Warakha aatikhiyeeyo

Tiyaaku

1

Salamu

1Miiyo Tiyaaku, karumeya wa Nluku na wa Mbwana Yinsa Al-Masiihu, kimperekha salamu khwa mahimo khumi na mawiri amwazeyeliyeeyo wakhula phantte.

Amini na Akhili

2Attwiizaku, mwijoone wiiyana furaha khuluyeene amana mwivirela wakhula nanna ya wootootiwa, 3mwijuwaka yoori wootiwa wa amini yenu ontana nthiti. 4Nthiti laya nttho lina la wiiya lookhamilikha, yoori mweeyo mwiiye ookamilikha na oolotteya, ohivonyiwi ti hatha etthu.

5Nkhama owaapho mmote wa mweeyo athowiweeyo ti akhili, anvekele Nluku aninkhaaye wahurumavo, othuuto aniwenkhaaye atthu ooshi khwa okemaani na ontta owinkha. 6Ila aveke na amini, woohiivo shaakha; maana otule aniiyanaaye shaakha ori nkhama liwipi la mpahari linthuliwaaye na khunttuliwa ti pheevo. 7Ntthu oto ahaakanyere yoori ompwekhera etthu mmakhono wa Mbwana. 8Maana ona shawuri zawaawanyeya na khanjuwa hatha etthu yooretta.

Osikhini na Maali

9Ttwi otule woojipushuwisa ona ya ojishashawula amana weekezeliwaka mwentto wa meekhazi awe, 10na thaajiri ona ya ojikhutupula amana eekhala woojipushuwisa, ye onttela onyaala nkhama maluwa a ntthuttu. 11Maana njuwa lintthamuwa na nkukuku aya wa haari khuumisa nyaani; aphano maluwa aya khuvakareya, oshapweya waya khwaashikha. Khwa nanna etthiipo, thaajiri onttela onyaala nkatthi wa zanshara zawe.

Wootootiwa na ozayiniwa

12Wooparikhiyiwa ntthu otule anvilelaaye nwootootiwa, maana paata ya oshintta ompwekhera jarata ya ohaayi, etile Nluku awaahitiyeeyo apale animphetaaye.

13Ahiiyevo anraaye azayiniwaka alupa yoori: “Nluku ti anikizayinaaye,” maana Nluku khanzayiniwa ti hatha etthu moote yootakhala, wala ye khaninzayini ntthu. 14Ila wakhula ntthu onzayiniwa khwa tuvela yawe mweenyewe amana asokhowela, zininkwakwanttula. 15Aphano tuvela, amana ettheera, entothola twampi, na twampi amana ekhomaala enuula. 16Attwiizaku aphetani aka, mwihijilikhelele mwihatiwaka. 17Vitthu zooshi zooshwapweya na tthuvo khaamili zooshi zinlankha pinkuuni, mmakhono wa Paapa wa nuuru, ahinzukuluwaaye nkhama mwiivuuli onzukuluwaazo. 18Mwaasa wa matakhelo awe, anumpa na nttakhuzi lawe la haakhi, yoori niiye puuro yamwanzo khwa zumpe zawe zooshi ompiyeeyo.

Osiila na Oretta

19Attwiizaku aphetani aka, mwijuwe mattakhuzi apa, wakhula ntthu eeye woosiileza saana, woorupaza ottakhula na woorupaza okatipukha. 20Mwaasa yoori okatipukha wa ntthu khunjeka shariya ya Nluku. 21Nakataalikha, mwilikhe vitthu zooshi zootakhala na zoohifwayi, mwipokherele na ojipushuwisa nttakhuzi nttinttho likheyiweeyo liriina owahi wa wuusuru nafusi zenu.

