Mwanzo

1

Wumpiwa wa olumwenku na vitthu zooshi ziriimo

1Omwanzo, Nluku ompa pinku na vathi. 2Olumwenku waari ohineeyane matthentto na khayaarimo hatha etthu, yaarivo yiiza vatulu wa pahari ya wiicha. Rooho ya Nluku yaari ozukulela vatulu wa maati.

3Aphano Nluku khuri: “Yiiyevo nuuru!” Khwiiyavo nuuru. 4Nluku khoona yoori nuuru yaari yooshapweya; khuvalula nuuru na yiiza. 5Nluku khutthaja Nuuru “nthana”, yiiza khutthaja “osikhu”. Khuripa khucha, siikhu ya mwanzo.

6Aphano Nluku khulupa theenya yoori: “Wiiyevo mwaawanyo vakatthi wa maati onvalulaaye maati na maati!” 7Nluku khuretta mwaawanyo ovaluliyeeyo maati vathi na vatulu. Khurettikhana etthiipo. 8Mwaawanyo opule Nluku khutthaja “pinku”. Khuripa khucha, siikhu ya phiiri.

9Nluku khuri: “Akusanyeye maati apa vahali vamote ari vathi wa pinku, epuwe tuulu!” Khurettikhana etthiipo. 10Tuulu yaya ethiito yawuuma khutthaja nzina la “tuniya”, maati apale aakusanyeyiyeeyo khutthaja nzina la “pahari”. Nluku khoona yoori pi zooshapweya. 11Nluku khulupa theenya yoori: “Tuniya yootthele tthuttu. Waaza nyaani zinimaaye peewu na miitthi zinimaaye mishumo, wakhula nshumo na phunje zaya khwa nanna zoofwarikhana!” Khurettikhana etthiipo. 12Tuniya khootthela tthuttu: nyaani zinimaaye peewu, miitthi zinimaaye mishumo na phunje zaya khwa jaati zaya. Nluku khoona yoori pi zooshapweya. 13Khuripa khucha, siikhu ya ttaatthu.

14Aphano Nluku khuri: “Otulu ziiyewo vimwasikhelo yoori ovaluleye nthana na osikhu! Ziiye alama zinthoonyezaaye elimwe na mwiita, siikhu na nyaakha. 15Vimwasikhelo ziriiye otulu ziiye zoomwasikhela vathi.” Khurettikhana etthiipo. 16Nluku khwaattala vimwasikhelo piiri khuulu. Emwasikhelo eti khuulu yaya yoori esala elokozela nthana, eti ttiitthi esala elokozela osikhu. Na theenya khwaattala matthottowa. 17Nluku khuttha vimwasikhelo epile otulu yoori esala emwasikhela vathi, 18na olokozela nthana na osikhu, zaawanye nuuru na yiiza. Nluku khoona yoori pi zooshapweya. 19Khuripa khucha, siikhu yanne.

20Aphano Nluku khuri: “Mpahari ziiyemo zumpe zawaatta za wiiyana ohaayi, na eeyevo anyannyi anvavaaye otulu!” 21Khwa etthiipo Nluku khumpa zumpe khuluzeene za mpahari na jaati zooshi za zumpe zineettettaaye na ziniitaalaaye mpahari khwa jaati zaya. Khuwompa theenya anyannyi ooshi khwa jaati zaya. Nluku khoona yoori pi zooshapweya. 22Nluku khuparikhiya araka: “Mwittheerelane mwaattelane, mwiitaale mpahari, na anyannyi aattelane va tuniya!” 23Khuripa khucha, siikhu yathaanu.

24Aphano Nluku khuri: “Ziiyemo ntuniya jaati zooshi za zumpe, nyama za ntthuttu, mifuwo za vaje na nyama zoojipurula!” Khurettikhana etthiipo. 25Nluku khumpa nyama za ntthuttu za wakhula jaati, zoojipurula za wakhula jaati, na mifuwo za wakhula jaati. Khoona yoori pi zooshapweya.

26Nluku khulupa theenya yoori: “Nimumpe pinaatamu woonishapihi wa wiiya nkhama fweeyo! Yoori eeyane owahi wooshintta swi za mpahari na anyannyi ootulu, mifuwo za vaje na nyama za ntthuttu mpakha nyama zooshi zinjipurulaaye vathi.”

27Aphano Nluku khumumpa pinaatamu

wa wiiya nkhama ye;

nlume na muukha ompiwa ti ye.

28Nluku khuwaaparikhiya khuwooza yoori: “Mwivokolelane, mwaattelane mwiitaale voolumwenku! Mwiiyane oshintta va tuniya, swi za mpahari, anyannyi ootulu na nyama zooshi zineettettaaye vathi!” 29Nluku khulupa theenya araka: “Yoori mweeyo mwiiyane etthu yoojiwa, kiniwinkhani nyaani zooshi za ntuniya zinimaaye peewu, miitthi zooshi zinimaaye mishumo na phunje zaya. 30Kininkha mathapa ooshi nkhama vitthu zoojiwa za nyama zooshi ziriina ohaayi: anyannyi ooshi ootulu na nyama zooshi mpakha epile zinjipurulaaye vathi.” Khurettikhana etthiipo. 31Nluku khoona yoori pi zooshapweya channu. Khuripa khucha, siikhu ya siitha.

2

1Ti nanna yiishisiweezo wumpiwa pinku na vathi na zooshi ziriimo. 2Nluku eeshiyeevo khaazi epile aari okholaaye, siikhu ya saapa khuvumula. 3Siikhu ethiito ya saapa, Nluku khuparikhiya na khuttakatthisa, mwaasa woovumula khwa khaazi zawe zooshi aakholiyeeyo za wumpa.

Nanna apuwiyeezo pinaatamu

4Eti hatiithi ya wumpiwa pinku na vathi.

Wakathi Nnyizinku Nluku ompiyeevo pinku na vathi, 5va tuniya khawaarivo hatha muutthi wala nyaani zaari zihinootthe, maana Nnyizinku Nluku aari ahinanyisele vuula vathi na khaarivo hatha ntthu woolima tuniya. 6Ila maati aari opuwa vathi khusala anaanisa tuniya yooshi. 7Aphano, Nnyizinku Nluku khumumpa pinaatamu khwa ottophe wa vathi. Khunvitelela mphula mwawe khumwinkha phuumu yoohaayi, pinaatamu khwiiya yumpe haayi.

8Nnyizinku Nluku khuzala woorotha nti wa Eeteni, phantte ya okhu lintthamuwaawo njuwa, khuntthaamo pinaatamu otule amumpiyeeyo. 9Nnyizinku Nluku khootthisa miitthi za wakhula nanna, zooshapweya woona na zootuva oja mishumo zaya. Vakatthi wa woorotha khuzalavo muutthi woohaayi, na muutthi onjuwisaaye yooshapweya na yootakhala.

10Nwoorotha wa Eeteni nttumpho waarimo muuttho waari okhuwaraaye woorotha opule; muuttho otthuupo khwaawanyeya khupuwavo nyuuttho mine. 11Wamwanzo oniitthiwa Pishoni, opo wazukulela nti wooshi wa Havila, ohali ziriiwo weero2:11 Weeroraku yaari wiittheliwa nzina la tahapu.. 12Weero za nti opo, pi zooshapweya na theenya awaakho mawe ootafikhana2:12 Mawe apa a waara aari wiitthiwa Enookisi. na miitthi empuwaaye manlela oonukhela. 13Muuttho opu wa phiiri oniitthiwa Kihoni, ozukuleliyeeyo nti wooshi wa Kuushi. 14Muuttho opo wa ttaatthu, onviraaye phantte lintthamuwaawo njuwa ya nti wa Ashuuru, oniitthiwa Tiikiri. Opu wa nne Efwarati.

15Nnyizinku Nluku khunthuula pinaatamu otule khunttha nwoorotha wa Eeteni yoori asala alimela na wiinanela. 16Nnyizinku Nluku khunruma pinaatamu otule yoori: “Miitthi epi ziriiye nwoorotha mphu oje mishumo zaya woohiina hatha shaakha. 17Ila muutthi opo woojuwisa yooshapweya na yootakhala ohije; siikhu onttelaaye oja satakithu ontta ofwa.”

18Aphano Nnyizinku Nluku khuri: “Khahi yooshapweya pinaatamu wiiya otthwe, kintta omumpa pinaatamu wa wiiya nkhama ye asala ankhiza.” 19Paata ya Nnyizinku Nluku wumpa khwa ottophe wa vathi nyama zooshi za ntthuttu na anyannyi apa ootulu, zooshi khuntiisela pinaatamu2:19 Pinaatamu nttakhuzi ntthi khwa luuka ya Meepereewu lina maana a nlume. yoori amoone nanna aari weettelaazo otthaja. Wakhula yumpe aari otthajaaye, nzina laya laari wiiya nttinttho. 20Pinaatamu khutthaja mazina mifuwo za vaje, anyannyi ootulu na nyama zooshi za ntthuttu. Ila khuhipuwivo hatha moote ya wiiya nkhama ye yaari weettelaaye onkhiza.

21Aphano, Nnyizinku Nluku khuntiisela Adamu2:21 Adamu nzina lintaaye khwa nttakhuzi la Pinaatamu. osikizi wa waatta. Eettaka olala, khunlaza likhonkolo limote la pavu yawe, aphale vaya aalaziyeevo khuttiyavo na nyama. 22Khwa likhonkolo limote la pavu anlaziyeeyo Adamu, Nnyizinku Nluku khumumpa muukha, khumwinkha Adamu. 23Ye khuri:

“Ahee! Ntthi likhonkolo la likhonkolo laka

na nyama ya nyama yaka.

Nka eetthiwaka oriwa muukha,

maana alaziwa vamwiili wa nlume.”

24Tiito nlume oninlikha papaawe na mamaawe khukusanyeya na muukhaawe oowiiri khuretteya wiiya mwiili mmote. 25Oowiiri, Adamu na muukhaawe, aari wiiya waazu oohiina haaya.

3

Waaza wa twampi na ohoowa

1Nyookha yaari nlavilavi zayita nyama zooshi za ntthuttu Nnyizinku Nluku ompiyeeyo. Khumuuzela muukha eraka: “Atthi Nluku alupa yoori mwihije mishumo za miitthi zooshi ziriiye nwoorotha mphu?”

2Muukha otule khujipu yoori: “Ninaaye ruhusa yooja mishumo za miitthi ziriiye nwoorotha mphu, 3ila Nluku anuuza yoori: ‘Nshumo wa muutthi oriiye vakatthi wa woorotha mwihije wala mwihisape. Mwijaru mwintta ofwa.’ ”

4Aphano nyookha khumuuza muukha otule yoori: “Hatha khamwimfwa! 5Maana Nluku ajuwa yoori siikhu mwinttelaavo oja nshumo opo antta ofunuwa maasho enu, mwiiye nkhama ye, ojuwa yooshapweya na yootakhala.”

6Muukha khoona yoori muutthi opule waari wooshapweya, mishumo zaya zaari zooshapweyela oja na zaarina fwayita yoojuwisa. Attaapho, khushuma khuja, khumwinkha mannawe, na ye khuja. 7Paata ya toowo, oowiiri khufunuwa maasho aya, khujuwa yoori ari waazu. Khurukela mathapa a muutthi oniitthiwaaye mfikeera3:7 Mfikeera muutthi woolattanana muuyu oriina mishumo zootuva zinjiwaaye pi atthu. khuretta wiiya kuwo zaya.

8Noosiila shintto ya Nnyizinku Nluku eettettaka nwoorotha mphule, wakathi wa pheevo za matulayi njuwa looveva, pinaatamu na muukhaawe khujivitha na miitthi nwoorotha nttumphule eezelelaka ojivitha khwa omaasho wa Nnyizinku Nluku. 9Nnyizinku Nluku khunkhuwela pinaatamu khumuuzela yoori: “Ori vayi?”

10Ye khujipu araka: “Keetta osiila shintto yawo nwoorotha mphu, miiyo khoova na khujivitha mwaasa wa wiiya waazu.”

11Nnyizinku Nluku khumuuzela theenya yoori: “Wooziwa paani yoori ori waazu? Nshumo wa muutthi opule kookhattaziyeeyo yoori ohije weetta oja?”

12Pinaatamu khujipu yoori: “Muukha otu okinkhiyeeyo yoori asala akikhiza, ti ye akinkhiyeeyo nshumo aya opo miiyo khuja.”

13Nnyizinku Nluku khumuuzela muukha araka: “Niini eto orettiyeeyo?” Muukha khujipu yoori: “Nyookha ti ye ekittettekhiyeeyo, miiyo khuja.”

14Aphano Nnyizinku Nluku khuuza nyookha yoori:

“Wiiya waretta vitthu epi,

Woolanikha ti weeyo vakatthi wa mifuwo za vaje na nyama zooshi za ntthuttu,

nka weettettanaka erukulu na ojaka ottophe siikhu zooshi zoohaayi awo.

15Kinttela otthaavo wuumani weeyo na muukha;

ojama awo na ojama wa muukha.

Ojama wa muukha nka wuuvulalisaka eeshwa yawo,

na weeyo nka ottovolaka ekwakuno yaya.”

16Ye khumuuza muukha yoori:

“Kineekezela ohoowa khwa wiimittha wawo

enakatthi ya olwaaza onteela ompattha mwaana.

Weeyo onlawa watakhe onlokozela mannawo,

ila mannawo onlawa ooshintte.”

17Ye khumuuza Pinaatamu yoori:

“Wiiya wansiileza muukhaawo

khuja nshumo wa muutthi opu kookhattaziyeeyo,

yalaanikha tuniya yooshi mwaasa wa weeyo,

nka okholaka khaazi yoolipa

yoori opatthe etthu yoojiwa

ohaayi awo wooshi.

18Tuniya eniwinkha wakhula nanna ya miiwa,

weeyo nka ojaka mishumo za ntthuttu.

19Okholaka khaazi yoovujuwela

yoori opatthe etthu yoojiwa yawo

mansha awo ooshi.

Maana weeyo wompaniwa ottophe,

noofwa mpakha orutele vottophe.”

20Pinaatamu khuntthaja muukhaawe nzina la Haawa3:20 Nzina ntthi la Haawa lina maana a oohaayi., mwaasa wa wiiya maama wa anaatamu ooshi. 21Nnyizinku Nluku khwaattala kuwo za shapala khunwalisa Adamu na muukhaawe.

22Nnyizinku Nluku khuri: “Mpakha apha pinaatamu wampattha wiiya nkhama fweeyo, ajuwa etthu yooshapweya na yootakhala. Ye ahilikheleliwe oshuma nshumo wa muutthi woohaayi aja yoori eeyane ohaayi wa mileele.” 23Paata ya toowo, Nnyizinku Nluku khumwiikaramo nwoorotha wa Eeteni, yoori asala alima ottophe otthuupule ompaniweeyo. 24Nomwiikaramo pinaatamu nwoorotha phantte lintthamuwaawo njuwa ya Eeteni, khutthaamo kerupiina3:24 Kerupiina malayikha aneekeselaaye vitthu ttakatthiifu. na phanka ya moottho waari ozukulelaaye. Ye aarettiye toowo yoori esala yeekesela tarikhi yaari weettaaye okhule oriiwo muutthi woohaayi.

4

Ovokoliwa wa Kayiini na Apeele

1Adamu khurapalelana muukhaawe Haawa, ye khwiimittha khumpattha mwaana khuntthaja nzina la Kayiini.4:1 Nzina ntthi la Kayiini lina maana a kampattha. Ye khulupa yoori: “Khwa otakha wa Nnyizinku kampattha mwaana wanlume.” 2Khwiimittha theenya khumpattha mwaana nkina wanlume, ttwiiye Kayiini. Khuntthaja nzina la Apeele. Apeele khwiiya makhampuzi wa pwittipwitthi, Kayiini khwiiya namalima.

3Siikhu moote, Kayiini khutiisa mishumo za mmashapa oteela omwinkha zaakha Nnyizinku. 4Apeele na ye zwaamu yawe khutiisa pwittipwitthi etile yaari yamwanzo ottheeriwa ya nliphanko mwawe, khushija khuthawula phantte epile zoosamini zaya oteela omwinkha zaakha Nnyizinku, ye khwiiya wootuveliwa ti Apeele na zaakha yawe. 5Ila Kayiini khwa zaakha yawe etile aatiisiyeeyo, Nnyizinku khuhintuveli. Tiito Kayiini khukatipukha na khufuka ajihi yawe.

6Nnyizinku khumuuzela Kayiini araka: “Wakatipukhela ni na khufuka ajihi? 7Amana weeyo oretta saana, khunkhupaleliwa? Ila amana weeyo ohiretti saana, ojuwe yoori twampi eri vanlako, entta wuuwejela yoori ewiirukhele yuushintte. Weeyo enuuhithajiya oshintta twampi yaya eto.”

8Aphano Kayiini khumuuza ttwiiye Apeele yoori: “Nlawe ntthuttu.” Noofiya ntthuttu khunzukuluwela khumuula.

9Paata ya toole, Nnyizinku khumuuzela Kayiini araka: “Ttwiiyo Apeele ori vayi?” Khujipu yoori: “Akijuweeni! Namweekesela wa ttwiiyaku ti miiyo?”

10Nnyizinku khumuuzela theenya araka: “Warettela ni etthu nkhama eti? Osiile! Va tuniya taamu ya ttwiiyo entta okhuwa. 11Nasaapi ethiiti, Woolanikha ti weeyo va tuniya ethiito enywiiyeeyo khwa mmakhono mwawo taamu ya ttwiiyo. 12Amana weeyo olima nka ohiruweraka. Va tuniya weeyo nka weettaka ojeettettela nkhama ntthu wootthira.”

13Kayiini khumuuza Nnyizinku yoori: “Hukhumu yaka khuluyeene channu akinkhitiri. 14Leelo wakiikara va tuniya apha yoori kihiiye vamote na weeyo, miiyo kinttela ojeettettela nkhama namatthira va tuniya, na wakhula anttelaaye okisikana ontta okuula.”

15Nnyizinku khunjipu yoori: “Wala! Khahiyo toowo! Wakhula otule anttelaaye owuula oniiya woohukhumwiwa swaafu sapa.” Ye khunttha alama vamwiili yoori wakhula aninsikanaaye ahimuule. 16Aphano Kayiini khumwazeyana na Nnyizinku khulawa khwiikhala nti wa Nooti4:16 Nzina ntthi la Nooti lina maana a ojeettettela., okhu lintthamuwaawo njuwa phantte ya Eeteni.

17Ye khurapalelana muukhaawe, khwiimittha khumpattha mwanawe Enookhi. Kayiini khujeka sitati khutthaja nzina nttintthile la mwanawe Enookhi. 18Enookhi khunvokola Eraati, Eraati khunvokola Mehujayeele, Mehujayeele khunvokola Metusayeele, Metusayeele khunvokola Lameekhi.

19Lameekhi khuwaarala aakha awiri, mmote nzina lawe laari Aada. Otu nkina nzina lawe laari Siila. 20Aada khumpattha mwanawe khuntthaja nzina la Yapaali, paapa wa atthu apale aari wiikhalaaye mmaheema aari ofuwaaye nyama. 21Ttwiiye nzina lawe laari Yupaali, oto aari paapa wa atthu apale ooshi animpiyaaye tthakare na apale ampiyaaye phivi. 22Siila khumpattha mwaana khuntthaja nzina la Tupaali Kayiini, ye aari funti wa waattala zaana za khoopiri na zuuma. Tupaali Kayiini aarina nlupuwe aari wiitthiwaaye Naama.

23Lameekhi khuwooza aakha awe yoori:

“Aada na Siila!

Mwikisiileze aakha aka:

kamuula ntthu mwaasa wookivulalisa,

shaapu mmote mwaasa wookiphirisa.

24Amana Kayiini ariphiwa hukhumu swaafu sapa,

Lameekhi onttela oriphiwa swaafu saapiini na sapa.”

Ovokoliwa wa Seethi

25Adamu khurapalelana muukhaawe theenya khumpattha mwaana khuntthaja nzina la Seethi4:25 Nzina ntthi la Seethi lina maana a oninkha., Haawa khuri: “Nluku akinkha mwaana nkinoko wonriphelavo Apeele otule ooliweeyo ti Kayiini.” 26Seethi na ye khumpattha mwaana khuntthaja nzina la Enooshi.

Wakathi aya otthuupo phi laaziyeevo waaputwiwa nzina la Nnyizinku.

5

Ojama wa Adamu

1Eti warakha ya ojama wa Adamu.

Wakathi Nluku amumpiyeeyo pinaatamu, amumpiye khwa wumpo awe. 2Nlume na muukha ti ye awompiyeeyo, na khuwaaparikhiya. Khuwaatthaja nzina la “anaatamu”.

3Adamu afiiyeevo nyaakha miiya na talaathiini khumpattha mwaana wa wiiya nkhama ye na khwa wumpo awe khuntthaja nzina la Seethi. 4Paata yonvokola Seethi, Adamu khwiikhala theenya nyaakha miiya naane, khuwaapattha aana a waatta aalume na aakha. 5Adamu afwa arina nyaakha miiya tiisiya na talaathiini.

6Seethi afiiyeevo nyaakha miiya na mithaanu, khunvokola Enooshi. 7Paata yonvokola Enooshi, Seethi khwiikhala theenya nyaakha miiya naane na sapa khuwaapattha aana akina aalume na aakha. 8Seethi afwa arina nyaakha miiya tiisiya na khuumi na miwiri.

9Enooshi afiiyeevo nyaakha tiisiini, khunvokola Kenaani. 10Paata yonvokola Kenaani, Enooshi khwiikhala theenya nyaakha miiya naane na khuumi na mithaanu, khuwaapattha aana akina aalume na aakha. 11Enooshi afwa arina nyaakha miiya tiisiya na mithaanu.

12Kenaani afiiyeevo nyaakha saapiini, khunvokola Mahalaleeli. 13Paata yonvokola Mahalaleeli, Kenaani khwiikhala theenya nyaakha miiya naane na arupayiini, khuwaapattha aana akina aalume na aakha. 14Kenaani afwa arina nyaakha miiya tiisiya na khuumi.

15Mahalaleeli afiiyeevo nyaakha siithiini na mithaanu, khumpattha mwaana khuntthaja nzina la Yareeti. 16Paata yonvokola Yareeti, Mahalaleeli khwiikhala nyaakha miiya naane na talaathiini khuwaapattha aana akina aakha na aalume. 17Mahalaleeli afwa arina nyaakha miiya naane na tiisiini na mithaanu.

18Yareeti afiiyeevo nyaakha miiya na siithiini na miwiri, khumpattha mwaana khuntthaja nzina la Enookhi. 19Paata yonvokola Enookhi, Yareeti khwiikhala nyaakha miiya naane, khuwaapattha aana akina aalume na aakha. 20Yareeti afwa arina nyaakha miiya tiisiya na siithiini na miwiri.

21Enookhi afiiyeevo nyaakha siithiini na mithaanu, khumpattha mwaana khuntthaja nzina la Methuseela. 22Paata yonvokola Methuseela, Enookhi eettetta na Nluku nyaakha miiya ttatthu, khuwaapattha aana akina aalume na aakha. 23Ye eekhaliye nyaakha miiya ttatthu na siithiini na mithaanu. 24Enookhi eettetta na Nluku. Ye khwaashikha, maana eettiye ophaziwa ti Nluku.

25Methuseela afiiyeevo nyaakha miiya na thamaaniini na sapa, khunvokola Lameekhi. 26Paata yonvokola Lameekhi, Methuseela khwiikhala nyaakha miiya sapa na thamaaniini na miwiri, khuwaapattha aana akina aalume na aakha. 27Methuseela afwa arina nyaakha miiya tiisiya na siithiini na tiisiya.

28Lameekhi afiiyeevo nyaakha miiya na thamaaniini na miwiri khumpattha mwaana mmote. 29Mwaana otule mmote ampatthiyeeyo khuntthaja nzina la Nuuhi5:29 Nzina ntthi la Nuuhi khwa luuka ya Meepereewu lalattanana na nttakhuzi liriina maana a rehema., ye khulupa yoori: “Khwa khaazi zoolwaaza ninkholaazo nilimaka tuniya eti elaniweeyo ti Nnyizinku, mwaana otu ti ye anttela wiitthaaza rooho zeetthu.” 30Paata yonvokola Nuuhi, Lameekhi khwiikhala theenya nyaakha miiya thaanu na tiisiini na mithaanu, khuwaapattha aana akina aalume na aakha. 31Lameekhi afwa arina nyaakha miiya sapa na saapiini na sapa.

32Nuuhi eekhaliye nyaakha miiya thaanu khuwaapattha aana aalume khuwaatthaja mazina: Sheemu, Haamu na Yafeeti.

6

Otakhala rooho wa anaatamu

1Wakathi anaatamu aaziyeevo waattelana voolumwenku na khuwaavokola aana aakha, 2mahaakhimu6:2 Mahaakhimu apa anlupiwaaye mphu aari atthu ookhomaala na oolepisana, aari wiitthiwa yoori aana a Nluku; na aarina ofwalume nwulweene. khuwoona yoori aakha apale aari ooshapweya, wakhula mmote wa yo khusala awaathuula apale aari owaatakhaaye. 3Aphano Nnyizinku khuri: “Akinteela onlikhela pinaatamu phuumu zoohaayi khwa mileele, maana ye nyama ya taamu; nyaakha zawe enttela wiiya miiya na eshiriini.”

4Wakathi aya opo voolumwenku aarivo atthu awulu awulu na oozivala, aruteliye wiiyavo theenya. Aari aana aalume aavokoliweeyo pi mahaakhimu noorapalelana aana aakha a anaatamu. Aana atthaapo, pa yo aari atthu oozivala na ootafikhana.

5Nnyizinku khoona yoori va tuniya zootakhala za anaatamu zeetta ovira zeekezeleyaka. Na wuupuwela wa nroho mwaya waari wootakhala wakhula siikhu. 6Aphano Nnyizinku khukafilikha mwaasa womumpa pinaatamu va tuniya, khwiiya woolemeliwa nroho mwawe. 7Khuri: “Kintta owaafujavo anaatamu aya apa kiwompiyeeyo voolumwenku apha; waaza anaatamu, nyama, anyanyama, na anyannyi ootulu, Kiwookafilikha mwaasa wowumpa.”

8Ila Nuuhi khwiiya ntthu aapatthiyeeyo rehema omaasho wa Nnyizinku.

Aaraka wa Nuuhi

9Eti hatiithi ya ojama wa Nuuhi. Vakatthi wa atthu ooshi ye paasi ti ye aari ntthu weekhweele na washariya, aari weettettelaaye mwentto wa Nluku. 10Nuuhi aawaavokoliye aanaawe aalume attatthu: Sheemu, Haamu na Yafeeti.

11Olumwenku waazukuleliwe pi vitthu zootakhala na zoohusuti omaasho wa Nluku. 12Nluku khweekesa olumwenku khusala oona ori wooharipweya, maana zumpe zooshi zaari zooharipweya menttezi aya.

13Nluku khumuuza Nuuhi yoori: “Kintta wiishisa zumpe zooshi zoohaayi, vamote na olumwenku aya kipweche. 14Weeyo omwaattale aaraka6:14 Aaraka yaari kalawa yawaattaliwa nkhama kaashothi. nwulweene na thaapwa za mpila, onremule ontthe kaatthi, onkokotte ontthe piriniisi oje na nkatthi mwaya. 15Omwaattale nanna eti: phiima miiya na talaathiini na thaanu olepa waya, phiima eshiriini na piiri na nuusu owula waya, phiima khuumi na ttatthu chanka yaya. 16Ontthe tarato enfiyaaye nuusu ya phiima vatulu vaya. Waawanye tarato moote vathi, moote vakatthi, kinoko vatulu, ontthe nlako mpavu mwaya.

17“Onjuwa! Miiyo kasaleela ozamisa olumwenku wooshi na maati a nnyeri, kiishise zumpe zooshi ziriina phuumu zoohaayi ziriiye vathi wa pinku. Zooshi ziriiye va tuniya zinttela ofwa. 18Ila wahati aka kinretta na weeyo, onttela weetta mmwaaraka, weeyo, muukhaawo, aanaawo na aakha aya. 19Othuule nyama wakhula jaati piiri piiri, yeelume na yeekha, opakhire mmwaaraka mwawo yoori ziiye haayi vamote na weeyo. 20Wakhula jaati ya anyannyi, wakhula jaati ya nyama, wakhula jaati ya epile zinjipurulaaye vathi, zooshi piiri piiri ziiye vamote na weeyo yoori ziiye haayi. 21Othuule vitthu zooshi zinjiwaaye, opwehe yoori osala oja weeyo na nyama epo zooshi.”

22Nuuhi khuretta zooshi epile aarumiweezo ti Nluku.

7

Nuuhi na ajamaaze ampakhira mmwaaraka

1Aphano Nnyizinku khumuuza Nuuhi yoori: “Weeyo na ajamaazo ooshi opakhire mmwaaraka. Vakatthi wa atthu apa, Miiyo kawoona weeyo paasi wiiya ntthu washariya. 2Othuule nyama za halaali sapa zeelume na sapa zeekha ila epile zohiiyi za halaali othuule piiri piiri, yeelume na yeekha. 3Owaathuule theenya anyannyi sapa eelume na sapa eekha yoori jaati yaya ehaashikhe. 4Amana zivira siikhu sapa kinlawa kanyisele vuula va tuniya siikhu arupayiini nthana na osikhu, kipweteche zumpe zooshi kumpiyeezo.” 5Nuuhi khuretta zooshi epile Nnyizinku anrumiyeezo.

6Wakathi maati aazamisiyeevo tuniya, Nuuhi aari oretta arina nyaakha miiya sitha. 7Ye khupakhira mmwaaraka vamote na muukhaawe, aanaawe na aakha aya mwaasa wa maati a nnyeri aari oteelaaye ozamisa olumwenku. 8Nyama za halaali na zohiiyi za halaali, anyannyi na nyama epile zinjipurulaaye vathi, 9khupakhira mmwaaraka vamote na Nuuhi piiri piiri zeelume na zeekha, nkhama etthiipo Nluku aamuuziyeezo. 10Ziviriyeevo siikhu sapa, maati oozamisa olumwenku khwaaza opuwa va tuniya.

11Siikhu Nuuhi afiiyeevo nyaakha miiya sitha, mweezi wa phiiri orina siikhu khuumi na sapa, khuphutuwa matthatta a vathi ooshi apale awiicha na milako za pinku khufukuwa. 12Khunya vuula va tuniya siikhu arupayiini nthana na osikhu.

13Siikhu ethiito Nuuhi, muukhaawe, aanaawe Sheemu, Haamu, Yafeeti, na aakha a ttatthu a aanaawe khweetta mmwaaraka. 14Nuuhi aapakhiriye nyama zooshi za ntthuttu, mifuwo zooshi za vaje, nyama epile zooshi zinjipurulaaye, na anyannyi a wakhula jaati na epile zooshi za wiiyana mapaphelo. 15Zumpe zooshi ziriina phuumu zoohaayi khupakhira piiri piiri mmwaaraka mphule vamote na ye. 16Nyama zooshi zeettiyeemo zaari zeekha na zeelume za wakhula jaati nkhama etthiipo Nluku anrumiyeezo. Nawiisha opakhira, Nnyizinku khufuka nlako wa aaraka.

17Nnyeri weeshiye siikhu arupayiini va tuniya. Maati khuvira eekezeleyaka mpakha olansa aaraka, mpakha khwaaza weeleela vatulu wa tuniya. 18Maati eetta ovira atepaka waatta mpakha aaraka otule khusala eeleela vatulu wa maati. 19Khwaatta channu mpakha khufiyelela ozamisa nyaako. 20Maati khuvikana nyaako epile kiyasi ya phiima sapa. 21Zumpe zooshi zoohaayi zaari va tuniya khufwa; anyannyi, mifuwo za vaje, nyama za ntthuttu, epile zinjipurulaaye vathi na anaatamu ooshi. 22Zumpe zooshi epile zaariina phuumu yoohaayi, zaari ovumulaaye voolumwenku apha khufwa. 23Nluku khupwetecha zumpe zooshi zoohaayi zaari va tuniya. Pinaatamu, nyama za ntthuttu, na epile zinjipurulaaye vathi na anyannyi ootulu zooshi khupwetheya. Khusala Nuuhi otthwe na ajamaaze na nyama epile zaari vamote na ye mmwaaraka.

24Maati aarupaziye va tuniya siikhu miiya na hamusiini.

8

Okakhamela wa Nnyeri

1Ila Nluku khuhinsahawu Nuuhi na nyama epile za ntthuttu na mifuwo za vaje epile aarinaazo mmwaaraka, khuperekha pheevo yoori evitelele va tuniya, maati khwaaza okakhamela.

2Matthatta apale awiicha na milako za pinku khufukiwa, vuula khwaamusa, 3maati khwaaza okakhamela vattiitthi vattiitthi mpakha siikhu miiya na hamusiini. 4Siikhu khuumi na sapa ya mweezi wasaapa aaraka otule khuphweruwa vanyaako za Araraati. 5Maati apale khusala avwa paasi mpakha siikhu yamonsi mweezi wa khuumi khwaaza wooneya mithoma za nyaako.

6Noovira siikhu arupayiini Nuuhi khufukula ettakha8:6 Ettakha leelo eti ena maana a janela. ya aaraka etile aattaliyeeyo. 7Awejaka ovwa va tuniya, khunfukulela nakhuku khusala avava azukulelaka mpakha maati okakhamela. 8Elottelanaka khufukulela jiwa yoori yoone nkhama maati avwa va tuniya. 9Ila jiwa etile khuhisikani puuro yoomorela, khurutela mmwaaraka, mwaasa yoori tuniya nalelo yaari yoozama. Jiwa khuruti mpakha wa Nuuhi, na ye khusarula nkhono awe khukhola jiwa etile khuvirisa mmwaaraka. 10Nuuhi khuvira awejaka mpakha siikhu sapa, khuruma jiwa ethiitile swaafu ya phiiri. 11Khuruti njuwa looveva elumiye nthapa liwishi looluveera, aphano Nuuhi nawoona khujuwa yoori maati avwe va tuniya. 12Khuweja theenya siikhu sapa khuruma jiwa ethiitile opheya, ila swaafu eti khuhiruti.

13Siikhu yamonsi ya mweezi wa nfunkomonsi wakathi Nuuhi aarinaavo nyaakha miiya sitha na mmote, maati apale aazamisiyeeyo tuniya khukakhamela. Nuuhi khufunula tarato ya aaraka khoona yoori nshaka wooma. 14Siikhu eshiriini na sapa ya mweezi wa phiiri, tuniya khuuma saaneene.

15Aphano Nluku khumuuza Nuuhi yoori: 16“Wiishukhemo mmwaaraka mpho weeyo, muukhaawo, aanaawo na aakha aya. 17Wiishushe nyama zooshi oriinaazo waaza anyannyi, nyama na epi zinjipurulaaye vathi. Osarule zimwazeyele va tuniya, zittheerelane zaattelane.”

18Nuuhi na muukhaawe, aanaawe na aakha aya khwiishukha mmwaaraka mphule. 19Khusarulamo nyama epile zooshi zinjipurulaaye vathi, anyannyi ooshi, na zooshi etthiipile zineettettaaye va tuniya, wakhula moote na jaati yaya.

20Nawiisha, Nuuhi khunjeka alitaari woorettavo twaha yoomwinkha kafwara Nnyizinku. Ye khuthawula nyama epile kinoko zaya za halaali, na anyannyi a halaali akinoko aya, khushija, khulawa khuretta twaha yoolukuziwa valitaari. 21Nnyizinku khusiila arufu yonkhurunusha rooho khulupa mweenyeweru yoori: “Akinteela orutela theenya olaani tuniya mwaasa wa pinaatamu, eeyaru pure wootakhala rooho ovokoliwa wene. Akinteela orutela opwetecha zumpe zooshi nkhama nanna eti kirettiyeeyo.

