Ruti

RUTI

TA KO KITABU

Kitabu faamucogo

Ɲamɔgɔ minw bɛ wele ko kititigɛbagaw, olugu ta wagati ra, Izirayɛli jamana tun ɲagamina kosɛbɛ. O wagatiw tɛmɛnin kɔ fɛ, Ruti ta kow sɔrɔra ka kɛ. Ruti tun ye Mohabukamuso le ye, o kɔrɔ ye ko siya wɛrɛ mɔgɔ tun lo.

Nin kitabu sɛbɛbaga ma lɔn. A b’a yira an na ko Izirayɛlimɔgɔ dɔw tun bɔra o ta jamana ra kɔngɔ kosɔn, ka taga sigi Mohabu jamana ra. Ruti tun furura o Izirayɛlikacɛ dɔ ma Mohabu jamana ra yi. A cɛ nana sa minkɛ, a k’a jigi la Matigi Ala kan, ka nɔrɔ a buranmuso ra, min tɔgɔ tun ye ko Nahomi. A tugura Nahomi kɔ ka sekɔ ka taga ni a ye Izirayɛli jamana ra. Ka Ruti ni Nahomi to ɲɔgɔn fɛ, Ruti nana furu a cɛ ta mɔgɔ dɔ ma, min tɔgɔ tun ye ko Bohazi. Ruti ka dencɛ sɔrɔ o cɛ fɛ; o dencɛ le nana kɛ masacɛ Dawuda bɛmacɛ ye. O kosɔn Ruti fana tɔgɔ fɔra Yesu Kirisita ta burujuw ra (Matiyu 1.5).

Nin kitabu b’a yira an na ko ni mɔgɔ o mɔgɔ ka la Ala ra, ka sɔn ka tugu a kɔ, hali ni o tigi kɛra siya wɛrɛ mɔgɔ ye i ko Ruti, Ala bɛ sɔn o tigi ma, k’a kɛ a ta mɔgɔ ye.

Kitabu kɔnɔkow

Nahomi sekɔra ka taga Bɛtilɛhɛmu ni Ruti ye (1)

Ruti ni Bohazi kumana o ta furu ko ra (2–3)

Bohazi ka Ruti furu siri (4)

Elimelɛki ta gba ta ko

¹Ɲamɔgɔw tun bɛ fanga ra wagati min na Izirayɛli jamana ra, kɔngɔba dɔ benna Izirayɛli jamana kan. Ayiwa, Bɛtilɛhɛmukacɛ dɔ ni a muso ni a dencɛ fla bɔra o sigiyɔrɔ ra Zude mara ra, ka taga sigi Mohabu jamana ra ka wagati dɔ kɛ.

²O cɛ tɔgɔ tun ye ko Elimelɛki, a muso tɔgɔ tun ye ko Nahomi, a dencɛ kelen tɔgɔ tun ye ko Malɔn, tɔ kelen tɔgɔ tun ye ko Kiliyɔn. O tun ye Efiratakaw le ye, ka bɔ Bɛtilɛhɛmu, Zude mara ra. O ra, o sera Mohabu jamana ra minkɛ, o sigira o yɔrɔ ra yi.

³Nahomi ta cɛ Elimelɛki nana sa k’a dencɛ fla to. ⁴Olugu ka Mohabu jamana muso dɔw furu; muso kelen tɔgɔ tun ye ko Oripa, tɔ kelen tɔgɔ tun ye ko Ruti. O ka sanji tan ɲɔgɔn le kɛ Mohabu jamana ra. ⁵O kɔ fɛ, Elimelɛki dencɛw, minw ye Malɔn ni Kiliyɔn ye, olugu fana sara. A kɛra ten, Nahomi bɔnɔna a cɛ ni a dencɛ fla bɛɛ ra.

