Pāyiisyōōnik

1

1 Poontooni lēē Tēyōpiilō, nkōō kiitapuunyuun nyēpō taay ku kyaasiruun āmwooruun ngʼal tōkōl choo kitoowu :Yēēsu ku-ir akuuneet 2 ākōy pērēētuuni /kikwoopēy kiwō kipsēnkwēt. Kitoomō /kēē-āp ku kiitē piich choo kiilēwēn kilēku kāāyooytooyiichiich ngʼātuut choo kiipkoonēē Toomirmiir nyoo Tiliil. 3 Paani kāwō kungʼeetee meerat, kuchō kungʼuuti keey kāāyooytooyiichiich āsip chaa chaangʼ nkōō pērēētuus artam. Kungʼuuti tukun chaa chaangʼ suku-ir akwaaneek kuuran kilē kiisāpoot :inyeentee. Kiingʼalaala :Yēēsu kuureer akipō pāyuunāt nyēpō Kaa Iriin. 4 Kimii :Yēēsu kwoomiisyēy ākōō kāāyooytooyiichiich pērēētuu aka kilēēchi, "Maapeeree Chēērusālēēm, wōloo nyuun akanya ākōy /kēēkōōnook Toomirmiir nyoo Tiliil nyoo kiiyoomiisook :Paapeenyuun kilēē paani kyoomwoorwook. 5 Kiipootiisāniisyēērō :Chowaana pēr, aku nkōō pērēētuus choo ngʼērin choo pkoonēy, /kēēpootiisānēēnook Toomirmiir nyoo Tiliil." 6 Paani kiitākumii :Yēēsu nkōō kāāyooytooyiichiich, kuteep :kāāyooytooyiik kilē, "Kiptaayaan, ara iwēē-ōōchinii piipō Israayeel pāyuunātēē?" 7 Kuwālchi :Yēēsu kilē, "Paapa ākityōōn nyoo nkēt pērēētuu nyoo iriisōōt ngʼaleechu nkōō kaamuukeenyiin. Māpootook āsōwu kilē iriisōōt āyu. 8 Aku nyuun, paani kāchōōnchook :Toomirmiir nyoo Tiliil ānyōōruuy kaamuuka. Apa nyuun āmwoochi piich akipō aneen mu Chēērusālēēm, Chuuteeya, Samariya ākōy kuyāmu ngʼwēny tōkōl." 9 Kii nēē kaakimwa :Yēēsu ngʼaleechu, /kēē-āp kiwō kipsēnkwēt kuurōōtootēy :kāāyooytooyiik, akukarta :pooltō Yēēsu nyoo maamuuk kitakuurō. 10 Kutākumii :kāāyooytooyiik kutēyēnchinii im kuurōōtootēy Yēēsu, kuuro piich walak choo lēē ārēēny choo mii kuuryoonchēērēē akwaaneek kamas. Kiikiilaak :pichoochēē sirooy chaa reelacheen. 11 Kuteep :pichoochēē kāāyooytooyiik kilē, "Pichu pō Kalilaaya, āmu nee sooryoonchēērēē yēē ākoorōōtēy im? Wārākēē :Yēēsu nyēēnyi /kākēē-āpēēnook kiwō im nkōō oor nyoo lēē nyēēnyi." 12 Kuwārākiisyēērēē :kāāyooytooyiik Tulwoo Musēytuun akupa kuureer wōli pō Chēērusālēēm. Kiitēēnō :paanoonēē nyoo kiichamaat /keepa nkōō pērēētuu Sapaatō. 13 Paani ka-it :kāāyooytooyiichoochēē Chēērusālēēm, kupa koot nyēpō parak wōloo kiitēpiisōōt. Pichoochēē ku chu: Pēētērō, Chowaana, Chēēmis, Antereeya, Pilip, Toomaas, Partolomeeya, Mataayo, Chēēmis wēēroo Alpaayō, Siimnyōn (chiich nyēpō pooryoot) nkōō Chuuta wēēroo Chēēmis. 14 Kitas taay kituuyō tōkōl nkōō wōloonēē akusa tōkōl kilēē kir ākoongʼo. Kiimiitō tōkōl nkōō Maaryaa eeyaa Yēēsu ākōō chēēpyōōsōōk walak ākōō mpō wēēchiikwaak Yēēsu. 15 Nēē mii pērēētuu aka, kimii tuuyoot kutāsēy taay, kungʼeet :Pēētērō nkōō kwēēnuu choo tuupchō choo kii lēē pokol ākoongʼo nkōō tiptēm, 16 akimwoochi kilē, "Pichu pō Kiriistō, kiirookēē kuusilta siruut chēpō Iriin kilēē wōloo kiimwooruuntō :Toomirmiir nyoo Tiliil kēny kupunuunō Tāwuti akipō Chuutaas. Kiimut piich :Chuutaas kupa kunam Yēēsu 17 āmu kii ākoongʼo :inyeentee nkōō achaan nyoo kiikupāyiisyēy tōkōl. 18 /Kiikusir nkōō kiitapu nyēpō Tuumwēy chēpō Kāāloosunō kilē, ’Kaykay kilēku katanyiin kiraatyaan, amamangʼ chiich wōloonēē.’ " (Poontooni lēē Tēyōpiilō, kyaal :Chuuta par nkōō rōōpiyēēchu pō ngʼōōki kiinyōōru. Kuuput nkōō wōloonēē pō paree kuwēērō mēt, akurya :moo kuruuyō akutaan saangʼ. Kuteer :chiich aka tōkōl nkōō Chēērusālēēm ngʼaleechu. /Kēēkuurō nyuun paraanoonēē ’Akeeltaama’ nyoo ngʼuutuuy kilē, ’Paraa kērēti.’) Kitas taay :Pēētērō kilē, "/Kiikusir mpō nkōō siruut kilē, ’Kuukeer chiichoonēē :chiich aka.’ 21 Kunyuun, mārēy /keekwar chiich nyoo /kiikēērēē inyeentee sukumwoochi piich kilē kiikungʼeet :Yēēsu. Aku nyoonēē, ku nyoo kiikumii tōkōl paani kiikupēētootēy nkōō Kiptaayaan Yēēsu kungʼeetee paani kiipootiisānēy :Chowaana Yēēsu ākōy /kēē-āpēēnēēch kiwō parak." 23 Kukwar nyuun piich ārēēny. Choochēē kiikukwar ku Chōōsēp nyoo /kiikukuurēē kaarinee aka Parsaapa (ākēēkuurēē mpō Yuustō nkōō kaarinee aka) ākōō Matyaas. 24 Paani kaakukwar pichoochēē, kusa kilē, "Iriin, inkēt :inyēēn kaapkootuut chēpō chiitōkōl. Ngʼuutwēēch nyuun nkōō pichu lēē ārēēny nyoo keekwar 25 sukuukeer Chuutaas kilēku kāāyooytooyiin suku-ir pāyiisyōōni kii-irēy :Chuutaas nyi kiiwō wōloo kiiyam kiwō." 26 Paani kapa kupir kwēēr, kuupiti Matyaas. Kulēku nyuun :Matyaas ākoongʼo nkōō kāāyooytooyiik choo kii lēē taman nkōō ārēēny.

2

1 Kii nēē it pērēētuu nyēpō Pēēntēkōōsti, kuururuuchi keey :tuupchēēnichoochēē tōkōl koot ākoongʼo. 2 Nyoo matyaan, kuchēr :kir nkōō im nyoo lēē yoomēt nyoo nyikiis akunyir :kiyoonēē kōyi kiimii :pichoochēē kutuusōōt. 3 Kuuro :pichoochēē tukun choo lēē ngʼēlyēēp chēpō moot. Kipkoonchi pichoochēē :ngʼēlyēēpichoochēē akutēpēērō mēt pō chiich aka tōkōl nkōō yoonēē. 4 /Keenyiriit chiich aka tōkōl nyoo kiimii kōyoonēē :Toomirmiir nyoo Tiliil akitoowu :pichoochēē tōkōl kungʼalaal kuutuway walak choo mēēnkēt. Kii-ir :Toomirmiir nyoo Tiliil kungʼalaal kilēē nyoonēē. 5 Kiimii :Yāwuutik walak choo kitēpiisōōt Chēērusālēēm :choo kiikuutē keey ēēruunēpō Iriin. Kiipkoonēē :pichu kōōrootin tōkōl choo mii ngʼwēny. 6 Paani kateer pōlētoonoonēē, kuururuuk keey akukwōngʼyō āmu kiiteer :chiich aka tōkōl /kēēngʼāloolēē kuutiinyiin. 7 Kiitangʼany :pichoochēē akukwōngʼyō kumwoorēy kilē, "Lēyyē, mā pō Kalilaaya :pichu ngʼāloolēy? 8 Āmu nee sikēētēērēy tōkōl pichu kungʼāloolēy kuutuwayiichooch? 9 Kipkoonēē Paarti, Mēēti ākōō Eelaami. Pkoonēē :walak Mēsōpōtaamnya, Chuuteeya ākōō Kapatookya, Pōōntō ākōō Eesya. 10 Pō :walak Puruukya ākōō Pampulya. Walak ku pō Miisiri ākōō komooswook chēpō kōōroo Liipya yoo lēēkitēē Kurēēnō. Kēēpkoonēē walak Rooma, 11 walak nkōō achaan ku kiikunameech keepka Yāwuutik ku walak ku kiikunam ātēpuut chēpō Yāwuutik. Pkoonēē :walak Kirēētē ākōō Areepya. Ākēētēērēy pichu kungʼāloolēy nkōō kuutuwayiichooch tukun chēpō kwongʼuut choo kiiku-ir :Iriin." 12 Āmu kiitangʼanychō :pichoochēē akukwōngʼyō, kuteep keey kilē, "Ngʼuutuuy nee :ngʼaleechu?" 13 Kuuchaasta :walak ngʼaleechoochēē kumwoorēy kilē, "Kipōōkitiin :pichu." 14 Kungʼeet nyuun :Pēētērō nyoo kiimii nkōō kāāyooytooyiik choo kii lēē taman nkōō ākoongʼo akungʼāloolchi piich choo kiikiiruruuchi keey yoonēē nkōō kuut nyoo tōrōōr kilē, "Yāwuutichooch, ākōō akwaan tōkōl choo ātēpiisōōt Chēērusālēēm, āyēpchii iit ngʼaleechu āmwoorwook ku karaam. 15 Māpōōkityootēēn :pichu kilēē wōloo āpkootitooy. Tāku saayit sōmōk nyēpō koorōōn nyoo mēērookēē kaakupōōkit :chiich. 16 Mālēē nyoonēē. Kii kiyēēnyi nyoo kiingʼāloolēē :ōōrkooyoontoo Iriin Chōōyil paani kiimwoorēy kilē, 17 ’Mwoorēy :Iriin kilē: Nkōō pērēētuusyēk chēpō lēt ku ātēnii Toomirmiiryēēnyuun piich tōkōl akungʼālooltoowoon :kuukotiinēkwook. Āngʼoonchinii murēnikwook kuuro ngʼoongʼuut, ākoongʼuuti pooyikwook ngʼal nkōō ruchiinēt. 18 Nkōō pērēētuusyēchoochēē, ātēnii Toomirmiiryēēnyuun mpō kipāyitiinēchuuch, murēn ākōō chēēpyōōsōōy sukungʼālooltoowoon. 19 Ā-irēy tukun chēpō kwongʼuut kutooku nkōō parak ākōō ngʼwēny. Pkoonēy :kērēti, akichō :mā ākōō iirēt. 20 Wālēē :asiis kilēku tuurin akuwālēē :araawa kilēku kērēti kitoomō ku-itu :pērēētuu nyoo tookuunoot nyoo chōōnēy :Kiptaayaan. 21 Aku :chiich aka tōkōl nyoo riirchinii Iriin /kēēsāruuy sāpoontanyiin.’ " 22 Kitas taay :Pēētērō kumwa kilē, "Pichu pō Israayeel, āyēpchii iit ngʼaleechu: Yēēsu nyēpō Naasareet ku chiich nyoo kiingʼuutunēē :Iriin ngʼal chēpō kwōngʼuut nkōō wōloo āmiikwaan kilēē paani ānkēt āmu ki-iriisyō ngʼaleechu nkōō wōloo āmii. 23 Kiikōōnook :Iriin chiichi nkōō oor nyoo kiikiikusat. Anam :akwaan ākōō piich choo mēēnkēt Iriin akaakeet āpārchi kimurtooyoon. 24 Kungʼeeta nyuun :Iriin meerat si nēē ngʼat kuutyaayta nkōō nyaril aka tōkōl, kilēē paani kimēēmuukēy meerat kurat inyeentee. 25 Kiimwooru :Tāwuti akipō inyeentee kilē, ’Ānkēt kilē mii :Iriin nkōō aneen saayit aka tōkōl. Miito :Iriin ēēruunyuun pō taay, māmii :kir nyuun nyoo iimoon. 26 Paypay :moonyuun akupāypāyō :ngʼaleechuuch. Kēēmuungʼ :pōōrtanyuun kuukēn kiyoo irwoon :Iriin. 27 Āmu mēēmētinii pōōrtanyuun wōloo pō choo kiikumēērō, aku mēēmētooy kununchi nyoongʼuungʼ nyoo tiliil kēpēn. 28 Kēēngʼuutwoon oor nyēpō sopoon, akiiwēēnyiriitoon pāypooyō nkōō taayuungʼuungʼ.’ 29 Choo kituupchō, akanya āmwoorwook toosōwu kukaraam akipō kuukonyoon :Tāwuti. Kiima :Tāwuti /ākēētup, ākēēnkēt mpō ākōy paannyēēnyi yi /kiikutupchi. 30 Kii ngʼālooltooyiin nyēpō Iriin :Tāwuti aku kiinkēt :inyeentee kiyoo kiikiikuuyoomiis :Iriin. Kiikiikumwoochi :Iriin Tāwuti kilē irēy chiich ākoongʼo nyēpō kō pō :Tāwuti kichō kilēku pāytooyiin nyoo ōōw. 31 Kuuro :Tāwuti kiyoo kiiwō ku-irēy :Iriin kitoomō ku-ira. Kungʼalaal nyuun akipō ngʼeeteetaa meerat nyēpō Meesaaya. Kumwa kilē, ’/Mākumētinii wōloo pō :choo kiikuurook, amānunēy :pōōrtanyiin.’ 32 Kaakuungʼeeta :Iriin Yēēsu nyēēnyi meerat akaakeeroo tōkōl ngʼaleechu pō man. 33 Mii paannyēēnyi kutēpēē kamas pō taay nyēpō Iriin, akaakunyōōru Toomirmiir nyoo Tiliil kilēē paani kiiyoomiis :Iriin. Kunyuun, kiyoo ārōōtēy ākootēērēy paannyēēnyi, ku Toomirmiiryoonoonēē kaakukōōnēēch :Yēēsu. 34 Maawō :Tāwuti inyeentee kipsēnkwēt. Aku kiimwa nyuun kilē, ’Kiimwoochi :Kiptaayaan Kiptaayaanteenyuun kilē: Tēpēē ēēruunyuun pō taay, 35 ākōy pērēētuu nyoo koopēluun puunikuuk.’ " 36 Kitas taay :Pēētērō kimwa kilē, "Kaykay kusōwu piich chēpō Israayeel tōkōl kilē Yēēsu nyēēnyi nyi kyaakarkaat :akwaan nkōō kimurtooyoon nyi kii-ir :Iriin kilēku Kiptaayaan akilēku Meesaaya." 37 Paani kateer :piich ngʼaleechoochēē kiimwoorēy :Pēētērō, kuuringʼ mukuliiriikwaak, akungʼwoonchi. Kimwoochi :pichoochēē Pēētērō ākōō kāāyooytooyiik chuuchō walak kilē, "Choo kituupchō, ara ki-ir nee?" 38 Kuwālchi :Pēētērō pichoochēē kilē, "Āwāliisyēē /akeepaatiisan chiich aka tōkōl kupoyiit Yēēsu Kiriistō /sukēēnyōōwook kaat ngʼōōkikwook ākoonyōōru Toomirmiir nyoo Tiliil. 39 Kiyoonēē nyoo kiiyoomiisook Iriin ākōō laakōōkwook, ākōō mpō akwaaneek walak choo lōōwēēn choo kuurēy :Iriin." 40 Nkōō ngʼaleechwēēchu ākōō walak chaa chaangʼ, kitas taay :Pēētērō kuriirchi akwaaneek kumwoochinii kilē, "Āsāruu keey akaapkaanee kwēēnuu piich choo kiikuchuunnyō." 41 /Kiikiipaatiisan piich choo kiicham ngʼaleepō Pēētērō. Kitāsu keey pērēētuunoonēē :piich walak choo itēy ēlup sōmōk kuuran Iriin. 42 Kiikōōnu keey :pichoochēē kuriip koonēētiisyēē nyēpō kāāyooytooyiik. Kutēpi :tōkōl kuutoorētēy keey, kwoomiisyēy akusooyēy tōkōl. 43 Kii-ir :kāāyooytooyiik ngʼal chaa chaangʼ chēpō kwongʼuut choo kii-ir piich tōkōl kuuwāriisyō. 44 Kitas taay :piich chēpō Kiriistō kutēpi tōkōl nkōō oor ākoongʼo akuramta tukuukwaak tōkōl. 45 Kyooltooy :tukuukwaak akichārchi piich choo mātingʼēy :tukun. 46 Kiipēētii :pichoochēē kipa kusooyēy nkōō piriiruu Kōpō Iriin pērēētuu aka tōkōl. Aku kyoomiisyēy tōkōl nkōō kooriikwaak nkōō pāypooyō ākōō koonyit. 47 Kiiloosuuy Iriin akupāypāchinii piich tōkōl. Kiitāsinii :Iriin akwaaneek piich walak choo kiimii /kēēsāruuy nkōō pērēētuu aka tōkōl.

3

1 Nēē mii pērēētuu aka, kiwō :Pēētērō ākōō Chowaana Kōpō Iriin nkōō saayit nyēpō saayeet. Ki saayit sokool nyēpō pērēēt kipēētii. 2 Kiimii :chiich nyoo kimēēmuukēy kungʼeet kungʼeetee /keenam. Kiimii /kēēmutēy :chiichoonēē saayitiinoonēē kiwō kutēpō kurkat nyēpō Kōpō Iriin nyoo /kiikukuurēē ’Kurkat nyoo lēē pukat.’ /Kiikiimutēy kutēpō yoonēē pērēētuu aka tōkōl sukusoomēy rōōpiyō piich choo pēētii Kōpō Iriin. 3 Paani keero :chiichoonēē kilē kikiikuriik Pēētērō ākōō Chowaana kuchuut piriiruu Kōpō Iriin, kusoom :chiichoonēē akwaaneek rōōpiyō. 4 Kuuro :Pēētērō ākōō Chowaana chiichoonēē, akimwoochi :Pēētērō kilē, "Rooseech kee." 5 Kuuro :chiichoonēē akwaaneek kukēnēy kilē /kēētē kir. 6 Kumwoochi :Pēētērō chiichoonēē kilē, "Mootingʼēy rōōpiyoon aka tōkōl nyoo ākōōniin, ākookōōniin nyuun kiyoo ātingʼēy. Nkōō kaarinaa Yēēsu Kiriistō nyēpō Naasareet, āmwooruun kilē, ’Ngʼeeta akiiwēētootō.’ " 7 Kunam :Pēētērō chiichoonēē ēēruu taay akuutoorēt kungʼeet. Kusopyō :kēēlyēēkpō chiichoonēē akukiilyō. 8 Kuuryoongʼ :chiichoonēē akimanaata. Kituup :chiichoonēē Pēētērō akichuut Kōpō Iriin nkōō mpō Pēētērō kusōkōrootēy :inyeentee akuuloosuuy Iriin. 9 Paani keero :piich kumānootēy chiichoonēē akuuloosuuy Iriin, 10 kusōwu kilē kii soomiin :chiichoonēē nyoo kimēēmuukēy kungʼeet nyoo kitēpēē kurkaanoonēē pō Kōpō Iriin. Kikwōngʼyō :piich akuuwāriisyō nkōō kiyoo kii-ira nkōō wōloo mii chiichoonēē. 11 Kumii :chiichoonēē kutākunāmēy Pēētērō ākōō Chowaana, kikwōngʼyō :piich akimwēr wōloo kiimii :akwaaneek nkōō yoo /kiikukuurēē ’Sōpōōtwoo Sōlōmōōn.’ 12 Paani keero :Pēētērō kilēē nyoonēē, kumwoochi akwaaneek kilē, "Pichu pō Israayeel, āmu nee sookwōngʼyēē nkōō kiyoo ka-ira? Āmu nee soochiirchēēch koonyin? Āpkootēy kilē kaku-ir chiichi kuwēētootō nkōō kaamuukeenyoon? Ntā kilēē yoo kiitiliilēēchaan nkōō taayuu Iriin? 13 Iriintoo Apraam, Isaka, Chaakōp, ākōō mpō paapatiinēchooch nyi kēētōrōōr kipāyityoontēēnyiin Yēēsu, nyoo kyootētēēkwaan keepa /keekeet akaatay nkōō taayuu Pilaato mpō paani kiikiikimar :Pilaato kuutyaayta. 14 Kyaatay :akwaan chiich nyoo kiitiliil akukaraam, aku-irēy man nkōō taayuu Iriin, ākoosoom kilē /kēētyookwook chiich nyoo kiikiikurumiisyō. 15 Kunyuun, kyaapar :akwaan chiich nyoo kiichō kuyaat oor nyēpō sopoon. Wōloo nyuun, kiingʼeeta :Iriin inyeentee meerat. Kiikuuroo ku-iriisōōt ngʼaleechu. 16 Kaakunyōōru :chiichi ārōōtēy ākoonkēt kiimnān kilēē paani kātiirō keey Yēēsu. Kākiisoop chiichi nkōō kaarinaa Yēēsu nkōō kaamuuka nyēpō Yēēsu kilēē paani ārōōtēy :akwaan tōkōl. 17 Kunyuun oo, piichuuch, ānkēt :aneen kilē kyoo-irēēkwaan ngʼaleechu kilēē kāāntōōyiikwook āmu kii moonkēt kiyoo kyoo-irēy. 18 Lēē nyoonēē wōloo kaaku-irta :Iriin sukuusilta kiyoo kiimwooru kupunuunō wōloo mii :ōōrkooy kilē nyārilēy :Meesaaya. 19 Āwāliisyēērēē nyuun ngʼōōkiikwook ākoo-ōōchi keey Iriin sukunyōōwook kaat ngʼōōkiikwook. 20 A-ira kilēē nyoonēē soonyōōruu pērēētuus chēpō tāloosyō kupkaana wōloo mii :Iriin, sukuuyookwook Kiriistō nyoo /kiikēēlēwēnwook kilēku Meesaaya. 21 Yāmēy kutēpō :Yēēsu kipsēnkwēt ākōy ku-it pērēētuu nyoo irēy :Iriin tukun tōkōl kukārāmiituuy kilēē paani kiikiikumwooru :Iriin kēny kupunuunō ōōrkooyichiich. 22 Kiimwooru :Muusa kilē, ’Yookwook :Iriin ōōrkooyoontēē aka nyoo lēē aneen kuchōōnō wōloo mii :piikwook. Mārēy ātēērchi kir aka tōkōl nyoo mwoorwook. 23 Chiich aka tōkōl nyoo mātēērchinii ōōrkooyoontoonoonēē kiyoo mwoorēy, /kēētēnii tapan nkōō wōloo mii :piich chēpō Iriin /akeengʼam.’ 24 Kiingʼoor :ōōrkooyik chēpō Iriin tōkōl choo kiikiikungʼalaal kungʼeetee Sāmwēēl kiyoo irēē nkōō pērēētuusyēchu. 25 Kooyoomiisō nyēpō Iriin kupunuunō ōōrkooyichiich ku nyoongʼwoongʼ. Ākoorāmtooy kooyoomiisoonoonēē nkōō ārāruut nyoo kii-irēy :Iriin nkōō paapatiinēkwook. Kiimwoochi Apraam kilē, ’Nyōōruuy :piich chēpō kōōrootin tōkōl pēēruur kupunuunō siintaaryēēngʼuungʼ.’ 26 Paani kiikōōnu :Iriin kipāyityoontēēnyiin, kuuyooku kusip kuchō wōloo āmii :akwaan taku-iraak awala ātēpuutēkwook chaa raacheen tākuupēēruurook."

4

1 Kutākumii :Pēētērō ākōō Chowaana kungʼāloolchinii piich, kupkoonchi :tisiik ākōō chiich nyoo kiipāytooy piich choo kiiriipēy Kōpō Iriin ākōō Satukaay walak. 2 Maacham :pichoochēē kiyoo kiimii :Pēētērō ākōō Chowaana kuunēētēy āmu kiinēētēy akwoomchinii piich kilē muukēy kingʼeet :chiich nkōō meerat kupunuunō Yēēsu. 3 Kinam :pichoochēē Pēētērō ākōō Chowaana akupa kukārchi kō ākōy kuyyeech āmu kiikiikwiimēn kōōrēē. 4 Kiiran :piich chaa chaangʼ choo kiiteer ngʼaleechoochēē kiimwooruuy :Pēētērō ākōō Chowaana. Kitāsu keey :piich choo kiiran ngʼālyoontoo Iriin kilēku ēlup muut. 5 Paani kāwō kuyyeech kōōrēē, kutuuyēēchi Chēērusālēēm :pāytooy chēpō Yāwuutik, kāāntōōy ākōō koonēēt chēpō ngʼātuut. 6 Kutuuyō ākōō Anaas, Tisiintēē nyoo Ōōw, ākōō Kayaapa, Chowaana, Aleekisaanta ākōō piich walak choo kii pō kōpō Tisiintēē nyi Ōōw. 7 /Kiikuumut Pēētērō ākōō Chowaana kupa wōloo kiimii :pichoochēē. Kutoowu :pichoochēē kuteep mpō Pēētērō kilē, "Kaamuuka nyēpō ngʼoo nyi kaa-iree ngʼaleechu?" 8 Kimwoochi :Pēētērō pichoochēē nkōō kaamuuka nyēpō Toomirmiir nyoo tiliil kilē, "Pāytooyiichu pō piich ākōō kāāntōōy: 9 kaateepeeneech ngʼal āmu kākii-irchi kir nyaa karaam chiichi mēēmuukēy kungʼeet? Āmārēēkwaan āsōwuu wōloo /kākiisooptō? 10 Akanya āmwoorwook ākōō piich tōkōl chēpō Israayeel kilē /kākiisoop chiichi nkōō kaamuuka nyēpō kaarinaa Yēēsu nyēpō Naasareet nyoo Meesaaya. Kyaakarkaat :akwaan Yēēsu nkōō kimurtooyoon aku kiingʼeeta nyuun :Iriin meerat. 11 Yēēsu nyi ngʼāloolēē :siruut paani mwoorēy kilē, ’Korta nyoo kyootāyēy :tēēkiik nyi kiilēku tēlēkuutaa koot.’ 12 Māmii :chiich aka nkōō kōōrēē tōkōl nyoo kiikōōnu :Iriin nyoo muukēy kusārwēēch. Yēēsu ākityōōn nyoo muukēy kusārwēēch." 13 Kikwongʼ :kōōkwoonoonēē pō Yāwuutik nkōō nyakanat nyoo kiitingʼēy :Pēētērō ākōō Chowaana mpō ntā kii piich choo kii mā sōōmānootēēn. Kusōwu :pichoochēē nkōō yoonēē kilē kiipēētootēy :mpō Pēētērō ākōō Yēēsu. 14 Kilēē paani kiiro :akwaaneek chiichoonēē /kiikiisoop kimii kuuryoongʼēy ākōō Pēētērō ākōō Chowaana, ku kiimoomii :kiyoo kiitākumwooru :pichoochēē. 15 Kimwoochi :pichoochēē Pēētērō ākōō Chowaana kilē kupeera kōyoonēē pō kiirwook. Paani kaakupeera :mpō Pēētērō koot, kungʼāloolchi keey :pichoochēē. 16 Kuteep keey :pichoochēē kilē, "Ki-irta nee pichu? Kaakusōwu :chiich aka tōkōl nyoo māngʼēy Chēērusālēēm kilē kaakii-ir :pichu ngʼālyoon nyēpō kwōngʼuut, ama kuumuukēy kēētiiyō. 17 Kunyuun oo, sumatakutēēru :ngʼālyoontooni nkōō kwēēnuu piich akuyāmu kōōrēē, ku nyooluuy /keekar koongʼ pichu kumēē-ōōchi keey kwoomchi piich lōkōōy nkōō kaarinaa Yēēsu." 18 /Kēēkuur :mpō Pēētērō kuureer kō /ākēēmwoochi matakungʼalaala ntā kuunēētiisyō nkōō kaarinaa Yēēsu. 19 Kumwoochi :Pēētērō ākōō Chowaana pichoochēē kilē, "Atila kir nyēpō man nkōō taayuu Iriin; /kēēkoonyitook ntā /kēēkoonyit Iriin. 20 Āmu mākutāyēy keemwaa kiyoo kiikeerootee :koonyiichooch akeeteeree :iitiichooch." 21 Kitas taay kipōlchi :pichoochēē mpō Pēētērō /akeetyaayta kupēēchi keey. Kii moomii kiyoo kiimuukēy ki-irta āmu kiimii :piich tōkōl kuuloosuuy Iriin nkōō kiyoo kii-ira. 22 Kiitingʼēy :chiichoonēē /kiikiisoop nkōō oor nyēpō kwōngʼuut kēnyiis choo siirēy artam. 23 Paani /kapakeetyaayta Pēētērō ākōō Chowaana, kuureer wōloo kiimii :piikwaak akupa kimwoochi ngʼaleechu kiimwoorēy :tisiik choo ēēchēēn ākōō kāāntōōy. 24 Kii nēē teer :pichoochēē ngʼaleechoochēē, kusa tōkōl nkōō kuut ākoongʼo kilē, "Kiptaayaan, Iriin nyoo kii-ir im, ngʼwēny ākōō araaray, ākōō tukun tōkōl choo mii wōloonēē. 25 Kiingʼāloolchiinō :Toomirmiiryēēngʼuungʼ nyoo tiliil paapeenyoon Tāwuti kipāyityoontēēngʼuungʼ kilē, ’Āmu nee sukuululuukiisyō :piich? Āmu nee sukuupkootēy :piich ngʼal choo mā-itinii? 26 Kiichēp keey :pāytooy chēpō ngʼwēny akuurum keey :kāāntōōy sukupooryēērō Iriin akutay nyoo kiikuutapaan :inyeentee.’ 27 Man, kiinam keey nkōō kōōrooni :Ērōōtē ākōō Pōōntyō Pilaato ākōō piich choo mālēē Yāwuutik ākōō Yāwuutik. Kusas kipāyityoontēēngʼuungʼ nyoo tiliil, Yēēsu nyoo kiitapaan kilēku Meesaaya. 28 Kunam keey kilēku kir ākoongʼo aku-ir kiyoo kiisip itil nkōō kaamuukēēngʼuungʼ ākōō makēēngʼuungʼ kilē irēē. 29 Kunyuun oo, Kiptaayaan, iroo karweengʼwaangʼ pō koongʼ, ākiikōōnēēch kipāyitiinēkuuk kaamuuka kee-amtee ngʼālyoontēēngʼuungʼ nkōō nyakanatee tōkōl. 30 Iyooku kaamuukeengʼuungʼ kuusoop piich akii-ir tukun chēpō kwōngʼuut nkōō kaarinaa kipāyityoontēēngʼuungʼ Yēēsu nyoo tiliil." 31 Paani keewaangʼ :pichoochēē kusa, kuutimtiimō :kōyoonēē kēēmii :akwaaneek kutuusōōt. /Keenyiriit :akwaaneek tōkōl Toomirmiir nyoo Tiliil akwaamtaata ngʼālyoontoo Iriin nkōō nyakanat. 32 Kinam keey :piich tōkōl choo kiikiikucham ngʼālyoontoo Iriin kilēku kir ākoongʼo. Māmii :chiich nyoo kiimwoorēy kilē nyaanyiin kir aka tōkōl nyoo kiitingʼēy. Kiichārēy kir aka tōkōl nyoo kiitingʼēy. 33 Kimwaarta :kāāyooytooyiik nkōō kaamuuka nyoo ōōw kilē kiingʼeeta :Yēēsu meerat, akuupēēruur :Iriin akwaaneek tōkōl. 34 Kii moomii :chiich nkōō akwaaneek nyoo kiimātingʼēy kir. Choo kiitingʼēy pareen ākōō koorin, ku kyooltooy 35 akwoop rōōpiyēēk kuutē kāāyooytooyiik /tākēēchērchi chiich aka tōkōl nyoo kiitingʼēy nyaril. 36 Kii-ira kilēē nyoonēē nkōō wōloo mii :Chōōsēp nyoo kiichōōnēē kō pō Laawi. Kii pō :Chōōsēp kōōroo Kuprō. Kiitē :kāāyooytooyiik kaarinee aka kilē, ’Parnapa’ (ngʼuutuuy :kaarinaani kilē chiich nyoo lēē chēēriin). 37 Kyaalta :Chōōsēp pareenyiin akwoopu rōōpiyēēk akuutō kāāyooytooyiik.