22“Amana olumwenku wiiyakavo oniiyana

wakathi woozala na wa wuurula,

woozizima na wa haari,

elimwe na mwiita,

nthana na osikhu,

vitthu epo khinteela wiisha.”

9

Wahati wa Nluku na Nuuhi

1Nluku khumparikhiya Nuuhi na aanaawe awoozaka yoori: “Mwivokolelane mwaattelane mwiitaale voolumwenku. 2Nyama zooshi za voolumwenku, epi za ntthuttu, anyannyi ootulu, epi zinjipurulaaye vathi, na swi za mpahari, zinttela wiiya zowoovani mweeyo channu. Zooshi epo mwinttela oshintta. 3Zooshi zinoonaaye na zineettettaaye zinttela wiiya etthu yoojiwa yenu, nkhama etthiipo kiwinkhiyeenini mathapa, zooshi kawinkhani.

4“Ila mwihije nyama na taamu yaya, maana taamu ohaayi. 5Wakhula nyama enimuulaaye ntthu, na pinaatamu animuulaaye nzaawe, anttela ojipu mmakhono mwaka.

6“Mwaasa yoori Nluku amumpa pinaatamu ajilattanisaka mweenyewe,

otule animuulaaye pinaatamu

na ye ontta wuuliiwa ti pinaatamu.

7Ila mweeyo mwivokolelane mwaattelane mwiitaale voolumwenku.”

8Aphano Nluku khumuuza Nuuhi vamote na aanaawe araka: 9“Nasaapi eti kinretta wahati aka na weeyo na ojama yawo, 10na zooshi eriinaaye ohaayi opakhuwaniyeeyo mmwaaraka ziriiye vamote na weeyo: anyannyi, mifuwo, nyama za ntthuttu na zumpe zooshi za ntuniya. 11Kinretta wahati aka na mweeyo; akinteela opwetecha theenya zumpe zooshi na maati a nnyeri, wala tuniya khinteela ozama theenya na maati a nnyeri.”

12Nluku khulupa theenya: “Eti alama ya wahati aka miiyo na weeyo na zumpe zooshi ziriiye vamote na weeyo, khwa mileele: 13katthaamo nkhankanyama mmawiku yoori wiiye alama ya wahati miiyo na tuniya. 14Amana kifinikha pinku na mawiku, khupuwa nkhankanyama, 15phi kinttelaaye wuupuwela wahati aka miiyo na weeyo na zumpe zooshi. Khanrutela theenya maati a nnyeri ozamisa zumpe zooshi zoohaayi. 16Nkhankanyama onttela wiiya mmawiku, miiyo amana koona keettaka ofikhiri wahati opule kirettiyeeyo wa mileele miiyo na zumpe zooshi zoohaayi ziriiye va tuniya.”

17Nawiisha Nluku khumuuza Nuuhi yoori: “Eti alama ya wahati kirettiyeeyo miiyo na zumpe zooshi ziriiye va tuniya.”

Ojama wa Nuuhi

18Aana a Nuuhi aapakhuwaniyeeyo mmwaaraka mphule pi apa: Sheemu, Haamu na Yafeeti. Haamu aari paapa wa Kanaani. 19Apa attatthu aari aana a Nuuhi, atthu ooshi amwazeyeliyeeyo va tuniya avokoliwa khwa yo.

20Nuuhi aari namalima, ye ti tthakuzi woozala nrayi wa wuuva. 21Siikhu moote, khunywa viinyu ya nshumo opule, khunhapala khuvuleya kuwo zawe zooshi nheema mwawe. 22Haamu, paapa wa Kanaani, khuvira nheema khoona owaazu wa papaawe. Khulawa khuwooza attwiize apale awiri aari vaje. 23Aphano khulankha Sheemu na Yafeeti khuthuulaza juupa khuvikela mmafuzi mwaya khusala eettetta na enyokonyoko yoori ahoone owaazu wa papaaya noofiya khunfinikha.

24Wakathi Nuuhi emwaamuwiyeevo viinyu etile, khujuwa mattakhuzi aaviriseliweeyo ti mwanawe otu weefutti. 25Aphano ye khuri:

“Woolanikha ti Kanaani,

onttela wiiya mwiitthwaana wa attwiize.”

26Theenya khuri:

“Asifwiwe Nnyizinku, Nluku wa Sheemu,

anrette Kanaani wiiya mwiitthwaana wa Sheemu.

27Nluku anwulise Yafeeti;

khapila yawe yiiye vamote na ya Sheemu,

anrette Kanaani wiiya mwiitthwaana aya.”

28Paata yawiisha nnyeri, Nuuhi eekhaliye nyaakha miiya ttatthu na hamusiini. 29Nuuhi afwa arina nyaakha miiya tiisiya na hamusiini.

10

Aana a Nuuhi

1Eti warakha ya ojama wa Sheemu, Haamu na Yafeeti, aana a Nuuhi. Yo awaapatthiye aana wakathi opule wiishiyeevo nnyeri.

2Aana a Yafeeti aari apa: Komeeri, Makhoko, Matayi, Yavani, Tupaali, Mesheki na Tirasi. 3Aana a Komeeri aari apa: Ashikenazi, Rifwathi na Tokaama. 4Aana a Yavani aari apa: Elisha, Taarisi, Kitimu na Rotanimu. 5Aana atthaapo, atthu a mmavisura khwaawanyana mmuti mwaya, wakhula mmote na luuka yawe, nkatthi wa lihimo laya, na khapila yaya.

6Aana a Haamu aari apa: Kuushi, Misuri, Puuti na Kanaani. 7Aana a Kuushi aari apa: Seepa, Havila, Saapita, Raama na Sapiteeka. Aana a Raama aari apa: Sheeba na Dedaani.

8Kuushi khunvokola theenya Ninrooti, otu ti ye aaziyeeyo wiiya ntthu wooshintta vathi apha. 9Ye aari namasaya wookhomaala wa anamasaya. Tiito enlupiwaaye yoori “Ntthu nkhama Ninrooti, namasaya wookhomaala.” 10Ofwalume awe waaza nti wa Babeeli, Ereki, Akati na Kalini, zooshi epo zaari miti za Shinaari. 11Khulankha nti wa Shinaari khulawa mpakha Ashuuru khujeka sitati ya Neniive, ya Rehopoothi Yiiri na ya Kaala, 12na sitati ya Reseeni, sitati khuluyeene yaari vakatthi wa sitati ya Neniive na ya Kaala.

13Misuri khunvokola aluti, anaamu, alehaapi, anafituhi, 14apaturusi na akasuluhi apa pa yo awaavokoliyeeyo Afiliishiti na akafitoori.

15Kanaani khunvokola Sitooni mwanawe wa mwanzo na Heethi, 16theenya na ayepuzi, amoori na akirikashi, 17amwiivi, ariki, asiini, 18aravati, azemaari na ahamati.

Khwa etthiipo lihimo la a Kanaani khumwazeya. 19Mwiinano wa a Kanaani waaziye Sitooni olawaka Keraari, mpakha Kaaza, na phantte ya Sotooma na Komoora, Atima na Zeboyimu, mpakha Laasha.

20Apa aari aana a Haamu na mahimo aya, luuka zaya, miti zaya na khapila zaya.

21Sheemu nttunkhulu wa Yafeeti, na ye aawaavokoliye aana; Sheemu aari pwaapu wa aana a Heebere10:21 Aana a Heebere pi atthaapo azaniyeeyo nzina la Hebereewu. .

22Aana a Sheemu aari apa: Elamu, Ashuuru, Arifwakisaati, Luthi na Aramu. 23Aana a Aramu aari apa: Wuuzi, Huuli, Keteeri na Maashi. 24Arifwakisaati khunvokola Sheela, na ye Sheela khunvokola Heebere.

25Heebere khuwaavokola aana awiri: mmote khuntthaja nzina la Peleekhi10:25 Nzina ntthi la Peleekhi lina maana a waawanyiwa. mwaasa yoori siikhu zawe tuniya yeettiye waawanyiwa. Otu wa phiiri khuntthaja nzina la Yokitaani. 26Yokitaani khunvokola Alimotathi, Shelefu, Hazarimawethi, Yeera, 27Hatoramu, Yuzaali, Tiikala, 28Opaali, Apimayeeli, Sheeba, 29Ofiiri, Havila na Yobaabu, ooshi apa aana a Yokitaani. 30Apa aari wiikhala waaza nti wa Meesha mpakha nnyaako phantte ya okhu lintthamuwaawo njuwa nti wa Sefaari. 31Apa aari aana a Sheemu na mahimo aya, luuka zaya, miti zaya na khapila zaya.

32Opu ojama wa aana a Nuuhi, waawanyeyiyeeyo khapila khwa khapila na ojama aya paata yawiisha nnyeri. Khapila zooshi zimwazeyeliyeeyo voolumwenku zalankha voojama otthuupo.

11

Ofwarikhana wa Luuka

1Wakathi aya opo olumwenku wooshi waarina luuka moote na nanna moote yoottakhula.

2Atthu aalankhiye okhu lintthamuwaawo njuwa khusikana nttapo la Shinaari khwiikhala attaapho.

3Khusiilana yoori: “Nlaweni nuupe thizolo nooche saaneene.” Thizolo epile khuretta wiiya mawe, piriniisi khunretta wiiya mattakha. 4Theenya khuri: “Nlaweni nijeke sitati ya wiiyana korofwa khuluyeene enkomaaye pinku, yoori nzina letthu liiye loojuwanikha, nihiiye woomwazeyela olumwenku wooshi.”

5Paata ya toowo, Nnyizinku khwiishukha yoori oone sitati ya korofwa etile aari ojekaaye atthu apale. 6Ye khuri: “Moone! Atthu apa amoteru, ooshi anttakhula luuka moote. Eti arettiyeeyo eetta waaza, khaavo anttelaaye owaalikhisa etile awaziyeeyo oretta. 7Nlaweni niishukhe navirikanise luuka anttakhulaaye yoori ahisala asiilana mmote na nzaawe.”

8Na khwa nanna ethiito, Mbwana khuwaamwazela olumwenku wooshi na yo khukayiri ojeka sitati etile. 9Tiito sitati etile khutthajiwa nzina la Babeeli11:9 Nzina ntthi la Babeeli lina maana a ootapanyeya., mwaasa wa Nnyizinku ovirikanisa luuka ya anaatamu ooshi. Attaapho, Nnyizinku khuwaamwazela olumwenku wooshi.

Ojama wa Sheemu

10Opu ojama wa Sheemu. Sheemu afiiyeevo nyaakha miiya khunvokola mwanawe Arifwakisaati, khwa nyaakha miwiri paata ya nnyeri ovira. 11Nonvokola Arifwakisaati, eekhaliye nyaakha miiya thaanu, khuwaavokola theenya aana aalume na aakha.

12Arifwakisaati afiiyeevo nyaakha talaathiini na mithaanu, khunvokola Sheela. 13Paata yonvokola Sheela, eekhaliye nyaakha miiya nne na mittatthu, khuwaavokola theenya aana aalume na aakha.

14Sheela afiiyeevo nyaakha talaathiini khunvokola Heebere. 15Nonvokola Heebere, eekhaliye nyaakha miiya nne na mittatthu, khuwaavokola theenya aana aakha na aalume.

16Heebere afiiyeevo nyaakha miiya nne na talaathiini khunvokola Peleekhi. 17Nonvokola Peleekhi, eekhaliye nyaakha miiya nne na talaathiini, khuwaavokola theenya aana aalume na aakha.

18Peleekhi afiiyeevo nyaakha talaathiini khunvokola Reewu. 19Nonvokola Reewu, eekhaliye nyaakha miiya piiri na tiisiya, khuwaavokola theenya aana aalume na aakha.

20Reewu afiiyeevo nyaakha talaathiini na miwiri khunvokola Serukhi. 21Nonvokola Serukhi, eekhaliye nyaakha miiya piiri na sapa khuwaavokola theenya aana aakha na aalume.

22Serukhi afiiyeevo nyaakha talaathiini khunvokola Nahoori. 23Nonvokola Nahoori, eekhaliye nyaakha miiya piiri khuwaavokola theenya aana aalume na aakha.

24Nahoori afiiyeevo nyaakha eshiriini na tiisiya khunvokola Teera. 25Paata ya onvokola Teera, eekhaliye nyaakha miiya na khumi na tiisiya, khuwaavokola theenya aana aalume na aakha.

26Teera afiiyeevo nyaakha saapiini, khunvokola Eburamu, Nahoori na Hara.

27Opu ojama wa Teera. Teera khunvokola Eburamu, Nahoori na Hara. Hara khunvokola Loothi. 28Hara khufwa sitati ya Wuuri, nti wa Babilooniya tuniya aavokoliweewo, ila papaawe khusala ari haayi. 29Eburamu na Nahoori khuloola. Muukha wa Eburamu aari wiitthiwa Suhuriiya, na ye muukha wa Nahoori nzina lawe aari Miilika, mwaana wa Hara, aarina mwaana nkina theenya aari wiitthiwaaye Ishika. 30Ila Suhuriiya khaarina aana mwaasa woohiina mavokozi. 31Teera khulankha sitati ya Wuuri, nti wa Babilooniya, eettaka Kanaani. Alawaka khunthuula mwanawe Eburamu na ntuuluwe Loothi, mwaana wa Hara, vamote na nkhwewe Suhuriiya, muukha wa Eburamu. Ila afiiyeevo sitati ya Harani khuhivikani, khwiikhala ottuukho. 32Teera khufwa Harani arina nyaakha miiya piiri na mithaanu.

12

Nnyizinku oninkhuwela Eburamu na onimwaahiti

1Siikhu moote, Nnyizinku khumuuza Eburamu araka: “Olikhe tuniya yawo, na ajamaazo, na vaje wa apapazo olawe tuniya kinttelaaye wuuthoonyeza. 2Kinteela wuuretta wiiya paapa wa ojama wa waatta, kinteela wuuparikhiya na onteela wiiya woojuwanikha, kinteela owaaparikhiya atthu akina mwaasa wa weeyo. 3Kiniwaaparikhiya apale anuuparikhiyaaye, na kininlaani otule anuulaanaaye. Khwa weeyo enteela wiiya zooparikhiyiwa khapila zooshi za voolumwenku.”

4Eburamu khulankha khusala alawa nkhama etthiipo Nnyizinku anrumiyeezo. Ye aalawiye vamote na Loothi, wakathi aliyeewo Harani aari oretta arina nyaakha saapiini na mithaanu. 5Khunthuula muukhaawe Suhuriiya na Loothi mwaana wa ttwiiye, na maali zawe zooshi aariinaazo, vamote na amwiitthwaana awe aawaapatthiyeeyo Harani, khusala alawa Kanaani. Khufiya tuniya ya Kanaani, 6ye khuvira eettettaka tuniya etile, khulawa mpakha Shekemu, phantte ya Moore ohali waariiwo muutthi nwulweene12:6 Muutthi opo nwulweene, waari vahali aari olompakaavo a Kanaani na opiyavo sako. Nzina ntthi la Moore lina maana a mwaaliimu.. Wakathi aya opule a Kanaani aari oretta eekhalaka tuniya ethiitile.

7Nnyizinku khunteela Eburamu, khumuuza yoori: “Tuniya eti kinteela winkha ojama awo.” Aphano Eburamu khunjekela alitaari12:7 Nzina ntthi la alitaari lina maana a meeza a mawe othateliwa vahali yaari orettiwakaavo twaha yoolukuziwa. Nnyizinku attaaphale. 8Eeshiyeevo, khusala eetta phantte ya onyaako okhu lintthamuwaawo njuwa ya Beetele. Noofiya onyaako okhule, khweemesa heema yawe. Beetele yaari okhu lintupweelaawo njuwa, Aayi yaari okhu lintthamuwaawo njuwa. Ye khunjekela alitaari Nnyizinku khwaaputu nzina la Nnyizinku. 9Aphano, ye khusala avira alawaka mpakha Nikeepu, phantte ya kusini ya Kanaani.

Eburamu na Suhuriiya antta tuniya ya Misuri

10Tuniya ya Kanaani yaapuwiyewo jala ya waatta, aphano Eburamu khulankha khusala alawa tuniya ya Misuri yoori eekhalewo siikhu vattitthiiru. 11Asaleelaka ofiya, khumuuza muukhaawe Suhuriiya yoori: “Osiileze, miiyo kajuwacha yoori weeyo o muukha wooshapweya. 12Amisuri noowoona anttela olupa yoori weeyo o muukhaaka, antta okuula yoori osalane weeyo. 13Amana wuuzeliwa olupe yoori nlupwaaka, ahikuule na akikhole saana mwaasa wa weeyo.”

14Wakathi Eburamu afiiyeevo, amisuri khumoona Suhuriiya yoori aari muukha wooshapweya channu. 15Afwalume a Firawuuna12:15 Nzina ntthi la Firawuuna lina maana a mfwalume wa Misuri., amooniyeevo muukha otule, khulawa omuuza Firawuuna yoori amoona muukha wooshapweya. Pi apho khunthuula khunlawana wa Firawuuna. 16Eburamu aakholiwe saana ti Firawuuna mwaasa wa muukha otule, khwinkhiwa pwittipwitthi, mompe, amwiitthwaana aalume na aakha, apuuru na khavalo.

17Ila Nnyizinku khunhukhumu Firawuuna, khuntiisela pala ya waatta na ajamaaze, mwaasa wa Suhuriiya muukha wa Eburamu. 18Aphano, Firawuuna khunkhuwelisa Eburamu, khumuuzela yoori: “Mwaasa aya niini okirettelaka toono? Wahaakuuziye yoori otu muukhaawo? 19Mwaasa wa okuuza yoori nlupuwo. Tiito, kanthuuliyeeyo yoori eeye muukha aka. Apho muukhaawo otu, onthuule olawe!” 20Aphano Firawuuna khuwaaruma atthu awe omperekha Eburamu yoori aleemo mmuti mphule na muukhaawe na vitthu zawe zooshi.

13

Omwazeyana wa Eburamu na Loothi

1Aphano Eburamu khulaawo Misuri khweetta phantte ya kashikhazini khulawa mpakha Nikeepu, ye na muukhaawe na vitthu zawe zooshi, vamote na Loothi. 2Eburamu aari thaajiri nwulweene. Aarina nyama za waatta na feeta na weero.

3Ye khulaawo Nikeepu, khulawa phantte ya kashikhazini ajeettettelaka wakhula phantte mpakha nti wa Beetele, attaaphale eemesiyeevo heema yawe omwanzo, enakatthi ya Beetele na Aayi. 4Attaaphale anjekiyeevo alitaari, ye khwaaputu nzina la Nnyizinku. 5Na ye Loothi otule aari weettettanaaye Eburamu, aarina pwittipwitthi, mompe na heema za waatta. 6Nti khawaari owahi owaalela yoori eekhale vamote, maana maali aariina zaari za waatta; tiito yahaari owaheyaaye wiikhala vahali vamote. 7Tiito wapuwiyeeyo onyakulisana amakhampuzi a Eburamu na amakhampuzi a Loothi. Wakathi aya opo a Kanaani na aperizi aari oretta eekhalaka nti otthuupule.

8Eburamu khumuuza Loothi yoori: “Ohiiyevo ohisiilani miiyo na weeyo, wala amakhampuzi aka na awo, maana fweeyo na attwi. 9Tuniya yooshi eri mmakhono mwawo nlawe nimwazeyane, othawule phantte ontakhaaye weetta, weettaru nkhono nkha, miiyo kintta nkhono nlume, weettaru nkhono nlume miiyo kintta nkhono nkha.”

10Loothi khulansa maasho awe khoona nttapo la muuttho Yorotaani lihiniishaaye maati liri looripelela mpakha nti wa Zowaari. Nttapo ntthile laari nkhama woorotha wa Nnyizinku, na loolattanana tuniya ya Misuri. Wakathi aya opo Nnyizinku aarettiye ahinapweche nti wa Sotooma na Komoora. 11Aphano, Loothi khuthawula nttapo la Yorotaani, khumwazeyana na Eburamu, khusala alawa phantte ya okhu lintthamuwaawo njuwa. 12Eburamu khusala eekhala tuniya ya Kanaani, Loothi khweemesa heema zawe waattamana na Sotooma, kharipu na sitati za nkerekhere wa nttapo la Yorotaani. 13Ila atthu a Sotooma aari ootakhala rooho, aari anatwampi ooziti ahaari onfikhirelaaye Nnyizinku.

Nnyizinku onimwaahiti Eburamu tuniya ya Kanaani

14Paata ya Loothi olawa, Nnyizinku khumuuza Eburamu araka: “Olanse maasho awo attaapho oriivo, weekese kashikhazini na kusini, na okhu lintthamuwaawo njuwa mpakha lintupweelaawo njuwa. 15Tuniya eto yooshi onoonaaye kinteela owinkha weeyo na ojama awo mileele. 16Kinteela waattisa ojama awo nkhama mishaka za voolumwenku, nkhama etthiipo ahinteelaaye wiiyavo ntthu wa waalaka mishaka za voolumwenku, na ojama awo khunteela waalakeya. 17Olankhe ozukulele tuniya eti woone olepa waya na owula waya, mwaasa wa yoori kinttela owinkha weeyo.”

18Aphano Eburamu khuthamisa heema zawe, khulawa khwiikhala aphale zaariivo miitthi miwulu miwulu nti wa Manre, sitati ya Heporooni. Attaaphale ye khunjekela alitaari Nnyizinku.

14

Viittha ya afwalume na okholiwa wa Loothi

1Wakathi aya opo Amirafeele aari mfwalume wa Shinaari, Ariyookho mfwalume wa Elazaari, Ketorilameeri mfwalume wa Elamu, na Titaali mfwalume wa Koyiimu, 2khulankhaza olawa wuumanana viittha Peera mfwalume wa Sotooma, Piirisha mfwalume wa Komoora, Shinaapu mfwalume wa Atima, Shemeepere mfwalume wa Zeboyimu, na mfwalume wa sitati ya Beela, yaari wiitthiwaaye Zowaari. 3Afwalume apa athaanu khuwaakusanya anajanka aya nttapo la Siitimu liiyiyeeyo ntthatta la maati majiphwaani. 4Mfwalume Ketorilameeri, aawaashinttiye afwalume apale athaanu khwa nyaakha khumi na miwiri, ila mwaakha wa khuumi na ttaatthu aya khunzukuluwelaza.

5Mwaakha wa khuumi na nne Ketorilameeri khuta vamote na afwalume apale aphakanyeyaniyeeyo, khuwaashintta arefayi Ashiteroothi Karinayimu, azuuzimu Haamu, na aheemi Shave Kiriyatayimu. 6Theenya khuwaashintta ahoori omwaako wa Seyiiri, khuwiikarisa mpakha Parani ohali yaaziyeewo yaara. 7Arutaka khuvira Kateeshi waari wiittheliwakaawo Emishipathi, khuwaattapwattha atthu ooshi a nti wa Amalekiita na theenya Amoori aari wiikhalaaye nti wa Hazaazoni Tamara.

8Aphano khulankha mfwalume wa Sotooma, mfwalume wa Komoora, mfwalume wa Atima, mfwalume wa Zeboyimu, na mfwalume wa sitati ya Beela eti yaari wiitthiwaaye Zowaari, khulankha olawa wuumanisa viittha nttapo la Siitimu. 9Aari wuumana na Ketorilameeri mfwalume wa Elamu, Titaali mfwalume wa Koyiimu, Amirafeele mfwalume wa Shinaari, na Ariyookho mfwalume wa Elazaari. Aari afwalume athaanu aari wuumananaaye afwalume wane. 10Nttapo la Siitimu laarina milipu za waatta za piriniisi. Wakathi aari otthiraavo afwalume a Sotooma na Komoora, anajanka aya eetta okwela mmilipu, apale akinoko aya khutthirela nnyaako. 11Afwalume apale wane aashinttiyeeyo khuthuula maali zooshi za Sotooma na Komoora na vitthu zoojiwa zaya khulawa. 12Na theenya khunthuula Loothi, mwaana wa ttwiiye Eburamu na maali zawe zooshi, mwaasa aya ye aari wiikhala Sotooma.

Eburamu onimuusuru Loothi

13Aarivo mwinyi mmote oosurukhiyeeyo, ye khulawa khumweeleza zooshi Eburamu mwiipereewu, aari wiikhalaaye kharipu na miitthi miwulu miwulu za Manre Mmori. Manre na attwiize, Sikhoole na Aneeri, aari atthu osiilana na Eburamu. 14Asiiliyeevo Eburamu oriwa ntuuluwe akholiwa, khuwaathuula alume miiya ttatthu na khumi na wanaane oovokoliwa vaje vawe aawaakhupaliyeeyo, khusala aweekarisa afwalume apale wane mpakha nti wa Daani. 15Ye khuwaawanya alume apale khuntti khuntti, khuumanisa viittha osikhu mpakha owaashintta maatuwi aya, khuweekarisa mpakha nti wa Hoopa, phantte ya kashikhazini ya Tamaashiku. 16Khuwaanyakanya maali zooshi aathuuliyeeyo, khunthuula Loothi ntuuluwe na maali zawe, vamote na aakha na atthu akinoko aakholiweeyo khuwaarutisa.

Melikizeteekhi onimparikhiya Eburamu

17Wakathi Eburamu anshinttiyeevo mfwalume Ketorilameeri na afwalume aphakanyeyaniyeeyo, mfwalume wa Sotooma khusala alawa ompokherela nttapo la muuttho Shaawe liniittheliwaaye “Nttapo la Mfwalume”. 18Aarivo mfwalume wa nti wa Salemu, aari wiitthiwaaye Melikizeteekhi14:18 Nzina la Melikizeteekhi lina maana a mfwalume aka ti wa shariya.. Khutiisa phaawu na viinyu. Ye aari namalokozela wa tiini ya Nluku Nwulu wa Pinkuuni, 19khumparikhiya Eburamu araka:

“Aparikhiyiwe Eburamu

ti Nluku Nwulu wa Pinkuuni,

otu ompiye pinku na vathi.

20Woottitthimisiwa eeye Nluku Nwulu wa Pinkuuni,

otu awinkhiyeeyo owaashintta

maatuwi awo.”

Aphano, Eburamu khulaza lifunku la khuumi khwa zooshi epile aataniyeezo, khumwinkha Melikizeteekhi.

21Mfwalume wa Sotooma khumuuza yoori: “Miiyo okinkhe atthu paasi. Maali zooshi osalane weeyo.”

22Eburamu khunjipu mfwalume araka: “Kalansa makhono aka kinlanselaka Nnyizinku, Nluku Nwulu wa Pinkuuni ompiye pinku na vathi, 23na kinlapha yoori akinsalana hatha etthu yawo, wala luuzi wala nliiza wa jampali, ohiri nawiikhala, olupa yoori ‘Eburamu kanreelisa.’ 24Miiyo akintakha othuula hatha etthu moote, yohiiyi etile ajiiye atthu aka. Ila apale aakiperekhiyeeyo miiyo, Aneeri, Sikhoole na Manre, apa mwiwaalikhe athuule lifunku laya.”

15

Wahati wa Nnyizinku khwa Eburamu

1Paata ya vitthu epile, Nnyizinku anttakhulaniye Eburamu nkatthi wa jozi amuuzaka yoori: “Eburamu ohoove! Miiyo ki namwaakisa awo, na phakari yawo enteela wiiya khuluyeene.”

2Eburamu khumuuzela araka: “Mbwanaaka Nnyizinku ontakha okinkha ni, miiyo akina hatha mwaana wa orithi vitthu zaka? Antakhaaye orithi vaje vaka ti Elizeeri wa Tamaashiku. 3Khukinkheeni mwaana; apho, karumeya wa vaje vaka ti anttelaaye orithi vitthu zaka.”

4Aphano Nnyizinku khunjipu: “Namarithi vitthu zawo khanttela wiiya oto, ila mwaana woovokoliwa ti weeyo ti anttelaaye orithi.” 5Khunsarulamo nheema mwawe khumuuza yoori: “Weekese otulu, waalake matthottowa nkhama anaalakeya. Ojama awo enteela wiiya etthiipo.”

6Ye khumwaamini Nnyizinku, na ye khukhupaliwa ti Nnyizinku wiiya ntthu wa shariya.

7Nnyizinku khumuuza Eburamu theenya yoori: “Miiyo ki Nnyizinku kuulaziyeeyo Wuuri nti wa Babilooniya yoori kiwinkhe tuniya eti orithi.”

8Eburamu khumuuzela yoori: “Oo Mbwanaaka Nnyizinku, kihakikhi toovi yoori kinteela orithi tuniya eti?”

9Nnyizinku khunjipu yoori: “Okitiisele mwaana wa mompe, wa puuzi, na wa pwittipwitthi, zooshi za wiiyana nyaakha mittatthu, likhoko na mwaana wa jiwa mmote.”

10Ye khutiisa nyama epile zooshi, khusala ashija vakatthi wakhula nyama noothata wakhula erikitthili omaasho wa erikitthili kiina yaya. Ila likhoko na jiwa khuhishiji vakatthi. 11Mirepo15:11 Mirepo anyannyi awulu-awulu anjakaaye nyama zoofwa (zoovutta). khusala ziishukhela mphule zaariimo nyama epile zoofwa, ila Eburamu khusala eekara.

12Njuwa leettelaka otupweela, Eburamu khunkhola osikizi wa waatta khusala oona yiiza ya waatta na woova. 13Aphano Nnyizinku khumuuza yoori: “Ojuwe yoori ojama awo onttela osafirela nti wa malaponi, ottuukho onlawa warettiwe oviitthwaana na ohukhumwiwa nyaakha miiya nne. 14Ila Miiyo kinteela ohukhumu khapila ethiito enttelaaye owaaretta oviitthwaana, paata ya toowo anteela olaawo na maali za waatta. 15Weeyo onttela wuuluvala ori wooparikhiyiwa na onteela ofwa na heeri. 16Paata yoovira nyaakha epo miiya nne, ojama awo onteela orutela tuniya eti, amana amoori apa aniikhalaaye nttumphu atepa oretta vitthu zootakhala, miiyo kinteela owaahukhumu na kiweekare.”

17Litupweeliyeevo njuwa, waariipiye vathi khupuwa loosi la njocho na mweeke wa moottho khuvira vakatthi wa virikitthili za nyama epile zaashijiweeyo. 18Siikhu ethiitile, Nnyizinku khuretta wahati na Eburamu, khumuuza yoori: “Tuniya eti kinteela winkha ojama awo, waaza muuttho wa Misuri mpakha muuttho nwulu oniitthiwaaye Efwarati, 19otthaamo nti wa akeni, wa akenizi, wa akatemoni, 20wa ahiiti, wa aperizi, wa arefayi, 21wa amoori, wa a Kanaani, wa akirikashi na wa ayepuzi.”

16

Ovokoliwa wa Esumayila

1Wakathi aya opo, Suhuriiya muukha wa Eburamu khaari ovokola. Ye aarina njaazi mmote wa Misuri aari wiitthiwaaye Hajira. 2Siikhu moote, Suhuriiya khumuuza mannawe Eburamu yoori: “Nnyizinku khanikinkha mwaana, apho orapalelane njaazi aka, khinjuweya kimpatthaka mwaana khwa ye.” Asiiliyeevo toole, Eburamu khukhupalela mattakhuzi apale a muukhaawe. 3Suhuriiya khunthuula njaazi otule khumwinkha Eburamu yoori eeye muukhaawe wa phiiri. Vitthu epi zaarettikhaniye Eburamu arina nyaakha khumi eekhalaka tuniya ya Kanaani. 4Eburamu khurapalelana Hajira, ye khwiiya wa wiimittha. Ooniyeevo yoori eemittha khwaaza ontwayifu n’hano awe. 5Aphano Suhuriiya khumuuza Eburamu yoori: “Miiyo kanthuula njaazi aka khuwinkha, ye noojuwa yoori eemittha aaza okitwayifu. Okitwayifusha opu anikirettelaaye Hajira, khahi etthu ya shariya, ti weeyo onintakhelaaye. Nnyizinku ti aniphuke miiyo na weeyo.”

6Eburamu khunjipu Suhuriiya yoori: “Ye nalelo njaazi awo, onrettele khwa nanna ontakhaazo.” Aphano Suhuriiya khwaaza omwiina Hajira mpakha khufiyelela otthira.

7Nlayikha la Nnyizinku khunsikana Hajira n’yaara eemeliye kharipu na naattuuttu wa maati aattameliyeeyo tarikhi ya Shuuri. 8Nlayikha ntthile khumuuzela liraka: “Weeyo Hajira njaazi wa Suhuriiya! Onlankha vayi wala ontta vayi?” Ye khujipu: “Kinintthira nhano aka Suhuriiya.”

9Nlayikha la Nnyizinku khumuuza yoori: “Orutele wa nhano awo na wanshututele.” 10Khumuuza theenya yoori: “Kinteela waattisa ojama awo khwa nanna ohinaalakeyaaye.”

11Khumuuza theenya nlayikha la Mbwana yoori:

“Weemittha onteela ompattha mwaana

ontthaje nzina la Esumayila,

mwaasa yoori Nnyizinku oona ohoowa wawo.

12Ye onteela wiiya nkhama puuru wa ntthuttu;

onteela wiiya muumani wa atthu ooshi,

na yo anteela wuumana na ye,

na onteela wiiya wa waattuwana na attwiize.”

13Ntthi laari nzina Hajira amwinkhiyeeyo Nnyizinku, otule anttakhulaniyeeyo yoori: “Weeyo o Nluku onikoonaaye,” maana aalupiye yoori: “Miiyo kamoona otule anikoonaaye?” 14Tiito nlipu aya opule oniitthiwaaye Beeri-Laayi-Rooyi16:14 Nzina ntthi la Beeri-Laayi-Rooyi khwa luuka ya Meepereewu lina maana a nlipu wa Mweenyewe oohaayi anikoonaaye.. Nlipu aya opu ori enakatthi ya Kateeshi na Peereti.

15Hajira khumpattha mwaana wa Eburamu, na Eburamu khuntthaja nzina la Esumayila. 16Wakathi Hajira ampatthiyeevo mwaana otule, Eburamu aarettiye arina nyaakha thamaaniini na sitha.

17

Okhiriya alama ya wahati

1Wakathi Eburamu afiiyeevo nyaakha tiisiini na tiisiya, Nnyizinku anteeliye khusala amuuza araka: “Miiyo ki Nluku Nwahi zooshi. Weettettele mwentto kintakhaaye miiyo, wiiye ntthu nkemaani, 2yoori kirette wahati miiyo na weeyo, na kinteela owinkha ojama wa waatta.”

3Aphano Eburamu khukokhora khulawa sijita, Nluku khusala anttakhulana ye araka: 4“Wahati opu kinrettanaaye weeyo, phantte yaka kiniwaahiti yoori onteela wiiya paapa wa khapila za waatta. 5Waaza leelo nzina lawo khahiyo Eburamu, ila Eburahiima17:5 Nzina ntthi la Eburamu khwa luuka ya Meepereewu lina maana a paapa woottitthimisiwa. Nzina ntthi la Eburahiima lina maana a paapa wa atthu a waatta. ti linttelaaye wiiya nzina lawo, mwaasa yoori kinttela wuuretta opaapa wa khapila za waatta. 6Kinteela waattisa channu ojama awo, khwa weeyo kinretta khapila za waatta, akinoko aya anteela wiiya afwalume. 7Wahati opu kinrettaaye khwa weeyo na ojama awo, onttela wiiya wa mileele. Miiyo ki Nluku awo na wa ojama awo. 8Kinteela owinkha tuniya eti oniikhalaaye, weeyaru pure mmalapo. Tuniya yooshi ya Kanaani kinteela winkha ojama awo mileele, na miiyo kinteela wiiya Nluku aya.”

