1 Pēētērō

¹ Aneen :nyi Pēētērō, kāāyooytooyiintoo Yēēsu Kiriistō. Āsirwookwaan choo kiikulēwēnook :Iriin, akwaan choo kyoosārāti kōōrootinēēpō Pōōntō, Kalatiya, Kapatookya, Eesya ākōō Piituunnya. ² Kiisip kulēwēnook :Paapa Iriin kēny, ku-isēēnook kērētiipō Yēēsu Kiriistō akuutiliilook :Toomirmiiryeenyiin, saateera iit Yēēsu. Kuupēēruurook :Iriin kitya ākoonyōōru kaalya. ³ Kutōrōriit Iriin paapaa Kiptaayaantēēnyoon Yēēsu Kiriistō nyoo kiiriireeneech kitya kuti ireech /kēētuumēēch nyēpō ārēēny tākēēnyōōru koomāāngʼunō nyoo sāpēy, āmu kiingʼeeta Yēēsu meerat. ⁴ Kitingʼēy pēēruur mu kipsēnkwēt nyoo siintooroot akipō achaan nyoo māpētēy, amānunēy, amēēluluukēē. ⁵ Āmu kiirānēy Iriin, kuriipēēch :kaamuukeenyiin ākōy pērēētuu lēt nyēpō sāruunō. ⁶ Kunyuun āpāypāyiituu akipō ngʼaleechu, mpō nēē /ku-usook nyoo matyaan ākāānyōōruuy nyāriluut choo ngʼuloongʼulēy paannyēēnyi. ⁷ /Kiityāmook /sikēēsōwu kilē ārānēy man Iriin. Kilēē paani /kiitiliilēy ta-aapu nyoo mātēpēē ākōy nkōō ma, /kēētiliilēē mpō kaaraneengʼwoongʼ nyāriluut sikukiil. Nēē /kakee-iraak kilēē nyoonēē, /kēēlooswook, /akēētōrōōrook, /ākēēkoonyitook pērēētuunoonēē wārākēē :Yēēsu. ⁸ Āchāmēēkwaan Iriin, mpō ntā toomō aroo. Aku mpō ntā moorōōtēy inyeentee aniinee, ku ārānēy ākoonyōōruuy pāypooyō nyoo ōōw nyoo moomii kiyoo kuutēēnēē, ⁹ nēē a-it lēt nyēpō kaaraneengʼwoongʼ nyoonēē ku pērēētuuni /kusārwook. ¹⁰ Kiingʼoor :ōōrkooyiipō Iriin chēpō kēny wōloo sāruuntook :inyeentee nkōō chamateenyiin. Kiiwāsēy :ōōrkooyiichoochēē kitya akuusyookēy kusōwu ngʼaleechu. ¹¹ Kiiwāsēy kusōwu pērēētuu nyoo chōōnēē :Kiriistō ākōō wōloo chōōntooy. Kiingʼoor :Toomirmiiryoo Kiriistō nyoo kiimii āriingʼwaangʼ ngʼwoonin nyoo kiinyōōruuy :Kiriistō kupōk aku nēē mii lēt /kēētōrōōr. ¹² Kiingʼuuti :Iriin ōōrkooyiichoochēē kilē kiimā-iriisōōt ngʼaleechu nkōō pērēētuusyēkwaak, aku iriisōōt nkōō pērēētuusyēkwook. /Kiikwoomwook lōkōōyichu kāroomēēn kupunuunō kaamuukaa Toomirmiir nyoo /kiikuuyookuunō kipsēnkwēt. Ngʼal :chu choo mārēy mpō :malaykeen kisōwu. ¹³ Kunyuun oo, anamee mēt kiyoonēē kyaateer. Āriip keey ākoomoongʼu pēēruur nyoo ānyōōruuy nēē kungʼoongʼu :Yēēsu Kiriistō. ¹⁴ Kilēē paani akwaan laakōōpō Iriin, ateer iit inyeentee. Kimaatuup rāyiityō nyoo kyootingʼēy kitoomō /āsōwu inyeentee. ¹⁵ Ātililiituu nkōō kir aka tōkōl nyoo ā-irēy, kilēē paani