5

1 Kiingʼeet nyuun :chiitō aka nyoo /kiikukuurēē Ananiiya ākōō cheepyooseenyiin Sapiira kwaalta pareengʼwaangʼ. 2 Kuchoomnyēēchi kuutuuchi keey rōōpiyēēk walak. Kyoop :Ananiiya rōōpiyēēk chuuchō walak akiwō kuutē kāāyooytooyiik. 3 Kumwoochi :Pēētērō Ananiiya kilē, "Āmu nee sēēchāmchii keey Syeetaani kuti imēlmēēl Toomirmiir nyoo Tiliil, akiituuchi keey rōōpiyēēk walak choo kēēnyōōrchi paree? 4 Kitoomō i-aalta paree, ku kii nyoongʼuungʼ paree, i-aalta ntā kumee-alta kilēē yoo ichāmēy. Paani kyaalta, ku kii chookuuk :rōōpiyēēk. Āmu nee tee-ira ngʼal choo lēē chu? Mēēmēlmēēl inyēēn chiich, kēēmēlmēēl Iriin." 5 Paani kateer :Ananiiya ngʼaleechu, kuuput akima. Kiiwāriisyō :piich tōkōl choo kiiteer kiyoo kii-ira. 6 Kupka :murēn akupa kurata anka pōōrtanyiin akupa kutup. 7 Paani kāsiirtō :saayitiisyak sōmōk, ku-itu :cheepyoosoo Ananiiya nyoo kiimēēnkēt kiyoo kiikiiku-ira. 8 Kuteepa :Pēētērō cheepyoosoonoonēē kilē, "Mwoorwoon, rōōpiyēēk chu tōkōl choo koonyōōru paani kaa-alta paree?" Kilē :cheepyoosoonoonēē, "Ēē, tēēnō choochēē." 9 Kumwoochi :Pēētērō inyeentee kilē, "Āmu nee saachama ākōō poontēēngʼuungʼ atyam Toomirmiir nyēpō Iriin? Roo kee, mii kurkat :piich choo kātākutupēy poontēēngʼuungʼ, akukālāpiin mpō." 10 Kuuputi :cheepyoosoonoonēē kēēlyēēpō Pēētērō akima. Kupka kō :pichoochēē kātākutupēy Ananiiya. Kunyōōru cheepyoosoonoonēē kaakima. Kusut saangʼ akupa kutupchi yoo lēēkitēē poonteenyiin. 11 Kichōōnchi :nyōkōōryō kaaniisee tōkōl ākōō mpō piich tōkōl choo kiiteer akipō ngʼaleechoochēē. 12 Kii-ir :kāāyooytooyiik ngʼal chaa chaangʼ chēpō kwongʼuut nkōō wōloo kiimii piich, akuururuuchi keey :tōkōl Sōpōōtwoo Sōlōmōōn. 13 Kii moomii :chiich nyoo kiitakukany kuunaamta keey kāāyooytooyiik, mpō ntā kiingʼāloolēē :piich akwaaneek kuutōrōōrēy. 14 Kitas taay :piich chaa chaangʼ, murēn ākōō chēēpyōōsōōy, kusiku akicham Kiptaayaan, akuutuuyō keey ākōō walak choo kiikuuran. 15 Kii-ir :ngʼaleechoochēē pō kāāyooytooyiik /keemutu piich saangʼ choo kiimnyoonsōōt ākēēmōkōōnchi kitōōktiin ākōō muurtin nkōō oortin kilē si nēē siirtō :Pēētērō kulap kitōōntōryēēnyiin pichoochēē walak kusopyō. 16 Kupkaana :piich chaa chaangʼ kōōrootin choo kii lēēkitēē Chēērusālēēm kupka yoonēē. Kiimutu :pichoochēē piikwaak choo kiimnyoonsōōt ākōō choo kii-iimēy :Toomirmiirēy chaa raacheen. /Kēēsoop pichoochēē tōkōl. 17 Kyoomchi ngʼat koongʼ :Tisiintēē nyoo Ōōw ākōō choorweeyichiich choo kiilēē Satukaay kiyoo kii-ir :kāāyooytooyiik. 18 /Keenam kāāyooytooyiik /akeerat. 19 Nēē mii langʼatuunoonēē, kuchō :malayka nyēpō Iriin akichō kuyaat kurkoot chēpō korkoreet akuyootu kāāyooytooyiik. Kimwoochi :malaykayaantee pichoochēē kilē, 20 "Apee ākōy Kōpō Iriin ākoopoomwoochi piich ngʼaleek tōkōl akipō sopooni rēēl." 21 Kii nēē yyeech :kōōrēē, kupa :kāāyooytooyiik ākōy Kōpō Iriin kilēē paani /kiikumwoochinii akitoowu kuunēētiisyō. Kii nēē itu :Tisiintēē nyoo Ōōw ākōō piichiich, kukuur kāāntōōy tōkōl chēpō Yāwuutik kilē kupka kōōkwoo kāāntōōy tōkōl chēpō Israayeel. Kuuyooytō /keepa /keemutu kāāyooytooyiichoochēē nkōō korkoreet. 22 Kii nēē it :askariik wōli kiipa /kēērāti kāāyooytooyiichoochēē, kumākunyōōru. Kuwārākiisyō akupa kumwaarta kilē, 23 "Kā nēē ku-it korkoreet, keepa kēēnyōōru kukaraat kōōt nyaa karaam akimii :askariik kuriipēy kurkootiik. Kii nēē kiyaat kurkee, ku maakinyōōrchi :chiich mpō ākoongʼo koot." 24 Paani kateer :chiitō nyi kiipāytooy askariik chēpō Kōpō Iriin, akuteer mpō :tisiik choo ēēchēēn ngʼaleechoochēē, kwootyō, akipō ngʼaleechoochēē. 25 Kuchō :chiich aka kumwoochi akwaaneek kilē, "Ateera! Miitō :pichoochēē koorātēy kuunēētiisyēy nkōō piriiruu Kōpō Iriin." 26 Kiwō :chiichoonēē kiipāytooy askariik ākōō piichiich akupa kuumutu kāāyooytooyiik. Kiimāpāyiisyēērō takat sukuumutu kāāyooytooyiik āmu kiiwar :akwaaneek kilē kiimuukēy kuwiira :piich akwaaneek korin. 27 Paani kapa /keemut kāāyooytooyiichoochēē taayuu kōōkwoo Yāwuutik, kiteepa ngʼal Tisiintēē nyoo Ōōw. 28 Kumwoochi :Tisiintoonoonēē Ōōw kilē, "Kiikiikēēmwoorwook kilē mātoonēētiisyootō nkōō kaarinaani pō chiichi. Aroo nyuun kiyoo kaa-ir. Kyaamta koonēētiisyēēngʼwoongʼ kuyāmu Chēērusālēēm tōkōl ākoomwoorēy kilē achaan chu kiikupārēy chiichi." 29 Kuwālchi :Pēētērō ākōō kāāyooytooyiik walak kilē, "Maraat keewara Iriin kusiir piich. 30 Kiingʼeeta :Iriintoo paapatiinēchooch Yēēsu meerat nyoo kyaakeet paani kyoopārchi kimurtooyoon. 31 Kaakuutōrōōr :Iriin kiwō im akimii ēēruunyiin nyēpō taay sukupayta akusāru piich. Sukunyōōru pārooyin :piich chēpō Israayeel kuwāliisyō sukunyōōchi :Iriin kaat ngʼōōkiikwaak. 32 Achaan chu kimwooruuy ngʼaleechu akumwooruuy mpō :Toomirmiir nyoo Tiliil nyoo kiitē :Iriin piich choo tēērēy iit ngʼālyoonteenyiin." 33 Kii nēē teer :kōōkwoonoonēē ngʼaleechoochēē, kungʼwoonchi nyoo kiipkaat kuukeet kāāyooytooyiichoochēē. 34 Kiimii nyuun :Pārisooyiintēē aka kōōkwoonoonēē nyoo /kiikukuurēē Kaamalyeel. Kii koonēētiin nyēpō ngʼātuut nyoo kiikoonyitēy :piich tōkōl. Kingʼeet :chiichoonēē nkōō kōōkwoonoonēē akimwaarta /keemut kāāyooytooyiik kupa saangʼ kipōk. 35 Paani kaakupa saangʼ :kāāyooytooyiik, kungʼāloolchi :Kaamalyeel pichoochēē kilē, "Pichu pō Israayeel, apkaat kukaraam kiyoo mārēy ā-irchi pichu. 36 Nkōō kēnyiis choo ngʼērin choo kaakusiirtō, kiichō :aka nyoo /kiikukuurēē Teewuutaas nyoo ki-irta keey kilē inyeentee ku chiich nyoo ōōw. Kutuup :piich chaa chaangʼ inyeentee choo kiimuukēy ku-it pokol angʼwan. /Keekeet inyeentee /akeesareet piichiich tōkōl. Kungʼata yoonēē :ngʼaleechiich. 37 Kuureer kichō :Chuuta nyēpō Kalilaaya nkōō pērēētuus choo /kiikuu-iitēy piich tōkōl. Kituup :piich inyeentee. /Keekeet mpō inyeentee /akeesareet piichiich. 38 Kunyuun oo, nkōō ngʼaleechu, āmwoorwook kilē āmētēē pichu āmoo-irchi kir nyaa ra. Akanya kupēēchi keey āmu nēē chōōnēē :kiyoo mwoorēy :pichu wōloo mii :piich, ku mā-irēy kir. 39 Ku nēē chōōnēē wōloo mii :Iriin, ku moomuukēy akarta pichu, āmu āmuukēy ānyōōru keey āpooryēērēē Iriin." Kiiwarak :ngʼaleechoochēē pō Kaamalyeel kaapkootuut chēpō pichoochēē. 40 /Kēēkuur kāāyooytooyiik kupa kō /ākēēpir. Paani /kaakēēpir, /kēēmwoochi ku matakungʼalaalaateera kaarinaa Yēēsu, /akeengʼunta kupēēchi keey. 41 Kipeera kōōkwoonoonēē :kāāyooytooyiik kupāypāyō āmu kii ngʼālyoon :nyoonēē nyēpō koonyit kilēē paani kiicham :Iriin kilē kunyaril :akwaaneek akipō kaarinaa Yēēsu. 42 Kitas taay :kāāyooytooyiik kwaamta pērēētuu aka tōkōl nkōō piriiruu Kōpō Iriin kilē Yēēsu ku Meesaaya, kupa kō ākōō kō kuunēētiisyootēy.

6

1 Nēē mii lētuun, paani kiimii kichoongʼiituuy :piich choo kiicham kutuup Iriin, kukwiintoochi keey :Yāwuutik choo kiingʼāloolēy kuutii Kirik ākōō choo kiingʼāloolēy kuutii Epuraan. Kiikwiintoochi keey āmu kiimwoorēy choo kiingʼāloolēy Kirik kilē /kusāsēy mōsōōkiikwaak /kēēchārēy āmiisyō. 2 Kukuur nyuun :kāāyooytooyiik choo kii lēē taman nkōō ārēēny piich tōkōl choo kiicham kutuup Iriin akimwoochi kilē, "Mā pō man kēēmētēē :achaan kee-amta ntā keeneet ngʼālyoontoo Iriin akeecharta āmiisyō. 3 Kunyuun oo tuupchēēnichooch, akwara piich tisap choo tookuunoot kilē /kiikiinyiriit Toomirmiir nyoo Tiliil akungʼōrōōmō, sikēētēē pichoochēē kipāyu ngʼaleechwēēchu. 4 Sikēēkōōnuuchaan keey nkōō saayeet akee-amta ngʼālyoonteenyiin." 5 Kipāypāchi :piich tōkōl ngʼaleechoochēē pō kāāyooytooyiik. /Keekwar Siteepaano, chiich nyoo tiirēē keey Yēēsu akiinyir Toomirmiir nyoo Tiliil. Walak choo kiikukwar ku: Pilip, Prokoraas, Nikanoora, Timoon, Parmeena ākōō Nikoolaas nyoo kiipō Antyookya, chiich nyoo kiicham ātēpuut chēpō Yāwuutik. 6 /Kēēmuti pichoochēē kāāyooytooyiik. Kisoochi :kāāyooytooyik pichoochēē akuukonoor ēēruunēkwaak. 7 Kuyāmu nyuun :ngʼālyoontoo Iriin kōōrēē akutas taay kuchaangʼiit :piich choo kiicham Iriin nkōō Chēērusālēēm. Kucham :tisiik chaa chaangʼ kuuran lōkōōy choo kāroomēēn. 8 Kiipēēruur :Iriin Siteepaano nyoo kiitingʼēy kaamuuka nyoo ōōw. Kitoowu :Siteepaano ki-ir ngʼal chēpō kwōngʼuut akungʼuuti piich tukun chēpō kwongʼuut. 9 Kiitoowu :piich walak kupōlchi keey nkōō Siteepaano. Kiikuurēē keey :pichoochēē "Piich chēpō sinakōōki choo /kiikeetyaayta." Kii Yāwuutik :pichu chēpō Kurēēnō ākōō Aleekisaantrya. Kiipkoonēē walak Kiliikya ākōō Eesya. 10 Aku nyuun, kiimaamuuk :pichoochēē ngʼoroomnyoo Siteepaano āmu kii-ir :Toomirmiir nyoo Tiliil Siteepaano kungʼalaal nkōō ngʼoroomnyō. 11 Kunyir kuut :pichoochēē piich walak kumwa kilē, "Kiikuteer kumwoorēy :Siteepaano ngʼal chaa raacheen akipō Muusa ākōō Iriin." 12 Kii-ir :pichoochēē piich, kāāntōōy ākōō mpō koonēēt chēpō ngʼātuut, kuroochiituuy nkōō wōloo mii Siteepaano. /Keenam Siteepaano /akeemut ākōy kōōkwō. 13 /Keemutu piich choo kiipa kuutoomchi ngʼal choo maa-ir. Kiimwoorēy :pichoochēē kilē, "Māmētooy :chiichi kungʼāloolēē nyaa ra akipō koonyoon nyi tiliil ākōō ngʼātuut chēpō Muusa. 14 Kaakeeteer kumwoorēy :chiichi kilē syoorēy :chiichi /kukuurēē Yēēsu nyēpō Naasareet kōyi akuwal ātēpuut choo kiikōōnēēch :Muusa." 15 Kiiroot :kōōkwoonoonēē tōkōl kiimii yoonēē Siteepaano. Kuuro kilē karkeey :tokochtiinyiin nkōō nyēpō malayka.

7

1 Kuteep :Tisiintēē nyoo Ōōw Siteepaano kilē, "Man :ngʼaleechu mwoorēy pichu kilē keemwaa?" 2 Kuwālchi :Siteepaano kilē, "Pooyichu ākōō tuupcheenichuuch, āyēpchii iit kiyoo āmii āmwoorwook. Kiichōōnchi :Iriin nyoo tōrōōr paapēēnyoon Apraam kutākumii Mēsōpōtaamnya, kutoomō kiwō kimangʼ Aaran. 3 Kiimwoochi :Iriin Apraam kilē, ’Mētēē kōōrēēngʼuungʼ ākōō piikuuk akiiwō kōōrēē aka nyoo āngʼuutuun.’ 4 Kuwēērō nyuun :Apraam kōōroo Kaltaay akiwō kimangʼ Aaran. Paani kāwō kima :āpootaa Apraam, ku-ir :Iriin Apraam kuwēēro Aaran aku-uurchi kōōroonnyēēnyi āmāngʼēēkwaan. 5 Kii maatō :Iriin Apraam kōōrooni mpō nyoo lēē kiitēēn kilē kilēku nyaanyiin. Kiiyoomiis :Iriin Apraam kilē lēkuuy nyaangʼwaangʼ :kōōroonoonēē tōkōl nkōō kuukotiinēchiich. Paani kiiyoomiisēy :Iriin Apraam, ku kiitoomō kinyōōru :Apraam laakwa. 6 Kimwoochi :Iriin Apraam kilē, ’Pēētiiy :piikaa siintaaryēēngʼuungʼ kimāngʼēy kōōroo piich walak, wōloo pākulēkuuy ōōtwook /akeenyariil nkōō kēnyiis choo lēē pokol angʼwan. 7 Ārwoochinii nyuun piich choo ka-ir akwaaneek kilēku ōōtwook aku nēē ngʼat, kupkaana kōōroonoonēē akupka kukutungʼwoon nkōō yēēnyi.’ 8 Nēē mii lētuun, ku-ir :Iriin nkōō Apraam ārāruut nyēpō murwō. Paani kānyōōru :Apraam wēēriinyiin Isaka, kumur kutingʼēy pērēētuus sisiit kungʼeetee /kēētuumēy. Nēē mii lētuun, kuchō kunam :Isaka Chaakōp, kunam :Chaakōp paapatiinēchooch taman nkōō ārēēny. 9 Kiirōōti ngʼat koongʼ :paapatiinēchoochēē Choosēp. Kwooltoochi kōōroo Miisiri kiwō kilēku ōōtwookiin. Aku kiimii nyuun :Iriin nkōō inyeentee 10 nkōō nyaril aka tōkōl nyoo kiinyōōru nkōō Miisiri. Kiitē :Iriin Chōōsēp ātēp nyaa karaam nkōō ngʼoroomnyō nkōō taayuu Paraawo, pāytooyiintoo Miisiri. Kupāypāchi :Paraawo Chōōsēp akuutō kilēku pāytooyiin nyoo miningʼ nyēpō Miisiri nyoo kiiryoonchinii kir aka tōkōl nkōō katanyiin. 11 Nēē mii lētuun nyuun, kuchō :piri nyoo ōōw Miisiri tōkōl ākōō Kanaan nyaa kiingʼwaaniit akiimoomii wōloo kiimuukēy kunyōōrchi :pooyichoochēē kiyoo āmēy. 12 Paani kāwō kuteer :Chaakōp kilē kiimii :āmiisyō Miisiri, kuuyooytō wēēchiichiich, kuukotiinēchoochēē kupa wōloonēē nyēpō taay. 13 Kii nēē pa nyēpō ārēēny, kimwoochi keey :Chōōsēp wēēchiikwaak, akusōwu :mpō Paraawo piipō Chōōsēp. 14 Paani kaaku-iriisyō :ngʼaleechu, kuuyooytō :Chōōsēp /kēēkuurchi āpoonyiin Chaakōp nkōō piikaa koongʼwaangʼ tōkōl. Kii tāmānwook tisap nkōō muut kaayoonēē tōkōl. 15 Kiwō nyuun :Chaakōp nkōō mpō kuukotiinēchoochēē Miisiri. Kimangʼ :akwaaneek wōloonēē ākōy kumēērō :tōkōl. 16 /Kiiku-āp pōōrwēyiikwaak /akeepa /kēētupchi wōloo kiikiikusip kwaala :Apraam wēēchiipō Amōōr mu Syēkēēm nkōō rōōpiyō. 17 Paani kiimii kuriikuuy :pērēētuus sukuyir :Iriin kilēē yi kikiikuuyoomiis Apraam, ku kiikiikuchaangʼiit :pichoochēē nkōō Miisiri. 18 Nkōō pērēētuusyēchoochēē ku kiimii :pāytooyiintēē aka nyoo kimēēnkēt kir aka tōkōl akipō Chōōsēp. 19 Kuumēlmēēl :pāytooyiintoonoonēē pichoochēē akuunyariil mpō kuukotiinēchoochēē, aku-ir kumēti laakōōkwaak choo mēnkēēchēēn saangʼ sumāsopyō. 20 /Kiikituum :Muusa nkōō pērēētuusyēchoochēē ākiichamaat nkōō wōloo mii :Iriin. /Keenama kootaa āpoonyiin āroo sōmōk. 21 Paani /kāpākēēmēti saangʼ, kunam :chēpō Paraawo Muusa aku-ir kilēku laakweenyiin. 22 /Kiikiineet Muusa ngʼoroomnyō aka tōkōl nyēpō piich chēpō Miisiri. Kiikōrōmiit :Muusa nkōō wōloo kiingʼālooltooy nkōō wōloo kii-irtooy pāyiisyeenyiin. 23 Paani kiitingʼēy :Muusa kēnyiis artam kuupkaat kuruutoochi piichiich pō Israayeel. 24 Kuuro chiinyiin aka nyoo kiimii kuunyāriilēy :chiitō aka nyēpō Miisiri. Kiwō :Muusa kuutoorēt kusāru chiinyiin akuukeet chiichoonēē kiipō Miisiri. 25 Kiipkootēy :Muusa kilē kiimuukēy kusōwu :piichiich kilē kiimii :Iriin kupāyiisyēērēē inyeentee kuutyaayta akwaaneek, kimaakisōwu nyuun :piichiich. 26 Nēē mii pērēētuu nyēpō ārēēny kuuro :Muusa piich ārēēny chēpō Israayeel choo kiipoorsōōt. Kuutyam kuu-ōōyō pichoochēē. Kimwoochi kilē, ’Murēchu, āmu nee soopooryēē ākootuupchō?’ 27 Kiitoorta Muusa :chiitō nyi kii-irchi nyiinō aka nyaa ra akimwoochi kilē, ’Ngʼoo nyi ka-irin ilēku pāytooyiin ākōō kiirwookiintēēnyoon? 28 Imārēy ikeetaan kilēē wōloo kēēkēētitooy āmātuun chiipō Miisiri?’ 29 Paani kateer :Muusa ngʼaleechoochēē, kuurip kiwō kōōroo Miityaan wōloo kiiwō kimangʼ kilēē punōōtyoon. Kiimangʼ wōloonēē ākōy kunyōōru wēēchiichiich ārēēny. 30 Kii nēē kaakurook :kēnyiisyēk choo lēē artam, kuchōōnchi :malayka Muusa nkōō suur kwēēn nkōō mā nyoo kii lārēē saamuurta yoo kiilēēkitēē tulwoo Sinaay. 31 Kii nēē ro :Muusa kiyoonēē kukwōngʼ, akuunoochi sukuurō kukaraam. Kuteer kuutii Iriin nyoo kiimii kumwoorēy kilē, 32 ’Aneen :Iriintoo paapatiinēkuuk, Iriintoo Apraam, Isaka ākōō Chaakōp.’ Kipootan :Muusa akuuwāriisyō nyoo matakuumuuk kuuro kiyoonēē. 33 Kumwoochi :Iriin Muusa kilē, ’Ngʼustee kwēērikuuk, āmu imii iryoongʼēē yoo tiliil. 34 Kaaroo man wōloo mii /kēēnyāriiltooy piichuuch nkōō Miisiri. Kaateer :aneen mpō riiruutēkwaak. Kunyuun oo, koorēku āchōōn āsāru akwaaneek. Wiyō nyuun āyooytēēn ākōy Miisiri.’ 35 Muusa nyēēnyi nyoo kiitay :piich chēpō Israayeel akumwoochi kilē, ’Ngʼoo nyi ka-irin ilēku pāytooyiin ākōō kiirwookiintēēnyoon?’ Inyeentee nyi kiiyooytō :Iriin kiwō kupayta akuutyaayta pichoochēē pō Israayeel. Kiiyooytō :Iriin Muusa kupunuunō malaykayaan nyoo kiichōōnchi nkōō suur kwēēn yoo kiilārēē ma :saamuurta. 36 Kiimut :Muusa pichoochēē kupeera Miisiri. Ki-ir ngʼal chēpō kwongʼuut nkōō Miisiri nkōō mpō Araaray nyoo Pirir Kitas taay ku-ir kwongʼuut nkōō kēnyiis artam paani kiimii piich chēpō Israayeel suur kwēēn. 37 Kii Muusa :nyēēnyi nyoo kimwoochinii piich chēpō Israayeel kilē, ’Yookwook :Iriin ōōrkooyoon nyoo karkeey nkōō aneen nyoo chōōnēē piikwook.’ 38 Kiimii :Muusa nkōō pichoochēē pō Israayeel suur kwēēn, akiimii nkōō mpō paapatiinēchooch ākōō malaykayaan nyoo kingʼāloolchinii inyeentee nkōō tulwoo Sinaay. /Kiikuutēnēērō yoonēē Muusa ngʼal choo kōōnuuy sopoon tākukōōnēēch. 39 Kiimāmārēy :paapatiinēchoochēē kuteer Muusa akutay inyeentee. Kuupkaat kilē kuwārākiisyō Miisiri wōli kiipkoonēē. 40 Kumwoochi Aaron kilē, ’Irweech kir nyoo lēkuuy Iriin sikuuntōrōōrwēēch aree. Āmu mākuunkēt kilē ka-ira nee nkōō wōloo mii Muusa nyoo kiimutwēēch nkōō Miisiri.’ 41 Ku-ir nyuun :pichoochēē kir nyoo karkeey nkōō moor. Ku-irchi kōrōs kāānoomwoonoonēē akuukoonyit kiyoo kii-irēē :ēēruunēkwaak. 42 Kuutuuchi :Iriin patar akwaaneek akumētō kukutunchi asiis, araawa ākōō kookeel kilēē yi /kiikeesir nkōō kitaapuu nyēpō ōōrkooy kilē: ’Piich chēpō Israayeel! Ara kii aneen nyi kyoopēēlwoon kōrōs kēnyiis artam paani kyoomii suur kwēēn? 43 Kyaakalap :akwaan eema nyēpō Moolek nkōō kārkēēyin nyēpō kookeelyaa Raapan nyoo kyaa-ir kilēku Iriintēēngʼwoongʼ, akyoo-irēy kilē sookutunchii. Kunyuun oo, ā-āpook apee ātēpuunēē kōōrēē aka nyoo kusiirtooy Pāpulōōn?’ 44 Kiitingʼēy :paapatiinēchoochēē eemaa Iriin paani kiimii suur kwēēn. Kii-ir :Muusa eemaanoonēē kilēē paani kiimwoochi :Iriin. 45 Nēē mii lētuun, kupākunyōōru :paapatiinēchooch eemaanoonēē akiitingʼootēy mpō paani kiimii kuuntōrōōrchinii :Chooswa pākunāmēy kōōroo piich walak choo kii-ōōnchi :Iriin. Kitēpō :eemaanoonēē kilēē nyoonēē ākōy pērēētuus chēpō Tāwuti 46 nyoo kiicham :Iriin. Kisoom :Tāwuti Iriin kuchāmchi kutēēchi Iriintoo Chaakōp kō. 47 Kii :Sōlōmōōn nyuun nyoo kiichō kutēēchi Iriin kō. 48 Aku nyuun, māmāngʼēy :Iriin nyoo Tōrōōr koorin choo tēēkēy :piich, kilēē paani mwoorēy :ōōrkooyoontoo Iriin kilē, 49 ’Mwoorēy :Iriin kilē: Āpāyuunēē kipsēnkwēt aku ngʼwēny ku ngʼacharaa kēēlyēēchuuch. Kō nyoo lēē nee nyoo āmārēy ātēēkwoon? Ntā ānō wōloo āmuungʼēē? 50 Mā aneen nyi kyoo-irēy tukuuchu tōkōl?’ " 51 Kitas taay :Siteepaano kilē, "Nyikiisō nyuun :mētēwēyiikwook man aku-ururō mukuuliiriikwook tāmootēērēy ngʼālyoontoo Iriin. Akarkee :akwaan ākōō paapatiinēkwook āmu kaatay ateer Toomirmiir nyoo Tiliil. 52 Kiimii :ōōrkooyoontoo nyēpō Iriin nyoo moo-us :paapatiinēkwook? Kiipar mpō choo kiingʼōōrēy kēny kilē chōōnēy Kipāyityoontō Iriin nyoo tiliil. Mpō nkōō paannyēēnyi, ku kyaa-alta akaapar inyeentee. 53 Akwaan choo kyoopkook :malaykeen ngʼātuut chēpō Iriin amaatuup." 54 Paani kateer :pichoochēē ngʼaleechoochēē kimwoochinii :Siteepaano, kunyāliisyō akunyar keeleekwaak nkōō nyālootyō. 55 Kiinyir :Toomirmiir nyoo Tiliil Siteepaano. Kii nēē ro parak, kuuro tōrōōrin pō Iriin nkōō kipsēnkwēt ākōō Yēēsu nyoo kiimii kuuryoongʼēē ēēruu taay nyēpō Iriin. 56 Kumwa :Siteepaano kilē, "Aroo kee, kaakuyaata :kipsēnkwēt akimii :Wēēroo Chiich kuuryoongʼēē ēēruu taay nyēpō Iriin." 57 Kiipōlyō :pichoochēē akukara ēēruun iitiikwaak. Kumwērchi :pichoochēē tōkōl Siteepaano 58 /ākēēchuut kiwō saangʼ nyēpō yoonēē kiimii :pichoochēē, akitoowu :pichoochēē kuwiiree Siteepaano korin. Kiingʼusta :pichoochēē sirōōkwaak akumēti naranee aka nyoo /kiikukuurēē Sāwulō kuriip. 59 Paani kiimii :pichoochēē kuwiirēē Siteepaano korin, kusooyēy :Siteepaano kilē, "Kiptaayaan Yēēsu, itaak toomirmiiryēēnyuun." 60 Kii kutungʼ :Siteepaano akimwa nkōō kuut nyoo ōōw kilē, "Kiptaayaan, amēē-iiti pichu ngʼōōkistoni." Kii nēē waangʼ kumwa kilēē nyoonēē kima.