9Nluku khurutela omuuza yoori: “Phantte yawo ona yooshututela wahati aka, weeyo na ojama awo mileele. 10Wahati aka, linttelaaye oshuka, miiyo na weeyo na ojama awo pi opu: wakhula mwaana wanlume ona yookhiriyisiwa. 11Okhiriya waya opo, alama ya wahati aka miiyo na mweeyo. 12Wakhula mwaana anvokoliwaaye wanlume vakatthi wa ojama awo, noofiya siikhu yanaane ona yookhiriyisiwa, hatha nkhama karumeya woovokoliwa vaje vawo, mpakha amwiitthwaana amalapo a wuuzanyiwa na apale ohiiyi a ojama awo. 13Hatha nkhama pi apa oovokoliwa vaje vawo mpakha apa a wuuzanyiwa ana yookhiriyisiwa. Alama eti yookhiriya vamwiili venu, enthoonyeza wahati aka na mweeyo khwa mileele. 14Otule ahinttelaaye okhiriya eekariwevo vakatthi venu, mwaasa yoori akattha wahati aka.”

15Nluku khumuuza Eburahiima theenya yoori: “Muukhaawo khanteela wiitthiwa theenya Suhuriiya, ila nka eetthiwaka Suhura. 16Kinteela omparikhiya na kimwinkhe mwaana wawo; khweele, miiyo kinimparikhiya na onteela wiiya maama wa khapila za waatta, afwalume anteela opuwa khwa ye.”

17Aphano Eburahiima khukokhora khusijiti, ila khusala ajitheyela nroho mwawe ajuuzelaka toono: “Nlume wa nyaakha miiya eeyane mwaana? Khi Suhura ariina nyaakha tiisiini ate ampatthe mwaana?” 18Eburahiima khumuuza Nluku: “Omwinkhe ruhusa Esumayila, yoori eeye namarithi aka.”

19Ila Nluku khunjipu: “Miiyo kiniwuuza khweele yoori, muukhaawo Suhura onteela ompattha mwaana, ontthaje nzina la Esiyaakha17:19 Nzina ntthi la Esiyaakha lina maana a ye atheya.. Kinteela oshuka wahati aka na ye, na ojama awe ontaaye khwa mileele. 20Kasiila oveka wawo khwa Esumayila. Kinteela omparikhiya na kinteela omwinkha ojama wa waatta. Ye onteela wiiya paapa wa Afwalume khumi na awiri, khwa ye enteela opuwa theenya khapila ya waatta. 21Ila wahati aka kinteela oshuka mmakhono wa Esiyaakha, otu anttelaaye ovokoliwa ti Suhura wakathi otthuupu wa mwaakhani.” 22Nawiisha ottakhula na Eburahiima, Nluku khulawa.

23Siikhu ethiitile, Eburahiima khunthuula mwanawe Esumayila na ooshi aavokoliweeyo vaje vawe na apale aawuuzanyiyeeyo aalume. Khulawa owaakhiriyisa, nkhama etthiipo Nluku aamuuziyeezo. 24Wakathi aakhiriyaziyeevo, Eburahiima aarettiye arina nyaakha tiisiini na tiisiya, 25na mwanawe Esumayila aari oretta arina nyaakha khumi na mittatthu. 26Eburahiima na mwanawe aakhiriyiye siikhu moote, 27vamote na Eburahiima akhiriyisiwe apale aavokoliweeyo owawe, mpakha amalapo apale a wuuzanyiwa.

18

Nnyizinku onimwaahiti omwinkha mwaana Eburahiima

1Siikhu moote, Nnyizinku aatiiye ottakhulana Eburahiima vahali zaariivo miitthi miwulu miwulu za Manre. Yaari elukuluku na yaarivo haari ya waatta, Eburahiima aarettiye eekhaliye vanlako wa heema yawe. 2Eburahiima khulansa maasho awe khuwoona alume attatthu eemeliye kharipu. Aphano awooniyeevo khulankhavo aphale vaya, khusala awaatthirela. Awaafiyeliyeevo khukokhora khulawa sijita.

3Khuwooza yoori: “Mbwanaaka, nkhama kinaaye rehema mmakhono mweenu, kinuuvekelani yoori mwihivikane vaje vaka, mwihivumuleeni vattitthiiru. 4Mwiikhale vamwiivuuli wa muutthi opu mwivumule, antta otiisiwa maati vattitthiiru moose moolweenu, 5wiiya mwavira vaje wa karumeyeenu, kintta weettela etthu ttiitthiiru mwije, yoori mwipatthe kuvu yoorutela safwari yenu.”

Yo khujipu yoori: “Kemaani! Erettikhane khwa nanna onlupaazo.”

6Aphano Eburahiima khutthira eettaka nheema mwawe khumuuza Suhura yoori: “Othuule miphimo miwulu mittatthu18:6 Wakhula mphimo waari ofiya khiilu sapa. zoofu wa tiriku yooshapweya, okhatte wooche phaawu wawaakuvavo.”

7Nawiisha, khutthirela onzizi wawe khunthuula mwaana wa mompe woonenevacha, khumwinkha karumeya awe yoori anshije na amwiipikhe wawaakuveyavo. 8Eburahiima khuthuula mompe etile yawiipikhiwa saana, manteeka na leethi khuwenkha aletto apale, ye khweemela nshini wa muutthi kharipu na aletto apale eettaka oja.

9Yo khumuuzela: “Khi muukhaawo Suhura ori vayi?”

Eburahiima khujipu: “Ori nheema mpho.”

10Mmote wa yo khuri: “Noovira mwaakha, kinrutela vaje vawo attaapha, na muukhaawo onretta ampatthiye mwaana.”

Suhura aari oretta ari vanlako wa heema onyoko wa Eburahiima, eettaka osiila. 11Eburahiima na Suhura aari a wuuluvala na kuvu, na Suhura zanvireliye siikhu zoovokola. 12Ye khusala ajitheyela nroho mwawe otthwe ajuuzelaka yoori: “Khwa nanna eti nuuluvaliyeezo miiyo na mbwanaaka, kinteela wiiyana furaha yaya eto?”

13Aphano Nnyizinku khumuuzela Eburahiima yoori: “Mwaasa aya niini Suhura atheyaka toowo? Wala alupisiwa ni yoori ‘kinteela ompattha toovi mwaana kuuluvaliye?’ 14Ewaapho etthu yoolipa mmakhono wa Nnyizinku? Nkhama etthiipo kilupiyeeyo yoori noovira mwaakha kinta wuuthotola, wakathi aya otthuupo Suhura onteela ompattha mwaana wanlume.”

15Mwaasa wa woova Suhura khusala akhana yoori: “Akitheyeeni.” Ye khuri: “Khahiye toowo, khweele weeyo watheya.”

Nnyizinku onimuuza Eburahiima opwechiwa wa Sotooma na Komoora

16Wakathi alume apale attatthu alankhiyeevo eeshukhelaka nti wa Sotooma, Eburahiima alankhiye khusala awaaperekha alawaka oleezanana. 17Aphano Nnyizinku khujuuzela mweenyeweru yoori: “Akinta kimuuze Eburahiima etthu kinttelaaye oretta? 18Eburahiima onteela wiiya paapa woomathi nwulweene wa owahi; khwa ye, kinteela oparikhiya khapila zooshi za voolumwenku. 19Maana miiyo kanthawula ye yoori awaanozele aanaawe na omathi awe, weettettela saana tarikhi ya Nnyizinku, arettaka etile yiiyiye ya shariya na yoolotteya, yoori miiyo Nnyizinku kirette khwa Eburahiima etile kaahitiyeeyo.” 20Nnyizinku khumuuza Eburahiima yoori: “Kinsiila nkhuwo yoori atthu a Sotooma na Komoora anretta vitthu zootakhala na twampi zaya pi zooziti. 21Kineetta ottuukhu kilawe koone khiima za twampi epo anrettaazo nkhama khweele pi etthiipo kinsiilaazo, kinttela ohakikhi.” 22Attaaphale, alume apale awiri khusala alawa Sotooma, ila Nnyizinku khusala ari vamote na Eburahiima.

Eburahiima oninvekela Nnyizinku oswaamihiwa nti wa Sotooma na Komoora

23Eburahiima khunsusela Nnyizinku khumuuzela yoori: “Onttela owooleela vamote anashariya na makaafiri? 24Khi amana eeyawo atthu hamusiini anashariya, ompwecha sitati etile? Khunteela owaaswaamihi mwaasa wa atthu apo hamusiini anashariya? 25Ohiiye weeyo wooretta etthu nkhama eto, yoowuuleela vamote anashariya na makaafiri. Onteela onhukhumu nashariya mwaasa wa vitthu zoorettiwa ti makaafiri. Weeyo o namaphuka woolumwenku wooshi, khunteela ophuka na shariya?”

26Nnyizinku khujipu araka: “Amana kifiya Sotooma kiwaasikana anashariya hamusiini ari nsitati nttumphule, kinttela oswaamihi sitati yaya etile kiiswa ya yo.”

27Eburahiima khurutela ottakhula araka: “Okiswaamihi na ruhusa kiriina yoottakhulana weeyo Mbwanaaka, keeyaru ottophe na fuutha. 28Nalelo kintta owuuzela yoori: khi amana asaleelaka athaanu yoori afiyele hamusiini, onipwecha sitati etile mwaasa wa apa ansaleelaaye?”

Mbwana khuri: “Amana kiwaasikana arupayiini na athaanu akimpwecha.”

29Khumuuzela theenya: “Khi amana owaasikana arupayiini?”

Mbwana khujipu: “Wala, akimpwechawo mwaasa wa apale arupayiini.”

30Khuvira amuuzelaka theenya: “Mbwanaaka, ohikatipukhe amana kirutela ottakhula. Khi amana owaasikana anashariya talaathiini?”

Mbwana khuri: “Amana kiwaasikanawo talaathiini akinretta hatha etthu.”

31Eburahiima khurutela olupa yoori: “Okiswaamihi na nthiti kiriinaayo la wuuttakhulana Mbwanaaka, khi amana owaasikana anashariya eshiriini?”

Ye khuri: “Akimpwechawo mwaasa wa anashariya apale eshiriini.”

32Eburahiima khulupa theenya: “Mbwanaaka, ohikatipukhe, kiniwuuzela swaafu moote ethiiti paasi; khi amana owaasikanawo anashariya khumi?”

Ye khunjipu: “Akimpwechawo mwaasa wa anashariya apale khumi.”

33Nawiisha Nnyizinku ottakhula na Eburahiima, khulankha khusala alawa. Na ye Eburahiima khurutela owawe.

19

Opwechiwa wa sitati ya Sotooma na wuusurukha wa Loothi

1Malayikha apale mawiri khufiya Sotooma makaaripi, Loothi aarettiye eekhaliye vanlako19:1 Nlako wa sitati yaari puuro waazoweriweevo zaari ottakhuliwakaavo milattu na vitthu za zanshara. wa sitati ethiitile, ye nawoona malayikha apale khusala athepeeza atthirelaka. Noofiyela khukokhora khusijiti. 2Khuwooza yoori: “Ambwana zaka safwatali, kintakha mwisapuwe owaka miiyo karumeyeenu; moose moolweenu na mwilale, mwilawe meesho supuyeene.”

Yo khujipu yoori: “Khinihithajiya, fweeyo ninwahi olala vaparasa.”

3Loothi khuwaakhanyerela na kuvu mpakha yo okhupali olawa omaka owawe. Ye khurumisa wiipikhiwa etthu yoojiwa ya nnofu na khoochiwa phaawu yoohiina fwaramento, aletto apale khuja.

4Ila ahinalawe olala, eetta ota alume ooshi a sitati ethiitile waaza attunkhulu mpakha mashaapu khuzukulela nyuupa ya Loothi. 5Khusala anyakula ankhuwelaka Loothi araka: “Alume apa atiiyeeyo nnyupa mwawo mphu osikhu otthuupu ari vayi? Owaasarulele vaje apha, fweeyo nintakha niwaalalane.”

6Loothi khusaruwela vaje, khufuka nlako awe afukelaka onyoko wawe. 7Khuwooza yoori: “Safwatali ajamaazaku; mwihirette etthu eto otakhala 8Mweeyo! Miiyo kinaaye aanaaka awiri ahiniwaajuwaaye alume. Kintta owinkhani atthaapo, mwiwaarettele wakhula etile mwintakhaaye. Ila mwihiwaarettele etthu yootakhala aletto apa, ata nnyupa mwaka miiyo kiina yoowiinanela.”

9Yo khuri: “Oleevo apha! Weeyo o nletto mmuti mphu, ontakha ojinkhe ofwalume na mmuti mweetthu? Fweeyo nintta wuurettela vitthu zooziti epi naari otakhaaye owaarettela apo.” Aphano yo khunsukhuma Loothi, khusala asusela nlako awe yoori apweche. 10Nooretta toole, aletto apale khunkhola Loothi khumfutthela nnyupa khufuka nlako, 11na khuwoola maasho alume apale a Sotooma aari vanlako wa Loothi. Waaza attunkhulu mpakha mashaapu khusala apapasela nlako khuhisala asikana.

12Alume apale khumuuzela Loothi yoori: “Onaaye ajaama akina nsitati mphu? Oleemo, owaathuule aanaawo, akhwewo, muukhaawo na ooshi apale eeyiye awo, 13mwaasa aya nateela opwecha sitati eti. Nnyizinku asiila nkhuwo nwulweene wa vitthu zootakhala anrettaazo atthu a Sotooma, apha aniruma yoori nite nipweche sitati yaya eti.”

14Aphano ye khulawa owooza akhwewe, apale aari weettelaaye owaarala aanaawe yoori: “Mwileemo nsitati mphu, maana Nnyizinku onttela opwecha.” Ila akhwewe apale khusala oona nkhama nzaha.

15Lifwajiri, malayikha apale khusala amuuza Loothi antumereraka yoori: “Waakuve, onthuule muukhaawo na aanaawo oowiiri mwileemo mphu. Noohiretti toowo, amana etaka hukhumu nsitati mphu mweeyo theenya mwintta ofwa.”

16Khusala arupaza, malayikha apale khuwaakholela makhono, ye na muukhaawe na aanaawe oowiiri khuwaalawana othetekele, mwaasa wa Nnyizinku wiiyana huruma na ye. 17Paata yoolaziwamo nsitati mphule, nlayikha limote khumuuza yoori: “Tthira wuusuru ohaayi awo, na oheekese nyuma wala oheemele hatha vahali ohifiyeeni omwaako yoori ohipwetheye.”

18Loothi khujipu: “Toowo wala safwatali ambwana zaka! 19Mwakirettela saana, khukoonela huruma venkivene, khuusuru ohaayi aka. Ila onyaako khuwoolepawo, opwechiwa wa sitati eti ontta okisikana kihinafiye, na kintta ofwa. 20Kharipu apho, ewaapho sitati ttiitthiiru, kinwahi otthirela ottuukho. Hatha nkhama yeetta opushuwa, mwikilikhe kitthirele ottuukho kuusurukhe.”

21Nlayikha khujipu yoori: “Kakhupali eto ovekiyeeyo, akinteela opwecha sitati yaya eto olupiyeeyo. 22Ila waakuve olawe nasaapi ethiiti, miiyo akinretta hatha etthu, weeyo ohifiyeeni ohali onttaawo.” Tiito sitati yaya eto eniittheliwaaye Zowaari19:22 Zowaari khwa luuka ya Meepereewu nzina ntthi lina maana a ttiitthiiru..

23Njuwa litthamuwaka na Loothi afiyaka nti wa Zowaari. 24Aphano Nnyizinku khukwisela mawe a moottho otulu, Sotooma na Komoora. 25Khupwecha sitati epile na miti zaattamananiyeeyo, na atthu aya apale aari wiikhalaamo na tthuttu yaya. 26Ila muukha wa Loothi khuzukuluwa khweekesa nyuma ohali aari olankhaawo, khuthatuwa khwiiya sanamu ya mwiinyu.

27Supuyeene Eburahiima aalankhiye khulawa puuro etile aari ottakhulanaavo Nnyizinku. 28Khweekesa phantte ya Sotooma na Komoora na miti zooshi za shiini yaya etile, khusala oona loosi la waatta leettaka otthuwela mmuti mphule nkhama njocho lookhoziwa.

29Nkatthi woopwecha sitati zooshi za tuniya etile, Nluku khufikhiri etile aavekeliweeyo ti Eburahiima, khumuusuru Loothi vakatthi wa pala yaarettikhaniyeeyo sitati etile aari wiikhalaaye.

Ojama wa Loothi, na nchina la Amowaabu na Amooni

30Loothi eetta woova wiikhala Zowaari, khuthama na aanaawe oowiiri khusala eekhala omwaako. Oottaatthu khusala eekhala nlikurakuza.

31Siikhu moote, mwanawe otu nwulu khumuuza otu nttiitthi yoori: “Papeetthu ooluvala na nti opu niriiyo khaamo alume oonirala yoori niwaapatthe aana, nkhama enrettikhanaazo olumwenku wooshi. 32Nlawe nithuule viinyu ninnywise papeetthu ahapaliwe, niwahi orapalelana anivokolele aana, yoori ojama wa papeetthu ohiishe.”

33Osikhu otthuupule khuthuula viinyu khunnywisa papaaya, mwaana otu nwulu aya khulawa khulalana papaawe. Papantthu woohijuwi wakathi arapaleliyeevo wala alankhiyeevo.

34Mmeesho mwaya, otule nwulu khumuuza ttwiiye: “Taana osikhu karapalelana paapa, apho osikhu opu wa leelo nlawe ninhapalise na weeyo olawe warapalelane zwaamu yawo. Anivokolele aana yoori ojama wa papeetthu ohiishe.” 35Osikhu otthuupule khumwinkha papaaya viinyu swaafu ya phiiri, na ye otu nttiitthi aya khulawa khulala na, theenya papantthu khuhijuwi wakathi arapaleliyeevo wala alankhiyeevo.

36Aana apale oowiiri khwiimitthisiwa ti papaaya. 37Otu nwulu aya khumpattha mwaana wanlume khuntthaja nzina la Mowaabu, ye paapa wa amowaabu apa ariiwo mpakha leelo. 38Elottelanaka otule nttiitthi aya khumpattha mwaana wanlume khuntthaja nzina la Ben-Ami19:38 Ben-Ami khwa luuka ya Meepereewu nzina ntthi lina maana a mwaana wa jamaayaku., ye paapa wa Amooni, apa ariiwo mpakha leelo.

20

Eburahiima na Apimeleekhi

1Eburahiima aalankhiye Manre khulawa nti wa Nikeepu, khwiikhala enakatthinakatthi ya Kateeshi na Shuuri. Khuthamela theenya nti wa Keraari. 2Ottuukhule, Eburahiima aalupiye yoori Suhura nlupuwe, khupe ari muukhaawe. Aphano Apimeleekhi mfwalume wa nti aya opule, khuruma weetteliwa Suhura, ye khunthuula.

3Osikhu, Nluku khunteela Apimeleekhi khusala amuuza nkatthi wa jozi yoori: “Ontta ofwa mwaasa wa muukha otu onthuuliyeeyo, ye onaaye mannawe.”

4Ila Apimeleekhi aari ahinarapalelane muukha otule, ye khujipu: “Mbwana, onttela okuula miiyo na atthu aka woohiivo hatha paathuli? 5Ti Eburahiima aakuuziye yoori Suhura nlupuwe! Na Suhura khukuuza etthiipo yoori nlupwaaka. Miiyo karetta epo na rooho yookemaani woohijuwivo etthu.”

6Aphano Nluku khunjipu njozi nttumphule yoori: “Miiyo kajuwa yoori vitthu epi waretta na rooho yookemaani. Tiito miiyo kiwiinaneliyeeyo yoori ohikikose, pi apho kihuutakheleeni onsapa muukha oto. 7Nasaapi, onrutisele mannawe muukha oto. Ye napiyu, ontta wuulompela yoori ohifwe, ila amana ohinrutiseli kiniwuuza khweele yoori ontta ofwa weeyo na zooshi epi ziiyiye zawo.”

8Noolankha mmeesho mwaya supu, Apimeleekhi khuwaakhuwela mawaziri awe khusala awooza epile aalotthiyeezo, yo khwiiya awoova channu. 9Nawiisha, khuruma okhuweliwa Eburahiima khusala amuuzela yoori: “Niini eti oniretteliyeeyo? Kookosela ni okikwiselaka paathuli ya twampi khuluyeene nkhama eti, miiyo na atthu aka? Etthu okiretteliyeeyo khinrettiwa.” 10Apimeleekhi khumuuza theenya Eburahiima yoori: “Woopuweliye niini okirettelaka vitthu nkhama epi?”

11Eburahiima khunjipu: “Miiyo kaari woona yoori atthu a nti opu khanimoova Nluku, antta okuula mwaasa wa muukhaaka. 12Na khweele phantte kiina nlupwaaka, mwaana wa paapa ila khahiyo mwaana wa maama. Ti nanna afiyeleliyeeyo wiiya muukhaaka. 13Wakathi Nluku akilaziyeemo mmuti wa apapazaku, kaamuuziye muukhaaka yoori: ‘Safwatali kintta wuuvekela, wakhula vahali ninfiyaavo osala olupa yoori ki nlupuwo.’ ”

14Aphano Apimeleekhi khuthuula pwittipwitthi, mompe na amwiitthwaana aalume na aakha khumwinkha Eburahiima na theenya khunrutisela muukhaawe. 15Apimeleekhi khuri: “Nti opu pu waka ohiiyane shaakha, wiikhale wakhula vahali ontakhaavo.”

16Khumuuza Suhura yoori: “Kamwinkha nlupuwo nzurukhu wa feeta alufu, ajamaazo ooshi ajuwe yoori khutthekeeni hatha etthu, na ahiiyevo antakhaaye owaakhanyarela.”

17Elottelanaka, Eburahiima khulompa anvekelaka Nluku na Nluku khunvonisa Apimeleekhi, muukhaawe na ajaazi awe khwa nanna awahiyeevo wiiyana aana opheya. 18Nnyizinku aawaarettiye aakha ooshi a vaje wa Apimeleekhi yoori ahisala avokola, mwaasa wa Suhura muukha wa Eburahiima. Aphano Eburahiima khunvekela Nluku zwaamu ya Apimeleekhi, Nluku khunvonisa vamote na muukhaawe na akarumeya awe aakha yoori asala avokola.

21

Ovokoliwa wa Esiyaakha

1Paata ya toole, Nnyizinku khumparikhiya Suhura, khunrettela etile aamwaahitiyeeyo. 2Suhura khwiimittha khumpattha mwaana wa Eburahiima ari wa wuuluvala, wakathi otthuupule Nluku aamwaahitiyeeyo. 3Mwaana otule aavokoliweeyo ti Suhura, Eburahiima khuntthaja nzina la Esiyaakha21:3 Nzina ntthi la Esiyaakha lina maana a ye atheya.. 4Siikhu yanaane, Eburahiima khunthuula mwaana otule khulawa onkhiriyisa nkhama etthiipo Nluku anrumiyeezo. 5Wakathi Eburahiima ampatthiyeevo mwanawe Esiyaakha, aarettiye arina nyaakha miiya.

6Suhura khuri: “Nluku akinkha otheya, na atthu ooshi apale anttelaaye osiila anttela otheya vamote na miiyo.

7“Paani aari waakanyeraaye yoori Eburahiima aari oteela ompatthela mwaana Suhura? Na wuuluvala wawe, miiyo kampatthela mwaana!”

Wiikariwa wa Esumayila na Hajira

8Mwaana otule khusala awula mpakha ofiyelela olikha nziwa. Alikhiyeevo nziwa mwaana otule, papaawe khuretta njampo la furaha.

9Ila Suhura khumoona Esumayila mwaana wa Hajira mmisuri, otule aavokoliweeyo ti Eburahiima antheyaka mwanawe. 10Suhura khulawa omuuza Eburahiima yoori: “Omwiikare njaazi otule na mwanawe. Ye khanteela orithi vamote na mwanaka Esiyaakha.”

11Eburahiima khwiiya woozinkireya na kuvu na mattakhuzi apale mwaasa wa Esumayila wiiya mwanawe. 12Aphano Nluku khumuuza Eburahiima yoori: “Ohizinkireye mwaasa wa mwanawo na njaazi awo, osiileze etile anlupaaye Suhura, mwaasa yoori ojama awo onttela olankha vakatthi wa Esiyaakha. 13Mwaana wa njaazi otule onteela wiiyana omathi wa waatta mwaasa yoori na ye ojama awo.”

14Mmeesho mwaya, Eburahiima khuthuula phaawu na ttompwiyo ya maati, khunvikelisa Hajira khunleeza vamote na mwanawe. Yo khusala alawa ajeettettelaka n’yaara ya Beeresheba ahijuwaka ohali anttaawo.

15Wakathi amwiisheliyeevo maati nttompwiyo, ye khunlikha mwanawe nshini wa muutthi. 16Khulankha khulawa khwiikhala ohali woolepawo vattitthiiru na okhule aariiwo mwanawe, mwaasa yoori khaari otakha omoona mwanawe afwaka. Eekhaliye etthiipile, khusala alila.

17Nluku khusiila theenya huula ya mwaana otule eettaka olila. Nlayikha la Nluku khukhuwa pinkuuni linkhuwelaka Hajira, khumuuza yoori: “Wakafilikhela ni Hajira? Ohoove, Nluku asiila huula yawe mwaana oto alilaka vahali ariivo. 18Nlawe, onlanse mwanawo onkholele nkhono, phantte yawe kinteela waattisa omathi awe.”

19Elottelanaka Nluku khunthoonyeza Hajira nlipu wa maati, khulawa khuttekhelela ttompwiyo yawe khunnywisa mwanawe.

20Esumayila khusala awula mmakhono wa Nluku. Ye aari wiikhala n’yaara na aari njuwi wa weesa mattetthe. 21Aari wiikhala n’yaara ya Parani, mamaawe khumweekesela muukha wa Misuri khunlooza.

Osiilana wa Eburahiima na Apimeleekhi

22Wakathi aya opo, Apimeleekhi aalokoziwe ti Fikhoole namalokozela wa anajanka, khumuuza Eburahiima yoori: “Nluku ori vamote na weeyo khwa wakhula etile onrettaaye. 23Nasaapi ethiiti olaphe khwa nzina la Nluku yoori khunteela okihata miiyo wala aanaaka ama atuulwaka, ila nkhama etthiipile kuuretteliyeezo zooshapweya, na miiyo okirettele etthiipo na mmuti mphu oniikhalaamo.”

24Eburahiima khujipu araka: “Miiyo kinlapha.”

25Attaaphale Eburahiima khusala ajiliza mwaasa wa nlipu aanyakanyiweeyo pi akarumeya a Apimeleekhi. 26Ila Apimeleekhi khunjipu yoori: “Miiyo akaajuwiyevo etthu na khawaakuuziye, kintta osiilaru nasaapi ethiiti.”

27Aphano Eburahiima khuthuula pwittipwitthi na mompe khumwinkha Apimeleekhi. Oowiiri aya khuretta wahati. 28Elottelanaka Eburahiima khuphakula pwittipwitthi sapa za nliphanko mwawe. 29Apimeleekhi khumuuzela yoori: “Pwittipwitthi epo sapa omphakulaaye maana aya niini?”

30Eburahiima khujipu: “Okhupalele pwittipwitthi epi sapa kiniwinkhaaye khwa lifunku looshaahiti yoori nlipu opu ti miiyo kithipiyeeyo.”

31Tiito puuro yaya eto eniitthiwaaye Beeresheba21:31 Nzina ntthi la Beeresheba lina maana a nlipu woolaphisaniwa ama nlipu wa sapa., mwaasa yoori oowiiri aya aalaphisaniye attaapho.

32Paata yawiisha osiilana opule Beeresheba okhule aariiwo, Apimeleekhi na Fikhoole namalokozela wa anajanka, khurutela nti wa Afiliishiti. 33Eburahiima noosala Beeresheba okhule khuzala muutthi wa nkolokope, khumwaaputu Nnyizinku, Nluku wa Mileele. 34Ye khwiikhala nti wa Afiliishiti khwa nyaakha za waatta.

22

Nluku ontakha woona amini ya Eburahiima

1Paata yoovira nyaakha, Nluku aamweeziye Eburahiima, khunkhuwela araka: “Eburahiima!”

Ye khujipu yoori: “Lapeekha!”

2Nluku khumuuza araka: “Onthuule mwanawo Esiyaakha, othuuto mmote oriinaaye onimphetachaaye, olawe mpakha nti wa Moriya, vamwaako oriiye ottuukho kinttelaaye wuuthoonyeza, onrette twaha yoolukuziwa.”

3Ye khulankha mmeesho mwaya lifwajiri khunthuula puuru awe, khuwaathuula akarumeya awe awiri na mwanawe Esiyaakha. Khurema khuuni zoolawa orettela twaha yoolukuziwa, khusala alawa ottuukhule Nluku aamuuziyeewo. 4Siikhu ya ttaatthu, Eburahiima khweesa maasho awe khoona puuro etile ari ohali woolepawo. 5Ye khuwooza akarumeya awe apale yoori: “Mwisale attaapha na puuru otu, miiyo na shaapu otu nintta aphale, ninttela omwaaputu Nluku. Amana niisha nintta oruti nite niiye vamote na mweeyo.”

6Eburahiima khuthuula khuuni epile aari weettelaaye orettela twaha yoolukuziwa, khunttikha Esiyaakha mmafuzi mwawe. Ye khuthuula eesu na moottho khusala alawa. 7Esiyaakha khunkhuwela papaawe yoori: “Mweeyo paapa!”

Ye khujipu: “Lape mwanaka!”

Aphano Esiyaakha khumuuzela papaawe: “Nathuula moottho na khuuni, khi pwittipwitthi yoolawa otwahi eri vayi?”

8Ye khujipu araka: “Nluku ti ye anjuwaaye pwittipwitthi ninttelaaye orettela twaha yoolukuziwa mwanaka.” Yo khusala alawa vamote.

9Noofiya ohali okhule aathoonyeziweewo ti Nluku, khunjeka alitaari vatulu vaya khuthatelavo khuuni. Khunfuka mwanawe Esiyaakha khunttha vatulu wa khuuni. 10Khuthuula eesu, khulansa makhono awe yoori antwahi mwanawe. 11Ila nlayikha la Nnyizinku khukhuwa pinkuuni liraka: “Eburahiima! Eburahiima!”

Ye khujipu: “Lapeekha!”

12Khumuuza yoori: “Ohimwaavulele eesu shaapu oto, na ohinrettele hatha etthu. Aphano kinjuwa yoori onimoova Nluku, mwaasa woohikikhattazi mwanawo mmote othuuto oriina.”

13Eburahiima khuzukuluwa khoona pwittipwitthi ewateeliye manyaka aya va muutthi. Ye khulawa khuthuula khurettela twaha yoolukuziwa khwa zwaamu ya mwanawe. 14Aphano khutthaja nzina puuro etile la “Nnyizinku ti anjuwaaye.” Mpakha leelo eti oniittheliwavo yoori: “Omwaako wa Nnyizinku ti ye anjuwaaye.”

15Elottelanaka, nlayikha la Nnyizinku khukhuwa theenya pinkuuni linkhuwelaka Eburahiima. 16Khumuuza yoori: “Miiyo Nnyizinku, kinjilaphelela ki mweenyeweru, mwaasa weeyo oretta etile kiwuuziyeeyo, ohikikhattazi mwanawo mmote paasi oriinaayo, 17khweele, kinteela wuuparikhiya na kiwinkhe ojama wa waatta nkhama matthottowa ootulu na mishaka za mmattima, yo anteela othuula nti wa maatuwi aya. 18Atthu ooshi a voolumwenku anteela oparikhiyiwa, mwaasa wa ojama awo, maana weeyo wakishututela.”

19Eburahiima na Esiyaakha khurutela aphale aawaalikhiyeevo akarumeya awe. Ooshi khurutela Beeresheba ohali Eburahiima aari wiikhalaawo.

Aana a Nahoori

20Noovira vitthu epile khuuziwa Eburahiima oriwa: “Miilika avokoleliwa aana ti ttwiiyo Nahoori; 21wamwanzo aya nzina lawe ti Wuuzi, na ttwiiye Puuzi, khulotteliwa ti Kemuweeli, papaawe Aramu, 22Keseeti, Haazo, Pilitashi, Yitalafu, na Betuweeli.” 23Betuweeli khunvokola Rapekha. Aana apo wanaane aawaavokoliye Miilika na Nahoori ttwiiye Eburahiima. 24Nahoori aarina muukha nkinoko aari wiitthiwaaye Rewuma, na ye anvokoleliye aana: Teepa, Kahaamu, Tahaashi na Maaka.

23

Ofwa wa Suhura

1Suhura eekhaliye nyaakha miiya na eshiriini na sapa. 2Khufwa Kiriyati Aarapa oniittheliwaawo Heporooni tuniya ya Kanaani. Eburahiima khusala alila na ojiliza ofwa wa Suhura.

3Ye khunlikha muukhaawe ari woofwa, khulawa ottakhulana ahiiti yoori: 4“Miiyo ki mmalapo na ki nletto mmuti mphu; ila kinuuvekelani okinkha ruhusa ya wiiyana vilalo yaka mmuti mweenu mphu, yoori kinzikhemo muukhaaka.”

5Ahiiti apale khunjipu Eburahiima yoori: 6“Osiileze Mbwana eetthu, fweeyo niniwinkha hishima nkhama mfwalume wa Nluku. Apho olawe wanzikhe muukhaawo wakhula vilalo etile enuufwayaaye. Khaavo mmote wa fweeyo antakhaaye wuukhattaza khapuri yonzikhavo muukhaawo.”

7Aphano Eburahiima khulankha khwiinama omaasho wa ahiiti, ennyewe nti opule. 8Khuwuuza yoori: “Nkhama khweele mwinaaye niiya yookikhupalela onzikha muukhaaka, mwikivekelele Eforoni, mwaana wa Zohaari, 9yoori akuuzanyeze likurakuza la Makhipeela liriiye mmwiinano wa nshapa lawe. Miiyo kininripha hisapu yoolikana mooshi moonaka, yoori likurakuza laya nttho liiye vilalo yoowaazikhamo ajamaazaku.”

10Eforoni nhiiti, aarettiye eekhaliye vamote na attunkhulu a sitati ethiitile, ye khunjipu Eburahiima vakatthi wa ahiiti ooshi aari vanlako wa sitati ethiitile yoori: 11“Wala mbwanaaka! Okisiileze, miiyo kiniwinkha nshapa na likurakuza liriiye nttumpho, kiniwinkha atthu ooshi apa ariiye apha eettaka woona. Olawe wanzikhe muukha awo.”

12Eburahiima khwiinama swaafu ya phiiri, omaasho wa atthu apale a mmuti mphule. 13Ye khumuuza Eforoni atthu ooshi eettaka osiila yoori: “Safwatali mwikisiileze, kintta oripha hisapu la nshapa ntthile. Okhupalele yoori kiwahi onzikhamo muukhaaka.”

14Eforoni khunjipu Eburahiima yoori: 15“Okisiileze mbwanaaka! Nti aya opo pu wa nzurukhu wa feeta miiya nne. Eto yaya niini miiyo na weeyo? Wanzikhemo muukha awo.”

16Hisapu etile aalupiyeeyo Eforoni atthu ooshi asiilaka, Eburahiima khukhupalela. Khuphima miphimo miiya nne za nzurukhu wa feeta khumwinkha, nkhama etthiipo aari ophimakaazo anamuuzanyisa.

