KITITIGƐBAGAW
TA KITABU
Kitabu faamucogo
Yosuwe sanin kɔ, Izirayɛlimɔgɔw tun ka o kɔ don Matigi Ala ra, ka o yɛrɛ sago kɛ. Nin kitabu bɛ o wagati ta kow le fɔ an ye. A kɛra i n’a fɔ kuntigi tun tɛ Izirayɛlimɔgɔw fɛ.
Nin kitabu sɛbɛbaga ma lɔn.
O wagati bɛ damina kabini Izirayɛlimɔgɔw donnin kɔ Kanaana jamana ra, ka taga a bla fɔ masacɛw ta wagati ra. O wagatiw gbɛlɛyara Izirayɛlimɔgɔw ma kosɛbɛ.
Ala nana mɔgɔ dɔw ɲanawoloma, ka olugu kɛ Izirayɛlimɔgɔw ɲamɔgɔw ye, janko ka o dɛmɛ; o ɲamɔgɔw ta kow le fɔra nin kitabu kɔnɔ. Olugu le bɛ wele ko kititigɛbagaw. Ala k’a ta baraka don o mɔgɔw le ra, janko ka Izirayɛlimɔgɔw dɛmɛ, ka o bla siraɲuman kan, ka o bɔsi o juguw boro.
O kititigɛbagaw ra, min tɔgɔ lɔnna kosɛbɛ a ta fanga ni a ta cɛfariya kosɔn, o kɛra Samusɔn ye (13–16).
An bɛ Ala ta kanuya ko ye fana nin kitabu kɔnɔ, sabu ni Izirayɛlimɔgɔw tun ka Ala kan bla tuma o tuma, ni o kɔ fɛ o tun nimisara ka kojugu dabla, Ala tun bɛ yafa o ma ka o bɔsi ka bɔ o juguw boro.
Kitabu kɔnɔkow
Ko minw kɛra fɔ ka taga se Yosuwe ta saya ma (1.1–2.10)
Kititigɛbagaw ta wagatiw (2.11–16.31)
Dan ta mɔgɔw ta ko, ani Boniyaminu ta mɔgɔw ta kɛrɛ (17–21)
1Zuda ni Simeyɔn ta mɔgɔw ka Kanaanakaw kɛrɛ
1Yosuwe sanin kɔ, Izirayɛlimɔgɔw ka Matigi Ala ɲininka ko: «An ta gba juman le ka kan ka kɔn ka taga Kanaanakaw kɛrɛ?» 2Matigi Ala ka o jaabi ko: «Zuda ta mɔgɔw lo. Ne bɛna a to o ye se sɔrɔ Kanaanakaw kan.»
3Zuda ta mɔgɔw k’a fɔ o balemaw ye, minw ye Simeyɔn ta mɔgɔw ye, ko: «Aw ye na an dɛmɛ ka Kanaanakaw kɛrɛ, janko mara min dira an ma, an ye o gbɛn ka bɔ o ra. O kɔ, an fana bɛna taga aw dɛmɛ janko mara min dira aw ma, an ye o gbɛn ka bɔ o mara ra.» Simeyɔn ta mɔgɔw sɔnna ka taga fara Zuda ta mɔgɔw kan. 4O tagara kɛrɛ ra. Matigi Ala k’a to o sera Kanaanakaw ni Perezikaw ra. O ka mɔgɔ waga tan faga o ra Bezɛki dugu kɔnɔ. 5O tun ka masacɛ Adoni Bezɛki sɔrɔ o dugu ra yi; o k’a kɛrɛ ka se sɔrɔ a kan. O ka se sɔrɔ Kanaanakaw ni Perezikaw bɛɛ kan. 6Masacɛ Adoni Bezɛki borira; o k’a gbɛn k’a mina, k’a borokandenbaw ni a senmandenbaw tigɛ. 7Adoni Bezɛki ko: «E, Ala, ne fana tun ka se sɔrɔ masacɛ biwolonfla le kan ka o borokandenbaw ni o senmandenbaw tigɛ nin le cogo ra. Ne domunikɛtɔ, domuni murumuru minw tun bɛ benben, olugu tun bɛ o le tɔmɔtɔmɔ k’a domu. Ne ka kojugu min kɛ cɔ, Ala ka o hakɛ le bɔ ne ra bi.»
O tagara ni Adoni Bezɛki ye Zeruzalɛmu. A sara o yɔrɔ le ra.
8O kɔ, Zuda ta mɔgɔw ka Zeruzalɛmu dugumɔgɔw kɛrɛ, ka se sɔrɔ o kan, ka o bɛɛ halaki, ka tasuma don dugu ra. 9Kanaanaka minw siginin tun bɛ jamana kuruyɔrɔw ra, ani a woroduguyanfan kongokolon fan na, ani minw tun bɛ jamana dugumayanfan na, Zuda ta mɔgɔw tagara olugu fana kɛrɛ. 10Minw tun siginin bɛ Heburɔn dugu kɔnɔ, o dugu min tun bɛ wele o wagati ra ko Kiriyati Araba, o ka o dugu kɛrɛ; Sesayi dugu, ani Ahiman dugu ni Talimayi dugu minw tun bɛ o mara ra, o ka se sɔrɔ o duguw bɛɛ kan.
11O bɔra yi ka taga Debiri dugumɔgɔw kama. Fɔlɔfɔlɔ Debiri dugu tɔgɔ tun ye ko Kiriyati Sefɛri. 12O wagati ra Kalɛbu ko: «Ni mɔgɔ o mɔgɔ sera ka Kiriyati Sefɛri dugumɔgɔw kɛrɛ, ka o ta dugu mina, ne bɛna ne denmuso Akisa furu o tigi ma.» 13Kalɛbu dɔgɔcɛ Kenazi, o dencɛ min tɔgɔ ye ko Ɔtiniyɛli, ale ka dugumɔgɔw kɛrɛ, ka o ta dugu mina. Kalɛbu k’a denmuso Akisa furu a ma. 14A sera a cɛ Ɔtiniyɛli fɛ minkɛ, a k’a fɔ a ye ko a ye dugukolo dɔ daari ale facɛ Kalɛbu fɛ. Akisa jigira ka bɔ a ta fali kan. Kalɛbu k’a ɲininka ko: «A bɛ di?» 15Akisa ko: «Sabari ka ɲa ne ma, ka bunun dɔw di ne ma; sabu i ka jamana min di ne ma woroduguyanfan fɛ, ji tɛ o yɔrɔ ra.» Kalɛbu ka bunun dɔw di a ma sanfɛyɔrɔ ra, ka dɔw di a ma dugumayɔrɔ ra fana.
16Musa burancɛ ta mɔgɔw, minw ye Kenikaw ye, olugu bɔra ni Zuda ta mɔgɔw ye tamarosunw ta dugu ra, min ye Zeriko ye, ka taga sigi Zuda kongokolon kɔnɔ, Aradi dugu woroduguyanfan na. O sigira ni o mɔgɔw ye.
17O kɔ, Zuda ta mɔgɔw tagara o balemaw fɛ, minw ye Simeyɔn ta mɔgɔw ye; Kanaanaka minw tun siginin bɛ Sefati, o ka Simeyɔn ta mɔgɔw dɛmɛ ka olugu kɛrɛ. O ka dugu halaki ka ban pewu, fɔ o nana a yɔrɔ tɔgɔ la ko Hɔrima1.17 Hɔrima kɔrɔ ye heburukan na ko: tomo..
18Zuda ta mɔgɔw ka Gaza ni Asikalɔn ni Ekurɔn kɛrɛ, ka o duguw ni o ta maraw mina. 19Matigi Ala ka Zuda ta mɔgɔw dɛmɛ, o ka kuruyɔrɔ mɔgɔw kɛrɛ ka se sɔrɔ o kan. Nka o ma se ka kɛnɛgbɛyɔrɔ mɔgɔw kɛrɛ, sabu sowotoro nɛgɛramanw tun bɛ olugu fɛ kɛrɛ kama. 20O ka Heburɔn dugu di Kalɛbu ma, i n’a fɔ Musa tun k’a fɔ cogo min na. A ka o dugumɔgɔw gbɛn. O tun ye Anakikaw ye, Anaki dencɛ saba ta mɔgɔw. 21Nka Yebusika minw tun siginin bɛ Zeruzalɛmu, Boniyaminu ta mɔgɔw ma se ka olugu gbɛn. O kosɔn olugu tora Zeruzalɛmu ni Boniyaminu ta mɔgɔw ye fɔ ka na se bi ma.
Yusufu ta mɔgɔw ka Betɛli dugumɔgɔw kɛrɛ
22Yusufu dencɛw, Efirayimu ni Manase ta mɔgɔw, olugu tagara ko o bɛ taga Betɛli dugumɔgɔw kɛrɛ. Matigi Ala tora ni o ye. 23Sani o ye taga, o ka mɔgɔ dɔw ci ka taga Betɛli dugu yaala fɔlɔ; Betɛli dugu le tun bɛ wele o wagati ra ko Luzi. 24O mɔgɔw tagara cɛ dɔ bɔtɔ ye dugu kɔnɔ. O k’a fɔ o cɛ ye ko: «Cogo dɔ yira an na, an bɛ se ka don dugu kɔnɔ cogo min na. Ni o kɛra, an bɛna koɲuman kɛ i ye.» 25A ka cogo dɔ yira o ra. O cogo le ra, Yusufu ta mɔgɔw ka Betɛli dugumɔgɔw kɛrɛ, ka o bɛɛ halaki. Nka o ka o cɛ ni a ta somɔgɔw bɛɛ bla ka taga. 26Kɔ fɛ, o cɛ tagara Hɛtikaw ta jamana ra; a tagara dugu dɔ lɔ, ka o fana tɔgɔ la ko Luzi. O tɔgɔ le tora o dugu ra fɔ ka na se bi ma.
Izirayɛlimɔgɔw ma se ka Kanaanaka minw gbɛn
27Ayiwa, Kanaanaka minw tun bɛ Bɛti Sehan, ani Tanaki, ani Dɔri, ani Ibilehamu, ani Megido, ani o kɛrɛfɛdugu misɛnw kɔnɔ, Manase ta mɔgɔw ma se ka olugu gbɛn. O Kanaanakaw tora o duguw ra yi. 28Izirayɛlimɔgɔw fanga nana bonya wagati min na, o ka jagboyabaaraw le la o Kanaanakaw kan; nka o ma se ka o gbɛn ka bɔ jamana kɔnɔ pewu.
29Kanaanaka minw tun siginin bɛ Gezɛri, Efirayimu ta mɔgɔw fana ma se ka olugu gbɛn. O tora ni Efirayimu ta mɔgɔw ye Gezɛri.
30Zabulɔn ta mɔgɔw fana ma se ka Kitirɔn dugumɔgɔw ani Nahaloli dugumɔgɔw gbɛn. O Kanaanakaw tora ni Zabulɔn ta mɔgɔw ye; nka o ka o Kanaanakaw bla jagboyabaaraw ra.
31Asɛri ta mɔgɔw fana ma se ka Ako dugumɔgɔw, ani Sidɔn dugumɔgɔw, ani Akila dugumɔgɔw, ani Akizibu dugumɔgɔw, ani Heliba dugumɔgɔw, ani Afiki dugumɔgɔw, ani Rehɔbu dugumɔgɔw gbɛn. 32O kosɔn Asɛri ta mɔgɔw tora ni o Kanaanakaw ye, sabu o ma se ka o gbɛn; o Kanaanakaw le tun siginin bɛ o jamana ra kakɔrɔ.
33Nɛfitali ta mɔgɔw fana ma se ka Bɛti Semɛsi dugumɔgɔw ni Bɛti Anati dugumɔgɔw gbɛn. O tora ni o Kanaanakaw ye; nka Nɛfitali ta mɔgɔw ka o bla jagboyabaaraw ra. Olugu le tun siginin bɛ o jamana ra kakɔrɔ.
34Amɔrikaw ka Dan ta mɔgɔw jagboya ka to kuruyɔrɔw ra. O ma sɔn o ye na sigi kɛnɛgbɛyɔrɔ ra. 35Amɔrikaw sigira Hɛrɛsi kuruyɔrɔ ra, ani Ayalɔn dugu kɔnɔ, ani Salibimu dugu kɔnɔ. Nka kɔ fɛ, Yusufu dencɛw, Efirayimu ni Manase ta mɔgɔw ka o fanga sigi o kan, ka o bla jagboyabaaraw ra.
36Yɔrɔ min bɛ wele ko bundɛninw ta yɛlɛnyɔrɔ, Amɔrikaw ta jamana dan tun bɛ taga se fɔ o yɔrɔ ra, Sela dugu sahiliyanfan fɛ.
2Ala ka Izirayɛlimɔgɔw jaraki
1Lon dɔ, Matigi Ala ta mɛlɛkɛ bɔra Giligali ka na Bokimu. A nana a fɔ Izirayɛlimɔgɔw ye ko: «Ne le ka aw labɔ Misiran jamana ra; ne tun karira aw bɛmaw ye ko ne bɛna jamana min di o ma, ne nana ni aw ye o jamana le ra. Ne k’a fɔ aw ye ko ne ka jɛnɲɔgɔnya min don ni aw ye, ko ne tɛna o cɛn fiyewu; 2ne k’a fɔ aw ye ko aw man kan ka jɛnɲɔgɔnya don ni Kanaanakaw ta jamana mɔgɔw si ye; ko aw ka kan ka o ta sarakabɔnanw cici. Nka aw ma sɔn ka ne ta kuma lamɛn. Mun kosɔn ne ka min fɔ aw ma o kɛ? 3Ayiwa, ne ka min fɔ aw ma o kɛ minkɛ, o kosɔn ne tɛna nin jamana mɔgɔw gbɛn ka bɔ aw ɲa tuun. O bɛna sigi ni aw ye; o ta batofɛnw bɛna kɛ janw le ye aw fɛ.»