8

1 Kiichamta :Sāwulō meeraa Siteepaano. Nkōō pērēētuunoonēē, keenyariil kaaniisee mu Chēērusālēēm nyēpō kwōngʼuut. Kiiryātoochi :piich chaa chaangʼ choo kiikucham Iriin kōōroo Chuuteeya ākōō Samariya. Kingʼātu :kāāyooytooyiik akwaaneek nkōō Chēērusālēēm. 2 Kiitup Siteepaano :piich walak choo kiikoonyitēy Iriin aku-uur inyeentee. 3 Kungʼeetee yoonēē, kutoowu :Sāwulō kuwasaata piich chēpō Kiriistō. Kiiwēētootēy kō aka tōkōl kunāmootēy murēn ākōō chēēpyōōsōōy aku-ir akwaaneek keerat. 4 Kyaamtaata :pichoochēē /kiikuuryeeta ngʼālyoontoo Iriin nkōō wōltō aka tōkōl yoo kiipa. 5 Kiwō :Pilip ākōy kōōr nyēpō Samariya akiwō kwaamtaata lōkōōy kilē Yēēsu ku Meesaaya mu wōloonēē. 6 Kii nēē teer :piich ngʼal choo kyoomu Pilip nkōō tukun chēpō kwongʼuut choo ki-irēy, kuyēpchi iit kukaraam kiyoo kimwoorēy. 7 Kipkaana :toomirmiirēy chaa raacheen piich chaa chaangʼ akuunchōōsōōt. Kiisāpyō :piich chaa chaangʼ choo kiimēērtooroot pōōrwēy ākōō choo kiingʼwoolsōōt. 8 Kipāypāyiituuy nyuun :piich tōkōl chēpō kōōroo Samariya. 9 Kiimii :chiich nyoo /kiikukuurēē Siimnyōn nyoo kiimāngʼēy yoonēē pō Samariya. Kiicham ku-irēy tukun chēpō kwōngʼuut choo kii-ir piich chēpō Samariya kukwōngʼyō. Kiilāsēy keey kilē inyeentee ku chiich nyoo ōōw. 10 Kiitēērchi :chiich aka tōkōl chiichoonēē ngʼaleechiich, choo ēēchēēn nkōō choo mēnkēēchēēn, akiimwoorēy kilē, "Tingʼēy :chiichi kaamuuka nyoo chōōnēē wōloo mii :Iriin." 11 /Kiikuyēpchi iit ngʼaleepō chiichoonēē āmu kiikiiku-ir ngʼal chēpō kwōngʼuut kunyil chaa chaangʼ. 12 Kii nēē ran :pichoochēē ngʼaleepō Pilip paani koo-āmchi :Pilip lōkōōy choo kāroomēēn chēpō Kaa Iriin nkōō chēpō Yēēsu Kiriistō, /keepaatiisan murēn ākōō chēēpyōōsōōy. 13 Kiiran :mpō Siimnyōn Yēēsu /akeepaatiisan. Kii nēē /kakeepaatiisan :Siimnyōn, kutuupaata Pilip wōltō aka tōkōl nyoo kiiwō. Kikwongʼ nkōō tukun chēpō kwongʼuut choo kiiro ku-iriisōōt. 14 Kii nēē teer :kāāyooytooyiik nkōō Chēērusālēēm kilē kaakucham :piich chēpō Samariya ngʼālyoontoo Iriin, kuuyooytō Pēētērō ākōō Chowaana kupa wōloonēē. 15 Kii nēē it :akwaaneek wōloonēē pō Samariya, kusoochi piich kilē kunyōōru Toomirmiir nyoo Tiliil. Kiisa kilēē nyoonēē, 16 āmu kitoomō kuchōōnchi pichoochēē :Toomirmiir nyoo Tiliil. /Kikiikeepaatiisan akwaaneek taay nkōō kaarinaa Kiptaayaan Yēēsu kipaat. 17 Kuukonoor :Pēētērō ākōō Chowaana pichoochēē ēēruunēkwaak. Kunyōōru :pichoochēē Toomirmiir nyoo Tiliil. 18 Paani keero :Siimnyōn kilē kiitē :Iriin piich Toomirmiir nyoo Tiliil paani keekonoor :kāāyooytooyiik ēēruunēkwaak, kuutyam kuutē kāāyooytooyiichoochēē rōōpiyō akimwoochi kilē, 19 "Ākōōnoon mpō kaamuukaani si nēē akonoor chiich aka tōkōl ēēruunēchuuch, kunyōōru Toomirmiir nyoo Tiliil." 20 Kuwālchi :Pēētērō kilē, "Ipēt nkōō rōōpiyēēkuuk, āmu ipkootēy kilē imuukēy i-alee rōōpiyō kōōnunēywoontoo Iriin. 21 Māyāmēy keey i-ir :inyēēn pāyiisyōōni, āmu mākāroomō :kaapkootuut choo itingʼēy nkōō taayuu Iriin. 22 Kunyuun oo, walee nkōō rāyiityēēngʼuungʼ akiisoom Iriin kunyōōwuun kaat nkōō kaapkootuut choo lēē choochēē itingʼēy nkōō mukulērtōngʼuungʼ. 23 Āmwoorēy kilēē nyoonēē āmu ārōōtēy tuurin pō moo nyoo itingʼēy aku kiikukarteen koongʼ :ngʼōōki." 24 Kimwoochi :Siimnyōn Pēētērō nkōō Chowaana kilē, "Āsoomwoon Iriin sumā-iriisyō ngʼaleechu kāāmwoorēy nkōō wōloo āmii." 25 Kii nēē kaakwoomchi :Pēētērō ākōō Chowaana piich ngʼālyoontoo Iriin, kuwārākiisyō kuutangʼ Chēērusālēēm. Kimii kupēētii Chēērusālēēm, kwaamtaata lōkōōy choo kāroomēēn nkōō kēēstoon chaa chaangʼ chēpō kōōroo Samariya. 26 Nēē mii lētuun, kumwoochi :malaykayaantee aka Pilip kilē, "Wiyō kamas pō taay ākōy inyōōru aree nyoo wēērēy suur kwēēn kungʼeetee Chēērusālēēm ākōy Kaasa." 27 Kunam :Pilip paan akitoowu kiwō, nēē mii aree, kutuuyō nkōō chiitō aka nyēpō kōōroo Eetoopya. Kii chiich :chiichi nyoo ōōw nkōō kōōroo Eetoopya, akuuryoonchinii kamas pō rōōpiyō chēpō cheepyoosee aka nyoo kipāytooy kōōroonoonēē nyoo /kiikukuurēē Kantaakee. Kiichōōnēē :chiichoonēē Chēērusālēēm wōloo kiiwō kusooyēy Iriin. 28 Paani mii kuurēērēy wōli pō kōōrēēnyiin, kuyaat kitaapuu ōōrkooyoontoo Iriin Isaaya akusooman kimii kariinyiin nyoo kiichuutēy paraasiin. 29 Kumwoochi :Toomirmiir nyoo Tiliil Pilip kilē, "Wiyō wōloo mii :kariiniinō akiiriichi." 30 Kuurip :Pilip ākōy yoonēē kiimii :chiichoonēē pō Eetoopya. Kiteer :Pilip chiichoonēē mii kusōōmānēy lōkōōy choo mii kitaapuu ōōrkooyoontoo Iriin Isaaya. Kuteep :Pilip chiichoonēē kilē, "Isōwuuy kiyoo mwoorēy ngʼaleechoochēē isōōmānēy?" 31 Kuwālchi :chiichoonēē kilē, "Āsōwuuntooy ānō nēē moomii :chiich nyoo kāmwoorwoon?" Kumwoochi :chiichoonēē Pilip kulaangʼ karii sukutēpō nkōō inyeentee. 32 Kiimii :chiichoonēē kusōōmānēy siruut choo kiimwoorēy kilē, "/Kiikuurēētō kilēē keecha nyoo /pākēēyēēngʼēy, akiilēē waawaa keecha nyoo mēēritēy paani mii /kēētilēy puut. Amaamwa kir. 33 /Kiikumuul /amaakii-irchi man. Moomii :chiich nyoo tākungʼoloolēē koongʼwaangʼ, āmu /kiikēē-āp sāpoontanyiin nkōō ngʼwēny." 34 Kumwoochi :chiichoonēē kiipō Eetoopya Pilip kilē, "Mwoorwoon kee, mii kungʼāloolēē keey :ōōrkooyoontooni ntā mii kungʼāloolēē chiich aka?" 35 Kutoowuunō :Pilip siruutēchoochēē akimwoochi chiichoonēē lōkōōy choo kāroomēēn chēpō Yēēsu. 36 Paani mii :tōkōl kupēētii, ku-it yoo kiimii :pēr. Kumwoochi :chiichoonēē Pilip kilē, "Roo kee pērēēchu. Kārtooyoon :nee tamakuupaatiisanan?" 38 Kumwoochi :chiichoonēē chiichi kiiroongʼēy karii nyoo kiichuutēy paraasiin kukany kuuryoongʼ karii. Kurēytō :akwaaneek tōkōl ngʼwēny akupa een akuupaatiisan :Pilip chiichoonēē. 39 Paani kāwō kuchōōnō pēr :Pilip nkōō chiichoonēē kii pō Eetoopya, kunam Pilip :Toomirmiir nyoo Tiliil akwoop. Kumaatakuurō :chiichoonēē Pilip kuureer. Kitas taay nkōō paantanyiin, kupaypay. 40 /Keepakēērōōti :Pilip yoo /kiikukuurēē Asooto. Kimanaateeree kōōroonoonēē tōkōl, kwoomtootēy lōkōōy choo kāroomēēn ākōy ku-it Kayisareeya.

9

1 Kitākumii :Sāwulō kumwoorēy kilē ākēētēy tuupiik chēpō Yēēsu, kiwō ākōy kaa Tisiintēē nyoo Ōōw. 2 Kiwō kusoom kēētē parween choo kii mwoochinii kāāntōōy chēpō sinakōōkiin choo kiimii Tamaskaas kilē ngʼoo Sāwulō. Kiimārēy parweenichoochēē sukunam chiich aka tōkōl nyoo kiituupēy araa Yēēsu, murēn ākōō chēēpyōōsōōy akuumut Chēērusālēēm. 3 Paani kāriichi kōōroo Tamaskaas, kuchō lēpooyin aka nyoo kichōōnēē im akuupkangʼ Sāwulō. 4 Kuuputi :Sāwulō ngʼwēny. Nkōō yoonēē, kuteer kuut nyoo kuurēy kilē, "Sāwulō, Sāwulō, kēēnyāriilchoon nee?" 5 Kuwālchi :Sāwulō kilē, "Inyēēn ngʼoo, aa Kiptaayaantaani?" /Kēēmwoochi kilē, "Aneen Yēēsu nyoo imii i-usēy. 6 Ryoongʼō nyuun akiiwō ichut kōōroonoonēē /tākēēngʼuutuun kiyoo i-irēy." 7 Kiiryoonchō :pichu kiipēētootēy ākōō Sāwulō akināmiisyō :kuutuway nkōō kiyoo ki-ira, āmu kiitēērēy chiich kungʼāloolēy ameerōōtēy. 8 Kungʼeet :Sāwulō nkōō ngʼwēny akuyaat koonyiichiich, kimaakimararta. /Keenamaata ēēr /ākēērēētō ākōy Tamaskaas. 9 Kiitēpō Tamaskaas pērēētuus sōmōk kumāmārārtooy amā-āmēy kir ntā kira tukun tōkōl. 10 Kiimii :tuupiin nyēpō Yēēsu Tamaskaas nyoo /kiikukuurēē Ananiiya. Kukuur :Kiptaayaan inyeentee nkōō ngʼoongʼuut kilē, "Ananiiya." Ku-itēn kilē, "Ēē, Kiptaayaan." 11 Kumwoochi :Kiptaayaan kilē, "Wiyō ākōy kōpō chiich nyoo /kukuurēē Chuuta nyoo mii yoo /kukuurēē ’Aree nyoo Rootoot.’ Paani kee-it kaayoonēē, iteep chiich nyoo /kukuurēē Sāwulō nyoo chōōnēē Taarsō. Mii :chiichoonēē kusooyēy nkōō wōloonēē. 12 Koongʼuuti nkōō ngʼoongʼuut kilē mii kuchōōnēy :chiich nyoo /kukuurēē Ananiiya nyoo wōkutiingʼēē inyeentee ēēruunēchiich sukuureer kimararta." 13 Kuwālchi :Ananiiya kilē, "Kiptaayaan, kyaateer :aneen ngʼal chaa chaangʼ nkōō piich akipō chiichoonēē. Kyaateer ngʼal chaa raacheen choo kiiku-irchi :chiichi piikuuk nkōō Chēērusālēēm. 14 Kēētō mpō :tisiik choo ēēchēēn kaamuuka kuchō wōli kichō kunam chiich aka tōkōl nyoo rāniin nkōō Tamaskaas." 15 Kimwoochi :Kiptaayaan Ananiiya kilē, "Wiyō akiwō i-ir kilēē paani koomwooruun. Kaakilēku :Sāwulō kēēltānyuun nyoo /kaakēēlēwēn kwoopchi :lōkōōyichuuch piich chēpō kōōrootin walak ākōō pāytooyikwaak ākōō piipō Israayeel. 16 Āmārēy āngʼuuti inyeentee wōloo kuunyāriiltooy āmu wēētii kwoomtootēy lōkōōyichuuch." 17 Kiwō :Ananiiya akunyōōru Sāwulō mii kōyoonēē. Kutiingʼō ēēruunēchiich akimwoochi kilē, "Tuupchēēnyuun Sāwulō, kaakuuyookwoon :Kiptaayaan Yēēsu nyoo kiichōōnchiin imii aree ichōōnēy wōlyēēnyi. Kēēyookwoon siimarartee kuureer /akeenyiriitin Toomirmiir nyoo Tiliil." 18 Paani kamwa :Ananiiya kilēē nyoonēē, kuchunuuna koonyiipō Sāwulō tukun choo lēē seeleel. Kumararta :Sāwulō. Kingʼeet /akeepaatiisan, 19 /ākēētē āmiisyō kwaam. Paani kaakwoomiisyō, kunyōōru :pōōrtanyiin kukiil. Kitēpō :Sāwulō Tamaskaas pērēētuus choo ngʼērin ākōō tuupiik chēpō Yēēsu. 20 Nyoo matyaan, kutoowu kwaamtaata lōkōōy chēpō Yēēsu nkōō sinakōōkiin. Kiimwoochinootēy piich kilē, "Yēēsu ku Wēēroo Iriin." 21 Kiikwōngʼyō :piich tōkōl choo kiteer ngʼaleechoochēē akuteep keey kilē, "Mā chiichi nyoo kiikēētēy piich nkōō Chēērusālēēm choo kiikiikuuran Yēēsu? Mākāchōōnēy wōli sikuchō kunam piich choo kiikuuran Yēēsu sukuumut kurātootēēn ākōy wōloo mii :tisiik choo ēēchēēn?" 22 Kitāsu keey :ngʼoroomnyoo Sāwulō nkōō wōloo kyoomtooy ngʼālyoontoo Iriin. Kiimwoochinii Yāwuutik choo kiimāngʼēy Tamaskaas kilē :Yēēsu ku Meesaaya. Kikwōngʼyō :Yāwuutik nyoo moomii kiyoo kiiwalta. 23 Kii nēē kaakusiirtō :pērēētuus chaa chaangʼ, kuururuuk keey :Yāwuutik akichēp wōloo pārtooy Sāwulō. 24 /Kēēmwoochi Sāwulō kiyoo kiimii kuchēpēy :pichoochēē ku-ir. Kiriip :pichoochēē pērēēt nkōō langʼa kurkoot chēpō Tamaskaas kilē /sikeepar Sāwulō. 25 Nēē mii langʼatuu ākoongʼo, kunam :piichiich akuurēēytoorō inyeentee kupuntoorō koongʼ nyoo mii tēēnkō kumii saap. 26 Kii nēē it :Sāwulō Chēērusālēēm, kuutyam kilē kuutuuyō keey ākōō tuupiik chēpō Yēēsu. Kuuwāriisyō :tuupiichoochēē āmu maaran kilē kiikiikulēku :Sāwulō tuupiin nyēpō man. 27 Kinam :Parnapa Sāwulō akuumut ākōy wōloo kiimii :kāāyooytooyiik. Kumwoochi wōloo kiirootita :Sāwulō Kiptaayaan nkōō aree kiwēētii Tamaskaas ākōō mpō kungʼāloolchinii :Kiptaayaan inyeentee. Kimwoochi :Parnapa wōloo kyoomtoochinootēy :Sāwulō piich lōkōōy paani mii Tamaskaas nkōō kaarinaa Yēēsu nyoo kiimaawar. 28 Kicham nyuun :kāāyooytooyiik Sāwulō akutēpi tōkōl. Kimanee :Sāwulō Chēērusālēēm kwoomtootēy lōkōōy choo kāroomēēn nkōō kaarinaa Yēēsu nyoo kiimaawar. 29 Kingʼāloolchi :Sāwulō akuurwoochi keey ākōō Yāwuutik choo kiingʼāloolēy kuutii Kirik. Kiityam :pichoochēē kuchēp kilē kupar Sāwulō. 30 Paani kāsōwu :tuupchēēnik chuuchō walak kilēē nyoonēē, kuumut Sāwulō kiwō Kayisareeya akimwoochi kiwō kōōrēēnyiin Taarsō. 31 Kinyōōru nyuun :kaaniisee tōkōl nkōō Chuuteeya, Kalilaaya ākōō chēpō Samariya kaalya. Paani kiimii :akwaaneek kuukoonyitēy Iriin, ku kiimii kukiilsōōt, akutāsiisyēy kuchaangʼiit āmu kiimii :Toomirmiir nyoo Tiliil kuutoorētēy akwaaneek. 32 Kimanaateera :Pēētērō wōloonēē tōkōl kuruutoochinootēy piich choo kikuuran Iriin. Nēē mii pērēētuu ākoongʼo, paani kiimānootēy, kuruutoochi piipō Iriin choo kiimāngʼēy Luuta. 33 Kimii wōloonēē pō Luuta kunyōōru chiich nyoo /kiikukuurēē Ayineeya. Kiikiikuru :chiichi kitōōk kēnyiis sisiit āmu kiimeertaaraat pōōrtanyiin. 34 Kukuur :Pēētērō chiichoonēē akimwoochi kilē, "Ayineeya, kaakuusoopin :Yēēsu nyoo Meesaaya. Ngʼeeta akiikarkaar kitōōkiingʼuungʼ." Kungʼeet Ayineeya kilē weel. 35 Kiiro :piich tōkōl chēpō Luuta ākōō Syaaron kiyoo ki-ira nkōō wōloo mii :Ayineeya akuwāliisyō kuuran Kiptaayaan. 36 Kiimii :cheepyoosee aka Yoopa nyoo kii tuupiintoo Yēēsu. /Kiikukuurēē cheepyoosoonoonēē Tapiita (ngʼuutuuy kaarinaani kilē pooran). Kiikaraam :cheepyoosoonoonēē akiisāruuy piich choo kii lēē pānoon. 37 Nkōō pērēētuusyēchoochēē, kumnyaan :cheepyoosoonoonēē akima. /Kiikii-uun pōōrtanyiin /ākēētē kō nyoo mii parak. 38 Kii mā lōōw Yoopa nkōō Luuta. Paani kateer :tuupiik choo kiimii Yoopa kilē mii :Pēētērō Luuta, kuuyooytō piich ārēēny kupa kumwoochi kilē, "/Kimārēēniin Yoopa." 39 Kiwō :Pēētērō nkōō pichoochēē ākōy Yoopa. Paani ka-it :Pēētērō Yoopa, /keemut kiwō koot nyēpō parak. Kiiruruuchi keey :chēēpyōōsōōy tōkōl choo kii lēē mōsōōk Pēētērō choo kiimii kuriirchinii Tapiita. Kingʼuuti :chēēpyōōsōōchoochēē Pēētērō sirooy choo kiināpēy :Tapiita paani kitākusopoot. 40 Kumwoochi :Pēētērō chēēpyōōsōōchoochēē kupa saangʼ. Paani kaakupēēchi keey saangʼ, kukutungʼ :Pēētērō akusa. Kii nēē kaakuuwaangʼ kusooyēy, kuwarak keey kuuro muusyoontēē akilēēchi, "Tapiita, ngʼeeta." Kutoopēntō :Tapiita, kuuro Pēētērō akungʼeet. 41 Kunam :Pēētērō cheepyoosoonoonēē ēēr akuutoorēt kuuryoongʼ. Kukuur :Pēētērō piipō Kiriistō ākōō chēēpyōōsōōchoochēē kii lēē mōsōōk akungʼuuti Tapiita nyoo kii kusop. 42 Kiteer :piich tōkōl nkōō yoonēē pō Yoopa tōkōl kiyoo kii-ira. Kuuran nyuun :piich chaa chaangʼ Kiptaayaan. 43 Kitēpchi keey :Pēētērō Yoopa nkōō chiich nyoo /kiikukuurēē Siimnyōn nyoo kii kuutiintoo sirooy.

10

1 Kiimii :chiich Kayisareeya nyoo /kiikukuurēē Koorneelyaas. Kii kāāntōōyiin :chiichi nyoo kiiryoontooy lukoo askari choo kipkoonēē Itali. 2 Kiikiikuutō keey :Koorneelyaas nkōō katanyiin tōkōl Iriin, akuukoonyitēy inyeentee. Kiitētooy tukun nkōō moo nyoo rēēl kuutoorētēy Yāwuutik choo kii mā tingʼēy tukun akisooyēy saayit aka tōkōl. 3 Nēē mii pērēētuu aka, saayit sokool nyēpō pērēēt, kuchōōnchi :ngʼoongʼuutyō Koorneelyaas. Nkōō ngʼoongʼuutyoonoonēē, ku kiiro :Koorneelyaas malaykayaantaa Iriin nyoo kichōōnchi inyeentee akukuur kilē, "Koorneelyaas." 4 Kuuro :Koorneelyaas malaykayaantee nkōō koowāriisyō akilē, "Nee, aa Kiptaayaan?" Kuwālchi :malaykayaantee kilē, "Kaakuteer :Iriin soowuutēkuuk akuunkēt kilē iriirēē pānoon nkōō tukun choo itēnii. 5 Yooytee nyuun piich kupa ākōy Yoopa pākuumutu chiich nyoo /kukuurēē Siimnyōn /ākēēkuurēē Pēētērō nkōō kaarinee aka. 6 Mii kutēpēē kaa chiich nyoo /kukuurēē Siimnyōn nyoo lēē kuutiintoo sirooy nyoo māngʼēy tapan nyēpō araaray." 7 Kii nēē wēēchi keey :malaykayaantaanoonēē kiimii kungʼāloolchinii Koorneelyaas, kukuur :Koorneelyaas kipāyitiinēchiich ārēēny chēpō koonyiin ākōō ākoongʼo nyēpō āskāriichiich nyoo kiikiikucham ngʼālyoontoo Iriin. 8 Kimwoochi :Koorneelyaas pichoochēē kir aka tōkōl nyoo kii-ira akuuyooytō kupa Yoopa. 9 Nēē mii pērēētuu nyēpō ārēēny, tēēnō kayit saayit lo nyēpō pērēēt, kiikiikuriik ku-it :pichoochēē Yoopa. Kiwō :Pēētērō kēsyēp nyēpō kō nyoo kii tapalal akiwō kusa. 10 Kyaam :piri kuti kilē :moo ntā kwaam kir. Kutākumii /kēēsētēy āmiisyō, kinam kir nyoo lēē rwoon akuuro ngʼoongʼuutyēē aka nkōō mētinyiin. 11 Nkōō ngʼoongʼuutyoonoonēē, kuuro kipsēnkwēt kuyaata akurēku ngʼwēny :kir nyoo lēē anka nyaa tapees nyoo lēē yoo kiimii :piich kunāmoonuuy tāpānuut tōkōl chēpō ankee. 12 Kiimii kiyoonēē :tyoongʼin tōkōl chēpō kēēlyēn angʼwan, tyoongʼin tōkōl choo chuutootēērēē keey ngʼwēny ākōō tāriit chēpō im. 13 Kukuur :Iriin Pēētērō kilē, "Pēētērō, ngʼeeta, para tyoongʼiichoochēē akii-am." 14 Kuwālchi :Pēētērō kilē, "Mālēē nyoonēē Kiptaayaan. Toomō a-am kir pērēētuu aka nyoo mā lipoop." 15 /Keereer /kēēlēēchi, "Mēēkuurēē kir aka tōkōl nyoo kii-irēy :Iriin kutililiit kilē mātiliil." 16 Kii-ira kilēē nyoonēē āsip sōmōk, nēē mii lētuun, /kēē-āp kiyoonēē kuwaraka kipsēnkwēt. 17 Kitākimii :Pēētērō kukwōngʼēy nkōō kiyoo kiimwooruuy :Iriin nkōō :ngʼoongʼuutyoonoonēē kiikungʼuuti, ku-itu :pichoochēē /kiikiiyooku Koorneelyaas kaa Siimnyōn. Kiimii kuuryoonchēērēē koopoor nyēpō kōyoonēē. 18 Kukuur :pichoochēē piich choo kiimii kaayoonēē akuteep nēē mii chiich nyoo /kiikukuurēē Pēētērō Siimnyōn kaayoonēē ntā moomii. 19 Kitākumii :Pēētērō kuupkootēy kiyoo kiichōōnchi, kumwoochi :Toomirmiir nyoo Tiliil kilē, "Siimnyōn, mii :piich sōmōk kuwāsiin. 20 Ngʼeeta nyuun akiirēytoorēē kōyi parak. Meenaaknaak, iwō nkōō pichoochēē āmu aneen nyoo kooyooku akwaaneek." 21 Kurēytō :Pēētērō ngʼwēny akiwō kumwoochi pichoochēē kilē, "Aneen nyoonēē āmii āwāsēy. Āmu nee saapkaana?" 22 Kuwālchi :pichoochēē kilē, "Kēēyookwēēch :Koorneelyaas nyoo ōōw nkōō askari chēpō pooryoot. Chiich :inyeentee nyaa karaam akuuwārēy Iriin. Koonyitēy mpō :Yāwuutik tōkōl chiichi. Kāmwoochi :malayka nyēpō Iriin kukuurin iwō katanyiin sukuteer kiyoo iwēēmwoochinii." 23 Kutaak :Pēētērō pichoochēē langʼatuunoonēē kilēku tooyeechiich. Nēē mii pēērēētuuni tuupēy kiwō Pēētērō ākōō tuupchēēnik walak chēpō Yoopa nkōō pichu kiipkoonēē kaa Koorneelyaas. 24 Pērēētuuni tuupēy nyoonēē, ku-it :Pēētērō nkōō pichoochēē Kayisareeya. Kiimii :Koorneelyaas, ākōō tilyayichiich ākōō choorweeyichiich kukānyiisyēy tōkōl. 25 Kii nēē it :Pēētērō kaa Koorneelyaas, kuchō :Koorneelyaas kuutaakwees. Kikutungʼ :Koorneelyaas nkōō taayuu Pēētērō kuukoonyit inyeentee. 26 Kumwoochi :Pēētērō kilē, "Ngʼeeta, akarkeey :aneen nkōō chiich aka tōkōl." 27 Kwaamaata :Pēētērō ākōō Koorneelyaas lōkōōy kumii kupēētii tōkōl kō. Paani kayit kō, kunyōōru piich chaa chaangʼ choo kiikuururuuk keey. 28 Kumwoochi :Pēētērō pichoochēē kilē, "Āpkootēy kilē ānkēt :akwaan kilē machamaat nkōō ngʼātuut chēpō Yāwuutik kuutuuyō keey :Yāwuutyoontō ākōō chiich nyoo mālēē Yāwuutyoon, ntā kuruutoochi. Wōloo nyuun, kaakungʼuutwoon :Iriin kilē mēērookēē amwa kilē mā tiliil chiich aka tōkōl. 29 Kunyuun oo, kā nēē /kukuurān, āchōōn nyoo maatay. Ātēēpiin nyuun kilē āmu nee siiyookwoon?" 30 Kuwālchi :Koorneelyaas Pēētērō kilē, "Kyoomii :aneen āsooyēy nkōō koonyuun pērēētuus angʼwan choo kaakusiirtō nkōō saayit nyoo lēē nyēēnyi. Kii saayit sokool nyēpō pērēēt. Āmii āsooyēy, kichō kuuryoongʼō :chiich taayuunyuun nyoo kiitingʼēy sirooy chaa reelacheen akuuryālsōōt. 31 Kumwoorwoon kilē, ’Koorneelyaas, kaakuteer :Iriin soowuutēkuuk akaakuuro wōloo imii iriirēē pānoon. 32 Yooytēē nyuun piich kupa Yoopa kukuur chiich nyoo /kukuurēē Siimnyōn, ntā ku Pēētērō nkōō kaarinee aka. Kāruutoochi chiitō aka nyoo /kukuurēē Siimnyōn nyoo kuutēy sirooy, akumāngʼēy tapan nyēpō araaray.’ 33 Āyooku nyuun /keepa /kēēkuurin saayitiinoonēē. Kee-ir nyaa karaam ichōōn. Kimii tōkōl yēēnyi nkōō taayuu Iriin kēēkānyēy kēēyēpchi iit kir aka tōkōl nyoo kāmwooruun :Iriin imwoorwēēch." 34 Kitoowu kumwoochi :Pēētērō akwaaneek kilē, "Koosōwu aniinee kilē man mēēngʼuulēy :Iriin chiich aka tōkōl. Karkeey :piich tōkōl nkōō taayuunyiin. 35 Chāmēy :Iriin piich chēpō kōōrēē aka tōkōl choo wārēy inyeentee aku-irēy kir nyēpō man. 36 Kiiyoochi :Iriin piich chēpō Israayeel lōkōōy choo kāroomēēn chēpō kaalya choo pkoonēē Yēēsu nyoo Meesaaya aku pāyuuniin nyēpō piich tōkōl." 37 Kitas taay :Pēētērō kumwa kilē, "Ānkēt :akwaan kiyoo kiiku-ira nkōō kōōroo Yāwuutik, kutoowuunō Kalilaaya kungʼeetee kwaamta :Chowaana ngʼaleepō kaapaatiisana. 38 Ānkēt :akwaan akipō Yēēsu nyēpō Naasareet nyoo kiitē :Iriin Toomirmiiryeenyiin ākōō kaamuuka. Ānkēt :akwaan kilē kiiwēētootēy ku-irootēy tukun choo kāroomēēn. Kiityooytooy mpō choo kiimii ēēruunēpō Syeetaani. Kii-irēy choochēē tōkōl āmu kiitingʼēy kaamuuka nyoo kiichōōnēē wōloo mii :Iriin. 39 Kiikuuroo nkōō koonyiichooch kir aka tōkōl nyoo kii-irēy :Yēēsu nkōō kōōroo Yāwuutik nkōō Chēērusālēēm. /Kiikuukarkaat Yēēsu /akeekeet. 40 Aku kiingʼeeta :Iriin meerat nkōō pērēētuu nyēpō sōmōk aku-ir /keero. 41 Mēēlē kiiro :piich tōkōl, achaan choo kiisip kulēwēnēēch :Iriin choo kiikiiroo. Kiikyoomiisyootō ākēērēēsyō tōkōl nkōō inyeentee paani kiikungʼeeta meerat. 42 Kimwoorwēēch kilē kēē-āmchinootēē piich lōkōōy choo kāroomēēn, ākēēngʼuutinootō kilē Yēēsu nyoo kiikulēwēn :Iriin nyoo rwoochinii choo sāpsōōt ākōō choo kiikumēērō. 43 Inyeentee nyoonēē ngʼāloolēē :ōōrkooy chēpō Iriin nkōō Siruut kilē chiich aka tōkōl nyoo tiirēē keey inyeentee /kēēnyōōchinii kaat ngʼōōkichiich." 44 Kutākumii :Pēētērō kungʼāloolēy, kuchōōnchi :Toomirmiir nyoo Tiliil chiich aka tōkōl nyoo kiitēērēy ngʼaleechoochēē. 45 Kitoowu :pichoochēē kungʼalaal kuutuwāy choo kiimēēnkēt akuuloosuuy Iriin. Paani keero :Yāwuutik choo kiikiikuuran Iriin chu kipkoonēē Yoopa nkōō Pēētērō kilē kiichōōnchi :Toomirmiir nyoo Tiliil piich choo kiimālēē Yāwuutik, kukwōngʼyō. Kumwoochi :Pēētērō kilē, 47 "Kaakunyōōru :pichu Toomirmiir nyoo Tiliil kilēē paani kiikēēnyōōru. Ara mii :chiich nyoo kārtooy pichu /makuupaatiisanee pēr?" 48 Kumwooru :Pēētērō /keepaatiisan pichoochēē nkōō kaarinaa Yēēsu Kiriistō. Paani /kaakeewaangʼ /keepaatiisan, kusaarsaar :pichoochēē Pēētērō kutēpō nkōō akwaaneek pērēētuus choo ngʼērin.