17Attaaphale, Eburahiima khwiiya mweenyewe nshapa la Eforoni laari Makhipeela mwiinano na Manre, na likurakuza laariimo na miitthi zooshi. 18Ahiiti ooshi apale aari vanlako wa sitati etile khwiiya mashaahiti. 19Wakathi enkhiweevo nti aya opule, khunthuula muukhaawe Suhura khulawa khunzikha nlikurakuza la Makhipeela kharipu na Manre eriiye Heporooni, tuniya ya Kanaani. 20Khwa etthiipo, khuhakikhiwa nshapa ntthile na likurakuza laya pi Ahiiti wiiya vilalo ya Eburahiima.

24

Oloola wa Esiyaakha

1Eburahiima aarettiye ooluvaliye arina nyaakha za waatta, Nnyizinku amparikhiyiye khwa zooshi. 2Siikhu moote, khumuuza karumeya nwulu wa vaje vawe aari weettettisaaye maali zawe zooshi aariinaazo, araka: “Othuule nkhono awo otthe vathi wa liphaja laka 3kuulaphise khwa nzina la Nnyizinku, Nluku wa pinkuuni na vathi, yoori khunteela omweekesa muukha wa nti otthuupu kiniikhalaaye wa wiiya mwaana wa a Kanaani. 4Ila olankhe olawe nti woowaka wamweekese muukha vakatthi wa ajamaazaku, ate eeye muukha wa Esiyaakha.”

5Karumeya otule khumuuzela yoori: “Khi amana muukha oto ahitakhi okilotta miiyo mmuti mphu, kinthuule mwanawo kinlawane nti olankhiyeeyo?”

6Eburahiima khunjipu yoori: “Phoole! Ohinlikhe mwanaka orutela ottuukhu. 7Nnyizinku, Nluku wa pinkuuni akilaza vaje wa apapazaku nti wa ajamaazaku khukaahiti na olapha araka: ‘Nti opu kinttela winkha ojama awo.’ Ye ontta operekha nlayikha lawe yoori luulokoze, omweettele muukha yoori ate araliwe ti mwanaka Esiyaakha. 8Amana muukha aya oto ahitakhi ota na weeyo, olapha wawo oniiya woofujeya. Ila ohiiye wonthuula mwanaka onlawana.” 9Aphano karumeya otule khuthuula nkhono awe khuttha vathi wa liphaja la Eburahiima mbwanaawe. Khulapha yoori aari weettela oretta etthiipile ooziweezo.

10Karumeya otule khuthuula enkamiiya khumi za mbwanaawe na majathi apale enkhiweeyo khusala alawa nti wa Mezapotaamiya sitati ya Nahoori. 11Njuwa looveva, wakathi opule aakha anttelakaaye ottekha maati, khukokhorisa enkamiiya zawe epile onlipu kharipu ya sitati.

12Attaaphale khusala alompa araka: “Oo! Nnyizinku, Nluku wa mbwanaaka Eburahiima, kinuuvekela yoori siikhu eti ya leelo okiparikhiye, na onthoonyeze pheta ya waamineya mbwanaaka Eburahiima. 13Onikoonelaavo apha kiri wa weemela kharipu ya nlipu, aanaakha a atthu a sitati eti antakaavo ottekha maati. 14Mwaari othuuto kinttelaaye omuuza yoori: ‘Wiinamise yuuku yawo okimeele maati kinywe,’ ye khulupa yoori: ‘Apa nywa, na kintta onywisa enkamiiya zawo,’ eeye othuuto onthawuleliyeeyo Esiyaakha. Ti etthu enttelaaye okijuwisa yoori wanthoonyeza pheta ya waamineya mbwanaaka Eburahiima.”

15Ahineeshe olompa, nasaapiru onimoona Rapekha mwaana wa Betuweeli eettaka ota alankhaka nsitati athuuliye yuuku atthiye valifuzi. Betuweeli aari mwaana wa Miilika muukha wa Nahoori, ttwiiye Eburahiima. 16Rapekha aari mwaari wooshapweya channu woohinjuwi nlume, ye khwiishukhela vanlipu khuttekha maati khwiitaaza yuuku yawe khuwelela.

17Karumeya otule khulankha khusala antthirela, khumuuza yoori: “Safwatali kimeele maati apo ari nyuku mwawo kinywe.”

18Ye khujipu araka: “Mwinyi, apa mwinywe.” Khurula yuuku khukholelela mmakhono khumwinkha khunywa.

19Nawiisha omwinkha maati, khumuuza yoori: “Kinttela ottekha makina theenya kinkhe enkamiiya zenu zinywe mpakha zooshi ziishe.” 20Nasaapiru khwiitthela maati apale n’yoopo zaari onywaamo nyama, khwaakuva khulawa vanlipu ottekha swaafu za waatta yoori zinywe enkamiiya zooshi. 21Mwinyi otule khusala anyamaliye amweekesaka mwaari otule saaneene yoori ajuwe nkhama Nnyizinku aparikhiya safwari yawe ama wala.

22Ziishiyeevo onywa enkamiiya epile, khulaza kharawu ya weero ya karaama sitha na kakhana piiri za weero zaari ochiraaye karaama miiya olemela waya khunwalisa mmakhono mwawe. 23Khumuuzela yoori: “Weeyo o mwaana waani? Safwatali nkakuuze nkhama wa papaawo ewaakho puuro yoolalawo miiyo na ashirikhaaka apa.”

24Ye khujipu yoori: “Miiyo ki mwaana wa Betuweeli, mwaana wa Miilika na Nahoori. 25Onti ewaakho puuro yoolalawo mweeyo, na nyaani za waatta zooja enkamiiya zenu.”

26Aphano karumeya otule khukokhora khumwaaputu Nnyizinku, 27araka: “Asifwiwe Nnyizinku, Nluku wa mbwanaaka Eburahiima, ahisahaweeni onthoonyeza pheta yawe ya waamineya khwa mbwanaaka, maana akilokoza mpakha vaje wa ajamaaze mbwanaaka.”

28Aphano mwaari otule khutthira eettaka owawe, khuwooza ajamaaze vitthu zaarettikhaniyeezo. 29Rapekha aarina nlupuwe aari wiitthiwaaye Labani. Ye khutthira eettaka onlipu yoori amoone ntthu aya otule. 30Wakathi amonaniyeevo kharawu na kakhana aawalisiweeyo nlupuwe, na khusiila vitthu ooziweeyo Rapekha ti nlume otule, ye khulankha khusala alawa omoona nlume otule ottuukhule aariiwo na enkamiiya zawe nshini wa nlipu. 31Labani khuri: “Ote okhuno, weeyo wooparikhiyiwa ti Nnyizinku! Weekhalela ni veetakale apho? Kawaattalelela puuro onti na vahali woopwehavo enkamiiya zawo.”

32Attaaphale Labani khusala alawa na karumeya otule mpakha owawe. Khwiishushiwa mapwattha va enkamiiya epile na khwinkhiwa nyaani yoori zije, na karumeya otule khwinkhiwa maati yoori oose moolu awe na atthu apale aarinaaye. 33Nawiisha khutiisiwa etthu yoojiwa khwinkhiwa, ila karumeya otule khuri: “Akinja kihaazeeni olupa etthu kaateeliyeeyo.”

Labani khumuuza yoori: “Haya lupa.”

34Aphano khwaaza olupa araka: “Miiyo ki karumeya wa Eburahiima. 35Nnyizinku amparikhiya venkivene, amwinkha maali khwiiya woojuwanikha; onaaye pwittipwitthi na mompe, feeta na weero, akarumeya aalume na aakha, enkamiiya na apuuru. 36Suhura muukha wa mbwanaaka Eburahiima, anvokola mwaana ooluvaliye. Mwaana aya otu amwinkha vitthu zooshi ariinaazo. 37Mbwanaaka khukilaphisa araka: ‘Nti opu kiniikhalaaye ohimweekesemo muukha wa aana a Kanaani. 38Ila olawe wa apapazaku vakatthi wa ajamaazaku wamweekese ottuukho muukha yoori ate araliwe ti mwanaka.’ 39Aphano miiyo khunjipu mbwanaaka: ‘Khi muukha aya oto amana ahitakhi okilotta?’ 40Ye khukijipu yoori: ‘Nnyizinku otu kininrumeyelaaye ontta operekha nlayikha luulokoze, na ontta oparikhiya safwari yawo yoolawa omweekesa muukha wa wiiya jamaayaku na wa vaje wa apapazaku yoori ate araliwe ti mwanaka. 41Amana ofiya wa ajamaazaku yo khuhitakhi owinkha, apho ontta wiiya wootaphuliwa khwa olapha.’

42“Phi kiriyeevo noofiya onlipu leelo, khusala kimuuza Nnyizinku kiraka: ‘Oo Nnyizinku! Nluku wa mbwanaaka Eburahiima, nkhama safwari eti kineettaaye otakha wawo, okijaaliwe. 43Nasaapi eti miiyo kiri apha nshini wa nlipu opu wa maati; mwaari othuuto antelaaye ottekha maati amana kinvekela yoori: “Kimeele maati ariiye nyuku mwawo,” 44ye khukuuza yoori: “Apa onywe, na kinttela ottekha makina kinkhe nyama zawo,” eeye othuuto muukha aya athawuliweeyo ti Nnyizinku yoori araliwe ti mwaana wa mbwanaaka.’

45“Ahineeshe mattakhuzi apale oolompa varoho vaka, kinoona Rapekha athuuliye yuuku valifuzi vawe eettaka vanlipu ottekha maati, miiyo khumuuza yoori: ‘Safwatali kimeele maati kinywe.’ 46Ye khwiishusha yuuku yawe nasaapiru khukuuza yoori: ‘Apa onywe, na kintta winkha enkamiiya zawo zinywe.’ Khukinkha miiyo khunywa na khwinkha enkamiiya zaka khunywa.

47“Aphano miiyo khumuuzela yoori: ‘O mwaana waani?’ Ye khujipu yoori: ‘Miiyo ki mwaana wa Betuweeli mwaana wa Nahoori na Miilika.’ Ethiito miiyo khunwalisa kharawu vaphula vawe khunwalisa kakhana makhono awe. 48Miiyo khukokhora, khwiinama khumwaaputu Nnyizinku, khunshukhurwela Nnyizinku, Nluku wa mbwanaaka Eburahiima akeettettisiyeeyo tarikhi yooshapweya yoori kimweettele mwaana wa ttwiiye mbwanaaka ate araliwe ti mwanawe. 49Aphano, nkhama mwatakha onthoonyeza pheta ya waamineya mbwanaaka Eburahiima, mwikuuze. Nkhama khamweepu, mwikuuze kijuwe etthu yooretta.”

50Labani na Betuweeli khujipu araka: “Epo zalankha wa Nnyizinku, fweeyo khanina etthu yoowaza. 51Rapekha aya otu ari apha, onthuule alawe eeye muukha wa mwaana wa mbwanaawo, etthiipo Nnyizinku alupiyeezo.”

52Noosiila mattakhuzi apale karumeya wa Eburahiima khukokhora khwiinama khufiyisa ajihi vathi omaasho wa Nnyizinku. 53Elottelanaka khusarula vitthu za feeta na za weero na kuwo khumwinkha Rapekha, khulaza vitthu kiina theenya za maali khumwinkha nlupuwe na mamaawe. 54Nawiisha, ye na akarumeya apale amperekhiyeeyo khuja na khunywa khulala mpakha supu.

Noocha karumeya otule khulupa yoori: “Mwikilikhe kirutele wa mbwanaaka.”

55Ila nlupuwe Rapekha na mamaawe khumuuza yoori: “Mwaari otu eekhale attaapha na fweeyo nenkawu siikhu khumi, nawiisha osala olawa saana.”

56Ye khuri: “Mwihikirupazise maana Nnyizinku ashapweyisa safwari yaka. Mwikilikhe kirutele wa mbwanaaka.”

57Aphano yo khunjipu yoori: “Nintta onkhuwela mwaari oto nimuuzele mweenyewe.” 58Khukhuweliwa Rapekha khuuzeliwa: “Ontakha onlotta mwinyi otu?”

Ye khujipu yoori: “Aaa, kintakha.”

59Ajamaaze khuleezana na Rapekha na yaaya awe na karumeya wa Eburahiima na atthu apale aataniyeeyo. 60Khuparikhiyiwa Rapekha na mattakhuzi apa:

“Weeyo nlupweetthu wiiye maama

wa ojama alufu alufu zene;

Ojama awo opo oshintte

sitati ya maatuwi aya.”

61Rapekha khulankha na akarumeya awe a aakha khuwela enkamiiya zaya khusala alawa na nlume otule. Attaaphale karumeya khunthuula Rapekha khusala alawa.

62Esiyaakha aarettiye arutaka onlipu oniitthiwaaye Beeri-Laayi-Rooyi, aari wiikhala Nikeepu, phantte ya kusini ya Kanaani. 63Siikhu moote, njuwa looveva wakathi Esiyaakha aari othepelaavo mmashapa, khweesa maasho khoona enkamiiya zeettaka ota. 64Rapekha khweesa maasho khumoona Esiyaakha, ye khwiishukha va enkamiiya vawe. 65Khumuuzela karumeya: “Khi mwinyi otule anlankhaaye mmashapa mphule ataaka okhuno niriiwo ti paani?”

Ye khujipu araka: “Ti mbwanaaka.” Noosiila toole ye khuthuula nshukwi lawe khujifinikha.

66Karumeya khumuuza Esiyaakha zooshi epile zaarettikhaniyeezo. 67Esiyaakha khunthuula Rapekha khunttha nheema etile yaari ya mamaawe Suhura. Khunrala khwiiya muukhaawe wompheta channu. Aphano Esiyaakha khumpattha ntthu wonkhiza paata yoofwa mamaawe.

25

Ojama nkina wa Eburahiima

1Eburahiima khunrala muukha nkina aari wiitthiwaaye Khetuura. 2Ye khunvokolela aana apa: Zimraani, Yokishaani, Medaani, Midiyaani, Ishibaaki na Shuuwa. 3Yokishaani khunvokola Sheeba na Dedaani, aana a Dedaani aari Asuuri, Letusi na Leemi. 4Aana a Midiyaani aari Eefa, Eferi, Enookhi, Abiida na Eelida. Ooshi apa aari aana na atuulu a Khetuura.

5Eburahiima khumwinkha Esiyaakha vitthu zooshi aariinaazo. 6Ila aanaawe apale aawaavokoleliyeeyo na aakha akina, ari haayi nalelo, khuwenkha vitthu zaya nayo, khuwaaperekha phantte ya okhu lintthamuwaawo njuwa yoori ahiikhale vamote na mwanawe Esiyaakha.

Ofwa wa Eburahiima

7Eburahiima eekhaliye nyaakha miiya na saapiini na mithaanu. 8Ye afwa ari wawuuluvala arina nyaakha zawaatta, khulawa khuzikhiwa vamote na ajamaaze afwiiyeeyo. 9Esiyaakha na Esumayila, khunthuula khulawa khunzikha nlikurakuza la Makhipeela kharipu ya Manre, nshapa la Eforoni mwaana wa Zohaari nhiiti. 10Nshapa nttintthile oozanyeziweeyo Eburahiima pi ahiiti, pi ottuukho azikhiweewo ye na muukhaawe Suhura. 11Paata ya Eburahiima ofwa, Nluku khuparikhiya mwanawe Esiyaakha. Esiyaakha aari wiikhala kharipu ya Beeri-Laayi-Rooyi.

Ojama wa Esumayila

12Eti hatiithi ya ojama wa Esumayila mwaana wa Eburahiima, anvokoliyeeyo Hajira wa Misuri njaazi wa Suhura.

13Apa mazina a aana aavokoliweeyo ti Esumayila: Nepayoothi, mwaana wa mwanzo wa Esumayila, Kedaari, Adibeeli, Mibisa. 14Miishima, Duuma na Maasa. 15Hadaadi, Teema, Yetuuri, Nafisi na Kedeema. 16Apa aana a Esumayila, khumi na awiri, pi atthaapo aari anamalokozela, wakhula mwaana na lihimo lawe na nhali aari omakaamo. 17Esumayila eekhaliye nyaakha miiya na talaathiini na sapa. Khufwa khulawa khuzikhiwa vamote na ajamaaze apa afwiiyeeyo. 18Ojama awe weekhaliye waaza Havila mpakha Shuuri kharipu na Misuri tarikhi ya weetta Ashuuru. Yo aari woohisiilani na ojama nkina wa Eburahiima.

Ezawu na Yaakhumpa

19Eti hatiithi ya ojama wa Esiyaakha mwaana wa Eburahiima: Eburahiima khunvokola Esiyaakha. 20Esiyaakha noopattha hirimu ya nyaakha arupayiini khunrala Rapekha mwaana wa Betuweeli, nlupuwe Labani. Ye aari wa nti wa Aramu aari wiikhalaaye Paata Ara, tuniya ya Mezapotaamiya.

21Mwaasa wa muukhaawe ohiina mavokozi, Esiyaakha khulompa wa shariyavo anvekelaka Nnyizinku. Ye khusiila lompa yawe Rapekha khwiimittha. 22Aana awiri khusala oomana mwiirukulu mwawe. Ye khushanka khusala ajuuzela yoori: “Niini enrettikhanaaye mwiirukulu mwaka, nkhama pi toono keemitthela ni?” Aphano ye khumuuzela Nnyizinku.

23Nnyizinku khunjipu yoori:

“Mahimo mawiri pi ariiye mwiirukulu mwawo.

Weeyo onttela ovokola khapila piiri zoohisiilani:

moote enttela wiiya ya kuvu zayita eti kiina.

Nttunkhulu onteela onrumeyela nsimaana.”

24Efiiyeevo siikhu ya opattha ekumi, khuwaavokola a maphapo. 25Otu woovokoliwa mwanzo aari wookhuttuwa na wa waatta ovuzi, ti maana yootthajiwa nzina la Ezawu25:25 Nzina ntthi la Ezawu lina maana la mwiili wa wiitaala ovuzi. . 26Elottelanaka khuvokoliwa ttwiiye, nkhono awe okholeliye ekwakuno ya Ezawu. Ti maana yootthajiwa nzina la Yaakhumpa25:26 Nzina ntthi la Yaakhumpa khwa luuka ya Meepereewu lina maana a ekwakuno na theenya lina maana a ottettekha. . Ampattikhanaru aana apa, Esiyaakha aarettiye arina nyaakha siithiini.

27Aana apale khuwula, Ezawu khwiiya namasaya nwulu na aari wontuvela weettetta ntthuttu, ila Yaakhumpa aari ntthu woonyamala wontuvela wiikhala vaje. 28Esiyaakha aari ompheta Ezawu, mwaasa wontuvela orafuna nyama epile aari osayaazo. Ila Rapekha aari ompheta Yaakhumpa.

29Siikhu moote, Yaakhumpa khwiipikha sekuseku, wakathi aya opo Ezawu aarettiye eettaka orutiru ntthuttu arina jala na ari wooshokhera. 30Ye khumuuza Yaakhumpa yoori: “Okinkhe sekuseku epo oniipikhaazo zookhuttuwela kije. Kintakha ofwa jala!” Tiito Ezawu enkhiweeyo nzina la Edomu.

31Yaakhumpa khumuuza yoori: “Waaze okuuzanyeza lifunku lawo la omwaana wa omwanzo.”

32Ye khumuuza yoori: “Lina fwayita ni lifunku laya nttho la wiiya mwaana wa mwanzo, miiyo kitakhaka ofwa jala!”

33Yaakhumpa khusala ankhanyarela yoori: “Olaphe.” Ye khulapha, khumuuzanyeza Yaakhumpa lifunku la omwaana wa mwanzo.

34Aphano ye khumwinkha Ezawu phaawu na sekuseku ya epwiri. Khuja khunywela, khusala alawa safwari zawe.

Ti nanna ethiito Ezawu atarawiyeeyo ruhusa yawe ya wiiya mwaana wa mwanzo.

26

Esiyaakha na Rapekha nti wa Keraari

1Yaapuwiye jala nti opule nkhama etthiipile yaapuwiyeeyo wakathi wa Eburahiima. Tiito Esiyaakha khulawa nti wa Keraari okutthanana Apimeleekhi mfwalume wa Afiliishiti. 2Nnyizinku khumpuwelela Esiyaakha, khumuuza yoori: “Ohilawe tuniya ya Misuri; weekhale nti kintakhaaye owuuza. 3Ottuukho miiyo kinttela wiiya vamote na weeyo na kinttela wuuparikhiya. Weeyo na ojama awo kinttela owinkhani nti opo wooshi, kilipiselaka wahati opule kaalaphiyeeyo kimwaahitaka papaawo Eburahiima. 4Kinttela waattisa ojama awo nkhama matthottowa ootulu, na kinttela owinkha tuniya yooshi eti. Mwaasa wa ojama awo, khapila zooshi za va tuniya zinttela wiiya zooparikhiyiwa, 5maana Eburahiima asiileza huula yaka, ashututela oruma waka, mwentto aka, kano zaka na masomi aka.”

6Aphano Esiyaakha khusala eekhala nti wa Keraari. 7Atthu a nti opule noomuuzela monkoni wa muukhaawe, ye khuri: “Nlupwaaka.” Mwaasa yoori Rapekha aari wooshapweya, Esiyaakha eetta woova olupa yoori muukhaawe. Ye aari wuupuwela yoori alume a mmuti mphule eetta omuula asale na Rapekha.

8Esiyaakha eekhaliye Keraari siikhu zawaatta. Siikhu moote, Apimeleekhi mfwalume wa Afiliishiti eetta othurumela veettakha khumoona Esiyaakha ampapasaka muukhaawe. 9Aphano Apimeleekhi khunkhuwela Esiyaakha khumuuza yoori: “Otu, khweele muukhaawo! Khi apho waari oraaye nlupuwo?”

Ye khujipu yoori: “Keetta woova wuuliiwa mwaasa wa ye.”

10Apimeleekhi khuri: “Niini epo oniretteliyeezo? Khi eriwaka ntthu mmote wa fweeyo eettiye olalana, weeyo waari onittha paathuli?”

11Apimeleekhi khuwooza atthu ooshi yoori: “Wakhula otule antakhaaye onsapa mwinyi otu ama muukhaawe weekhweele ontta ofwa.”

12Esiyaakha khulima nshapa lawe nti otthuupule, mwaasa wa Nnyizinku omparikhiya mwaakha otthuupo khuurula vitthu swaafu miiya zooziti epile aazaliyeezo. 13Ye khureela, khusala evira zeekezeleyaka maali zawe, khwiiya thaajiri nwulweene. 14Aarina maphanko a pwittipwitthi, puuzi, mompe na aarina akarumeya awaatta, ti nanna Afiliishiti laawaatiyeeyo nrima. 15Milipu zooshi epile aathipiyeeyo akarumeya a Eburahiima paapa wa Esiyaakha ari haayi, Afiliishiti khusirela.

16Aphano Apimeleekhi khumuuza Esiyaakha yoori: “Oleemo mmuti mphu, maana weeyo wapattha owahi waniziti fweeyo.”

17Tiito ye khuthama nti opule, khulawa khumaka nttapo la Keraari khwiikhala ottuukho. 18Khuthipa opheya milipu epile zaathipiweeyo wakathi wa Eburahiima, zaasireliweeyo pi Afiliishiti paata ya ofwa Eburahiima. Esiyaakha khwinkha mazina milipu epile, atthaapale papaawe aatthajiyeeyo.

19Siikhu kiina, a karumeya awe khuthipa mmattapo nttumphule, khunsikana naattuuttu wa maati. 20Amakhampuzi a Keraari khusala anyakulisana na amakhampuzi a Esiyaakha araka: “Maati apa peetthu,” tiito Esiyaakha aatthajiyeeyo nzina nlipu aya opule la Eseki, mwaasa wa wuumaneliwa. 21A karumeya awe khuthipa nlipu nkina, ila amakhampuzi apale a Keraari khupuwisa wuumani theenya, ye khutthaja nzina la Sitiina milattu. 22Aphano khulaavo aphale vaya khulawa khuthipa nlipu nkina, khuhiivo hatha ntthu mmote wa wuumanelana. Ye khutthaja nzina la Rehopoothi araka: “Aphano Nnyizinku aninkha puuro ya nafwaasi, na ninteela oruwera saaneene nti otthuupu.”

23Attaaphale Esiyaakha khulawa Beeresheba. 24Nnyizinku khunteela osikhu khumuuza yoori: “Miiyo ki Nluku wa papaawo Eburahiima. Ohoove, kiri vamote na weeyo. Kintta wuuparikhiya kaattise ojama awo mwaasa wa papaawo karumeya aka.”

25Attaaphale ye khunjeka alitaari, khwaaputu nzina la Nnyizinku. Khweemesa heema yawe na akarumeya awe khuthipavo nlipu.

Osiilana wa Esiyaakha na Apimeleekhi

26Apimeleekhi aalankhiye nti wa Keraari na shawuriiya awe Ahuzaathi na Fikhoole namalokozela wa anajanka olawa okutthanana Esiyaakha. 27Esiyaakha noowoona khuwooza yoori: “Mweeyo khamwintuveliwa ti miiyo mweettiye okiikara mmuti mweenu. Khi mwateela ni?”

28Yo khunjipu araka: “Neetta woona yoori Nnyizinku ori vamote na weeyo. Khuupuwela yoori enshapweya olapha na winkhana wahati weeyo na fweeyo. 29Osiilana waya pu opu: Olaphe yoori khunnirettela zootakhala nkhama etthiipo fweeyo nihuuretteleeni, noorettela zooshapweya na khuulikha olaawo na heeri. Weeyo o wooparikhiyiwa ti Nnyizinku.”

30Esiyaakha khuwenkha etthu yoojiwa yooshapweya khuja khunywela. 31Mmeesho mwaya supuyeene khulaphisana. Esiyaakha khuwaaleeza, yo khulawa na heeri.

32Siikhu ethiitile khuta akarumeya a Esiyaakha oteela omuuza hapari za nlipu opule aathipiyeeyo yoori: “Napattha maati.” 33Nlipu aya opule Esiyaakha khutthaja nzina la Sheeba. Mpakha leelo sitati etile eniitthiwa Beeresheba.

34Wakathi Ezawu apatthiyeevo nyaakha arupayiini khunrala Yudiiti mwaana wa nhiiti aniitthiwaaye Beeri, na Basemaathi mwaana wa nhiiti nkinoko aniitthiwaaye Elooni. 35Aakha apo awiri, Khutapanya ohaayi wa Esiyaakha na Rapekha.

27

Esiyaakha onimparikhiya Yaakhumpa na Ezawu

1Esiyaakha ooluvaliye, maasho awe aashokheriye khuhisala oona. Khunkhuwela Ezawu mwanawe otu nwulu araka “Mwanaka!”

Ye khujipu: “Lape!”

2Khumuuza yoori: “Miiyo kooluvala siikhu kinfwaavo akijuweeni. 3Othuule nttetthe lawo olawe ntthuttu wasaye nyama. 4Wiipikhe saana wookituvelavo okitiisele kije, kuuparikhiye kihinafwe.”

5Ezawu khulankha khulawa ntthuttu osaya nyama yoori antiisele papaawe. Rapekha aari onsiila Esiyaakha attakhulanaka mwanawe Ezawu, 6Rapekha khumuuza mwanawe Yaakhumpa araka: “Weyo! Kansiila papaawo amuuzaka ttwiiyo Ezawu yoori: 7‘Okitiisele nyama yawiipikhiwa wookituvelavo kije, kuuparikhiye mmakhono wa Nnyizinku kihinafwe.’ 8Apho mwanaka, osiileze mattakhuzi apa kinuurumaaye, nasaapi eti 9olawe oliphanko la nyama wawaathuule aana a puuzi awiri ooneneva, kite kiweepikhe saaneene anttelaaye ontuvela papaawo. 10Onlawanele aje, ooparikhiye ahinafwe.”

11Yaakhumpa khunjipu mamaawe Rapekha yoori: “Ezawu tu wa waattana ovuzi, ila miiyo wala. 12Paapa amana akipapasela ahikisikanani ovuzi kinttela wiiya ntthu woohata, toowo khankiparikhiya ontta okilaani.”

13Mamaawe khumuuza yoori: “Laana yaya eto ti ekikwele miiyo mwanaka. Ila orette eti kiwuuziyeeyo: weettele puuzi epile kuurumiyeezo.”

14Aphano ye khulawa khuthuula puuzi khuntiisela mamaawe, khwiipikha wootuvavo yaari weettelaaye ontuvela papaawe. 15Rapekha khuthuula kuwo epile zooshapweya za Ezawu mwanawe otule nwulu zaari owawe, khunwalisa Yaakhumpa mwaana nttiitthi. 16Khunfinikha na shapala ya puuzi makhono awe na phantte etile yoohiina ovuzi ya mmwisiko mwawe. 17Khuthuula etthu yoojiwa yootuva eepikhiyeeyo na phaawu khumwinkha mwanawe Yaakhumpa.

18Ye khulawana aphale aariivo papaawe khunkhuwela: “Paapa!”

Ye khujipu: “Lape! Weeyo o mwanaka ni?”

19Yaakhumpa khumuuza papaawe yoori: “Miiyo ki Ezawu mwanenu wa mwanzo. Katiisa eti mwaakirumiyeeyo. Mwilankhe mwije nyama eti kitiisiyeeyo, nawiisha mwikiparikhiye.”

20Esiyaakha khumuuzela mwanawe yoori: “Wapattha toovi nasaapiru mwanaka?”

Ye khujipu yoori: “Nnyizinku, Nluku enu eetta okiperekheza.”

21Khumuuza yoori: “Nkakisusele apha kuupapasele, kuujuwe nkhama khweele o mwanaka Ezawu.”

22Yaakhumpa khunsusela papaawe. Esiyaakha khusala ampapasela, khumuuza yoori: “Huula ti ya Yaakhumpa, ila makhono pa Ezawu.” 23Ye khuhinjuwi mwaasa wa makhono awe wiiyana ovuzi nkhama apa a ttwiiye Ezawu na khumparikhiya.

24Khumuuzela theenya yoori: “Weeyo o mwanaka Ezawu?”

Ye khujipu: “Aaa, ti miiyo.”

25Aphano khuri: “Okitiisele apha nyama yaya eto osayiyeeyo kije, yoori kuuparikhiye.”

Yaakhumpa khumweettisela khuja na khumwinkha viinyu khunywela. 26Aphano Esiyaakha khumuuza yoori: “Okaattame mwanaka okipatikhe.”

27Yaakhumpa khumwaattama papaawe khumpatikha. Esiyaakha khusiila muuru wa kuwo zawe, aphano ye khumparikhiya araka:

“Muuru wa mwanaka

muuru wa nshapa

looparikhiyiwa ti Nnyizinku.

28Nluku awinkhe

mmatte wa pinkuuni

na oruwera wa vathi,

peewu zawaatta na viinyu yawaatta.

29Khapila zawaatta zuurumeele weeyo,

na mahimo awaatta ookokhorele.

Wiiye Mbwana wa attwiizo,

na aana a mamaawo ookokhorele weeyo.

Oolanikha pi apale anttelaaye wuulaani,

na ooparikhiyiwa

pi apale anttelaaye wuuparikhiya.”

30Paata Yaakhumpa oparikhiyiwa ti Esiyaakha papaawe, ye alaakavo aphale, nasaapiru ttwiiye Ezawu khufiya alankhaka wuusaya. 31Naye khwiipikha etthu yoojiwa yootuva khuntiisela papaawe, khumuuza yoori: “Mwilankhe paapa mwije nyama eti keetteliyeeyo osaya mwikiparikhiye.”

32Papaawe khumuuzela yoori: “Weeyo o paani?” Ye khuri: “Ti miiyo Ezawu, mwanenu otu wa mwanzo.”

33Esiyaakha khusuthuwa channu khusala athukumela khulupa yoori: “Khi otule apatthiyeeyo nyama khukitiisela ti paani? Weeyo ohinate miiyo kaja keesha. Kamparikhiya, ti wooparikhiyiwa!”

34Ezawu noosiila mattakhuzi apale a papaawe khwiiphiiriwa khulila venkivene, khunvekela papaawe yoori: “Na miiyo paapa mwikiparikhiye!”

35Ye khulupa yoori: “Aatiiyevo ttwiiyo apha khukittettekha, khuthuula parakha yawo.”

36Ezawu khulupa yoori: “Eto swaafu ya phiiri akittettekhaka. Ti maana ootthajiwa nzina la Yaakhumpa. Yamwanzo akinyakanya lifunku laka la omwaana wamwanzo. Apho theenya akinyakanya parakha yaka. Paapa khamwipweheeni hatha parakha khwa miiyo?”

37Esiyaakha khujipu: “Miiyo kanthawaza Yaakhumpa yoori eeye Mbwana awo weeyo na ajamaazo ooshi anttela onrumeyela. Onteela wiiyana tiriku yawaatta na viinyu. Kuurettele niini miiyo mwanaka?”

38Ezawu khumuuzela papaawe: “Mweeyo paapa khamwisalaneeni hatha parakha? Na miiyo mwikiparikhiye!” Khusala alila anyakulaka.

39Aphano Esiyaakha khunjipu:

“Weeyo onttela wiikhala

ohali woolepelana na miti za oruweriwa,

ohali woothowawo mmatte wa pinkuuni.

40Weeyo onttela wiikhala khwa phanka yawo

na onttela onrumeyela ttwiiyo.

Amana weeyo ovilela theenya,

ontta olaamo nthwaapu27:40 Thwaapu yaya eti olaamo nhukhumu. mwaya mphu.”

41Ezawu khwiiphiiriwa ti ttwiiye mwaasa wa parakha etile enkhiweeyo ti papaawe. Khusala oopuwela toono: “Siikhu za matthaka a paapa ziri kharipu. Amana afwa miiyo kintta omuula ttwiiyaku Yaakhumpa.”

42Wakathi asiiliyeevo Rapekha mattakhuzi apale aari ottakhulaaye mwanawe otu wamwanzo Ezawu, ye khunkhuwela mwanawe Yaakhumpa otu nttiitthi aya khumuuza yoori: “Woone, shawuri ariinaazo Ezawu pi zootakha owuula. 43Apho weeyo mwanaka osiile eti kiniwuuzaaye. Otthire nasaapi ethiiti, weette wa nlupwaaka Labani aniikhalaaye nti wa Harani. 44Weekhale ottuukho mpakha ttwiiyo omwiishe okatipukha wawe. 45Amana omwiishela okatipukha wawe na asahawu eti onretteliyeeyo miiyo kintta wuuperekheza nhupi yoori ote. Akintakha okipwetheya aanaaka oowiiri siikhu moote!”

46Aphano Rapekha khulawa omuuza Esiyaakha yoori: “Akituveliweeni ohaayi aka wooshi mwaasa wa aakha a ahiiti apa awaaraliyeeyo Ezawu. Amana Yaakhumpa na ye awaarala aakha a tuniya ethiiti miiyo kinhithari ofwa.”

28

Otthira wa Yaakhumpa

1Esiyaakha khunkhuwela Yaakhumpa khumparikhiya, khumuuza yoori: “Ohinrale hatha muukha mmote wa Kanaani. 2Olankhe olawe nti wa Pata Ara owawe Betuweeli pwapwiyo. Olawe wanrale mwaana wa Labani nlupu wa mamaawo. 3Nluku Nwahi zooshi ooparikhiye, mwivokolelane na ojama enu waattelane, yoori khwa weeyo epuwe khapila zawaatta. 4Awinkhe weeyo na ojama awo parakha etile ahitiweeyo Eburahiima, wiiye mweenyewe nti opu oniikhalaaye nkhama nletto enkhiweeyo Eburahiima ti Nluku.” 5Paata ya toole, Esiyaakha khunleeza Yaakhumpa na khulawa Pata Ara owawe Labani mwaana wa Betuweeli wa nti wa Ara, nlupuwe Rapekha maama wa Yaakhumpa na Ezawu.