4Ayiwa, Matigi Ala ta mɛlɛkɛ ka o kuma fɔ minkɛ dɔrɔn, Izirayɛlimɔgɔw bɛɛ ka kɛ kasi ye. 5O kosɔn o yɔrɔ tɔgɔ lara ko Bokimu2.5 Bokimu kɔrɔ ye heburukan na ko kasibagaw.. Izirayɛlimɔgɔw ka sarakaw bɔ Matigi Ala ye o yɔrɔ ra.
Yosuwe ta saya
6Wagati min Yosuwe tun ka Izirayɛlimɔgɔw labla, yɔrɔ min tun dira gba bɛɛ kelen kelen ma, o bɛɛ kelen kelen tun tagara sigi o yɔrɔ ra. 7Izirayɛlimɔgɔw ka Matigi Ala bato, Yosuwe ta tere bɛɛ ra. Cɛkɔrɔba minw tora Yosuwe kɔ fɛ, Matigi Ala tun ka koba minw bɛɛ kɛ Izirayɛlimɔgɔw ye, olugu tun ka o kow bɛɛ ye; o kosɔn Izirayɛlimɔgɔw ka Matigi Ala bato o cɛkɔrɔbaw fana ta tere ra.
8Ayiwa, o kow bɛɛ tɛmɛnin kɔ, Matigi Ala ta baaraden Yosuwe min ye Nuni dencɛ ye, ale sara, k’a si to san kɛmɛ ni san tan. 9O tun ka yɔrɔ min di a ma, Timinati Hɛrɛsi2.9 Timinati Hɛrɛsi bɛ wele fana ko: Timinati Sera. mara ra, o k’a su don yi, Efirayimu kuruyɔrɔw ra, Gasi kuru sahiliyanfan fɛ.
10Yosuwe ta wagati ta mɔgɔw bɛɛ nana sa. Izirayɛlimɔgɔw ta den minw wurira olugu kɔ fɛ, olugu tun ma Matigi Ala lɔn i n’a fɔ o bɛmaw; Matigi Ala tun ka ko minw kɛ Izirayɛlimɔgɔw ye, o tun ma foyi lɔn o ra fana.
Izirayɛlimɔgɔw ka Ala ta jɛnɲɔgɔnya cɛn
11Ayiwa, Izirayɛlimɔgɔw ka kojugu kɛ Matigi Ala ɲa kɔrɔ. O ka Baali* ta jo sɔn. 12Matigi Ala, o bɛmaw ta Ala, min ka o labɔ Misiran jamana ra, o ka ale batori dabla, ka jow sɔn. Siya minw bɛ o kɛrɛ fɛ, o tora ka olugu ta jow le sɔn, fɔ ka o kinbiri gban o jow kɔrɔ. O kow ka Matigi Ala dimi kosɛbɛ. 13O bɔra Matigi Ala kɔ, ka taga o jow le sɔn, minw ye Baali ni Asera* ye. 14A kɛra ten, Matigi Ala dimina Izirayɛlimɔgɔw kɔrɔ kosɛbɛ. A ka o labla benkannikɛbaga dɔw ye; olugu nana to ka ben o kan ka o borofɛnw bɛɛ cɛ. O jugu minw tun bɛ o ta jamanaw kɔrɔ, Matigi Ala ka o labla olugu fana ye. O ma se ka lɔ o juguw ɲa tuun. 15Ni Izirayɛlimɔgɔw tun tagara kɛrɛ ra tuma o tuma, Matigi Ala tun bɛ o kɛrɛ ka di o juguw ma. Matigi Ala tun karira, k’a fɔ ko a bɛna o le kɛ o ra, ni o ka ale kan bla. Matigi Ala ka sɛgɛba la Izirayɛlimɔgɔw kan, fɔ ka o kɛ ɲanibagatɔw ye.
Ala ka ɲamɔgɔw sigi Izirayɛlimɔgɔw kunna
16Ayiwa, o wagatiw ra, Matigi Ala ka mɔgɔ dɔw sigi Izirayɛlimɔgɔw kunna, ka o kɛ o ɲamɔgɔw ye2.16 O ɲamɔgɔw le bɛ wele fana ko: kititigɛbagaw., janko olugu ye Izirayɛlimɔgɔw bɔsi ka bɔ benkannikɛbagaw boro.
17Nka Izirayɛlimɔgɔw ma sɔn ka o ɲamɔgɔw lamɛn. O banna Matigi Ala ra, ka taga batofɛn wɛrɛw bato ka o yɛrɛ lanɔgɔ i ko jatɔyakɛbagaw. O bɛmaw tun ka sira min tagama, o ka o sira bla joona joona. O ma Matigi Ala ta sariyaw sira tagama tuun i n’a fɔ o bɛmaw tun k’a kɛ cogo min na.
18A kɛra ten o juguw ka o tɔɔrɔ, ka o degu kosɛbɛ. Nka ni Matigi Ala tun ka o tɔɔrɔtɔ ye tuma o tuma, a tun bɛ makari o ra, ka ɲamɔgɔ dɔ sigi o kunna. Matigi Ala yɛrɛ tun bɛ to ni o ɲamɔgɔ ye, k’a dɛmɛ; Ala tun bɛ to ka Izirayɛlimɔgɔw kisi ka bɔ o juguw boro, o ɲamɔgɔ ta tere bɛɛ ra. 19Nka ni o ɲamɔgɔ tun sara, Izirayɛlimɔgɔw tun bɛ kɔsegi o ta kɛwalekɔrɔw ra tuun, ka juguya fɔ ka tɛmɛ o bɛmaw kan. O tun bɛ tugu batofɛn wɛrɛw kɔ, ka saraka bɔ olugu ye, ka o kinbiri gban o kɔrɔ ka o bato. O tun bɛ ban ka o kɛwalejuguw ni o jusukungbɛlɛya kow dabla.
Ala ka Izirayɛlimɔgɔw kɔrɔbɔ ni siya minw ye
20Ayiwa, Matigi Ala dimina Izirayɛlimɔgɔw kɔrɔ. A ko: «Ne tun ka jɛnɲɔgɔnya* min don ni Izirayɛlimɔgɔw ta bɛmaw ye, ko o ye ne ta sariyaw sira tagama, sisan Izirayɛlimɔgɔw ka o jɛnɲɔgɔnya cɛn. O ma ne kan mina fiyewu. 21O kosɔn Yosuwe sara ka siya minw to o ta maraw ra, ne tɛna o siyaw gbɛn ka bɔ yi tuun. 22Ne bɛna o siyaw le kɛ ka Izirayɛlimɔgɔw kɔrɔbɔ, k’a lɔn ni o bɛna sɔn, walama ni o tɛna sɔn ka ne kan mina, ka tagama ka kaɲa ni ne sago ye, i n’a fɔ o bɛmaw k’a kɛ cogo min na.»
23O le kosɔn Matigi Ala ka o siyaw siginin to jamana kɔnɔ ni Izirayɛlimɔgɔw ye. A ma sɔn ka o gbɛn joona, a fana tun ma sɔn k’a to Yosuwe ni a ta kɛrɛkɛdenw ye se sɔrɔ o kan.
31Ayiwa, Matigi Ala ka o siyaw siginin to jamana kɔnɔ, janko Izirayɛlimɔgɔ minw tun ma Kanaana kɛrɛw kɛ ka ye, o siyaw ye kɛ sababu ye ka olugu kɔrɔbɔ. 2Matigi Ala tun b’a fɛ ko Izirayɛlimɔgɔ minw worora o wagati ra, o minw tun ma kɛrɛ kɛ ka ye, o fana ye kɛrɛ degi. 3A tun ka siya minw to jamana kɔnɔ ni Izirayɛlimɔgɔw ye, olugu flɛ nin ye: Filisikaw ta mara looru ta mɔgɔw, ani Kanaanakaw bɛɛ, ani Sidɔnkaw, ani Hevika minw siginin bɛ Liban kuruyɔrɔw ra, k’a ta Baali Hɛrimɔn kuru ra, ka taga a bla fɔ Hamati yɔrɔ ra.
4Matigi Ala ka o siyaw to jamana kɔnɔ, janko ka Izirayɛlimɔgɔw kɔrɔbɔ k’a flɛ, k’a lɔn ni a kɛra ko o bɛna ale ta cifɔninw lamɛn, ale ka min fɔ a ta baaraden Musa ye k’a fɔ o bɛmaw ye.
5A kɛra ten, Izirayɛlimɔgɔw sigira ni Kanaanakaw ye, ani Hɛtikaw, ani Amɔrikaw, ani Perezikaw, ani Hevikaw, ani Yebusikaw. 6Izirayɛlimɔgɔw nana o siyaw denmusow furu, ka o yɛrɛ denmusow di o dencɛw ma furu ra. O ka o siyaw ta jow sɔn fana.
Ɔtiniyɛli kɛra Izirayɛli ɲamɔgɔ ye
7Izirayɛlimɔgɔw ka kojugu kɛ Matigi Ala ɲa kɔrɔ. O ɲinana Matigi Ala, o ta Ala kɔ; o ka batofɛn wɛrɛw le bato, minw ye Baali* ni Asera ye. 8Matigi Ala dimina Izirayɛlimɔgɔw kɔrɔ kosɛbɛ. O le kosɔn a ka Izirayɛlimɔgɔw labla Mesopotami masacɛ ye, min ye Kusan Risatayimu ye. Izirayɛlimɔgɔw tora a ta fanga kɔrɔ fɔ san seegi.
9Izirayɛlimɔgɔw kasira, ka Matigi Ala daari. Matigi Ala ka ɲamɔgɔ dɔ sigi o kunna, janko ka o bɔsi. O ɲamɔgɔ tun ye Ɔtiniyɛli le ye, Kalɛbu dɔgɔcɛ Kenazi dencɛ.
10Matigi Ala k’a Nin don Ɔtiniyɛli kɔnɔ. A kɛra Izirayɛli ɲamɔgɔ ye. A tagara kɛrɛ ra minkɛ, Matigi Ala k’a to a ka se sɔrɔ Mesopotami masacɛ Kusan Risatayimu kan. 11A kɛra ten, jamana tora hɛra ra fɔ san binaani. O kɔ, Kenazi dencɛ Ɔtiniyɛli sara.
Ehudi kɛra Izirayɛli ɲamɔgɔ ye
12Ayiwa, ko minw man di Matigi Ala ye, Izirayɛlimɔgɔw ka o kow le kɛ tuun. O le kosɔn Matigi Ala ka Mohabukaw ta masacɛ Ɛgilɔn fanga bonya, k’a to a ka se sɔrɔ Izirayɛlimɔgɔw kan. 13Masacɛ Ɛgilɔn farara Amɔnkaw ni Amalɛkikaw kan, ka taga Izirayɛlimɔgɔw kɛrɛ. O ka se sɔrɔ Izirayɛlimɔgɔw kan, ka tamarosunw ta dugu3.13 Tamarosunw ta dugu, o ye Zeriko dugu ye. mina o ra. 14Izirayɛlimɔgɔw tora Mohabu ta masacɛ Ɛgilɔn ta fanga kɔrɔ fɔ san tan ni seegi.
15O kɔ, Izirayɛlimɔgɔw kasira tuun, ka Matigi Ala daari. Matigi Ala ka ɲamɔgɔ dɔ wɛrɛ sigi o kunna, janko ka o bɔsi. O ɲamɔgɔ kɛra Ehudi ye, Gera dencɛ; Boniyaminu ta mɔgɔ dɔ tun lo. Ehudi tun ye numanman le ye.
Izirayɛlimɔgɔw ka ninsaraw di Ehudi ma, ko a ye taga a di Mohabukaw ta masacɛ Ɛgilɔn ma. 16Ehudi ka kɛrɛkɛmuru da fla dɔ lalaga, k’a janya kɛ nɔngɔn3.16 Nɔngɔn ɲa kelen bɛ se ka bɛn mɛtɛrɛ tarancɛ le ma. ɲa kelen. A ka o siri a tɔgɔkun na a ta derege jukɔrɔ, a kininboroyanfan fɛ. 17A tagara ninsaraw di Mohabukaw ta masacɛ Ɛgilɔn ma; Ɛgilɔn tun ye cɛ belebele le ye. 18Ehudi ka ninsaraw di ka ban minkɛ, a bɔra ni a ta donitabagaw ye ka taga. 19O sera Giligali ta batofɛn kabakururamanw yɔrɔ ra minkɛ, a ka donitabagaw bla ka taga; ale yɛrɛ sekɔra ka na masacɛ fɛ, ka na a fɔ a ye ko: «Masacɛ, gundokuma dɔ bɛ ne fɛ k’a fɔ i ye.» Masacɛ k’a fɔ a ta mɔgɔw ye ko o bɛɛ ye bɔ. O bɛɛ bɔra. 20O y’a sɔrɔ masacɛ tun siginin bɛ bon dɔ kɔnɔ, a ta masabon sanfɛyɔrɔ ra a kelen na. Ehudi gbarara a ra k’a fɔ a ye ko: «Ne bɛna kuma min fɔ i ye, o bɔra Ala le ra.» Masacɛ wurira ka lɔ. 21O yɔrɔnin bɛɛ, Ehudi k’a numanboro kɛ ka muru sama ka bɔ a kininboroyanfan na, k’a turu masacɛ kɔnɔbara ra; 22muru ni a kala bɛɛ tununa a kɔnɔbara ra, fɔ turu ka muru datugu. A ka muru to a kɔnɔbara ra yi, a m’a bɔ. 23Ehudi ka sankaso sanfɛbon daw bɛɛ dasɔgɔ masacɛ da ra yi, ka bɔ bolon da fɛ ka taga. 24Ehudi bɔnin kɔ, masacɛ ta mɔgɔw nana; o ka daw sɔgɔnin ye. O ko: «I b’a sɔrɔ masacɛ bɛ sokɔtaga le kɛra sankaso sanfɛbon kɔnɔ.» 25O k’a kɔnɔ ka mɛɛn, fɔ ka na o kɔnɔnɔban. A ma ɲa o yɛrɛ ka lakile kɛ ka bon dayɛlɛ, ka o matigicɛ su lanin ye dugu ma. 26Sani o ye ban o kow bɛɛ ra, o y’a sɔrɔ Ehudi borira ka taga tɛmɛ batofɛn kabakururamanw yɔrɔ ra, ka taga fɔ Seyira.