11

1 Nēē mii lētuun, kuteer :kāāyooytooyiik ākōō piich chēpō Kiriistō nkōō kōōroo Chuuteeya tōkōl kilē kaakutaak :piich walak choo kiimālēē Yāwuutik ngʼālyoontoo Iriin. 2 Kii nēē it :Pēētērō Chēērusālēēm, kuurwoochi :Yāwuutik walak choo kiirānēy Kiriistō. 3 Kilēēchi :pichoochēē, "Pēētērō, kēēwō kō pō piich walak choo mālēē Yāwuutik akiiwēē-āmiisyō nkōō akwaaneek?" 4 Kitoowu :Pēētērō kurārchi pichoochēē kir aka tōkōl nyoo ki-ira kungʼeetee wōloo kiitoowuuntō. 5 Kimwoochi :Pēētērō pichoochēē kilē, "Kyoomii pērēētuu aka āsooyēy nkōō Yoopa. Kutoomii āsooyēy, kuchō :ngʼoongʼuutyēē aka mētinyuun. Kyaaroo kir aka nyaa karkeey nkōō anka nyaa tapees nyoo /kikiirēēkuunō parak aku lēē yoo kiimii piich choo kiināmoonuuy tapan ākōō tapan. Kirēku :kiyoonēē ākōy yoo kyoomii. 6 Kii nēē aroo kiyoonēē kukaraam, aroo tyoongʼin chēpō kēēlyēn angʼwan, tyoongʼin chēpō kērti, tyoongʼin choo chuutēē keey ngʼwēny ākōō tāriit chēpō im. 7 Ateer /kēēkuurān kilē, ’Pēētērō, ngʼeeta, para tyoongʼiichoochēē akii-am.’ 8 Āwālchi kilē, ’Mālēē nyoonēē Kiptaayaan, toomō a-am pērēētuu aka kir nyoo mātiliil.’ 9 /Kēēmwoorwoon nkōō im kilē, ’Mēēkuurēē kir aka tōkōl nyoo kii-irēy :Iriin kutililiit kilē mātiliil.’ 10 Kii-ira kilēē nyoonēē āsip sōmōk, nēē ngʼat, /kēē-āp kiyoonēē kuwaraka im. 11 Nkōō saayitiinoonēē, kupka :piich sōmōk choo kiipkoonēē Kayisareeya akupa kuuryoonchēērō saangʼ kōyoonēē kyoomii. 12 Kumwoorwoon :Toomirmiir nyoo Tiliil kilē, ’Kumeenaaknaak, iwō nkōō pichoochēē.’ Keepa nkōō tuupchēēnichoochēē lēē lo ākōy kaa Koorneelyaas. 13 Kimwoorwēēch :chiichoonēē wōloo kiirootita malayka nyoo kichōōnchi nkōō katanyiin akimwoochi kilē, ’Yooytēē piich kupa ākōy Yoopa kipa kukuur chiich nyoo /kukuurēē Pēētērō. 14 Chōōnēy :chiichoonēē kumwooruun lōkōōy choo sāruun akusāru mpō piich tōkōl chēpō katangʼuungʼ.’ " 15 Kitas taay :Pēētērō kumwa kilē, "Kii nēē ātoowu angʼalaal, kuchōōnchi :Toomirmiir nyoo Tiliil pichoochēē kilēē wōloo kiichōōnchēēch taay. 16 Apkaat :aneen kiyoo kiimwoorwēēch Kiptaayaan kilē, ’Kiipootiisāniisyēērō :Chowaana pēr, aku /kuupootiisānēēnook Toomirmiir nyoo Tiliil.’ 17 Kunyuun oo, nēē kiitē :Iriin pichoochēē Toomirmiiryēēnyiin kilēē paani kiikōōnēēch paani kiikiiran Kiptaayaan Yēēsu Kiriistō, ku aneen ngʼoo taatay Iriin?" 18 Kii nēē teer :pichoochēē ngʼaleechoochēē, ku maatakutay ngʼālyoon aka tōkōl. Kiiloosu Iriin kumwoorēy kilē, "Kaakuutō :Iriin piich choo mālēē Yāwuutik pārooyin nyoo muukēy kuwāliisyō sukunyōōru sopoon." 19 Kiipa :piich choo /kiikiiryeeta akipō usāt paani /kiikuukeet Siteepaano. Kiipa :piich walak Pōyinikē, kupa walak Kuprō kupa walak Antyookya kwoomchinootēy lōkōōy Yāwuutik ākityōōn. 20 Nkōō pichu kiipa Antyookya, ku kiimii :piich walak choo kiipkoonēē Kuprō nkōō Kurēēnō. Kupa :pichoochēē kungʼāloolchinootō Yāwuutik choo kiingʼāloolēy kuutii Kirik. Kyoomchinootō akwaaneek lōkōōy choo kāroomēēn chēpō Kiptaayaan Yēēsu. 21 Kiitingʼēy :pichoochēē kaamuuka nyoo kichōōnēē wōloo mii Iriin. Kuwāliisyō :piich chaa chaangʼ akuuran Yēēsu. 22 Kii nēē iti :ngʼaleechoochēē kaaniisee nyoo kiimii Chēērusālēēm, kuuyooytō Parnapa kiwō ākōy Antyookya. 23 Kii nēē it wōloonēē akuuro wōloo kiikuupēēruurtō :Iriin piich, kupāypāchi akimwoochi pichoochēē kunam ngʼālyoontoo Iriin nkōō moo ākoongʼo. 24 Kii chiich nyaa karaam Parnapa. Kiinyir Toomirmiir nyoo Tiliil akiitiirēē keey Iriin. Kipka :piich chaa chaangʼ kuuran Kiptaayaan. 25 Kiwō nyuun :Parnapa ākōy Taarsō kiwō kuwasaata Sāwulō, 26 Kii nēē nyōōru, kuumutu ākōy Antyookya. Kiineet :Parnapa ākōō Sāwulō piich chēpō Kiriistō chaa chaangʼ nkōō kēny ākoongʼo. Kii Antyookya nyi /kiikukuurō nyēpō taay tuupiik ’Piich chēpō Kiriistō.’ 27 Nkōō pērēētuusyēchoochēē, kupkaana :ōōrkooyik walak chēpō Iriin Chēērusālēēm kupa Antyookya. 28 Kiiryoongʼ :akoongʼo nkōō ōōrkooyiichoochēē nyoo /kiikukuurēē Akaapō akungʼoor nkōō Toomirmiir nyoo Tiliil kilē chōōnēy :piri nyoo ōōw kōōroo Rooma tōkōl. (Kiichōōnēy :piryoonēē paani kiipāytooyiin Kiloowutiyō.) 29 Kuupkaat nyuun :tuupiin aka tōkōl kusāru tuupchēēnikwaak choo kiimāngʼēy Chuuteeya. 30 Kiimuuk ku-ir kilēē nyoonēē, akuuyoochi rōōpiyō kāāntōōy. Kyoopēy :Parnapa ākōō Sāwulō rōōpiyēēchoochēē.

12

1 Kii nkōō pērēētuusyēchoochēē nyoo kitoowu kunam :Pāytooyiintēē Ērōōtē piich chēpō kaaniisa akuunyariil. 2 Kiikany :Ērōōtē /keepara chōōk Chēēmis wēēriingʼwaangʼ Chowaana. 3 Kii nēē rō :Ērōōtē kilē kii-ir :ngʼālyoontoonoonēē Yāwuutik kupāypāyiituuy, kitas taay akunam Pēētērō. Kii-irēē :ngʼālyoontoonoonēē nkōō pērēētuus chēpō Pasaka. 4 Kii nēē /kinam Pēētērō, /keekarta kō. /Kiikiitē :askari taman nkōō lo choo kiipēērēē angʼwan angʼwan pākuriip Pēētērō. Kiipārēy pus :pichoochēē. Kiimārēy :Ērōōtē kilē /sikēērwoochi Pēētērō nkōō taayuu piich tōkōl paani kaakurook pērēētuus chēpō Pasaka. 5 Kii nēē /kikārchi Pēētērō kō, ku kiimii :kaaniisa kusoochinii akuriirchinii Iriin. 6 Nēē mii langʼatuuni kiimārēy :Ērōōtē kilē /sikeemut Pēētērō paani kayyeech sikeepa /kēērwoochi, ku kiimii :Pēētērō rwoon kwēēnuu askari ārēēny choo kiiriipēy. /Kiikiikirata Pēētērō angʼoopō kāriin ārēēny akimii :askariik walak choo kiiriipēy kurkat nyēpō kōyoonēē /kiikurāti Pēētērō. 7 Nyoo matyaan, kuchō :malayka nyēpō Kiptaayaan akuulēpooy kōyoonēē /kiikurāti Pēētērō. Kuurapaak :malaykayaantee Pēētērō kisiisir akuungʼeet, akimwoochi kilē, "Choochii ngʼeeta." Kuutyookiisyō :āngʼoopō kāriin nkōō ēēruunēpō Pēētērō. 8 Kumwoochi :malaykayaantee Pēētērō kilē, "Kārmēnō keey akiiraap kwēērikuuk." Ku-ir :Pēētērō kilēē paani /kiikumwoochi. Kumwoochi :malaykayaantee kilē, "Laaka sampuungʼuungʼ akiituupaan." 9 Kituup :Pēētērō malaykayaantaanoonēē kiwō saangʼ. Nkōō yoonēē tōkōl, ku kiimēēnkēt :Pēētērō kilē kii man :ngʼaleechu kii-iriisyēy. Kiipkootēy kilē kāruchi. 10 Kiisiirtō :Pēētērō ākōō malaykayaantee askariik chēpō taay ākōō chēpō ārēēny choo kiimii kuriipsyēy. Ku-itu koopoor nyoo kiikukara karin. Kuyaata :koopooruunoonēē, kupēēchi keey :akwaaneek. Kitas taay kupa tōkōl, nyoo matyaan, kumētō :malaykayaantee Pēētērō. 11 Kusōwu nyuun :Pēētērō kilē koo man :kiyoo kaaku-ira nkōō wōloo mii :inyeentee. Kumwa kilē, "Koosōwu kilē man koo :Iriin nyoo kēēyooku malaykayaantaani kichō kuutyaaytaan nkōō ratwaani pō Ērōōtē ākōō kiyoo kiipkootēy :Yāwuutik ku-irwaan." 12 Kii nēē sōwu :Pēētērō kilēē nyoonēē, kiwō kō pō Maaryaa, eeyaa Chowaana nyoo /kiikukuurēē Maarkō nkōō kaarinee aka. Kiikiiruruuchi keey :piich chaa chaangʼ kōyoonēē choo kiimii kusooyēy. 13 Kuungʼēētiisyō :Pēētērō nkōō koopoor nyēpō piriir. Kuteer :chēētō aka nyoo /kiikukuurēē Roota nyoo kii kipāyityoon. Kiwō :Roota ākōy koopoor kuuro kilē ngʼoo :nyi mii kuungʼēētiisyēy. 14 Kusōwu kilē Pēētērō nyoonēē kiimii kungʼāloolēy, kupaypayiit :chēēpoonēē nyēpō kwōngʼuut. Kuurip kumāyooti kurkee akiwō kumwoochi piikō chuuchō walak kilē, "Miitō :Pēētērō saangʼ." 15 Paani kāmwooru :Roota kilēē nyoonēē, /kēēmwoochi kilē, "Kēēwōōsēē aa, ntā nee?" Kitas taay :chēēpoonēē kumwa kilē man mii :Pēētērō saangʼ. Kii-ir kilēē nyoonēē ākōy keemwa kilē, "Malaykayaantaa Pēētērō :nyoonēē." 16 Paani kiimii kungʼāloolēy, kimii :Pēētērō kutāsēy taay kuungʼēētiisyēy nkōō koopoor. Kupa :pichoochēē kuyaat kurkee. Kii nēē ro Pēētērō, kukwōngʼyō. 17 Kumwoochiinō :Pēētērō pichoochēē ēēruunyiin kusiisyō, akurārchi wōloo kiityaayta inyeentee :Iriin. Kumwa kilē, "Āpoomwoochi Chēēmis ākōō tuupchēēnik tōkōl ngʼālyoontooni." Paani kākimwooru kilēē nyoonēē kiwō ārii aka. 18 Kii nēē yyeech :kōōrēē kwootyō :piikō choo kiriipsyēy paani kāsōwu kilē kii moomii :Pēētērō. Kuteep keey kilē, "Ara ka-ira :nee nkōō wōloo mii :chiichi?" 19 Kii nēē teer :Ērōōtē ngʼaleechoochēē, kuuyooytō kuut kilē /keewas Pēētērō wōloo mii. /Kiikuwas Pēētērō kimaakunyōōru :chiich. Kumwaarta :Ērōōtē kilē /kēērwoochi /akeekeet pichoochēē kiiriipsyēy. Ku-uurō :Ērōōtē Chuuteeya akiwō kimangʼ Kayisareeya. 20 Kiikwiintaan :Ērōōtē nkōō piich chēpō Tiirō nkōō chēpō Siitōn. Āmu kiitiirēē keey :kōōrootinēēchoochēē kōōroo Ērōōtē nkōō āmiisyō, kukwar piich kiruutoochi Ērōōtē. Kisip kupa kingʼāloolchi :pichoochēē chiich nyoo /kiikukuurēē Plaasto nyoo kiiryoonchinii kaa Ērōōtē. Kipa kusoom :pichoochēē Ērōōtē kilē kuchō kaalya. 21 Nēē mii pērēētuu nyoo /kiikulēwēn, kuulaak :Ērōōtē sirōōchiich chēpō pāyuunāt. Kumii kutēpēē ngʼachareenyiin pō pāyuunāt, kungʼāloolchi piich choo kiimii yoonēē. 22 Paani kangʼalaal :Ērōōtē, kuuloosu :piich kumwoorēy kilē, "Ngʼāloolēy :chiichi kilēē Iriin, māngʼāloolēy kilēē chiich." 23 Āmu kiipāypāchi :Ērōōtē kiyoo kiimwa :piich amēēkoonyitēy Iriin, kuchō :malaykayaantaa Iriin aku-ir Ērōōtē kumnyaan. Kwaam nyuun :kuutyey inyeentee ākōy kima. 24 Kitas taay :ngʼālyoontoo Iriin kuyāmu kāmōōs tōkōl akuuran :piich chaa chaangʼ Kiptaayaan. 25 Paani kāwō kuuwaangʼ :Parnapa nkōō Sāwulō pāyiisyēēngʼwaangʼ, kupeera Chēērusālēēm akuwārākiisyō Antyookya nkōō Chowaana nyoo /kiikukuurēē Maarkō nkōō kaarinee aka.

13

1 Mu kaaniisaa Antyookya, ku kiimii :ōōrkooy ākōō koonēēt. Pichoochēē ku chu: Parnapa, Siimnyōn nyoo /kikukuurēē Kiptuuya, Lukiiyō nyēpō Kurēēnō, Mānooyēn nyoo kii choorweenyiin Ērōōtē nyi miningʼ, ākōō Sāwulō. 2 Nēē mii pērēētuu aka, kimii :pichoochēē tōkōl kuuloosuuy Iriin akuurukuutēy keey, kumwoochi :Toomirmiir nyoo Tiliil kupunuunō chiitō aka kilē, "Ātāpoonwoon Parnapa ākōō Sāwulō ku-ir pāyiisyēē nyoo kookuurchi akwaaneek ku-ir." 3 Kii nēē mii :pichoochēē kuurukuutēy keey akusooyēy, kuukonoor Parnapa ākōō Sāwulō ēēruunēkwaak akuuyooytō. 4 Kiiyooytō :Toomirmiir nyoo Tiliil Parnapa ākōō Sāwulō, kupa wōloo /kiikukuurēē Sēlēwukiiya. Kii nēē it Sēlēwukiiya, kupeera mēēli ākōy Kuprō. 5 Paani kayit yoo /kiikukuurēē Salaami nkōō Kuprō, kwaamta ngʼālyoontoo Iriin nkōō sinakōōkiin chēpō Yāwuutik. Kiipēētootēy ākōō Chowaana (Maarkō) nyoo kiitoorētootēy akwaaneek. 6 Kimanaateera :akwaaneek kōōroonoonēē pō Kuprō tōkōl ākōy ku-it yoo /kiikukuurēē Papōōs. Kinyōōrchi wōloonēē Yāwuutyoontēē aka nyoo kii-irēy kwōngʼuut akii-irtooy keey kilē kii ōōrkooyoontoo Iriin :inyeentee. /Kiikukuurēē chiichoonēē Par-yēēsu. 7 Kiitoorētēy :chiichi pāytooyiintoo kōōroonoonēē nyoo /kiikukuurēē Sērkiiyō Paawulōōs. Kii chiich :Sērkiiyō nyoo kiingʼoroom. Kiiyooytō :Sērkiiyō keepa /kēēkuurchi Parnapa ākōō Sāwulō āmu kiimārēy kuteer ngʼālyoontoo Iriin. 8 /Kiikukuurēē chiichoonēē Eeliimaas nyoo ngʼuutuuy kilē chēēpngʼōōrēy. Kikarta :Eeliimaas Parnapa ākōō Sāwulō akuutyam ku-eel koongʼ pāytooyiintoonoonēē kilē simeeran Yēēsu. 9 /Kiikuunyiriit Sāwulō nyoo /kiikukuurēē nkōō kaarinee aka Paawulō Toomirmiir nyoo Tiliil. Kuuchiirchi koongʼ nyuun :Sāwulō Eeliimaas 10 akimwoochi kilē, "Ipō :inyēēn Syeetaani, aku :inyēēn puunyoon nkōō wōloo mii :kir aka tōkōl nyēpō man. Imēlmēēliisyēy ityāmēy iwālēy ngʼaleepō Iriin chēpō man kilēku ngʼuurnan. 11 Kōōniin nyuun :Iriin siitāt akiikōrēy nyoo mēērōōtēy lēpooyin aka tōkōl nkōō pēērēētuus." Paani keewaangʼ mpō :Sāwulō kumwoochinii chiichoonēē kilēē nyoonēē, kuulaampuus chiichoonēē :kipuurēēt ākōō tuurin. Kutoomtoomēnootō kilē ntā nyōōru chiich nyoo nāmēy ēēr sikuurēētō. 12 Paani keero :pāytooyiintoonoonēē kiyoo kii-ira nkōō wōloo mii Eeliimaas, kuuran ngʼālyoontoo Iriin, akikwōngʼ nkōō koonēētuut chēpō Kiptaayaan. 13 Nēē mii yoonēē, kungʼeetee :Paawulō ākōō choorwayiichiich Papōōs akupeera mēēli. Kupa Peerka nkōō kōōroo Pampulya. Nee it wōloonēē pō Pampulya, kimētō :Chowaana akwaaneek akuwaraka kiwō Chēērusālēēm. 14 Paani kapeera :akwaaneek Peerka, kupa Antyookya nyēpō Pisiitya. Nēē mii pērēētuu Sapaatō, kuchuut sinakōōki akutēpi ngʼwēny. 15 /Keesooman lōkōōy choo mii kitaapuu ngʼātuut chēpō Muusa ākōō kitaapuu ōōrkooy. Paani /kēēwoonyō soomanee, kumwoochi :piich choo kiiryoonchinii sinakōōkiinoonēē chiich aka kiwō kuteep Paawulō ākōō Parnapa nēē tākutingʼēy ngʼālyoon nyoo chēērēē piich. 16 Kungʼeet :Paawulō akwoop ēēruunyiin parak akimwoochi kusiisyō. Nēē ityō, kumwoochi piich kilē, "Pichu pō Israayeel ākōō akwaan choo kyaatuup ātēpuut chēpō Yāwuutik, āyēpchii iit ngʼaleechu. 17 Kiilēwēn :Iriintoo Israayeel paapatiinēchooch aku-ir kilēku piich choo ēēchēēn nkōō pērēētuusyēchoochēē kitākumii Miisiri. Kiimutu :Iriin inyeentee pichoochēē kupkaana Miisiri nkōō kaamuukeenyiin nyoo tōrōōr. 18 Kiimurtoochi :Iriin pichoochēē kimii suur kwēēn nkōō kēnyiis artam. 19 Kiiluluuk :Iriin kōōrootin choo lēē tisap choo kiimii Kanaan akuutō piich chēpō Israayeel kōōrootinēēchoochēē. 20 Kyoop :ngʼaleechoochēē tōkōl kēnyiis pokol angʼwan nkōō konom. Kii nēē woonyō :kēnyiisyēchoochēē, kuutē :Iriin kiirwook choo kiitilēy ngʼal nkōō kōōk kipāyu akwaaneek. Kipāyu :pichoochēē ākōy kichō kuukeer :ōōrkooyoontēē Sāmwēēl. 21 Paani kapa kusoom :piich kilē /kēētē pāytooyiinteengʼwaangʼ, kuutē :Iriin pichoochēē Sāwulō wēēroo Kiis, nyoo kiipayta kēnyiis artam. Kiichōōnēē :Sāwulō kō pō mpō Peenchaman. 22 Kii nēē naayteeree :Iriin Sāwulō nkōō pāyuunāt, ku-ir Tāwuti kilēku pāytooyiinteengʼwaangʼ. Kingʼalaala :Iriin Tāwuti kilē, ’Koolēwēn Tāwuti wēēroo Yēēsi āmu chiich nyoo chāmēy :moonyuun, aku chiich nyoo muukēy ku-ir kir aka tōkōl kilēē wōloo āmārtooy.’ 23 Ki-ir :Iriin kuchō Yēēsu nyēpō kō pō Tāwuti Israayeel kichō kusārwēēch kilēē paani /kiikiiyoomiisēēch. 24 Kiisip kwoomchi :Chowaana piich chēpō Israayeel kutoomō kuchō :Yēēsu kilē kuwāliisyō :piich tōkōl nkōō ngʼōōkiikwaak /akeepaatiisan. 25 Kimii :Chowaana kuuwoongʼootēy pāyiisyēēnyiin, kumwoochi piich kilē, ’Āpkootēy kilē :aneen ngʼoo? Maaneen inyeentee nyoo ākānyēy :akwaan. Chōōnēy :inyeentee lētuun amāyāmēy mpō ālēku kipāyityoontēēnyiin.’ " 26 Kitas taay :Paawulō kumwa kilē, "Pichu pō Israayeel, siintaar chēpō Apraam ākōō akwaan choo kyaatuup ātēpuut chēpō Yāwuutik, achaan chu /kākuuyookwēēch lōkōōyichu pō sāruunō. 27 Kiimaasōwu :piich chēpō Chēērusālēēm ākōō pāytooyikwaak kilē kii Meesaaya :Yēēsu. Kiitēērēy /kēēsōōmānchinii ngʼal chēpō ōōrkooy pērēētuu aka tōkōl nyēpō Sapaatō aku moosōwu nyuun. Ki-ir :akwaaneek kilēē wōloo kiingʼoorta :ōōrkooyik akutil /keekeet Yēēsu. 28 Mpō ntā kiimoomii :lēēluut nyoo kiinyōōrchi :pichoochēē Yēēsu /sikēētilchi /keekeet, ku kiimwoochi Pilaato kutilchi /keekeet. 29 Paani keewaangʼ :akwaaneek ku-irchi Yēēsu kir aka tōkōl kilēē wōloo kiimwoortooy :siruut, keepa /kēērēēkunō kuchōōnō kimurtooyoon /akeepa keekonoor kēpēn. 30 Wōloo nyuun, kuungʼeeta :Iriin Yēēsu meerat. 31 Kingʼuuti keey :Yēēsu piich nkōō pērēētuus chaa chaangʼ choo kipēētootēy tōkōl kungʼeetee Kalilaaya ākōy Chēērusālēēm. Pichoochēē choo mii kwoomchinootēy piich lōkōōy akipō Yēēsu. 32 Kimii yēēnyi kēē-āmwook lōkōōy choo kāroomēēn kilē kaaku-irweech :Iriin kilēē paani kiiyoomiis paapatiinēchooch. Kiikuuyookwēēch :Iriin Yēēsu kilēē wōloo /kiikusirta nkōō kitaapuu Tuumwēy chēpō Kāāloosunō kurkee nyēpō ārēēny nyoo mwoorēy kilē, ’Inyēēn wēēriinyuun. Kaanamiin aniinee kilēē apoongʼuungʼ.’ 34 /Kiikusir mpō kilē ngʼēētēē :Iriin Yēēsu meerat nyoo mānunēy kilēē paani mwoorēy :siruut kilē, ’Ākōōnook pēēruur choo tiliilēēn choo kyooyoomiis Tāwuti.’ 35 Mwoorēy :siruut walak kilē, ’Meekany kununchi chiingʼuungʼ nyoo tiliil kēpēn.’ 36 Ku paani kiiwaangʼ :Tāwuti kupāyiisyēēchinii Iriin nkōō pērēētuusyēchiich, kima /ākēēsiintoochi wōloo /kiikuusiintoochi paapatiinachiich. Kinunchi :pōōrtanyiin wōloonēē. 37 Maanun nyuun :pōōrpō Yēēsu, āmu kiingʼeeta :Iriin meerat." 38 "Kunyuun oo, choo kituupchō, āyēpchii iit ngʼaleechu. Āmārēy āmwoorwook kilē /kunyōōwook kaat ngʼōōkiikwook kupunuunō Yēēsu. 39 Chiich aka tōkōl nyoo keeran Yēēsu, /kēēnyōōchinii kaat akilēku :nyoo lipoop nkōō taayuu Iriin, kir nyoo mēēmuukēē ku-ir :ngʼātuut chēpō Muusa." 40 Kitas taay :Paawulō kumwa kilē, "Āriip keey kiyoo kiikungʼoor :ōōrkooy chēpō Iriin sumānyōōrwook ngʼaleechu: 41 ’Aroo, kee, akwaan choo āchoostooy ngʼal. Ākwōngʼyō, ākoopētyō. Āmu kir nyoo āwoo-irēy nkōō pērēētuusyēkwook ku kir nyoo moorānēy mpō ntā /kiikēērārwook.’ " 42 Paani kiimii :Paawulō ākōō Parnapa kupēērēē sinakōōki, kumwoochi :piich kilē, "Apkaan pērēētuu aka nyēpō Sapaatō nyoo lēē nyēēnyi nyoo chōōnēy soopoo-āmwēēch ngʼaleechu." 43 Paani kaakupēēchi keey :piich nkōō tuuyoot, kutuup :Yāwuutik chaa chaangʼ ākōō piich walak choo kii mā Yāwuutik akiikucham ātēpuut chēpō Yāwuutik. Kingʼāloolchi :Paawulō ākōō Parnapa pichoochēē tōkōl akicheer akwaaneek kitas taay kutēpi kilēē wōloo mārtooy :Iriin nkōō choomnyēēnyiin. 44 Kii nēē it :pērēētuu Sapaatō nyoo kiituupēy nyiinō aka, kuururuuk keey :piich chaa chaangʼ chēpō Antyookya akupa kuteer ngʼālyoontoo Iriin. 45 Paani keero :Yāwuutik pichoochēē kii chaangʼ, kungʼwoonchi :moo. Kungʼalaala nyaa ra kiyoo kiimii kimwoorēy :Paawulō. 46 Kumwoochi nyuun :Paawulō ākōō Parnapa pichoochēē nyoo maawar kilē, "Kiirookēē /kēēsip kēēmwoorwook Yāwuutik lōkōōyichu kāroomēēn pō Iriin kupōk. Kunyuun oo, kilēē paani kaatay akaaroo keey kilē mānyoolchinook sopoon nyēpō ākōy, ku /kākimētook nyuun akeepa wōloo mii :piich choo mā Yāwuutik. 47 Āmwoorēy kilēē nyoonēē āmu kiimwooru :Iriin kilē, ’Koolēwēniin i-āpchi piich choo mālēē Yāwuutik lēpooyin /sikeemuuk /kēēsāru piich nkōō kāmōōs tōkōl chēpō ngʼwēny.’ " 48 Kii nēē teer :piich choo kiimālēē Yāwuutik ngʼaleechoochēē kiipō Paawulō, kupāypāyiituuy, akuukoonyit ngʼālyoontoo Iriin. Kiiran :piich tōkōl choo /kiikulēwēn kunyōōru sopoon nyēpō ākōy. 49 Kiyāmu :ngʼālyoontoo Iriin kōōroonoonēē tōkōl. 50 Kingʼam :Yāwuutik chēēpyōōsōōy choo kiitookunootēēn choo kiikiikutuup ātēpuut chēpō Yāwuut akungʼam mpō pooy choo kiitookunootēēn nkōō Antyookya. Kimwoochi :Yāwuutichoochēē piich kuungʼeet riiri akipō Paawulō ākōō Parnapa /takee-oon nkōō kōōroonoonēē. 51 Kuparta :Paawulō ākōō Parnapa tēērit nkōō kēēlyēēkwaak akupēēchi keey Ikoonnya. 52 Kiipāypāyiituuy :tuupiipō Yēēsu mu Antyookya /akeenyiriit Toomirmiir nyoo Tiliil.

14

1 Paani kiimii :Paawulō ākōō Parnapa Ikoonnya, kupa sinakōōki kilēē akan. Kyoomchi mpō :Paawulō piich ngʼālyoontoo Iriin ākōy kuti kuuran :Yāwuutik chaa chaangʼ Iriin nkōō mpō piich walak choo kiimālēē Yāwuutik. 2 Kungʼam :Yāwuutik walak choo kiitay kuuran Yēēsu piich choo kiimālēē Yāwuutik sukusas piich choo kiikiikuuran Yēēsu. 3 Kitas taay nyuun :Paawulō ākōō Parnapa kutēpi Ikoonnya pērēētuus chaa chaangʼ kungʼāloolēē choomnyoo Iriin. Kiingʼalaal nyoo maawar chiich aka tōkōl. Kingʼuuti :Iriin piich kilē kiipō man ngʼaleechoochēē kiimwoorēy :Paawulō ākōō Parnapa paani kiitē akwaaneek kaamuuka ku-ir ngʼal chēpō kwongʼuut. 4 Kiichāriisyō :piich chēpō Ikoonnya; kiichoomnyō :walak ākōō Yāwuutik, kuchoomnyō :walak ākōō kāāyooytooyiik chēpō Yēēsu. 5 Kungʼeet :Yāwuutik walak ākōō piich choo kiimālēē Yāwuutik, kunam keey ākōō kāāntōōyiikwaak akitoowu kuchēp kilē kuunyariil akwaaneek /akuwiira korin. 6 Kisip kusōwu :mpō Paawulō ngʼaleekwaak akupēēchi keey. Kupa Luustra ākōō Tēērpē choo kiimii kōōroo Lukawoonnya akupa mpō kēēstoon walak choo riikēy kōōrootinēēchoochēē. 7 Kitas taay :akwaaneek kwaamta lōkōōy choo kāroomēēn nkōō wōloonēē. 8 Kiimii :chiich aka Luustra nyoo kii kimukuungʼ kungʼeetee keenam, akiimaamuukēy kuwēērō kēēlyēēchiich. 9 Kiimii :chiichoonēē kutēpēē ngʼwēny akitēērēy kungʼāloolēy :Paawulō. Kuuro :Paawulō chiichoonēē. Paani keero, kuuro kilē kiirānēy :chiichoonēē Iriin akiimuukēē /kēēsoop. 10 Kukuur :Paawulō chiichoonēē nkōō kuut nyoo ōōw kilē, "Ngʼeeta akiiryoongʼ." Kungʼeet :chiichoonēē akitoowu kiwō. 11 Paani keero :piich kiyoo kii-ir :Paawulō, kutoowu kukuurtō nkōō kuut nyoo ōōw nkōō kuutii Lukawoonnya kilē, "Kaakupkoonchēēch :ooyi nkōō kārkēēyin pō piich." 12 Kitoowu :pichoochēē kukuurō Parnapa Sēēwus kukuurō Paawulō Ēērmē āmu kii inyeentee nyoo kilēē ngʼālooltooyiintēē nyoo ōōw. 13 Kiimii :koot aka nyoo kilēēkitēē yoonēē nyoo kisooyēē :piich Sēēwus. Kungʼeet :tisiintēē nyoo kiiryoontooy kōyoonēē pō Sēēwus, kwoopu eeyiin ākōō taapuk ākōy kurkat nyēpō Luustra. Kiimārēy :inyeentee ākōō piich walak ku-irchi mpō Paawulō kōrōs. 14 Paani kateer :mpō Paawulō kiyoo kiimārēy ku-ir :pichoochēē, kupaal sirookwaak kungʼuutu kilē katay ngʼaleechoochēē akimwēr wōloo kiiruruuchi keey :piich akusyālchi kilē, 15 "Murēchu, āmu nee saa-ira ngʼaleechu? Kichaan piich kilēē akwaan. Kimiichaan yēēnyi kēē-āmwook lōkōōy choo kāroomēēn toowāliisyēē nkōō tukuuchu māsāruuy chiich akaaran Iriin nyoo sāpoot, nyoo kii-irēy im ākōō ngʼwēny, araaray ākōō tukun tōkōl choo mii wōloonēē." 16 Kitas taay :Paawulō kumwoochi pichoochēē kilē, "Nkōō pērēētuus chēpō taay choo kiikusiirtō, kiichāmchi :Iriin kōōrootin kutuup ātēpuutēkwaak. 17 Tukun choo kāroomēēn choo kiikōōnook :Iriin kungʼuutuuy choochēē wōloo lēē :inyeentee. Kiikōōnook roop kuchōōnō im aku-ir kupiityō :par nkōō pērēētuus choo kiikuchēpchi. Kōōnook āmiisyō aku-irook āpāypāyiituu." 18 Mpō nkōō ngʼaleechu kiimwoochi :Paawulō ākōō Parnapa pichoochēē, ku kiikōrōōm kukarta pichoochēē kimā-irchi akwaaneek kōrōs. Aku kiimuuk nyuun lētuun kukarta pichoochēē kima-ir kiyoonēē. 19 Kupkaana :Yāwuutik walak Antyookya ākōō Ikoonnya. Kipa kuwal :Yāwuutichoochēē piich kuuran ngʼaleekwaak. Kuwiir :pichoochēē Paawulō akuuchuut kiwō saangʼ nyēpō Luustra kuupkootēy kilē kaakima. 20 Kupka :tuupiipō Yēēsu akupa kuururuuchi keey yoonēē kiimii Paawulō kuukwēēnkwēēn. Kungʼeet :Paawulō akuwaraka kōōroonoonēē. Kii nēē yyeech kōōrēē, kupēēchi keey ākōō Parnapa Tēērpē. 21 Kii nēē it Tēērpē, kwaamta :Paawulō ākōō Parnapa lōkōōy choo kāroomēēn nkōō wōloonēē. Kuwāliisyō piich chaa chaangʼ kuuran Iriin. Kuuneet akicheer akwaaneek. Kii nēē waangʼ kwoomtooy nkōō Tēērpē, kuwaraka nyuun kupa Luustra, Ikoonnya ākōō Antyookya nyoo mii Pisiitya. 22 Kiimii nyuun kuchēērootēy piich tōkōl choo rānēy Yēēsu sukutas taay kuukiil keey nkōō ngʼālyoon nyēpō man. Kiimwoochinootō piich kilē, "Ākōy kēēpuntoorō nyāriluut chaa chaangʼ sikeepee Kaa Iriin." 23 /Kulēwēn kāāntōōy chēpō kaaniisa aka tōkōl akuupēēruur :Paawulō ākōō Parnapa. Kuurukuut keey akusoochi pichoochēē tōkōl. Kumēti pichoochēē tōkōl ēēruunēpō Iriin kuriip :Iriin nyoo kiikiikuuran. 24 Kii nēē kaakupuntoorō :Paawulō ākōō Parnapa kōōroo Pisiitya, ku-it kōōroo Pampulya. 25 Kwaamta ngʼālyoontoo Iriin nkōō kōōroo Peerka akurēytō ākōy kōōroo Atalya. 26 Kungʼeeta Atalya akupeera mēēli kuwaraka kupa Antyookya wōloo /kiikiikēēmēti akwaaneek ēēruunēpō Iriin kuriip akipō pāyiisyēēngʼwaangʼ nyoo kiikaakuuwaangʼ. 27 Kii nēē it Antyookya, kuutuuyō kaaniisee akumwoochi kir aka tōkōl nyoo kiikiiku-ir :Iriin kupunuunō akwaaneek ākōō wōloo kiikuyaatita :Iriin oor sukuuran :piich choo mālēē Yāwuutik Iriin. 28 Kitēpō :Paawulō ākōō Parnapa pērēētuus chaa chaangʼ nkōō pichoochēē kiikiikuuran Iriin.