6Ezawu aajuwiye yoori Esiyaakha amparikhiyiye Yaakhumpa, khumuuza yoori alawe nti wa Pata Ara, amweekese muukha woottuukho anrale. Na khusiila yoori papaawe amuuza Yaakhumpa yoori ahinrale muukha wa Kanaani. 7Khujuwa theenya yoori Yaakhumpa anshututela papaawe na mamaawe alawa Pata Ara. 8Ezawu ajuwiyeevo yoori papaawe khaari ontuvela aakha a Kanaani. 9Aphano khulankha khulawa owawe Esumayila mwaana wa Eburahiima, khunrala Mahalaathi mwaana wa Esumayila, nlupu wa Nepayoothi, owaalikha aakha apale akina aarinaaye.

Jozi ya Yaakhumpa Beetele

10Yaakhumpa khulankha Beeresheba khusala alawa Harani. 11Eettaka olawa etthiipile, nootupweela njuwa ye khufiya puuro moote khulala attaapho. Khuthuula liwe laari attaaphale khuretta nsaawu khurapalela. 12Alotthaka, khoona yeemesiwe shikatta vathi, chanka yaya yaari okomaaye pinku. Malayikha a Nluku aari owelana ethiito na wiishukhana. 13Nnyizinku aari vatulu wa shikatta na khumuuza araka: “Miiyo ki Nnyizinku, Nluku wa papaawo Eburahiima na wa Esiyaakha. Nti opo orapaleliyeeyo kinteela owinkha weeyo na ojama awo wooshi. 14Ojama awo onteela wiiya yawaatta nkhama mishaka za vathi, onteela omwazeyela okhu lintupweelaawo njuwa, lintthamuwaawo njuwa, kashikhazini na kusini. Khwa weeyo na ojama awo khapila zooshi za voolumwenku enteela oparikhiyiwa. 15Woone! Miiyo kiri vamote na weeyo, kinteela owiinanela wakhula vahali oneettaavo, na kinteela wuurutisela tuniya ethiiti, akiniwanswi kihiretteeni epile zooshi kiwaahitiyeezo.”

16Yaakhumpa asisimuwiyeevo aphale aari olalaavo khuri: “Khweele, Nnyizinku ori puuro ethiiti, miiyo akaajuwiye.” 17Ye khwiiya wa woova channu, khulupa yoori: “Puuro eti ti yawoopisa! Nyuupa ya Nluku, na nlako wa pinkuuni.”

18Mmeesho mwaya supuyeene, Yaakhumpa khuthuula liwe ntthile aaphiteeziyeeyo, khweemesa khwiitthela mafuttha vatulu vaya. 19Puuro etile khutthaja nzina la Beetele, ila raku sitati etile yaari wiitthiwa Luuzhu.

20Yaakhumpa khwaahiti yoori: “Amana Nluku eeya vamote na miiyo, eenanela safwari yaka eti, khukinkha etthu yoojiwa na kuwo zoowala, 21khukirutisela vaje wa paapa kiri nkumi, Nnyizinku onteela wiiya Nluku aka. 22Liwe ntthi keemesiyeeyo apha nkhama nripu linttela wiiya nyuupa ya Nluku, na wakhula etile onikinkhaaye kiwinkhaka lifunku la khuumi.”

29

Ofiya wa Yaakhumpa nti wa Harani

1Yaakhumpa khurutela safwari yawe khulawa mpakha nti oriiye phantte lintthamuwaawo njuwa. 2Siikhu moote, khweekesa nkerekhere wa nttapo khoona nlipu mmote ozukuleliwe ti maphanko mattatthu a pwittipwitthi zirapaleliye. Waari nlipu zaari onywisiwaavo maati, liwe laari ofinikhaniwakaaye nlipu opule laari liwululene. 3Tiito amakhampuzi aari owejelanakaaye yoori asusise liwe ntthile enkhe nyama zaya maati oonywa, nawiisha khurutiselavo.

4Yaakhumpa khuwoozela amakhampuzi apale araka: “Mweeyo attwiizaku, mwa a vayi?”

Yo khujipu araka: “Fweeyo nti eetthu Harani.”

5Ye khuri: “Mwininjuwa Labani ntuulu wa Nahoori?”

Yo khujipu araka: “Aaa, nininjuwa!”

6Khuwoozela theenya yoori: “Nkumi?”

Yo khujipu yoori: “Aaa, nkumi! Mwanawe Rakeele ti oto antaaye apho na pwittipwitthi za papaawe.”

7Yaakhumpa khulupa yoori: “Nalelo khunaripe, khunafiye wakathi wookusanya maphanko. Mwinkhe maati pwittipwitthi epo mwilawe mwajise opheya.”

8Ila yo khujipu araka: “Khaninwahi, nina yoowejela pwittipwitthi zooshi zikusanyeye attaapha nisusise liwe ntthi lifinikhaniweeyo nlipu, ninkhe pwittipwitthi zeetthu maati zinywe.”

9Eettaka ottakhula etthiipile khusala ata Rakeele na pwittipwitthi za papaawe, mwaasa yoori aari nshuki. 10Yaakhumpa noomoona Rakeele mwaana wa halwiye Labani eettaka ota na pwittipwitthi, khulawa khufunula nlipu khwinkha maati pwittipwitthi za halwiye. 11Nawiisha Yaakhumpa khumpatikha Rakeele khusala alila. 12Aphano Yaakhumpa khumuuza Rakeele yoori: “Miiyo ki jaama wa papaawo, ki mwaana wa Rapekha.” Ye khutthira alawaka omuuza papaawe.

13Labani noosiila hapari za Yaakhumpa mwaana wa nlupuwe, khusala atthira alawaka okutthanana. Nonsikana khumpatikha, khunthuula khusala alawana owawe. Yaakhumpa khumuuza Labani zooshi epile zanvireliyeezo. 14Aphano Labani khulupa yoori: “Weeyo khweele ojamaayaku, taamu yeetthu moote.”

Yaakhumpa khwiikhala mpakha wiisha mweezi ari ottuukho. 15Elottelanaka Labani khuri: “Hatha nkhama ojamaayaku, onakhola khaazi mahala? Kuuze phakari yawo.”

16Labani aarina aanaawe awiri aakha; otu nwulu aari wiitthiwa Liiya. Nttiitthi aya aari wiitthiwa Rakeele. 17Liiya aari woosizila maasho, ila Rakeele aari wooshapweya mwiili awe na omaasho wawe. 18Yaakhumpa mwaasa wootuveliwa ti Rakeele, khulupa yoori: “Kintta okhola khaazi nyaakha sapa okilooze mwanawo otu nttiitthi aya.”

19Labani khujipu yoori: “Kemaani! Ti yooshapweya wuulooza weeyo zayita onlooza ntthu nkinoko. Osala wiikhala attaapha.” 20Yaakhumpa khukhola khaazi nyaakha sapa yoori anrale Rakeele. Nyaakha epile sapa ye khoona nkhama siikhu vattitthiiru mwaasa wontuvela channu.

21Ye khumuuza Labani yoori: “Aphano kiloozeni muukhaaka, maana zafiyela siikhu naasiilaniyeezo.”

22Labani khuwaakhuwela atthu awaatta a mmuti mphule khuretta njampo. 23Ila nooripa khunthuula mwanawe Liiya khumwinkha Yaakhumpa khurapalelana. 24Labani khumwinkha karumeya awe Ziilipa mwanawe Liiya yoori asala anrumeyela.

25Ochiyeevo, Yaakhumpa khumoona yoori ti Liiya. Ye khulankha olawa omuuzela Labani yoori: “Niini eti okiretteliyeeyo? Miiyo akaari okhola khaazi mwaasa wa Rakeele? Khi kiiswa yaya niini okittettekhaka?”

26Labani khunjipu yoori: “Fweeyo mmuti mweetthu mphu khanizowereeni onlooza otu nttiitthi nttunkhulu ahinaraliwe. 27Amana zivira siikhu sapa za njampo ntthi, nintta wuulooza otu nkina, paata onaahitaavo okikholela khaazi theenya nyaakha sapa.”

28Ye khukhupali, khuvira siikhu epile sapa za njampo la harusi ya Liiya, Labani khunthuula Rakeele khunlooza. 29Khunthuula karumeya awe Biila khumwinkha mwanawe Rakeele yoori asala anrumeyela. 30Yaakhumpa khurapalelana Rakeele khuntuvela zayita Liiya. Khurutela theenya onkholela khaazi Labani mpakha nyaakha sapa.

Aana a Yaakhumpa

31Nnyizinku nawoona yoori Yaakhumpa khaari ontuvela Liiya, khumwinkha mavokozi. Ila Rakeele ari woohivokoli. 32Liiya khwiimittha khumpattha mwaana wanlume, khuntthaja nzina la Ruubeni29:32 Nzina ntthi la Ruubeni lina maana a omoone mwaana mmote.. Khuri: “Nnyizinku oona ohoowa waka. Aphano phi kinttelaavo oophetiwa ti mannaka.”

33Khwiimittha theenya khumpattha mwaana nkinoko, khuntthaja nzina la Simiyooni29:33 Nzina ntthi la Simiyooni lina maana la ye oosiila. . Khulupa yoori: “Nnyizinku asiila ohituveli waka, akinkha mwaana nkina.” 34Khwiimittha theenya swaafu kiina khumpattha mwaana khuntthaja nzina la Leevi29:34 Nzina ntthi la Leevi lina maana a okusanyeya, olutta. , khulupa yoori: “Aphano mannaka onttela wiiya wootuveliwa ti miiyo mwaasa wompatthela aana attatthu.”

35Khurutela wiimittha theenya, khumpattha mwaana khulupa yoori: “Swaafu eti kinttela onsifu Nnyizinku.” Tiito antthajiyeeyo nzina la Yuuda29:35 Nzina ntthi la Yuuda lina maana a oosifu. . Aphano khumwiishela mavokozi.

30

1Rakeele ooniyeevo yoori Yaakhumpa khaari ompatthela mwaana, khusala anlilela wiivu ttwiiye. Khumuuza Yaakhumpa yoori: “Okipatthele mwaana, nohiiyi etthiipo kintta ofwa!”

2Yaakhumpa khumkatipukhela Rakeele, khumuuza yoori: “Weeyo onikoona nkhama Nluku? Ye ti ahiniwinkhaaye mavokozi.”

3Aphano Rakeele khumuuza yoori: “Kinaaye karumeya aka Biila, onthuule othuuto orapalelane yoori ampatthe mwaana zwaamu yaka, kiiye maama khwa ye.”

4Tiito Rakeele khunthuula Biila khumwinkha Yaakhumpa khwiiya muukhaawe. 5Biila khwiimittha khumpattha mwaana. 6Aphano Rakeele khulupa yoori: “Nluku akirettela shariya, asiila lompa yaka akinkha mwaana.” Khuntthaja nzina la Daani.

7Biila karumeya wa Rakeele khwiimittha theenya khumpattha mwaana wa phiiri. 8Rakeele khulupa yoori: “Kaarina viittha khuluyeene na ttwiiyaku, ila kanshintta.” Mwaana otule khuntthaja nzina la Nafitaali.

9Liiya nawoona yoori alikha ovokola, khunthuula karumeya awe Ziilipa khumwinkha Yaakhumpa khwiiya muukha awe. 10Ziilipa karumeya wa Liiya, khupattheliwa mwaana ti Yaakhumpa. 11Liiya khulupa yoori: “Kashapweyiwa mwaani!” Khuntthaja nzina la Gaati.

12Ziilipa karumeya wa Liiya khunvokola mwaana nkinoko theenya. 13Liiya khuri: “Kafurahi mwaani! Mpakha aakha akina anteela okuuza yoori kenkhiwa furaha!” Mwaana otule khuntthaja nzina la Asheeri.

14Wakathi wa wuurula tiriku Ruubeni aalankhiye khusala alawa omashapa, khusikana mishumo eniitthiwaaye mathunkuja30:14 Atthu a raku aari wuupuwela yoori mathunkuja aniishisa tafwawuthi zoohivokoli. , khuthuula khulawa khumwinkha Liiya mamaawe. Rakeele khunvekela araka: “Safwatali, kimeeleni mathunkuja vattitthiiru apo atiisiyeeyo mwanenu.”

15Ye khujipu araka: “Wanthuula mannaka, khootosheeni? Theenya ontakha othuule mathunkuja apa atiisiyeeyo mwanaka?” Rakeele khunjipu araka: “Kemaani! Nlaweni nipatili, mwikinkhe mathunkuja apo, osikhu opu Yaakhumpa mwilawe mwarapalelane mweeyo.”

16Njuwa looveva Yaakhumpa arutaka omashapa, Liiya khunthepeeza khusala amuuza yoori: “Leelo onttela orapalelana miiyo, maana keetta wuurentteri na mathunkuja atiisiyeeyo mwanaka.” Nooripa Yaakhumpa khulala vamote na Liiya.

17Nluku khusiila lompa ya Liiya, khwiimittha khumpattha mwaana wa thaanu wa Yaakhumpa. 18Liiya khulupa yoori: “Nluku akitthuva mwaasa wonthuula karumeya aka khumwinkha mannaka.” Tiito khuntthaja nzina la Ezakaari.

19Liiya khwiimittha theenya khumpattha mwaana wasiitha. 20Ye khuri: “Nluku akinkha etthu ya fwayita, aphano mannaka onteela otuveliwa venkivene ti miiyo mwaasa wompatthela aana sitha.” Tiito mwaana otule khuntthaja nzina la Zebulooni.

21Wiishela waya Liiya khumpattha mwaana nkina wankha khuntthaja nzina la Tiina.

22Nluku khumuupuwela Rakeele, khusiila lompa yawe khumwinkha mavokozi. 23Ye khwiimittha khumpattha mwaana. Khulupa yoori: “Nluku eeshisa haaya yaka.” 24Khuntthaja nzina la Yuusufu, alupaka yoori: “Nnyizinku ti akinkhe mwaana nkina.”

Labani na Yaakhumpa ansiilana opheya

25Paata ya Rakeele ompattha Yuusufu, Yaakhumpa khumuuza Labani yoori: “Kilikheni kirutele nti kivokoliweeyo. 26Okinkhe aakhaaka apa kiwaakholeliyeeyo khaazi na aanaaka kilawe. Weeyo onjuwa khaazi kuukholeliyeeyo.”

27Labani khujipu yoori: “Safwatali nkhama onikisiileza ohilawe, miiyo sako zaka zakuuza yoori Nnyizinku akiparikhiya mwaasa wa weeyo. 28Apho okuuze phakari ontakhaaye kisala kuuripha.”

29Yaakhumpa khunjipu: “Weeyo onjuwa yoori khaazi kuukholeliyeeyo ti yawaatta na nanna kaari oshukisaazo nyama zawo mpakha waatta. 30Miiyo kihinate nyama zawo zaari vattitthiiru leelo pi zawaatta. Nnyizinku ooparikhiyani mwaasa wa miiyo. Khi ajamaazaku kinttela owaatthantta lini?”

31Labani khumuuzela yoori: “Kuuriphe niini?” Khujipu Yaakhumpa: “Mwihikiriphe hatha etthu. Kintta orutela oshukisa nyama zenu amana nisiilana saana. 32Leelo kinttela woona maphanko ooshi a nyama zawo, kilazakamo pwittipwitthi zooriipa, zoottweleela na za malepa, puuzi zoottweleela na za malepa. Eto ti enttelaaye wiiya phakari yaka. 33Etthiipo enttela okhweya woona okho ninttaawo nkhama ki wa waamineya. Wakathi onttelaaye woona nyama zaka, amana yiiyamo nliphanko mwaka puuzi yohiiyi ya malepa ama ya mattottonka, na pwittipwitthi kiina yohiiyi yooriipa, ontta ojuwa yoori pi za wiiyiwa.”

34Labani khuri: “Osiilana weetthu wiiye otthuupo olupiyeeyo.” 35Siikhu ethiitile, Labani khuphakula puuzi zeelume na zeekha zaariina malepa oolakala, na pwittipwitthi epile zaariina malepa ooriipa khuwenkha aanaawe oshukisa. 36Labani khuruma osusisiwa liphanko ntthile, khulawaniwa ohali woolepawo kiyasi ya siikhu ttatthu ntthu ari nsafwari na okhule aariiwo Yaakhumpa. Yaakhumpa khusala ashukisa nyama za Labani epile zaasaliyeezo.

Nanna ariphiweezo Yaakhumpa ti Labani

37Yaakhumpa khushija puutta ttatthu miwishi za miitthi zoofwarikhana na khwa etthiipo khuttha mikhwenyenye zoolakala, amanyaka woolattanisavo na khuttha etthiipo phantte yoolakala nkatthi wa puutta zaya etthiipo. 38Nawiisha khuttheya puutta epile zomanyiwa vahali aphale zaari onywaavo, omaasho wa liphanko vahali zaari opepheranaavo. Tiito aari otthaakaaye puutta epile zoophaka omaasho waya amana zinywaka. 39Amana zipepherana paata ya woona puutta epile, aana zaari owaapatthaaye aari wiiya oophaka, oottweleela, na a malepa. 40Yaakhumpa khuphakula nyama epile khuttha mphule zaariimo pwittipwitthi zeekha zoolakala yoori zisala zeekesa okhule ziriiwo epile zooriipa na za malepa za nliphanko la Labani. Khufuwa maphanko awe khuphakula khuhikusanyi na epile za Labani. 41Amana zipepheriwaka epile zeekha zaruthupa, ye eetta ootthaka puutta omaasho waya vahali zaari onywakaavo yoori zisala ziimittha zeekesaka puutta. 42Ila nawoona yoori nyama eti ti yawootta khaari ottheela puutta. Epile zawootta zaari wiiya za Labani ila epile za ruthupa zaari wiiya za Yaakhumpa. 43Khwa etthiipo, ye khwiiya thaajiri nwulweene khwiiyana maphanko awaatta a nyama, akarumeya aakha na aalume, nkamiiya na apuuru.

31

Yaakhumpa onintthira Labani

1Yaakhumpa khuuziwa mattakhuzi aari olupaaye aana a Labani araka: “Yaakhumpa athuula zooshi paapa aariinaazo, areela mwaasa wa maali za paapa.” 2Yaakhumpa khoona yoori Labani khaari omweettettisa saana nkhama aari omweettettisaazo raku.

3Nnyizinku khumuuza Yaakhumpa yoori: “Orutele nti wa apapazo okhu ovokoliweewo, miiyo kinttela wiiya vamote na weeyo.”

4Yaakhumpa khuruma okhuweliwa Rakeele na Liiya yoori alawe otthuttu okhule aari ojisaawo nyama zawe. 5Noofiya khuwooza yoori: “Kinoona yoori papeenu khanikeettettisa saana nkhama raku. Ila Nluku wa paapa ori vamote na miiyo siikhu zooshi. 6Mweeyo mwinjuwa yoori kakhola khaazi ya papeenu khwa kuvu zaka zooshi. 7Papeenu khukittettekha na khuzukulisa phakari yaka swaafu khumi, ila Nluku khuhintakheli yoori akirettele zootakhala. 8Noolupa yoori nyama epile zooshi za wiiyana malepa phakari yaka, nyama epile khusala ziwaapattha aana awiiyana malepa paasi. Noolupa yoori nyama zoottweleela pi zawo, nyama epile khusala ziwaapattha aana oottweleela. 9Nluku othuuto ti ye athuuliyeeyo nyama za papeenu khukinkha miiyo.

10“Noofiya wakathi zaari wiimitthaavo nyama epile, kooniye muulottha mirurumpi zaari opepheraaye ziri za mikhwenyenye, zoottweleela na za malepa. 11Nlayikha la Nluku khukikhuwela muulottha liraka: ‘Yaakhumpa!’ Miiyo khujipu: ‘Lapeekha!’ 12Nlayikha ntthile khulupa yoori: ‘Olanse maasho awo woone nyama zimpepheriwa pi mirurumpi za mikhwenyenye, zoottweleela, na za malepa. Koona zooshi epile Labani ooretteliyeezo. 13Miiyo ki Nluku otule oopuweleliyeeyo Beetele okhule waavaaziyeewo mafuttha liwe na khukaahiti. Oleemo mmuti mphu nasaapi ethiiti orutele nti ovokoliweewo.’ ”

14Rakeele na Liiya khujipu araka: “Fweeyo khanina hatha etthu yoorithi mmakhono wa papeetthu. 15Ye onnitthantta nkhama amalapo! Anuuzanyisa, nzurukhu eetthu wa mahari wooshi aja. 16Maali epi zooshi Nluku alaziyeeyo mmakhono wa papeetthu pi zeetthu na aaneetthu. Apho orette zooshi epi Nluku awuuziyeeyo.”

17Yaakhumpa khuwaapakhira aanaawe na aakhaawe vankamiiya. 18Khuthuula nyama zawe na maali zawe zooshi aapatthiyeezo Pata Ara, khusala arutela wa papaawe Esiyaakha tuniya ya Kanaani.

19Wakathi Labani aalawiyeeyo okasa ovuzi wa pwittipwitthi zawe, Rakeele khwiiya sanamu za papaawe aarettiyeeyo wiiya miluku zawe. 20Ti nanna Yaakhumpa anttettekhiyeeyo Labani wa nti wa Aramu, khutthirawo owawe woohinleezi. 21Khutthirisa vitthu zawe zooshi arinaazo, khulokha muuttho wa Efwarati khusala alawa nti wa nyaako za Gileyaati.

Labani onimwiikarisa Yaakhumpa

22Eviriyeevo siikhu ttatthu, Labani khuuziwa yoori Yaakhumpa atthira. 23Ye khuwaathuula ajamaaze khusala amwiikarisa Yaakhumpa mpakha siikhu sapa, khunsikana onyaako wa Gileyaati. 24Aphano Nluku khunlotthisa Labani osikhu eettaka olala yoori: “Phoole! Ohimuuze hatha etthu yooshapweya Yaakhumpa ama yootakhala.”

25Labani khunsikana Yaakhumpa eemesiye heema zawe onyaako wa Gileyaati ye na ajamaaze, noofiya khumaka kharipu na attaaphale aamakiyeevo Yaakhumpa. 26Ye khumuuzela Yaakhumpa yoori: “Epi okiretteliyeezo niini, zookittettekha khuwaathuula aanaaka nkhama atthu ookholiwa viittha? 27Wakittettekhela ni khutthira sirini? Okuuziye khaneetta oleezana na furaha niipaka maliipo, koma na tthakare? 28Weeyo khuhikiweji khapula kileezanana aanaaka na atuulwaka! Epi orettiyeezo vitthu zoololo. 29Miiyo kinaaye owahi wa wuuhoowisa, ila osikhu wa taana Nluku wa papaawo khukuuza yoori: ‘Phoole! Ohimuuze hatha etthu yootakhala ama yooshapweya.’ 30Aphano nkhama weeyo watthira mwaasa wa wuunukhela wa papaawo, miluku zaka weeyela ni?”

31Yaakhumpa khunjipu Labani araka: “Keetta woova, kaari wuupuwela yoori mwintta okinyakanya aaneenu. 32Amana mwinsikanana ntthu miluku zenu, ahiiye haayi. Mashaahiti ajamaazetthu apa; noosikana etthu ya wiiya yenu kirina miiyo mwithuule.” Yaakhumpa khaajuwiye yoori Rakeele ti eeyiyeeyo miluku epile.

33Labani khuvira nheema wa Yaakhumpa na nheema wa Liiya na etile ya akarumeya apale awiri, ila khuhisikanimo. Noosaruwamo nheema wa Liiya, khweetta nheema wa Rakeele. 34Rakeele aarettiye atthiiye vathi wa nsaawu wa enkamiiya eekhaleliye. Labani khuthola nheema wooshimo khuhipatthi. 35Rakeele khumuuza papaawe yoori: “Mwihikatipukhe mbwanaaka mwaasa woohilankhi noowoonani, keetta wiiya mmweezi.” Ye khweekesa miluku zawe epile ila khuhipatthi.

36Yaakhumpa khwiiphiiriwa, khusala ammaruwela Labani yoori: “Niini kitthekiyeeyo? Wala kakosa ni yoofiyelela okiikarisa mwiri wookatipukha? 37Mapwattha aka ooshi mwathola, mwasikanamo niini ya wiiya yenu? Nkhama mwasikanamo etthu yenu mwitiise apha ariivo attwiizaku na attwiizenu aniphuke fweeyo awiri.

38“Neekhala vamote nyaakha eshiriini. Khina pwittipwitthi yenu wala puuzi yenu enaharipweye erukulu yaya na akinarafune hatha pwittipwitthi moote ya nliphanko mweenu. 39Akinootiseleni hatha nyama moote yoovulalisiwa khufwa; miiyo keetta oriphelaka. Mweeyo mwaari oveka oriphiwa wakhula nyama yaari wiiyiwaaye osikhu na nthana. 40Nthana keetta ohoowa mwaasa wa haari, osikhu keetta ohoowa mwaasa wa ozizima, osikizi khawaari okikhola. 41Ti nanna miiyo keekhaliyeeyo vaje venu nyaakha eshiriini. Kookholelani khaazi nyaakha khumi na mine yoori eeye mahari a aaneenu oowiiri, na nyaakha sitha kishukisaka nyama zenu, phakari yaka yiiyaka nyama etthiipo, ila mweeyo khuzukulisa phakari yaka swaafu khumi. 42Eriwaka khaari Nluku wa paapa, Nluku wa Eburahiima otu amooviyeeyo Esiyaakha, wiiya vamote na miiyo, mweetta okiikara woohikinkhi hatha etthu. Ila Nluku khoona ohoowa waka na khaazi kikholiyeeyo, taana osikhu ye ooshowerani.”

Wahati wa Yaakhumpa na Labani

43Labani khunjipu Yaakhumpa yoori: “Aakha apa aanaaka, aanaaya atuulwaka, nyama epo oriina pi zaka. Zooshi epi onoonaazo pi zaka. Miiyo kiwaarettele niini aanaaka na aanaaya apa awaavokoliyeeyo? 44Apho, nirette wahati miiyo na weeyo, otthuupo wiiye oshaahiti eetthu.”

45Aphano Yaakhumpa khuthuula liwe khweemesa nkhama nripu. 46Ye khuwooza ajamaaze yoori: “Mwilokotthele mawe muukele.” Yo khulokotthela, khwiikhala khusala aja nshini wa mawe atthaapale ookeliyeeyo. 47Labani khutthaja nzina puuro etile la Yakaare Sahatuuta, naye Yaakhumpa khutthaja nzina la Kaleeti.

48Aphano Labani khulupa yoori: “Mawe apa nuukeliyeeyo apha leelo, oshaahiti eetthu miiyo na weeyo.” Tiito yaari wiittheliwaaye nzina la Kaleeti. 49Khusala yiittheliwa theenya nzina la Misipha, mwaasa wa ye olupa araka: “Nnyizinku asala aneekesela amana naattuwana. 50Amana owaahazula aanaaka na khuweekesa aakha akina ohiiyi yo, hatha nkhama khajuweeni ntthu, wuupuwele yoori Nluku shaahiti eetthu.”

51Labani khumuuza Yaakhumpa yoori: “Woone mawe apa ariiye apha na nripu ntthi keemesiyeeyo vakatthi veetthu miiyo na weeyo. 52Kulu eti ya mawe na nripu, oshaahiti yoori akinteela wiirukhela kaapu yawo oteela wuuharipwela, wala weeyo ohiirukhe otaaka kaapu yaka oteela okiharipwela. 53Nluku wa Eburahiima, Nluku wa Nahoori, Nluku wa papaawo ti aniphuke.”

Yaakhumpa khulapha khwa nzina la Nluku wa Esiyaakha otule aari omoovaaye. 54Yaakhumpa khuretta twaha vamwaako khuwaakhuwela ajamaaze ooshi aariinaaye yoori aje vamote, nooja nawiisha khulala vamwaako attaapho.

55Mmeesho mwaya lifwajiri Labani khulankha khuwaapatikha aanaawe na atuuluwe, khuwaaparikhiya, khusala arutela owawe.

32

Yaakhumpa onjilokotthela yoori alawe akutthanane Ezawu

1Yaakhumpa khusala arutela safwari yawe, ntarikhi khukutthanana malayikha a Nluku. 2Wakathi Yaakhumpa ooniyeeyo khuri: “Eti puuro ya anajanka a Nluku.” Aphale vaya khutthajavo nzina la Manayimu32:2 Nzina ntthi la Manayimu lina maana la heema piiri. .

3Yaakhumpa khuwaaruma akarumeya awe yoori alokoze wa ttwiiye Ezawu nti wa Seyiiri tuniya ya Edomu. 4Khuwaaruma yoori: “Mwilawe mwamuuze mbwanaaka Ezawu yoori karumeya awo Yaakhumpa alupa toono: ‘Keekhala vaje wa Labani siikhu zawaatta mpakha leelo. 5Kinaaye mompe, apuuru, pwittipwitthi na puuzi, akarumeya aalume na aakha. Aphano kinimperekheza hapari epi mbwanaaka yoori akipokherele wooshapweyavo.’ ”

6Akarumeya apale khurutela wa Yaakhumpa khumuuza yoori: “Naalawiye mpakha wa ttwiiyo Ezawu. Nanlikha eettaka ota, ontana atthu awe miiya nne oteela okutthanana weeyo.”

7Ye khwiiya wawoova na wooshukulikha, khuwaawanya atthu apale aariina na maphanko a nyama khuntti piiri, pwittipwitthi, puuzi, mompe, na enkamiiya. 8Arettaka toowo oopuweliye yoori: “Ezawu amana ata okuumanana khushintta khuntti moote, eti kiina entta otthira.”

9Aphano Yaakhumpa khulompa araka: “Nluku wa paapa Eburahiima na Nluku wa paapa Esiyaakha, oo Nnyizinku okuuziyeeyo yoori: ‘Orutele nti wa apapazo miiyo kinttela oweettettisa saana,’ 10akinsuhi pheta yawo yawaamineya khwa nanna okikholiyeezo, miiyo karumeya awo; wakathi kaari olokhaavo muuttho Yorotaani miiyo kaathuuliye pakhora yaka paasi, aphano kapattha khuntti piiri za atthu na nyama. 11Okuusuru mmakhono wa ttwiiyaku Ezawu, maana kinimoova oteela okuula vamote na aakha apa na asimaana. 12Ila weeyo wakaahiti yoori onttela okeettettisa saana, na waattisa ojama aka nkhama mishaka za mmattima epi zihinaalakeyaaye.”

13Waari osikhu, ye khulala attaaphale. Mmaphanko wa nyama zawe khuthawulamo nyama za omwinkha ttwiiye Ezawu, 14miiya piiri puuzi zeekha na mirurumpi eshiriini, miiya piiri za pwittipwitthi na mirurumpi eshiriini, 15enkamiiya talaathiini zeekha na aanaaya awaamwa, mompe zeekha talaathiini na zeelume khumi, apuuru eekha eshiriini eelume khumi. 16Wakhula liphanko la nyama khumwinkha karumeya mmote, khuwooza yoori: “Mwilokozise, maphanko apa mwaattuwanise.”

17Otule aalokoziyeeyo khumuuza araka: “Weeyo onlawa wakutthanane ttwiiyaku Ezawu. Amana awuuzela yoori ‘Nyama epi pi zaani, wala weeyo ontta vayi?’ 18Weeyo onjipu yoori, ‘Pi za karumeyeenu Yaakhumpa, vitthu animperekhezaaye mbwana awe Ezawu, ye ontta ota nyuma weetthu.’ ”

19Khunruma otule wa phiiri na wattaatthu na apa akinoko aya aari operekhaaye maphanko a nyama, awoozaka yoori: “Amana mwikutthanana Ezawu, mooshi mwimuuze etthu moote. 20Mwihisahawu olupa yoori: ‘Yaakhumpa karumeyeenu ontta ota nyuma weetthu.’ ” Maana Yaakhumpa aari wuupuwela yoori: “Kintta onnyamaza wiiphiiriwa wa Ezawu mwaasa wa vitthu epi kilokozisiyeezo. Amana kikutthanana talili onteela okipwekherela saana.” 21Khulokozisa vitthu epile, ila ye khulala attaaphale aamakiyeevo.

Wuumana wa Yaakhumpa nti wa Peniyeele

22Osikhu otthuupule Yaakhumpa khulankha khuwaathuula aakhaawe oowiiri na a karumeya awe apale awiri aakha, na aanaawe khumi na mmote, khuwaalosa muuttho Yabokhi. 23Khuwaalosa atthu apale na vitthu zawe zooshi aariinaazo. 24Yaakhumpa khusala otthwe, khumpuwelela nlume mmote khusala oomanana mpakha ocha. 25Nlume otule ooniyeevo yoori khaari onkhitiri khumpiya n’yuunu khukurukunyuwa liphaja lawe eettaka wuumana. 26Aphano nlume otule khuri: “Okilikhe kilawe wacha.” Ye khuri: “Akinuulikha olawa ohikiparikhiyeeni.”

27Nlume otule khumuuzela yoori: “Nzina lawo o paani?”

Khujipu araka: “Miiyo ki Yaakhumpa.”

28Aphano nlume otule khutukhuru yoori: “Khunteela wiittheliwa theenya nzina la Yaakhumpa, ila nka wiitthiwaka Ezirayiilu. Mwaasa yoori weeyo woomanana Nluku na atthu khushintta.”

29Yaakhumpa khumuuza yoori: “Kakhola moolu kuuzeni nzina lenu.”

Ye khujipu araka: “Ontakha orettanne nzina laka?” Khumparikhiya attaaphale.

30Yaakhumpa khulupa yoori: “Miiyo kamoona Nluku wuuso khwa wuuso ila nalelo kiri haayi.” Tiito khutthaja nzina puuro etile la Peniyeele32:30 Nzina ntthi la Peniyeele lina maana la wuuso wa Nnyizinku. .

31Yaakhumpa lantthamuweliye njuwa alankhaka Peniyeele eettaka okokoja muulu mmote. 32Tiito mpakha leelo atthu a Ezirayiilu khanja ntika wa nyama oluttiyeeyo liphaja, mwaasa yaari phantte ya mwiili wa Yaakhumpa waapiiweeyo khukurukunyuwa.

33

Okutthana wa Ezawu na Yaakhumpa

1Wakathi Yaakhumpa alansiyeevo maasho, eetta omoona Ezawu eettaka ota na atthu awe miiya nne. Khuwaawanya aanaawe khumwinkha Liiya, Rakeele na akarumeya awe apale awiri aakha. 2Khuwaalokozisa akarumeya awe apale na aanaaya, khusala alottiwa ti Liiya na aanaawe, khwiishela Rakeele na Yuusufu. 3Yaakhumpa khuwaalokozela, khukokhora khwiinama swaafu sapa mpakha nttunkhulu awe ofiya aphale aariivo.

4Ezawu khutthira khulawa khumpatikha khumpejari, oowiiri khusala alila. 5Ezawu khulansa maasho khuwoona aakha na aana, ye khuuzela yoori: “Khi apa apaani?”

Yaakhumpa khunjipu: “Aana apa rehema Nluku amwinkhiyeeyo karumeyeenu.”

6Aphano akarumeya apale na aanaaya khumwaattama khukokhora khwiinama. 7Elottelanaka Liiya khuta attaaphale na aanaawe khukokhora khwiinama. Wa wiishela aari Yuusufu na Rakeele, khuta khukokhora khwiinama.

8Ezawu khuuzela yoori: “Nyama epile zooshi kisikaniyeeyo ntarikhi ontakhela ni?”