22Mwiiye anamashututela nttakhuzi la Nluku, khahiyo onamasiila paasi mwijihataka mwenyeweru. 23Maana ntthu amana eeya namasiila khuhisala ashututela, onlikanana ntthu anjimwasikhaaye na yiilolo omaasho wawe. 24Noojeekesa khusaruwa, nasaapiru khusahawu wuuso awe. 25Ila ntthu anlottaaye saana kano khaamili zintanaaye otaphuliwa na khusala asiileza kano zaya etthiipo khuhisala asahawu epile asiiliyeezo na oretta, onttela wiiya wa oshapweyisiwa khwa wakhula etile anrettaaye.

26Ntthu amana ajoona wiiya natiini, ila khuhisala eenanela nlimi lawe, onjihata mweenyewe na tiini yawe khina fwayita. 27Tiini Nluku Papeetthu ankhupalelaaye wiiya swaafi na yookhweele tiiti: owaathotola anasisa na ananfweliwa pi amanna zaya muuhoowa mwaya, na ojiinanela khwa vitthu zootakhala za muulumwenku.

2

Owaatthantta atthu ooshi sawasawa

1Attwiizaku, nkhama mamuumini amini khwa Yinsa Al-Masiihu, Mbwana eetthu wa siifwa, mwihisala mwiwaatthantta atthu woofwarikhanavo. 2Mmwithukumano mweenu, amana atamo mwinyi awaliye peetthe ya weero na kuwo zooshapweya, theenya khutamo masikhini awaliye kuwo zoothuwa na zoonyakhuwa. 3Ila mweeyo khunkhola saana otule awaliye vitthu zooshapweya na khumuuza yoori: “Wiikhale puuro eti ya shitaha”, ila khumuuza masikhini otule yoori: “Weeyo weemele aphale”, ama: “Wiikhale vathi, apho nshini wa moolu aka.” 4Khamwithawulaneeni wala khamwijiretteeni onamaphuka mwithuulaka shawuri zootakhala?

5Mwisiile, attwiizaku aphetani aka, Nluku awaathawula apale eeyiye asikhini yoori eeye mathaajiri nkatthi wa amini na weetta muufwalume awaahitiyeeyo apale animphetaaye. 6Ila mweeyo mwintta owaatarawu asikhini. Mathaajiri khahi atthaapo anuuvehisaanini? Khayi atthaapo anuuthulanini wuulawanani ophukiwa? 7Khahi atthaapo antarawaaye nzina looshapweya ntthile mweeyo mwinkhuwelaaye?

8Ila amana mwishututela kano za ofwalume nkhama enlupaazo zawaatikhiwa yoori: “Omphete nzaawo nkhama etthiipo onjiphetaazo omweenyewe”, orettaru etthiipo walikanisa. 9Ila nkhama mwiniwaatthantta atthu woowaafwarikhanisa, mwinretta twampi na mwinlawa mwaphukiwe khwa kano nkhama anamavonya. 10Maana otule anshututelaaye kano zooshi ila khuvonya etthu moote ya kano, oto eninkwela paathuli ya ovonya kano zooshi. 11Maana otule alupiyeeyo yoori: “Ohiraruwe,” theenya alupa yoori: “Ohuule.” Nkhama weeyo khunraruwa ila khusala wuula, wavonya kano.

12Ottakhule na orette nkhama ntthu anttelaaye ophukiwa ti kano entaphulaaye. 13Maana ophukiwa onttela orettikhana wohiivo tthakaraka khwa otule ahirumeyeleeni tthakaraka. Tthakaraka enshintta ophuka.

Amini yoohiina khaazi ti yoofwa

14Ena fwayita ni ntthu olupa yoori ona amini ila ehina khaazi zooshapweya? Talili niri amini yaya eto enimuusuru? 15Amana nlupweetthu ama ttwiiyetthu athowiwa ti kuwo ama ti etthu yoojiwa ya wakhula siikhu, 16mmote wa mweeyo khumuuza yoori: “Olawe na heeri, olukuzele na waje orupale”, woohimwinkhi hatha etthu enihithajiyaaye mwiili awe, eto yaya ena fwayita ni? 17Khwa etthiipo theenya amini ottho, yoohipakhanyiwi na khaazi, eniiya yoofwa.