15

1 Kitākumii :Paawulō ākōō Parnapa Antyookya, kupkaana :piich walak Chuuteeya akupa kuuneet tuupchēēnik kilē, "/Mākusārwook nēē /mākumurook kilēē wōloo mwoortooy :ngʼātuut chēpō Muusa." 2 Kikwiintoochi keey mpō :Paawulō ākōō pichoochēē akipō ngʼālyoontoonoonēē. Nēē mii lētuun, /keemwa kilē kiwō :Paawulō ākōō Parnapa ākōō piich walak Chēērusālēēm kipa kunyōōru kāāyooytooyiik ākōō kāāntōōy sukungʼalaala ngʼālyoontooni. 3 Kuuyooytō akwaaneek :piich chēpō kaaniisa. Paani kiimii kupēētii araa kōōroo Pōyinikē ākōō Samariya, kumwoochi pichoochēē kiikiikuuran Iriin kilē kiikuwāliisyō :piich choo kiimālēē Yāwuutik. Kuupaypaay :ngʼaleechoochēē pichoochēē. 4 Kii nēē it mpō :Paawulō Chēērusālēēm, kitorook akwaaneek :kāāyooytooyiik, kāāntōōy ākōō piich tōkōl chēpō kaaniisa. Kimwoochi pichoochēē kiyoo kiiku-ir :Iriin kupunuunō akwaaneek. 5 Kingʼēētyō :piikō walak choo kiikiikuuran Yēēsu choo kii Parisaayiik akimwa kilē, "Maraat /kēēmur piich choo mālēē Yāwuutik /ākēēmwoochi kutuup ngʼātuut chēpō Muusa." 6 Kuutuuyō keey :kāāyooytooyiik ākōō kāāntōōy sukungʼalaalee ngʼālyoontoonoonēē. 7 Paani kaakungʼalaala ngʼālyoontoonoonēē nyoo lōōw, kungʼeet :Pēētērō akimwa kilē, "Murēchu ānkēt :akwaan kilē kiisip kulēwēnān :Iriin pērēētuus chaa chaangʼ choo kiikusiirtō nkōō wōloo āmii :akwaan kilē soo-āmchi :piich choo mālēē Yāwuutik lōkōōy choo kāroomēēn sukuteer akuuran. 8 Kingʼuutu :Iriin nyoo nkēt wōloo lēē :kaapkootuut chēpō piich kilē kiichāmēy :inyeentee piich choo mālēē Yāwuutik paani kiitē akwaaneek :Toomirmiir nyoo Tiliil kilēē paani kiikōōnēēch. 9 Maangʼuuleech ākōō akwaaneek. Kinyōōchi akwaaneek kaat akipō ngʼōōkikwaak āmu kiiran. 10 Kunyuun oo, āmu nee soomārēy atyam Iriin paani ātēnii piich choo kikuuran Iriin kukalap ngʼal choo mākiimuukēēchaan keekalap amaamuuk mpō :paapatiinēchooch? 11 Acha, mālēē nyoonēē! /Kiikusārwēēch nkōō chamataa :Kiptaayaan Yēēsu, aku lēē nyoonēē mpō akwaaneek." 12 Kisiisyō :piich tōkōl kilē ’siy’ akuteer Parnapa ākōō Paawulō kumwoochi akwaaneek tukun chēpō kwongʼuut choo kiikiiku-ir :Iriin nkōō wōloo mii piich choo mālēē Yāwuutik kupunuunō akwaaneek. 13 Paani keewaangʼ :Paawulō ākōō Parnapa kumwa kilēē nyoonēē, kuuryoongʼ :Chēēmis akimwa kilē, "Murēchu, ateeraan nyuun. 14 Kaakurārwēēch :Siimnyōn Pēētērō wōloo kiichamta :Iriin piich choo mālēē Yāwuutik kilēku piichiich. 15 Nāmēy keey :ngʼaleechu ākōō ngʼaleepō ōōrkooy choo mwoorēy :siruut kilē, 16 ’Nēē mii lētuun āwārākēē ākoo-ōōchi pāyuunāt kōpō Tāwuti nyoo kiikurook. Kungʼeetee tukuuk chu kiingʼātu ātēēkēy kōyoonēē akaa-ir kuureer kutōrōriit. 17 Sukuwas :piich choo kiikungʼātu Iriin, kupootō mpō choo mālēē Yāwuutik choo kyoolēwēn kilēku chaachuuch.’ " 18 Kitas taay :Chēēmis kumwa kilē, "/Kiikuunkētoot ngʼaleechu nkōō kēnyiis chaa chaangʼ choo kiikusiirtō. 19 Kunyuun, kaatil :aneen kilēē nyi: amaakany kēētāsii ngʼal choo nyikisiituuy nkōō wōloo mii :piich choo mālēē Yāwuutik choo mii ku-isuuy keey kupkoonēy wōloo mii :Iriin. 20 Nyoo kātālēē nyoonēē, akany kēēsirchii parwa ākēēmwoochi kima-am āmiisyō nyoo mā lipoop nyoo /kakisat /akeetapaan kupoyiit kaanamōōn, akukir keey kima-ir takal. Ākēēmwoochi mpō kukir keey pēēny nyēpō tyoony aka tōkōl nyoo /kakunam kaat /akeekeet, akukir keey ma-am kērēti. 21 Nēē mārēy :chiich kuteer ngʼātuut chēpō Muusa, kiwō sinakōōki āmu mii :piich choo sōōmānēy akwoomtooy ngʼātuutēchoochēē pērēētuu aka tōkōl nyēpō Sapaatō." 22 Nēē mii lētuun, kutil :kāāyooytooyiik, kāāntōōy ākōō kaaniisee kulēwēn piich /ākēēyooytō kupa ākōō Paawulō ākōō Parnapa ākōy Antyookya. /Kiikukwar Chuuta nyoo /kiikukuurēē Parsaapa nkōō kaarinee aka ākōō Siila. Kiikoonyitootēēn :pichoochēē nkōō wōloo mii tuupchēēnik. 23 Kuuyooytō :pichoochēē parwaani: "Cham keey akwaan tōkōl. Parwaani ku chōōnēē kāāyooytooyiik ākōō kāāntōōy choo lēē tuupchēēnikwook choo mii Chēērusālēēm. Kisirchinii piich choo mālēē Yāwuutik choo kiikuuran Yēēsu choo mii Antyookya, Siirya ākōō Kiliikya. 24 Kaakeeteer kilē kapka wōloonēē :piich walak choo maakuuyookuuchaan akupka kuu-iimaak mētēwēy nkōō ngʼal choo kiimwoorwook. 25 Kunyuun oo, kaakēētuuyō tōkōl akeecham keekwar piich ākēēyooku kupka wōloonēē. Pkoonēy :pichoochēē ākōō chamanichooch Parnapa ākōō Paawulō. 26 Kaakuchamta :chamanichoochēē sopoonwēkwaak akipō Kiptaayaantēēnyoon, Yēēsu Kiriistō. 27 Kākuuyookwook nyuun Chuuta ākōō Siila pākumwoorwook nkōō kuutuwayiikwaak kiyoo kakusir. 28 Kakaramiit nkōō wōloo mii :Toomirmiir nyoo Tiliil nkōō mpō wōloo kumii ku mākuunyikisiit ngʼaleechu nkōō wōloo āmiikwaan kusiir ngʼātuutēchu: 29 Maa-am āmiisyō nyoo mā lipoop nyoo /kakusat /akeetapaan kupoyiit kaanamōōn. Ākirō keey pēēny nyēpō tyoony aka tōkōl nyoo /kakunam kaat /akeekeet ākōō kērēti. Ākaaroo keey maa-ir takal. Karaam atayee keey tukuuchoochēē tōkōl. Saaysērē." 30 /Kēēyooytō pichoochēē kupa Antyookya. Kuutuuyō kaaniisee nkōō wōloonēē pō Antyookya akuutō parwee. 31 Paani kasooman :piich parwaanoonēē, kupāypāchi ngʼal choo kiimwa parwaanoonēē choo kiichēērēy akwaaneek. 32 Kimwoochi :Chuuta ākōō Siila choo kii ōōrkooy chēpō Iriin pichoochēē ngʼal chaa chaangʼ choo kiichēērēy akuukiilēy akwaaneek. 33 Kutēpi :pichoochēē /kiikiiyooytooy wōloonēē pērēētuus choo ngʼērin, ākēēyoomiistō kupa Chēērusālēēm nkōō tāloosyō wōloo kiimii :pichu kiiyookuuy akwaaneek. 35 Kitēpō :Paawulō ākōō Parnapa Antyookya, kuunēētēy akwoomtooy ngʼālyoontoo Iriin ākōō piich walak chaa chaangʼ. 36 Kii nēē kaakusiirtō :pērēētuus chaa chaangʼ, kumwoochi :Paawulō Parnapa kilē, "Keewarakee ākēēruutoochi kōōrootin tōkōl choo kiikwaamtaateeree ngʼālyoontoo Iriin sikeeroo wōloo tāstooy taay tuupchēēnichooch." 37 Kiimārēy :Parnapa kupa ākōō Chowaana nyoo /kiikukuurēē Maarkō nkōō kaarinee aka. 38 Wōloo nyuun kiipkaat :Paawulō kilē kiimayamaat kiwō :Chowaana ākōō akwaaneek āmu kiimētō akwaaneek nkōō Pampulya amaatas taay nkōō pāyiisyōōnoonēē. 39 Kiisiir keey :Paawulō ākōō Parnapa ākōy kupēēsyō. Kipeera :Parnapa ākōō Maarkō mēēli kupa Kuprō. 40 Kilēwēn :Paawulō Siila. Kisoochi :kaaniisee kilē kuupēēruur akwaaneek :Iriin /ākēēyooytō kupa. 41 Kimanaateeree :Paawulō Siirya ākōō Kiliikya kuukiilootēy kaaniiseen.

16

1 Nēē mii lētuun, kiwō :Paawulō ākōō Siila Tēērpē akutas taay kupa Luustra. Kiimāngʼēy wōloonēē :chiich nyoo kiirānēy Yēēsu nyoo /kiikukuurēē Tiimōti. Tiimōti ku kii laakwaa cheepyoosee aka nyoo kii Chēēpyāwuutyoon ākiichāmēy Yēēsu ku apoonyiin ku kii Kirikiin. 2 Kiingʼāloolēē :tuupchēēnik tōkōl choo kiimii Luustra ākōō Ikoonnya Tiimōti nyaa karaam. 3 Kiimārēy :Paawulō Tiimōti kupa tōkōl, kimur nyuun āmu kiinkēt :Yāwuutik tōkōl choo kiimāngʼēy yoonēē kilē kii Kirikiin :āpoonyiin. 4 Paani mii kupēētii araa kōōr aka tōkōl, kumwoochinootō piich tōkōl ngʼaleechoochēē kiikiikutil :kāāyooytooyiik ākōō kāāntōōy nkōō Chēērusālēēm akimwoochi piich kuukoonyit ngʼātuutēchoochēē. 5 Kukiilyō nyuun :kaaniiseen nkōō kōōrootinēēchoochēē akutiirō keey Yēēsu. Kitāsu keey :piich choo kiiran Yēēsu pērēētuu aka tōkōl. 6 Kiwō :Paawulō ākōō piichiich kupuntoorō kōōroo Puruukya ākōō Kalatiya āmu kiimaachāmchi :Toomirmiir nyoo Tiliil kwaamtaata ngʼālyoontēē mu kōōroo Eesya. 7 Paani ka-it rōōtyoot nyēpō kōōroo Musiiya, kuutyam kilē kupa kōōroo Piituunnya, kimaakuchāmchi :Toomirmiiryoo Yēēsu kupa wōloonēē. 8 Kupa nyuun mpō :Paawulō kupuntoorēē Musiiya akupa kōōr nyēpō Turoowa. 9 Nēē mii langʼatuunoonēē, kuchōōnchi :ngʼoongʼuutyēē aka Paawulō. Kuuro chiich nyēpō kōōroo Makeetoonnya nyoo mii kuuryoongʼēy akimii kusoomēy Paawulō kilē, "Chōōnō Makeetoonnya toorētēēch." 10 Kii nēē kaakuuro :Paawulō ngʼoongʼuutyoonoonēē, kēēchēp keey tōkōl kilē weel akeepa Makeetoonnya āmu kiikuupkaat kilē kaakukuurēēch :Iriin pākēē-āmchii pichoochēē pō Makeetoonnya lōkōōy choo kāroomēēn. 11 Kiikungʼēētyēērēē Turoowa akeepeeree mēēli keepa araa Samootrake. Kii nēē yyeech kōōrēē, kee-it Neeyapooli. 12 Kii nēē kākēēngʼēētyēērēē Neeyapooli, keepa ākōy kōōr nyēpō Pilipi, nyoo kii ōōw nkōō kōōroo Makeetoonnya akiikiikwoop :kōōroo Rooma akupayta. Kēētēpi wōloonēē pērēētuus chaa chaangʼ. 13 Nēē mii pērēētuu nyēpō Sapaatō, keepa saangʼ nyēpō kōōroo Pilipi akeepa ākōy tapan nyēpō een yoo kiikuupkootēy kilē tuuyēēchinii :piich akusa. Kēētēpi ngʼwēny ākēētoowu kēēngʼāloolchi chēēpyōōsōōy choo kiikiikutuuyēēchi yoonēē. 14 Nkōō chēēpyōōsōōchoochēē, ku kiimii :cheepyoosee aka nyoo /kiikukuurēē Liitya nyoo kiichōōnēē Tyaatiira. Kyooltooy :cheepyoosoonoonēē sirooy choo pirirēēn choo kwoolēē rōōpiyō chaa chaangʼ. Kiikoonyitēy :cheepyoosoonoonēē Iriin. Kutoorēt :Iriin cheepyoosoonoonēē kuuran kiyoo kiimwoorēy :Paawulō. 15 Paani kateer ngʼaleechoochēē, kusiku /akeepaatiisan inyeentee ākōō piich chēpō koonyiin. Kusoomēēch kilē, "Nēē kaacham :akwaan kilē ārānēy :aneen Kiptaayaan, apkaan keepa kēētēpii :tōkōl koonyuun." Kitas taay kusaarsaareech ākōy keepa. 16 Nēē mii pērēētuu aka, kēēmii kēēpēētii wōloo /kiikusooyēē, kēētuuyēērēē chēētō aka nyoo kii kipāyityoon nyoo kiitingʼēy toomirmiir nyaa ra nyoo kii-irēy chēēpoonēē kungʼoor tukun choo pēētiiy ku-iriisōōt. Kiingʼōōrsyēy chēēpoonēē sukunyōōru mōkōrēēchiich choo kii-irchinii pāyit rōōpiyō chaa chaangʼ. 17 Kiituupaateech :chēēpoonēē akukuurtooy kilē, "Pichu ku kipāyitiin chēpō Iriin nyoo Tōrōōr. Miitō kumwoorwook wōloo muuktooy /kēēsārwook." 18 Kitas taay :chēēpoonēē kukuurtō kilēē nyoonēē nkōō pērēētuus chaa chaangʼ kuti kunyit Paawulō :ngʼaleechiich. Kuwaraka :Paawulō akimwoochi toomirmiiryoonoonēē kilē, "Āmwooruun nkōō kaarinaa Yēēsu Kiriistō kilē chōōnēē chēēpi." Kuchōōnō :toomirmiiryoonoonēē chēēpoonēē. 19 Paani keero :pichoochēē kii-irchinii :chēēpoonēē pāyit kilē kaakuululuuka :areengʼwaangʼ nyi kiinyōōrchinii rōōpiyō, kunam :Paawulō ākōō Siila akuumut ākōy kōōk nyoo kiimii :kiirwook. 20 Paani ka-it yoonēē mii :kiirwookichoochēē kumwoochi kilē, "Yāwuutik :pichu! Koo-āpu kwiintaan kōōrēēnyoon. 21 Nēētēy :pichu piich kutuup ātēpuut choo māyāmēy keey nkōō ātēpuut chēpō Rooma, amachamaat /keetuup." 22 Paani kamwa :pichoochēē kilēē nyoonēē, kunam :piich walak choo kiikiikuururuuchi keey yoonēē ngʼaleechoochēē. Kumwa :kiirwookichoochēē /keengʼusta sirookwaak /ākēēpir. 23 Kii nēē /kaakēēpir mpō :Paawulō, /kēēmwoochi riipiintēē nyoo kiiriipēy koot kuriip kukaraam /ākēēkārchi kō. 24 Kii nēē teer :riipiintoonoonēē kilēē nyoonēē, kunam mpō Paawulō akuumut kō nyoo mii koot nyi kiikurātinii piich wōlipoor, /ākēērāti keet nyoo lēē kuntul kēēlyēēkwaak. 25 Paani ka-it ooro kwēēn, ku kiimii :Paawulō ākōō Siila kusooyēy akuuloosuuy Iriin, kiimii :piich walak chu kiirātootēēn kutēērēy kiyoo kiimwoorēy. 26 Nyoo matyaan, kuchō :kiprangʼrangʼ nyoo kiitimtiim koot ākōy kuyootiisyō kurkootiik tōkōl, akuutyookiisyō āngʼōōpō kāriin tōkōl choo /kiikurata chiich aka tōkōl. 27 Kii nēē ngʼeet :chiichi kiiriipsyēy, kuurō kuyootootēēn kurkootiik. Kingʼus chōōkeenyiin kumārēy kilē kupar keey āmu kiipkootēy kilē kiikumwēr :pichu kiirātootēēn. 28 Kukuur :Paawulō kilē, "Meepar keey. Kimii :achaan yi tōkōl." 29 Kukuur :riipiintoonoonēē chiich kwoopchi teereer, kuurip kipōōtānēy akiwō kuuputi kēēlyēēpō Paawulō ākōō Siila. 30 Nēē ityō kuumutu mpō Paawulō saangʼ akilēēchi, "Murēchu! A-ir nee /sikēēsārwoon?" 31 Kuwālchi mpō :Paawulō kilē, "Rana Kiptaayaan Yēēsu /sikēēsāruun ākōō katangʼuungʼ tōkōl." 32 Kwoomchi mpō :Paawulō chiichoonēē ngʼālyoontoo Iriin ākōō piich tōkōl choo kiimii katanyiin. 33 Nēē mii langʼatuunoonēē, kunam :chiichoonēē kiiriipsyēy Paawulō ākōō Siila akuumut ākōy katanyiin akiwō kuu-uunchi kimootiinak. /Keepaatiisan chiichoonēē ākōō piich chēpō katanyiin tōkōl. 34 Kiimut Paawulō ākōō Siila katanyiin akupay. Kipāypāyiit :chiichoonēē kwongʼuut āmu kiiran :inyeentee ākōō katanyiin tōkōl Iriin. 35 Kii nēē yyeech :kōōrēē, kuuyooytō :kiirwookichoochēē pō Rooma piikwaak kupa kaa riipiintoonoonēē pākumwoochi kilē, "Tyaaytee pichoochēē kupēēchi keey." 36 Kimwoochi :riipiintoonoonēē Paawulō kilē, "Kaakumwooru :kiirwook kilē /keetyaaytaak. Āpēēchii keey nkōō kaalya." 37 Kimwoochi :Paawulō pichoochēē /kiikuuyooku kilē, "Kāpirēēch :kiirwookichoochēē nkōō yoo chaangʼ piich amākuurwookwēēch mpō ntā kichaan piich chēpō Rooma. Kukarteech mpō kō. Āmu nee nyuun tākimar kuutyaayteech nkōō ungʼoot? Acha, mālēē nyoonēē mpō kiitēēn. Āpoomwoochi akwaaneek kupka kuutyaayteech." 38 Kupa :pichoochēē akupa kumwaarta ngʼaleechoochēē. Kii nēē teer :kiirwookichoochēē kilē kiipō :Paawulō ākōō Siila Rooma, kwootyō. 39 Kipa akupa kisoom mpō Paawulō kunyōōchi kaat akwaaneek. Kiyaatita kupeera korkoreet akusoom kupeera Pilipi. 40 Kii nēē /kaakeetyaayta Paawulō ākōō Siila, kupa ākōy kōpō Liitya. Kupa kutuuyō nkōō tuupchēēnik kōyoonēē akicheer akwaaneek nēē ityō kupēēchi keey.

17

1 Nēē mii lētuun kupa :mpō Paawulō kupuntoorō kōōr nyēpō Ampipōōli ākōō nyēpō Apoloonnya akupa ku-it Teesaloonika. Kiimii wōloonēē :sinakōōki nyēpō Yāwuutik. 2 Kilēē wōloo kii lēē ātēpoo Paawulō, kiwō sinakōōki akiwō kwoomchi Yāwuutik choo kiimii wōloonēē ngʼālyoontoo Iriin. Kyoomchi pichoochēē ngʼālyoontoo Iriin nkōō pērēētuus sōmōk chēpō Sapaatō kupāyiisyēērēē siruut chēpō Iriin. 3 Kiirārchi :Paawulō piich ngʼal akungʼuuti man kilē kiirookēē kunyaril :Meesaaya akungʼeet nkōō meerat. Kimwa kilē, "Yēēsu nyēēnyi āmii āmwoorwook ku inyeentee nyi lēē Meesaaya." 4 Kicham :Yāwuutik walak ngʼaleepō mpō Paawulō akuutuuyō keey nkōō akwaaneek. Kucham mpō :piich chaa chaangʼ chēpō Kirik choo kiikoonyitēy Iriin ngʼaleepō mpō Paawulō kipootō chēēpyōōsōōy chaa chaangʼ choo kiitookunootēēn nkōō Teesaloonika. 5 Kingʼwoonchi :kāāntōōy chēpō Yāwuutik. Kipa kuurum piich chaa raacheen nkōō Teesaloonika ku-ir luk sukutoowu pooryoot. /Keenam piich walak kupa kuupōōchi kaa Yaason akuwas Paawulō ākōō Siila sukuumut ākōy wōloo kiikiiruruuchi keey :piich. 6 Kii nēē maatakunyōōru mpō Paawulō, kunam :pichoochēē Yaason nkōō tuupchēēnik walak /akeemut ākōy taayuu piich choo ēēchēēn chēpō Teesaloonika. Kiipōl :pichoochēē kumwoorēy kilē, "Kiikukōōnu :pichu pooryoot nkōō kōōrēē tōkōl nkanyi kapka :pichu Teesaloonika kwoopu kwiintaan. 7 Kā nēē itu wōli, kutaak :Yaason akukany kutēpi katanyiin. Kiikumētō :pichu ngʼātuut chēpō Kayisaari āmu mwoorēy :akwaaneek kilē mii pāytooyiintēē aka nyoo kālē /kukuurēē Yēēsu." 8 Kii nēē teer :piich ākōō kāāntōōy chēpō Teesaloonika kilēē nyoonēē, kuu-iim keey nyēpō kwōngʼuut. 9 Kii nēē kaakuutētō :Yaason ākōō tuupchēēnichoochēē rōōpiyō kukarteera keey, /keetyaayta kupēēchi keey. 10 Paani kāwō kutuuriit :kōōrēē, kumwoochi :tuupchēēnik Paawulō ākōō Siila kupa ākōy Peereeya. Kii nēē it Peereeya, kipa kwaamta mu sinakōōki nyēpō Yāwuutik kilēē yi cham kwoomtootēy. 11 Kiikāroomō :ātēpuut chēpō Yāwuutik chēpō Peereeya kusiir chēpō Yāwuutik chēpō Teesaloonika. Kiiyootootēēn :mētēwēyiikwaak nyoo kiimārēy kutēērēy ngʼālyoontoo Paawulō. Kiisōōmānēy siruut nkōō pērēētuu aka tōkōl kuuro kilē kii man :kiyoo kimwoorēy :Paawulō. 12 Kiiran :Yāwuutik chaa chaangʼ ngʼaleekwaak. Kuuran mpō :Kirikik chaa chaangʼ choo kiitookunootēēn, pooyik ākōō chēēpyōōsōōk. 13 Kii nēē sōwu :Yāwuutik choo kiimii Teesaloonika kilē kiimii :Paawulō kwoomtooy ngʼālyoontoo Iriin nkōō Peereeya, kupa ākōy wōliinēē akupa kuungʼeet riiri. 14 Nkōō yoonēē, kuuyoomiistō :tuupchēēnik Paawulō kiwō ākōy kamas pō tapan nyēpō araaray kipa kulaangʼ mēēli. Kingʼātuunō :Siila ākōō Tiimōti Peereeya. 15 Kiiyoomiistō :pichoochēē Paawulō ākōy Ateen. Kii nēē it :Paawulō Ateen, kuwārākiisyō :pichoochēē Peereeya nkōō ngʼālyoon nyoo kiilēēchi :Paawulō kipa kumwoochi Siila ākōō Tiimōti kipa kilē weel kinyōōrchi inyeentee Ateen. 16 Kitākumii :Paawulō Ateen kukānyiisyēy, kungʼwoonchi kii nēē ro kilē kiitingʼēy :piich chēpō Ateen kaanamōōn chaa chaangʼ choo kiirānēy. 17 Kiwō :Paawulō sinakōōki nyēpō Yāwuutik akiwō kungʼalaal nkōō Yāwuutik ākōō piich walak choo kiimālēē Yāwuutik choo kiikoonyitēy Iriin. Kingʼāloolchi mpō piich pērēētuu aka tōkōl choo kiimii siirō. 18 Kiisiirsiirō keey ngʼal :walak chēpō koonēēt choo /kukuurēē Ēpikuurō ākōō choo /kukuurēē Stooyik ākōō Paawulō. Kii nēē mwoochi :Paawulō pichoochēē akipō Yēēsu ākōō paani kiikuungʼeeta meerat, kiteepa keey walak kilē, "Mwoorēy nee :sālwooni chaangʼ ngʼala?" Kimwoorēy walak kilē, "Lēē yoo mārēy :chiichi ku-ireech kilē kēēkutunchii tukun choo mākuunkēt." 19 /Keemut Paawulō rōōrōōktō aka nyoo kiituusōōt :kōōkwoo Areeyopaakō. Paani kayit yoonēē, /keeteep kilē, "Mwoorwēēch, kee, nee :ngʼaleechu imii inēētēy? 20 Imii imwoorēy choo toomō keeteera, akēēmārēy kēēsōwuu kilē ngʼuutuuy nee :ngʼaleechu." 21 (Kiichāmēy :piich chēpō Ateen ākōō punōōtiin kupāyiisyēērēē saayitiisyakwaak kutēērēy ngʼal choo toomō kuteer.) 22 Kiiryoongʼ :Paawulō nkōō kōōkwoonoonēē pō Areeyopaakō akimwa kilē, "Pichu pō Ateen! Ānkēt :aneen kilē akwaan piich choo sooyēy nkōō oor aka tōkōl. 23 Āmwoorēy kilēē nyoonēē āmu paani koomii āmānootēērēē Ateen, ānyōōru tukuukwook choo ākutunchinii. Kaaroo mpō ārii aka yoo /kiikusir kilē, ’iriin nyoo /mākiinkēt.’ Kunyuun oo, kiyoo kyoosooyēēkwaan āmoonkēt kilē kii kir nee, ku nyoonēē nyi āmii āmwoorwook." 24 Kitas taay :Paawulō kumwoochi kilē, "Iriin nyoo kii-irēy ngʼwēny ākōō kir aka tōkōl nyoo mii ngʼwēny, ku Iriin nyēpō im ākōō ngʼwēny, akumāmāngʼēy koorin choo tēēkēy :piich. 25 Māmārēy kir aka tōkōl nyoo muukēy :piich kuutē, āmu inyeentee nyoo tēnii chiich aka tōkōl sopoon ākōō kaapuusa ākōō kir aka tōkōl. 26 Kupunuunō chiich ākoongʼo ku kii-ir :Iriin piich tōkōl choo mii ngʼwēny akukany kimangʼ kōōrēē tōkōl. Kisat mpō :Iriin inyeentee pērēētuus choo mārēy kumāngʼiisyō piich nkōō kōōrēē ākōō wōloo pākumāngʼēy. 27 Kii-ir :Iriin kilēē nyoonēē sukuwasaata :piich inyeentee ālēē kunyōōru. Aku nyuun mēēlē lōōw nkōō wōloo mii :chiich aka tōkōl nkōō achaan. 28 Āmwoorēy kilēē nyoonēē āmu ntā kiimoomii :inyeentee, tāmaakēētingʼēy sopoon. Kilēē paani kiisir :piikwook walak kilē, ’Kichaan laakōōchiich.’ 29 Kunyuun oo, kilēē paani kichaan laakōōpō Iriin, ku mākuupkaat kilē karkeey :Iriin nkōō tukun choo kiitaangʼ :piich nkōō ēēruunēkwaak aku-ir itōōn nyēpō ta-aapu ntā nyēpō peeta ntā ku nyēpō kor. 30 Nkōō taay, ku kiimaamara kir :Iriin sōlwoonti nyēpō piich nyoo lēē nyoonēē, wōloo nyuun, mwoochinii aniinee chiich aka tōkōl mu ārii aka tōkōl kilē kuwala nkōō rāyiityeenyiin, 31 āmu kiikuchēp :Iriin pērēētuu nyoo rwoochinii kōōrēē tōkōl nkōō oor nyēpō man kupunuunō chiich nyoo kiikulēwēn. Kiingʼuuti :Iriin piich tōkōl ngʼālyoontoonoonēē, paani kiingʼeeta chiichoonēē meerat." 32 Kii nēē teer :pichoochēē kungʼalaala Paawulō ngʼeetataa meerat, kuroorēchi :walak Paawulō, kumwa :walak kilē, "Tākēēmāriin ichōōn ingʼāloolwēēch akipō ngʼaleechu pērēētuu aka." 33 Kumētō :Paawulō kōōkwoonoonēē. 34 Kinam keey :walak nkōō Paawulō akuuran Iriin. Nkōō pichoochēē kiiran kiyoo kiimwoorēy Paawulō, ku kiimii Tyoonsyō nyoo kii ākoongʼo nyēpō kōōkwoo Areeyopaakō, ākōō cheepyoosee aka nyoo /kiikukuurēē Tamariis ākōō piich walak.