Ruti tagara Nahomi blasira Bɛtilɛhɛmu

⁶Ayiwa, ka Nahomi to Mohabu jamana ra yi, a nana a mɛn ko Matigi Ala k’a hakiri to o ta dugumɔgɔw ra, ka o ta simanw ɲa kosɛbɛ. Nahomi wurira o le ra k’a yɛrɛ labɛn ko a bɛ sekɔ o ta dugu ra, ani a buranmuso fla. ⁷Ayiwa, Nahomi ni a buranmuso fla bɔra o sigiyɔrɔ ra, ka sira mina ka taga Zude jamana ra. ⁸Ka o to sira ra, Nahomi k’a fɔ a buranmuso fla ye ko: «Ayiwa, sisan aw fla tɛ kɔsegi ka taga aw ta mɔgɔw fɛ wa? Matigi Ala ye ɲa aw ma, i n’a fɔ aw fana ɲana tagabagaw ma, ani ne yɛrɛ ma cogo min na, ka koɲuman kɛ an ye. ⁹Matigi Ala y’a to aw ye cɛ wɛrɛw sɔrɔ, k’a to aw ye hɛra sɔrɔ aw ta cɛsow ra fana.» O kɔ, a ka o fo ni kanuya ye, ko a bɛ o labla; nka Oripa ni Ruti kasira kosɛbɛ. ¹⁰O k’a fɔ Nahomi ye ko: «Ɔn-ɔn, an bɛ taga ni i ye i ta jamana ra.» ¹¹Nahomi k’a fɔ o ye ko: «Aw ye kɔsegi, ne denmusow, mun na aw b’a fɛ ka taga ni ne ye? Yala ne bɛ se ka dencɛ wɛrɛw woro tuun ka o kɛ aw ta cɛw ye wa? ¹²Aw ye kɔsegi, ne denmusow, aw ye taga aw ta so. Ne kɔrɔra furu ma. Hali ni a kɛra ko ne bɛ cɛ sɔrɔ bi yɛrɛ, ka dencɛ dɔw woro tuun, ¹³yala aw bɛna ban ka furu cɛ wɛrɛw ma, fɔ ka taga o denw kɔrɔ wa? Ɔn-ɔn, ne denmusow! Ne ta jusukasi belen ka bon ni aw ta ye nin ko ra, sabu Matigi Ala le ka nin kɛ ne ra.»

¹⁴Nahomi buranmusow kasira tuun kosɛbɛ. Nka a laban, Oripa ka fori di a buranmuso Nahomi ma ni kanuya ye, ka sira ta ka sekɔ a ta so. Nka Ruti nɔrɔnin tora Nahomi ra.

¹⁵Nahomi k’a fɔ Ruti ye ko: «I balemamuso tagatɔ flɛ a ta somɔgɔw fɛ, ani a ta batofɛnw kɔ. Ele fana ye kɔsegi ka taga ni a ye.» ¹⁶Ruti ko: «I kana ne jagboya ko ne ye faran i ra, ko ne ye bɔ i kɔ ka taga ne ta mɔgɔw fɛ. Ni i ka taga yɔrɔ o yɔrɔ, ne bɛ taga ni i ye, ni i ka taga sigi yɔrɔ o yɔrɔ, ne fana bɛ sigi o yɔrɔ le ra; i ta mɔgɔw le bɛna kɛ ne ta mɔgɔw ye, i ta Ala bɛ kɛ ne ta Ala ye. ¹⁷Ni i ka sa yɔrɔ min na, ne fana bɛna sa o yɔrɔ le ra, ne su bɛna don o yɔrɔ le ra fana. Ni a ma kɛ saya ye, ni ne faranna ka bɔ i kɔ kun wɛrɛ ra, o tuma Matigi Ala ye tɔɔrɔba lase ne ma o kosɔn.»

¹⁸Nahomi k’a ye ko Ruti nɔrɔnin bɛ ale ra minkɛ, a ma Ruti jagboya tuun ko a ye sekɔ.

¹⁹Ayiwa, o tagara ɲɔgɔn fɛ ka taga se fɔ Bɛtilɛhɛmu. O sera dugu donda ra minkɛ, dugumɔgɔw bɛɛ kabakoyara o nako ra. Muso dɔw ko: «E, Nahomi le ye nin ye tan wa?» ²⁰Nahomi ka o jaabi ko: «Aw kana ne wele tuun ko Nahomi; aw ye a fɔ ne ma ko Mara1.20 Nahomi kɔrɔ ye ko: jususuma; nka Mara kɔrɔ ye ko: jusukasi., sabu Sebɛɛtigi Ala ka kojuguba le kɛ ne ra.