18Ila amana ntthu alupa yoori: “Weeyo onaaye amini, miiyo kinaaye khaazi.” Okithoonyeze amini yawo woohiivo khaazi na miiyo kuuthoonyeze amini yaka khwa khaazi. 19Weeyo onkhupalela yoori Nluku ori mmote paasi? Ti yooshapweya weeyo okhupalela toowo. Na masheethwani ankhupalela na anthukumela.

20Weeyo nlolo! Ontakha othoonyeza yoori amini yoohilokoziwi ti khaazi khina fwayita? 21Khahi Eburahiima marehemu papeetthu, ahakikhiweeyo mwaasa wa khaazi, wakathi anthuliyeeyo mwanawe Esiyaakha olawa ontwahi va alitaari? 22Weeyo ona ya woona yoori amini na khaazi yawe zaari okhola vamote. Na amini yathoonyezeya khwa khaazi yawe. 23Khwa etthiipo khurettikhana epile zilupiyeeyo Zawaatikhiwa Ttakatthiifu yoori: “Eburahiima ankhupaliye Nluku ethiito Nluku khunkhupalela nkhama nashariya” na khutthajiwa swaahipu wa Nluku. 24Moone, ntthu onhakikhiwa mwaasa wa khaazi, khahiyo khwa amini paasi.

25Khwa nanna etthiipo Rahaape malempe ahakikhiwe ti Nluku khwa khaazi, mwaasa wa oowaapwekherela atthu apale aateliyeeyo osayela, khuwaavirisa tarikhi kiina. 26Nkhama etthiipo, mwiili woohiina rooho pi woofwa, na amini yoohiina khaazi ti yoofwa.

3

Ninhithajiya oshintta nlimi

1Attwiizaku, enki a mweeyo mwihiiye anamasomisa, mwijuwe yoori fweeyo ninnozelaaye ninteela ophukiwa venkivene. 2Maana fooshi ninkwakwanttuwa khwa nanna zene. Nkhama ntthu khankwakwanttuwa muuttakhula, ntthu aya oto khaamili, na onwahi oshintta mwiili awe wooshi.

3Amana nittha yuuma nkhanyo wa khavalo, yoori esala enishututela, ninwahi weettettisa mwiili aya wooshi. 4Moone kalawa eniiya khuluyeene na enkhukuziwa ti pheevo yawaatta, ila eneettettisiwa ti leemi littitthiiru khusala yeetta ottuukho entakheliwaawo ti nahota. 5Nlimi naye piitthiipo, etthu ttiitthiiru ya mwiili, ila linjishashawula khwa vitthu khulukhulu. Moone theenya tthuttu khuluyeene enikhoziwa ti moottho nttitthiiru. 6Nlimi moottho. Ye olumwenku wa vitthu zootakhala; linaaye puuro mmwiili mweetthu limmwazela mwiili eetthu wooshi nkhama moottho woolankha motthooni, na linsikhanyela ohaayi eetthu wooshi.

7Pinaatamu ona makhaamu ooshintta jaati zooshi za nyama, na ashintta nyama za ntthuttu, anyannyi, nyama epile zoojipurula na swi. 8Ila nlimi khina ntthu anwahaaye oshintta, etthu yootakhala khalineekeseleya leetaala amali yawuula.

9Ninrumeyela nlimi nttinttho ninsifwaka Mbwana Paapa, na khwa nttinttho niniwaalani atthu, ompiweeyo oolattanana Nluku. 10Khwa nlomo mmote otthuupo ninsarulamo siifwa na laana. Attwiizaku, mwihiiye toowo. 11Enretteya nlipu mmote opuwavo maati oonyuunya na ootuva? 12Attwiizaku, muuyu oniima vitthu za onyuunya ama nviteera oniima mishumo za muuyu? Khwa nanna etthiipo nlipu mmote wa maati majiphwaani khampuwavo maati ootuva.