18

1 Kii nēē woonyō :ngʼaleechoochēē, kungʼeetee :Paawulō Ateen akiwō Kōōriintō. 2 Kinyōōrchi wōloonēē Yāwuutyoontēē aka nyoo /kiikukuurēē Akiila. Kiipō :chiichi kōōrēē aka nyoo /kiikukuurēē Pōōntō. Kiitākuchōōnēē :chiichoonēē kōōroo Itali nkōō cheepyooseenyiin nyoo /kiikukuurēē Prisiila. Kiipkaana :pichoochēē Itali āmu kiimwooru :Kiloowutiyō nyoo kiipāytooy kōōroo Rooma tōkōl kilē kupēēchi keey :Yāwuutik tōkōl choo kiimii Rooma. 3 Kiwō kutēpō :Paawulō akupāyiisyō nkōō mpō :Akiila āmu kii-irēy mpō :Akiila eemeen kilēē Paawulō. 4 Kiiwēētii :Paawulō kungʼāloolēy ākōō piich mu sinakōōki pērēētuu aka tōkōl nyēpō Sapaatō. Kiityāmēy :Paawulō kilē ntā isu keey Yāwuutik ākōō Kirik kucham Iriin. 5 Kii nēē ituuna :Siila ākōō Tiimōti Makeetoonnya, kuukiilchi keey :Paawulō kwaamta ngʼālyoontoo Iriin kumwoochinii Yāwuutik kilē Yēēsu ku Meesaaya nyoo /kiikukānyoonuuy. 6 Kii nēē tay :Yāwuutik Paawulō akumuul, kulalayta :Paawulō tēērit nkōō sirōōchiich akimwoochi akwaaneek kilē, "Kwaamaak :kērētiikwook. Mootingʼaa lēēluut. Kungʼeetee aniinee kitas taay, ku āwēētii wōloo mii :piich choo mālēē Yāwuut." 7 Kingʼeetee :Paawulō sinakōōkiinoonēē akiwō ākōy kaa chiich nyoo kiilēēkitēē yoonēē nyoo /kiikukuurēē Tiitō Yuustō nyoo kiikoonyitēy Iriin. 8 Kiimii :chiich nyoo kiiryoonchinii sinakōōkiinoonēē nyoo /kiikukuurēē Kiriispaas. Kicham :chiichoonēē nkōō piich chēpō katanyiin Yēēsu. Kii nēē teer :piich chaa chaangʼ chēpō Kōōriintō ngʼālyoontoonoonēē, kuuran Yēēsu /akeepaatiisan. 9 Nēē mii langʼatuu aka, kungʼāloolchi :Iriin Paawulō nkōō ngʼoongʼuut kilē, "Paawulō, mēēwāriisyō, tasa taay i-amta lōkōōy. Meesiis, 10 āmu āmii ākōō inyēēn amoomii :chiich nyoo irtooyiin kir. Piich chaa chaangʼ nkōō yēēnyi pō Kōōriintō ku piichuuch." 11 Kitēpō nyuun :Paawulō Kōōriintō kēny ākoongʼo nkōō āroo lo kuunēētēy piich ngʼālyoontoo Iriin. 12 Kii nēē lēku :Kāliiyō pāytooyiintoo Akaaya, kuurum keey :Yāwuutik akunam Paawulō akuumut ākōy kaapkiirwōōk keepa /kēērwoochi. 13 Kii nēē itita :pichoochēē kōōkwēē, kumwa kilē, "Mii :chiichi kumwoochinii piich kilē kusa Iriin nkōō oor nyoo māyāmēy keey nkōō wōloo mwoortooy :ngʼātuut." 14 Kii nēē mārēy kuutyaak keey :Paawulō nkōō ngʼaleechoochēē kiimwoorēy Yāwuutik, kumwoochi :Kāliiyō Yāwuutik kilē, "Ntā kookwiintoochiniikwaan ngʼālyoon nyaa ra, ntā ku ngʼōōki choo ka-ir :chiichi, tākootēērwook ngʼaleekwook. 15 Āmu :kwiintaanikwook kipō ngʼal, kaarin ākōō ngʼātuutēkwook kupaat, ku ākwoonēēk keey choo āsātēy ngʼaleechoochēē. Mā aneen nyoo ātilēy kiirwook nyoo lēē nyoonēē." 16 Ku-oon :Kāliiyō pichoochēē kupa saangʼ. 17 Kunam :pichoochēē Sōōstēēnēēs, chiich nyoo kiiryoonchinii sinakōōki akupir nkōō taayuu kaapkiirwōōk. Maangʼwoonchi :ngʼaleechoochēē Kāliiyō mpō kiitēēn. 18 Kiitēpō :Paawulō Kōōriintō pērēētuus chaa chaangʼ. Nēē mii lētuun, kumwoochi tuupchēēnik saaysērē paani kiimārēy kupēētii :tōkōl kōōroo Siirya ākōō Prisiila ākōō Akiila. Paani toomō kiwō nyuun, /kēētilchi mēt nkōō yoo /kiikukuurēē Keenkreeya, siku-irchi Iriin kōrōs nyēpō kōōnkēy. 19 Kii nēē it kōōr nyēpō Ēpēēsō, kutil :Prisiila ākōō Akiila kungʼātuunō yoonēē. Kumētō :Paawulō akwaaneek akiwō sinakōōki akitoowu kungʼalaal nkōō Yāwuutik. 20 Kisaarsaar :pichoochēē Paawulō kilē kutākutēpō nkōō akwaaneek, kutay Paawulō. 21 Kiwō kuloongʼēy mēēli, kumwoochi :Paawulō pichoochēē kilē, "Nēē cham :Iriin, ā-ōōkuuy keey." Akuwēērō Ēpēēsō. 22 Kii nēē it :Paawulō Kayisareeya, kiwō kuutaakwees kaaniisee nkōō Chēērusālēēm. Nēē mii lētuun, kiwō Antyookya. 23 Kii nēē kaakupērēnō :Paawulō Antyookya pērēētuus choo ngʼērin, kungʼeetee yoonēē akiwō kupuntoorō kōōroo Kalatiya ākōō nyēpō Puruukya kuchēērootēy tuupiik chēpō Yēēsu. 24 Kiimii :Yāwuutyoontēē aka nyoo /kiikukuurēē Āpōōlō nyoo kiichōōnēē Aleekisaantrya nkōō Miisiri. Kiwō :chiichoonēē Ēpēēsō. Kii chiich Āpōōlō nyoo kii ngʼālooliin akiinkēt siruut chēpō Iriin kukaraam. 25 /Kiikiikeeneet akipō araa Yēēsu, akiingʼāloolēē :chiichoonēē Yēēsu nkōō nyakanat akuunēētēy ngʼālyoontoo Yēēsu nkōō oor nyaa karaam. Kiinkēt nyuun :Āpōōlō akipō kaapaatiisana nyēpō Chowaana ākityōōn. 26 Kitoowu :chiichoonēē kungʼalaal mu sinakōōki nyoo maawāriisyō. Kii nēē teer :Prisiila ākōō Akiila ngʼaleepō Āpōōlō kuumut katangʼwaangʼ akupa kirārchi inyeentee ku karaam akipō araa Iriin. 27 Paani kiimārēy :Āpōōlō kiwō Akaaya, kucheer inyeentee :tuupchēēnik /ākēēsirchi tuupiik choo kiimii Akaaya kilē kutaak inyeentee. Kii nēē it Akaaya, kuumuuk kuutoorēt piich chēpō Kiriistō choo kiikusiku nkōō chamataa Iriin, 28 āmu kiipēl :inyeentee ngʼaleepō Yāwuutik nkōō taayuu piich tōkōl, kipāyiisyēērēē siruut kungʼuuti kilē :Yēēsu ku Meesaaya.

19

1 Paani kiitākimiitō :Āpōōlō Kōōriintō, kunam :Paawulō paan kiwō araa rōōrōōk ākōy ku-it Ēpēēsō. Kiwō kunyōōrchi wōloonēē pō Ēpēēsō piich walak choo kiikiikuuran Yēēsu. 2 Kiteep :inyeentee pichoochēē kilē, "Kii nēē kaaran :akwaan oo, ku kyaataak Toomirmiir nyoo Tiliil?" Kuwālchi :pichoochēē Paawulō kilē, "Acha! Toomō mpō keeteer kilē mii :Toomirmiir nyoo Tiliil." 3 Kuteep :Paawulō pichoochēē kilē, "Kaapaatiisana nyoo lēē nee nyoo kyoonyōōruukwaan?" Kuwālchi :pichoochēē kilē, "Kiikunyōōru nyēpō Chowaana." 4 Kimwoochi :Paawulō kilē, "Kaapaatiisana nyēpō :Chowaana ku kiipō kuwāliisyō :piich nkōō ngʼōōkikwaak. Kiimwoochinii :Chowaana piich kilē kuuran chiich nyoo kiimii kuchōōnēy, aku chiichoonēē kiingʼāloolēē :Chowaana ku Yēēsu." 5 Kii nēē teer :pichoochēē kilēē nyoonēē, /keepaatiisan nkōō kaarinaa Kiptaayaan Yēēsu. 6 Kii nēē konoor :Paawulō pichoochēē ēēruunēchiich, kuchōōnchi :Toomirmiir nyoo Tiliil pichoochēē. Kungʼalaal :walak kuutuway choo kiimēēnkēt, akimwaarta kiyoo kiingʼoonchi :Toomirmiir nyoo Tiliil. 7 Ki taman nkōō ārēēny :pichoochēē tōkōl. 8 Kiiwō :Paawulō sinakōōki akwaamta lōkōōy nyoo maawar. Kyaamta lōkōōyichoochēē nkōō āroo sōmōk kusoorsoorēy piich akipō pāyuunāt nyēpō Kaa Iriin. 9 Kiinyikisiituuy :piich walak mētēwēy amaakuuran. Kimwa mpō ngʼal chaa raacheen nkōō taayuu piich akipō Yēēsu. Kumētō nyuun :Paawulō pichoochēē akuwēēchi keey ākōō tuupiik. Kiinēētēy tuupiichoochēē pērēētuu aka tōkōl nkōō kōpō koonēētiisyō nyēpō Turaanō. 10 Kitas taay :Paawulō kilēē nyoonēē nkōō kēnyiis ārēēny. Kii-ira kilēē nyoonēē kuti teer :piich tōkōl ngʼālyoontoo Iriin choo kiimāngʼēy kōōroo Eesya, Yāwuut ākōō Kirik. 11 Kii-ir :Iriin tukun chēpō kwongʼuut choo kii toomō /keero pērēētuu aka kupunuunō Paawulō, 12 kuti nēē /kwoopchi piich choo kiimnyoonsōōt kitaampaayeen ākōō sirooy choo kiikutiingʼ :Paawulō, kusopyō akupeera :toomirmiirēy chaa raacheen. 13 Kiimii :Yāwuutik walak kipēētootēy akuutyāmēy ku-oon toomirmiirēy chaa raacheen kupeera piich kupāyiisyēērēē kaarinaa Kiptaayaan Yēēsu. Kimwoochinii :pichoochēē toomirmiirōōchoochēē raacheen kilē, "Āmwoorwook nkōō kaarinaa Yēēsu nyoo āmtootēy :Paawulō kilē apkaanee chiichi." 14 Piich walak choo kii-irootēy kilēē nyoonēē, ku wēēchiik tisap chēpō tisiintēē aka nyēpō Yāwuut nyoo /kiikukuurēē Sikeepa. 15 Kii nēē tyam :wēēchoochēē kumwoochi toomirmiir nyaa ra kilēē nyoonēē, kuwālchi :toomirmiiryoonoonēē kilē, "Ānkēt :aneen Yēēsu ākoonkēt Paawulō. Akwaan ngʼoo?" 16 Kisōkōrchi :chiichoonēē kiitingʼēy toomirmiir nyaa ra wēēchoochēē akupooryēērō ākōy kuupēl tōkōl. Kimwēr :tōkōl kupa saangʼ kusārētēy kērēti amātingʼootēy sirooy. 17 Kii nēē iti :ngʼaleechoochēē Yāwuutik ākōō Kirikiik choo kiimāngʼēy Ēpēēsō, kuuwāriisyō tōkōl, akuukoonyit kaarinaa Kiptaayaan Yēēsu. 18 Kipka :piich chaa chaangʼ kusiku akungʼaangʼta ngʼōōkiikwaak. 19 Kupka mpō :ōōrkooy walak kwoopu kiitapuunākwaak akupeel kuurōōsēy :piich tōkōl. Kii nēē /kitas rōōpiyō choo tēēnō choo kiikwaala kiitapuunāchoochēē, /kēēnyōōru rōōpiyō choo lēē peeteen ēlup konom. 20 Kitas taay nyuun kinyōōru chamat :ngʼālyoontoo Iriin akuyāmu kōōrēē. 21 Kii nēē kaaku-iriisyō :ngʼaleechu tōkōl, kutuup :Paawulō mukulērtiinyiin kiwō Chēērusālēēm kupuntoorō araa Makeetoonnya ākōō Akaaya. Kuupkaat :Paawulō kilē, "Nēē koowō Chēērusālēēm, ku karaam mpō āwoowō ākōy Rooma." 22 Kuuyooytō nyuun Tiimōti ākōō Eeraastō choo kiitoorētootēy inyeentee, kupa Makeetoonnya akingʼātuunō inyeentee Eesya pērēētuus choo ngʼērin. 23 Kitoowu keey :pooryoot nkōō wōloonēē pō Ēpēēsō nyoo māminingʼ akipō araa Yēēsu. 24 Kiimii :kiitoongʼiintoo peeta nyoo /kiikukuurēē Tēmētēēryō. Kiitoongʼēy :chiichi kārkēēyin pō kōpō Arteemiis nyoo /kiikukutunchinii. Kiitingʼēy :Tēmētēēryō piich chaa chaangʼ choo kii-irchinii inyeentee pāyiisyōōnoonēē. 25 Kikuur :Tēmētēēryō pichoochēē nkōō piich walak choo kii-irēy pāyit nyoo lēē nyoonēē, akimwoochi tōkōl kilē, "Murēchu, ānkēt :akwaan kilē mōkōrnoontiinyoon kichōōnēē pāyiisyōōni. 26 Kaaroo :akwaan akaateer kilē kaakuwal :chiichi /kukuurēē Paawulō piich chaa chaangʼ nkōō wōli pō Ēpēēsō ākōō mpō Eesya tōkōl. Mwoorēy :chiichi kilē kaanamōōn choo irēē :piich ēēruunēkwaak ku mēērookēē /kēēkutunchi. 27 Mii :kir nyaa ra nyoo irēē nkōō wōloo mii pāyiisyōōninyoon āmu muukēy kungʼalaala :piich pāyiisyōōni akusas. Kunyuun, muukēy kuupoot :pāyiisyōōni koonyit. Amēēlē mpō nyoonēē kipaat, choostooy mpō :piich kōpō Arteemiis akupēt :tōrōōrin nyoo tingʼēy. Inyeentee nyoo /kukutunchinii nkōō Eesya tōkōl ākōō ngʼwēny tōkōl." 28 Kii nēē teer :pichoochēē ngʼaleechoochēē, kunyāliisyō akitoowu kupōlyō kilē, "Tōrōōr :Arteemiis nyēpō piipō Ēpēēsō." 29 Kungʼeet riiri mu Ēpēēsō tōkōl. Kunam :pichoochēē Kayaas ākōō Aristaarkō choo kiipō Makeetoonnya akiicham kupēētootēy ākōō Paawulō. /Kēēmwērtoorō pichoochēē ākōy kaapkiirongʼō mu Ēpēēsō. 30 Kiimārēy :Paawulō inyeentee kiwō wōloo kiimii pichoochēē, kimaakuchāmchi :tuupiik kiwō. 31 Kiiyoochi kuut Paawulō :choorweeyichiich walak choo kii ēēcho nkōō Ēpēēsō akusoom kumāwō kaapkiirongʼō. 32 Kii nēē mii kutāsēy taay :tuuyoot, kuchō siirētō kwēēnuungʼwaangʼ. Kiimwoorēy :walak chu, kumwoorēy :walak chuuchō. Akiimēēnkēt mpō :piich chaa chaangʼ āmu nee sukumii tuuyoonoonēē. 33 Kiitiitō :Yāwuutik Aleekisaanta kiwō taay akilēēchi kungʼalaal. Kimwoochiinō :Aleekisaanta piich ēēruunēchiich kilē kusiisyō sukumwoochi akipō ngʼaleechoochēē kiikumwoorēy. 34 Kii nēē sōwu :piich kilē kii Yāwuutyoon Aleekisaanta, kupōlyō tōkōl nkōō kuut ākoongʼo saayitiis ārēēny kilē, "Tōrōōr :Arteemiis nyēpō piipō Ēpēēsō." 35 Kumwoochi :siriin nyēpō kōōroonoonēē pichoochēē kusiisyō. Kii nēē kaakusiisyō, kumwoochi :siriintoonoonēē kilē, "Murēchu pō Ēpēēsō! Nkēt :chiich aka tōkōl nkōō kōōrēē tōkōl kilē Ēpēēsō ku riipiintoo kōpō Arteemiis nyoo tōrōōr nkōō mpō kārkēēyintanyiin nyoo kiichinuuna parak. 36 Āmu moomii :chiich nyoo muukēy kutay ngʼaleechu pō man, ku karaam āsiisyēē āmoosērchinii ngʼal tōkōl. 37 Kaamutuukwaan pichu kupka yi, amaachoor :pichu tukun nkōō kōpō Arteemiis, amaangʼalaala Arteemiis nkōō oor nyaa ra. 38 Nēē tingʼēy :Tēmētēēryō nkōō piichiich choo irchinii inyeentee pāyit ngʼālyoon akumārēy kuurwook :chiichi, kuyootootēēn :kaapkiirwōōk akimii :kiirwook chēpō kōōr choo ēēchēēn. Muukēy :akwaaneek kwoop riiruutēkwaak wōloonēē. 39 Ntā nēē kātākimii :ngʼālyoon nyoo kātoomārēy āmwooru, ā-āpu /kēērwook nkōō kōōkwō. 40 Kulēē wōloo lēē paannyēēnyi, kēēmiichaan yoo /kiimuukēy /keemwa kilē :achaan chu kākwoopu riiri nkōō ngʼaleechu kā-iriisyō aniinee. Moomii :wōloo kutuuktooy ngʼaleechu āmu moomii kir nyoo āmuukēy amwaa." 41 Kii nēē kaakumwa kilēē nyoonēē, kukar tuuyoot.

20

1 Kii nēē kaakuuwoonyō :riiriinoonēē, kuuyooytō :Paawulō /pākēēkuurchi tuupiik chēpō Yēēsu. Kii nēē kaakucheer tuupiichoochēē, kumwoochi saaysērē akuwēēchi keey Makeetoonnya. 2 Kimii paan kuwēētii Makeetoonnya kucheera piich ngʼal chaa chaangʼ. Nēē mii lētuun, kiwō kōōroo Kirik. 3 Kitēpō wōloonēē āroo sōmōk. Kii nēē mii :Paawulō kuchēpēy keey sukuwēērō mēēli ākōy Siirya, kusōwu kilē kiikiikuchēp keey :Yāwuutik sukupar inyeentee. Kuupkaat nyuun nkōō yoonēē kuwaraka araa Makeetoonnya. 4 Kiwō :Paawulō nkōō piich chaa chaangʼ ākōy Pilipi. Pichoochēē ku: Sopaatro wēēroo Piirō nyoo kiichōōnēē Peereeya, Aristaarkō ākōō Sēēkuuntō choo kiipkoonēē Teesaloonika, Kayaas nyēpō Tēērpē, Tiimōti, Tukiikō ākōō Turōōpiimō choo kiipō kōōroo Eesya. 5 Paani tākēēmiichaan Pilipi, kusip kuuntoroor :pichoochēē, akupa kukanyeech Turoowa. 6 Kii nēē woonyō :pērēētuus chēpō Pasaka, keengʼeeta Pilipi akeepeeree mēēli. Ku kaakusiirtō pērēētuus choo lēē muut, kēētuuyō nkōō pichoochēē Turoowa ākēēpērēnēē wōloonēē pērēētuus tisap. 7 Nēē mii pērēētuu nyēpō taay nyēpō wiiki, kēētuuyō tōkōl ārii ākoongʼo sikēē-āmiisyēē tōkōl. Kuuneet :Paawulō piich lōkōōy chēpō Iriin. Āmu kiimārēy :Paawulō sikuwō paani kayyeech kōōrēē, kitas taay kuunēētiisyō ākōy ooro kwēēn. 8 Kiimii :taayitiisyak chaa chaangʼ kulārsōōt nkōō koot nyēpō parak nyoo kiikutuusōōt. 9 Kiimii :murēnēē aka nyoo /kiikukuurēē Ēwutuukō nyoo kiimii kitēpēē tiriisya. Paani mii :Paawulō kutāsēy taay kuunēētiisyēy, kunam Ēwutuukō :rwoon nyoo nyikiis. Kii nēē nam :rwoon, kichintaara koot nyēpō sōmōk akuwiir ngʼwēny kilē ’tul.’ Kii nēē /kipakeenam, ku kiikima. 10 Kurēytō ngʼwēny :Paawulō, kuupiti chiichoonēē, kukwaar akimwoochi piich kilē, "Amoomuyō, tākusopoot :chiichi." 11 Kuwaraka :Paawulō koot nyēpō parak akupa kupuutil makatyaan akwaam. Kitas taay :Paawulō kungʼāloolchi piich ākōy kuurir kōōrēē. Kii nēē yyeech kōōrēē, kuwēēchi keey. 12 Kuumut :piich muroonoonēē kiwō kaaw kusopoot. Kipāypāyiituuy :pichoochēē nyēpō kwongʼuut. 13 Kiiwēērō :Paawulō keel ākōy Aasō yoo kiimwa kilē wōkunyōōrchinēēch sukulaangʼ mēēlii. Keentoroor :achaan keepeeree mēēlii ākōy Aasō. 14 Kii nēē nyōōrchēēch :Paawulō Aasō, kuloongʼu mēēlii akeepa tōkōl ākōy Mituleen. 15 Kii nēē yyeech kōōrēē, kēēngʼēētyēērēē Mituleen akeepeeree mēēli ākōy Kiiyōōs. Nēē mii pērēētuu nyēpō ārēēny, kee-it Saamō. Paani kāwō kuyyeech kōōrēē, kee-it wōloo /kiikukuurēē Milēētō. 16 Kiikiikutil :Paawulō kiwō kusiirtō Ēpēēsō simēēpoot pērēētuus chaa chaangʼ kumii Eesya. Kiitil kilēē nyoonēē āmu kiimii kichooytooy ku-it Chēērusālēēm nēē muukēē nkōō pērēētuu Pēēntēkōōsti. 17 Kii nēē it Milēētō, kuuyooytō :Paawulō /pākēēkuurchi kāāntōōyipō kaaniisa chēpō Ēpēēsō. 18 Kii nēē itu :kāāntōōyichoochēē, kumwoochi kilē, "Ānkēt :akwaan wōloo kyaamangʼtaa nkōō akwaan kungʼeetee pērēētuuni pō taay ā-ituuy Eesya. 19 Kyoo-irchi Kiptaayaan pāyiisyeenyiin āmii ā-āpēy keey ngʼwēny ākooriirēy nkōō akwaan ākoomurtooy nyāriluut choo kii-irwoon :Yāwuutik. 20 Ānkēt :akwaan kilē maawungʼeenaak kir aka tōkōl nyoo toorētook āmii :tōkōl ārii ākoongʼo ntā ku nkōō kooriikwook. 21 Kyooriirchi Yāwuutik ākōō Kirikik kilē kaykay kuwāliisyō nkōō ngʼōōkiikwaak nkōō taayuu Iriin akuuran Kiptaayaantēēnyoon Yēēsu. 22 Nkōō paannyēēnyi, ku kaaku-iran :Toomirmiir nyoo Tiliil āwō Chēērusālēēm aku moonkēt kiyoo irēē paani kaa-it wōliinēē. 23 Ānkēt :aneen kupaat kilē nkōō kōōr aka tōkōl ku mwoorwoon :Toomirmiir nyoo Tiliil kilē mii kukānyoonwoon :korkoreet ākōō nyaril. 24 Aku nyuun oo, pō puch sopoontanyuun nkōō aneen, ākōy kuti awaangʼ pāyiisyōōni kiikukōōnān :Kiptaayaan Yēēsu. Pāyiisyōōni ku amwaarta lōkōōy choo kāroomēēn chēpō chamataa Iriin." 25 Kitas taay :Paawulō kumwoochi kilē, "Ānkēt :aneen mpō paannyēēnyi kilē moomii :chiich nkōō akwaan tōkōl chu kyoowēētootēy ā-āmchinii lōkōōy chēpō pāyuunātoo Kaa Iriin nyoo tākuurootoon kuureer. 26 Kunyuun oo, āmwoorwook pērēētuuni kilē māriirtoorēēnoon keey :chiich aka tōkōl nēē poot sopoontānyiin. 27 Āmwoorēy kilēē nyoonēē, tāmēēlē :chiich kyoomuungʼ :aneen mpō pērēētuu ākoongʼo kumoomwoorwook tukun tōkōl choo mārēy :Iriin a-ir. 28 Āriip keey ākooriip mpō piich tōkōl choo kiikucham Iriin āmu kiikulēwēnook :Toomirmiir nyoo Tiliil āriip pichoochēē. Akwaan choo āriipēy kaaniisaa Iriin nyoo kiiwala kērētiipō wēēriinyiin. 29 Ānkēt :aneen kilē nēē koowēēchi keey, kupkoonēy :suuy wōloo āmiikwaan amēētuukēy kēēchiirēk. 30 Mpō nkōō kwēēnuungʼwoongʼ, ku mii :piich walak choo pkoonēy akungʼuurnaan sukuuchuut choo kiikuuran Yēēsu Kiriistō kutuup akwaaneek. 31 Āriip keey nyuun piich choo lēē choochēē. Mārēy mpō āpkootēy kilē kyaatas :aneen taay nkōō kēnyiis sōmōk choo kaakusiirtō āchēērēy ākooriirchinii chiich aka tōkōl pērēēt ākōō langʼa. 32 Kunyuun oo, koomētyook ēēruunēpō Iriin ākōō ngʼālyoonteenyiin nyēpō choomnyoot sukuriipook. Tēēkook :ngʼālyoontoonoonēē akukōōnook pēēruur nyēpō Iriin āmu akwaan laakōōchiich. 33 Kiimaamārchaa keey rōōpiyoontoo chiich ntā ku siraa chiich aka tōkōl. 34 Ānkēt :akwaan man kilē kyoopāyiisyēērēē ēēruunēchuuch si nēē ngʼat ānyōōru kir aka tōkōl nyoo kyoomārēy nkōō mpō tukun choo kiimārēy :choorweeyichuuch. 35 Kyoongʼuutwook nkōō tukun tōkōl choo kyoo-irēy kilē nēē ākiil :akwaan keey kilēē paani kyookiil :aneen keey, ku kaykay kēēsāruu :piich choo mēēmuukēy keey, kēēpkootēy ngʼaleepō Kiptaayaan Yēēsu choo kiimwoorēy kilē, ’Pēēruuroot chiich nyoo tētooy kusiir nyoo /kuutēnii.’ " 36 Kii nēē waangʼ :Paawulō kumwoorēy ngʼaleechoochēē, kukutungʼ nkōō pichoochēē tōkōl akusa. 37 Kuriiryō :akwaaneek tōkōl kilēēchinii Paawulō saaysērē. 38 Kiyoo kiingʼwoonchi pichoochēē kusiir kir aka tōkōl ku paani kiimwa :Paawulō kilē mākuurōōsēy :akwaaneek Paawulō pērēētuu aka. Kuuyoomiistō :pichoochēē Paawulō kiwō kuloongʼēy mēēli.

21

1 Kii nēē kaakēēpēēsyō ākōō pichoochēē, keepa keelaangʼ mēēli akeechuul ākōy Kōōsi. Paani kāwō kuyyeech kōōrēē, keenam paan ākōy Rootees, nēē mii pērēētuu nyēpō sōmōk, keepa ākōy Pataara. 2 Keepa kēēnyōōrchi mēēli Pataara nyoo kiimii kuwēētii Pōyinikē nyoo mii kōōroo Siirya. Keelaangʼ nyuun mēēliinoonēē akeepa. 3 Kii nēē kuuroo Kuprō, kēēsiirtō keepa araa kamas pō lēt keetangʼ kōōroo Siirya. Nēē mii lētuun kee-it kōōroo Tiirō āmu kiimii :tukun walak mēēlii choo kiimārēy /kēētōōrchi yoonēē. 4 Kii nēē kunyōōru piich chēpō Kiriistō nkōō wōloonēē, kēētēpi ākōō akwaaneek pērēētuus tisap. Kimwoochi :pichoochēē Paawulō kupunuunō Toomirmiir nyoo Tiliil kilē māwō Chēērusālēēm. 5 Kii nēē rook :pērēētuusyēchoochēē, kuuyoomiistēēch :tuupiichoochēē tōkōl kupootō chēēpyōōsōōkwaak ākōō mpō laakōōkwaak. Keepa kēēkutungʼēē tapan nyēpō araaray akeesaa. 6 Kii nēē kaakēēmwoochi keey saaysērē, kēēpēēsyō akeepa keelaangʼ mēēliinyoon. Kuwārākiisyō :piichuuchō walak tōkōl kēēstoonikwaak. 7 Kiikutas :achaan taay nkōō paantanyoon kungʼeetee Tiirō ākōy kee-it Toleemay. Kiikiitaakwees tuupchēēnichooch choo kiimii Toleemay ākēēpērēnēē wōloonēē pērēētuu ākoongʼo. 8 Paani kāwō kuyyeech kōōrēē, keenam paan ākōy kee-it Kayisareeya. Kii nēē ku-it Kayisareeya, keepa kaa āmtooyiintēē aka nyoo /kiikukuurēē Pilip nyoo kii ākoongʼo nkōō choo lēē tisap choo /kiikulēwēnēy nkōō Chēērusālēēm. 9 Kiitingʼēy :chiichoonēē tiipiichiich angʼwan choo maakwoop. Kiingʼāloolēy :tiipiichoochēē ngʼal choo kiingʼuutinii :Toomirmiir nyoo Tiliil. 10 Paani kiikaakēēpērēnēē wōloonēē pērēētuus choo matyaan, ku-ituuna Chuuteeya :ngʼālooltooyiintēē aka nyoo /kiikukuurēē Akaapō. 11 Kuchō yoo kiikumiichaan akunam angʼwaa Paawulō nyoo kiirātēē keey moo. Kunam :chiichoonēē angʼwaanoonēē akurata ēēruunēchiich nkōō kēēlyēēchiich akimwa kilē, "Mwoorēy :Toomirmiir nyoo Tiliil kilē, ’Rātēy :Yāwuutik chēpō Chēērusālēēm chiichi pō :angʼwaani kilēē nyēēnyi, akuutētō kiwō ēēruun chēpō piich choo mālēē Yāwuutik.’ " 12 Kii nēē kaakeeteer ngʼaleechoochēē pō chiichoonēē, kēēriirchi nkōō piich walak choo kiimii yoonēē Paawulō kilē māwō Chēērusālēēm. 13 Kuwālwēēch :Paawulō kilē, "Āmu nee sooriirsōōt akaa-iraan aa-iim keey? Moochēpoot :aneen kupaat keeratan, āchēpoot :aneen mpō āmēērchi Chēērusālēēm akipō Kiptaayaan Yēēsu." 14 Kii nēē maatakeemuuk keesaarsaar Paawulō, kēēmētō akeemwaa kilē, "Kanya ki-ira kilēē wōloo mārtooy :Iriin." 15 Paani kaakungʼat :ngʼaleechu, keerat keey akeepa ākōy Chēērusālēēm. 16 Kiikupa nkōō :tuupiik walak choo kiimāngʼēy Kayisareeya. Kupa kuumuteech kaa Munasooni, wōloo kiikupa kēēruuyō langʼatuunoonēē. Kiichōōnēē :chiichi Kuprō aku inyeentee ku ākoongʼo nkōō piich choo kiisip kuuran Yēēsu. 17 Kii nēē ku-it :achaan Chēērusālēēm, kutaakeech :tuupchēēnichooch nkōō pāypooyō nyoo ōōw. 18 Kii nēē yyeech kōōrēē, keepa nkōō Paawulō pakeeroo Chēēmis. Kiimii :kāāntōōy tōkōl wōloonēē. 19 Kuutaakwees :Paawulō pichoochēē akurārchi ngʼālyoon aka tōkōl nyoo kiiku-irchi :Iriin piich choo mālēē Yāwuutik ākōō pāyit nyoo kii-ir :inyeentee. 20 Paani kateer :pichoochēē ngʼaleechoochēē, kuuloosu Iriin. Kumwoochi :pichoochēē Paawulō kilē, "Keeroo sōō wēēriinyoon kilē mii :Yāwuutik choo itēy ēlupuus choo makurar choo kiikuuran Yēēsu akutākutuupēy ngʼātuut chēpō Muusa. 21 /Kiikēēmwoochi kilē kiinēēt :inyēēn Yāwuutik tōkōl choo māngʼēy nkōō piich choo mālēē Yāwuutik kumētō ngʼātuut chēpō Muusa, amaamur laakōōkwaak amatuup ātēpuut chēpō Yāwuutik. 22 Ara /ku-ir nee nyuun? Man kilē tēērēy :pichoochēē kilē kaa-ichōōn. 23 Kir nyoo miitō, ku i-ir kiyoo kimwooruun. Miitō :piich yēēnyi choo lēē angʼwan choo kiikuuyoomiis Iriin. 24 Wiyō nkōō pichu ākōy Kōpō Iriin akiwō itas taay nkōō akwaaneek ātiliil keey akiitētō kir aka tōkōl nyoo kumārēy nkōō tuumoonēē /sikēētilchi pichoochēē mētēwēyiikwaak. Nēē ir kilēē nyoonēē, kusōwu :chiich aka tōkōl kilē moomii :man ngʼal tōkōl choo /kiikēēmwoochi akipō inyēēn. Sōwuuy kilē imii :inyēēn ituupēy ngʼātuut chēpō Muusa. 25 Piich choo mālēē Yāwuutik akiikuuran Yēēsu, ku kaakēēsirchi ākēēmwoochi kukir keey āmiisyō nyoo mā lipoop nyoo /kakisat /ākēētapaan kupoyiit kaanamōōn, kimaa-am kērēti, ntā ku pēēny nyēpō tyoony aka tōkōl nyoo /kakunam kaat /akeekeet, ama-ir takal." 26 Kucham nyuun :Paawulō ku-ir kilēē paani kiikumwoochi. Kii nēē yyeech kōōrēē, kiwō :Paawulō nkōō pichoochēē akupa kuutiliil keey. Kii nēē kaakuutiliil keey, kupa tōkōl Kōpō Iriin. Kumwoochi :Paawulō piich pērēētuu nyoo rookēy :tuumoonēē /ākēē-irchinii chiich aka tōkōl kōrōs. 27 Kii nēē riik kurook :pērēētuusyēchoochēē lēē tisap, kuuro :Yāwuutik walak choo kiipō kōōroo Eesya :Paawulō kumii Kōpō Iriin. Ku-ir :Yāwuutichoochēē piich kutoowu riiri akunam Paawulō. 28 Kupōlyo :Yāwuutichoochēē kilē, "Murēchu pō Israayeel, āsārwēēch! Chiichi nyi nēētootēy piich tōkōl nkōō kamasta aka tōkōl kungʼāloolēē nkōō oor nyaa ra piichooch, ngʼātuutēchooch ākōō mpō Kōyēēnyi pō Iriin. Aku mā nyoonēē ākityōōn nyi ka-ir :chiichi, keemutu mpō piich chēpō Kirik kupka yēēnyi kunaamta simnyoon Kōyi tiliil." 29 (Kiimwoorēy kilēē nyoonēē, āmu kiikiikusip kuurō :akwaaneek Turōōpiimō, chiich nyoo kiipō kōōroo Ēpēēsō kumii ākōō Paawulō Chēērusālēēm. Kiipkootēy :akwaaneek kilē kiikiikuumut :Paawulō chiichoonēē kiwō Kōpō Iriin). 30 Kitoowu keey :riiri mu Chēērusālēēm tōkōl akipō ngʼaleechoochēē. Kumwēruunō :piich kamasta aka tōkōl akunam Paawulō akuuchuut kungʼeetee Kōyoonēē pō Iriin /akeekar kurkootiik kilē weel. 31 Kimii :pichoochēē kuupkootēy kilē kuukeet Paawulō, ku-iti :ngʼaleechoochēē chiich nyoo ōōw nyoo kiiryoonchinii askari chēpō Rooma kilē kiitoowu keey :riiri mu Chēērusālēēm. 32 Kunam :chiichoonēē askariik walak choo ēēchēēn nkōō choo mēnkēēchēēn akimwēr wōloo kiimii pooryoot. Paani keero :pichoochēē kii-irēy pooryoot chiichoonēē kiiryoonchinii askari chēpō Rooma nkōō askariichiich, kusiisyō nyoo maatakulap Paawulō. 33 Kinam :kāāntōōyiintoonoonēē kiipō askari Paawulō akimwaarta /keerata āngʼōōpō kāriin ārēēny. Aku nēē ngʼat, kuteep piich kilē, "Ngʼoo :chiichi, aku ka-ir nee?" 34 Kimwa :pichoochēē taangʼtaangʼ. Kiimwoorēy :piich walak chu, kumwoorēy :walak chuuchō. Kimaakumuuk :kāāntōōyiintoonoonēē kunyōōru ngʼālyoon nyēpō man. Āmu kiipōlyō :pichoochēē, kumwaarta :kāāntōōyiintoonoonēē /keemut Paawulō kiwō kaa askari nyoo kiiriipoot. 35 Paani ka-it yoo kiikuloontoorēē takeepa kaa askariik, kukōrōmiituuy :pichoochēē pō Chēērusālēēm. Kunam nyuun :askari Paawulō akukalap. 36 Kiituupootēy :piich Paawulō akupōlootēy kilē, "Akeeta chiichi." 37 Paani kikiikuriik /keechuut Paawulō kaa askari, kumwoochi chiichi kiiryoonchinii askariichoochēē kilē, "Nēē meekanyaan āmwooruun ngʼālyoon?" Kuteep :chiichoonēē kilē, "Ingʼāloolēy kuutii Kirik? 38 Mēēnyēēn chiipō Miisiri nyoo kiingʼeet pooryoot akiintōrōōrchi piich choo lēē ēlup angʼwan choo kiikēētēy piich kupa suur kwēēn nkōō pērēētuus choo ngʼērin choo kaakusiirtō?" 39 Kiwālchi :Paawulō kilē, "Aneen Yāwuutyoon nyēpō kōōroo Taarsō nyoo tookunootēēn nkōō Kiliikya. Kaykay kanyaan āngʼāloolchi pichu." 40 Paani /kaakēēchāmchi kungʼāloolchi pichoochēē, kuuryoongʼō yoo kiikuloontoorēē /sikeepa kaa askariichoochēē akimwoochiinō piich ēēruunyiin kusiisyō. Paani kāsiisyō :pichoochēē, kumwoochi :Paawulō nkōō kuutiingʼwaangʼ pō Ipuraanik kilē,