tiliil :Iriin nyoo kikuurook. ¹⁶ Mwoorēy :siruutēpō Iriin kilē, "Ātililiituu, āmu ātiliil :aneen." ¹⁷ Kitingʼēy Paapa nyoo mēēsyookēy chiich akutilchinii piich tōkōl kiirwook kutuup keey ākōō wōloo kiiku-irta. Kunyuun, awara inyeentee ākoomāngʼiisyō kilēē too mu ngʼwēny. ¹⁸ Ānkēt :akwaan kilē /kiikee-alaak /akēētyookunēēnook ātēpuut choo mātoorētēy kir choo kyoonyōōrchi kuukōtiinēkwook. /Maaku-aleenaak tukun choo pētsōōt choo lēē peeteen ntā ku kōōlti, ¹⁹ aku kērētiipō Kiriistō chēpō koomānuut, inyeentee ku waawaa keecha nyoo tiliil aku lipoop. ²⁰ /Kiikiikēēlēwēn /kitoomō /kee-ir ngʼwēny aku /kiikēēngʼoongʼu nkōō pērēētuusyēchu pō lēt akipō akwaan. ²¹ Kiingʼeeta :Iriin Kiriistō meerat akuutōrōōr sootiirēē keey Iriin ākoomoongʼu inyeentee kupunuunō Kiriistō. ²² Kunyuun oo, āmu kyookoonyit ngʼālyoontoo man akyootiliil keey ākāānyōōru chamat nyēpō man nkōō wōloo mii choo ātuupchō, āchoomnyō nyuun kitya nkōō moo ākoongʼo. ²³ /Kikeenamaak nyēpō ārēēny kupunuunō ngʼālyoontoo Iriin nyoo sāpēy ākōy. Sopooni rēēl ku māchōōnēē kāsuryoon nyoo rookēy, aku chōōnēē kāsuryoon nyoo mārookēy. ²⁴ Mwoorēy :siruut kilē, "Lēē :piich tōkōl suus, akilēē tōrōōrnātēēngʼwaangʼ taapta. Yoomsōōt :suusēk, akurarak :taapuk, ²⁵ aku mātilēē nyuun :ngʼālyoontoo Iriin ākōy." Ngʼālyoontooni ku lōkōōy choo kāroomēēn choo /kikēē-āmwook.

¹ Āmētēē nyuun rāyiityō aka tōkōl, mātoomēlmēēliisyō, āmoo-irtooy keey, ma-amaak ngʼat koongʼ ntā āmuulsyō. ² Awasa chē choo kāroomēēn chēpō Toomirmiir nyoo Tiliil kilēē laakōōy choo mārēy kirēērēy, soonāryēē nkōō sopoon nyoo rēēl, ³ āmu kyaachamcham kilē karaam Kiptaayaan. ⁴ Kor :Kiptaayaan nyoo sāpoot nyoo kiitay :tēēki, aku kiilēwēn :Iriin kulāsēē keey. Āpkoonchi inyeentee ⁵ toolēkuu korin choo sāpyootēēn choo /kutēēkēē kōpō Toomirmiir. Akwaan tisiik choo kiikuutiliilook :Iriin ā-irchi kōrōs chēpō toomirmiir choo chāmēy :inyeentee āmu āpookwaan Yēēsu Kiriistō. ⁶ Mwoorēy :Iriin nkōō siruut kilē, "Aroo kee, ātēnii kor nyoo lēē kiptālēny Saayoon. Kyoolēwēn koroonēē ākoolāsēē keey. Mānyōōruuy sōōrnān :chiich nyoo kātiirō keey inyeentee." ⁷ Ālāsēēkwaan keey koroonēē choo ārānēy Kiriistō. Aku mwoorēy ngʼālyoontoo Iriin nkōō choo mēērānēy kilē, "Kor nyoo kiitāy :tēēki :nyoo kiikulēku kiptālēnyēē." ⁸ Kiikuureer /keesir kilē, "Kor :nyēēnyi nyoo kwātēy piich aku-irēy kuuputyō." Ngʼuutuuy :siruutēchu kilē putsōōt :piich, nēē tay kutiirō keey ngʼālyoontoo Iriin āmu /kiikēēchēp kilēē nyoonēē. ⁹ Aku nyuun, akwaan piich choo lēwēnootēēn, tis ākōō pāytooy, piich choo tiliilēēn choo kiikusataak :Iriin ālēkuu chaachiich toongʼuututēē kāroomin pō Iriin nyoo kiikuurook apkaanee tuurin ākopkoonchi lēpooyintanyiin nyēpō kwōngʼuut. ¹⁰ Kiimoopookwaan Iriin taay, aku āpō aniinee. Kiimāriirēēnook :Iriin, aku riirēēnook aniinee. ¹¹ Chamanichuuch, āmu akwaan kipruutooyiin nkōō ngʼwēny, āmwoorwook kilē kumaacham makuut chaa raacheen chēpō ngʼwēny choo pooryēērēēnook. ¹² Ātēpii nkōō oor nyaa karaam āmii nkōō piich choo mēērānēy Iriin. Mpō nēē ngʼāloolēēnook nyaa ra, kuuro tukun choo kāroomēēn choo ā-irēy akuuloosu Iriin pērēētuunoonēē chōōnēy kutilchinii piich kiirwook. ¹³ Āmu ākoonyitēy Kiptaayaan ākoonyit mpō piich choo ēēchēēn. Ākoonyitō pāytooyiin nyoo /kiikiitō kaamuuka kupayta ¹⁴ ākōō kāāntōōy choo yooytooy :pāytooyiintoonoonēē kuutō siitāt choo siiruuy ngʼātuut akuuloosu piich choo kāroomēēn. ¹⁵ Mārēy :Iriin kilē a-ireekwaan tukun choo kāroomēēn tākusiisyō choo lēē sālwēy. ¹⁶ Akwaan tyookootēēn nkōō ngʼātuut, aku, ma-iraak :nyoonēē a-ir ngʼal chaa raacheen. Aku āsōwuu kilē akwaan ōōtwookiipō Iriin. ¹⁷ Ākoonyitō piich tōkōl akaacham choo ātuupchō nkōō Kiriistō. Awara Iriin ākookoonyit pāytooyiik. ¹⁸ Ōōtwook, ākoonyitō mōkōrēēkwook kuyam. Mookoonyitēy kipaat choo chāmook aku kāroomō, aku ākoonyitō mpō akwaaneek choo āwēēsēēn. ¹⁹ Nēē āmurtoochi ngʼwoonin nyoo mānyoolchinook, kuupēēruurook :Iriin, āmu ā-irēy kiyoo mārwook. ²⁰ Ara oo, kāroomin nee nyoo mii nēē āmurtoochinii siitāt nyēpō kir nyaa ra nyoo kaa-ir? Aku nēē kaamurta āmu kaa-ir ngʼal chēpō man, kuupēēruurook :Iriin. ²¹ Nyariluut choo lēē chu choo kiikuurchook :Iriin, āmu kiinyaril :Yēēsu akipō akwaan ākiikumētwook koonēētuut, saatuupa :mpō kilēē wōloo ki-irtooy :inyeentee. ²² "Maa-ir ngʼōōki, amaakitēērchi ngʼuurnan." ²³ Kii nēē /kimuul, kimaa-ooyta. Ku kii nēē nyaril, kimāmpuurō piich nyaril, aku kiitē keey Iriin nyoo tilēy kiirwook nyēpō man. ²⁴ Kyoop :Yēēsu ngʼōōkichooch nkōō kimurtooyoon, takeemuuka keetaya ngʼōōki akee-ir ngʼal chēpō man. /Kiikēēsoopook kupunuunō pēēruutēyiichiich. ²⁵ Kyoolēēkwaan kēēchiir choo kiikiikupētyō, aku /kiikēē-ōōkwook paanyēēnyi saatuupa māsōwoon nyoo riipēy sopoonwēkwook.