27A tagara se yi minkɛ, a ka kɛrɛkɛburu fiyɛ Efirayimu kuruyɔrɔ ra, ka Izirayɛlimɔgɔw lajɛn. O bɔra kuruyɔrɔw ra, ka na lajɛn a kɔrɔ; a blara o ɲa. 28A k’a fɔ o ye ko: «Aw ye tugu ne kɔ; sabu Matigi Ala ka se di aw ma ka aw juguw Mohabukaw don aw boro.» Izirayɛlimɔgɔw tugura Ehudi kɔ. O tagara Zuridɛn ba sennatigɛyɔrɔ sira mina, ka sira tigɛ Mohabukaw ra. O m’a to Mohabuka si ye ba tigɛ. 29O lon na, Izirayɛlimɔgɔw ka Mohabuka cɛ waga tan le faga; a bɛɛ tun ye cɛ barakamanw, ani cɛfariw le ye. O si ma bɔsi.
30K’a ta o wagati ra, Mohabukaw majigira Izirayɛlimɔgɔw ye. Jamana tora hɛra ra fɔ san biseegi.
Samugari kɛra Izirayɛli ɲamɔgɔ ye
31Ayiwa, Ehudi sara minkɛ, Anati dencɛ Samugari le sigira a nɔ ra. Lon dɔ, ale kelen ka Filisika cɛ kɛmɛ wɔɔrɔ faga ni misinɛgɛbere dɔ ye, ka Izirayɛlimɔgɔw bɔsi o juguw boro.
4Ciramuso Debora ni Baraki
1Ehudi sanin kɔ, Izirayɛlimɔgɔw ka kojugu kɛ Matigi Ala ɲa kɔrɔ tuun. 2O le kosɔn Matigi Ala ka o labla Kanaanakaw ta masacɛ Yabɛn ye, a ka se sɔrɔ o kan. O masacɛ tun siginin bɛ Hazɔri dugu le kɔnɔ. A ta kɛrɛkɛdenw kuntigi tɔgɔ tun ye ko Sisera. Ale tun siginin bɛ Harosɛti Goyimu dugu kɔnɔ. 3Sowotoro nɛgɛraman kɛmɛ kɔnɔntɔn le tun bɛ masacɛ Yabɛn fɛ, kɛrɛ kama. A ka sɛgɛ suguya bɛɛ la Izirayɛlimɔgɔw kan, fɔ san mugan. Izirayɛlimɔgɔw kasira ka Matigi Ala daari.
4O wagati ra, Lapidoti ta muso Debora min tun ye ciramuso ye, ale le tun ye Izirayɛli ɲamɔgɔ ye. 5A tun bɛ to ka taga sigi tamarosun dɔ kɔrɔ, Rama dugu ni Betɛli dugu cɛ, Efirayimu kuruyɔrɔw ra. O tamarosun tɔgɔ nana la ko Debora ta tamarosun. Izirayɛlimɔgɔw tun bɛ taga a fɛ o yɔrɔ le ra ka taga o ta kow ɲanabɔ.
6Lon dɔ, Debora ka Abinohamu dencɛ Baraki wele ka bɔ Kedɛsi, Nɛfitali mara ra, ka na a fɔ a ye ko: «Matigi Ala, Izirayɛli ta Ala le ka nin cira fɔ; a ko i ye taga mɔgɔ waga tan ɲanawoloma Nɛfitali ni Zabulɔn ta mɔgɔw ra, ka yɛlɛn ni o ye Tabɔri kuru kan. 7Ko ale bɛna masacɛ Yabɛn ta kɛrɛkɛdenw kuntigi Sisera jusu wuri aw kama, k’a kɛ a ye na Kisɔn kɔ da ra, ko a bɛna aw kɛrɛ ni a ta sowotoro nɛgɛramanw ni a ta kɛrɛkɛjama ye. Nka Matigi Ala bɛna a to aw ye se sɔrɔ a kan.» 8Baraki ka Debora jaabi ko: «Ni i yɛrɛ bɛ taga ni ne ye, ne bɛ sɔn ka taga; nka ni i tɛ taga ni ne ye, ne tɛ taga.» 9Debora ko: «Ayiwa, ne bɛna taga ni i ye, nka i tɛna tɔgɔ sɔrɔ nin kɛrɛ ra dɛ, sabu Matigi Ala bɛna Sisera don muso dɔ le boro.»
Debora wurira ka taga ni Baraki ye Kedɛsi. 10Baraki ka Zabulɔn ta mɔgɔw ni Nɛfitali ta mɔgɔw wele ka o lajɛn Kedɛsi. Mɔgɔ waga tan sɔnna ka tugu a kɔ. Debora fana tugura o kɔ. 11O wagati ra, Kenikaw ta mɔgɔ dɔ tun bɛ yi, a tɔgɔ ye ko Hebɛri. Ale tun faranna ka bɔ Kenika tɔw ra, ka taga sigi Kedɛsi dugu kɔrɔ, k’a ta fanibonw lɔ Sananimu yirisunba kɔrɔ. Kenikaw bɛmacɛ tun ye Hobabu le ye, Musa burancɛ.
12Ayiwa, Sisera nana a mɛn ko Abinohamu dencɛ Baraki ni a ta kɛrɛkɛjama lɔnin bɛ Tabɔri kuru kan. 13Sisera k’a ta sowotoro nɛgɛraman kɛmɛ kɔnɔntɔn bɛɛ ta, k’a ta kɛrɛkɛdenw bɛɛ lajɛn Harosɛti Goyimu dugu kɔnɔ, ka taga ni o ye Kisɔn kɔ da ra. 14Debora k’a fɔ Baraki ye ko: «Aw ye taga o nɔ fɛ, sabu Matigi Ala bɛna se di aw ma, ka Sisera don aw boro bi. Matigi Ala yɛrɛ le bɛna bla aw ɲa.» Baraki ni a ta mɔgɔ waga tan bɛɛ jigira ka bɔ Tabɔri kuru kan. 15O tagara Sisera ta kɛrɛkɛdenw kama. Matigi Ala ka Sisera ni a ta sowotorow ni a ta kɛrɛkɛjama bɛɛ ɲagami ɲɔgɔn na. A ma ɲa, Sisera jigira ka bɔ a ta sowotoro kɔnɔ ka bori a sen na. 16Baraki ni a ta kɛrɛkɛdenw ka Sisera ta sowotorotigiw ni a ta kɛrɛkɛdenw gbɛn, ka taga se fɔ Harosɛti Goyimu. O ka Sisera ta kɛrɛkɛdenw bɛɛ faga ni kɛrɛkɛmuru ye; hali cɛ kelen ma bɔsi o ra.
17Sisera borira ka taga se Hebɛri ta muso Yahɛli ta fanibon ma; o y’a sɔrɔ bɛn tun bɛ Hazɔri ta masacɛ Yabɛn ni Kenikacɛ Hebɛri ta mɔgɔw cɛ. 18Yahɛli bɔra ka taga Sisera kunbɛn da ra; a ko: «Ne matigicɛ, na dogo yan; na don ne ta so, i kana siran, foyi tɛna i sɔrɔ.» Sisera donna Yahɛli ta fanibon kɔnɔ. Yahɛli ka birifani dɔ biri a kan. 19Sisera ko: «Jiminlɔgɔ bɛ ne ra; sabari ka ji dɔɔnin di ne ma.» Yahɛli ka nɔnɔbara dayɛlɛ ka nɔnɔ dɔ di a ma, a ka o min, ka la. A ka birifani biri a kan tuun. 20Sisera k’a fɔ Yahɛli ye tuun ko: «Taga lɔ fanibon donda ra; ni mɔgɔ dɔ nana i ɲininka ko: ‹Yala mɔgɔ bɛ yan wa?› I y’a fɔ a tigi ye ko: ‹Ɔn-ɔn, mɔgɔ tɛ yan.› »
21Sisera lanin tora yi ka sunɔgɔ o yɔrɔnin bɛɛ, sabu a sɛgɛninba tun lo. Hebɛri ta muso Yahɛli ka fanibon ta nɛgɛbere dɔ ta, ani nɛgɛkuru dɔ. A gbarara dɔɔnin dɔɔnin Sisera ra, ka taga bere turu a toro kɔrɔ, k’a kunkolo sɔgɔ fɔ ka taga bere don dugukolo ra. Sisera sara.
22Ayiwa, Baraki tun bɛ Sisera gbɛnna minkɛ, a tagara se Yahɛli ta fanibon ma. Yahɛli bɔra k’a kunbɛn; a ko: «Na yan; i bɛ mɔgɔ min ɲinina, ne bɛna o tigi yira i ra.» Baraki donna fanibon kɔnɔ, a barara ka Sisera lanin ye, a sara, bere turunin bɛ a kunkolo ra.
23Ala ka se di Izirayɛlimɔgɔw ma o lon na, k’a to o ka se sɔrɔ Kanaanakaw ta masacɛ Yabɛn kan. 24Izirayɛlimɔgɔw tora ka o fanga digi Kanaanakaw ta masacɛ Yabɛn kan kosɛbɛ, fɔ ka na se sɔrɔ a kan k’a faga.
5Debora ni Baraki ta dɔnkiri
1O lon na, Debora ka nin dɔnkiri la, ale ni Abinohamu dencɛ Baraki. O ko:
2«E, an bɛɛ ye Matigi Ala tando!
Izirayɛlimɔgɔw kuntigiw sɔnna ka bla o ɲa;
Izirayɛlimɔgɔw fana sɔnna ka taga ni o ye kɛrɛ ra.
3Masacɛw, aw ye nin lamɛn, kuntigiw, aw ye aw toro malɔ!
Ne bɛna dɔnkiri la, ɔnhɔn, ne bɛna dɔnkiri la Matigi Ala ye;
ne bɛna Alatandodɔnkiriw la Matigi Ala, Izirayɛli ta Ala ye.
4Lon min Matigi Ala bɔra Seyiri,
lon min na a bɔra Edɔmu mara ra,
dugukolo yɛrɛyɛrɛra;
sankolo bɛɛ kɛra ji ye,
sankabaw bɛɛ kɛra ji ye.
5Kuruw yɛrɛyɛrɛra Matigi Ala ɲa kɔrɔ, Sinayi kuru ta Ala;
o yɛrɛyɛrɛra Matigi Ala, Izirayɛli ta Ala ɲa kɔrɔ.
6Anati dencɛ Samugari ta wagatiw ra,
Yahɛli ta tere ra, mɔgɔ si tun tɛ tɛmɛ sirabaw kan;
dugutagabagaw tun bɛ tɛmɛ sira dogoninw le fɛ.
7Baraka foyi tun tɛ Izirayɛli kuntigiw si ra tuun;
baraka foyi le tun tɛ o ra,
fɔ lon min na, ne wurira, ne Debora;
ne wurira ka kɛ Izirayɛlimɔgɔw bamuso ye.
8O tun bɛ batofɛnkuraw le bato;
o kosɔn o juguw nana o kɛrɛ o ta dugu dondaw ra.
I tun bɛ cɛ waga binaani jate Izirayɛlimɔgɔw cɛ ra,
i tɛ nɛgɛbɛnnan, walama taman sɔrɔ o si fɛ.
9Nka bi, Izirayɛli kuntigiw, ne bɛ ni aw le ye,
aw minw sɔnna ka bɔ mɔgɔw cɛ ra ka taga kɛrɛ ra.
Aw ye Matigi Ala tando!
10Aw minw bɛ yɛlɛn falimuso gbɛmanw kan,
ka sigi fani dawulamanw kan;
aw minw bɛ tagama siraw kan,
aw ye miiri nin na!
11«Jitabaga minw bɛ dɔnkiri la kɔlɔndaw ra,
olugu bɛ Matigi Ala ta koɲumanw lakari,
a ka koɲuman minw kɛ Izirayɛli kuntigiw ye;
o tuma ra, mɔgɔw ka dugu dondaw sira ta.
12I kunu, i kunu, Debora!
I kunu, i kunu ka dɔnkiri kelen la!
Baraki, i wuri ka taga ni i ta jɔn minaninw ye!
E, Abinohamu dencɛ!
13Mɔgɔ dama minw tun tora, olugu tagara se sɔrɔ fangatigiw kan;
Matigi Ala ka se di an ma, an ka se sɔrɔ cɛfariw kan.
14Efirayimu ta mɔgɔw nana ka bɔ Amalɛki ta jamana ra,
Boniyaminu ta mɔgɔw nana fara o kan.
Kuntigi dɔw fana bɔra Makiri,
ɲamɔgɔ dɔw nana ka bɔ Zabulɔn.
15Isakari ta kuntigiw nana fara Debora kan,
Isakari ta mɔgɔw farara Baraki kan;
o girinna ka bɔ ka taga a fɛ kɛnɛgbɛ ra.
«Nka Rubɛn ta mɔgɔw sigiyara;
o ka ɲɔgɔn sɔsɔ ka mɛɛn.
16Mun kosɔn aw tora wɛrɛw kɔrɔ yi,
ka to ka sagakasikanw lamɛn sa?
Can ra, Rubɛn ta mɔgɔw sigiyara;
o ka ɲɔgɔn sɔsɔ ka mɛɛn.
17Galadi ta mɔgɔw tora Zuridɛn terebɔyanfan na.
Mun kosɔn Dan ta mɔgɔw fana tora o ta jirakurunw kɔrɔ?
Asɛri ta mɔgɔw fana siginin tora kɔgɔjida ra;
o tora o ta kurunlɔyɔrɔw ra.