Nanna piiri za Akhili

13Paani ariina akhili na weeleyiwa vakatthi venu? Ti athoonyeze wooshapweyavo khwa khaazi zookholiwa woojipushuwisavo zoolankha muujuwa. 14Nkhama nroho mweenu liwaamo nrima la woopisa na ojikhupali, mwihijitayiti yoori mwa ajuwi, wala mwihikatthale haakhi. 15Akhili za nanna eto khinlankha pinkuuni, ila pi za vathi attaapha, za onaatamu na za sheethwani. 16Maana vahali liniiyaavo nrima na ojikhupali owaapho onyakulisana na wakhula jaati ya vitthu zootakhala.

17Ila akhili enlankhaaye pinkuuni, omwanzweene swaafi, elottelanaka pi za wiitthaala, zookemaani, zootthantta, zawiitaala huruma na mishumo zooshapweya, zoohitarawu na zoohisanki. 18Nshumo wa shariya onzalaniwa heeri khwa apale ariina heeri.

4

Mwihiphete Olumwenku

1Ohisiilani na onyakulisana vakatthi venu onlankha vayi? Khahi mwaasa wa tuvela zinuumanaaye nkatthi mweenu? 2Mwinlaza omaashokopho khwa vitthu na khamwiniiyana hatha etthu, mwinuulaana, na mwinthuulelana nrima ila khamwimpattha hatha etthu mwintakhaaye, meekhazi enu pi aviittha na onyakulisana. Khamwina, maana khamwinveka. 3Amana mwiveka khamwininkhiwa, maana mwinveka woovonyeyavo, yoori mwinharipu khwa tuvela zenu.

4Atthu oohaamineyi, khamwinjuwa yoori oshirikha na olumwenku oniiya wuumani khwa Nluku? Otule antakhaaye wiiya swaahipu na olumwenku onjiretta wiiya atuwi wa Nluku. 5Ama mweeyo mwinoona yoori zawaatikhiwa zeetta oshika olupa yoori Rooho etile atthiiyeeyo mmwiili mweetthu ena wiivu nwulweene? 6Ila Ye oninkha rehema yawe yooziti. Tiito zawaatikhiwa zinlupaaye yoori:

Nluku khantuveliwa pi apale oojikhupali,

ila oniwenkha rehema apale oojipushuwisa.

7Nakataalikha mwijinkhe wa Nluku. Mwinkhijilele sheethwani, yoori ye ootthireni. 8Mwimwaattame Nluku na ye ontta owaattamani! Moose makhono enu, anatwampi! Mweeyo mwiriina shawuri zawaawanyeya, mwitwahareshe rooho zenu! 9Mwihuzunikhe, mwijikhupanyise na mwilile, mwipatilise otheya khwa ojikhupanyisa, furaha khwa huzuni. 10Mwijipushuwise mmakhono wa Nluku ye ontta wuuwulisani.

Ohiwaaphuke Azaawo

11Attwiizaku, mwihittakhulane wootakhalavo mmote na nzeenu. Maana otule aninttakhulaaye ttwiiye wootakhalavo ama animphukaaye ttwiiye, onttakhula wootakhalavo khwa kano, na omphuka kano ethiito. Aphano nkhama weeyo omphuka kano, khunshututela kano, ila onjiretta wiiya namaphuka. 12Namwinkha kano na namaphuka ti othuuto. Onwahi wuusuru na otapanya. Weeyo onjoona yoori o paani khwa omphuka nzaawo?

Ohijikhupali

13Aphano mwisiileze mweeyo mwinraaye: “Leelo ama meesho nintta okhule ama sitati etile, neekhalewo mwaakha mmote nirettaka zanshara zeetthu nipatthaka nzurukhu.” 14Mweeyo khamwinjuwa etthu enttelaaye orettikhana meesho! Ohaayi enu weetta wiiya niini? Mweeyo mwiri nkhama tthapo, empuwaaye wakathi vattitthiiru khwaashikha. 15Olikha toowo, mwaarina yoolupa toono: “Amana Mbwana atakha, niniiya haayi, na ninretta eti ama etile.” 16Ila mweeyo mwinjitayiti na ojittottopa. Wakhula ojitayiti nkhama opo pi wootakhala. 17Nakataalikha otule anjuwaaye yoori ona yooretta saana ila khuhisala aretta, ompattha twampi.