¹ Kumārwook :mpō chēēpyōōsōōy ākoonyit pooyikwook, si nēē tāyēy :akwaaneek ngʼālyoontoo Iriin, kuurēēwu :ātēpuutēkwook choo kāroomēēn kucham Iriin mpō ntā maangʼalaal kir, ² āmu rōōtēy kilē tiliilō ātēpuutēkwook ākoowārēy Iriin. ³ Āmootiirēē keey tukun choo irook ālēku pukatay, kilēē paani ā-irtooy puutēkwook ntā ku ālookēy kariipō kaat chēpō kōōlti ntā ku sirōōy choo lēē pukatay. ⁴ Karaam nyuun pukataanti nyēpō ōr kusiir nyēpō saangʼ, tala akuuminiingʼiitēy keey. Nyoonēē ku mārookēy akichāmēy :Iriin kitya. ⁵ Kiisālēy keey nkōō oor nyoo lēē nyoonēē :chēēpyōōsōōy choo tiliilēēn choo kiipō taay choo kiitiirēē keey Iriin. Kiikoonyitēy pooyikwaak, ⁶ kilēē paani kiikoonyitēy :Saara Apraam ākiikuurēy kilē kiptaayaanteenyiin. Akwaan tiipiipō Saara, nēē ā-irēy ngʼal choo kāroomēēn kumoowārēy. ⁷ Akwaan pooy, ātēpii nkōō chēēpyōōsōōkwook nkōō oor nyoo karaam ākookoonyitēy kilēē piich choo kuskuso, āmu ārāmtooy tōkōl sopoon nyoo rēēl. A-ira kilēē nyoonēē /simakukarta soowuutēkwook. ⁸ Mārēy nyuun ātingʼēēkwaan tōkōl kāāpkootuut choo karkeey ākootēērchinii keey riiruut. Āchoomsōōt kilēē piich choo tuupchō, āriirēē keey ākoominiingʼiitēy keey. ⁹ Maaraayta rāyiityō nkōō rāyiityō, āmoomuulsyō nēē /kumuulook, wōloo nyuun āsoomchii pēēruur pichoochēē muulook, āmu mwoorwook :Iriin kilē, nēē a-ir kilēē nyoonēē /kēēpēēruurook. ¹⁰ Mwoorēy :Iriin nkōō siruut kilē, "Chiich nyoo mārēy kupaypayiit akuuro pērēētuus choo kāroomēēn, kuriip ngʼalyaptiinyiin mangʼalaal rāyiityō akuriip kuutiinyiin kimamwa ngʼuurnan. ¹¹ Akuwarakeera rāyiityō, aku-ir ngʼal choo kāroomēēn. Akuwas :inyeentee kaalya akituup. ¹² Rōōtēy koonyiipō Iriin choo irēy man, akitēērēy soowuutēpō pichoochēē. Aku nyuun tuuchinii patar choo irēy ngʼōōki." ¹³ Ara ngʼoo nyoo irwook nyaa ra nēē ā-irēy choo kāroomēēn? ¹⁴ Aku nēē anyaril akipō kir nyaa karaam nyoo kaa-ir, ānyōōruuy pēēruur. Āmoowāriisyō amaa-iim keey. ¹⁵ Ākoonyitō Kiriistō kilēē Kiptaayaantēēngʼwoongʼ. Makaat ku āchēpootēēn ākōy, taamuuka āwālchi chiich aka tōkōl nyoo kateepeenaak akipō kiyoo āmoongʼuuy. ¹⁶ Aku nēē ā-irēy kilēē nyoonēē, a-ir nkōō tāloosyō kimii koonyit. Akanya kutililiituuy :kaapkaatuutēkwook, sukunam :sōōrnān pichoochēē ngʼāloolēēnook nyaa ra akipō kiyoo karaam nyoo ā-irēēkwaan kilēē piipō Kiriistō. ¹⁷ Kaykay /keenyariilaak, āmu kaa-ir kir nyaa karaam, nēē chāmēy Iriin, kusiir ku kaa-ir kir nyaa ra. ¹⁸ Āmwoorēy kilēē nyoonēē āmu, mpō ntā kii-irēy man :Kiriistō, ku kiima akipō piich choo māpō man, tākuurēēwu :pichoochēē wōloo mii :Iriin. Kiima :inyeentee āsip ākoongʼo akipō ngʼōōkiipō piich tōkōl. /Kiikupar pōōrtanyiin, aku /kiikiisoop toomirmiir ¹⁹ akiwō kwoomtoochi toomirmiirēy choo rātootēēn. ²⁰ Kii toomirmiirēy :chu choo kiimaakoonyit Iriin kēny, paani kiimurtooy :Iriin kitēēkēy :Noowa mēēli. /Kiikusāru piich choo ngʼērin choo kiimii mēēliinoonēē kupunuunō pēr akii sisiit :pichoochēē kipaat. ²¹ Lēē :pērēēchoochēē pērēēpō kaapaatiisana, choo sāruuy piich paanyēēnyi nēē ran ngʼeetataa meerat nyēpō Yēēsu Kiriistō. Mēē-uuntooy :kaapaatiisana simnyoontoo pōōrpō chiich, aku kunyōōru kaapkootuut choo tiliilēēn akipō Iriin. ²² Kiikiwō :Yēēsu kipsēnkwēt akimii ēēruu taay nyēpō Iriin kupāytooy malaykeen tōkōl ākōō pāytooyik kipootō choo tingʼēy kaamuuka.