18Zabulɔn ta mɔgɔw le ma siran saya ɲa;
Nɛfitali ta mɔgɔw fana tagara fɔ kɛrɛkɛyɔrɔ sanfɛyɔrɔ ra.
19Masacɛ dɔw nana, ka na kɛrɛ kɛ;
Kanaana masacɛ dɔw nana kɛrɛ kɛ
Tanaki yɔrɔ kɔrɔ, Megido kɔda ra,
nka o ma mɔgɔ si ta borofɛn sɔrɔ, o ma warigbɛ sɔrɔ.
20Lolow tora sankolo ra ka kɛrɛ kɛ,
o tɛmɛtɔ o ta siraw kan, o ka Sisera kɛrɛ.
21Kisɔn kɔji ka o bɛɛ ta,
o kɔ min bɛ woyo kabini fɔlɔfɔlɔ, Kisɔn kɔ ji.
Aw ye taga, ka taga cɛfariw kɛrɛ!
22«E, o ta sow senw bɛ dugukolo gbasi ni baraka ye!
O bɛ bori, ka bori i ko socɛ barakamanw!
23Aw ye Merozi dugu danga, Matigi Ala ta mɛlɛkɛ le ko ten.
Aw ye a danga, aw ye a dugumɔgɔw bɛɛ danga!
Sabu o ma sɔn ka na Matigi Ala dɛmɛ,
o ma sɔn ka fara cɛfariw kan ka Matigi Ala dɛmɛ.
24Aw ye Yahɛli le tando ka tɛmɛ musow bɛɛ kan,
Kenikacɛ Hebɛri ta muso kɔni.
Muso minw bɛ sigi fanibonw kɔnɔ, aw ye a tando ka tɛmɛ olugu bɛɛ kan.
25Sisera ka ji daari a fɛ, a ka nɔnɔ di a ma.
A ka nɔnɔ narelaman di a ma minan ɲanaman dɔ kɔnɔ.
26A ka nɛgɛbere mina a boro kelen na,
ka baaradenw ta nɛgɛkuru mina ni a kininboro ye;
ka bere turu Sisera kun na, k’a kun sɔgɔ;
a k’a taman sɔgɔ k’a cɛci.
27Sisera kurura Yahɛli sen kɔrɔ;
a benna ka la yi.
A kurura a sen kɔrɔ, a benna;
a kurura yɔrɔ min na, a benna ka sa yi.
28I b’a sɔrɔ Sisera bamuso bɛ so,
a bɛ flɛri kɛra finɛtiriwow fɛ, k’a fɔ ko:
‹Mun le kosɔn a ta sowotoro mɛɛnna tan bi?
Mun le kosɔn o ta sowotorow sumayara tan?›
29A tɔɲɔgɔnmusow bɛɛ ra hakiritigiw ka min fɔ,
a fana bɛ o le fɔra a yɛrɛ kɔnɔ, ko:
30‹O ka fɛn minw mina o juguw boro, a bɛ o le taranna!
Cɛ bɛɛ kelen kelen ta sunguru kelen, walama fla;
faniɲuman ɲɛgɛnɲɛgɛnmanw ye Sisera ta ye;
faniɲuman ɲɛgɛnɲɛgɛnman sɔgɔninw,
faniɲuman ɲɛgɛnɲɛgɛnman kelen, fani sɔgɔnin fla,
o bɛ don sesɔrɔbaga kan na.›
31«E, Matigi Ala, i juguw bɛɛ ye halaki nin cogo ra!
Nka minw bɛ i kanu, olugu ye manamana
i ko tere bɛ manamana cogo min na teregban fɛ.»
Ayiwa, o kɔ, Izirayɛli jamana tora ɲasuma ra, fɔ san binaani.
6Madiyankaw ka Izirayɛlimɔgɔw tɔɔrɔ
1Izirayɛlimɔgɔw ka kojugu kɛ Matigi Ala ɲa kɔrɔ. O le kosɔn Matigi Ala ka o labla Madiyankaw ye, olugu ka se sɔrɔ o kan fɔ san wolonfla. 2Madiyankaw ta fanga digira Izirayɛlimɔgɔw kan kosɛbɛ; k’a kɛ fɔ Izirayɛlimɔgɔw tun bɛ to ka bori Madiyankaw ɲa ka taga dogo dingakolonw ni farawow ni kuruwow kɔnɔ. 3Ni Izirayɛlimɔgɔw tun ka o ta simanw dan wagati min na, Madiyankaw tun bɛna o wagati le ra, ka na o kɛrɛ, olugu ni Amalɛkikaw, ani terebɔyanfan mɔgɔw. 4O tun bɛ na o ta fanibonw sirisiri Izirayɛlimɔgɔw ta jamana kɔnɔ, ka jamana simanw bɛɛ cɛn, ka taga se fɔ Gaza dugu kɔrɔ. O tun tɛ domunifɛn si to Izirayɛlimɔgɔw fɛ; o tun tɛ o ta sagaw ni o ta misiw ni o ta faliw si to. 5O tun bɛ na ni o ta bɛganw ni o ta fanibonw ye caman i ko tɔnw. O ni o ta ɲɔgɔmɛw tun ka ca fɔ k’a dama tɛmɛ. O tun bɛ na Izirayɛlimɔgɔw ta fɛnw bɛɛ cɛn jamana kɔnɔ. 6Madiyankaw ka Izirayɛlimɔgɔw sɛgɛ fɔ k’a dama tɛmɛ. Izirayɛlimɔgɔw kasira ka Matigi Ala daari.
7O kasira ka Matigi Ala daari ko a ye o bɔsi Madiyankaw boro minkɛ, 8Matigi Ala ka cira dɔ ci o fɛ. Ale nana a fɔ o ye ko Matigi Ala, Izirayɛli ta Ala ko: «Ne le ka aw labɔ jɔnya ra Misiran jamana ra. 9Ne ka aw bɔsi ka bɔ Misirankaw boro, ka aw bɔsi ka bɔ aw tɔɔrɔbagaw bɛɛ boro. Ne ka o gbɛn ka bɔ aw ɲa, ka o ta jamana di aw ma. 10Ne k’a fɔ aw ye ko ne le ye Matigi Ala ye, aw ta Ala; ko aw siginin bɛ Amɔrikaw ta jamana min na, ko aw kana olugu ta jow sɔn. Nka aw ma sɔn ka ne ta kuma lamɛn.»
Matigi Ala kumana Zedeyɔn fɛ
11Ayiwa, o kɔ, Matigi Ala ta mɛlɛkɛ nana sigi Ofira dugu yirisunba jukɔrɔ. O yɔrɔ tun ye Abiyezɛri ta mɔgɔ dɔ ta le ye, min tɔgɔ ye ko Yohasi. O y’a sɔrɔ Yohasi dencɛ Zedeyɔn tun bɛ siman gbasira rɛzɛncɔngɔyɔrɔ ra k’a dogo Madiyankaw ɲa. 12Matigi Ala ta mɛlɛkɛ k’a yɛrɛ yira a ra, k’a fɔ a ye ko: «Ne bɛ i fo, cɛfari, sabu Matigi Ala bɛ ni i ye.» 13Zedeyɔn k’a jaabi ko: «E, ne matigicɛ, ni can lo ko Matigi Ala bɛ ni an ye o, mun kosɔn nin kojuguw bɛɛ bɛ sera an ma? An faw k’a fɔ an ye ko Matigi Ala ka kabakoba minw kɛ, ka olugu labɔ Misiran jamana ra, mun na Ala tɛ o ɲɔgɔn kɛra tuun? Mun na Matigi Ala k’a boro bɔ an kan pewu ka an di Madiyankaw ma?» 14Matigi Ala ka Zedeyɔn flɛ, k’a fɔ a ye ko: «Fanga min bɛ i ra, taga Izirayɛlimɔgɔw bɔsi ka bɔ Madiyankaw boro ni o fanga ye. Ne le ka i ci.» 15Zedeyɔn k’a jaabi ko: «E, ne matigicɛ, ne bɛna Izirayɛlimɔgɔw bɔsi cogo di sa? Ne ta gba le ka dɔgɔ ka tɛmɛ Manase ta gba tɔw bɛɛ kan. Ne le fana ye ne facɛ dencɛw bɛɛ ra fitini ye.» 16Matigi Ala k’a fɔ a ye tuun ko: «Ne bɛna kɛ ni i ye; i bɛna Madiyankaw bɛɛ faga, k’a kɛ i n’a fɔ i tun bɛ kɛrɛ ra ni cɛ kelenpe le ye.» 17Zedeyɔn ko: «Ni can lo ko ne ko ka di i ye, o tuma tagamasiyɛn dɔ yira ne ra, k’a yira ko Matigi Ala yɛrɛ le bɛ kumana ne fɛ. 18I kana taga yɔrɔ si, ne kɔnɔ yan, fɔ ne ye taga ka na; ne bɛna saraka bɔ i ye.» Matigi Ala ko: «Ne bɛna i kɔnɔ fɔ i ye taga ka na.»
19Zedeyɔn tagara a ta so kɔnɔ, ka taga badennin dɔ faga, ka o tobi, ka mugu kilo bisaba gbasi ka o kɛ burufunubari ye. A ka sogo kɛ segi dɔ kɔnɔ, k’a nanji kɛ minan dɔ kɔnɔ. A tagara ni o ye Ala ta mɛlɛkɛ fɛ yirisunba kɔrɔ. 20Ala ta mɛlɛkɛ k’a fɔ a ye ko: «Sogo ni burufunubariw bla fara kan, ka nanji bɔn a kan.» Zedeyɔn k’a kɛ ten. 21Bere min tun bɛ mɛlɛkɛ boro, a ka o bere nunkun maga sogo ni buruw ra minkɛ, tasumamana dɔ bɔra fara ra, ka sogo ni burufunubariw jɛni. O kɔ, Ala ta mɛlɛkɛ tununa Zedeyɔn ɲa kɔrɔ. 22Zedeyɔn k’a ye ko Matigi Ala ta mɛlɛkɛ lo minkɛ, a ko: «E, bɔnɔ bɛna ne sɔrɔ, Dunuɲatigi Ala, sabu ne ɲa ka i ta mɛlɛkɛ ye.» 23Nka Matigi Ala k’a fɔ a ye ko: «Ne bɛna hɛra kɛ i ye; i kana siran, foyi tɛna i sɔrɔ.» 24Zedeyɔn ka sarakabɔnan dɔ lɔ Matigi Ala ye o yɔrɔ ra, ka o tɔgɔ la ko «Matigi, Hɛratigi Ala». O sarakabɔnan bɛ Ofira dugu kɔnɔ hali bi. O yɔrɔ ye Abiyezɛri ta mɔgɔw ta le ye.
Zedeyɔn ka Baali ta sɔnnikɛyɔrɔ ci
25O lon yɛrɛ su fɛ, Matigi Ala k’a fɔ Zedeyɔn ye tuun ko: «I facɛ ta misitoran flanan mina, min si ye san wolonfla. Baali* ta sɔnnikɛyɔrɔ min bɛ i facɛ ta so, i ye o ci. Yiri min fana turunin bɛ a kɔrɔ, min ye Asera* ta tagamasiyɛn ye, i ye o yiri tigɛ6.25 Baali ni Asera ye jo dɔw tɔgɔw ye..
26«O kɔ, i ye sarakabɔnan ɲanaman dɔ lɔ Matigi Ala, i ta Ala ye o fara kan; i ye misitoran kɛ saraka jɛnita ye k’a di Matigi Ala ma. I ka Asera ta yiri min tigɛ, i ye saraka jɛni ni o lɔgɔ ye.» 27Zedeyɔn k’a ta baaraden cɛ tan wele ka na o baara kɛ, i n’a fɔ Matigi Ala tun k’a fɔ a ye cogo min na. Nka a k’a kɛ su fɛ le; a ma sɔn k’a kɛ tere fɛ, a ta somɔgɔw ni dugumɔgɔw ɲasiran kosɔn.
28Dugumɔgɔw nana wuri sɔgɔmada fɛ minkɛ, o k’a ye ko Baali ta sɔnnikɛyɔrɔ cira, ko yiri min bɛ Asera ta tagamasiyɛn ye, ko o yiri fana tigɛra; o k’a ye ko dɔ ka misitoran kɛ saraka jɛnita ye sarakabɔnankura dɔ kan. 29O ka ɲɔgɔn ɲininka ko: «Jɔn le ka nin kɛ?» O ka ɲininkari kɛ, k’a ko sɛgɛsɛgɛ, ka na a ye ko Yohasi dencɛ Zedeyɔn lo. 30O k’a fɔ Yohasi ye ko: «I dencɛ labɔ yan, an bɛna a faga. A ka Baali ta sɔnnikɛyɔrɔ ci, ka Asera ta tagamasiyɛn yiri fana tigɛ.»
31Ayiwa, Yohasi k’a fɔ o mɔgɔw ye ko: «O tuma aw le bɛ mɔgɔw kɛrɛ k’a di Baali ma wa? O tuma aw ko, ko ni aw tɛ, Baali tɛ se ka foyi kɛ a yɛrɛ ye wa? Ayiwa, ni mɔgɔ o mɔgɔ ko ale le bɛ kɛrɛ kɛ k’a di Baali ma, sani dugu ye gbɛ, o tigi bɛ faga. Ni can lo ko Baali ye ala ye, o tuma a yɛrɛ le ka kan k’a juguw kɛrɛ, sabu o ka ale ta sɔnnikɛyɔrɔ le cɛn.»
32K’a ta o lon na, o ka Zedeyɔn tɔgɔ la ko Yerubaali, o kɔrɔ ye ko Baali ye a kɛrɛ, sabu a ka Baali ta sɔnnikɛyɔrɔ cɛn.