Yaakhumpa khujipu: “Kintakha kipatthe osuhi mmakhono mwawo mbwanaaka.”

9Ezawu khulupa yoori: “Miiyo kinaaye pure ttwiiyaku, epo oriina pi zawo.”

10Yaakhumpa khusala ankhanyarela araka: “Ohikatthale! Nkhama kinsuhi mmakhono mwawo safwatali pwekhera vitthu epi, maana noowoona weeyo koona nkhama kimooniye Nluku, khwa nanna okipwekhereliyeeyo saana. 11Kinuuvekela yoori opwekherele vitthu epi kuutiiseliyeeyo mwaasa yoori Nluku akiparikhiya, akinkha zooshi epile kinhithajiyaaye.” Ye khunkhanyarela Ezawu mpakha okhupali.

12Ezawu khuri: “Olawa neettette. Miiyo kintta wuuperekha.”

13Ila Yaakhumpa khuri: “Mbwanaaka, ojuwe yoori aana apa nalelo asimaana na kinaaye pwittipwitthi na mompe zinaamwisaaye. Amana kikhanyarela weettettisa channu zooshi zintta ofwa siikhu moote. 14Apho olokoze mbwanaaka, miiyo kintta ota vattiitthi vattiitthi khwa mwentto wa aanaaka na nyama zaka, mpakha ofiya nti wa Seyiiri.”

15Ezawu khuri: “Kintakha atthu aka akina kuulikhele weeyo.”

Yaakhumpa khuuzela yoori: “Mwaasa wa niini? Khinihithajiya. Ethiiti okipwekhereliyeeyo saana paasi.”

16Siikhu ethiitile Ezawu khulankha khusala arutela owawe Seyiiri. 17Yaakhumpa khulankha khusala alawa Sukooti. Ottuukhule khujeka nyuupa yawe na mazizi a nyama zawe. Tiito atthajiyeevo nzina la Sukooti33:17 Nzina ntthi la Sukooti lina maana la masaasa ama mapantta. .

Yaakhumpa ontta Shekemu

18Yaakhumpa arutiyeevo Pata Ara khufiya Shekemu tuniya ya Kanaani ari nkumi, khweemesa heema zawe kharipu ya sitati ethiitile. 19Khuuzanya nshapa puuro ethiitile eemesiyeevo heema yawe, na aana a Hamori, paapa wa Shekemu, khwa hisapu miiya nzurukhu wa feeta. 20Attaaphale khunjeka alitaari khuntthaja Elooyi “Nluku wa Ezirayiilu.”

34

Ojansiliwa wa Tiina

1Siikhu moote, Tiina mwaana wa Yaakhumpa na Liiya, aalankhiye olawa owaathotola aanaakha a nti otthuupule. 2Shekemu mwaana wa Hamori nhiiti mfwalume wa nti opule, noomoona, khunkhola khunjansili. 3Erettiyeevo toole khwiiya wootuveliwa ti Tiina mwaana wa Yaakhumpa, khumpheta, khumuuza mattakhuzi oomwiitthaaza rooho. 4Shekemu khumuuza Hamori papaawe yoori: “Mwakuurele mwaari otu kinrale.”

5Wakathi Yaakhumpa asiiliyeevo yoori mwanawe Tiina ajansiliwa ti Shekemu, aarettiye aanaawe ari ntthuttu ashukisaka nyama. Ye khunyamala khusala awaaweja aanaawe mpakha oruti.

6Khulankha Hamori paapa wa Shekemu olawa ottakhulana Yaakhumpa. 7Wakathi arutiyeevo aana a Yaakhumpa ntthuttu, noosiila vitthu epile yo khwiiya ooshanka channu, khuweephiira mwaasa yoori Shekemu aarettiye etthu yoopatthisa haaya vakatthi wa meezirayiilu, onjansili mwaana wa Yaakhumpa; eto etthu yahaari orettiwaaye.

8Hamori khuwooza yoori: “Mwanaka Shekemu atuveliwa ti mwanenu, apho safwatali mwinlooze eeye muukhaawe. 9Nirette ojama; aaneenu awaarale aaneetthu, na eetthu awaarale enu. 10Mwiikhale vamote na fweeyo, nti opu pu weetthu mwithawule wakhula phantte mwintakhaaye. Mwiikhale nttumphu mwirette zanshara zenu mpakha mwipatthe weenu.”

11Aphano Shekemu khumuuza papaawe Tiina na alupuwe yoori: “Safwatali mwikikhupalele mattakhuzi apa, kintta owinkhani wakhula etile mwinttelaaye oveka. 12Mwilupe mahari awaatta a mwanenu na tthuvo mwintakhaaye, kintta wuuriphani khwa nanna mwintakhaazo oveka, ila mwikilooze.”

13Aphano aana a Yaakhumpa khunjipu Shekemu na papaawe wonhatavo, mwaasa wonjansili nlupwaaya Tiina. 14Khunjipu yoori: “Khaninwahi onthuula nlupweetthu khunlooza nlume woohikhiriyi, enttela wiiya haaya khwa fweeyo. 15Ninkhupali wuuloozani nlupweetthu amana alume ooshi a mmuti mweenu eeya ookhiriya nkhama fweeyo. 16Toowo phi ninttelaavo wuuloozani aaneetthu na fweeyo owaarala aaneenu, ninttela wiikhala vamote niiye ojama mmote. 17Ila amana mwihikhupali okhiriya, nintta onthuula nlupweetthu nileemo mmuti mweenu.” 18Mattakhuzi apale Hamori na mwanawe Shekemu khukhupalela. 19Na woohirupazi, Shekemu khukhiriya, maana aari ontuvela channu mwaana wa Yaakhumpa. Shekemu aari wooshitahiwa channu mu ojama wa papaawe.

20Hamori na mwanawe Shekemu khulankha khulawa vanlako34:20 Nlako wa sitati yaari puuro waazoweriweevo zaari ottakhuliwakaavo milattu na vitthu za zanshara. Woone kithaapu ya Mwanzo 19:1. wa sitati ethiitile owooza alume ooshi araka: 21“Atthu apa pi oosiilaneya, nlaweni niwaalikhe eekhale mmuti mweetthu mphu arettaka zanshara zaya. Nti opu nwulweene ewaamo puuro eniwaafiyelaaye, anilooze aanaaya na fweeyo niwaalooze aaneetthu. 22Ila yo ankhupali wiikhala vamote na fweeyo khwiiya ajamaazetthu amana alume ooshi akhiriya nkhama etthiipo nayo akhiriyiyeezo. 23Nyama zaya zooshi na maali zaya zooshi zinttela wiiya zeetthu; nlaweni nikhupalele shawuri zaya yoori eekhale vamote na fweeyo.”

24Alume ooshi apale aakusanyeyiyeeyo vanlako wa sitati khukhupalela mattakhuzi apale aalupiyeeyo Hamori na mwanawe Shekemu; alume ooshi a sitati ethiitile khukhiriya.

Alupuwe Tiina aneekesa ojiripha mwaasa wa nlupwaaya

25Siikhu ya ttaatthu, wakathi alume apale aari woonachaavo olwaaza, aana awiri a Yaakhumpa, Simiyooni na Leevi alupuwe Tiina, khuthuula phanka, khweetta nsitati mphule woohijuwiwi ti hatha ntthu. Khuwoola alume ooshi. 26Khumuula Hamori na mwanawe Shekemu. Khunthuulawo Tiina owawe Shekemu khusala alawa. 27Khuta aana a Yaakhumpa apale akina ositati ottuukhule ooliiweewo atthu, khuttapwattha vitthu za maali mwaasa woojansiliwa nlupwaaya. 28Khuthuula liphanko la pwittipwitthi, la puuzi, mompe, na apuuru, na vitthu zaari nsitati nttumphule na epile zaari omashapa. 29Yo khuwaathuula aakha na aanaaya na vitthu zooshi za maali zaari mmanyupa mwaya.

30Aphano Yaakhumpa khumuuza Simiyooni na Leevi yoori: “Mweeyo mwakitiisela tafwawuthi! Mwaretta yoori atthu apa aniikhalaaye nti otthuupu, a Kanaani na aperizi asala eephiiriwa ti miiyo. Fweeyo khanaatteeni, yo amana akusanyeya ateela okuumanana antta okuula na ajamaazaku.”

31Yo khujipu araka: “Ti yooshapweya yo onretta omalempe nlupweetthu?”

35

Yaakhumpa oninjeka alitaari wa Nluku Beetele

1Nluku khumuuza Yaakhumpa yoori: “Olankhe olawe Beetele weekhale ottuukho, wanjekewo alitaari wa Nluku otu oopuweleliyeeyo wakathi waari ontthiraavo ttwiiyo Ezawu.”

2Yaakhumpa khuwooza ajamaaze na atthu apale aariina yoori: “Mweeselele okho miluku zenu epo zoohifwayi mwiriinaazo, mwijitwaharishe mwiwale kuwo kiina. 3Nilankhe nilawe Beetele, ottuukho kinlawa kanjekewo alitaari wa omwaaputuvo Nluku otu aakipuweleliyeeyo siikhu epile kaari mmashakha, otu aakilokoziyeeyo tarikhi zooshi kiviriyeezo.” 4Yo khumwinkha Yaakhumpa miluku zaya zooshi epile zoohifwayi aariinaazo, na pirinku epile aawaliyeeyo aakha ooshi, ye khuthuula khuthipela nshini wa muutthi nwulweene waari nti wa Shekemu. 5Wakathi yo alankhiyeevo alawaka, Nluku khuwaapatthisa woova atthu a sitati epile aattamananiyeezo, mphule aari oviraamo, khuhiweekarisi aana a Yaakhumpa.

6Yaakhumpa khufiya na atthu awe ooshi nti wa Luuzhu oniitthiwaaye Beetele, tuniya ya Kanaani. 7Khunjeka alitaari, puuro yaya etile khutthajavo nzina la Nluku wa Beetele mwaasa yoori Nluku aajithoonyeziye attaaphale wakathi opule Yaakhumpa aari ontthiraavo ttwiiye.

8Deebora, yaaya wa Rapekha khufwa, khuzikhiwa kharipu ya Beetele nshini wa muutthi nwulweene oniitthiwaaye Alooni-Pakuuti35:8 Nzina ntthi la Alooni-Pakuuti lina maana la muutthi zaakwisiweevo mishozi. .

9Yaakhumpa nooruti Paata Araamu, ari Beetele, Nluku ampuweleliye swaafu ya phiiri khumparikhiya. 10Khumuuza yoori: “Nzina lawo o Yaakhumpa ila waaza leelo walikha, aphano nzina lawo o Ezirayiilu.” Ti nanna Nluku antthajiyeeyo nzina la Ezirayiilu.

11Nluku khumuuza theenya araka:

“Miiyo ki Nluku Nwahi zooshi,

mwivokolelane na mwaattelane.

Khwa ojama awo weeyo

enteela opuwa khapila

na khuntti ya khapila za waatta

na anlawa apuwevo afwalume.

12Nti kimwinkhiyeeyo Eburahiima na Esiyaakha

kiniwinkha weeyo na theenya ojama awo ontaaye kininkha nti otthuupu.”

13Nawiisha ottakhulana Yaakhumpa, Nluku khulaavo puuro yaya etile.

14Yaakhumpa khweemesa nripu la mawe vahali attaaphale aattakhulaniyeevo Nluku. Khwiitthela viinyu nripu laya ntthile na khuvaaza mafuttha. 15Ye khutthaja nzina la Beetele puuro yaya etile aari ottakhulanaavo Nluku.

Ovokoliwa wa Bejami na ofwa wa Rakeele

16Yo khulankha Beetele, nalelo ahinafiye Efwarati Rakeele khwiiyana tafwawuthi khuluyeene ya woona olwaaza asaleelaka ompattha mwaana. 17Oonaka olwaaza channu, namavokoza khumuuza yoori: “Ohoove! Weeyo wampattha mwaana nkina theenya wanlume.” 18Eettaka oshakhi ahinattiye phuumu, khuntthaja nzina mwaana otule la Benooni35:18 Nzina ntthi la Benooni lina maana la mwaana woopattikhana na tafwawuthi. , ila papaawe na ye khuntthaja nzina la Bejami35:18 Nzina ntthi la Bejami lina maana la mwanaka wa nkhono nlume. .

19Aphano Rakeele khufwa khulawa khuzikhiwa tarikhi ya Efwarati, wiiyiyeeyo Belemu. 20Yaakhumpa khutthaavo alama ya nshuhuti vakhapuri ya Rakeele, mpakha leelo eti liwaapho.

21Ezirayiilu khulankha khuvikana korofwa ya Eeteri khulawa khweemesa heema zawe.

22Siikhu moote, Ezirayiilu eekhalaka nti otthuupule, mwanawe Ruubeni khulawa khulala na Biila, njichaana wa papaawe, ila hapari epile khunfiyela papantthu. Ezirayiilu aarina aana khumi na awiri.

Aana a Yaakhumpa

23Aana aavokoleliweeyo Liiya ti Yaakhumpa pi apa: wamwanzo ti Ruubeni, alottiwaka ti Simiyooni, Leevi, Yuuda, Ezakaari na Zebulooni.

24Apa aari aana anvokoleliyeeyo Rakeele: Yuusufu na Bejami.

25Apa aari aana anvokoleliyeeyo Biila karumeya wa Rakeele: Daani na Nafitaali.

26Apa aari aana anvokoleliyeeyo Ziilipa karumeya wa Liiya: Gaati na Asheeri.

Aari atthaapo aana a Yaakhumpa awaapatthiyeeyo nti wa Paata Araamu.

27Aphano Yaakhumpa khurutela wa papaawe nti wa Manre kharipu na Kiriyati-Aarapa wiiyiye Heporooni, ohali aari wiikhalaawo Eburahiima na Esiyaakha. 28Esiyaakha eekhaliye nyaakha miiya na thamaaniini. 29Afwa ari wa wuuluvala arina nyaakha za waatta, aanaawe Ezawu na Yaakhumpa khunzikha.

36

Ojama wa Ezawu

1Opu ojama wa Ezawu anjuwaniwaaye nzina la Edomu.

2Ezawu khuwaarala aakha a Kanaani. Mmote aari wiitthiwa Aada aari mwaana wa Elooni, nhiiti. Nkinoko aari wiitthiwa Olipama mwaana wa Anahi ntuulu wa Zipiyooni nhiiti, 3na Basemaathi mwaana wa Esumayila nlupuwe Nepayoothi.

4Aada aavokoleliwe mwaana ti Ezawu khuntthaja nzina la Elifazi, na Basemaathi khunvokola Reweele. 5Na Olipama khunvokola Yewuushi, Yalaamu na Koora. Apa aari aana Ezawu awaavokoliyeeyo nti wa Kanaani.

6Ye khuwaathuula aakhaawe na aanaawe na atthu ooshi aari wiikhalanaaye na vitthu zooshi aapatthiyeezo tuniya ya Kanaani waaza pwittipwitthi zawe, puuzi na mompe zawe zooshi, khumwazeyana na ttwiiye Yaakhumpa khulawa khwiikhala nti nkina. 7Ye khuthama mwaasa wa nti opule aari wiikhalaaye khawaarina etthu yoojiwa yoofiyela oja nyama zaya zooshi, maali zaya zaari za waatta khuhisala ewaheya wiikhala vahali vamote. 8Ezawu, otu aniitthiwaaye Edomu, khuthama khulawa khwiikhala onyaako wa Seyiiri.

9Opu ojama wa Ezawu paapa wa Meedomu aniikhalaaye onyaako wa Seyiiri.

10Apa mazina a aana a Ezawu:

Elifazi mwaana wa Aada muukha wa Ezawu, Reweele mwaana wa Basemaathi muukha wa Ezawu.

11Apa mazina a aana a Elifazi:

Teemani, Omari, Zeefo, Katamu na Kinaazi.

12Elifazi mwaana wa Ezawu, aarina njichaana aari wiitthiwaaye Tinna, anvokoleliye mwaana aari wiitthiwaaye Amaleekhi. Apa aari atuulu a Aada muukha wa Ezawu.

13Apa aari aana a Reweele:

Nahathi, Zeera, Shaama na Miiza. Apa atuulu a Basemaathi muukha wa Ezawu.

14Apa aari aana a Olipama muukha wa Ezawu, mwaana wa Anahi, ntuulu wa Zipiyooni:

Yewuushi, Yalaamu, na Koora.

15Apa aari attunkhulu a mahimo a ojama wa Ezawu:

Elifazi, mwaana wamwanzo wa Ezawu, aanaawe aari apa:

Teemani, Omari, Zeefo, Kinaazi, 16Koora, Katamu, na Amaleekhi. Apo aari attunkhulu a ojama wa Elifazi nti wa Edomu. Aari atuulu a Aada.

17Aana a Reweele, mwaana wa Ezawu aari apa:

Nahathi, Zeera, Shaama na Miiza. Apa aari attunkhulu a ojama wa Reweele nti wa Edomu na atuulu a Basemaathi muukha wa Ezawu.

18Aana a Olipama muukha wa Ezawu, aari apa:

Yewuushi, Yalaamu na Koora. Apa aari attunkhulu a ojama wa Olipama muukha wa Ezawu mwaana wa Anahi.

19Ooshi apa aari attunkhulu a aana a Ezawu otu anjuwaniwaaye nzina la Edomu.

Ojama wa Seyiiri

20Apa aari aana a Seyiiri, Nhoori aari wiikhalaaye nti otthuupule: Lotaani, Shobaali, Zipiyooni, Anahi, 21Diishoni, Eseeri na Diisani. Apa aari attunkhulu a nti wa Hoori, aana a Seyiiri nti wa Edomu.

22Aana a Lotaani aari apa:

Hoori, Hemani, na Tinna nlupu wa Lotaani.

23Aana a Shobaali aari apa:

Aluvani, Manahati, Ebali, Zeefo na Onamu.

24Aana a Zipiyooni aari apa:

Aaya na Anahi othuuto ooneliyeeyo nlipu wa maati oolukuza n’yaara ashukisaka apuuru za papaawe Zipiyooni.

25Aana a Anahi aari apa:

Diishoni na Olipama.

26Aana a Diishoni aari apa:

Hemetaani, Eshipaani, Ethirani na Keerani.

27Aana a Eseeri aari apa:

Bilani, Zaawani na Akani.

28Aana a Diisani aari apa:

Wuuzi na Araani.

29Apa aari attunkhulu a ahoori:

Lotaani, Shobaali, Zipiyooni, Anahi, 30Diishoni, Eseeri na Diisani. Apa aari attunkhulu a ahoori, ti nanna aawanyeliweezo mahimo aya nti wa Seyiiri.

Afwalume na attunkhulu a nti wa Edomu

31Apa afwalume aariina yenzi nti wa Edomu ahineeyevo hatha mfwalume mmote wa mwiizirayiilu.

32Beela mwaana wa Bewoori ti ye aathawaliyeeyo tuniya ya Edomu, sitati yawe yaari wiitthiwa Dinaapa. 33Noofwa Beela, khuthawala Yobaabu mwaana wa Zeera wa sitati ya Bozara.

34Yobaabu khufwa, khuthawala Hushaamu wa nti wa Temaani.

35Khufwa Hushaamu, khuthawala Hadaadi mwaana wa Bedaadi aawaashinttiyeeyo amidiyaani nti wa Mowaabu. Sitati yawe yaari wiitthiwa Avithi.

36Hadaadi khufwa, khuthawala Samula wa nti wa Masareka.

37Samula khufwa, khuthawala Sawulu wa nti wa Rehopoothi waattameliyeeyo muuttho Efwarati.

38Sawulu khufwa, khuthawala Baali Hanani mwaana wa Akiboori.

39Afiiyeevo Baali Hanani mwaana wa Akiboori khuthawala Hadaari, sitati yawe yaari wiitthiwa Paawu, muukhaawe aari Mehetabeeli mwaana wa Matereeti ntuulu wa Mezahaabu.

40Apa aari attunkhulu a ojama wa Ezawu, na mahimo aya na miti zaya:

Tinna, Aluvani, Yeteeti, 41Oholipama, Elaahi, Pinoni, 42Kenaazi, Temaani, Mibizaari, 43Makidiyeeli na Iramu. Apa aari attunkhulu a Edomu; wakhula mmote aari wiikhala puuro etile aari othawalaaye.

Meedomu ooshi aari ojama wa Ezawu.

37

Jozi ya Yuusufu

1Yaakhumpa aari wiikhala nti wa Kanaani ottuukho aasaafireliyeewo papaawe.

2Eti hatiithi ya ojama wa Yaakhumpa.

Yuusufu arina nyaakha khumi na sapa, aari nshuki wa pwittipwitthi na puuzi za papaawe vamote na attwiize aana a Biila na Ziilipa, aakha a papaawe. Yuusufu eetta omuuzaka papaawe vitthu zootakhala aari orettaazo attwiize.

3Ezirayiilu37:3 Ezirayiilu nzina likina la Yaakhumpa. Woone kithaapu ya Mwanzo 32:28. aari wawuuluvala, wakathi aavokoliweeyo Yuusufu. Tiito aari omphetaaye channu zayita aana apale akinoko aya. Khunsonela ajapi ya kisawu zawaatta. 4Attwiize nawoona yoori oniiya oophetiwa ti papaaya zayita yo, khwaaza wiiphiiriwa ti ye khuhisala awahi onttakhulana saana.

5Siikhu moote, Yuusufu khulottha jozi, noowooza attwiize yo khutepa wiiphiiriwa ti ye.

6Ye khuwooza yoori: “Mwisiileze jozi kilotthiyeeyo! 7Kalottha niri mmashapa nifukaka misama za tiriku, nsama aka khweemela, misama zenu khuzukulela khwiinamela opu waka.”

8Attwiize khumuuzela yoori: “Apho niri weeyo onttela wiiya mfwalume eetthu fweeyo? Ama niri ti weeyo onttelaaye onilokozela?” Khutepa wiiphiiriwa mwaasa wa jozi etile na mattakhuzi awe.

9Khurutela olottha khuwooza attwiize yoori: “Kalottha theenya! Njuwa, mweezi na matthottowa khumi na limote zikiinameliye.”

10Noomuuza papaawe na attwiize, papaawe khunshowera araka: “Jozi ni eto olotthiyeeyo? Kiri miiyo, attwiizo na mamaawo ninteela wuukokhorela weeyo?” 11Waaza attaapho attwiize khuwaata nrima na ye, papaawe khusala apheleleza vitthu epile varoho vawe.

Wuuzanyisiwa wa Yuusufu pi attwiize

12Siikhu moote, attwiize Yuusufu aalawiye oshukisa nyama za papaaya kharipu ya sitati ya Shekemu. 13Aphano Ezirayiilu khumuuza Yuusufu araka: “Attwiizo anshukisa nyama kharipu ya Shekemu. Apho kintakha yoori weeyo olankhe olawe ottuukho.”

Ye khujipu yoori: “Kemaani, kasiila paapa.”

14Papaawe khumuuza: “Wawoone nkhama akumi na nyama zaya, ote okuuze.” Yaakhumpa oninrumaru aarettiye ari mmajokowa wa Heporooni, Yuusufu khulankha khusala alawa Shekemu.

15Asaleelaka ofiya Shekemu khuthowelela. Khusikaniwa ti mwinyi mmote eettaka ojeettettela ntthuttu khumuuzela yoori: “Weeyo! Oneekesa ni?”

16Ye khunjipu araka: “Kiniweekesa attwiizaku. Safwatali, kuuzeni ohali anshukisaawo nyama zaya.”

17Mwinyi otule khujipu yoori: “Apha avikanavo, kawaasiila araka: ‘Nintta Dotaani.’ ”

Yuusufu khusala aweekesa, khuwaasikana asaleelaka ofiya Dotaani. 18Attwiize noomoona eettaka ota, ari peetiwene ahinawaafiyele khuwaza shawuri zoomuula.

19Yo khuuzana yoori: “Ahee! Namalottha nwulu oto ontta ota! 20Aphano akhweya. Nlaweni nimuule nimweeselele valiphotto nalupe yoori eetta orafuniwa ti nyama za ntthuttu. Noone olottha wawe vahali onttelaaye wiishelavo.”

21Ruubeni noosiila khumwaakisela khulupa yoori: “Nihimuule!” 22Khulupa theenya yoori: “Nihimuule. Nimweeselele vanlipu oriiye n’yaara mpho, ila mwihinvulalise.” Ye alupaka toowo, aariye amuusuru ttwiiye arutele wa papaawe ari haayi.

23Yuusufu noowaafiyela attwiize, yo khunvula ajapi etile yooshapweya aawaliiyeeyo, 24khuntthempa khumweeselela vanlipu woohiivo maati.

25Yo khwiikhala yoori aje, khuwoona anazanshara eettaka ota ari peetiwene, annya esumayila aari olankhaaye Gileyaati na enkamiiya zaya aapakhiriye viluko, paalasamu37:25 Paalasamu yaari pumata aari ottukuntteliwakaaye ntthu amana afwa yoori ahivutte., na mafuttha oonukhela eettaka Misuri.

26Yuuda khuwoozela attwiize yoori: “Ena fwayita ni omuula ttwiiyetthu khuvitha taamu yawe? 27Nihimuule, niwoozanyeze annya esumayila apo, maana ye ti ttwiiyetthu, taamu yeetthu moote.” Attwiize apale akinoko aya khukhupalela.

28Khunlazavo vanlipu aphale aamweeseleliyeevo, khuwoozanyeza annya esumayila aari oviraaye, a nti wa Midiyaani, na nzurukhu eshiriini wa feeta. Yo khunthuula khusala alawana Misuri.

29Wakathi Ruubeni aruteliyeevo vanlipu aphale, khuthurumelamo khuhinsikanivo, attaaphale khuvarula kuwo zawe athoonyezaka yoori ori nhuzuni. 30Khurutela aphale aariivo attwiize khuwooza yoori: “Mweeyo! Shaapu otule khaavo vanlipu aphale! Kiri toovi?”

31Khuthuula ajapi ya Yuusufu, khuula puuzi moote, taamu yaya khuttukunttela. 32Nooretta toole, khuthuula ajapi etile yawaatta kisawu khumweettisela papaaya, khumuuza yoori: “Ajapi eti neetta olokottha. Nkoonani nkhama khahiyo ya mwanenu.”

33Ezirayiilu khufwahamu khuri: “Ajapi ya mwanaka na khuri: Nyama yoohusuti yeetta onthapata khunrafuna.”

34Aphano Yaakhumpa khuvarula kuwo zawe khuwala saakhu khusala anlilela mwanawe siikhu zawaatta. 35Aanaawe ooshi aalume na aakha khuteela onzuru, ila ye khukatthala ozurwiwa alupaka yoori: “Kiniikhala woolila etthiipi mpakha olawa okutthanana mwanaka ahera.” Khwiiya wonlilela mwanawe Yuusufu.

36Wakathi aya opo amidiyaani aarettiye amuuzanyisiye Yuusufu wa Potifwaari nttunkhulu wa anamweekesela a Firawuuna.

38

Hatiithi ya Yuuda na Tamaara

1Wakathi aya opo Yuuda aamwazeyananiye attwiize khusala eekhala wa mwinyi mmote aari wiitthiwaaye Hiira wa nti wa Atulaamu. 2Ottuukho Yuuda ansikaniyeewo mwanankha mmote aari mwaana wa nkanaani aari wiitthiwaaye Shuuwa, ye khunrala. 3Khwiimittha khumpattha mwaana khuntthaja nzina la Eeri. 4Khwiimittha theenya khumpattha mwaana nkina khuntthaja nzina la Onaani. 5Khurutela theenya khumpattha mwaana khuntthaja nzina la Sheela, ompattikhanaru Yuuda aarettiye ari nti wa Kezipu.

6Yuuda khumweekesa muukha aari wiitthiwaaye Tamaara khunlooza mwanawe Eeri. 7Ila Nnyizinku khuhintuveli thwapiya za Eeri, khufiyelela omuula.

8Aphano Yuuda khumuuza Onaani yoori: “Onrale muukha wa marehemu ttwiiyo, ompatthele aana yoori ttwiiyo eeyane ojama khwa weeyo.” 9Ila Onaani aajuwiye yoori aana aari weettelaaye opattikhana, khaari weettela wiiya awe. Tiito, amana arapalelana muukha wa ttwiiye, zina yawe aari wiitthelaka vathi yoori ahiwaapatthe aana eeya a ttwiiye. 10Nnyizinku khuhisala zintuvela vitthu epile aari orettaazo khufiyelela omuula.

11Aphano Yuuda khumuuza Tamaara muukha wa mwanawe yoori: “Orutele wa apapazo ori nanfweliwa ti mannawo onwejaka mwanaka Sheela owula.” Ye aalupiye toowo mwaasa wa omoovisa mwanawe Sheela ofwa. Tamaara khulawa khwiikhala wa papaawe.

12Ziviriyeevo siikhu zawaatta, khufwa muukha wa Yuuda mwaana wa Shuuwa nawiisha matthaka, khulankha na swaahipu awe Hiira wa nti wa Atulaamu, khusala alawa owoona atthu apale aari okasaaye ovuzi wa nyama zaya nti wa Tinna.

13Khuuziwa Tamaara yoori: “Nkhwewo ontta ovira, oneetta Tinna olawa okasisa nyama zawe.” 14Khuvula kuwo zawe epile zoofweliwa, khujifinikha nshukwi yoori ahijuwiwe, khulawa khwiikhala vanlako wa sitati ya Enayimu waattamana na tarikhi ya Tinna. Ye aarettiye toowo mwaasa woojuwa yoori Sheela awula, ila khwiiya ahinalooziwe.

15Yuuda noomoona khumwaakanyerela omalempe, mwaasa yoori aajifinikhaniye nshukwi omaasho wawe.

16Ye khunkhuwela araka: “Nkatu! Kinuutakha, kuulalane.” Ye ahijuwaka yoori ti nkhwewe muukha wa mwanawe.

Tamaara khumuuzela yoori: “Onttela okinkha ni yoori olalane miiyo?”

17Yuuda khunjipu yoori: “Kintta wuuperekheza puuzi moote ya nliphanko mwaka.”

Tamaara khuri: “Aayo! Kasiila. Ila okilikhele eetthu kinwahaaye waamini yoori onlawa wakiperekheze puuzi yaya eto.”

18Ye khumuuzela araka: “Kuulikhele niini?”

Tamaara khujipu yoori: “Okilikhele peetthe yawo, nfukho awo na pakhora eto oriina mmakhono mwawo.” Yuuda khumwinkha zooshi epile anvekeliyeezo, khunlalana khwiimittha. 19Nawiisha Tamaara khurutela owawe khuvula nshukwi khuwala kuwo zawe epile za onamafweliwa ti mannawe.

20Yuuda khuthuula puuzi khumwinkha swaahipu awe Hiira yoori alawane athuule vitthu epile anlikheliyeeyo muukha otule, ila ye khuhinsikani. 21Hiira khuwoozela atthu a nti opule yoori: “Ori vayi malempe otule aniikhalakaaye ntarikhi?”

Yo khujipu araka: “Mmuti mphu khaamo hatha malempe wa wiiya wa nttumphu.”

22Ye khurutela wa swaahipu awe Yuuda, khumuuza yoori: “Akinsikaneeniwo, atthu a nti opule akuuza yoori khaawo hatha malempe wa wiiya wa mmuti nttumphule.”

23Yuuda khulupa yoori: “Ti asalane epile kimwinkhiyeezo yoori kihiveyisiwe, miiyo kaaperekhiye puuzi, ila weeyo khuhinsikani.”

24Noovira nyeezi mittatthu, khuuziwa Yuuda yoori: “Nkhwewo Tamaara araruwa, apha eemittha.”

Ye khuri: “Athuuliwe alawe alukuziwe!”

25Athuuliweevo alawaka olukuziwa, khumperekheza nhupi nkhwewe araka: “Erukulu eti kiriina ti ya mweenyewe vitthu epi.” Khulupa theenya yoori: “Moone pakhora eti, nfukho opu na peetthe eti nkhama mwininjuwa mweenyewe.”

26Yuuda nawoona vitthu epile khulupa yoori: “Ye ti wa shariya zayita miiyo, maana kamwaahitiye oraliwa ti mwanaka Sheela.” Na Yuuda khuhiruteli orapalelana.

27Ofiyeevo wakathi woopattha ekumi, mwiirukulu mwawe aarimo aana awiri. 28Apatthaka ekumi otu mmote aya khusarula nkhono awe mmote, namavokoza khuthuula luuzi lookhuttuwa khumfukela khuri: “Otu ti eeyiye tthakuzi woosaruwa.” 29Otule aasaruliyeeyo nkhono awe khurutiselamo, khusaruwa otule ahaasaruliyeeyo, mwaatani khuri: “Huu! Wapattha toovi tarikhi yoosaruwa?” Khuntthaja nzina la Pereezi38:29 Nzina ntthi la Pereezi lina maana la afukula tarikhi yoosaruwa.. 30Aphano, khusaruwa ttwiiye otule aafukeliweeyo luuzi lookhuttuwa nkhono awe, khutthajiwa nzina la Zeera.

39

Yuusufu ari owawe Potifwaari

1Yuusufu aathuuliwe khulawaniwa Misuri pi annya esumayila. Noofiya khuuzanyeziwa Potifwaari mmisuri, karumeya nwulu wa Firawuuna, namalokozela wa anamweekesela.

2Nnyizinku aari vamote na Yuusufu, khumparikhiya khusala eekhalaka Misuri vaje wa mbwanaawe. 3Mbwana awe otule khoona yoori Nnyizinku ori vamote na Yuusufu, wakhula etthu aari orettaaye Nnyizinku eetta onjaaliwa. 4Potifwaari khumoona Yuusufu wiiya woofwayi, khumwinkha ottunkhulu wa weettettisela vaje vawe na maali zawe zooshi. 5Paata yoomwinkha ottunkhulu wa vaje vawe na wa maali zawe zooshi, Nnyizinku khuparikhiya vaje aphale mwaasa wa Yuusufu. Parakha ya Nnyizinku yeeshukheliye khwa zooshi epile aariinaazo, waaza vaje mpakha mmashapa mwawe. 6Zooshi aariinaazo nttunkhulu aya khwiiya Yuusufu, Potifwaari khaari ojali hatha etthu yohiiyi etthu yooja etile ari ojakaaye. Yuusufu aari wooshapweya wumpo na weeziwa.

7Noorettikhana vitthu epile, muukha wa Potifwaari khwaaza ontakha Yuusufu. Siikhu moote khumuuza yoori: “Weeyo nlawe wakilalane.” 8Ye khukatthala, khumuuza muukha wa Mbwana awe yoori: “Moone! Mbwanaaka khanjali vitthu za vaje apha; zooshi ariinaazo, ziri mmakhono mwaka. 9Khaavo mmote akizitiyeeyo miiyo vaje apha, khayiivo hatha etthu moote akikhattaziyeeyo ila mweeyo wala, mwaasa wa wiiya muukhaawe. Etthu yootakhala nkhama eto, kirette mwaasa wa niini? Toowo kintta onkosa Nluku!” 10Wakhula siikhu muukha otule eetta onkhanyarela yoori alawe anlalane, ila Yuusufu khuhisala ansiileza na khusala anwerawera.

11Siikhu moote, ye khuvira nnyupa olawa okhola khaazi zawe, aarettiye ahiwo hatha mwiitthwaana mmote. 12Muukha wa Potifwaari khukhola orempo awe khumuuza yoori: “Haya okilalane!” Yuusufu khunlikhela orempo awe mmakhono mwawe khutthirela vaje.