22

1 "Pooyichu ākōō murēchu, ateera āmwoorwook kiyoo āyēētēē keey." 2 Paani kateer :pichoochēē kungʼāloolchinii :Paawulō nkōō kuutiingʼwaangʼ, kusiisyō. Kumwoochi :Paawulō kilē, 3 "Aneen Yāwuutyoon. /Kiikutuumchoon kōōroo Taarsō nkōō Kiliikya. Aku nyuun oo, kyoonārchaa yēēnyi pō Chēērusālēēm. Kiineetan :Kaamalyeel ngʼātuut chēpō paapatinēchooch, aku kyootyāmēy ākiil keey apaypaay Iriin kilēē wōloo ā-irēēkwaan aniinee. 4 Kyaanyariil :aneen akaapar piich choo kiituupēy araa Yēēsu. Kyoonāmootēy murēn ākōō chēēpyōōsōōy ārātēy ākootōōrchinii korkoreet. 5 Muukēy mpō kumwoorwook :Tisiintēē nyoo Ōōw ākōō kāāntōōy chēpō kōōk kilē man ngʼaleechu āmwoorwook. Kikōōnān :kāāntōōyichoochēē parween choo kwoopchinii Yāwuutik choo mii Tamaskaas. Kyoowō wōloonēē āmārēy āwō anam piich choo kiikuuran Yēēsu akaamutu Chēērusālēēm /keenyariil. 6 Paani kyoomii āwēētii Tamaskaas, tēēnō saayit lo nyēpō pērēēt, kuchō :lēpooyin nyoo chōōnēē im akuulaampuusan. 7 Awiir ngʼwēny, akaateer kuut nyoo kiikuuroon kilē, ’Sāwulō, Sāwulō, kēēnyāriilchoon nee?’ 8 Ateep kilē, ’Inyēēn ngʼoo, aa Kiptaayaan?’ Kuwālwoon kilē, ’Aneen Yēēsu nyēpō Naasareet nyoo imii inyāriilēy.’ 9 Kiiro :choorweeyichuuch choo kiikumii tōkōl lēpooyin, aku maateer nyuun kiyoo /kiikumwoorwoon. 10 Ateep kilē, ’Ara a-ir nee, aa Kiptaayaan?’ Kuwālwoon kilē, ’Ngʼeeta akiiwō ākōy Tamaskaas wōloo /pākēēngʼuutuun kiyoo iwēē-irēy nkōō wōliinēē.’ 11 Āmu kii-iran :lēpooyinoonēē akor, kinaman :choorweeyichuuch ēēr akuurēētoon ākōy Tamaskaas. 12 Kii nēē a-it Tamaskaas, kuchō :chiich aka nyoo /kiikukuurēē Ananiiya kuurōōtān. Kiituupēy :chiichoonēē ngʼātuut chēpō Iriin akuukoonyitēy inyeentee :Yāwuutik tōkōl choo kiimii wōloonēē pō Tamaskaas. 13 Kuchō :chiichoonēē akichō kuuryoongʼēēnoon kamas akimwoorwoon kilē, ’Tuupchēēnyuun Sāwulō, reera marartee.’ Ātoopēntō akaaroo inyeentee. 14 Kumwoorwoon :chiichoonēē kilē, ’Kaakulēwēnin :Iriintoo paapatiinēchooch tēēsōwu kiyoo mārēy ku-ir akiiroo kipāyityoontēēnyiin nyēpō man akiteer mpō ngʼaleechiich choo pkoonēē kuutiinyiin. 15 Inyēēn nyoo ilēkuuy nyoo imwoochinii piich tōkōl kiyoo keeroo akiiteer. 16 Ara oo, tēēkānyēy nee? Ngʼeeta a-iiriirchi Iriin, si nēē ngʼat /keepaatiisanin /ākēēwuuntoowuun ngʼōōkiikuuk.’ " 17 Kitas taay :Paawulō kumwooru kilē, "Kii nēē awaraka Chēērusālēēm, āmii āsooyēy nkōō Kōpō Iriin, kuchōōnchoon ngʼoongʼuutyēē aka, 18 nyoo kyaaroo Kiptaayaan kungʼāloolwoon. Kimwoorwoon kilē, ’Ngʼeetee Chēērusālēēm, akiichaayta iwēēchi keey āmu māchāmēy :pichu kiyoo imwoorēy akipō aneen.’ 19 Āwālchi inyeentee kilē, ’Kiptaayaan, nkēt :pichu kilē kyoowēētootēy kungʼeetee sinakōōki nyi ākōy nyiinō ālāpootēy piich choo kiikuuranin, ākoonāmēy walak ātōōrchinii korkoreet. 20 Mpō paani /kiikuukēētēy Siteepaano, chiichoonēē kiimwoochinii piich akipō inyēēn, ku kyooryoongʼēē yoonēē ārānēy kilē kiikaraam :kiyoo kii-irēy :pichoochēē. Kyooriip :aneen mpō sirooy chēpō pichoochēē kiirumiisyēy.’ 21 Kumwoorwoon :Kiptaayaan kilē, ’Wiyō! Āyooytēēn wōloo lōōw wōloo mii :piich choo mālēē Yāwuutik.’ " 22 Kiteer :piich Paawulō, nēē mii paani kāmwooru ngʼaleechu, kupōloopōlyō :piichoochēē kumwoorēy kilē, "Akeeta chiichi, maakuyāmēy kutākusāp." 23 Kumii :pichoochēē kutākupōlsōōt aku-āpustōōy sirookwaak, akuwāstooy tēērit kulaangʼ parak, 24 kumwooru :kāāntōōyiin nyoo kiipō askari /keemut Paawulō kaa askariichoochēē. Kumwooru /keepa /keepir /ākēēkin /tākēēsōwu kilē kir nee nyi kiipōlchinii :Yāwuutik akipō inyeentee. 25 Kii nēē kaakurat :pichoochēē kilē /sikeepir, kumwoochi :Paawulō kāāntōōyiintēē aka nyēpō askari nyoo kiimii kuuryoongʼēē yoonēē kilē, "Pō man nkōō akwaan /kēēpir chiich nyēpō Rooma kitoomō /kēētilchi kiirwook?" 26 Paani kateer :kāāntōōyiintoonoonēē kiipō askari ngʼaleechoochēē, kiwō kumwoochi nyi kiiryoonchinii askariik tōkōl kilē, "Nee nyi kee-ir? Pō :chiichi Rooma!" 27 Kiwō :kāāntōōyiintoonoonēē kiiryoonchinii askariik tōkōl wōloo kiimii :Paawulō akiteep kilē, "Mwoorwoon kee, ipō :inyēēn Rooma?" Kuwālchi :Paawulō kilē, "Ēē, āpō :aneen Rooma." 28 Kumwa :kāāntōōyiintoonoonēē kilē, "Kyootētō rōōpiyō chaa chaangʼ soolēku chiipō Rooma." Kuwālchi :Paawulō kilē, "Aneen chiipō Rooma nkōō sikeenyuun." 29 Kiichuchuuk keey :piich choo kiimārēy kilē /kēēkin Paawulō, akuuwāriisyō :kāāntōōyiintēē paani kāsōwu kilē kiipō Paawulō Rooma akiikiikurata āngʼōōpō kāriin. 30 Kii nēē yyeech kōōrēē, ku kiimārēy :kāāntōōyiintoonoonēē kiiryoonchinii askariik tōkōl kusōwu kiyoo kiimwoorēy :Yāwuutik kilē ka-ir :Paawulō. Kuutyaak Paawulō akimwaarta /kēēkuur tisiik choo ēēchēēn ākōō kookwoo kāāntōōy tōkōl chēpō Yāwuutik kutuuyō. Kunam Paawulō akuumut kiwō taayuu kōōkwoonoonēē.

23

1 Kuuro :Paawulō pichoochēē akimwoochi kilē, "Murēchu, moomii yoo rālaa :moo, āmu ākōy aniinee, ku ānkēt kilē kyaa-ir kir aka tōkōl nkōō sāpoontanyuun kilēē wōloo mārtooy :Iriin." 2 Paani kāmwooru :Paawulō kilēē nyoonēē, kumwoochi :Ananiiya, Tisiintēē nyoo Ōōw piich choo kiilēēkitēē Paawulō kilē kuurapaak Paawulō kuut. 3 Kumwoochi :Paawulō Ananiiya kilē, "Rāpookiin :Iriin inyēēn nyoo i-irtooy keey kilē itiliil nkōō saangʼ aku puunyoon moongʼuungʼ. Itēpēē yoonēē akiirwookoon kilēē wōloo mwoortooy :ngʼātuut akiiputēy ngʼātuut paani imwoorēy kilē /keerapaakaa." 4 Kumwoochi :piich choo kiimii yoonēē Paawulō kilē, "Mēēwārēy mpō imwaa tukun chaa raacheen akipō Tisiin nyoo Ōōw nyēpō Iriin?" 5 Kuwālchi :Paawulō kilē, "Murēchu, kāmoonkēt :aneen kilē koo Tisiin nyoo Ōōw āmu mwoorēy :siruut kilē, ’Meengʼalaal ngʼālyoon nyaa ra akipō pāytooyiintoo piikuuk.’ " 6 Kii nēē sōwu :Paawulō kilē kii Satukaay :pichoochēē walak, ku Parisaay walak, kumwa mu kōōkwoonoonēē kilē, "Murēchu, aneen Pārisooyiin, ākōō wēēroo Parisaay. Āmii yēēnyi /kēērwookoon āmu ārānēy kilē ngʼēētēy :Iriin piich choo kiikumēērō." 7 Paani kaakumwa :Paawulō kilēē nyoonēē, kutoowu kuchuunchuunyo :Parisaay ākōō Satukaay. Kuchar keey :kōōkwēē kilēku :ārēēny. 8 (Mwoorēy :Satukaay kilē nēē kaakima :chiich ku maakungʼēētēy. Kimwoorēy mpō kilē moomii :malaykeen ntā ku toomirmiirēy, ku kiirānēy Parisaay kilē mii :ngʼaleechoochēē tōkōl.) 9 Kiipōloopōl :piich nkōō kōōkwēē ākōy kungʼēētyō :koonēēt walak chēpō ngʼātuut choo kii lēē Parisaay akukwiintaan kilē, "Koo mātingʼēy :chiichi ngʼālyoon. Nkēt ngʼoo, ālēē kāngʼāloolchi inyeentee :toomirmiir, ntā ku malayka." 10 Kipōlchi keey :piich ākōy kupuur :walak Paawulō kiwō kamasi, kupuurēy :walak kuwēētii kamasta nyi. Paani keero :kāāntōōyiintoonoonēē ngʼaleechoochēē kuwāriisyō āmu kiiro kilē sākoosākēy :piich Paawulō kilē ’chiim.’ Kuuyooytō nyuun askariichiich pakupuuru Paawulō nkōō wōloo kiimii :pichoochēē akuumut kiwō piriiruungʼwaangʼ. 11 Nēē mii langʼatuuni kituupēy nyoonēē, kuchōōnchi :Kiptaayaan Paawulō akilēēchi, "Paawulō, ikiil amēēwāriisyō. Kilēē paani kēē-āmchi piich mu Chēērusālēēm akipō aneen, iwēē-irēy mpō kilēē nyoonēē mu Rooma." 12 Kii nēē yyeech kōōrēē, kuururuuk keey :Yāwuutik akusirpēn kilē moomiisyō ntā kurēēsyō ākōy kuuro kilē kaakuukeet Paawulō. 13 Kiisiirēy artam :pichoochēē kii-ir ngʼaleechoochēē. 14 Kipa :pichoochēē wōloo kiimii :tisiik choo ēēchēēn ākōō kāāntōōyiipō kaapkiirwook akupa kimwoochi kilē, "Kaakēēsirpēn keerukuut keey āmiisyō aka tōkōl ākōy keeroo kilē kaakeepar Paawulō. 15 Āyoochi nyuun kāāntōōyiintēē nyēpō askari kuut kilē /keemutu Paawulō kuchō taayuungʼwoongʼ, ā-irtooy keey kilē toomārēy ateepee inyeentee ngʼal toosōwuu kukaraam kiyoo ka-ir. Kichaan chēpootēēn keepara chiichi kutoomō ku-itu yēēnyi." 16 Kii nēē teer :wēēroo chēētangʼwaangʼ Paawulō ngʼaleechoochēē, kiwō ākōy piriiruu kaa askari akiwō kumwoochi Paawulō. 17 Kukuur :Paawulō kāāntōōyiintēē aka nyēpō askari akilēēchi, "Muta murooni kiwō wōloo mii nyi ōōw nyēpō askari. Tingʼēy ngʼālyoon nyoo mārēy kumwoochi inyeentee." 18 /Keemut nyuun wēēroonēē ākōy wōloo mii :nyi ōōw nyēpō askari. Kii nēē it, kumwoochi :askariintoonoonēē chiichoonēē ōōw pō askari kilē, "Kākuurān :Paawulō nyoo rataat akuuyookwoon amutu murooni kuchō wōloo imiinyēēn, āmu tingʼēy :murooni ngʼālyoon nyoo mārēy kumwooruun." 19 Kunam :nyi ōōw nyoo kiiryoonchinii askari wēēroonēē ēēr akuumut tapan sikwaama lōkōōy. Kiteep kilē, "Imārēy imwoorwoon nee?" 20 Kumwoochi :muroonoonēē kilē, "Kaakuchoomnyēēchi :Yāwuutik kusoomin āsuun imut Paawulō kiwō kuuryoongʼō taayuu kaapkiirwook. Irtooy keey kilē mārēy kiteep ngʼal sikusōwu kukaraam kiyoo ka-ir Paawulō. 21 Mēērānchi nyuun pichoochēē ngʼaleekwaak, āmu mii :walak choo siirēy artam choo mārēy kuusyēēp Paawulō sukupar. Kaakusirpēn :pichoochēē kilē mā-ākoy kwaam āmiisyō ntā kura kir ākōy kuurō kilē kaakupar Paawulō. Chēpootēēn :akwaaneek paannyēēnyi ku-ir kilēē nyoonēē. Mii kukānyēy kuteer kiyoo imwoochinii akwaaneek akipō ngʼālyoontooni mārēy kusoomin." 22 Paani keewaangʼ :wēēroonēē kungʼāloolēy, kumwoochi :nyoo ōōw nyēpō askari kilē, "Mēēwēēmwoochi chiich aka tōkōl kilē kaa-imwoorwoon ngʼaleechu." Kumwoochi nyuun kuwēēchi keey. 23 Kiikuur :kāāntōōyiintēē askariik walak ārēēny choo ēēchēēn akilēēchi, "Āchēpō askari pokol ārēēny, ākoochēp choo lēē tāmānwook tisap choo pēērēē paraasiin, ākōō askari chēpō ngʼōtwēy choo lēē pokol ārēēny kupa :tōkōl Kayisareeya langʼatuunnyēēnyi saayit sōmōk. 24 Āchēpchii mpō Paawulō paraasiināk chaachiich sukuwēērō akaaroo kilē ka-itita kukaraam wōloo mii :pāytooyiintēē Pēēliisi." 25 Kiisirta :nyoo ōōw nyēpō askari parwa kilē, 26 "Cham keey poontooni. Aneen Kiloowutiyō Lusiya nyi kaasiruun parwaani, ku-itiin inyēēn Pēēliisi, pāytooyiintēē nyoo ōōw nyoo koonyitoot. 27 Kiinam :Yāwuutik chiichi, aku paani kiikiikuriik kuukeet, āwō ākōō askariichuuch āsāru āmu kyaateer kilē kii chiich nyēpō Rooma. 28 Kyoomārēy āsōwu kilē nēē nyi kālēēlchi :chiichi Yāwuutik, amut :aneen ākōy kōōkwoo kāāntōōyiikwaak. 29 Āsōwu nkōō kōōkwēē kilē kiimoomii lēēluut nyoo kii-ir chiichi nyoo kiiyāmēy /keetil kilē /keekeet ntā /keerat. Ngʼal choo kiimwoorēy :Yāwuutik akipō inyeentee ku ngʼal choo kiitāngʼootēy ngʼātuutēkwaak. 30 Kii nēē /kumwoorwoon kilē mii piich choo chēpēy kilē /keekeet chiichi, āyooku kuchō wōloonēē imiinyēēn. Kyoomwoochi mpō piich choo toomēy inyeentee kwoopuun ngʼaleekwaak." 31 Kunam :askariik Paawulō langʼatuunoonēē akuumut ākōy Antipaatri kilēē paani /kiikumwoochi. 32 Kii nēē yyeech kōōrēē, kuwārākiisyō askariik :choo kiipēērēē kēēlyēn kaa askari. Kitas taay :choo kiipō paraasiin ākōō Paawulō ākōy Kayisareeya. 33 Kii nēē it Kayisareeya, kuutē pāytooyiintoonoonēē parwee, akumēti Paawulō ēēruunēchiich. 34 Kusooman :pāytooyiintoonoonēē parwee, akuteep Paawulō kilē, "Ipō kōōr nee?" Kii nēē sōwu kilē pō Kiliikya, 35 kilēēchi, "Āmārēy ateer ngʼaleekuuk nēē itu :piikuuk chu kiitaamin." Kii nēē kaakumwa :pāytooyiintoonoonēē kilēē nyoonēē, kumwaarta /keemut /pākēēkārchi kaa Ērōōtē /ākēēriip.

24

1 Kii nēē kaakusiirtō :pērēētuus choo lēē muut kungʼeetee /keemut Paawulō kiwō wōloo mii :Pēēliisi, kiwō :Tisiintēē nyoo Ōōw nyoo /kiikukuurēē Ananiiya ākōy Kayisareeya. Kiiwō ākōō kāāntōōy walak ākōō chiich aka nyoo /kikukuurēē Tērtuulō nyoo kii ngʼālooliin nyēpō kwōngʼuut. Kyoopchi riiruutēkwaak chu kiimwoortoorēē Paawulō pāytooyiintēē Pēēliisi. 2 Kii nēē /kaakēēkuur Paawulō kiwō kō, kutoowu :Tērtuulō kumwoochi Pēēliisi riiruutēkwaak akipō Paawulō kilē, "Pāytooyiintooni koonyitoot, kiikēēpāypāchi pāyuunātēēngʼuungʼ nyēpō kaalya nkōō pērēētuus chaa chaangʼ. Kii-ir mpō nyaa karaam paani kiisip iiroo taay akiwalaawal ngʼal walak sukutas taay :kōōrooni kukaraam. 3 Pāytooyiintooni koonyitoot, kichāmēēchaan pāyuunātēēngʼuungʼ nkōō wōltō aka tōkōl nkōō oor aka tōkōl nkōō pāypooyō nyoo /mākyoomu. 4 Kunyuun oo, pāytooyiintooni, kir nyoo ōōw ku āsoomiin kile meechaas itēērwēēch kiyoo kumārēy kēēmwooruun nkōō nwookin akipō chiichi. 5 Kiikeeroo kilē mii :chiichi kwoopuuy nyaril kōōrooni. Ngʼēētinii :chiichi riiri Yāwuutik tōkōl nkōō kōōrēē tōkōl. Inyeentee mpō nyi ntōrōōrchinii piich choo kuurēē keey Naasareetik. 6 Kiityam mpō :chiichi kuululuuk Kōpō Iriin. Kii-ir :ngʼālyoontoonoonēē /keenam chiichi. 8 Kunyuun oo, paani kēērwoochi chiichi, isōwuuy :inyēēntēē kilē koo man :kiyoo kumwoorēēchaan akipō chiichi." 9 Kiiran :Yāwuutik tōkōl akimwa kilē kii man ngʼaleechoochēē. 10 Paani kāmwoochi :pāytooyiintoonoonēē Paawulō kungʼalaal, kilē :Paawulō, "Ānkēt :aneen kilē nkōō kēnyiis chaa chaangʼ choo kiikusiirtō, inyēēn nyoo kitilchinii piich ngʼal nkōō kōōrooni. Apaypay atuuk keey nkōō taayuungʼuungʼ. 11 Imuukēy mpō isōwu kilē nkōō pērēētuus taman nkōō ārēēny choo kiikusiirtō, ku kyoowō Chēērusālēēm āwooloosu Iriin. 12 Maanyōōrwoon mpō :murēchu rwookoon nkōō kōōkwooni ākwiintoochinii keey nkōō chiich aka tōkōl nkōō Kōpō Iriin, ntā ā-irēy riiri mu sinakōōki, ntā nkōō mpō wōltō aka tōkōl nkōō Chēērusālēēm. 13 Māmii mpō :kiyoo ngʼuutuunēē :murēchu kilē man :ngʼaleechu mwoorēy :akwaaneek akipō aneen. 14 Wōloo nyuun, ārānēy nkōō taayuungʼuungʼ kilē āloosuuy Iriintoo paapatiinēchooch kilēē chiich aka tōkōl nyoo tuupēy araanoonēē mwoorēy :pichu kilē mā pō man. Ārānēy mpō tukun choo /kiikeesir nkōō kitaapuu ngʼātuut chēpō Muusa ākōō kitaapuu ōōrkooy. 15 Āmii ākēnēy Iriin kilēē paani kēnēy :murēchu kilē ngʼēētyēērēē meerat :piich tōkōl choo tiliilēēn nkōō choo tingʼēy ngʼōōki. 16 Kunyuun oo, āmii ātyāmēy nkōō pērēētuu aka tōkōl āriip keey ku maa-ir ngʼālyoon nyaa ra nkōō taayuu Iriin ākōō piich. 17 Kyoowēērēē Chēērusālēēm ākoowō amangʼ saangʼ kēnyiis chaa chaangʼ. Nēē ityō, āchōōn Chēērusālēēm ā-āpchi piichuuch tukun sukuutoorētō keey ākoo-irchi Iriin kōrōs. 18 Paani kyoo-irēy ngʼaleechoochēē kinyōōrchoon :murēchoochēē piriiruu Kōpō Iriin. Kimoomii :piich chaa chaangʼ nkōō aneen, akiimoomii riiri aka tōkōl. 19 Kiimii :Yāwuutik walak chēpō Eesya choo kiimii yoonēē. Kā :akwaaneek chu kātāmii taayuungʼuungʼ kumwooruun ngʼaleekwaak nēē tingʼēy ngʼālyoon akipō aneen. 20 Ntā nēē mālēē nyoonēē, ikany kumwooru :pichu mii yēēnyi nēē mii ngʼālyoon nyaa ra nyoo kinaman āti kyoomii taayuu kāāntōōyiipō kaapkiirwook, 21 kingʼātu kir ākoongʼo nyoo kyaamwaa nkōō taayuungʼwaangʼ kilē, ’/Kākiirwookān āmu ārānēy kilē ngʼēētyēērēē meerat :piich choo kiikumēērō.’ " 22 Nēē mii lētuun, kumwooru :Pēēliisi nyoo kiinkēt araa Yēēsu kukaraam /keekar kōōk. Kumwa kilē, "Kaakar :aneen kōōkwooni ākōy ku-itu Lusiya nyoo ryoonchinii askari si nēē ngʼat atil :aneen ngʼaleekwook." 23 Kumwoochi :Pēēliisi āskāriintēē aka nyoo ōōw nyoo kiimii yoonēē kilē /kēēriip Paawulō /ākēētē pārooyin kuwēētii saangʼ, /ākēēchāmchi mpō choorweeyichiich kwoopchinii kir nyoo kiimārēy. 24 Kii nēē siirtō :pērēētuus choo ngʼērin kuchō :Pēēliisi ākōō cheepyooseenyiin Turusiila nyoo kii Chēēpyāwuutyoon akuuyooytō /pākēēkuurchi Paawulō. Kii nēē itu :Paawulō kungʼalaala kilē mārēy kutiirō keey :piich Yēēsu Kiriistō. Kiteer :Pēēliisi ngʼaleechoochēē. 25 Paani katas taay :Paawulō kungʼalaal akipō /kee-ir man, wōloo mārēy kuriiptō keey piich, ākōō mpō pērēētuu nyoo kipa /kēērwoochinii piich, kuwāriisyō :Pēēliisi akilēēchi Paawulō, "Kanya kuyam choochēē aniinee. Imuukēy iwēēchi keey ākōy pērēētuu aka nyoo kookuuriin." 26 Kii nēē irēy :Pēēliisi kilēē nyoonēē, ku kiimārēy kilē kunyir :Paawulō inyeentee kuut. Kiiyooytooy /pākēēkuurchinii Paawulō kuumēn akwoomēy lōkōōy. 27 Kii nēē siirtō :kēnyiisyēk ārēēny, kuukeer :chiich aka Pēēliisi nyoo /kiikukuurēē Pōrkiiyō Pēēstō kilēē pāytooyiintoo kōōroonoonēē. Āmu kiimārēy :Pēēliisi kuupaypaay Yāwuutik, kumētō Paawulō ku rataat.