Zedeyɔn ka tagamasiyɛn dɔ ɲini Ala fɛ
33Ayiwa, Madiyankaw, ani Amalɛkikaw, ani terebɔyanfan mɔgɔw bɛɛ nana ɲɔgɔn lajɛn; o ka Zuridɛn ba tigɛ, ka taga o ta fanibonw sirisiri Zizirɛli kɛnɛgbɛ ra. 34O wagati ra, Matigi Ala Nin donna Zedeyɔn jusu ra. A ka kɛrɛkɛburu fiyɛ, ka Abiyezɛri ta mɔgɔw wele ka gban a yɛrɛ kɔ. 35A ka ciraden dɔw ci ka taga Manase ta mɔgɔw bɛɛ fɛ; olugu fana nana gban a kɔ. A ka ciraden dɔw ci ka taga Asɛri ta mɔgɔw fɛ, ani Zabulɔn ta mɔgɔw, ani Nɛfitali ta mɔgɔw; olugu bɛɛ nana fara o kan.
36Zedeyɔn k’a fɔ Ala ye ko: «Ni a kɛra ko can lo, ko i b’a fɛ ka Izirayɛlimɔgɔw bɔsi ne le sababu ra, 37ayiwa, ne bɛna sagasi bla dugu ma simangbasiyɔrɔ ra. Sani dugu ye gbɛ, ni gɔmiji ka sagasi dɔrɔn ɲigi, ka dugumayɔrɔ janin to, o tuma ne bɛna a lɔn ko can ra, i bɛna Izirayɛlimɔgɔw bɔsi ne le sababu ra, i n’a fɔ i k’a fɔ cogo min na.» 38Zedeyɔn k’a fɔ cogo min na, Ala k’a kɛ ten. Sɔgɔmada joona fɛ, Zedeyɔn tagara sagasi mina k’a bisi, ka ji bɔ a ra, fɔ ka minan dɔ fa. 39Zedeyɔn k’a fɔ Ala ye tuun ko: «Sabari, i kana dimi ne kɔrɔ. Ni ne kumana sisan, ne tɛna foyi wɛrɛ fɔ o kɔ tuun. Ne b’a fɛ i ye tagamasiyɛn dɔ wɛrɛ yira ne ra ni sagasi ye. Ayiwa, sisan ne b’a fɛ ko sani dugu ye gbɛ, sagasi janin ye to, nka gɔmiji ye dugumayɔrɔ tɔ ɲigi.» 40Zedeyɔn ka min fɔ, Ala k’a kɛ ten o lon su fɛ. Sagasi janin tora, nka gɔmiji ka dugumayɔrɔ tɔ bɛɛ ɲigi.
7Zedeyɔn ka dɔ bɔ a ta kɛrɛkɛdenw na
1Sɔgɔmada joona fɛ, Zedeyɔn blara a ta kɛrɛkɛjama ɲa fɛ; o tagara o ta fanibonw lɔ Harɔdi bununji kɔrɔ. Zedeyɔn tɔgɔ le tun lara ko Yerubaali. O y’a sɔrɔ Madiyankaw tun bɛ sahiliyanfan fɛ, More tintin fan fɛ, kɛnɛgbɛ ra.
2Matigi Ala k’a fɔ Zedeyɔn ye ko: «I ta kɛrɛkɛdenw ka ca k’a dama tɛmɛ. Ne t’a fɛ nin mɔgɔ caman bɛɛ ye taga Madiyankaw kɛrɛ; ni o tɛ, o bɛna o yɛrɛ bonya ne ɲa kɔrɔ k’a fɔ ko olugu yɛrɛ ta fanga le k’a to o ka se sɔrɔ. 3O ra, a fɔ mɔgɔw ye ko: ‹Siranya bɛ mɔgɔ o mɔgɔ ra, fɔ a bɛ yɛrɛyɛrɛ, o tigi ye bɔ Galadi kuru yɔrɔ ra, ka taga so.› »
Zedeyɔn ka o fɔ minkɛ, cɛ waga mugan ni fla (22 000) sekɔra. Cɛ waga tan tora ni Zedeyɔn ye. 4Matigi Ala k’a fɔ Zedeyɔn ye tuun ko: «Hali bi, mɔgɔw ka ca ka tɛmɛ. Taga ni o ye jida ra; ne yɛrɛ bɛna o woloma. Minw ka kan ka taga, ani minw man kan ka taga, ne bɛna o fɔ i ye.»
5Zedeyɔn tagara ni mɔgɔw ye jida ra. Matigi Ala k’a fɔ a ye ko: «Mɔgɔw jimincogo flɛ; minw bɛna ji cɛ ni o boro ye k’a min dɔɔnin dɔɔnin i ko wuru bɛ ji min cogo min na, i ye olugu bla danna. Minw fana bɛna o kinbiri gban ka o boro fla la dugu ma ka o da biri ji ra k’a min, i ye olugu fana bla danna.»
6Ayiwa, minw ka ji cɛ ni o boro ye k’a min, olugu kɛra cɛ kɛmɛ saba. Tɔw bɛɛ ka o kinbiri gban ka o boro fla la dugu ma ka o da biri ji ra k’a min. 7Matigi Ala k’a fɔ Zedeyɔn ye ko: «Mɔgɔ kɛmɛ saba minw ka ji cɛ ni o boro ye k’a min, ne bɛna aw kisi ka Madiyankaw don aw boro olugu le sababu ra. Mɔgɔ tɔw bɛɛ ye kɔsegi o ta yɔrɔw ra.»
8Zedeyɔn ka o mɔgɔw bla ka taga, nka o ta domunifɛnw ni o ta burufiyɛtaw tora Zedeyɔn fɛ. Zedeyɔn tora ni cɛ kɛmɛ saba dɔrɔn ye. Madiyankaw ta kɛrɛkɛdenw tun bɛ Zedeyɔn ta mɔgɔw ta yɔrɔ dugumayɔrɔ ra, kɛnɛgbɛ ra.
Ala ka Zedeyɔn ja gbɛlɛya
9O lon su fɛ, Matigi Ala k’a fɔ Zedeyɔn ye ko: «Wuri ka taga Madiyankaw kama, ka taga o kɛrɛ, sabu ne ka o don i boro. 10Nka ni i bɛ siranna hali bi, o tuma ele ni i ta baaraden Pura ye taga ɲɔgɔn fɛ fɔlɔ Madiyankaw ta yɔrɔ ra. 11Ni aw sera yi, Madiyankaw bɛ min fɔra, i ye o lamɛn; ni o kɛra, i tɛna siran tuun ka taga o kɛrɛ.»
Zedeyɔn ni Pura tagara se fɔ Madiyankaw ta fanibonw kɔrɔ. 12Madiyankaw ni Amalɛkikaw, ani terebɔyanfan mɔgɔw bɛɛ tun janjanna i ko tɔnw, ka kɛnɛgbɛyɔrɔ bɛɛ fa. O ta ɲɔgɔmɛw tun ka ca i n’a fɔ kɔgɔjida kɛnkɛn. 13Zedeyɔn ni Pura sera yi wagati min na, o y’a sɔrɔ kɛrɛkɛden dɔ tun bɛ a ta siko lakarira a tɔɲɔgɔncɛ ye. A ko: «Ne sikora, k’a ye ko burukun kelen tun bɛ kolonkolonna ka don an ta fanibonw cɛ ra. A nana fanibon dɔ gbasi k’a ben, fɔ k’a dabiri dugu ma.» 14A tɔɲɔgɔncɛ k’a fɔ a ye ko: «Cɛ, nin tɛ fɛn wɛrɛ ye, ni Izirayɛlikacɛ Yohasi dencɛ Zedeyɔn ta kɛrɛkɛmuru tɛ. Ala ka Madiyankaw ni o ta kɛrɛkɛdenw bɛɛ don a boro.»
15Ayiwa, Zedeyɔn ka o siko ni a kɔrɔ mɛn minkɛ, a k’a kinbiri gban dugu ma ka Ala tando. O kɔ, a sekɔra ka na Izirayɛlimɔgɔw ta yɔrɔ ra. A sera yi minkɛ, a pɛrɛnna ko: «Aw ye wuri! Sabu Matigi Ala ka Madiyankaw ni o ta kɛrɛkɛjama bɛɛ don aw boro.»
Izirayɛlimɔgɔw ka se sɔrɔ Madiyankaw kan
16Zedeyɔn k’a ta kɛrɛkɛden kɛmɛ saba taran ka o kɛ jɛnkuru saba ye, ka burufiyɛta kelen ni bɔgɔdaga lakolon kelen di o bɛɛ kelen kelen ma, ko o ye lɔgɔmisɛnw mana ka o dogo o ta bɔgɔdagaw kɔnɔ. 17O kɔ, a k’a fɔ o ye ko: «Aw ye to ka ne flɛ ka ɲa. Ni an tagara se Madiyankaw kɔrɔ, ni ne ka min kɛ, aw fana ye o le kɛ. 18Ni ne ni ne ta mɔgɔw nana kɛ an ta buruw fiyɛ ye tuma min na, aw fana ye aw ta buruw fiyɛ o wagati ra, ka Madiyankaw lamini, ka kule ci k’a fɔ ko: ‹An ye kɛrɛ kɛ Matigi Ala ni Zedeyɔn ye!› »
19Ayiwa, Zedeyɔn ni a ta cɛ kɛmɛ sera Madiyankaw ta yɔrɔ kɔrɔ su cɛmancɛ wagati ra. O y’a sɔrɔ Madiyankaw ta kɛrɛkɛden minw tun bɛ yɔrɔ kɔrɔsira, o tun ka dɔ wɛrɛw bla ka na olugu labi. Zedeyɔn ni a ta mɔgɔw barara ka o ta buruw fiyɛ, ka o ta bɔgɔdagaw cici. 20Jɛnkuru tɔw bɛɛ fana ka o ta buruw fiyɛ, ka o ta bɔgɔdagaw cici. O bɛɛ ka kara tasumamanw mina ni o numanboro ye, ka burufiyɛtaw mina ni o kininboro ye, ka kule ci k’a fɔ ko: «An ye muru ta ka kɛrɛ kɛ Matigi Ala ni Zedeyɔn ye!»
21O bɛɛ lɔnin tora o nɔ ra; o tun lɔra ka Madiyankaw ta yɔrɔ lamini. Madiyankaw bɛɛ ka kɛ kule ci ye, ka kɛ bori ye ko o bɛ o yɛrɛ bɔsi. 22Zedeyɔn ta cɛ kɛmɛ saba bɛɛ ka kɛ o ta buruw fiyɛ tuun. O kɛra minkɛ, Matigi Ala k’a kɛ Madiyankaw yɛrɛ benna ɲɔgɔn kan, ka kɛ ɲɔgɔn faga ye. A laban tɔw bɛɛ nana bori, ka taga fɔ Bɛti Sita, Sereda dugu fan fɛ. O tagara se fɔ Abɛli Mehola dugu yɔrɔ ra, fɔ Tabati dugu kɛrɛ fɛ yi.
23Izirayɛlimɔgɔ tɔw, minw ye Nɛfitali ta mɔgɔw ye, ani Asɛri ta mɔgɔw, ani Manase ta mɔgɔw bɛɛ, olugu bɛɛ nana fara ɲɔgɔn kan, ka Madiyankaw nɔgbɛn.
24Zedeyɔn ka cira bla ka taga Efirayimu kuruyɔrɔ bɛɛ ra, k’a fɔ o mɔgɔw ye ko o ye bɔ ka na Madiyankaw kunbɛn ka sira tigɛ o ɲa Zuridɛn batigɛyɔrɔw ra, ka taga se fɔ Bɛti Bara dugu ta batigɛyɔrɔ ma. A fɔra ten minkɛ, Efirayimu ta mɔgɔw bɛɛ nana, ka na sira tigɛ Madiyankaw ɲa Zuridɛn batigɛyɔrɔw ra, ka taga se fɔ Bɛti Bara dugu ta batigɛyɔrɔ ma. 25O ka Madiyankaw ta kuntigi fla mina, minw ye Orɛbu ni Zɛbu ye. O ka Orɛbu faga Orɛbu ta fara yɔrɔ ra, ka Zɛbu faga Zɛbu ta rɛzɛnforogiyɔrɔ ra. O ka Madiyankaw nɔgbɛn tuun; o nana ni Orɛbu kunkolo ni Zɛbu kunkolo ye ka na o di Zedeyɔn ma Zuridɛn ba kɔ fɛ.
8Efirayimu ta mɔgɔw ka Zedeyɔn jaraki
1Efirayimu ta mɔgɔw nana a fɔ Zedeyɔn ye ko: «I ka mun ko le kɛ an na tan? I tagatɔ kɛrɛyɔrɔ ra Madiyankaw kama, mun na i ma anw wele fana?» O ka Zedeyɔn mafiyɛnya. 2Zedeyɔn ka o jaabi ko: «Ne ka mun baara le kɛ min bɛ se ka suma ni aw ta baara ye? Aw Efirayimukaw ka rɛzɛnden dama dama min tɔmɔ, o ma caya ka tɛmɛ ne bɛmacɛ Abiyezɛri ta foro ta rɛzɛn bɛɛ lajɛnnin kan wa8.2 Zedeyɔn ka zana le fɔ yan; o kɔrɔ ye ko: Efirayimukaw ka baaraba kɛ nin kɛrɛ ra ka tɛmɛ ale Zedeyɔn yɛrɛ kan.? 3Matigi Ala ka Madiyankaw ta kuntigi fla Orɛbu ni Zɛbu don aw le boro, k’a to aw ye o faga. Yala ne sera ka o kɛ wa?»
Ayiwa, Zedeyɔn ka o fɔ minkɛ, o kuma ka Efirayimukaw jusu suma.
Zedeyɔn tagara Madiyankaw ta masacɛw mina
4Zedeyɔn ni a ta cɛ kɛmɛ saba tagara se Zuridɛn ba ma. O ka ba tigɛ. O tun sɛgɛnin lo kosɛbɛ, nka o bɛɛ n’a ta, o belen tun bɛ gbanna Madiyankaw kɔ tuun.