5

Ohirimiziwa wa Mathaajiri

1Mwisiileze mweeyo mathaajiri, mwilile na mwijikhupanyise mwaasa wa pala zinttelaaye wuupatthani. 2Maali zenu zavutta na kuwo zenu zarafuniwa ti maweephe. 3Weero na feeta zenu zimpuwa kuuthu, kuuthu zaya epo oshaahiti khwa mweeyo na enttela oja mwiili enu nkhama moottho. Maana mweeyo mwathataanyela maali siikhu epi za mwiisho. 4Moone, phakari etile mwihiwaripheeni anakhaazi apale ooruliyeeyo mashapa enu entta okhuwa, ojiliza wa anamalima wafiya omashiilo wa Mbwana wa Owahi. 5Voolumwenku apha meekhazi enu pi oozuri, mwinretta etile mwintakhaaye na mwinneneva nkhama mompe enttelaaye oshijiwa. 6Mweeyo mwanhukhumu na khumuula nashariya, ye khuhuuretteleni hatha etthu.

Ovilela

7Nakataalikha attwiizaku, mwiiye oovilela, mpakha ota wa Mbwana eetthu. Mwaasa yoori namalima oneekesela na ovilela wuurula mishumo aazaliyeezo, mpakha ofiya wakathi wa vuula ya mwanzo na yawiishela. 8Mweeyo naye mwiiye atthu oovilela na mwikhomaaze rooho zenu, maana ota wa Mbwana eetthu wasaleela ofiya. 9Mwihikashaarane mmote na nzeenu yoori mwihiphukiwe; maana namaphuka ori vamilako.

10Attwiizaku, mwiweezele manapiyu aari ottakhulaaye khwa nzina la Mbwana, ohoowa na ovilela waya. 11Moone, fweeyo ninoona oparikhiyiwa apale anthonyezaaye nthiti. Mweeyo mwasiila elupiwaka ovilela wa Ayupa na mwinjuwa omwiisho waya nanna Nluku amparikhiyiyeezo, mwaasa yoori Mbwana ona huruma yawaatta na tthakaraka.

12Khwa zooshi, attwiizaku, mwihilaphe mwilupaka pinku wala vathi ama etthu kiina. Mwisala mwiri: “Aaa” aaa, ama “wala” wala, yoori ehuupattheni hukhumu.

Lompa ya amini

13Amana vakatthi venu eeyavo ntthu anhoowaaye, alompe. Eeyavo nkina woofurahi, eepe siifwa. 14Na eeyavo nlwele mwiwaakhuwele attunkhulu a ojama wa Nluku anlompele na anvaaze mafuttha khwa nzina la Mbwana. 15Lompa yoorettaniwa amini enimuusuru nlwele, na Mbwana oninlansa, nkhama aarettiye twampi oniiya wooswamihiwa. 16Nakataalikha, mwisala mwitukhuru twampi zenu mwiwoozaka azeenu na olompelana mmote na nzeenu yoori mwivonisiwe. Lompa ya nashariya ena owahi nwulweene.

17Aliyaasi aari pinaatamu nkhama fweeyo. Ye aalompiye wookhweelevo yoori vuula ehinye, khuhinyeli voolumwenku khwa nyaakha mittatthu na nuusu. 18Khulompa theenya, pinku khunyisa vuula, nti khoottha mishumo zaya.

19Attwiizaku, amana mmote wa mweeyo avonya haakhi, ntthu nkina khunrutiselamo, 20ojuwe yoori otule aninruutisaaye natwampi khwa tarikhi yawe yoovonyeya, onuusuru nafusi yawe ntthu otule muufwa na onswamihisa twampi zawe zawaatta.