Malaki

MALAKI

TA KITABU

Kitabu faamucogo

Cira Hagize ni Zorobabɛli ni Yosuwe sababu ra, Alabatosoba lɔra ka ban. O kɔ, Ɛsidarasi nana Zeruzalɛmu ni Yahudiya caman ye. Ɛsidarasi ka mɔgɔw karan kosɛbɛ Ala ta sariyaw ra. O kɔ fɛ Nehemi nana ka na Zeruzalɛmu dugu kogo lɔ kokura. A ka mɔgɔw karan fana Ala ta sariyaw ra, ka Ala ta Nɛnɛkirilon* ta sariya ko fɔ k’a gbɛlɛya o ma, k’a fɔ o ye ko o man kan ka siya wɛrɛ musow furu. Nehemi nana sekɔ ka taga Pɛrɛsi masacɛ fɛ tuun, nka o kɔ fɛ, a nana tuun, ka na mɔgɔw karan kokura.

Ayiwa, tuma min Nehemi tun sekɔra ka taga Pɛrɛsi jamana ra tuun, o wagati le ra cira Malaki ka ciraya kɛ.

Malaki kɔrɔ ye ko Ala ta ciraden. Izirayɛlimɔgɔw tun ka san biwolonfla kɛ Babilɔni, o juguw ta jamana ra. O kɔ, Ala ka o lana o yɛrɛ ta jamana ra; nka o belen tun bɛ Ala kan blara, ka o yɛrɛ mabɔ Ala ta sariyaw ra.

Cira Malaki tun ka mɔgɔw jaraki o ta kojuguw, ani o ta Alaɲasiranbariya kosɔn. O tun bɛ bɛgan banabagatɔw le di Ala ma saraka ye, ka ban ka yaga bɔ k’a di Ala ma, ani ka o ta furumusow bla ka siya wɛrɛ musow ta; sarakalasebagaw fana tun bɛ mɔgɔw lafiri. Malaki k’a fɔ o ye ko o ka kan ka nimisa o kojuguw ra, ka Ala ta jɛnɲɔgɔnya* ko jate, ka Ala bato ni saraka ɲanamanw ye.

Malaki ta kumaw b’a yira fana ko lon dɔ Ala bɛna a ta ciraden ci ka na, ka na kiti tigɛ a ta mɔgɔw kan, ka o saninya.

«A flɛ, ne bɛna ne ta ciraden ci, janko a ye sira labɛn ne ye. Ni o kɛra, aw bɛ Matigi min ta nawagati makɔnɔna, ale bɛna na ka bara aw ra, ka na don a ta batoso kɔnɔ. Ciraden min bɛna Ala ta jɛnɲɔgɔnya ko fɔ, o ciraden min lɔgɔ bɛ aw ra, ale natɔ le flɛ nin ye! Fangatigi Ala ko ten.»

Kitabu kɔnɔkow

Ala ta mɔgɔw mabɔra Ala ra (1–2)

Ala bɛna a ta mɔgɔw ta kojuguw hakɛ bɔ o ra (3)

Ala ka Izirayɛlimɔgɔw jaraki

¹Matigi Ala ka kuma min don ne Malaki da ra, k’a fɔ Izirayɛlimɔgɔw ye, o kuma le ye nin ye:

²Matigi Ala ko: «Ne ka aw kanu,

nka aw ko: ‹I ka an kanu cogo di le?›

Yala Esawu tun tɛ Yakuba kɔrɔcɛ le ye wa?

Matigi Ala ko ten.

O bɛɛ n’a ta, ne ka Yakuba kanu,

³ka ban Esawu ra.

Ne k’a ta jamana kuruyɔrɔw kɛ yɔrɔ lakolonw ye,

k’a sigiyɔrɔ kɛ kongowuruw toyɔrɔ ye.»

⁴Edɔmukaw bɛ se k’a fɔ ko: «Hali ni an ta duguw cira,

an bɛna o dugu benninw lawuri!»

Nka Fangatigi Ala ko:

«O bɛ se k’a lawuri, nka ne bɛna a ben tuun.

Mɔgɔw bɛna o ta jamana wele ko kojugu jamana,

Matigi Ala ta dimi bɛ jamana min mɔgɔw kan wagati bɛɛ.

⁵Aw yɛrɛ ɲa bɛna o ye, fɔ aw bɛna a fɔ ko: ‹Matigi Ala ka bon dɛ!