5O tagara se Sukɔti dugu kɔnɔ minkɛ, Zedeyɔn k’a fɔ dugumɔgɔw ye ko: «Ne bɛ Madiyankaw ta masacɛw le gbɛnna, Zeba ni Salimuna. Aw ye sabari ka domuni dɔɔnin di ne ta kɛrɛkɛdenw ma, sabu o sɛgɛra fɔ ka o baraka ban.» 6Sukɔti dugu ɲamɔgɔw ka Zedeyɔn jaabi ko: «Mun kosɔn anw bɛ domuni di aw ma k’a sɔrɔ aw ma Zeba ni Salimuna mina fɔlɔ?» 7Zedeyɔn ko o ma ko: «Ni Matigi Ala nana Zeba ni Salimuna don ne boro, ne sekɔtɔ bɛna ŋanibisanw ni ŋaniyiriw le tigɛ ka aw bugɔ fɔ ka aw fari birindi.»
8O bɔra yi ka taga se Penuwɛli. Zedeyɔn ka olugu fana daari domuni na. Sukɔti dugumɔgɔw tun k’a jaabi cogo min na, Penuwɛli dugumɔgɔw fana k’a jaabi ten le. 9Zedeyɔn k’a fɔ Penuwɛli dugumɔgɔw ye ko: «Ni ne tagara se sɔrɔ Madiyankaw kan ka kɔsegi ka na, ne bɛna aw ta dugu sankaso ci.»
10Zeba ni Salimuna ni o ta kɛrɛkɛdenw tun bɛ Karikɔri dugu kɔnɔ. O ta kɛrɛkɛdenw tɔ tun ye cɛ waga tan ni looru (15 000) dɔrɔn. Olugu dɔrɔn le tun tora Madiyankaw ni terebɔyanfan mɔgɔw ta kɛrɛkɛjama ra, sabu cɛ waga kɛmɛ ni mugan (120 000) le tun fagara o ra. 11Zedeyɔn ni a ta mɔgɔw tɛmɛna kongokolonmɔgɔw ta sira fɛ, Noba dugu ni Yogibeha dugu terebɔyanfan na. A tagara bara Madiyankaw ta kɛrɛkɛjama ra, ka ben o kan, k’a sɔrɔ olugu tun b’a miiri ko foyi tɛ se ka se o ma. 12Madiyankaw ta kuntigi fla, Zeba ni Salimuna, olugu borira; Zedeyɔn ni a ta kɛrɛkɛdenw ka o gbɛn ka o mina. O ka Madiyankaw ta kɛrɛkɛdenw bɛɛ ɲagami ɲɔgɔn na; o bɛɛ borira ka taga o ta fan na.
13Zedeyɔn ni a ta kɛrɛkɛdenw sekɔra ka na Hɛrɛsi kuru yɛlɛnsira fɛ. 14O nana se Sukɔti minkɛ, Zedeyɔn ka dugu kanbelen dɔ mina fanga ra k’a ɲininka. Ale ka Sukɔti dugutigiw ni a cɛkɔrɔbaw bɛɛ tɔgɔ sɛbɛ k’a di Zedeyɔn ma. O bɛɛ lajɛnnin tun ye mɔgɔ biwolonfla ni wolonfla. 15O kɔ, Zedeyɔn tagara a fɔ Sukɔti dugumɔgɔw ye ko: «Aw ka ne nɛni Zeba ni Salimuna min ko ra, ko: ‹Mun kosɔn an bɛna domuni di aw ma ko aw baraka banna, k’a sɔrɔ aw ma Zeba ni Salimuna mina fɔlɔ›, ayiwa, Zeba ni Salimuna ye nin ye.»
16O ka Sukɔti dugu cɛkɔrɔbaw mina ka o bugɔ ni ŋanibisanw, ani ŋaniyiriw ye. 17O tagara Penuwɛli dugu sankaso fana ci, ka cɛw bɛɛ faga.
Zedeyɔn ka Madiyankaw ta masacɛw faga
18Zedeyɔn ka Zeba ni Salimuna ɲininka ko: «Aw tun ka cɛ minw faga Tabɔri kuru yɔrɔ ra, olugu tun bɛ cogo di le?» O ko: «O tun bɔra i fɛ. O tun bɛ i ko masacɛdenw.» 19Zedeyɔn ko: «Ne balemaw tun lo. Ne bɛ kari Matigi Ala ɲanaman tɔgɔ ra, ko ni a tun kɛra ko aw tun ma o faga, ne tun tɛna aw fana faga.»
20Zedeyɔn k’a fɔ a dencɛ fɔlɔ Yetɛri ye ko: «Wuri ka na o faga.» Nka den ma sɔn k’a ta kɛrɛkɛmuru bɔ ka o faga. Siranya tun b’a ra, sabu kanbelennin tun lo. 21Zeba ni Salimuna k’a fɔ Zedeyɔn ye ko: «I yɛrɛ ye wuri ka an faga, sabu ni mɔgɔ ta si ma se min ma, a fanga tɛ se ka o baara kɛ.» Zedeyɔn yɛrɛ wurira ka Zeba ni Salimuna faga. Masirifɛn minw tun bɛ o ta ɲɔgɔmɛw kan na, a ka o ta.
Zedeyɔn ka saninderege dɔ lalaga
22O kow tɛmɛnin kɔ, Izirayɛlimɔgɔw k’a fɔ Zedeyɔn ye ko: «Kɛ an ta masacɛ ye. I denw ni i mamadenw fana bɛna sigi an kunna i nɔ ra; sabu ele le ka an bɔsi ka bɔ Madiyankaw boro.» 23Zedeyɔn ka o jaabi ko: «Ne tɛna kɛ aw kuntigi ye, ne denw fana tɛna kɛ aw kuntigi ye, nka Matigi Ala kelen le bɛna kɛ aw kuntigi ye.» 24Zedeyɔn k’a fɔ o ye ko: «Ne bɛna fɛn kelen le ɲini aw fɛ. Aw ka tororanɛgɛ saninlaman minw mina aw juguw ra kɛrɛkɛyɔrɔ ra, aw ye o kelen kelen di ne ma.»
Madiyankaw tun bɛ tororanɛgɛ saninlamanw don i n’a fɔ Sumayila ta mɔgɔ tɔw bɛɛ. 25Izirayɛlimɔgɔw ka Zedeyɔn jaabi ko: «An bɛ sɔn ka o di faasi.»
O ka deregeba dɔ ben dugu ma. O bɛɛ ka o ta tororasaninw blabla o kan, o ka sanin minw sɔrɔ kɛrɛ ra. 26O ka sanin min di Zedeyɔn ma, o bɛɛ lajɛnnin tun bɛ sanin kilo mugan bɔ; o ka masirifɛn wɛrɛw fana di, ani tororasaninw, ani Madiyankaw ta masacɛw ta deregebaɲumanw, ani masirifɛn minw tun bɛ o ta ɲɔgɔmɛw kan na.
27Zedeyɔn ka o sanin kɛ ka saninderege8.27 Ala tun ko Izirayɛlimɔgɔw ye saninderege dɔ lalaga k’a di Sarakalasebagaw kuntigi ma. Ale kelen le tun ka kan ka o derege don. dɔ lalaga, ka o bla a yɛrɛ ta dugu kɔnɔ, min ye Ofira dugu ye. Izirayɛlimɔgɔw bɛɛ nana ka na to ka o saninderege le bato. O saninderege ta ko le kɛra jan ye ka Zedeyɔn ni a ta somɔgɔw mina.
Zedeyɔn sawagati
28Madiyankaw tora Izirayɛlimɔgɔw ta fanga kɔrɔ. O ma se ka o yɛrɛ bɔsi tuun fiyewu. Jamana tora hɛra ra fɔ san binaani, fɔ ka taga se Zedeyɔn saya ma.
29Yohasi dencɛ Zedeyɔn min ye Yerubaali ye, o nana kɔsegi ka taga sigi a ta so kɔnɔ.
30Dencɛ biwolonfla le tun bɛ Zedeyɔn fɛ; sabu muso caman tun b’a fɛ. 31A tun ka jɔnmuso min kɛ a muso ye, min tun bɛ Sikɛmu, o ka dencɛ kelen woro a ye; a ka o tɔgɔ la ko Abimelɛki.
32Yohasi dencɛ Zedeyɔn k’a ta kɔrɔya diyabɔ, ka sɔrɔ ka sa. O k’a su don a facɛ Yohasi su kɔrɔ, Ofira dugu kɔnɔ, min ye a bɛmacɛ Abiyezɛri ta mɔgɔw ta dugu ye.
33Nka Zedeyɔn sanin kɔ, Izirayɛlimɔgɔw ka Baali ta jo bato tuun. Jo min tɔgɔ ye ko Baali Beriti, o ka o le kɛ o ta ala ye. 34O ma Matigi Ala, o ta Ala jate tuun, ale min tun ka o bɔsi ka bɔ o juguw bɛɛ boro, o jugu minw tun ka o lamini fan bɛɛ ra. 35Zedeyɔn Yerubaali tun ka koɲuman minw bɛɛ kɛ o ye fana, o ma o koɲumanw si lɔn Zedeyɔn ta somɔgɔw ye.
9Sikɛmukaw ka Abimelɛki kɛ o ta masacɛ ye
1Lon dɔ, Yerubaali9.1 Yerubaali o ye Zedeyɔn tɔgɔ ye. dencɛ Abimelɛki tagara Sikɛmu, a bamuso balemaw ni a bamuso facɛ ta somɔgɔw bɛɛ fɛ, ka taga kuma o fɛ; a ko: 2«Aw ye sabari ka ne ta kuma lase Sikɛmu dugu cɛkɔrɔbaw bɛɛ ma. Aw ye a fɔ o ye ko: ‹Yerubaali dencɛ biwolonfla bɛɛ ye sigi aw kunna, walama cɛ kelen dɔrɔn ye sigi aw kunna, aw ta miiriya ra, o fla ra juman ka fisa? Aw fana ye aw hakiri to a ra ko ne ni aw le ye mɔgɔ kelenw ye.› »
3Abimelɛki belencɛw tagara o kumaw lase Sikɛmu dugu cɛkɔrɔbaw bɛɛ ma, ka Abimelɛki tɔgɔɲuman fɔ o ye. Abimelɛki ta ko ka o jusu mina. O ko: «Abimelɛki ye an yɛrɛ balema le ye.» 4O ka warigbɛ biwolonfla bɔ o ta jo Baali Beriti ta jobon na, ka o di Abimelɛki ma. Abimelɛki ka mɔgɔkunntanw ani mɔgɔkolon dɔw gban a yɛrɛ kɔ, ka to ka olugu sara ni o wari ye.
5O kɔ, a tagara a facɛ ta so, Ofira dugu kɔnɔ. A sera yi minkɛ, a k’a balemaw bɛɛ faga kabakuru kelen kan; a facɛ Yerubaali dencɛ biwolonfla bɛɛ. Yerubaali dencɛ fitini, Yotamu kelen le kisira, sabu ale tun borira ka dogo. 6A kɛra ten, Sikɛmu cɛkɔrɔbaw bɛɛ, ani Bɛti Milo dugumɔgɔw bɛɛ nana lajɛn Sikɛmu yirisunba kɔrɔ, kabakuruba kɔrɔ, ka Abimelɛki sigi masaya ra.
Yotamu ka talen min fɔ Sikɛmukaw ni Abimelɛki ma
7Ayiwa, Yotamu ka o ko mɛn minkɛ, a tagara lɔ Garizimu kuru kunna ka pɛrɛn k’a fɔ ko: «Sikɛmu dugumɔgɔw, ni aw b’a fɛ Ala ye aw lamɛn, o tuma aw fana ye ne lamɛn! 8Ayiwa, lon dɔ, yiriw le ko o bɛ masacɛ dɔ ɲini k’a sigi o yɛrɛ kunna. O k’a fɔ oliviyesun ye ko: ‹Ele ye sigi an kunna.› 9Oliviyesun ka o jaabi ko: ‹Ne bɛ turu min bɔ, o ka di Ala ye, a ka di mɔgɔw ye fana; o tuma aw b’a miiri ko ne bɛna o dabla ka to ka taga fifa aw kunna dɔrɔn, ko ne bɛ kɛ aw ta masacɛ ye wa?›
10«Ayiwa, yiriw tagara a fɔ torosun ye ko: ‹Na, ele ye na sigi an kunna!› 11Torosun ka o jaabi ko: ‹Diya min bɛ ne ra, ani ne bɛ dendiman minw kɛ, aw b’a miiri ko ne bɛna o dabla ka to ka taga fifa aw kunna dɔrɔn ko ne bɛ kɛ aw ta masacɛ ye wa?›
12«Ayiwa, yiriw tagara a fɔ rɛzɛnsun ye ko: ‹Ele ye na sigi an kunna!› 13Rɛzɛnsun ka o jaabi ko: ‹Ne bɛ rɛzɛnji min bɔ, o bɛ Ala ninsɔndiya, a bɛ mɔgɔw fana ninsɔndiya; aw b’a miiri ko ne bɛna o dabla ka to ka taga fifa aw kunna dɔrɔn ko ne bɛ kɛ aw ta masacɛ ye wa?›
14«Ayiwa, a kɛra ten minkɛ, yiriw bɛɛ bɛnna kelen ma ka taga a fɔ ŋanisun ye ko: ‹Na, ele ye na sigi an kunna!› 15Ayiwa, ŋanisun ka o jaabi, ko: ‹Ni a kɛra ko can lo ko aw b’a fɛ ka ne sigi ka ne kɛ aw ta masacɛ ye, o tuma aw ye na dogo ne suma kɔrɔ; ni o tɛ, tasuma dɔ bɛna bɔ ne ta ŋaniw na ka Liban ta sɛdirisunw bɛɛ jɛni.› »
16Yotamu k’a fɔ o ye tuun ko: «Aw ka Abimelɛki sigi k’a kɛ aw ta masacɛ ye minkɛ, yala aw ka o kɛ can yɛrɛ le ra ni aw jusukun bɛɛ ye wa? Yala aw ka min kɛ Yerubaali ni a ta somɔgɔw ra, o bɛnnin lo wa? A ka baara min kɛ aw ye, aw k’a waleɲumanlɔn o ra wa? 17Ne facɛ ka kɛrɛ kɛ aw kosɔn, fɔ a bɛ ɲini k’a nin to a ra; a ka aw bɔsi Madiyankaw boro. 18Nka bi, aw le wurira ne facɛ ta somɔgɔw kama; aw k’a dencɛ cɛ biwolonfla bɛɛ faga kabakuru kelen kan. Aw k’a ta jɔnmuso dencɛ Abimelɛki le sigi k’a kɛ Sikɛmu dugu masacɛ ye, sabu ale ye aw ta dugumɔgɔ le ye. 19Ayiwa, aw ka min kɛ Yerubaali ni a ta so ra, ni a kɛra ko aw ka o kɛ can yɛrɛ le kan, k’a kɛ ni aw jusukun bɛɛ ye, o tuma Ala y’a to Abimelɛki ye aw jusu suma, aw fana ye ale jusu suma. 20Ni o tɛ, Ala y’a to tasuma dɔ ye bɔ Abimelɛki ra ka Sikɛmu dugumɔgɔw ni Bɛti Milo dugumɔgɔw bɛɛ jɛni; tasuma dɔ fana ye bɔ Sikɛmu dugumɔgɔw ni Bɛti Milo dugumɔgɔw ra, ka Abimelɛki jɛni.»