25

1 Kii nēē it :Pēēstō Kayisareeya kutoowu pāyiisyēēnyiin, kutēpō yoonēē pērēētuus choo lēē sōmōk akiwō ākōy Chēērusālēēm. 2 Kimii Chēērusālēēm, kupkoonchi :tisiik choo ēēchēēn ākōō kāāntōōy chēpō Yāwuutik akupa kimwoochi kwiintaanikwaak choo kiitingʼēē Paawulō. Kisoom :akwaaneek Pēēstō 3 kuchāmchi ngʼaleekwaak /kee-ooyta Paawulō kiwō Chēērusālēēm. Kiimwoorēy kilēē nyoonēē āmu kikiikuchēp :akwaaneek kuusyēēp akupar Paawulō nkōō aree. 4 Kiwālchi :Pēēstō kilē, "Rataat :Paawulō nkōō Kayisareeya akilēēkit āwō wōliinēē. 5 Nēē mii :ngʼālyoon nyaa ra nyoo kii-ir :Paawulō, akany kupka :kāāntōōyikwook walak Kayisareeya kupka kumwooru kwiintaanikwook choo ātingʼēē chiichoonēē." 6 Kii nēē kaakutēpō :Pēēstō Chēērusālēēm nkōō pichoochēē pērēētuus sisiit ntā ku taman, kuwēēchi keey Kayisareeya. Nēē mii pēērēētuu nyoo kiituupēy, kukuurtō kōōkwō akimwaarta /keemut Paawulō kiwō taayuu kaapkiirwook /kēērwoochi nkōō taayuunyiin. 7 Kii nēē it :Paawulō kōōkwēē, kuumuruut :Yāwuutik choo kiipkoonēē Chēērusālēēm akitoowu kumwa ngʼal chaa chaangʼ choo kii moomii man. 8 Kutuuk keey :Paawulō kilē, "Maa-ir :aneen kir aka tōkōl nyaa ra nkōō wōloo mii :ngʼātuut chēpō Yāwuutik, ntā ku Kōpō Iriin, ntā ku :Kayisaari." 9 Āmu kiimārēy :Pēēstō kuupaypaay Yāwuutik, kuteepa Paawulō kilē, "Ichāmēy iiwō Chēērusālēēm soowoorwookuun nkōō wōliinēē akipō ngʼaleechu mwoortoorēēniin pichu?" 10 Kuwālchi :Paawulō kilē, "Āmii āryoongʼēē taayuu kōōkwoo Kayisaari nyoo yāmēy /kēērwookunēēnoon. Moo-irchaa kir aka tōkōl nyaa ra Yāwuutik kilēē paani inkēt :inyēēn kukaraam. 11 Nēē mii :kir nyaa ra nyoo kyaa-ir :aneen nyoo rookēē /keekeetan, ku mēēlē ātāyēy ama. Ki nēē mwoorēy nyuun :Yāwuutichu ngʼal choo mātingʼēy man akipō aneen, ku moomii :chiich nyoo tingʼēy kaamuuka kumētyoon ēēruun chēpō Yāwuutichu. Koosoom :aneen kilē kuurwookwoon :kōōkwoo Kayisaari." 12 Kungʼalaal :Pēēstō nkōō kiirwookichiich akuwālchi Paawulō kilē, "Kēēsoom :inyēēn kilē imārēy kuurwookuun :kōōkwoo Kayisaari. Iwēētii nyuun wōliinēē." 13 Kii nēē siirtō :pērēētuus choo ngʼērin, kiwō :pāytooyiintēē Akiriipa ākōō chēētangʼwaangʼ Paanis ākōy Kayisareeya pakuutaakwees Pēēstō. 14 Kii nēē kaakupērēnō Kayisareeya pērēētuus chaa chaangʼ, kumwoochi :Pēēstō Akiriipa ngʼaleepō Paawulō. Kilēēchi, "Mii :chiich yēēnyi nyoo kiimētō :Pēēliisi ku rataat. 15 Ku kii nēē āwō Chēērusālēēm, kupka :tisiik choo ēēchēēn ākōō kāāntōōy chēpō Yāwuutik akupka kumwoorwoon kwiintaan choo kiitingʼēē chiichi, akusoom kilē /kēētilchi kiirwook. 16 Āmwoochi pichoochēē kilē mā ātēp nyēpō piipō Rooma /kēētētō chiich kiwō wōltō aka kutoomō kituuyō ākōō pichu rwookēy inyeentee, akunyōōru mpō pārooyin nyoo yēētēē keey nkōō ngʼaleechu mwoortēērēē :pichoochēē. 17 Kii nēē pka :pichoochēē ākōō aneen ākōy wōli, ku mootēptō ngʼaleekwaak. Kyookuurtō kōōk pērēētuuni kituupēy nyoonēē akaamwaarta /keemutu chiichoonēē kuchō kaapkiirwook. 18 Paani kapa kungʼalaal :pichu kiirwookēy chiichoonēē akimwa kwiintaanikwaak, ku moomii :ngʼālyoon nyoo kiimwooru kilē kii-ir :chiichoonēē kilēē wōloo kyoopkootēy. 19 Kiyoo kiitingʼēy :pichoochēē nkōō chiichoonēē ku ngʼaleekwaak choo kichuunchuunsōōt akipō kiyoo kiirānēy :akwaaneek. Kiirwookēy :pichoochēē chiichoonēē mpō akipō chiich nyoo kiikima nyoo /kiikukuurēē Yēēsu, nyoo kiimwoorēy :Paawulō kilē sāpoot. 20 Kupētwoon wōloo kyaasatita ngʼaleechoochēē. Ateep :aneen nyuun Paawulō nēē chāmēy /keemut kiwō Chēērusālēēm keepa /kēērwoochiinō wōliinēē. 21 Kii nēē soom :Paawulō kilē kuurwoochi inyeentee :kōōkwoo Kayisaari, amwaarta /tākēēriip ākōy paani kāāyooytō inyeentee kiwō wōloo mii :kōōkwoonoonēē pō Kayisaari." 22 Kuwālchi :Akiriipa Pēēstō kilē, "Āmārēy ateer ngʼaleepō chiichoonēē :aneentee." Kuwālchi :Pēēstō kilē, "Itēērchinii āsuun ngʼaleechiich." 23 Pērēētuu nyi kiituupēy, kuchuut :Akiriipa ākōō Paanis koot aka nyoo ōōw nyoo kiituusōōt :piich /kēēloosuuy, kiituupēy lēt :kāāntōōy chēpō askari ākōō piich choo tookunootēēn chēpō Kayisareeya. Kuuyooytō :Pēēstō kuut kilē /keemutu Paawulō kuchō kō. 24 Kimwa :Pēēstō kilē, "Pāytooyiin Akiriipa ākōō piich tōkōl choo mii yēēnyi nkōō achaan, kaaroo chiichi, kāpkoonchoon :Yāwuutik tōkōl chēpō yēēnyi pō Kayisareeya ākōō mpō chēpō Chēērusālēēm kukwiintoonēy kilē mēērookēē kisop :chiichi. 25 Aku kyaaroo kilē moomii :kir nyoo kii-ir :chiichi nyoo yāmēy /keekeet. Kulēē paani kiisoom :chiichi kiwō taayuu kōōkwoo Kayisaari, acham :aneen /keemut kiwō Rooma. 26 Moomii :kir mpō kiitēēn nyoo āmuukēy āsirchi Kayisaari akipō chiichi. Kaamutu nyuun kuchō taayuungʼwoongʼ tōkōl, aku kir nyoo siirēy ngʼālyoon aka tōkōl, ku kaamutu kuchō taayuungʼuungʼ, inyēēn Akiriipa, si nēē tooku :kir paani kumii kēēkinēy ngʼaleechiich, ānyōōru kiyoo āsirēy. 27 Āmu āpkootēy kilē makaraam /keemut chiich nyoo rataat wōloo mii :Kayisaari amāngʼuututō :chiich lēēluutēchiich."

26

1 Kumwoochi nyuun :Akiriipa Paawulō kilē, "Itingʼēy pārooyin ingʼalaal akiituuk keey." Kusut :Paawulō ēēruunyiin parak akimwa kilē, 2 "Pāytooyiin Akiriipa, āpkootēy kilē apaypay aniinee āryoongʼēē taayuungʼuungʼ āmwoorēy ngʼal choo āyēētēē keey akipō ngʼal tōkōl choo mwoorēy :Yāwuutik akipō aneen. 3 Karaam mpō, āmu inkēt :inyēēn kukaraam ātēpuut tōkōl chēpō Yāwuutik nkōō mpō kiyoo kwiintoochinii :akwaaneek. Kunyuun oo, Akiriipa, āsoomiin kilē ikiringʼ akiitēērwoon kiyoo āmwoorēy. 4 Nkēt :kāāntōōy chēpō Yāwuut wōloo kyootēptooy kungʼeetee ku toochō miningʼ nkōō kōōrēēnyuun nkōō mpō nkōō Chēērusālēēm. 5 Kiikuunkētān nkōō pērēētuus chaa chaangʼ akuumuukēy mpō kumwooru, nēē chāmēy, kilē man kyoopō Parisaay choo kārōōmēēn nkōō riipētoo ātēpuut. 6 Aku paannyēēnyi, āmii yēēnyi /kēērwookwoon nkōō kōōkwooni, āmu ārānēy nkōō moonyuun kiyoo kiiyoomiis :Iriin paapatiinēchooch. 7 Mii :kooriik tōkōl chu lēē taman nkōō ārēēny chēpō Israayeel kupāyiisyēēchinii Iriin langʼa ākōō pērēēt akuurānēy nkōō moongʼwaangʼ kilē siltooy kilēē wōloo kiikuuyoomiistō :Iriin. Pāytooyiin Akiriipa, ngʼālyoontoonyēēnyi kuukēnēy nyi ka-ir :Yāwuutik kukuurtoochoon kōōkwō. 8 Kunyuun oo, ātēēpēy kilē āmu nee tāmoorānēēkwaan kilē ngʼēētēy :Iriin piich choo kiikumēērō? 9 Kyaacham :aneen kilē atyam oor aka tōkōl nyoo kiimuukēē anyariil piich choo kiituupēy araa Yēēsu nyēpō Naasareet. 10 Kyaanyariil :aneen piich chēpō Yēēsu nkōō Chēērusālēēm paani kikōōnān :tisiik choo ēēchēēn kaamuuka. Kyaanam pichoochēē akaakany /keepa /keerat. Kii nēē /kicham /keekeet, ku kyaaneen ākoongʼo nyoo kyoorānēy kilē /keekeet. 11 Kyoowēētootēy sinakōōkiin saayit aka tōkōl ānyāriilēy piich ākootyāmēy akar koongʼ kilē sukutay ngʼaleepō Yēēsu. Kyookōrōmiitu ākōy āwō mpō kōōrootin walak chēpō saangʼ ānyāriilootēy akwaaneek. 12 Nēē mii pērēētuu aka ku kyoomii āwēētii Tamaskaas ku kaakukōōnān :tisiik choo ēēchēēn kaamuuka kilē anam pichu. 13 Kii nēē tēēnō saayit lo nyēpō pērēēt, ku toomii aree āwēētii Tamaskaas, aroo :lēpooyin nyoo kichōōnēē parak aku lēpō kusiir asiis. Kuulaampuusan :lēpooyinoonēē ākōō choorwayichuuch. 14 Kiikiiputyō tōkōl akaateer :aneen chiich kungʼāloolwoon nkōō kuutii Yāwuut kilē, ’Sāwulō, Sāwulō, kēēnyāriilchoon nee? Imiinyēēn ichuutēy mā nēē irēy kilēē nyoonēē.’ 15 Ateep :aneen kilē, ’Inyēēn ngʼoo, aa Kiptaayaan?’ Kuwālwoon kilē, ’Aneen Yēēsu, nyoo imii inyāriilēy. 16 Ngʼeeta nyuun paannyēēnyi akiiryoongʼ. Koongʼuutuun keey soolēwēnin ilēku kipāyityoontēēnyuun akiimwaartaata kiyoo keeroo nkōō mpō kiyoo āwoongʼuutuun. 17 Āsāruunēēniin piikuuk ākōō mpō piich choo mālēē Yāwuutik, chu āyooytēēn iwō wōloo mii akwaaneek 18 iweeyaat mētēwēyiikwaak akiikany kupkaana wōloo mii :tuurin akupka :lēpooyin, akupkaana wōloo pāytooy :Syeetaani kupka wōloo mii :Iriin. Si nēē tiirēēnoon keey, /kēēnyōōchi kaat ngʼōōkiikwaak akunyōōru kumāngʼiisyō ākōō piich walak choo /kiikēēlēwēn.’ " 19 Kitas taay :Paawulō kumwa kilē, "Kunyuun oo, pāytooyiin Akiriipa, maatay :aneen aran ngʼoongʼuutyoonoonēē kiichōōnēē kipsēnkwēt. 20 Kyoo-āmchi kupōk piich choo kiimii Tamaskaas. Nēē ityō, āchōōn ā-āmchi chēpō Chēērusālēēm ākōō chēpō Chuuteeya tōkōl nkōō mpō walak choo kiimālēē Yāwuutik. Ā-āmchi pichoochēē kuwāliisyō nkōō ngʼōōkiikwaak akicham Iriin akungʼuutuunō tukun choo kāroomēēn choo irēy kilē kiikuwāliisyō. 21 Ngʼālyoontoonoonēē nyoo kii-ir Yāwuutichu kunaman nkōō piriiruu Kōpō Iriin akuutyam kuukeetan. 22 Wōloo nyuun kiiriipootoon :Iriin ākōy pērēētuunnyēēnyi toomwoochi chiich aka tōkōl ngʼaleechu, piich choo mēnkēēchēēn ākōō choo ēēchēēn. Kiyoo āmii āmwoortooy ku nyi kiimwoorēy :ōōrkooy ākōō Muusa kilē irēē. 23 Kiilē nyarilēy :Meesaaya aku inyeentee nyēpō taay /kēēngʼēētēē meerat sukungʼuuti lēpooyin Yāwuutik ākōō piich choo mālēē Yāwuutik kilē muukēē /kēēsāru." 24 Paani kamwa :Paawulō ngʼaleechoochēē, kupōlchi :Pēēstō kilē, "Paawulō kiiwōōsēē! Kiiku-irin :soomanēēngʼuungʼ nyoo ōōw iwōōsēē." 25 Kuwālchi :Paawulō kilē, "Pēēstō, poontooni koonyitoot, māwōōsō mpō kiitēēn. Kiyoo āmii āmwoorēy ku ngʼālyoon nyēpō man akurootoot. 26 Nkēt mpō pāytooyiin Akiriipa ngʼaleechoochēē. Ākoongʼālooluun nyoo mootingʼēy koowāriisyō. Ānkēt :aneen kilē moomii :kir mpō ākoongʼo nkōō ngʼaleechu nyoo mēēnkēt :inyēēn Akiriipa, āmu kiimaa-iriisyō :ngʼaleechu nkōō wōloo kii-ungʼaat." 27 Kuteep :Paawulō Akiriipa kilē, "Pāytooyiin Akiriipa, irānēē ngʼaleepō ōōrkooy? Ānkēt kilē irānēy." 28 Kuwālchi :Akiriipa Paawulō kilē, "Mā lōōw iwalaan ālēku chiich nyēpō Kiriistō." 29 Kuwālchi :Paawulō kilē, "Nēē kā lēēkit ntā ku lōōw, ku āsooyēy Iriin kilē mālēku :inyēēn kupaat nyoo keewalee. Āsooyēy kilē kukarkayiit ākōō aneen :chiich aka tōkōl nyoo mii kutēēroon aniinee, kungʼātu ratwaani." 30 Kiiryoongʼ :Akiriipa ākōō Pēēstō ākōō Paanis ākōō piich tōkōl choo kiitēpiisōōt ngʼwēny nkōō akwaaneek. 31 Kipa saangʼ, nēē mii kwoomchinii keey lōkōōy, kilē, "Maa-ir :chiichi ngʼal choo rookēē /keekeet, ntā /keerat mpō." 32 Kumwoochi :Akiriipa Pēēstō kilē, "Ntā kāmoosoom :chiichi kilē /keekany kiwō taayuu Kayisaari /kēērwoochi, ntā /kākiityooktooy."

27

1 Nēē mii paani /kaakeetil kilē keepa kōōroo Itali, /kēēmēti Chuulyaas nyoo kiiryoonchinii askari chēpō Kayisaari Paawulō ākōō piich walak choo kii rātootēēn. 2 Keelaangʼ :achaan mēēlii nyēpō kōōroo Atiramiitam nyoo kiimii kuwēētii akuuryoongʼootēy nkōō wōloo kiiryoongʼootēērēē :mēēliinēk walak nkōō araa tapan nyēpō kōōroo Eesya. Kiikutāsootēy keey ākōō Aristaarkō, chiich nyēpō Makeetoonnya nyoo kiichōōnēē Teesaloonika. 3 Pērēētuu nyi kiituupēy, kee-it Siitōn. Ku-irchi :Chuulyaas Paawulō nyaa karaam āmu kichāmchi kiwō wōloo kiimii :choorweeyichiich /sukēētō kiyoo kiimārēy. 4 Keelaangʼ :achaan mēēli nkōō yoonēē akeetas taay keepa. Āmu kii ōōw :yoomēt, kēē-ēēlchi keey kamas pō Kuprō. 5 Kii nēē kisiirtō kōōroo Kiliikya ākōō Pampulya, kee-it kōōr nyēpō Muura nyoo kiimii kōōroo Lukiiya. 6 Kinyōōrchi yoonēē :Chuulyaas nyoo kiiryoonchinii askari mēēlii aka nyēpō Aleekisaantrya nyoo kiimii kuwēētii Itali. Kuulaangʼeech mēēliinoonēē. 7 Keepa muutyō nkōō pērēētuus chaa chaangʼ āmu kiimii :yoomēt nyoo nyikiis nyoo ki-ir paanta kukōrōmiit ākōy kee-it Niitō. Kii nēē nyikisiit :yoomēē nyoo matakeetas taay, keewarak keey akeepa kamas pō Kirēētē nyoo kiimā ōōw :yoomēt, ākēēsiirtō Salamoonē. 8 Keepa araa tapan nyēpō araaray āmu kii nyikiis :yoomēt ākōy kee-it ārii aka yoo /kiikukuurēē ’Yoo /Kisāruunēē mēēliin’ nyoo kilēēkitēē kōōr nyēpō Laseeya. 9 Kiikiikusiirtō :pērēētuus chaa chaangʼ akiikartit kōōrēē nyoo kiimaakuurookēē /keepa paan nyoo lōōw. Kumwoochi nyuun :Paawulō pichoochēē kilē, 10 "Murēchu, kaaroo kilē mii kurāyiituuy :paani. Nee takeetas taay kuululuukēē :mēēlii akupētyō :tukuuk walak choo mii mēēlii ākēēpoot mpō sāpēēnyoon." 11 Nyoo kātātēērēy :Chuulyaas ngʼaleepō Paawulō, kuteer kiyoo kiimwoorēy :chiichi pō mēēlii ākōō chiitō nyoo ōōw nyoo kiiryoonchinii mēēlii. Kutay kiyoo kiimwoochi :Paawulō. 12 Kii mā karaam kēēryoonchēērēē yoonēē kiikimii pērēētuus chaa chaangʼ. Kucham nyuun :piich chaa chaangʼ keetyam keekees araa kamas pō Kirēētē ākōy Pōnikis sikeepa kēēmuungʼēē wōliinēē ākōy kusiirtō :āroo chēpō kērtiityō. Kii ārii aka nyoonēē nyaa karaam yoo kiiryoonchēērēē mēēliinēk. 13 Kii nēē toowu kuchō :yoomēt nyaa kuskus nyoo kichōōnēē kamas pō taay, kuupkaat :akwaaneek kilē kaakunyōōru kiyoo kiimārēy. Kuutyaak nyuun mēēlii akutas taay nkōō paantangʼwaangʼ kukēēsootēy tapan nyēpō Kirēētē. 14 Nyoo matyaan, kuchō :yoomēt nyoo nyikiis nyoo kichōōnēē kamas pō Kirēētē. 15 Kitiiwu :yoomoonoonēē mēēlii ākōy keechamta keey keetangʼ wōli kiiwēētii. 16 Kii nēē kisiirtō kamas pō taay nyēpō kōōr nyoo kiikwēēn :pēr nyoo /kiikukuurēē Kawuuta, keetyam nkōō wururin nyoo ōōw ākōy kēēchuutu mēēlii nyi miningʼ kuchō ārii. 17 Kurat :pichoochēē mēēlii nyi ōōw kuyaam kilē ’rwany’ simeeryeew :yoomēt. Āmu kiiwar :pichoochēē kilē kiimuukēy kwoop :yoomēt mēēlii ākōy ku-it asyaak choo kiimii pēr ngʼwēny nkōō tapan nyēpō Liipya, kuuchuchuuk kir nyoo kiitookēy yoomēt kuchō ngʼwēny. Kumēti yoomēt kwoopootō mēēlii. 18 Kitas taay yoomoonoonēē kunyikisiit ākōy kutoowu :pichoochēē pērēētuu nyi kiituupēy kunam tukuuk walak choo kiimii mēēlii akuwiirta kilē sukukuskusiit :mēēlii. 19 Nēē mii pērēētuuni kituupēy nyoonēē, kuwiirta mpō tukun choo kipāyiisyēērēē nkōō mēēlii. 20 Kiituuluunkēn :kōōrēē nkōō pērēētuus chaa chaangʼ nyoo /kiimaakēērōōsēy asiis ntā ku kookeel. Kitas taay :yoomēē kunyikisiit ākōy kumēēro :mukuliiriichooch kilē maakuumuukēē /tākēēsārwēēch. 21 Paani kiikiikutēpi :pichoochēē pērēētuus chaa chaangʼ kimaa-am kir, kuuryoongʼ :Paawulō nkōō taayuungʼwaangʼ akilē, "Murēchu, ntā kyaateeraan paani kyoomwoorwook kilē mākupēērēē Kirēētē ntā kāmā-āmēēch :kir ntā kēēpoot kir aka tōkōl. 22 Wōloo nyuun oo, āmwoorwook paannyēēnyi kilē ākiilyō, āmu moomii :chiich nkōō achaan nyoo mēērēy. Kir kupaat nyoo muukēy kuululuuka ku mēēliini. 23 Ānkēt :aneen kiyoo āmwoorwook āmu kāchōōnchoon :malayka ooro kwēēn nyoo chōōnēē wōloo mii :Iriin nyoo ātiirēē keey ākoopāyiisyēēchinii akichō kumwoorwoon kilē, 24 ’Paawulō, amēēwāriisyō. /Kiimutiin ākōy taayuu kōōkwoo Kayisaari, aku āmu chamataa Iriin nyoo tingʼēēniin /kēēsāruuy pichu āpēētii tōkōl.’ 25 Kunyuun oo, murēchu, ākiilyēē āmu ātiirēē keey Iriin kilē irēē kilēē paani /kākumwoorwoon. 26 Wōloo nyuun kupa /kēēwiirchinēēch kōōrēē aka nyoo kiikwēēn :pēr." 27 Nēē mii ooro kwēēn nkōō langʼatuu nyēpō taman nkōō angʼwan kumii :yoomēē kwoopēēch tapan nkōō tapan kēētiltooy Araaray pō Atiriiya, kuupkaat :pichu kiimii mēēlii kilē kii lēēkitiit kōōrō nyoo yaamaat. 28 Kuwiirta :pichoochēē kir nyoo nyikiis nyoo /kiikurāti angʼwa kuchuut pēr āmu kiimārēy kusōwu lōōwin pō pērēēk. Kinyōōru kilē kii koor nyoo kii-itēy kēēlyēn pokol ākoongʼo nkōō tiptēm kiwō ngʼwēny. Nyoo matyaan, kuureer kuuchuunta angʼwaanoonēē, kuuro kilē kii koor nyoo kii-itēy kēēlyēn tāmānwook sokool kiwō ngʼwēny. 29 Kimuyō :akwaaneek kilē kiimuukēy kwoop :yoomēt mēēlii kutur raatōōy nkōō tapan nyēpō araaray. Kunam kāriin angʼwan choo nyikiisēēn akuuchuunta kuchuut pēr kilē sukuuryoongʼ mēēlii, akusa kilē kuyyēēchi. 30 Kuutyam :kipāyitiin chēpō mēēlii kumētō mēēlii. Kuurēēytoorēē mēēlii nyoo miningʼ nyoo kiimii nyi ōōw kiwō pēr ku-irtooy keey kilē kiimii kuwiirtooy tukun choo nyikiisēēn choo kii-irēy mēēlii kuuryoongʼ, ākōō kiimārēy kumwēr kupēēchi keey mu mēēlii. 31 Kumwoochi :Paawulō Chuulyaas ākōō askariik kilē, "Nēē mā tēpi :pichu mēēliini, ku moosopsōōt." 32 Kutil :askariik angʼōōk chu /kiikiikeerata mēēlii nyi miningʼ akumētō mēēliinoonēē kwoop :pēr. 33 Kii nēē mārēy kuurir :kōōrēē, kusaarsaar :Paawulō akwaaneek tōkōl kilē, "Murēchu! Nkōō pērēētuus taman nkōō angʼwan choo kaakusiirtō, ku kāātēpi ākooruusōōt kuut ama kir aka tōkōl nyoo kaa-am. 34 Paannyēēnyi nyuun, ku āsoomook kilē ā-āmiisyēē. Maraat ā-āmiisyēē soosopyēē. Moomii :chiich mpō ākoongʼo nkōō achaan nyoo mēērēy." 35 Paani keewaangʼ :Paawulō kumwa ngʼaleechu, kunam makatyaan akimwoochi Iriin kōōnkēy nkōō taayuu pichoochēē tōkōl. Kupuutil makatyaantee akitoowu kwaam. 36 Kiikiil keey :pichoochēē akwoomiisyō tōkōl. 37 Kiiku-itēy tōkōl choo kiikimii mēēlii pokol ārēēny nkōō tāmānwook tisap nkōō lo. 38 Paani kiikiikwoomiisyō :pichoochēē tōkōl kupiryoonchō, kuwiirchi nkaanuuk araaray sukukuskusiit mēēlii. 39 Kii nēē yyeech :kōōrēē, kimaakuumuuk :akwaaneek kusōwu kōōrēē nyoo kiiro, kuurō ārii aka yoo lēē tōōt akiiruruuchi :pēr asyaak. Kutil kilē kipa kukany kuuryoongʼō :mēēlii yoonēē nēē muukēē. 40 Kuutyaayta angʼōōk choo /kirātēē kāriin choo kii-irēy mēēlii kuuryoongʼ akuutyaak tukun choo /kuwārākoowārākēē mēēlii. Kunam sira nyoo tookēy yoomēt akuutō im sukwoop :yoomēt mēēlii kiwō kuuryoongʼo tapan nyēpō araaray. 41 Paani kayit :mēēlii yoo kiituuyēēchinii :araaraytiina ārēēny, kuluk :mēēlii asyaak choo kiimii pēr ngʼwēny akunamta yoonēē. Kiinamta :mēēlii asyaak kamas pō taay. Kutumchi :yoomēt mēēlii pēr kamas pō lēt kuti kuuryeewa. 42 Kichēp :askariik kilē kuukeet piich tōkōl choo kii rātootēēn simāpir pēr akimwēr kupēēchi keey. 43 Kiimārēy :Chuulyaas kisāru Paawulō tāmakuukeet. Kutaya nyuun askariik kumeekeet pichoochēē kii rātootēēn kilēē wōloo kiikaakuchēptō. Kumwoochi piich choo kiimuukēy kupir pēr kilē kuuntoroor kupirootō pēr ākōy tapan wōloo yaamaat. 44 Kumwoochi choo kiingʼātu kuutyam kupeera keet choo kiiputuunō keey mēēlii. Ku-it :piikō tōkōl kōōr nyaa yaamaat amaa-am :kir chiich aka tōkōl.

28

1 Kii nēē ku-it araarayta tapan āmoomii :chiich nyoo kyaam :kir, keepa kēēsōwu kilē /kiikukuurēē kōōroonoonēē kiikwēēn pēr Maalta. 2 Kitaakeech :piich chēpō kōōroonoonēē nkōō oor nyaa karaam akuuloorwēēch mā āmu kiikiikutoowu kurōōpēn akukartitiit :kōōrēē. 3 Kiwō :Paawulō kukwaraata kween. Paani mii kuutēnii kweenik maat, kuchōōnō :kipaangʼwa kweenichoochēē āmu kāsyool :mā akunoornoorchi keey ēēruu Paawulō. 4 Kii nēē ro :piich chēpō kōōroonoonēē kipaangʼwaanoonēē kānoornoorchi keey ēēruu Paawulō, kumwoochi keey kilē, "Ākōy ku rumiin :chiichi. Āmu nēē kaakuumuuk mpō kuchirila meerat nyoo kātānyōōruuy mu araaray, ku tākutuupēy :nyaril inyeentee nyoo maakuumuukēy kuchirila meerat." 5 Kilēlēchi :Paawulō kipaangʼwee mā amaa-irta :kir inyeentee. 6 Kiipkootēy :piich kilē pkoonēy pōōrtanyiin ntā kuuput akima. Kikānyiisyō :pichoochēē kulōōwiit kilē kuurō kiyoo irēē nkōō wōloo mii :Paawulō. Kii nēē ro kilē moomii :kiyoo kyaam Paawulō, kuwal :pichoochēē kaapkootuutēkwaak akilē, "Pō Iriin :chiichi." 7 Kiimii :paraatina choo kiilēēkitēē yoonēē kii iriisyēērēē ngʼaleechoochēē choo kiipō Pupliiyō. Kii chiich Pupliiyō nyoo kii pāytooyiintoo Rooma mu kōōroonoonēē kiikwēēn pēr. Kitaakeech nkōō katanyiin kēētēpi kaayoonēē pērēētuus sōmōk. 8 Kiimnyoonēy :āpootaa Pupliiyō akiimii rwoon kitōōk. Kiilārēē :mā akumāntēērēē :moo kērēti. Kiwō :Paawulō kō kuukonoor ēēruunēchiich poontoonoonēē akusoochi, kusop :poontoonoonēē. 9 Kii nēē kaaku-iriisyō :ngʼaleechoochēē, kupka :piich tōkōl chēpō kōōroonoonēē choo kimnyoonsōōt, kuusoop :Paawulō. 10 Kiikoonyitēēch :pichu nkōō oortin chaa chaangʼ nyoo kii nēē it :pērēētuuni kiikumārēy kēēpēēchii keey, kukōōnēēch :pichoochēē tukun tōkōl choo kiikumārēy. 11 Kii nēē rook āroo sōmōk, keenam paan keepeeree mēēlii aka nyoo kiimuungʼō kōōroonoonēē kilē kusiirtō :āroo chēpō kērtiityō. Kiichōōnēē :mēēliinoonēē Aleekisaantrya /ākiikukuurēē ’Saram Kastoor ākōō Polukis.’ 12 Kiikupa ākōy kee-it ārii aka yoo /kiikukuurēē Sirakuusa wōloo kiikutēpi pērēētuus sōmōk. 13 Keengʼeetee yoonēē pō Sirakuusa akeepa ākōy Rēkiyō. Nēē mii pērēētuuni kiituupēy nyoonēē, kuchōōnō :yoomēt kamas pō ēēruu taay. Keepa nyuun ākōy kee-it Putēyōōli nkōō pērēētuu nyēpō ārēēny. 14 Kēēnyōōrchi wōloonēē pō Putēyōōli tuupchēēnik walak choo kiitaakeech kēētēpii nkōō akwaaneek pērēētuus tisap. Kēēmēti yoonēē mēēlii akeepeeree keel ākōy Rooma. Lēē nyoonēē nyuun wōloo kiiku-itita yoonēē. 15 Kii nēē tākēēmii Putēyōōli, kiteer :choo kituupchō nkōō Rooma kilē kiikimii kēēpēētii wōliinēē. Kuutōrōōkwēēch :walak Siiroo Āpiiyō, kupka :walak kukānyiisyō nkōō Koorin sōmōk choo /kiimuungʼēē. Kii nēē ro :Paawulō pichoochēē, kumwoochi Iriin kōōnkēy akicheera. 16 Kii nēē ku-it Rooma, /kēēchāmchi :Paawulō kimangʼ inyeentee ākityōōn ākēētō āskāriintēē ākoongʼo nyoo riipēy. 17 Kii nēē siirtō :pērēētuus sōmōk kungʼeetee kee-ita Rooma, kukuur :Paawulō kāāntōōy chēpō Yāwuutik kupka tuuyoot. Kii nēē kaakuutuuyō keey :pichoochēē, kumwoochi :Paawulō akwaaneek kilē, "Murēchu, /kiikunaman nkōō Chēērusālēēm /ākēēmētyoon ēēruunēpō Rooma, aku maamwaa kir nyaa ra akipō piichooch, aku maangʼalaalee mpō ku ra ātēpuut chēpō paapatiinachooch. 18 Kuurwookwoon :piich chēpō Rooma akimar kuutyaaytaan, āmu kiimoomii :kir aka tōkōl nyoo kyaa-ir nyoo kiirookēē /keekeetan. 19 Kii nēē tay :Yāwuutik kilē /mākiityooktoon, aroo kilē kaykay /kēērwookwoon nkōō taayuu kōōkwoo Kayisaari mpō tāmoomii :kir nyaa ra nyoo āchōōnēy āmwoorēy kilē kii-irwaan :piichuuch. 20 Ngʼālyoontoonyēēnyi nyoo ka-iran āsoom ānyōōrwook sikeengʼalaalee tōkōl. Arataat :aneen nkōō āngʼōōchu pō kāriin akipō Meesaaya nyoo kēnēy :piich chēpō Israayeel tōkōl." 21 Kuwālchi :pichoochēē Paawulō kilē, "Toomō kēēnyōōruuchaan ngʼālyoon aka tōkōl nyoo chōōnēē Chuuteeya akipō inyēēn. Aku maamwoorwēēch :mpō piichooch choo pkoonēē wōloonēē kir aka tōkōl nyaa ra akipō inyēēn. 22 Kumārēy keeteera kilē ipkootēēnyēēn nee, āmu kiinkēt :achaan kilē mii :piich chaa chaangʼ kumwoorootēy ngʼal chaa raacheen akipō pichu pō Yēēsu." 23 Kutēērchiinō nyuun :pichoochēē nkōō Paawulō pērēētuu nyoo pēētiiy kutuusōōt. Kii nēē it pērēētuunoonēē, kutuuyēēchi :piich chaa chaangʼ yi kitēpuunēē :Paawulō. Kiirārchi :Paawulō pichoochēē ngʼal kungʼeetee koorōōn ākōy kosoliny. Kimwoochi :Paawulō pichoochēē lōkōōy chēpō pāyuunātoo Kaa Iriin akupāyiisyēērō siruut chēpō Muusa ākōō chēpō ōōrkooy kungʼuutiinō piich kilē kii Meesaaya :Yēēsu. 24 Kiiran :piich walak kiyoo kiimwoorēy :Paawulō, kimaakucham :walak. 25 Kuchuunchuunnyō akitoowu kupēēchi keey. Kitoomō kupēēchi keey, kilēēchi :Paawulō, "Kiimwoochi :Toomirmiir nyoo Tiliil paapatiinakwook man, paani kiimwoorēy kupunuunō Isaaya kilē, 26 ’Wiyō wōloo mii :pichu akiiwēēmwoochi kilē: Ātēērtooy ākootēērēy, amoosōwuuy nyuun kir aka tōkōl, āmārārtooy ākoomārārēy, amoorōōsēy nyuun kir aka tōkōl. 27 Āmu kii-ururiituuy pichu :mētēwēy, akiikukāriisyō :iitiikwaak, akukōryō :koonyiikwaak. Ntā kēēmuukēē kuumararta :koonyiikwaak, akuyootisyō :iitiikwaak, akusōwu nkōō mētēwēyiikwaak, tākiikuwāliisyō akichaman āsoop :aneen akwaaneek.’ " 28 Kitas taay nyuun :Paawulō kumwoochi pichoochēē kilē, "Kaykay nyuun āsōwuu kilē kiikucham :Iriin kusāru piich choo mālēē Yāwuutik akitēērtooy :akwaaneek." 30 Kitēpō :Paawulō wōloonēē kēnyiis ārēēny. Kiitēpuunēē koonyiin nyoo kiitētooy rōōpiyō. Kiitookēy piich tōkōl choo kāruutoochi inyeentee, 31 akwoomchinii akipō pāyuunātoo Kaa Iriin nyoo kiimēēwāriisyēy. Moomii :chiich nyoo kiitaya inyeentee kuuneet piich akipō Kiptaayaan Yēēsu Kiriistō.