A ta bonya tɛmɛna hali Izirayɛli jamana dan kan!› »

Ala ka sarakalasebagaw jaraki

⁶«Den b’a fa bonya,

jɔn fana bɛ a matigicɛ bonya.

Ayiwa, ni ne ye fa ye,

o tuma ne ta bonya bɛ min?

Fangatigi Ala ko ten!

Ni ne ye matigicɛ ye,

mun le b’a yira ko ne ɲasiran bɛ aw ra?

Aw sarakalasebagaw, aw le bɛ ne tɔgɔ mafiyɛnyara.

Nka aw ko: ‹An ka i tɔgɔ mafiyɛnya cogo di?›

⁷Aw bɛ domunifɛn saninyabariw le bla ne ta sarakabɔnan kan!

Nka aw belen ko: ‹An ka i tɔgɔ lanɔgɔ cogo di?›

Aw ka ne tɔgɔ lanɔgɔ sabu aw ko,

ko Matigi Ala ta sarakabɔyɔrɔ ye mafiyɛnyafɛn le ye.

⁸Ni aw bɛ na ni bɛgan fiyenninw le ye ka na o kɛ saraka ye,

yala o tɛ kojugu le ye wa?

Ni aw bɛ na ni bɛgan senkelenw, ani bɛgan banabagatɔw le ye,

yala o tɛ kojugu le ye wa?

Aw ye o bɛgan ɲɔgɔn di aw ta jamanatigi ma k’a flɛ kɛ!

Yala a bɛna diya a ye wa?

A bɛna sɔn a ra wa?

Fangatigi Ala ko ten!»

⁹«Sisan aw bɛ Ala daari ko: ‹Ala ye sabari ka hina an na!›

K’a sɔrɔ o kow bɔra aw yɛrɛ le ra.

Yala Ala bɛna sɔn ka aw flɛ wa?

Fangatigi Ala ko ten.

¹⁰E, ni mɔgɔ dɔ yɛrɛ le tun bɛ se ka sɔrɔ aw ra, min bɛ taga Alabatoso daw datugu,

janko aw kana to ka taga tasuma don ne ta sarakabɔnan kan gbansan!

Aw ta ko si le man di ne ye!

Fangatigi Ala ko ten!

Ne tɛ sɔn aw boro ta sarakaw si ma.

¹¹Nka k’a ta terebɔyanfan na ka taga a bla terebenyanfan na,

siya wɛrɛw bɛ ne tɔgɔ bonya.

O bɛ wusunan sarakaw* ni saraka saninmanw bɔ ne tɔgɔ kosɔn;

siya wɛrɛw kɔni bɛ ne tɔgɔ bonya.

Fangatigi Ala ko ten.

¹²Nka aw le bɛ ne tɔgɔ lanɔgɔra,

ka to k’a fɔ ko: ‹Matigi Ala ta saraka tabali saninyanin tɛ›,

ani ko: ‹a saraka domuniw man kan ka jate tuun!› »

¹³«Aw b’a fɔ ko: ‹E, anw yɛrɛ sɛgɛra sa!›

Aw bɛ ne tɔgɔ mafiyɛnyara o cogo le ra.

Fangatigi Ala ko ten.

Ni aw bɛ na ni bɛgan sonyaninw, ani bɛgan senkelenw,

ani bɛgan banabagatɔw le ye, ka na o kɛ saraka ye;

ne bɛ se ka o mina cogo di aw boro?

Matigi Ala ko ten.

¹⁴Bɛgan cɛman ɲanamanw bɛ mɔgɔ min ta bɛganw na,

nka o bɛɛ n’a ta, o tigi bɛ dajuru ta,

ka bɛgan cɔrɔkɔnin dɔ le kɛ saraka ye ka o di Matigi ma,

o nanbaramɔgɔ ɲɔgɔn danganin lo;

sabu ne ye Masacɛba le ye!

Fangatigi Ala ko ten;

ne tɔgɔ ɲasiran fana bɛ siya wɛrɛ mɔgɔw ra.»

Ala ka kankarigbɛlɛn la sarakalasebagaw ye

¹Ayiwa, sisan aw sarakalasebagaw, nin kumaw ye aw ta le ye.

²Fangatigi Ala ko: «Ni aw ma lamɛnni kɛ,

ni aw m’a bla aw jusu ra ka bonya la ne tɔgɔ kan,

o tuma ne bɛna danga ben aw kan;

ne bɛna aw ta dugawuw yɛlɛma ka o kɛ danga ye.