¹ Āmu kiinyaril :Kiriistō, āchēp keey nyuun :mpō akwaan ānyārilyēē, āmu chiich nyoo nyārilēy ku kaakumētooorō keey ngʼōōki. ² Tēpēē :chiichoonēē nkōō sāpēēnyiin tōkōl kilēē wōloo mārtooy Iriin, amaakutuupēy mākuut chaa raacheen chēpō pōōr. ³ Kyoopoot pērēētuus chaa chaangʼ kitya kēny ā-irēy kilēē wōloo irtooy :piich choo mēērānēy Iriin. Kyoo-irēēkwaan takal, ātuupēy mākuutēkwook chaa raacheen, āpōōkitsōōt, ā-āmēy tuumwēy, ārēēsyēy kitya ākookutunchinii kāānoomōōn. ⁴ Kwōngʼēy :choo kii choorwayiikwook, āmu moochuutēēkwaan keey ngʼōōki choo irēy, aku ngʼāloolēēnook nkōō oor nyaa ra. ⁵ Rāruuy :pichoochēē ngʼaleekwaak nkōō taayuu Iriin nyoo tilchinii kiirwook piich choo sāpyootēēn ākōō choo kiikumēērō. ⁶ Ki-ir :ngʼālyoontooni /kēē-āmchi lōkōōy choo kāroomēēn mpō piich choo kiikumēērō sikuumuuk kusāpchō toomirmiirikwaak mpō ntā kiikumēērō :akwaaneek. ⁷ Kiikuriiku :lētuu kir aka tōkōl. Makaat nyuun ālēku choo chikānootēēn ākooriip keey taamuuka asaa. ⁸ Kir nyuun nyoo mii, ku atasa taay āchoomnyō kitya, āmu tukēy :choomnyoot ngʼōōki chaa chaangʼ. ⁹ Ataaka keey nkōō kooriikwook ākoomētō kwiintaan. ¹⁰ Kiikuutē :Iriin chiich aka tōkōl nkōō akwaan kōōnunō nyēpō Toomirmiiryeenyiin sootoorētō piich walak. Nkanyi, maraat āpāyiisyēērēē kōōnunēyiichoochēē ngʼuloongʼulēy nkōō oor nyaa karaam. ¹¹ Nēē ngʼāloolēy :chiich, kumārēy kungʼālaal kilēē yoo ngʼāloolēy Iriin, ku nyoo toorētiisyēy, ku mārēy kuunkēt kilē Iriin nyoo kōōnuuy kaamuuka. Nēē ku-ir kilēē nyoonēē, /kēēloosu Iriin nkōō tukun tōkōl kupunuunō Yēēsu Kiriistō. Kutōrōriit :inyeentee akupayta ākōy. Lēē nyoonēē. ¹² Chamanichuuch, āmookwōngʼyō nēē āpuntoorēē nyāriluut choo tyāmook. Amaaroo nyoonēē ka-ira nkōō wōloo āmiikwaan kilēē kir nyoo lēē toon. ¹³ Aku āpāypāyiituu, āmu āmii ānyārilēy nkōō Kiriistō, soonyōōruu pāypooyō nyoo ōōw nēē kungʼoongʼu :ōōwintanyiin. ¹⁴ Nēē /kumuulook, āmu ārānēy Kiriistō, ānyōōruuy pēēruur āmu āmii nkōō Toomirmiir nyoo tōrōōr nyēpō Iriin. ¹⁵ Kiimaanyaril aka tōkōl nkōō akwaan kilēē chiich nyoo kārumiisyō, ntā nyoo kāchōōrsyō, ntā nyoo ka-ir ngʼal chaa raacheen, ntā ku nyoo keechuut keey ngʼaleepō piich walak. ¹⁶ Aku nyuun, nēē anyaril āmu ātuupēy Kiriistō, ku mānāmook :sōōrnān, aku āmwoochii Iriin kōōnkēy, āmu āpō Kiriistō. ¹⁷ Kaaku-it :pērēētuu nyoo /kitilchinii piich kirwook akēētoowuunēē piipō Kiriistō. Ara oo, nēē toowunēēnēēch, kilēkuuy nee nyuun nkōō wōloo mii :piich choo tāyēy lōkōōy choo kāroomēēn choo pkoonēē Iriin? ¹⁸ Kilēē paani mwoorēy :siruut kilē, "Nēē kōrōōm nkōō piich choo kāroomēēn /kēēsāru, ku lēkuuy nee nkōō kipngʼōōkiis?" ¹⁹ Makaat nyuun piich choo /kakiinyariil kilēē wōloo mārtooy :Iriin, kutiirō keey Iriin nyoo /kiirānēy akutas taay ku-ir ngʼal choo kāroomēēn.