²¹«Ne fɛntigiraman tagara, nka Matigi Ala ka ne borolakolon lasekɔ. Mun na aw bɛ ne wele ko Nahomi; k’a sɔrɔ Matigi Sebɛɛtigi Ala ka kojugu kɛ ne ra, ka bɔnɔ lase ne ma.»

²²Ayiwa, Nahomi kɔsegira o cogo le ra ka bɔ Mohabu jamana ra, a ni a buranmuso Ruti, Mohabukamuso. O sera Bɛtilɛhɛmu simantigɛwagati damina le ra.

Ruti tagara Boozi ta foro ra

¹Nahomi cɛ balemacɛ dɔ tun bɛ yi, min tɔgɔ tun ye ko Boozi; mɔgɔba tun lo, mɔgɔsɔbɛ tun lo fana. Ale ni Nahomi cɛ Elimelɛki bɛɛ tun ye gba kelen mɔgɔw ye.

²Lon dɔ, Ruti min ye Mohabukamuso ye, ale k’a fɔ Nahomi ye ko: «A to ne ye taga foro dɔ ra, ka taga gban simantigɛbagaw kɔ; ni mɔgɔ dɔw sɔnna ka makari ne ra, ne bɛna siman benbenninw tɔmɔtɔmɔ olugu kɔ.2.2 Yahudiyaw fɛ, simantigɛwagati ra, dɛsɛbagatɔw tun bɛ se ka gban simantigɛbagaw kɔ, ka to ka siman benbenninw tɔmɔtɔmɔ olugu kɔ ka taga o domu (Sarakalasebagaw 19.9-10).» Nahomi ko: «Ne denmuso, taga.»

³Ruti tagara foro dɔ ra, ka taga siman benbenninw tɔmɔtɔmɔ simantigɛbagaw kɔ fɛ. A tagara kɛ fana ko Ruti tagara bɛn foro min ma, o foro tun ye Boozi ta foro le ye, min ni a burancɛ Elimelɛki bɛɛ tun ye gba kelen mɔgɔw ye.

⁴Dɔɔnin kɛra, Boozi yɛrɛ nana ka bɔ Bɛtilɛhɛmu. A ka simantigɛbagaw fo, ko: «Matigi Ala ye kɛ ni aw ye.» O k’a jaabi ko: «Matigi Ala ye baraka don i ra.» ⁵O kɔ, Boozi k’a ta simantigɛbagaw ta ɲamɔgɔ ɲininka ko: «Muso juman le ye nin ye?» ⁶Simantigɛbagaw ta ɲamɔgɔ k’a jaabi ko: «Mohabuka lo; ale le bɔra Mohabu jamana ra ni Nahomi ye ka na to yan. ⁷A ka ne daari ko ne ye sabari k’a to ale ye gban simantigɛbagaw kɔ, ka siman benbenninw tɔmɔtɔmɔ siman kansiriw cɛ ra. Kabini a nana, k’a ta sɔgɔma fɔ ka na se sisan ma, a sigira gbata kɔrɔ ka nɛnɛkiri dɔɔnin dɔrɔn.»

⁸Ayiwa, Boozi k’a fɔ Ruti ye ko: «Ne denmuso, a flɛ, i kana a fɔ ko i bɛ taga foro wɛrɛ ra tuun. I kana taga siman ɲini yɔrɔ wɛrɛ tuun; to ni ne ta baaradenmuso tɔw ye yan, ka siman tɔmɔtɔmɔ. ⁹Ne ta simantigɛbagaw bɛ foro yɔrɔ o yɔrɔ ra, i ye o yɔrɔ kɔrɔsi kosɛbɛ, ka taga yi, ka taga simanw tɔmɔtɔmɔ ni ne ta baaradenmusow ye. Ne k’a fɔ ne ta baarakɛbagaw ye ko mɔgɔ si kana se i ma, ko o kana foyi fɔ i ma. Ni jiminlɔgɔ ka i mina, ne ta baaradenw ka ji min ta, i ye taga min o ra daga kɔnɔ.»