Ɔnhɔn, ne yɛrɛ ka aw ta dugawuw kɛ danga ye ka ban;

sabu aw ma a bla aw jusu ra ka ne bonya.

³«A flɛ, ne bɛna wuri aw ni aw ta durujaw kama;

aw bɛ bɛgan minw kɛra sarakaw ye aw ta ɲanagbɛw ra,

ne bɛna o bɛganw bo seri aw ɲada kan;

o kɔ, o bɛna aw ni o bɛganw bɛɛ cɛ ka taga ni aw ye.

⁴O le ra, aw bɛna a lɔn ko ne ka nin kuma fɔ aw ye

janko ne ka jɛnɲɔgɔnya* min don ni Levi* ye,

o jɛnɲɔgɔnya ye to a nɔ ra.

Fangatigi Ala ko ten.

⁵«Ne ka jɛnɲɔgɔnya min don ni a ye,

o tun ye si ni kɛnɛya ta jɛnɲɔgɔnya le ye;

ne tun ka o kɛ a ye janko a ye ne bonya.

A fana ka ne bonya,

ne tɔgɔ ɲasiran fana tun b’a ra.

⁶A tun bɛ mɔgɔw karan sariya ra ka kaɲa ni can le ye;

faninya ma bɔ a da ra ka ye.

A ka ne ta sira tagama ni hɛra ni hɔrɔnya le ye,

ka mɔgɔ caman labɔ o ta sirajuguw kan;

⁷sabu lɔnniya ka kan ka bɔ sarakalasebaga da le ra.

Mɔgɔw ka kan ka sariya karan lamɛn ka bɔ ale da le ra;

sabu ale le ye Fangatigi Ala ta ciraden ye.

⁸«Nka aw kɔni, aw jɛngɛra ka sira bla;

aw ka mɔgɔ caman laben ni aw ta sariya karan ye.

Aw ka ne ni Levi ta jɛnɲɔgɔnya cɛn.

Fangatigi Ala ko ten!

⁹O ra ne fana bɛna aw dɔgɔya,

ka aw majigi mɔgɔw bɛɛ ɲa kɔrɔ;

sabu aw tɛ ne ta siraw tagamana.

Aw ta sariya ta karan na fana aw bɛ mɔgɔ dɔw fisaya ni dɔw ye.»

Siya wɛrɛ musow ta furuko

¹⁰O tuma an bɛɛ tɛ facɛ kelen le ra wa?

Ala kelen le ma an bɛɛ dan wa?

Mun na an bɛ ɲɔgɔn janfara,

ka an bɛmaw ni Ala ta jɛnɲɔgɔnya* cɛn?

¹¹Zuda ta mɔgɔw ka janfa kɛ;

ko haramuninw kɛra Izirayɛli ni Zeruzalɛmu;

sabu Zuda mɔgɔw ka Matigi Ala ta yɔrɔ saninman lanɔgɔ,

yɔrɔ min ko tun ka di Matigi Ala ye.

Muso minw bɛ batofɛn wɛrɛw bato,

o ka o musow le furu.

¹²Cɛ min bɛ o ko ɲɔgɔn kɛ,

ni a ka kɛ mɔgɔ o mɔgɔ ye,

Matigi Ala ye o tigi faran ka bɔ Yakuba ta somɔgɔw ra,

hali ni a kɛra mɔgɔ dɔ ye min bɛ saraka bɔ Fangatigi Ala ye!

Ala ma sɔn furusa ma

¹³Aw bɛ min fana kɛra tuun o flɛ nin ye:

Aw bɛ Matigi Ala ta sarakabɔnan fa ni aw ɲajiw ye, ka kasi, ka ŋuna,

sabu Ala tɛ aw ta sarakaw flɛra,

a fana tɛ sɔnna ka o mina tuun.

¹⁴Aw ko: «Mun kosɔn?»

Ayiwa, o kɛra sabu ele ka muso min furu i kanbelenman,

Matigi Ala tun ye ele ni o muso min seere ye,

ele ka o muso janfa,

k’a sɔrɔ ale le tun ye i jɛnɲɔgɔn ye;

aw tun ka layiri ta ɲɔgɔn ye.

¹⁵O tuma Ala ma aw fla bɛɛ le jɛn ka aw kɛ mɔgɔ kelen ye wa?

Aw farikolo ni aw nin bɛɛ ma kɛ kelen ye wa?

Ala bɛ min ɲini aw fɛ,

o ye ko aw ta denw fana ye kɛ Ala ta ye.

O ra, aw ye hakiri sɔrɔ.