¹ Kunyuun oo, āmārēy acheeraak kāāntōōy chēpō piipō Kiriistō. Aneen mpō kāāntōōyiin, akyaaroo wōloo kiinyarilta :Kiriistō ākoonyōōruuy ākōō akwaan tōrōōrin nyoo kupa /kēēngʼoongʼuuy. Āmwoorwook kilē: ² Āriipō kēēchiir choo kiikukōōnook :Iriin. Āmooriip āmu kākuusiichook, aku āriipō āchāmēy kilēē paani mārēy :Iriin. Moolēku choo āchāmēy rōōpiyō, aku ā-irchii Iriin pāyit nkōō moo ākoongʼo. ³ Amaareengʼ piich choo /kiikēēkōōnook āryoontō, aku ātēpii nkōō oor nyaa karaam tākuumuustook :pichoochēē. ⁴ Aku nēē chō :Māsōwoontee nyoo ōōw /kēēkōōnook mālāk nyoo ōōw nyoo mēēluluukēē. ⁵ Āmārēy acheeraak mpō akwaan naran: ākoonyitō kāāntōōy. Makaat āminingʼiitēy keey tōkōl, āmu mwoorēy :siruutēpō Iriin kilē, "Kārēy :Iriin nyoo lāsē keey, akuupēēruurēy nyoo āpēy keey ngʼwēny." ⁶ Āminingʼiitii keey :Iriin nyēpō kaamuuka tōkōl, sikuutōrōōrook nkōō pērēētuu nyoo yamaat. ⁷ Ā-āpchii kāā-iimutēkwook tōkōl Iriin, āmu riipook. ⁸ Āriip keey akaachikan! Mii :puunyoontēēngʼwoongʼ Kipngʼōōkiyoon kuulēēpootēy aku pōōrōōrootēy kilēē ngʼētuny nyoo āmēy piri kuwāsēy chiich nyoo āmēy kuuwaangʼ. ⁹ Ākiilō nkōō kaaraneengʼwoongʼ taakartee puunyoontoonoonēē, āmu ānkēt kilē mii mpō choo ātuupchō nkōō ngʼwēny tōkōl kupuntēērēē nyariluut choo lēē choochēē. ¹⁰ Mpō nēē anyaril pērēētuus choo ngʼērin, kuchēērook :Iriin nyoo chāmook akiikuyoomiiswook tōrōōrintanyiin nyēpō ākōy nkōō Yēēsu Kiriistō tookiilō ākooryoonchō kukaraam. ¹¹ Pāytooy :inyeentee ākōy. Lēē nyoonēē. ¹² Āsirwook ngʼaleechu ngʼērin kupunuunō ēēruunēpō Siila, tuupchēē nyoo ārānēy. Koomārēy acheeraak ākoomwoorwook kilē ākiilyō nkōō chamataa Iriin nyēpō man. ¹³ Tookwēēsook :piipō Kiriistō nkōō Papulōōn choo /kiikēēlēwēn kilēē akwaan akuutookwēēsook :mpō wēēriinyuun Maarkō. ¹⁴ Ataakweesa keey :tōkōl nkōō choomnyoot. Ātēpiisyēē nkōō kaalya :akwaan tōkōl choo āpō Kiriistō.