13Muukha otule ooniyeevo yoori atthira khulikha orempo awe, 14khuwaakhuwela akarumeya khuwooza yoori: “Mmoone! Mwiipereewu otu atiisiweeyo ti mannaka aaza onittukhana. Aaviriye okatthi waka khusala atakha okilalana, ila miiyo khusala kikhuwa kinyakulaka. 15Ye nawoona yoori keetta onyakula khukilikhela orempo awe khutthirela vaje.”

16Ye khupweha orempo opule mpakha Mbwana awe ota. 17Wakathi atiiyeevo khumuuza mattakhuzi apale araka: “Mwiitthwaana awo otule wa mwiipereewu onitiiseliyeeyo apha aakiteeliye yoori anittukhane. 18Kikhuwiyeevo, ye khukilikhela orempo awe khutthira.”

19Paata yoosiila mattakhuzi apale aari wuuziwaaye ti muukhaawe, araka: “Mwiitthwaana awo vitthu akiretteliyeezo pi epo,” ye khukafilikha venkivene. 20Khuruma weetteliwa Yuusufu khutthiiwa nkalapooso, antthiwakaamo anamafukeliwa a mfwalume Firawuuna; nttumpho ye khwiiya woofukeliwa. 21Ila Nnyizinku ari vamote na Yuusufu anthoonyezaka pheta ya waamineya, nttunkhulu wa anamweekesela kalapooso khunkhola saana. 22Khumwinkha ottunkhulu Yuusufu wa anamafukeliwa ooshi, khwiiya namalokozela vitthu zooshi za nkalapooso mphule. 23Nttunkhulu wa anamweekesela a kalapooso etile khuhisala ajali hatha etthu, zooshi zaari mmakhono wa Yuusufu mwaasa yoori Nnyizinku aari vamote na ye; na wakhula etile aari orettaaye aari ojaaliwa.

40

Yuusufu ontaphulela jozi piiri nkalapooso

1Paata yoovira vitthu epile, nttunkhulu wa namootela zoonywiwa na namuupa phaawu wa mfwalume wa Misuri khunkosa mbwana aya, mfwalume wa Misuri. 2Firawuuna khwiiya wookatipukha khwa anakhaazi awe apo awiri: Nttunkhulu wa namootela zoonyiwa na namuupa phaawu. 3Khuruma olawa ofukeliwa nkalapooso ya nttunkhulu wa anamweekesela, nttumphule aafukeliweemo Yuusufu. 4Nttunkhulu wa anamweekesela khumwinkha Yuusufu atthu apale awiri yoori asala awaatthantta, yo khwiikhala siikhu zawaatta nkalapooso.

5Osikhu mmote oowiiri khulottha, wakhula jozi yaarina maana aya, etile ya namuupa phaawu na ya nttunkhulu wa namootela zoonyiwa.

6Mmeesho mwaya supu Yuusufu khulawa owaathotola, khuwaasikana ari ooshukulikha. 7Aphano ye khuwoozela anakhaazi a Firawuuna apale aafukelaniweeyo khuri: “Leelo mwakafilikhela ni?”

8Yo khunjipu yoori: “Neetta wiiyana jozi, ila khuhiivo ntthu wootaphulela maana aya.”

Yuusufu khujipu yoori: “Nluku paasi ti ye anttelaaye otaphulela jozi epo, kuuzeni jozi zaya epo.”

9Nttunkhulu wa namootela zoonyiwa khumuuza jozi yawe Yuusufu araka: “Kalottha okiteeliye nrayi wa wuuva omaasho waka. 10Nrayi oriina virapi ttatthu za waaleya na khwiima mishumo zaari ottokotthaaye miwawa miwawa. 11Pilawuri ya Firawuuna eri mmakhono mwaka. Miiyo khuthuula mishumo za wuuva khuvinyela mpilawuri mphule kimwinkha mmakhono mwawe.”

12Yuusufu khuri: “Maana a jozi yawo eto tiiti: virapi ttatthu enlupa siikhu ttatthu. 13Nkatthi wa siikhu ttatthu Firawuuna ontta wuulazamo nkalapooso orutele khaazi yawo ya wootela zoonywa za mfwalume, na omwinkha pilawuri mmakhono mwawe, nkhama etthiipo waari orettakaazo raku. 14Ila amana zooshi ziweettettelaka saana ohikisahawu, kinuuhirimiza yoori okoonele huruma omuuze mfwalume monkoni wa miiyo, yoori kileemo nkalapooso mphu. 15Maana kalaziwa nti wa Meepereewu khutiisiwa okhuno, keettaka opuruliwa na kuvu, na okhuno akiretteeni hatha etthu yootakhala, yoori kisuhi wiiya nkalapooso mphu.”

16Asiiliyeevo nttunkhulu wa anamuupa phaawu yoori Yuusufu aataphuleliye jozi etile wooshapweyavo, ye khumuuza yoori: “Na miiyo kinaaye yaka, kalottha kipwecheriye phaawu khelenke ttatthu. 17Khelenke eti ya vatulu zaarimo wakhula nanna ya phaawu epile zontuvela Firawuuna, ila anyannyi khusala ajoropoja ziri veeshwa vaka.”

18Aphano Yuusufu khunjipu yoori: “Maana a jozi yawo eto tiiti: khelenke ttatthu epo enthoonyeza siikhu ttatthu. 19Nkatthi wa siikhu ttatthu etthiipo, Firawuuna onlawa athomeye eeshwa mmutthi, mwiili awo osala ojoropojiwa pi anyannyi.”

20Siikhu ya ttaatthu yaari siikhu Firawuuna aari orettaaye mwaakha, ye khujisa njampo na anakhaazi awe ooshi, khuruma okhuweliwa apale aari nkalapooso namuupa phaawu na namootela zoonywa. 21Namootela zoonywa khurutiseliwa khaazi yawe ya wootela na yoomwinkha pilawuri Firawuuna mmakhono mwawe. 22Ila Firawuuna khunthomeya namuupa phaawu nkhama etthiipile aalupiyeezo Yuusufu.

23Aphano namootela zoonywa khuhinfikhiri Yuusufu; khunsahawu.

41

Yuusufu ontaphulela jozi ya Firawuuna

1Eviriyeevo nyaakha miwiri, Firawuuna khulottha ari nshini wa muuttho oniitthiwaaye Niilu. 2Mmuttho nttumpho zivuuwakamo mompe sapa zooneneva na zooshapweya zittepulaka nyaani. 3Elottelanaka khuvuuwa mmuttho mompe sapa zootakhala na zawootta, khulawa khwiiya vamote na epile kiina nshini wa muuttho. 4Epile zootakhala na zawootta khurafuna epile zooshapweya zooneneva, attaaphale Firawuuna khusisimuwa.

5Khurutela olala khulottha theenya, misaasi sapa za tiriku zooshapweya zawiitaala ziwulaka vamote. 6Elottelanaka khuttapulukha misaasi sapa za tiriku zohitaali, zawuuma, zoolukuziwa ti pheevo za okhu lintthamuwaawo njuwa. 7Misaasi epile zohitaali khumiza epile zawiitaala sapa na zooshapweya. Firawuuna khusisimuwa khujuwa yoori eetta olottha.

8Noocha mmeesho mwaya supu, nafusi yawe khwiiya yooshukulikha, khurumisa olawa okhuweliwa anamajintta ooshi na anamapiya sako a Misuri. Firawuuna khuwooza jozi alotthiyeeyo, ila khuhiivo hatha ntthu mmote aajuwiiyeeyo otaphulela.

9Aphano namootela zoonywa khumuuza Firawuuna yoori: “Leelo kafikhiri koosa zaka. 10Siikhu moote mbwana mweephirisiweeyo pi anakhaazi enu mwaarumisiye ofukeliwa miiyo na nttunkhulu wa wuupa phaawu nkalapooso wa nttunkhulu wa anamweekesela. 11Osikhu mmote fweeyo awiri khulottha wakhula ntthu jozi yawe, wakhula jozi yaarina maana aya. 12Ila nkalapooso nttumphule aarimo shaapu mmote wa mwiipereewu aari mwiitthwaana wa nttunkhulu wa anamweekesela, fweeyo khumweeleza jozi zeetthu ye khutaphulela. 13Khurettikhana zooshi nkhama etthiipile aanuuziyeezo: miiyo khurutiseliwa khaazi yaka, otu nkina khuheyiwa.”

14Firawuuna khuruma olawa okhuweliwa Yuusufu, khulaziwamo nkalapooso nasaapiru. Khunyoola ttevu zawe khuwala kuwo kinoko khulawaniwa wa Firawuuna.

15Ye khumuuza Yuusufu yoori: “Miiyo kalottha jozi moote khuhipuwi hatha ntthu mmote wookitaphulela. Ila khusiila yoori weeyo amana wuuziwa jozi onwahi otaphulela maana aya.”

16Ye khunjipu Firawuuna araka: “Miiyo akina owahi, ila Nluku onwahi wuutaphulelani wooshapweyavo.”

17Aphano Firawuuna khusala amuuza jozi etile Yuusufu yoori: “Kalottha keemeliye nshini wa Niilu. 18Mmuttho mphule khusala zivuuwamo mompe sapa zooshapweya na zooneneva khusala zittepula nyaani nshini wa Niilu. 19Theenya khuvuuwa mompe sapa zawootta na zootakhala. Nti wooshi wa Misuri akinoone mompe zootakhala nkhama epo. 20Mompe etthiipile zootakhala na zawootta khumiza mompe epile zooneneva na zooshapweya, 21ila khusala zumpuwa nkhama zihijeeni etthu nalelo, khwiiya zawootta na zootakhala nkhama zaariizo. Ethiito miiyo khusisimuwa.

22“Khurutela olala khulottha theenya misaasi sapa za tiriku zooshapweya zawiitaala ziwulaka vamote. 23Elottelanaka khoona misaasi sapa za tiriku zohitaali zoolukuziwa ti pheevo za okhu lintthamuwaawo njuwa. 24Misaasi epile zohitaali khumiza epile zawiitaala sapa na zooshapweya, miiyo khuwooza anamajintta ila khuhiivo hatha mmote aawahiyeeyo otaphulela.”

25Aphano Yuusufu khumuuza Firawuuna yoori: “Jozi zenu epo zoopiiri enlupa etthu moote paasi, Nluku eetta wuuthoonyezani etthu anttelaaye oretta. 26Mompe epo sapa zooshapweya zinlupa nyaakha sapa. Misaasi sapa zooshapweya nayo zinlupa nyaakha sapa. Jozi zaya epo mooteru. 27Mompe epo sapa zawootta na zootakhala zaavuuwiyeeyo ziwelela aphale zaariivo epile zooshapweya enlupa nyaakha sapa. Misaasi epo sapa za maveya zaalukuziweeyo ti pheevo za okhu lintthamuwaawo njuwa, khumiza epile zooshapweya enlupa nyaakha sapa za jala.

28“Mattakhuzi apa kiniwuuza Firawuuna, Nluku eetta wuuthoonyeza etile anttelaaye oretta. 29Nyaakha sapa tuniya ya Misuri enteela oruwera venkivene. 30Ila theenya zinlawa zate nyaakha sapa za jala, oruwera opo onlawa wasahawiwe. Jala yaya eto enlawa yashintte nti opu. 31Khunteela ofikhireliwa oruwera opule, mwaasa wa jala enttela otepa waatta tuniya eti ya Misuri. 32Eto mwilotthisiweeyo swaafu piiri enlupa yoori Nluku alakela na onretta woohirupazi.

33“Apho mweeyo mfwalume, mwinthawule ntthu mmote woojuwa na wa akhili eeye nttunkhulu wa weettettisa tuniya eti ya Misuri. 34Mwirette etthiipo, mwiwaattheemo attunkhulu mmuti mphu asala alokotthela phantte ya thaanu za vitthu zinuuruliwaazo tuniya ya Misuri, khwa nyaakha epo sapa za oruweriwa. 35Yo ana yookusanya epile anttelaazo opattha nyaakha epo za oruwera, theenya ekusanyiwe tiriku yooshi epwehiwe yiiye mmakhono wa Firawuuna, yiiye etthu yooja ya mmasitati. 36Vitthu zoojiwa epo zinttela orumeyeliwa nyaakha epo sapa za jala enttelaaye ota tuniya ya Misuri yoori jala eto ehishintte tuniya eti.”

Yuusufu oninkhiwa ottunkhulu wa Misuri

37Firawuuna na mashawuriiya awe khoona yoori akhili epile za Yuusufu pi zooshapweya. 38Ye khuwooza mashawuriiya awe yoori: “Naari oteela ompattha ntthu nkhama otu wa weettettisiwa ti rooho ya Nluku?”

39Firawuuna khumuuza Yuusufu araka: “Wiiya Nluku othoonyeza vitthu epi, khaavo nkinoko wa akhili na woojuwa nkhama weeyo. 40Weeyo tiye onttelaaye wiiya nttunkhulu wa vaje vaka, atthu apa ariivo ooshi nka ashututelaka mattakhuzi awo, ila nkatthi woofwalume miiyo ki nttunkhulu zayita weeyo. 41Mpakha nasaapi eti kawinkha ottunkhulu wa tuniya eti ya Misuri yooshi.” 42Aphano, Firawuuna khuvula peetthe yawe khunwalisa Yuusufu, khuruma yoori awalisiwe kuwo zooshapweya na nkufu wa weero mmwisiko mwawe. 43Khupakhiriwa mmwikukutta opule wa phiiri, khulokoza anamalaleya alupaka yoori: “Mwinkokhorele!” Yuusufu enkhiweeyo ottunkhulu wa Misuri yooshi.

44Khulupa theenya Firawuuna amuuzaka Yuusufu yoori: “Miiyo ki Firawuuna, ila khina mmote antakhaaye oretta etthu tuniya eti ya Misuri ahaazeeni wuusikana weeyo.” 45Firawuuna khuntthaja Yuusufu nzina la Zafenathi Paneeya. Khunlooza muukha aari wiitthiwaaye Asenaathi, mwaana wa Potifweera, namalokozela wa tiini ya Ooni. Aphano Yuusufu khuzukulelisiwa tuniya etile yooshi ya Misuri.

46Ye aazaka khaazi ya mfwalume Firawuuna aarettiye arina nyaakha talaathiini na sitha, khunleeza Firawuuna khwaaza weettetta miti zooshi za Misuri. 47Nkatthi wa nyaakha sapa epile za oruwera tuniya etile yaarina tiriku yawaatta. 48Yuusufu khukusanya tiriku yooshi yaaruweriweeyo khwa nyaakha sapa tuniya ya Misuri khupweha mmasitati. Wakhula mashapa apale aattameliye sitati, tiriku yaari wuuruliwaaye yaari opwehiwa ottuukho. 49Yuusufu khukusanya tiriku yawaatta yahaari waalakeyaaye nkhama mishaka za mmattima, khulikha waalaka mwaasa wa waatta channu.

50Ehinafiye nyaakha epile za jala, muukha wa Yuusufu Asenaathi, mwaana wa Potifweera, khuwaapattha aana awiri. 51Otu wa mwanzo Yuusufu khuntthaja nzina la Manaase, alupaka yoori: “Nluku akisahawisa ohoowa waka na vaje wa apapazaku.”

52Otu wa phiiri aya khuntthaja nzina la Efwarayiimu, khulupa yoori: “Nluku akirizikhiya nti opu kihoowiyeeyo.”

53Aphano nyaakha epile sapa za oruweriwa tuniya ya Misuri khwiisha. 54Khufiya nyaakha epile sapa za jala aalupiyeeyo Yuusufu. Khupuwa jala tuniya yooshi, ila miti za Misuri zaarina etthu yoojiwa. 55Wakathi epariziyeevo jala Misuri, atthu ooshi khunvekela Firawuuna etthu yoojiwa. Ila ye khuwooza atthu ooshi a Misuri yoori: “Mwilawe mwakutthanane Yuusufu. Wakhula etile anttelaaye owuuzani mwirette ethiito.”

56Yuusufu nawoona yoori jala yamwazeyela tuniya yooshi khufukulela tiriku etile aapwehiiyeeyo, khusala awoozanyeza Amisuri mwaasa yoori jala etile yaashinttiye. 57Atthu a tuniya kiina aari ota Misuri oteela wuuzanya tiriku wa Yuusufu, mwaasa yoori jala yaamwazeyeliye olumwenku wooshi.

42

Attwiize Yuusufu antta tuniya ya Misuri

1Yaakhumpa noojuwa yoori Misuri ewaakho etthu yoojiwa, khuwooza aanaawe araka: “Mwineekesana yoori niini? 2Kasiila oriwa Misuri ewaakho tiriku, apho mwilawe moozanye nijilelane nihifwe jala.”

3Aphano khulankha attwiize Yuusufu khumi khusala alawa Misuri wuuzanya tiriku. 4Yaakhumpa khunkhattaza Bejami ttwiiye Yuusufu owaalotta attwiize amoovisaka ompattha etthu yootakhala. 5Aana a Yaakhumpa khulawa wuuzanya tiriku nkhama etthiipo aari olawaazo atthu akina, maana tuniya yooshi ya Kanaani yaarina jala.

6Yuusufu nsatoro wa Misuri, tiye aari owoozanyezaaye tiriku atthu ooshi a mmuti. Attwiize noofiya khunkokhorela ajihi zaya khufiisa vathi. 7Wakathi awooniyeevo khuwaajuwa, ila khumpuwa nkhama ahiwaajuweeni. Khusala awoozela awaatuturuchaka araka: “Mweeyo! Mwinlankha vayi?”

Yo khunjipu “Ninlankha tuniya ya Kanaani, naateeliye wuuzanya etthu yoojiwa.”

8Yuusufu khuwaajuwa attwiize ila yo khuhinjuwi. 9Ye khupayini jozi epile aawooziyeeyo khuri: “Mweeyo mwahankawaani! Mwaateeliye ojuwa siiri za mmuti mweetthu.”

10Yo khunjipu araka: “Wala Mbwana eetthu! Fweeyo akarumeya enu naateeliye wuuzanya etthu yoojiwa. 11Fooshi papeetthu mmote, na atthu awaamineya. Khahi naahankawaani.”

12Ila Yuusufu khusala akhanyarela owooza yoori: “Wala mweeyo mwateela ojuwa kiphenyo za mmuti mweetthu mphu.”

13Yo khuri: “Fweeyo ninlankha tuniya ya Kanaani, niri aana khumi na awiri paapa mmote. Otu wa efutti aya nasaapi eti asala onti na paapa, ila otu nkina aya afwa.”

14Khurutela owooza araka: “Pi etthiipo kilupiyeezo! Mweeyo mwahankawaani! 15Apho kintakha kiwooneni. Kinlapha khwa ohaayi wa Firawuuna, yoori khamwinlaavo apha mwihintiiseeni ttwiiyenu oto weefutti. 16Mwinrume ntthu mmote amweettele, ila apa akina ansalaaye anttela ofukeliwa. Noone nkhama mattakhuzi apa mwilupiyeeyo po ookhweele. Ila amana ehiiyi toowo kinlapha khwa ohaayi wa Firawuuna yoori phi mwinttelaavo ojuweya wiiya ahankawaani.” 17Ye khuwaattha nkalapooso siikhu ttatthu.

18Siikhu ya ttaatthu khuwooza yoori: “Miiyo kinimoova Nluku, apho nkhama mweeyo mwintakha wuusuru nafusi zenu, mwiri toono: 19nkhama mwa atthu awaamineya mwinlikhe ttwiiyenu mmote nkalapooso, apa akina athuule tiriku awenkhe ajamaazenu ahifwe jala. 20Mwikitiisele ttwiiyenu oto weefutti kihakikhi nkhama mattakhuzi enu pi ookhweele, mwirettaru toowo khamwinuuliwa. Yo khukhupalela oretta epile ooziweezo.”

21Aphano khusala oozana yoori: “Khweele ninaaye paathuli mwaasa wa ttwiiyetthu. Maana wakathi aashankiyeevo aanivekeliye yoori nimoonele huruma ila fweeyo khuhitakhi, apha tiiti na fweeyo anipatthiyeeyo matteso apa.”

22Ruubeni khujipu araka: “Miiyo akaalupiye yoori shaapu oto mwihinrettele vitthu zootakhala? Ila mweeyo khuhitakhi okisiileza! Apho nina yoojipu mwaasa woofwa wawe.”

23Yo khaari ojuwa yoori Yuusufu aari osiila epile aari ottakhulaazo, mwaasa yoori attakhulaka aarivo ntthu aari otaphulelaaye.

24Yuusufu khuwaasusa vattitthiiru khusala alila. Nawiisha khurutela attaaphale khusala attakhula, aphano khunthawula Simiyooni khuruma yoori afukiwe eettaka omoona.

Orutela Kanaani

25Elottelanaka Yuusufu khuwaaruma anakhaazi awe wiitaaza tiriku visurupa za attwiize na owaarutisela nzurukhu aya sirini atthaaka nvisurupa nttumpho, na owenkha etthu yooja ntarikhi. Khurettiwa etthiipo. 26Khuthuula visurupa epile wakhula ntthu khuttha vapuuru vawe khusala alawa.

27Noofiya vahali aalaliyeevo, mmote khufukula esurupa yawe yoori alazemo etthu yoojiwa enkhe puuru yawe, khusikana nzurukhu awe ori mwiisurupa nttumphule. 28Khuwooza attwiize yoori: “Moone! Nzurukhu aka karutiseliwa, opu ori mphu!”

Aphano yo khusuthuwa khusala athukumela na woova oozelanaka yoori: “Niini epi Nluku aniretteliyeezo?”

29Noofiya wa papaaya Yaakhumpa tuniya ya Kanaani, khusala amuuza zooshi zawaavireliyeezo araka: 30“Nsatoro wa Misuri eetta onituturucha anuuzaka yoori naahankawaani. 31Ila fweeyo khujipu yoori: ‘Khahi naahankawaani na atthu awaamineya. 32Fweeyo khumuuza yoori, niri khumi na awiri paapa mmote, mmote afwa, nkina aya weefutti asala onti na paapa tuniya ya Kanaani.’

33“Aphano nsatoro wa nti aya opule khunuuza yoori: ‘Mwinlikhe ttwiiyenu mmote attaapha, toowo phi kinttelaavo ojuwa yoori mweeyo mwa atthu awaamineya: mwithuule etthu yoojiwa mwilawe mwawenkhe ajamaazenu ahifwe jala. 34Mwitaaka mwintiise ttwiiyenu otu wa efutti aya, kaamini yoori mweeyo khahi mwahankawaani ila mwa atthu awaamineya. Ttwiiyenu kintta wuurutiselani, kiwinkheni ejaaza yooretta zanshara zenu mmuti.’ ”

35Wakathi afukuliyeevo visurupa zaya, wakhula esurupa khunsikanamo nfukho wa nzurukhu, yo na papaaya nawoona nzurukhu opule khusala oova. 36Aphano papaaya khulupa yoori: “Mweeyo! Mwintakha okiishisela aanaaka. Yuusufu ti otule aashikhiyeeyo, Simiyooni khaavo apha na Bejami mwintakha onthuula theenya! Zooshi epo othunku aya ti miiyo kinoonaaye.”

37Ruubeni khumuuza papaawe yoori: “Mwikinkhe miiyo khanaashikha kininrutisa, amana kihinrutisi mwiwoole aanaaka apale awiri.”

38Yaakhumpa khujipu araka: “Akinintakhisa Bejami olawa na mweeyo, Yuusufu afwa, ye ti asaliyeeyo. Amana empattha etthu yootakhala ntarikhi okho mwineettaawo, mwintta okishukhelisa ahera na pwi zaka kirina huzuni yoototheliwa ti mweeyo.”

43

Attwiize Yuusufu anrutela Misuri theenya

1Jala etile yeetta otepa yaattaka mmuti. 2Nooweeshela tiriku etile aalaziyeeyo Misuri, papaaya khuwooza yoori: “Mwirutele theenya Misuri moozanye etthu yoojiwa.”

3Ila Yuuda khujipu araka: “Kiniwuuzani khweele, nsatoro wa Misuri anihirimiza channu yoori nihirutelewo nihinlawaneeni ttwiiyetthu wa efutti. 4Amana mwinlikha ttwiiyetthu olawa na fweeyo, ninlawa noozanye etthu yoojiwa. 5Ila amana mwihininkhi khaninlawa, maana nsatoro oto anuuza yoori amana nihinlawani ttwiiyetthu nihirutelewo.”

6Ezirayiilu khuwoozela: “Mwamuuzelani yoori mwinaaye ttwiiyenu nkina? Mwakitothela pala khuluyeene.”

7Yo khujipu araka: “Mwinyi oto eetta onuuzela yoori anijuwe fweeyo na ajamaazetthu. Khuvira anuuzelaka theenya yoori: ‘Papeenu ori haayi? Mwinaaye ttwiiyenu nkina theenya?’ Fweeyo naarina yoojipu epile aari onuuzelaazo. Fweeyo khanaajuwiye yoori onttela oniila onlawana ttwiiyetthu?”

8Aphano Yuuda khumuuza papaawe yoori: “Mwinlikhe shaapu otu kilawena miiyo nasaapi ethiiti, nihifwe jala fweeyo na mweeyo na aaneetthu. 9Mwikikhupali miiyo, kinjaahiti omwiinanela na ontthantta. Amana kihinrutisi ari nkumi, kiniiyana paathuli ohaayi aka wooshi mmakhono mweenu mweeyo. 10Eriwaka khanaarupaziye nka nilawiye niruteliyewo swaafu ya phiiri.”

11Aphano Ezirayiilu, papaaya khuwooza yoori: “Nkhama pi etthiipo khina nanna kiina. Mwithuule vitthu zooshapweya za mmuti mphu, waaza paalasamu, asali, viluko, mafuttha oonukhela, na vitthu kiina nkhama khaazu, mwilawe mwamwinkhe mwinyi oto. 12Mwithuule nzurukhu wa feeta swaafu piiri na opu mwisikaniyeeyo nvisurupa mweenu mwilawane, khinjuweya eettiye ovonyela. 13Mwinthuule ttwiiyenu mwilawe mwakutthanane mwinyi oto. 14Nluku Nwahi zooshi amwinkhe wiiyana huruma na mweeyo, yoori oorutiseleni ttwiiyenu otu nkina na anlikhe Bejami ate. Maana, amana miiyo akaashikha aanaaka kinsala etthiipo woohiina mwaana.”

15Yo khuthuula vitthu epile enkhiweezo na nzurukhu vamote na Bejami khusala alawa Misuri wa Yuusufu. 16Yuusufu noomoona Bejami ari vamote na attwiize khumuuza karumeya awe nwulu yoori: “Owaathuule atthu apa owaalawane owaka, yashijiwe nyama yiipikhiwe, yo anttela oja na miiyo nthana opu.”

17Ye khuretta etthiipile ooziweezo, khuwaathuula atthu apale khuwaalawana owawe Yuusufu. 18Yo noofiya owawe Yuusufu khusala oova oopuwelaka yoori: “Talili natiiseliwavo mwaasa wa nzurukhu opule naarutiseliweeyo swaafu etile yamwanzo nvisurupa mweetthu. Ye ontakha onihukhumu, aniphuke anirette wiiya amwiitthwaana zawe, aninyakanye apuuru etthu.”

19Khumweettela karumeya wa owawe Yuusufu yoori anttakhulane vanlako. 20Khulupaza yoori: “Safwatali Mbwana eetthu! Swaafu etile yamwanzo natiiyeeyo apha naateeliye wuuzanya etthu yoojiwa. 21Ila noofiya vahali nalaliyeevo, nafukuliye visurupa zeetthu wakhula mmote wa fweeyo khunsikanamo omilomo waya nzurukhu opule nateeliyeeyo wuuzanyela etthu yoojiwa ori woolikana. Apha, naateeliye orutisa, 22na theenya natana nzurukhu nkinoko yoori nuzanyele etthu yoojiwa. Khaninjuweeni nlupa atthiiyeemo nzurukhu aya opu nvisurupa mweetthu.”

23Aphano karumeya otule khujipu araka: “Mwihoove na wala mwihisuthuwe. Nluku otu weenu mweeyo na otu wa papeenu ti ye atthiiyeemo nzurukhu nvisurupa mweenu, ila miiyo kapokhereliye nzurukhu opule mwaataniyeeyo.” Karumeya khumfukulela Simiyooni khuntiisa attaaphale aariivo attwiize. 24Nawiisha khuwaathuula khuwaavirisa nnyupa wa Yuusufu, khuwenkha maati khoosa moolu aya na khwinkha etthu yoojiwa apuuru aya. 25Attwiize Yuusufu khwaattalela tthuvo epile aataniyeezo khusala anwejela, maana aajuwiye yoori nthana aari oteela oja vamote naye.

26Wakathi Yuusufu afiiyeevo owawe, yo khweettela tthuvo epile atiisiyeeyo khumwinkha khukokhoraza omaasho wawe khufiisa ajihi vathi. 27Ye khuwenkha hapari, nawiisha khuwoozela yoori: “Papeenu otule mwakuuziyeeyo nalelo ori haayi?” Owaakho nkumi?

28Yo khunjipu yoori: “Karumeyeenu papeetthu ori haayi, owaakho nkumi.” Yo khukokhora khwiinama.

29Ye khulansa maasho awe khumoona ttwiiye Bejami mwaana wa mamaawe. Khuwoozela yoori: “Ttwiiyenu otu mwaari onlupaaye weefutti ti othuutu?” Ye khumuuza Bejami yoori: “Nluku awinkhe rehema mwanaka!” 30Yuusufu khwiiyana furaha khuluyeene mwaasa wa ttwiiye, khusala atakha olila, nasaapiru khulaavo khweetta okatthi wawe khusala alila.

31Nawiisha, khufuushula khurutela vansana ari wojiitthaaza khulupa yoori: “Mwininkhe etthu yoojiwa.”

32Khusaruliwa etthu yoojiwa meeza mattatthu, mamote a Yuusufu, makina a attwiize na makina a amisuri aari attaaphale. Mwaasa yoori yaari haraamu atthu a Misuri oja na meepereewu. 33Attwiize Yuusufu khwiikhala vameeza kharipu naye, khuthataanya waaza nttunkhulu mpakha efutti, khusala eekesana mmote na nzaawe ari ooshanka. 34Yuusufu khuruma winkhiwa etthu yoojiwa ethiitile enkhiweeyo vameeza vawe, sahani ya Bejami khuziti swaafu thaanu sahani za attwiize. Yo khuja, khunywa, khufurahi vamote na Yuusufu.

44

Pilawuri ya Yuusufu mwiisurupa wa Bejami

1Yuusufu khunruma karumeya nwulu wa vaje vawe yoori: “Wiitaaze saaneene etthu yoojiwa visurupa za atthu apa anwahaaye othuula, ottheemo nzurukhu aya omilomo wa visurupa zaya. 2Nawiisha, othuule pilawuri yaka ya feeta otthe omilomo wa esurupa ya otu wa efutti aya na nzurukhu aya opo atiisiyeeyo wuuzanyela tiriku.” Karumeya otule khuretta etthiipo ooziweezo ti Yuusufu.

3Mmeesho mwaya supuyeene, attwiize Yuusufu khunleeza khuwaathuula apuuru aya khusala alawa. 4Noolaamo nsitati mphule ahinafiyaze peetiwene, Yuusufu khunruma karumeya awe yoori: “Olankhe nasaapi owaatthirele atthu apale eettiye aphale, amana owaasikana wawoozele yoori: Oretteliwa vitthu zooshapweya mweeyo mwaripha khwa zootakhala? 5Mweeyela ni pilawuri ya mbwanaaka? Annywelakaaye na anjuwanaaye vitthu zoorettikhana? Mweeyo mwaretta vitthu zootepa otakhala.”

6Ye khuwaatthirela mpakha owaasikana khuwooza etthiipile ooziweezo ti Yuusufu. 7Yo khujipu araka: “Mwaasa aya niini Mbwana eetthu alupaka toowo? Fweeyo akarumeya awe khaninwahi oretta vitthu zaya epo! 8Onuupuwela yoori fweeyo nawahi orutisa nzurukhu Kanaani naasikaniyeeyo omilomo wa visurupa zeetthu? Toowo na atthu ninwahaaye wiiya feeta ama weero ya vaje wa Mbwana awo? 9Apha niriivo, karumeya otule onttelaaye onsikanana pilawuri eto afwe. Fweeyo ninttela osala niri amwiitthwaana a Mbwana eetthu.”

10Ye khuri: “Kakhupali epo mwilupiyeezo, ila othuuto kinttelaaye onsikanana tiye anttelaaye wiiya mwiitthwaana aka, mweeyo khamwiniiyana hatha koosa.”

11Wakhula ntthu khupakhula esurupa yawe khupweha vathi khufukula nasaapiru. 12Karumeya otule khwaaza weekesa mwiisurupa ya otu nwulu khwiishela esurupa ya otu weefutti aya. Attaaphale khusikana pilawuri etile mwiisurupa wa Bejami. 13Nooretta toole, khuvarula kuwo zaya, khupakhira opheya visurupa zaya vapuuru khusala arutela ositati ottuukhule.

14Wakathi Yuuda na attwiize afiiyeevo owawe Yuusufu khunsikana ye ari ottuukho, khukokhora khwiinama attaaphale aariivo Yuusufu. 15Yuusufu khuwoozela yoori: “Mwarettela ni etthu eti? Mweeyo khamwinjuwa yoori ntthu nkhama miiyo kinwahi woona vitthu nkhama epo?”

16Yuuda khujipu araka: “Niwuuze niini mbwana! Apho nijihakikhi toovi? Nluku avithula twampi zeetthu. Aphano na amwiitthwaana a Mbwana eetthu nkhama otule asikananiweeyo pilawuri.”

17Yuusufu khulupa yoori: “Miiyo akinwahi oretta etthu aya eto! Othuuto asikananiweeyo pilawuri yaka ti ye anttelaaye wiiya mwiitthwaana aka, mweeyo mwirutele wa papeenu na heeri.”

18Yuuda khunsusela Yuusufu khumuuza yoori: “Safwatali mbwanaaka! Mwinlikhe karumeyeenu awuuzeni nttakhuzi na mwihinkatipukhele, mwaasa yoori mweeyo mwiri nkhama Firawuuna mweenyeweene. 19Mbwanaaka mwaawoozeliye akarumeya enu mwiraka: ‘Mwinaaye papeenu na ttwiiyenu?’ 20Fweeyo khujipu yoori: ‘Ninaaye paapa ila ooluvala na ninaaye ttwiiyetthu weefutti apattikhaniyeeyo paapa ooluvaliye. Aarina ttwiiye afwa, ye asala otthwe wuumamani wawe, ti woophetiwa na kuvu ti papaawe.’

21“Mweeyo mwawaarumiye akarumeya enu yoori antiise mwite mwimoone khwa maasho enu. 22Ila fweeyo khuujipuni mweeyo mbwana yoori: ‘Mwaana oto khanwahi olikhiwa ti papaawe. Amana ampwetheya, papaawe ontta ofwa.’ 23Ila mweeyo khunuuza yoori: ‘Amana mweeyo mwihintiisi ttwiiyenu, khamwinteela onipwekherela opheya vaje venu apha.’ 24Noofiya onti, fweeyo khumuuza papeetthu mattakhuzi apale mwaanuuziyeeyo mbwana eetthu.

25“Wakathi papeetthu anirumiyeevo orutela okhuno oteela wuuzanya theenya etthu yoojiwa. 26Fweeyo khumuuza yoori: ‘Khaninwahi orutelawo nihilawaneeni ttwiiyetthu otu wa weefutti, amana nihilawani khaninlawa okutthanana mwinyi oto.’