Aw kanbelenman ka muso min furu, aw si kana sɔn ka o janfa tuun.

¹⁶«Sabu furusa man di ne ye,

Matigi Ala, Izirayɛli ta Ala ko ten;

ka kojugu kɛ i kannaderege ye, o man di ne ye!

Fangatigi Ala ko ten.

O ra, aw ye aw yɛrɛ kɔrɔsi,

aw kana janfa kɛ.»

¹⁷Aw ka Matigi Ala sɛgɛ ni aw ta kumaw ye.

Aw belen ko: «An k’a sɛgɛ cogo di le?»

Aw k’a sɛgɛ sabu aw ko, ko mɔgɔ minw bɛɛ bɛ kojugu kɛra,

ko Matigi Ala bɛ olugu le minako ɲana,

ko olugu le ko ka di a ye!

Aw b’a fɔ fana ko: «Mun le b’a yira ko Ala terennin lo?»

Ala ta ciraden

¹«A flɛ, ne bɛ ne ta ciraden ci,

janko a ye sira labɛn ne ye.

Ni o kɛra, aw bɛ Matigi min nawagati makɔnɔna,

ale bɛna na ka bara aw ra, ka na don a ta batoso kɔnɔ.

Ciraden min bɛna Ala ta jɛnɲɔgɔnya* ko fɔ,

o ciraden min lɔgɔ bɛ aw ra,

ale natɔ le flɛ nin ye!

Fangatigi Ala ko ten.

²Nka jɔn ta baraka le bɛna se a nalon kɔrɔ?

Jɔn bɛna se ka lɔ a ɲa, ni a bɔra?

Sabu a bɛna kɛ i ko nɛgɛyeelebaga ta tasuma,

a bɛna kɛ i ko fanikobaga ta fanikosɛgɛn,

³i ko mɔgɔ min bɛ warigbɛ yeele k’a saninya.

A bɛna Levi* ta mɔgɔw saninya,

ka o sɛnsɛn, i ko sanin ni warigbɛ bɛ sɛnsɛn cogo min na;

o ra o bɛna sarakaw bɔ Matigi Ala ye ni terenninya ye.

⁴Ni o kɛra, Zuda ta mɔgɔw, ani Zeruzalɛmu dugumɔgɔw ta sarakaw bɛna diya Matigi Ala ye,

k’a kɛ i n’a fɔ wagati tɛmɛninw, ani san tɛmɛninw ta tun bɛ cogo min na.

⁵Ni o kɛra, ne bɛna gbara aw ra ka kiti tigɛ;

ne bɛna teliya ka kɛ seere ye,

ka subagaw jaraki, ka jɛnɛyakɛbagaw jaraki,

ani minw bɛ kari faninya kan,

ani minw bɛ baaradenw tɔɲɔ o ta sara ko ra,

ani minw bɛ muso cɛ sanin ni den feritaw minako juguya,

ani minw bɛ lonanw minako juguya;

sabu o tɛ siran ne Ala ɲa.

Fangatigi Ala ko ten.

⁶Sabu ne Matigi Ala, ne tɛ yɛlɛma.

O kosɔn, aw minw ye Yakuba ta durujaw ye, ne ma aw halaki.»

Izirayɛlimɔgɔw ma yaga bɔ Ala ye

⁷Kabini aw bɛmaw ta wagati ra,

aw jɛngɛra ka mabɔ ne ta cifɔninw na;

aw ma o sira tagama.

O ra, aw ye sekɔ ka na ne fɛ,

ne fana bɛna sekɔ aw fɛ,

Fangatigi Ala ko ten.

Nka aw ko:

«An ye sekɔ i fɛ cogo di?»

⁸«Yala adamaden bɛ se ka Ala borofɛn sonya wa?

Ayiwa, aw kɔni bɛ ne ta sonyara dɛ!

Nka aw belen ko:

‹An bɛ i ta sonyara cogo di le?›

Aw bɛ ne ta sonyara yagaw ta ko ra,

ani aw ta fɛnditaw ta ko ra, ne ma!

⁹Danga bɛ aw kan,

sabu aw bɛ ne ta sonyara,

aw jamanamɔgɔw bɛɛ lajɛnnin!

¹⁰Aw ye na ni yagaw ye ka na o bla ne ta fɛnmarayɔrɔ ra,

janko domuni ye sɔrɔ ne ta so kɔnɔ.

Aw ye o kɛ ka ne kɔrɔbɔ k’a flɛ,

Fangatigi Ala ko ten.