¹⁰Ruti ka o kumaw mɛn minkɛ, a k’a kinbiri gban, ka a ɲa biri dugu ma, k’a fɔ Boozi ye ko: «Mun le k’a to ele hinara ne ra, ka nin koɲuman kɛ ne ye sa, ne min ye siya wɛrɛ mɔgɔ ye?» ¹¹Boozi ko: «I ka min kɛ i buranmuso ye, kabini i cɛ sara, o bɛɛ fɔra ne ye. I sɔnna ka bɔ i facɛ ni i bamuso kɔrɔ cogo min na, ka i ta jamana ni i ta dugu to yi, ka na to jamana wɛrɛ ra, siya wɛrɛ fɛ, i tɛ siya min lɔn kakɔrɔ, o ko bɛɛ fɔra ne ye fana. ¹²I ka o baara min kɛ, Matigi Ala ye i sara o ra. I ta baraji dafanin ye bɔ Matigi Ala, Izirayɛli ta Ala fɛ, i nana i yɛrɛ karifa ale Ala min ma.» ¹³Ruti ko: «Ne matigicɛ, Ala y’a to ne ye hɛra sɔrɔ i ɲa kɔrɔ belen; sabu i ta kumaw ka ne jusu saaro, fɔ ka ne jusu suma; k’a sɔrɔ hali i ta jɔnmuso gbansan, o ka fisa ni ne ye.»

¹⁴Domuniwagati nana se minkɛ, Boozi ko Ruti ma ko: «I gbara ka domuni kɛ. I ta domuni su nanji ra k’a domu.» Ruti sigira simantigɛbagaw kɛrɛ fɛ. Boozi ka simankisɛ yirannin dɔ di a ma. Ruti ka domuni kɛ ka fa, fɔ k’a tɔ bla. ¹⁵O kɔ, a wurira ka taga siman benbenninw tɔmɔtɔmɔ. Boozi k’a fɔ a ta baaradenw ye ko: «Aw y’a to a ye siman benbenninw tɔmɔtɔmɔ kansiriw cɛ ra fana. Aw y’a to yi, aw kana a mafiyɛnya. ¹⁶Aw ye siman dɔw burun aw yɛrɛ kɔ, janko a ye olugu tɔmɔtɔmɔ. Aw kana kumajugu si fɔ a ma.»

¹⁷Ruti ka siman benbenninw tɔmɔtɔmɔ fɔ ka taga wula se. A ka siman benbennin minw tɔmɔ, a ka o gbasi ka o fiyɛ. O kɛra simankisɛ kilo bisaba. ¹⁸A tagara ni o simankisɛ ye dugu kɔnɔ a buranmuso fɛ, ka taga o yira a buranmuso ra, min ye Nahomi ye; a k’a ta tererafana tɔ fana bɔ ka o di Nahomi ma.

¹⁹Nahomi ko: «E! O tuma i ka siman tɔmɔ min le bi? I ka baara kɛ jɔn ta foro le ra? Mɔgɔ min hinara i ra, Ala ye baraka don o tigi ra.»

Ruti ka baara kɛ cɛ min ta foro ra, a ka o tigi ko fɔ a buranmuso ye. A ko: «Ne ka baara kɛ cɛ min ta foro ra bi, o tɔgɔ ye ko Boozi.» ²⁰Nahomi ko: «Matigi Ala ye baraka don o tigi ra. Ale Ala le bɛ ɲa mɔgɔ ɲanamanw ma, i n’a fɔ a bɛ ɲa mɔgɔ saninw ma cogo min na.» Nahomi ko tuun ko: «Nin cɛ ye an ta mɔgɔ dɔ le ye. Minw ka kan ka o janto an na, olugu dɔ lo2.20 Ka kaɲa ni sariya ye, ni cɛ sara k’a muso to, k’a sɔrɔ den tun tɛ a fɛ, a balema dɔ tun ka kan k’a janto banbaga ta yɔrɔ ra, ani k’a muso fana ta: (Sariya 25.5-10). Boozi tun ye Elimelɛki balema dɔ ye. Ale le tun bɛ se k’a ta dugukolo san, ani ka Ruti fana furu..»

²¹Mohabukamuso Ruti k’a fɔ tuun ko: «A yɛrɛ k’a fɔ ko ne ye to ale ta baaradenw kɛrɛ fɛ, fɔ ka taga a to ale ta siman ye tigɛ ka ban.»

²²Nahomi k’a fɔ Ruti ye ko: «To a ta baaradenw kɛrɛ fɛ, ka baara kɛ ni a ta baaradenmusow ye; o ka ɲi. I kana bɔ ka taga foro wɛrɛ ra; o ka fisa i ma.»