21O kɔ, Yotamu bɔra o yɔrɔ ra; a siranna ka bori ka taga dogo fɔ Bɛri, ka bɔ a balemacɛ Abimelɛki kɔrɔ.
Sikɛmu dugumɔgɔw wurira Abimelɛki kama
22Abimelɛki sigira Izirayɛlimɔgɔw kunna fɔ san saba. 23O kɔ, Ala ka bɛnbariya don Abimelɛki ni Sikɛmu dugumɔgɔw cɛ. Olugu murutira, ko o bɛ Abimelɛki janfa. 24Ala ka o bɛnbariya bla o cɛ, janko Abimelɛki tun k’a balemacɛw, Yerubaali dencɛ biwolonfla minw faga, o hakɛ ye bɔ a ra; Sikɛmu dugumɔgɔ minw fana k’a dɛmɛ ka o faga, o hakɛ ye bɔ olugu fana ra.
25Sikɛmu dugumɔgɔw ka benkannikɛbaga dɔw dogo kuruw sanfɛyɔrɔw ra, Sikɛmu dugu kɔrɔ, janko ka Abimelɛki tɔɔrɔ. O mɔgɔw tun bɛ to ka ben tɛmɛbagaw kan ka o borofɛnw bɔsi o ra. Mɔgɔ dɔw nana o ko fɔ Abimelɛki ye.
26O wagati ra fana, Ebɛdi dencɛ, min ye Gali ye, ale ni a balemaw tagara sigi Sikɛmu dugu kɔnɔ. Gali ta ko ka dugumɔgɔw kun mina, fɔ o ka o jigi la a kan. 27Lon dɔ, dugumɔgɔw bɔra ka taga o ta rɛzɛnforow ra, ka taga rɛzɛnmɔ tigɛ, ka na o ji bɔ ka o kɛ duvɛn ye. O kɔ, o ka ɲanagbɛba dɔ kɛ; o donna o ta jobonba kɔnɔ, ka domuniba kɛ yi, ka min, ka kumajuguw fɔ Abimelɛki ma. 28Gali ko: «Abimelɛki ye mun le ye an Sikɛmukaw fɛ, ka na a fɔ ko ale le bɛ sigi an kunna? Mun le kosɔn an b’a to Abimelɛki ye sigi an kunna k’a sɔrɔ Yerubaali dencɛ lo? A ka Zebuli le ta ka o kɛ Sikɛmu dugu ɲamɔgɔ ye. Aw ka kan ka sɔn Hamɔri ta mɔgɔw ta fanga le ma, ale min ka Sikɛmu dugu sigi. An man kan ka sɔn Abimelɛki ta fanga ma fiyewu!» 29Gali k’a fɔ tuun ko: «Ni a kɛra ko aw tun ka Sikɛmu dugu kuntigiya di ne le ma, ne tun bɛna Abimelɛki gbɛn ka bɔ fanga ra, k’a fɔ a ye ko: ‹Abimelɛki, dɔ fara i ta kɛrɛkɛdenw kan ka na ne kɛrɛ!› »
30Ayiwa, Ebɛdi dencɛ Gali tun ka o kuma minw fɔ, o kumaw sera dugutigi Zebuli ma. Zebuli dimina kosɛbɛ. 31A ka mɔgɔ dɔw ci dogo ra Abimelɛki fɛ, ka taga a fɔ a ye ko: «A flɛ, Ebɛdi dencɛ Gali ni a balemaw nana Sikɛmu dugu kɔnɔ, ka na to ka mɔgɔw kɔnɔnɔsu i kama. 32O ra, bi su fɛ, i ni i ta mɔgɔw ye bɔ ka taga dogo kongo kɔnɔ. 33Sini sɔgɔma, teresun bɔwagati ra, aw ye bara ka na ben dugu kan. Ni Gali ni a ta mɔgɔw bɔra ko o bɛna i kɛrɛ, ni i baraka ka se ka min kɛ, i ye o kɛ o ra.» 34Abimelɛki ni a ta mɔgɔw bɛɛ bɔra su fɛ ka taga dogo Sikɛmu dugu kɔ fɛ. A tun k’a ta kɛrɛkɛdenw taran ka o kɛ jɛnkuru naani.
35Ayiwa, o dugusagbɛ sɔgɔmada fɛ, Gali bɔra ka taga lɔ dugu donda ra. O wagati ra, Abimelɛki ni a ta mɔgɔw bɛɛ barara ka bɔ o dogoyɔrɔ ra. 36Gali ka o ye minkɛ, a k’a fɔ Zebuli ye ko: «Ne ɲa bɛ mɔgɔ dɔw jigitɔ ra ka bɔ kuruw kunna.» Zebuli k’a jaabi ko: «Mɔgɔw tɛ, kuruw ja lo.» 37Gali ko: «Can lo dɛ, mɔgɔ dɔw le bɛ jigira ka bɔ kuruw sanfɛyɔrɔw ra; kɛrɛkɛden dɔw le bɛ nana lagbɛrikɛbagaw ta yirisunba sira fɛ.» 38Zebuli ko: «Ele tun bɛ dabayakuma minw fɔra, i ɲinana o kɔ wa? Ele le tun t’a fɔra ko: ‹Abimelɛki ye mun le ye ko a bɛ a ta fanga sigi an kan?› I tun bɛ mɔgɔ minw dɔgɔyara, olugu le ye nin ye tan. Wuri, i ye taga o kɛrɛ sisan!»
39Gali blara Sikɛmu dugumɔgɔw ɲa ko o bɛ taga Abimelɛki kɛrɛ. 40Abimelɛki ka Gali gbɛn, Gali borira a ɲa. Abimelɛki ta mɔgɔw ka Sikɛmukaw caman faga sani o ye bori ka taga se o ta dugu donda ma.
41O kɔ, Abimelɛki tagara sigi Aruma dugu kɔnɔ. Zebuli ka Gali ni a balemaw bɛɛ gbɛn, ko o kana sekɔ Sikɛmu tuun.
42Ayiwa, o dugusagbɛ, Sikɛmu dugumɔgɔw bɔra ko o bɛ taga o ta forow ra. Abimelɛki ka o mɛn. 43A k’a ta kɛrɛkɛdenw taran jɛnkuru saba. O tagara dogo kongo kɔnɔ. O nana mɔgɔw bɔtɔ ye dugu kɔnɔ minkɛ, o tagara o kama ka taga o kɛrɛ. 44Abimelɛki ni a ta kɛrɛkɛjama kelen borira ka taga lɔ Sikɛmu dugu donda ra. Jɛnkuru tɔ fla tagara ben mɔgɔw kan kongo kɔnɔ yi ka o kɛrɛ. 45Abimelɛki ka Sikɛmu dugumɔgɔw kɛrɛ o lon tere bɛɛ. A laban, a sera ka dugu mina. A ka dugumɔgɔw faga, ka dugu ci, ka ban ka kɔgɔ seri9.45 Ka kɔgɔ seri, o kɔrɔ ye ko mɔgɔ si kana se ka sigi o dugu kɔnɔ tuun; a lakolon ye to wagati bɛɛ. dugukolo yɔrɔ bɛɛ ra.
46Ayiwa, sankasojan min tun bɛ Sikɛmu dugu kɔrɔ, min bɛ wele ko Migidali Sikɛmu, o yɔrɔ mɔgɔw ka o mɛn minkɛ, olugu tagara dogo o ta jo Baali Beriti ta jobonba jukɔrɔyɔrɔ so kɔnɔ. 47Dɔ tagara a fɔ Abimelɛki ye ko Migidali Sikɛmu mɔgɔw bɛɛ tagara lajɛn o ta jobonba kɔnɔ. 48Abimelɛki tagara ni a ta mɔgɔw bɛɛ ye Salimɔn kuru kan. A ka jende ta ka yiriboro dɔ tigɛ, ka o la a kan na, k’a fɔ a ta kɛrɛkɛdenw ye ko: «Ne ka min kɛ aw ka o ye kɛ! Aw fana ye teliya ka o dɔ kɛ.» 49O bɛɛ ka yiriboro kelen kelen tigɛtigɛ, ka gban Abimelɛki kɔ. O tagara o yiriborow ton jobonba jukɔrɔyɔrɔ ra, k’a lala bon kan, ka tasuma don a ra, ka bonba ni a kɔnɔmɔgɔw bɛɛ jɛni. Migidali Sikɛmu ta mɔgɔw bɛɛ sara o cogo le ra. O tun bɛ mɔgɔ waga kelen bɔ, cɛw ni musow.
Abimelɛki sacogo
50O kɔ, Abimelɛki tagara Tebɛsi dugu kama. A ka dugu lamini, ka dugu mina. 51Nka sankasojan barakaman dɔ tun bɛ dugu cɛ ma, dugumɔgɔw bɛɛ tagara dogo o sankaso kɔnɔ, cɛw, ani musow. O ka sankaso da sɔgɔ o yɛrɛ da ra, ka yɛlɛn ka taga to sankaso kunna. 52Abimelɛki nana se fɔ sankaso ma. A benna sankaso kan, ko a bɛ tasuma don a ra. 53Muso dɔ tora sankaso kunna ka mugusikaba dɔ firi Abimelɛki kun kan, k’a kun ci. 54O yɔrɔnin bɛɛ, Abimelɛki ta kɛrɛkɛminanw tun bɛ kanbelen min boro, a ka o wele k’a fɔ o ye ko: «I ta kɛrɛkɛmuru bɔ ka ne faga, janko o kana na a fɔ ko muso le ka ne Abimelɛki faga.» Kanbelen ka Abimelɛki sɔgɔ ni kɛrɛkɛmuru ye; Abimelɛki sara. 55Izirayɛlimɔgɔw k’a ye ko Abimelɛki sara minkɛ, o bɛɛ sekɔra ka taga o ta so.
56O cogo ra, Abimelɛki tun ka kojugu min kɛ, k’a balemacɛ biwolonfla faga, k’a facɛ hakɛ ta, Ala ka o kojugu hakɛ bɔ Abimelɛki ra. 57Sikɛmu dugumɔgɔw fana tun ka kojugu minw bɛɛ kɛ, Ala ka olugu fana ta kojuguw hakɛ bɔ o ra. A kɛra ten, Yerubaali dencɛ Yotamu ta danga benna o kan.
10Tola kɛra Izirayɛli ɲamɔgɔ ye
1Abimelɛki sanin kɔ, Isakari ta mɔgɔ dɔ tun bɛ yi, o tɔgɔ tun ye ko Dodo; Dodo dencɛ min tɔgɔ tun ye ko Puwa, o dencɛ Tola, ale le wurira ka Izirayɛlimɔgɔw bɔsi o juguw boro. A tun siginin bɛ Samiri dugu kɔnɔ, Efirayimu kuruyɔrɔw ra. 2A kɛra Izirayɛli ɲamɔgɔ ye fɔ san mugan ni saba. O kɔ, a sara. O k’a su don Samiri.
Yahiri kɛra Izirayɛli ɲamɔgɔ ye
3Tola sanin kɔ, Yahiri le sigira kuntigiya ra. Ale tun ye Galadika le ye. A kɛra Izirayɛli ɲamɔgɔ ye fɔ san mugan ni fla. 4Dencɛ bisaba le tun bɛ Yahiri fɛ; fali kelen kelen tun bɛ olugu bɛɛ tɔgɔ ra; o bɛɛ tun siginin bɛ kuntigiya ra o ta dugu kunna. O duguw bɛ wele hali bi ko Yahiri ta duguw. O bɛ Galadi jamana ra. 5Yahiri nana sa; o k’a su don Kamɔn dugu kɔrɔ.
Amɔnkaw ka Izirayɛlimɔgɔw kɛrɛ
6Izirayɛlimɔgɔw ka kojugu kɛ Matigi Ala ɲa kɔrɔ tuun. O ka jo dɔw sɔn, minw ye Baali ni Asera ye, ani Sirikaw ni Sidɔnkaw ni Mohabukaw ni Amɔnkaw ni Filisikaw ta jow bɛɛ. O bɔra Matigi Ala kɔ, o ma sɔn k’a bato tuun. 7Matigi Ala dimina Izirayɛlimɔgɔw kɔrɔ kosɛbɛ. A ka o labla Filisikaw ni Amɔnkaw ye. 8K’a damina o san na, Izirayɛlimɔgɔ minw bɛɛ tun bɛ Zuridɛn ba terebɔyanfan na, Galadi mara ra, Amɔrikaw ta jamana ra, Amɔnkaw ka olugu jɔnyamina, ka o degu kosɛbɛ, ka taga se fɔ san tan ni seegi. 9Amɔnkaw nana Zuridɛn ba tigɛ, ka taga ben Zuda ta mɔgɔw ni Boniyaminu ta mɔgɔw ni Efirayimu ta mɔgɔw fana kan ka o kɛrɛ. O wagati kɛra sɛgɛba ye Izirayɛlimɔgɔw fɛ.