Aw bɛna a ye ni ne tɛna sankolo wow dayɛlɛ aw ye,

ka ne ta baraka lajigi aw kan caman, fɔ ka aw wasa.

¹¹Ne bɛna cɛnrifɛnw gbɛn aw ye;

o tɛna aw ta dugukolo simanw cɛn tuun.

Aw ta rɛzɛnforow fana tɛna to denkɛbari ye tuun.

Fangatigi Ala ko ten.

¹²O ra, siyaw bɛɛ bɛna a fɔ aw ma ko aw ta ɲana,

sabu aw ta jamana bɛna kɛ jamana diman le ye;

Fangatigi Ala ko ten.»

Ala ka layiri ta a ɲasiranbagaw ye

¹³Matigi Ala ko:

«Aw ka kumagbɛlɛnw fɔ ne ma!

Nka aw ko:

‹An ka kumagbɛlɛn fɔ i ma cogo di?›

¹⁴Aw k’a fɔ ko:

‹An bɛ Ala batora gbansan le.

An k’a ta kumakan lamɛn minkɛ,

ani an ka an jusu kasi

ka tagama Fangatigi Ala ɲasiran na minkɛ,

an ka mun le sɔrɔ o ra?

¹⁵Sisan an b’a jate ko yɛrɛyirabagaw ta le ɲana;

ɔnhɔn, kojugukɛbagaw le sabatira.

O bɛ Ala kɔrɔbɔ,

nka o bɛɛ n’a ta, o bɛ bɔsi.› »

¹⁶Ayiwa, Matigi Ala ɲasiran bɛ minw na, olugu kumana ɲɔgɔn fɛ.

Matigi Ala k’a janto o ta kuma ra, ka o lamɛn.

Kitabu dɔ sɛbɛra ka o kɛ hakirijigifɛn ye Ala ɲa kɔrɔ,

Matigi Ala ɲasiranbagaw, ani a tɔgɔ bonyabagaw kosɔn.

¹⁷«O bɛna kɛ ne ta ye,

Fangatigi Ala ko ten.

Ne ka lon min labɛn, o lon na o bɛna kɛ ne ta mɔgɔw ye,

mɔgɔ minw ko ka gbɛlɛn ne ma.

Ne bɛna ne janto o ra i ko mɔgɔ b’a janto a dencɛ ra cogo min na,

a dencɛ min bɛ baara kɛ a ye.

¹⁸O ra, faranfasi min bɛ mɔgɔ terennin ni mɔgɔjugu cɛ, aw bɛna o ye tuun;

faranfasi min bɛ Ala ta baarakɛbaga ni baarakɛbari cɛ, aw bɛna o ye.»

Ala ta kitilon ani Iliya nalon

¹⁹«A flɛ, o lon bɛ nana;

o lon gbanninmanba lo, i ko dibiba tasuma.

Yɛrɛbonyabaga, ani mɔgɔjugu, olugu bɛɛ bɛna kɛ i ko binjalan.

O lon tasuma bɛna o jɛni.

Fangatigi Ala ko ten.

Lilin tɛna to, yiriboro fana tɛna to o kɔ.

²⁰Nka ne tɔgɔ ɲasiran bɛ aw minw na,

terenninya ta tereyeelen bɛna bɔ aw ye.

Kɛnɛyari sebagaya bɛ ale le ye.

Ni o kɛra, aw bɛna to ka boribori ka bɔ,

ka kɛ panpan ye i ko misidenw bɔtɔ misiwɛrɛ ra.

²¹Ne bɛ lon min labɛnna,

o lon na aw bɛna mɔgɔjuguw dɔndɔn;

o bɛna kɛ aw sen kɔrɔ i ko bugurigbɛ.

Fangatigi Ala ko ten.

²²Aw ye aw hakiri to ne ta jɔncɛ Musa ta sariyaw ra,

ne ka ne ta cifɔninw, ani ne ta kolatigɛnin minw fɔ a ye Horɛbu,

ko a ye o fɔ Izirayɛlimɔgɔw bɛɛ ye.

²³«A flɛ, sani Matigi Ala ta lon ye se,

ne yɛrɛ bɛna cira Iliya3.23 Iliya: Dɔw b’a fɔ a ma ko Eli. ci aw fɛ;

o lon bɛna kɛ lonba le ye,

ani siranyalonba.

²⁴A bɛna denw kanuya don o faw jusukun na,

ka faw fana kanuya don denw jusukun na,

janko ne kana na jamana halaki pewu.»