²³Ayiwa, Ruti tora ni Boozi ta baaradenmusow ye ka siman benbenninw tɔmɔtɔmɔ, fɔ ka taga simanw bɛɛ tigɛ ka ban.

Ruti ni a buranmuso Nahomi tora ɲɔgɔn fɛ.

Ruti k’a yɛrɛ karifa Boozi ma

¹Lon dɔ, Ruti buranmuso Nahomi kumana Ruti fɛ; a ko: «Ne denmuso, ne b’a fɛ i ye sigiyɔrɔ sɔrɔ, ka furu, ka kɛ hɛra ra, ka laganfiya. ²Ayiwa, i ka baara kɛ ni Boozi min ta baaradenmusow ye, an ta mɔgɔ lo. Bi su nin na, a bɛna taga a ta siman gbasi simangbasiyɔrɔ ra. ³O ra, wuri, i ye ko, ka turu mun i yɛrɛ ra, ka i ta faniw bɛɛ ra ɲumanman dɔ don, ka taga simangbasiyɔrɔ ra. Nka i kana a to a ye i ye. I y’a to a ye domuni kɛ ka fa, ka min fɔlɔ. ⁴Ni a nana kɛ taga ye la, i ye dogo k’a layɔrɔ kɔrɔsi ka ɲa. Ni a sunɔgɔra, i ye gbara a ra, ka taga birifani bɔ a sen kan, ka la a sen kɔrɔ. O kɔ, i ka kan ka min kɛ, ale yɛrɛ bɛna o ɲafɔ i ye.»

⁵Ruti ka Nahomi jaabi ko: «I ka min fɔ, ne bɛna a kɛ ten.»

⁶Ruti tagara simangbasiyɔrɔ ra. Nahomi ka min fɔ a ye, a k’a kɛ ten. ⁷Boozi ka domuni kɛ ka ban tuma min na, ka min, a ninsɔndiyaninba tagara la siman kansiriw kɛrɛ fɛ ka sunɔgɔ. Ruti dɛndɛnna ka gbara a ra ka taga birifani bɔ a sen kan ka la a sen kɔrɔ.

⁸Su cɛmancɛ ra, Boozi nana bara ka kunu. A k’a kun kɔrɔta minkɛ, a barara k’a ye ko muso dɔ lanin bɛ ale sen kɔrɔ. ⁹Boozi ko: «Jɔn lo?» Ruti k’a jaabi ko: «Ne Ruti lo, i ta jɔnmuso; ne nana ne yɛrɛ karifa i ma, sabu ne cɛ ta gbamɔgɔw bɛɛ ra, ele le ka kan ka ne ta, ka i janto ne ra.»

¹⁰Boozi ko: «Ne denmuso, Matigi Ala ye baraka don i ra. I ka kɛwaleɲuman min kɛ nin ye sisan, o belen ka bon ka tɛmɛ i ta kɛwale fɔlɔw kan, i ka minw kɛ i buranmuso ye. Nin kɛwale b’a yira ko can ra i bɛ i cɛ ta gbamɔgɔw fɛ kosɛbɛ; sabu i tun bɛ se ka taga furu kanbelen fagantan walama waritigi dɔ ma, nka i ma o kɛ. ¹¹Ayiwa, ne denmuso, i kana hami nin ko ra tuun; i bɛ fɛn o fɛn fɛ, ne bɛna o bɛɛ kɛ i ye; sabu dugu kɔnɔ yan, mɔgɔw bɛɛ k’a lɔn ko i ye mɔgɔsɔbɛ le ye. ¹²Can lo, an ta gbamɔgɔw ra, ne le ka surun i cɛ ra; ne le ka kan ka i ta ka ne janto i ra. Nka mɔgɔ wɛrɛ bɛ yi, min bɛ ne ɲa. ¹³O ra, to yan, i ye su tɔ kɛ yan. Sini ne bɛna taga kuma ni o cɛ ye, k’a lɔn ni a b’a fɛ ka i ta k’a janto i ra. Ni a sɔnna, ayiwa, o ka ɲi. Nka ni a ma sɔn, ne bɛ kari i ye Matigi Ala tɔgɔ ra, ko ne bɛna i ta ka ne janto i ra. To yan, i ye su tɔ kɛ yan.»