27“Karumeya enu papeetthu khunuuza yoori: ‘Mweeyo mwinjuwa yoori muukhaaka akipatthela aana awiri, 28otu mmote akaashikha mpakha leelo akinamoone. Kakhupali yoori ooliiwa ti nyama ya ntthuttu khunrafuna. 29Amana mwinlazavo otu nompattha etthu yootakhala, mwintta okiishukhelisa ahera na pwi zaka kirina huzuni yoototheliwa ti mweeyo.’ 30-31Aphano amana nirutela onti ninlikha ye, nintta omuula na huzuni papeetthu, mwaasa yoori mwanawe animphetachaaye. Akarumeya enu anttela ompatthisa papaaya wiishukhela ahera na pwi zawe arina huzuni.

32“Olikha eto, miiyo kamwaahiti paapa yoori kininrutisa, amana kihinrutisi kookosani ohaayi aka wooshi.

33“Apho kinuuvekela yoori safwatali, miiyo kintta osala kiri mwiitthwaana enu mbwana zwaamu ya shaapu otu, mwinlikhe ye arutele onti na attwiize. 34Toowo kinttela orutela toovi wa paapa woohilawani shaapu otu? Miiyo akinwahi omoona ari mmatteso paapa.”

45

Yuusufu onjijuwisa attwiize

1Nawiisha Yuuda ottakhula, Yuusufu khusala ojeela ojilipisela. Khuwooza akarumeya awe ooshi olaavo, khuhiivo hatha ntthu, ajijuwisaka attwiize. 2Ye khusala alila anyakulaka mpakha khufiyelela osiila Amisuri, hapari epile khufiya wa mfwalume Firawuuna.

3Ye khuwooza attwiize yoori: “Miiyo ki Yuusufu! Paapa ori haayi?” Attwiize khuhisala awahi onjipu mwaasa yoori aari ooshanka channu.

4Khuwooza attwiize yoori: “Mwisusele apha kiriivo.” Yo khunsusela khuwooza yoori: “Miiyo ki Yuusufu, otule mwaawoozanyeziyeeyo a Misuri. 5Apho mwihishanke wala mwihishowerane mwaasa wookuuzanyisa khutaniwa okhuno. Ila Nluku eettiye okilokozisa yoori muusuru nafusi zenu. 6Zavira nyaakha miwiri za jala mmamuti mphule ila zasala theenya nyaakha mithaanu atthu ahinteelaaye olima wala wuurula. 7Nluku akiperekha vakatthi venu mweeyo yoori kuusuru ohaayi enu muulumwenku mphu na apo anttelaaye ovokoliwa.

8“Khahiyo mweeyo mwikiperekhiye okhuno, ila Nluku tiye akiperekhiye, khukiretta wiiya nkhama paapa wa Firawuuna, na nttunkhulu wa vaje vawe na tuniya ya Misuri. 9Mwaakuve mwirutele wa paapa mwamuuze yoori: Mwanenu Yuusufu alupa yoori: ‘Nluku akinkha ottunkhulu wa Misuri yooshi. Ate okhuno, ahirupaze! 10Mwite mwiikhale nti wa Gosheeni kharipu na miiyo, mweeyo na atuulwenu, aaneenu, pwittipwitthi zenu, mompe zenu, na vitthu zenu zooshi mwiriinaazo. 11Ottuukho kisala kiwinkhani etile enuuhithajiyaanini, mweeyo na vaje venu na zooshi mwiriinaazo yoori mwihihoowe, maana zasala nyaakha epi mithaanu za jala.’

12“Mweeyo mwinikoona na maasho enu, na ttwiiyaku Bejami onikoona, yoori khweele ti miiyo kinlupaaye mattakhuzi apa. 13Mwilawe mwamuuze paapa owahi kiriina Misuri na zooshi epile mooniyeezo. Apho mwaakuve mwilawe mwantiise ottuukhuno.”

14Yuusufu khumpatikha ttwiiye Bejami khusala alila, naye Bejami khumpatikha khusala alila. 15Nawiisha khuwaapejari attwiize ooshi khusala alila. Attaapho attwiize phi awahiyeevo ottakhulana ye.

16Hapari epile khunfiyela Firawuuna, yoori attwiize Yuusufu ata. Firawuuna noosiila khwiiya wootuveliwa vamote na akarumeya awe. 17Aphano Firawuuna khumuuza Yuusufu yoori: “Owooze attwiizo: ‘Mwithuule nyama zenu mwirutele tuniya ya Kanaani. 18Mwimweettele papeenu na ajamaazenu ooshi ate okhuno. Miiyo kintta owinkhani puuro swaafi mmuti mphu, yoori mwisala mwija vitthu zootuva zinruweriwaaye nttumphu.’

19“Owaarume theenya: ‘Athuule mikukutta za Misuri ethiiti mwiweettele aaneenu, aakheenu na papeenu. 20Mwihiiyane hatha shaakha na maali zenu zooshi mwiriinaazo, maana vitthu zooshapweya za tuniya yooshi ya Misuri zinttela wiiya zenu.’ ”

21Aana a Yaakhumpa khuretta etthiipile. Yuusufu khuwenkha mikukutta nkhama etthiipile aalupiyeezo Firawuuna, khuwenkha vitthu zooja ntarikhi alawaka. 22Wakhula ntthu khumwinkha kuwo pheeya ila Bejami khumwinkha miiya ttatthu za nzurukhu wa feeta na kuwo thaanu pheeya. 23Khuperekha puuru khumi zipakhiriye vitthu zaariiwo Misuri zootuva yoori alawe enkhiwe papaawe, khuperekha theenya puuru khumi zipakhiriye tiriku na phaawu na vitthu kiina za akhipa yoori asala aja ntarikhi. 24Nawiisha, khuleezana na attwiize yo khulankha khusala alawa, ye khuwooza yoori: “Mwihishowerane ntarikhi.”

25Yo khulankha Misuri khusala alawa Kanaani wa papaaya Yaakhumpa. 26Noofiya khumuuza papaaya yoori: “Yuusufu nalelo ori haayi, nsatoro wa Misuri yooshi!” Yaakhumpa noosiila khuzileya mwaasa woohaamini. 27Ila nawuuziwa mattakhuzi apale aalupiyeeyo Yuusufu, na khoona mikukutta epile aperekhiyeezo yoori zilawe zanthuule papaawe, rooho yawe khutamo. 28Yaakhumpa khulupa yoori: “Mwanaka ori haayi! Kintta olawa kamoone kihinafwe.”

46

Yaakhumpa onthamela Misuri na ajamaaze

1Ezirayiilu khuthuula vitthu zawe zooshi aariinaazo, khulawa mpakha Beeresheba. Noofiya okhule, khuretta twaha anrettelaka Nluku aari omwaaputwaaye papaawe, Esiyaakha. 2Nluku anteeliye Ezirayiilu osikhu nkatthi wa jozi khusala ankhuwela araka: “Yaakhumpa! Yaakhumpa!”

Ye khujipu yoori: “Lapeekha!”

3Ye khuri: “Miiyo ki Nluku, Nluku wa papaawo. Ohoove olawa tuniya ya Misuri, maana khwa weeyo kinttela opuwisa khapila khuluyeene. 4Miiyo kinlawa vamote na weeyo Misuri na kinlawa koorutisele mmuti nttumphu. Amana ofwa Yuusufu tiye anttelaaye ophulula maasho awo.”

5Aphano, Yaakhumpa khulankha nti wa Beeresheba na aanaawe na aakha aya na aanaaya khupakhira mmikukutta epile zaaperekhiweezo ti Firawuuna. 6Khuthuula maphanko a nyama, na maali zaya zooshi epile aapatthiyeeyo tuniya ya Kanaani, Yaakhumpa khusala alawa Misuri na ajamaaze ooshi. 7Aanaawe aalume na aanaaya, aanaawe aakha na yo na aanaaya, ajamaaze ooshi khuwaathuula khusala alawa Misuri.

8Apa mazina a meezirayiilu, Yaakhumpa na ajamaaze aalawaniyeeyo Misuri:

Ruubeni, mwaana wamwanzo wa Yaakhumpa.

9Aana a Ruubeni pi apa:

Enookhi, Phaalu, Hesherooni na Khariimu.

10Aana a Simiyooni pi apa:

Yemuweeli, Yamiini, Ohaati, Yakhiini, Zowaari,

na Shawaali mwaana wa nunu mmote wa Kanaani.

11Aana a Leevi pi apa:

Yeerisoni, Kowaati na Meraari.

12Aana a Yuuda pi apa:

Eeri, Onaani, Sheela, Pereezi na Zeera.

Eeri na Onaani afwa tuniya ya Kanaani.

Aana a Pereezi pi apa:

Hesherooni na Hamuuli.

13Aana a Ezakaari pi apa:

Toola, Phuuva, Yashuubu na Shimrooni.

14Aana a Zebulooni pi apa:

Seredi, Elooni, na Yaleeli.

15Apa atuulu na aana a Yaakhumpa aawaavokoliyeeyo na Liiya nti wa Pata Ara, ohintthiimo mwanawe Tiina. Ooshi aari talaathiini na attatthu.

16Aana a Gaati pi apa:

Sefiyooni, Haakhi, Shuuni, Esbooni, Eeri, Aroodi na Areeli.

17Aana a Asheeri pi apa:

Imunna, Eshwiiva, Eshwiivi, Beriiya na ttwiiye Zeera.

Aana a Beriiya pi apa;

Hepeere na Malikiyeeli.

18Apa aana a Yaakhumpa na Ziilipa, karumeya otule Labani aamwinkhiyeeyo mwanawe Liiya. Ooshi aari khumi na sitha.

19Aana a Rakeele muukha wa Yaakhumpa aari apa:

Yuusufu, na Bejami.

20Asenaathi mwaana wa Potifweera, namalokozela wa tiini ya Ooni aavokoleliwe aana awiri ti Yuusufu tuniya ya Misuri, Manaase na Efwarayiimu.

21Aana a Bejami pi apa:

Beela, Beekheri, Ashibeeli, Geera, Naamani,

Eehi, Rooshi, Muupimu, Huupimu na Haridi.

22Apa aana a Rakeele aavokoleliweeyo ti Yaakhumpa, ooshi aari khumi na wane.

23Mwaana wa Daani aari Hushimu.

24Aana a Nafitaali pi apa:

Yaseeli, Kuuni, Yeseeri, na Shileemu.

25Apa aana a Yaakhumpa na Biila, karumeya otule Labani aamwinkhiyeeyo mwanawe Rakeele. Ooshi aari sapa.

26Atthu ooshi apale aalawaniyeeyo Yaakhumpa Misuri aari ajamaaze, ohiwaatthiimo aakha a aanaawe, aari siithiini na sitha atthweene. 27Owaatthaamo aana a Yuusufu aavokoliweeyo tuniya ya Misuri, ojama wooshi wa Yaakhumpa waari wa atthu saapiini.

28Aphano Yaakhumpa khunlokozisa Yuuda wa Yuusufu, yoori alawe amuuze anthepeeze nti wa Gosheeni. Afiiyeevo nti wa Gosheeni, 29Yuusufu khuthuula nkukutta awe khusala alawa Gosheeni okutthana papaawe, Ezirayiilu. Noomoona khuntthirela khulawa khumpatikha, khuvira wakathi wa waatta eettaka olila.

30Yaakhumpa khumuuza Yuusufu yoori: “Aphano kiwooniyeevo yoori ori haayi, kinfwa kihina shaakha.”

31Yuusufu khuwooza attwiize na ajama a papaawe yoori: “Kintta wa Firawuuna kamuuze yoori attwiizaku na ajamaaze paapa apa aari wiikhalaaye tuniya ya Kanaani, ata mmuti mphu. 32Kinttela omuuza yoori yo amakhampuzi, ataaka atiisa nyama zaya, pwittipwitthi, mompe na vitthu zaya zooshi ariinaazo. 33Amana Firawuuna arumisa oteela okhuweliwa mweeyo, na awuuzelani yoori ‘Mwinkhola khaazi ni?’ 34Mwinjipu yoori: ‘Fweeyo akarumeya awo khaazi yeetthu oshukisa nyama, waaza osimaana mpakha apha, nkhama etthiipo aari orettaazo apapazetthu.’ Toowo, mwintta okhupaleliwa wiikhala nti wa Gosheeni, mwaasa yoori amakhampuzi ooshi pi ootarawiwa pi a Misuri.”

47

Yuusufu onimuuza Firawuuna ofiya wa papaawe tuniya ya Misuri

1Yuusufu khulankha olawa omuuza Firawuuna yoori: “Paapa na attwiizaku ata ari nti wa Gosheeni, atana maphanko a nyama, mompe, pwittipwitthi na vitthu zaya zooshi ariinaazo.” 2Nawiisha khuwaathuula attwiize athaanu olawa owaajuwisa Firawuuna.

3Aphano Firawuuna khuwoozela attwiize Yuusufu araka: “Mwinkhola khaazi ni?” Yo khunjipu yoori: “Mbwana eetthu, fweeyo khaazi yeetthu oshukisa nyama nkhama apapazetthu apa aviriyeeyo. 4Fweeyo nateela wiikhala mmuti mphu siikhu vattitthiiru, mwaasa yoori tuniya ya Kanaani yeetta opuwawo jala yawaatta nyama zeetthu khuhisala ziiyana etthu yoojiwa. Safwatali wa safwatali, mwinilikhe niikhale nti opu wa Gosheeni.”

5Aphano Firawuuna khulupa yoori: “Papaawo na attwiizo ata wiiya vamote na weeyo. 6Tuniya ya Misuri eri mmakhono mwawo. Apho, papaawo na attwiizo owenkhe Gosheeni ti yiiyiye phantte yooshapweya ya mmuti mphu, eekhale ottuukho. Na amana woona yoori vakatthi wa ajamaazo awaapho atthu ariina akhili, owenkhe ottunkhulu wa mompe zaka.”

7Yuusufu khunthuula papaawe Yaakhumpa khulawa onjuwisa Firawuuna, Yaakhumpa khumparikhiya. 8Firawuuna khumuuzela Yaakhumpa araka: “Mwina nyaakha mikavi?”

9Yaakhumpa khunjipu araka: “Kinaaye nyaakha miiya na talaathiini, keettaka osaafiri kijeettettelaka. Nyaakha epi kivirisiyeeyo vattitthiiru na pi zootakhala, mpakha apha akinafiye nyaakha epile eekhaliyeezo amarehemu apapazaku.” 10Aphano Yaakhumpa khumparikhiya Firawuuna, nawiisha khuruti.

11Yuusufu khumwinkha meekhazi papaawe na attwiize phantte yooshapweya ya tuniya ya Misuri waattama nti wa Ramesesi, nkhama etthiipile Firawuuna aalupiyeezo. 12Ye khumwinkha papaawe na attwiize na ajamaaze ooshi etthu yoojiwa, yoowaafiyela wakhula ntthu na aanaawe.

Nyaakha za jala

13Khuthowa etthu yoojiwa tuniya yooshi mpakha Kanaani yooshi. Atthu khusala akureya mwaasa wa jala waatta. 14Aphano Yuusufu khukusanya nzurukhu wooshi, opule waari orumeeliwaaye Misuri na wa Kanaani opule waari wuuzanyeliwaaye tiriku, khulawa khupweha owawe Firawuuna. 15Wakathi wiishiyeevo nzurukhu wa Kanaani na Misuri, khulankha Amisuri khulawa onvekela Yuusufu araka: “Safwatali, oninkhe etthu yoojiwa nihifwe onoonaka mwaasa woohiina nzurukhu.”

16Yuusufu khujipu araka: “Nkhama mweeyo khamwina nzurukhu, mwikitiisele nyama zenu nipatili na etthu yoojiwa.” 17Amisuri khuthuula pwittipwitthi zaya, mompe, khavalo, na apuuru aya, khulawa khumwinkha Yuusufu, ye khuwenkha etthu yoojiwa aari weettelaaye oja mwaakha wooshi.

18Mwaakha aya opule khwiisha, mwaakha nkina khurutela wa Yuusufu olawa omuuza yoori: “Mbwana eetthu khaninoona etthu yoovitha, nzurukhu eetthu waniishela, nyama zeetthu piipile niwinkhiyeenini. Khanisalaneeni hatha etthu, nasalana mwiili eetthu na mashapa eetthu paasi. 19Ohinilikhe nifwaka na mashapa eetthu apwecheyaka weettaka woona. Wuuzanye mashapa eetthu oninkhe etthu yoojiwa. Toowo niniiya amwiitthwaana a Firawuuna na mashapa eetthu anttela wiiya awe. Oninkhe peewu yoozala yoori nipatthe wiiyana meekhazi, nihifwe jala na nti eetthu ohiiye yaara.”

20Khwa nanna ethiito Yuusufu khuuzanya mashapa ooshi a Misuri khwiiya a Firawuuna. Amisuri ooshi aarina yawuuzanyisa mashapa aya mwaasa wa jala yeetta otepa yaattaka, nti wooshi khwiiya wa Firawuuna. 21Yuusufu khuwaaretta omwiitthwaana atthu ooshi a phantte yooshi ya Misuri. 22Ila mashapa a anamalokozela a tiini khoozanyiye mwaasa yoori yo aari winkhiwa etthu yoojiwa ti Firawuuna, ti etthu ahoozanyiseliyeeyo mashapa aya.

23Aphano Yuusufu khuwooza atthu yoori: “Mwikisiileze! Kawuuzanyani mweeyo na miti zenu zooshi. Waaza leelo mweeyo na mashapa enu anttela wiiya a Firawuuna. Peewu eti mwilawe mwazale. 24Wakhula etile mwinttelaaye oruwera mwisala mwithuula lifunku la thaanu mwimwinkha Firawuuna. Mafunku apa mane mwinsalanaaye mwisala mwija mweeyo na aaneenu na atthu apale mwiniikhalanaaye. Kinoko khupweha yoori mwirette peewu.”

25Yo khujipu araka: “Weeyo Mbwana eetthu wanuusuru, wanirettela vitthu zooshapweya, fweeyo nakhupali na rooho zeetthu zooshi, wiiya amwiitthwaana a Firawuuna.”

26Yuusufu khulaleya kano moote eriivo mpakha leelo, yoori lifunku la thaanu la vitthu zooshi zinruweriwaazo tthi la Firawuuna. Mashapa apale paasi a anamalokozela a tiini khuhinkhiwi wiiya awe.

Otakha wawiishela wa Yaakhumpa

27Meezirayiilu khuthamela Misuri nti wa Gosheeni. Ottuukho khupatthawo meekhazi khuvokolelana khwaattelana.

28Yaakhumpa eekhaliye tuniya ya Misuri nyaakha khumi na sapa, nyaakha eekhaliyeezo Yaakhumpa ohaayi awe wooshi zaari miiya na arupayiini na sapa. 29Ooniyeevo yoori mansha awe asala vattitthiiru khunkhuwela mwanawe Yuusufu khumuuza yoori: “Nkhama onikipheta othuule nkhono awo otthe vathi wa liphaja laka, olaphe nkhama onteela oretta na pheta yawaamineya etile kuuvekeliyeeyo, yoori ohikizikhe tuniya ethiiti ya Misuri. 30Amana kifwa okilazemo mmuti mphu olawe wakizikhe nti opule azikhiweewo apapazaku, kilawe keeye vamote nayo.”

Yuusufu khujipu araka: “Kinttela oretta etthiipo mwikirumiyeezo.”

31Aphano Yaakhumpa khunkhanyerela yoori alaphe, Yuusufu khulapha, Yaakhumpa khwiinamela ovishwa wa olili.

48

Yaakhumpa onimparikhiya Manaase na Efwarayiimu

1Wakathi ziviriyeevo vitthu epile, khuuziwa Yuusufu oriwa: “Papaawo nlwele.” Ye khulankha khusala alawa omoona, alawaka khuwaathuula aanaawe awiri, Manaase na Efwarayiimu. 2Khuuziwa Yaakhumpa yoori: “Mwanenu Yuusufu ontta ota oteela owoonani.” Ezirayiilu khujilipisela khulankha khwiikhala voolili.

3Aphano Yaakhumpa khumuuza Yuusufu: “Nluku Wa owahi Wooshi aakipuweleliye nti wa Luuzhu tuniya ya Kanaani khukiparikhiya, 4akuuzaka yoori: ‘Kinteela owinkha mavokozi na kaattise ojama awo yoori khwa weeyo epuwe khuntti za waatta na kinkhe nti opu ojama awo mileele.’

5“Aanaawo apa awiri avokoliweeyo Misuri miiyo kihinate, Manaase na Efwarayiimu apa aya pi aka aanaaka, nkhama Ruubeni na Simiyooni eeyiyeeyo aanaaka. 6Ila apa onttelaaye owaavokola theenya anttela wiiya awo apa pi anttelaaye orithi zwaamu ya attwiizaya. 7Kirutaka Pata Ara akifwela muukhaaka Rakeele tuniya ya Kanaani, kiri ntarikhi kisaleelaka ofiya nti wa Efwarati. Miiyo khunzikha phantte ya tarikhi ya Efwarati oniitthiwaawo Belemu.”

8Wakathi Ezirayiilu awooniyeevo aana a Yuusufu khuuzela araka: “Khi apa apaani?”

9Yuusufu khunjipu papaawe yoori: “Apa aana akinkhiyeeyo Nluku mmuti nttumphu.”

Ezirayiilu khulupa yoori: “Okitiisele apha kiriivo yoori kiwaaparikhiye.”

10Maasho awe Ezirayiilu khaari woona saana mwaasa wa wuuluvala, Yuusufu khuwaathuula aana apale khumwaattamisela pwapwaaya, ye khuwaapatikha khuwaapejari.

11Ezirayiilu khumuuza Yuusufu yoori: “Wala akaari wuupuwela yoori kaari oteela woonanana weeyo theenya, ila Nluku akinoza mpakha aanaawo!”

12Elottelanaka Yuusufu khuwaalazavo aana apale vamakutha wa pwapwaaya khwiinama khufiyisa ajihi yawe vathi. 13Yuusufu khuwaathuula aanaawe oowiiri, Efwarayiimu nkhono nlume phantte ya nkhono nkha wa Ezirayiilu, Manaase khunthuula nkhono nkha phantte ya nkhono nlume wa Ezirayiilu khuwaattamisela pwapwaaya. 14Ezirayiilu khookola nkhono awe nlume veeshwa wa Efwarayiimu, otu nttiitthi aya, nkhono nkha khuttha veeshwa wa Manaase otu nwulu.

15Aphano khumparikhiya Yuusufu araka:

“Nluku otu anrumeyeliyeeyo apapazaku,

Eburahiima na Esiyaakha,

Nluku otu ankishukaaye

ohaayi aka wooshi mpakha leelo,

16Nlayikha ntthi likilaziyeemo nkatthi wa vitthu zootakhala,

liwaaparikhiye asimaana apa.

Khwa yo livuwisiwe nzina laka

na mazina a apapazaku,

Eburahiima na Esiyaakha,

eeyane ojama wa waatta va tuniya.”

17Wakathi Yuusufu amooniyeevo papaawe athuuliye nkhono awe nlume khuttha veeshwa wa Efwarayiimu, ye khuhintuveli. Khulazavo nkhono nlume wa papaawe veeshwa wa Efwarayiimu khuttha veeshwa wa Manaase. 18Khumuuza papaawe yoori: “Khahiyo toowo paapa, otu ti eeyiye nttunkhulu, apho nkhono nlume mwinttheele othuuto veeshwa vawe.”

19Ila papaawe khuhitakhi khuri: “Miiyo kinjuwa mwanaka etthu kinrettaaye. Manaase onttela wiiya khuntti khuluyeene na onteela wiiyana ojama wa waatta, ila ttwiiye otu nttiitthi onteela onziti ye, ojama awe onttela wiiya khuntti yawaatta.” 20Aphano khuwaaparikhiya siikhu ethiitile araka:

“Atthu a Ezirayiilu anteela owaaparikhiya azaaya arumeyelaka mazina enu araka:

‘Nluku ooretteni nkhama Efwarayiimu na Manaase.’ ”

Paata ya toowo, khunwulisa Efwarayiimu zayita Manaase.

21Elottelanaka, Ezirayiilu khumuuza Yuusufu yoori: “Apha miiyo nasaapi kinfwa, ila Nluku onttela wiiya vamote na mweeyo na ti ye anttelaaye wuurutiselani nti wa apapazenu. 22Apho kawinkha nti wa onyaako wa Shekemu weeyo owaazitiyeeyo attwiizo, etile kiwaanyakanyiyeeyo amoori kuumananaka phanka yaka na mattetthe aka.”

49

Yaakhumpa oniwaaparikhiya aanaawe

1Yaakhumpa khuwaakhuwela aanaawe khuwooza yoori: “Mwite apha kiwuuzeni vitthu zinttelaaye orettikhana siikhu epo zintaazo.

2“Mwisusele apha mwisiile aana a Yaakhumpa,

mwinsiileze papeenu Ezirayiilu.

3Weeyo Ruubeni, mwaana woomwanzo aka,

kuvu zaka,

nshumo woomwanzo wa ojikhitiri wa oshaapu aka,

mwanzo wooshitahiwa channu na wookhomaala.

4Weeyo o wootumpunyeya nkhama maati a mpahari,

omwanzo awo wafujeya,

mwaasa wa olalana muukha wa papaawo,

waphuja olili wa papaawo49:4 Woone kithaapu ya Mwanzo 35:22..

5Naye Simiyooni na Leevi, attwi,

phanka zaya puntukhi za orettana vitthu za ohusuti.

6Shawuri zaya miiyo akeepu,

na rooho yaka khiri vamote na yo,

mwaasa wa wiiphiiriwa waya awoola atthu

khushija ttottopwa za mompe za watthu mwayiini.

7Woolanikha wiiye wiiphiiriwa waya, maana pi woowali,

oolanikha yiiye katapu yaya, maana ti yookhomaala.

Kinlawa kawaaphakulevo vakatthi wa khapila ya Yaakhumpa,

kiwaamwazelaka vakatthi wa Ezirayiilu.

8Weeyo Yuuda, attwiizo anteela wuuttottopela;

onttela owaashintta maatuwi awo,

aana a papaawo anlawa

awiinamele weeyo.

9Yuuda, mwaana wa siipa,

amana akhola nyama khininsuruwa;

onlattanana siipa nwulweene arapaleliye,

paani amminyalaaye khunlansa?

10Khweele Yuuda khanteela onyakanyiwa ofwalume awe,

wala pakhora yoofwalume eriiye mmwinyoka mwawe,

mpakha ate mweenyewe ofwalume,

otu anttelaaye oshututeliwa pi atthu ooshi.

11Ye onteela ofukelela puuru yawe

va nrayi wa wuuva,

na mwaana aya anfukelele

va erapi yooshapweya ya nrayi otthuupo.

Kuwo zawe nka afulanaka viinyu

na ajapi yawe nka afulanaka taamu ya wuuva.

12Maasho awe anttela wiiya awaara

mwaasa woonywa viinyu ya wuuva,

meeno awe anttela wiiya oolakala

mwaasa woonywa leethi.

13Zebulooni onttela wiikhala phantte ya phwaani,

onttela wiiya patari ya makalawa;

mwiinano awe onlawa mpakha nti wa Sitooni.

14Ezakaari puuru wookhomaala

arapaleliye vakatthi wa mapwattha mawiri.

15Wakathi ooniyeevo yoori tuniya etile yaari ya shirehe

na yooshapweya ovumula,

ye khwiinamisa mafuzi awe

khuvikela mapwattha,

khusala akhola khaazi

nkhama mwiitthwaana.

16Daani, onteela ophuka washariyavo khapila yawe

nkhama lihimo limote la Ezirayiilu.

17Ye onteela wiiya nkhama nyookha

eniiyaaye nshini wa tarikhi.

Nkhama evili yoovithaalela

enlumaaye ekwakuno ya khavalo,

namweettettisa khavalo

khukwana enyokonyoko.

18Oo Nnyizinku aka! Miiyo kinweja nusura yawo!

19Gaati onteela wuumananiwa pi anaviittha

ila ye eettaka owiikarisa.

20Vitthu zoojiwa za Asheeri enttela wiiya za nnofu,

ye nka avahaka etthu yoojiwa ethiitile ensuhaaye oja afwalume.

21Nafitaali nazoro wojitaphula

aniwaapatthaaye aana ooshapweya.

22Yuusufu muutthi wawiima channu

waattameliyeeyo nshini wa maati,

virapi zaya khurapela vatulu wa muuri.

23Maatuwi awe anlawa amuumanane amwiikarisaka

na mattetthe aya,

24ila nttetthe lawe tthi lookhomaala,

makhono awe pi oozivala

khwa kuvu za Nwali wa Yaakhumpa,

khwa kuvu za Nshuki nwulu, Mwaako wa Ezirayiilu,

25khwa kuvu za Nluku wa papaawo,

Nluku Nwahi zooshi.

Ye ooparikhiye weeyo Yuusufu na parakha za pinkuuni,

na parakha za mmaati ariiye vathi woolumwenku,

na parakha za nyama zawaatta na parakha za ovokola.

26Parakha za papaawo pi zawaatta zayita

parakha epile za nyaako epi za raku,

na maali za nyaako mittiitthi za mileele.

Parakha zooshi epi ziiye veeshwa wa Yuusufu

mpakha vaajihi va otule athawuliweeyo

vakatthi wa attwiize.

27Bejami miiji woosaya,

supuyeene onkhola nyama na orafuna,

njuwa looveva nawaawanya epile zinsalaazo.”

28Pi atthaapa mahimo khumi na mawiri a Ezirayiilu, na mattakhuzi aawooziyeeyo papaaya awaaparikhiyaka, na amwinkhaka wakhula ntthu parakha yawe etile yaamweeziyeeyo.

Ofwa wa Yaakhumpa

29Elottelanaka Yaakhumpa khuwooza araka: “Kinttela ofwa kilawe kazikhiwe vamote na ajamaazaku apa afwiiyeeyo. Mwakizikhe vamote na apapazaku nlikurakuza liriiye mmashapa wa Eforoni Nhiiti, 30nttintthile liriiye Makhipeela kharipu ya Manre tuniya ya Kanaani, nttinttho Eburahiima oozanyeziweeyo ti Eforoni Nhiiti yoori yiiye vilalo yawe. 31Ottuukho azikhiweewo Eburahiima na muukhaawe Suhura, Esiyaakha na muukhaawe Rapekha na theenya ottuukho phi kinzikhiyeewo Liiya. 32Nshapa laya na likurakuza laya nttho oozanyaniye ahiiti.”

33Nawiisha mattakhuzi apale aari owoozaaye aanaawe, Yaakhumpa khurutisela moolu awe voolili khurapalela khwiittha phuumu khufwa.

50

Olileliwa wa Yaakhumpa na ozikhiwa wawe

1Yuusufu khumwiinamela papaawe omaasho wawe khumpejari khusala alila. 2Elottelanaka khuwooza anamajisa thiipa awe yoori anvaaze thiipa ya paalasamu papaawe yoori ahivutte; yo khuretta etthiipo. 3Ottukuntteliwa thiipa Ezirayiilu zeeshiye siikhu arupayiini, nkhama etthiipo aazowereliyeezo Amisuri. Yo eeshiye siikhu saapiini ari mmatthaka.

4Nawiisha matthaka apale, Yuusufu khuwooza attunkhulu apale aari wiikhalanaaye Firawuuna araka: “Kookholani moolu mwilawe mwamuuze Firawuuna yoori 5paapa ahinafwe, aakilaphisiye yoori: ‘Noofwa kilawe kanzikhe attaapho azikheweevo ajamaaze tuniya ya Kanaani.’ Safwatali mwikilikhe kilawe kanzikhe ottuukho nawiisha kintta ota.”

6Firawuuna khunjipu araka: “Wiiya oolaphisiye etta wanzikhe papaawo.”

7Aphano Yuusufu khulankha khusala alawa onzikha papaawe vamote na attunkhulu, akarumeya ooshi a Firawuuna na mamunu munu ooshi a tuniya ya Misuri. 8Aalawiye vamote na ajamaaze Yuusufu na attwiize, na ajama ooshi a Yaakhumpa aasaliyeeyo Gosheeni aari asimaana na pwittipwitthi na mompe. 9Atthu aalawiye mmwikukutta akina vakhavalo, atthu aalawiyeeyo aari awaatta.

10Afiiyeevo nti wa Ataati oriiye phantte ya okhu lintupweelaawo njuwa ya muuttho Yorotaani, khwiikhala siikhu sapa Yuusufu ari mmatthaka wa papaawe eettaka olila. 11Wakathi a Kanaani apale aari wiikhalaaye ottuukhule awooniyeevo Amisuri apale eettaka olila nti wa Ataati yo khuri: “Olila opu anlilaaye Amisuri apa nwulweene.” Khutthaja nzina aphale vaya la Apeele Misurayiila, eniiyaaye okhu lintthamuwaawo njuwa ya muuttho Yorotaani.

12Aana a Yaakhumpa khuretta etthiipile aawooziyeezo ahinafwe. 13Khunthuula khunlawana tuniya ya Kanaani khulawa khunzikha nlikurakuza la Makhipeela waattamana na Manre, nshapa nttintthile Eburahiima oozanyaniyeeyo Eforoni Nhiiti yoori asala awaazikhawo ajamaaze. 14Nawiisha ozikha, Yuusufu khurutela Misuri vamote na attwiize na atthu ooshi apale aalawaniyeeyo ozikha.

Yuusufu oniwaathuza rooho attwiize

15Noofwa papaaya, attwiize Yuusufu khuri: “Talili Yuusufu khana liphuta varoho vawe mwaasa wa vitthu epile nanretteliyeezo zootakhala, naye khanteela onirettela etthiipo?” 16Aphano attwiize khumperekheza nhupi Yuusufu yoori: “Papaawo ahinafwe aanirumiye 17yoori niwuuze toono: ‘Safwatali, owaaswaamihi attwiizo khwa koosa na twampi epile ooretteliyeezo mwaasa woohuukholi saana.’ Apho nasaapi eti ninuuvekela yoori, oniswaamihi koosa zeetthu, fweeyo niiyiye akarumeya a Nluku otu aari omwaaputwaaye papaawo.” Ye noosiila mattakhuzi apale khusala alila.

18Aphano khuta attwiize khwiinama khukokhora anvekelaka nswammaha araka: “Nata namwiitthwaana awo.”

19Yuusufu khuwooza yoori: “Wala mwihikoove. Miiyo aki Nluku. 20Khweele mweeyo mwaakiwazeliye shawuri zootakhala. Ila Nluku khuzukulisa khwiiya zooshapweya. Khwa toowo Nluku awoosuru atthu awaatta mpakha leelo eti. 21Apho mwihoove. Miiyo kintta wuukholani mweeyo na aaneenu.” Khwa etthiipo Yuusufu khuwaanyamaza attwiize, mattakhuzi apale aawooziyeeyo aawaafiiye nroho mwaya.

Ofwa wa Yuusufu

22Yuusufu aari wiikhala Misuri vamote na ajama a papaawe, ye eekhaliye nyaakha miiya na khumi. 23Khuwoona aana a Efwarayiimu ojama wa ttaatthu, theenya khuwaathuula aana a Makhiiri, mwaana wa Manaase, khuwaattha va moolu vawe.

24Yuusufu ahinafwe khuwooza attwiize yoori: “Apha miiyo kinttela ofwa, ila Nluku onteela owaawunini oolazenimo mmuti mphu oolawaneni tuniya etile aamwaahitiyeeyo alaphaka yoori onteela omwinkha Eburahiima, Esiyaakha na Yaakhumpa.” 25Ye khuwaalaphisa aana a Ezirayiilu araka: “Kiniwuuzani khweele, Nluku onteela owaawunini. Amana zirettikhana epo zaya, mwilawaka nti aya opo mwithuule makhonkolo aka.”

26Yuusufu afwa arina nyaakha miiya na khumi. Khuvaaziwa thiipa ya paalasamu mwiili awe yoori ahivutte, khutthiiwa mwiiluza khuzikhiwa tuniya ya Misuri.