiyōōn, nyēpō tisap ku kiriisōliitō, nyēpō sisiit pēruulō, nyēpō sokool topaasyō, nyēpō taman kirusopiraaso, nyēpō taman nkōō ākoongʼo ku u-akiinto, nyēpō taman nkōō ārēēny āmētuustō. ²¹ /Kiiku-ira koopoortiinēchoochēē kii taman nkōō ārēēny kāriin choo ēēchēēn kitya. /Kiku-ira koopoor aka tōkōl karin ākoongʼo. /Kiikuteeka aree nyoo ōōw kōōlti nyoo tiliil nyoo lēē kiiyōōy. ²² Maaroo Kōpō Iriin nkōō kōōroonoonēē, āmu māngʼēy wōloonēē :Kiptaayaan Iriin nyoo pō kaamuuka tōkōl ākōō Waawaa keecha. ²³ Māmārēy kōōroonoonēē kuulopoochi :asiis ntā ku araawa, āmu pkāngʼēy :lēpooyinpō Iriin, aku taayitiinyiin :Waawaa keecha. ²⁴ Pēērootēērēē :piich lēpooyintonoonēē aku āpēy :pāytooyiipō ngʼwēny tōrōōrin wōloonēē. ²⁵ Yootootēēn :koopoortiinēpō kōōroonoonēē pērēētuu aka tōkōl /amakukārēy, āmu moomii :tuurin wōloonēē. ²⁶ /Ku-āpēy ōōwin ākōō tōrōōrin nyēpō kōōrootin kiwō kōōroonoonēē. ²⁷ Māchuutēy :kir nyoo mā tiliil kōōroonoonēē, ntā ku chiich nyoo irēy kir nyoo /kisāsēy, ntā ku ngʼuuriin. Piich choo chuutēy kōōroonoonēē ku choo /kiikeesirchi kaariikwaak kiitapuu sopoon nyēpō Waawaa keecha kipaat.

¹ Akiingʼuutwoon :malayka ēēmpō sopoon nyoo lēē kiiyōōy nyoo /kiimuukēy /keemararee keey. Kiirōōtuunō :pērēēchoochēē ngʼacharaa pāyuunāt nyēpō :Iriin nkōō Waawaa keecha, ² akuuweer aree nyoo ōōw nyēpō kōōroonoonēē. Kiipiita :keetiipō sopoon kāmōōs tōkōl chēpō ēēnoonēē choo yyēy lokor taman nkōō ārēēny. Kiiyyēy lokor kilēē paani lēē araawa aka tōkōl, akiikiisoopēē :sākēēchiich piich. ³ Maakumii :pana wōloonēē, āmu mii ngʼacharaa pāyuunāt nyēpō Iriin ākōō Waawaa keecha aku kutunchinii :kipāyitiinēchiich. ⁴ Rōōtēy :pichoochēē Iriin tokoch, /akēēsirchinii kaarineenyiin tōkōōchikwaak. ⁵ Amaakumii :tuurin wōloonēē. /Maakēēmārēy taayitiis ntā ku asiis, āmu :Kiptaayaan Iriin ākityōōn nyoo lēē lēpooyintangʼwaangʼ, aku pāytooy :pichoochēē ākōy nkōō ākōy. ⁶ Kimwoorwoon :malayka kilē, "Pō man :ngʼaleechu /ākēērānēy. Kiptaayaan Iriin nyoo kiimwoochinii ōōrkooyichiich ngʼal choo mwoorēy nyoo kiiyookwoon aneen malaykayaanteenyiin āchoongʼuuti kipāyitiinēchiich kiyoo irēē kilēēkit. ⁷ Mwoorēy :Yēēsu kilē ’Ateera kee! Āchōōnēy kilēēkit. Pēēruurootēēn :piich choo riipēy ngʼoongʼuutēchu mii kiitapuuni.’ " ⁸ Aneen :nyēēnyi Chowaana nyoo kyaaroo akaateer ngʼaleechu. Kii nēē aroo akaateer ngʼalēēchoochēē, āputi taayuu kēēlyēēpō malaykayaantaanoonēē kiingʼuutwoon ngʼalēēchoochēē kilē ākutunchi. ⁹ Aku, kimwoorwoon :malaykayaantaanoonēē kilē, "Amee-ir kilēē nyoonēē! Āchō kipāyityoontoo Iriin kilēē inyēēn ākōō mpō choo ātuupchō, ōōrkooyichiich ākōō piich tōkōl choo riipēy ngʼaleepō kiitapuuni. Kutunchii Iriin ākityōōn!" ¹⁰ Kumwoorwoon kilē, "Mee-ungʼ ngʼoongʼuut choo mii kiitapuuni, āmu kiikuriiku :pērēētuus. ¹¹ Chiich nyoo irēy ngʼal chaa raacheen, kitas taay nkōō rāyiityō, ku nyoo irēy ngʼōōki, kitas taay nkōō ngʼōōki. Ku chiich nyoo irēy ngʼal chēpō man, kitas taay nkōō man, ku nyoo tiliil, kitas taay kutililiit. ¹² Mwoorēy :Yēēsu kilē, ’Āchōōnēy āchookuuy! Ākootingʼoonuuy mālāk. Ātēnii chiich aka tōkōl kutuup keey ākōō kiyoo kii-ir. ¹³ Aneen Alpa ākōō Omeeka, aneen nyēpō taay ākōō nyēpō lēt, ātoowuuy ākoowoongʼuuy.’ ¹⁴ Pēēruurootēēn :piich choo kēē-uun keey kilēku choo tiliilēēn, āmu michinii kwaam lokoreepō keetpō sopoon, aku chuutēy kōōroonoonēē kupuntēērēē koopoortiinēchoochēē. ¹⁵ Ngʼātuunēē saangʼ :piich choo lēē sukoyēy ākōō kipaniis, ākōō kiptakaliis, ākōō choo rumiisyēy, ākōō choo kutunchinii kāānoomoon ākōō tōkōl choo chāmēy akumwoorēy ngʼuurnan." ¹⁶ Mwoorēy :Yēēsu kilē, "Kooyooku malaykayaanteenyuun kumwoochi kaaniiseen tōkōl ngʼaleechu. Kyaasiluuna Tāwuti ākoochō kaapooriinteenyiin ākoochō kookeelyaantaa kitokwoorō nyoo lārēy kitya." ¹⁷ Mwoorēy :Toomirmiir nyoo Tiliil ākōō cheeroosyaanoonēē kilē, "Chōōnō!" Ku chiich aka tōkōl nyoo tēērēy ngʼaleechu kumwa kilē "Chōōnō!" Ku nyoo āmēy maral, kuchō. Ku nēē mārēy :chiich, kura pērēēpō sopoon choo /kuutētooy kilēēn. ¹⁸ Āmwoochinii chiich aka tōkōl nyoo tēērēy ngʼoongʼuutēchu pō kiitapuuni kilē chiich nyoo kātāsi ngʼaleechiich ngʼoongʼuutēchu, kutāsinii :Iriin inyeentee kōōrōōytiinēchu /kiikumwa mu kiitapuuni. ¹⁹ Ku chiich nyoo kangʼusu ngʼoongʼuut aka tōkōl nkōō kiitapuuni, kusārēē :Iriin chiichoonēē lokoreepō keetpō sopoon, amāwēētii kōōroonoonēē tiliil, nyoo /kiikungʼuutu mu kiitapuuni. ²⁰ Mwoorēy :chiichi kiimwoorēy ngʼaleechu tōkōl kilē, "Ēē, āchōōnēy āchookuuy." Lēē nyoonēē! Chōōnō, Kiptaayaan Yēēsu. ²¹ Kuupēēruurook akwaan tōkōl :Kiptaayaan Yēēsu. Lēē nyoonēē.