¹⁴Ayiwa, Ruti tora Boozi sen kɔrɔ fɔ ka taga dugugbɛda surunya. Nka sani kɛnɛ ye ci, a wurira; sabu Boozi tun t’a fɛ ko mɔgɔ si ye a lɔn ko muso dɔ nana la simangbasiyɔrɔ ra. ¹⁵Boozi k’a fɔ a ye ko: «Na ni i ta deregeba ye, i ye a mina ka ɲa.» Ruti ka deregeba mina. Boozi ka sumanikɛminan fa siman na, k’a ɲa wɔɔrɔ kɛ Ruti ta deregeba ra, ka o la Ruti kun na. O kɔ, Boozi sekɔra ka taga dugu kɔnɔ.

¹⁶Ruti tagara se a buranmuso Nahomi fɛ. Nahomi k’a ɲininka ko: «Ne denmuso, a ko kɛra cogo di?» Ayiwa, Boozi ka fɛn o fɛn fɔ, Ruti ka o bɛɛ lakari a buranmuso ye. ¹⁷Ruti ko: «A yɛrɛ ka siman sumanikɛminan ɲa wɔɔrɔ di ne ma, ko ne borolakolon man kan ka kɔsegi i fɛ.» ¹⁸Nahomi ko: «Ayiwa, ne denmuso, i kana kɔrɔtɔ; ele ye to yan, an y’a flɛ a ko bɛna laban min ma. Ne k’a lɔn ko ni Boozi kɔni ma nin ko ɲanabɔ bi yɛrɛ, a jusu tɛ suma.»

Boozi tagara Ruti ta furuko ɲanabɔ

¹Ayiwa, Boozi tagara sigi dugu donda ra, dugu ɲɔgɔnyeyɔrɔ ra. A kɛra fana ko Boozi tun ka cɛ min ta ko fɔ Ruti ye, ko min ka surun Elimelɛki ra ka tɛmɛ ale kan, ani ko min tun ka kan k’a janto Ruti ra, o cɛ le nana kɛ tɛmɛ ye. Boozi k’a wele, ko: «Mɔgɔman, na, i ye na sigi yan, ne b’a fɛ ka kuma ni i ye.» Cɛ nana sigi. ²Ayiwa, Boozi ka dugu cɛkɔrɔba tan wele ka olugu fana lasigi. Olugu siginin kɔ, ³Boozi k’a fɔ Elimelɛki balemacɛ ye, min tun ka kan k’a janto Ruti ra, ko: «Ayiwa, an k’a lɔn ko Nahomi bɔra Mohabu jamana ra ka na. Sisan, a cɛ Elimelɛki, min ye an balemacɛ ye, a bɛ o ta foro fiyeerera. ⁴Ne tun b’a fɛ ka o fɔ i ye, janko ni i bɛ se k’a kunmabɔ, a ko ye ɲanabɔ cɛkɔrɔbaw ni mɔgɔ tɔw bɛɛ ɲa na yan; ni i b’a fɛ k’a kunmabɔ, i ye a kunmabɔ, sabu ka kaɲa ni gba ta sariya ye, ele le ka kan ka kɛ mɔgɔ fɔlɔ ye k’a kunmabɔ. Nka ni i k’a ye ko i tɛ se k’a kunmabɔ, i ye a fɔ ne ye, sabu ka kaɲa ni sariya ye fana, ne le gbanna ele ra.» Cɛ k’a jaabi ko: «Ne bɛna foro kunmabɔ.» ⁵Boozi ko: «Ayiwa, o bɛnna. Nka ni i bɛ foro kunmabɔ Nahomi fɛ lon min na, i ka kan ka Ruti Mohabukamuso fana ta, min ye banbaga ta muso ye, janko ka den sɔrɔ banbaga tɔgɔ ra, a ta cɛn ye kɛ olugu ta ye.»

⁶Min tun ka kan k’a janto Ruti ra, ale ko: «Ni o lo, ne bɛna ne sen bɔ a ko ra, k’a di i ma, sabu ni a kɛra o cogo ra, ne yɛrɛ ta denw tɛna cɛn sɔrɔ. O ra, ne bɛ a di i ma; ne tɛna se a ma.»

⁷Ayiwa, fɔlɔfɔlɔ, Izirayɛlimɔgɔw fɛ, ni dɔ tun ka fɛn dɔ san dɔ fɛ, walama ni dɔ ka fɛn dɔ falen dɔ fɛ, kelen tun bɛ a ta sanbara bɔ k’a di tɔ kelen ma, k’a yira ko a sɔnna. O le tun bɛ a yira ko o ko ɲanabɔra ka ɲa, ko a banna. ⁸O kosɔn min tun ka kan k’a janto Ruti ra, ale k’a fɔ Boozi ye minkɛ ko a ye foro kunmabɔ, a k’a ta sanbara bɔ a sen na k’a di Boozi ma. ⁹Boozi k’a fɔ cɛkɔrɔbaw ni mɔgɔ tɔw bɛɛ ye ko: «Aw bɛɛ ye an seerew ye bi, ko fɛn o fɛn tun ye Elimelɛki ni a dencɛw Kiliyɔn ni Malɔn ta ye, ko ne bɛ o bɛɛ kunmabɔ Nahomi fɛ bi; ¹⁰ko ne bɛ Malɔn ta Mohabukamuso Ruti fana ta, janko ka denw sɔrɔ banbaga tɔgɔ ra, ka nin foro kɛ olugu ta ye, janko a tɔgɔ kana tunu a balemaw cɛ ra, ani a tɔgɔ ye lɔn dugu ta kow ra. Ayiwa, aw bɛɛ ye nin ko seerew ye.»

¹¹Cɛkɔrɔbaw ni mɔgɔ minw bɛɛ tun bɛ kɛnɛ kan, olugu ka Boozi jaabi ko: «Can lo, an kɛra nin ko seerew ye. Ayiwa, nin muso min bɛna don i ta so, Matigi Ala ye o muso kɛ i n’a fɔ Rasɛli ni Leya, Yakuba ta muso fla, Izirayɛlimɔgɔw bɛɛ buruju bɔra o muso fla minw na. Ala ye i kɛ fɛntigi ye Efirata mara ra, ka i tɔgɔ bonya Bɛtilɛhɛmu dugu kɔnɔ. ¹²Matigi Ala ye den caman di i ma, ka bɔ nin muso ra, ka i ta gba kɛ i n’a fɔ i bɛmacɛ Perɛsi ta gba, Zuda ni Tamari dencɛ.»

Ruti ka dencɛ sɔrɔ

¹³Ayiwa, Boozi ka Ruti furu. Matigi Ala ka denworo nɔgɔya Ruti ye; a ka kɔnɔ ta ka dencɛ woro. ¹⁴Bɛtilɛhɛmu dugu musow k’a fɔ Nahomi ye ko: «Matigi Ala baraka! Sabu a ka den di i ma bi, min bɛna a janto i ra. Ala y’a to i mamaden ye tɔgɔba sɔrɔ Izirayɛli jamana kɔnɔ. ¹⁵Nin den bɛna i jusu suma, k’a janto i ra i ta kɔrɔya wagati ra. I buranmuso ka fisa ka tɛmɛ hali dencɛ wolonfla kan, sabu a ka i kanu, ka nin dencɛ woro i ye.» ¹⁶Nahomi ka den ta k’a nɔrɔ a yɛrɛ ra; den tora a boro, a k’a lamɔ. ¹⁷Nahomi sigiɲɔgɔnmusow ko: «E, Nahomi ka dencɛ sɔrɔ.» O ka den tɔgɔ la ko Obɛdi. Obɛdi dencɛ le nana kɛ Yese ye, Yese dencɛ kɛra Dawuda ye.

Masacɛ Dawuda buruju

¹⁸Dawuda buruju ye nin ye, k’a damina a bɛmacɛ Perɛsi ra: Perɛsi dencɛ tun ye Esiromu ye, ¹⁹Esiromu dencɛ tun ye Aramu ye, Aramu dencɛ tun ye Aminadabu ye, ²⁰Aminadabu dencɛ tun ye Naasun ye, Naasun dencɛ tun ye Salimɔn ye, ²¹Salimɔn dencɛ tun ye Boozi ye, Boozi dencɛ tun ye Obɛdi ye, ²²Obɛdi dencɛ tun ye Yese ye, Yese dencɛ le tun ye Dawuda ye.