10Izirayɛlimɔgɔw kasira ka Matigi Ala daari. O ko: «E, Matigi Ala, an ka i hakɛ ta; sabu an ka an ta Ala to yi, ka taga Baali le bato.» 11Matigi Ala ka Izirayɛlimɔgɔw jaabi ko: «Ne le tun ma aw bɔsi ka bɔ Misirankaw ni Amɔrikaw ni Amɔnkaw ni Filisikaw boro wa? 12Wagati min fana Sidɔnkaw, ani Amalɛkikaw, ani Mahɔnkaw tun bɛ aw tɔɔrɔra, aw kasira ka ne daari minkɛ, ne ma aw bɔsi o boro wa? 13Nka aw belen ka ne to yi, ka taga fɛn wɛrɛw le bato. O kosɔn ne tɛna aw bɔsi tuun. 14Aw ka ala wɛrɛ minw ta ka o bato, aw ye olugu daari; olugu le bɛna aw bɔsi ka bɔ aw ta sɛgɛ ra sisan!» 15Izirayɛlimɔgɔw k’a fɔ Matigi Ala ye tuun ko: «An ka i hakɛ ta. Ni min ka i diya, i ye o kɛ an na; nka sabari, i ye an bɔsi bi!» 16O ka o ta jow bɛɛ labɔ, ka o firi, ka Matigi Ala bato tuun. A kɛra ten, o ta ɲani kosɔn, o hina ka Matigi Ala mina.
17Ayiwa, Amɔnkaw nana lajɛn Galadi mara ra kɛrɛ kama. Izirayɛlimɔgɔw fana nana lajɛn Misipa. 18Izirayɛlimɔgɔ minw tun siginin bɛ Galadi mara ra, olugu ni o ta ɲamɔgɔw ko: «Cɛ juman le bɛna bla an ɲa ka taga Amɔnkaw kɛrɛ? Ni cɛ o cɛ sera ka o kɛ, ale le bɛna kɛ Galadi mɔgɔw bɛɛ ɲamɔgɔ ye.»
11Zɛfite kɛra Izirayɛli ɲamɔgɔ ye
1Ayiwa, cɛfari dɔ tun bɛ Galadi mara ra, a tɔgɔ tun ye ko Zɛfite. A facɛ tɔgɔ tun ye ko Galadi. Galadi tun ka Zɛfite woro jatɔmuso dɔ le fɛ. 2Galadi ta muso yɛrɛ tun ka dencɛ minw woro a ye, olugu nana kɔrɔya minkɛ, o ka Zɛfite gbɛn. O ko a ma ko: «Ele tɛ se ka cɛn foyi sɔrɔ an facɛ ta so kɔnɔ yan, sabu ele ye muso wɛrɛ ta den le ye.»
3A kɛra ten, Zɛfite bɔra a fadenw kɔrɔ, ka taga to Tɔbu jamana ra. A ka mɔgɔkolon dɔw ta ka olugu bla a yɛrɛ kɔ; o tun bɛ to ka yaala yɔrɔw ɲa fɛ ka ben mɔgɔw kan.
4Ayiwa, o kow le kɔ fɛ, Amɔnkaw wurira ko o bɛ Izirayɛlimɔgɔw kɛrɛ. 5A kɛra ten minkɛ, Izirayɛlimɔgɔ minw bɛ Galadi mara ra, olugu ta cɛkɔrɔbaw tagara Zɛfite fɛ Tɔbu jamana ra. 6O tagara a fɔ Zɛfite ye ko: «Na, i bɛna kɛ an kuntigi ye, ka bla an ɲa, an ye taga Amɔnkaw kɛrɛ.» 7Zɛfite ka Galadi mara cɛkɔrɔbaw jaabi ko: «Aw ma ne kɔninya ka ne gbɛn ka bɔ ne facɛ ta so wa? Mun kosɔn sisan sɛgɛ sera aw ma minkɛ, aw bɛ nana ne kɔ?» 8Galadi cɛkɔrɔbaw ko a ma ko: «An nana i fɛ, janko i ye bla an ɲa ka taga Amɔnkaw kɛrɛ, ka kɛ anw ni Galadika tɔw bɛɛ kuntigi ye.» 9Zɛfite ka Galadi cɛkɔrɔbaw jaabi tuun ko: «Ni aw ka ne wele ka taga Amɔnkaw kɛrɛ, ni Matigi Ala nana a to ne ka se sɔrɔ o kan, o tuma ne le bɛna sigi aw kunna ka kɛ aw ɲamɔgɔ ye dɛ?» 10Galadi cɛkɔrɔbaw ko a ma ko: «An sɔnna. I ka min fɔ, ni anw ma o kɛ, Ala le ye an seere ye.»
11Zɛfite tagara ni Galadi cɛkɔrɔbaw ye o cogo le ra. O k’a kɛ o ɲamɔgɔ ye, k’a kɛ o kuntigi ye. O tun ka layiri min ta Zɛfite ye, Zɛfite nana o bɛɛ fɔ Matigi Ala ɲa kɔrɔ Misipa.
Zɛfite kumana Amɔnkaw ta masacɛ fɛ
12Zɛfite ka ciraden dɔw ci ka taga a fɔ Amɔnkaw ta masacɛ ye ko: «Mun le donna aw ni anw cɛ, fɔ aw nana an kama, ko aw bɛna an ta jamana kɛrɛ?»
13Amɔnkaw ta masacɛ ka Zɛfite ta ciradenw jaabi ko: «Ne b’a fɛ ka aw kɛrɛ, sabu Izirayɛlimɔgɔw bɔra Misiran minkɛ, o ka ne ta jamana fan dɔ mina ne ra; k’a ta Arinɔn kɔ yɔrɔ ra, ka taga a bla fɔ Yabɔki kɔ ra, ka taga se fɔ Zuridɛn kɛnɛgbɛyɔrɔ ra. Ne b’a fɛ aw ye o yɔrɔw di ne ma, a kana se kɛrɛ ma.»
14Zɛfite ka ciraden dɔw bla tuun ka taga Amɔnkaw ta masacɛ fɛ, 15ka taga a fɔ a ye ko ale Zɛfite ko: «Izirayɛlimɔgɔw ma Mohabukaw ta jamana mina, o ma Amɔnkaw ta jamana fana mina; 16sabu Izirayɛlimɔgɔw bɔra Misiran minkɛ, o tɛmɛna kongokolon le fɛ ka na se fɔ Kɔgɔjiwulen yɔrɔ ra, ka na se Kadɛsi. 17O wagati le ra Izirayɛlimɔgɔw ka cira bla ka taga a fɔ Edɔmukaw ta masacɛ ye ko: ‹Sabari k’a to an ye tɛmɛ i ta jamana fɛ ka taga.› Nka Edɔmu ta masacɛ ma sɔn. O ka cira dɔ ci Mohabukaw ta masacɛ fana fɛ, ale fana banna. A kɛra ten, Izirayɛlimɔgɔw tora Kadɛsi.
18«O kɔ, Izirayɛlimɔgɔw tɛmɛna Edɔmukaw ni Mohabukaw ta jamana kɔ fɛ, kongokolon kɔnɔ, ka na se Mohabukaw ta jamana terebɔyanfan na. O sigira Arinɔn kɔ kɔ fɛ, nka o ma don Mohabukaw ta jamana ra, sabu Arinɔn kɔ le ye Mohabukaw ta jamana dan ye. 19O kɔ, Izirayɛlimɔgɔw ka cira bla ka taga Amɔrikaw ta masacɛ Sihɔn fɛ, min tun siginin bɛ Hɛsibɔn dugu kɔnɔ, ka taga a fɔ a ye ko: ‹Sabari k’a to an ye tɛmɛ i ta jamana fɛ ka taga an tagayɔrɔ ra.› 20Nka masacɛ Sihɔn ma la Izirayɛlimɔgɔw ta kuma ra; a ma sɔn k’a to o ye tɛmɛ a ta jamana fɛ. A k’a ta kɛrɛkɛdenw bɛɛ lajɛn ka na Yahasi, ka na Izirayɛlimɔgɔw kɛrɛ.
21«Nka Matigi Ala, Izirayɛli ta Ala ka masacɛ Sihɔn ni a ta kɛrɛkɛjama bɛɛ don Izirayɛlimɔgɔw boro, k’a to Izirayɛlimɔgɔw ka se sɔrɔ o kan. Amɔrikaw ta jamana fan min bɛ o yɔrɔ ra, Izirayɛlimɔgɔw ka o bɛɛ mina. 22K’a ta Arinɔn kɔ yɔrɔ ra, ka taga a bla fɔ Yabɔki kɔ ra, ani k’a ta kongokolon fan na ka taga a bla fɔ Zuridɛn ba ra, Izirayɛlimɔgɔw ka o yɔrɔw bɛɛ mina Amɔrikaw ra.
23«Ayiwa, ni Matigi Ala, Izirayɛli ta Ala ka Amɔrikaw gbɛn ka o ta jamana di Izirayɛlimɔgɔw ma, mun le nana o jamana kɛ ele ta ye bi? 24Ele ta ala min ye Kemɔsi ye, o ka jamana min di ele ma, ele ma o jamana ta wa? Ni Matigi Ala, anw ta Ala fana ka fɛn o fɛn di anw ma, an fana ka kan ka o sɔrɔ kɛ. 25O tuma ele ka fisa ni Sipɔri dencɛ Balaki ye wa, ale min tun ye Mohabukaw ta masacɛ ye fɔlɔfɔlɔ? Yala ale tun ka Izirayɛlimɔgɔw sɔsɔ, walama ka o kɛrɛ wa? 26Izirayɛlimɔgɔw siginin bɛ Hɛsibɔn dugu ni a kɛrɛfɛduguw ra, ani Arowɛri ni a kɛrɛfɛduguw, ani dugu minw bɛɛ bɛ Arinɔn kɔda ra, nin ye a san kɛmɛ saba le ye. Mun kosɔn aw ma o gbɛn kabini o wagati ra?
27«Anw kɔni ma jaraki, sabu an ma foyi kɛ aw ra; aw le jarakira, sabu aw b’a fɛ ka anw kɛrɛ. Matigi Ala yɛrɛ ye nin kiti tigɛ anw Izirayɛlimɔgɔw ni aw Amɔnkaw cɛ; ale le ye kititigɛbaga ye.»
28Ayiwa, Amɔnkaw ta masacɛ ma sɔn ka Zɛfite ta kuma lamɛn.
Zɛfite ka dajuru ta Ala fɛ
29Matigi Ala Nin* jigira Zɛfite kan. A ka Galadi ta jamana ni Manase ta jamana cɛtigɛ; o kɔ, a tagara Misipa, Galadi jamana ra, Amɔnkaw kama. 30Zɛfite ka dajuru dɔ ta Matigi Ala fɛ. A ko: «Matigi Ala, ni i k’a to ne ka se sɔrɔ Amɔnkaw kan, 31ne sesɔrɔbaga sekɔtɔ ka bɔ kɛrɛkɛyɔrɔ ra Amɔnkaw fɛ, ni mɔgɔ o mɔgɔ kɔnna ka bɔ ne ta so, ka na ne kunbɛn, ne bɛna o tigi kɛ saraka jɛnita* ye ka o di i ma.»
32Zɛfite tagara Amɔnkaw kɛrɛ; Matigi Ala k’a to a ka se sɔrɔ o kan. 33A ka se sɔrɔ Amɔnkaw bɛɛ kan, k’a ta Arowɛri dugu yɔrɔ ra, ka taga a bla fɔ Miniti dugu ra; dugu mugan le tun bɛ o yɔrɔ ra; a ka o bɛɛ mina, ka taga se fɔ Abɛli Keramimu dugu ma. Amɔnkaw tora Izirayɛlimɔgɔw ta fanga kɔrɔ.
Zɛfite denmuso ta ko
34Ayiwa, Zɛfite bɔtɔ kɛrɛkɛyɔrɔ ra ka na a ta so kɔnɔ Misipa, a barara k’a denmuso natɔ ye a bɛ dɔn kɛra ka na a kunbɛn ni dundunw ye. O denmuso kelen le tun bɛ Zɛfite fɛ; dencɛ tun t’a fɛ, denmuso wɛrɛ fana tun tɛ a fɛ. 35Zɛfite k’a ye minkɛ, jigitigɛ kosɔn, a k’a yɛrɛ ta derege mina k’a faran, k’a fɔ ko: «E, ne denmuso, i ka kojuguba lase ne ma dɛ! Ele yɛrɛ le kɛra ne jigitigɛbaga ye bi. Ne ka dajuru ta Matigi Ala fɛ, ne fana tɛ se ka to a kɛbari ye.» 36A denmuso ko a ma ko: «Ni a kɛra ko i ka dajuru le ta Matigi Ala fɛ, i ka min fɔ Ala ye, ne kɛ o ye; sabu Matigi Ala ka i dimibɔ i juguw ra, minw ye Amɔnkaw ye.» 37A k’a fɔ a facɛ ye fana ko: «Ne bɛ fɛn kelen ɲini i fɛ. A to ne ye karo fla kɛ, ka taga yaala kuruw kan, ka kasi ni ne kafiɲɔgɔnw ye, sabu ne furubari bɛna sa.» 38A facɛ ko: «Taga!» A k’a to a yɛrɛ ma fɔ karo fla. A tagara yaala kuruw cɛ ra, ka kasi ni a kafiɲɔgɔnw ye, ko sabu ale furubari bɛna sa.
39Karo fla dafara minkɛ, a sekɔra ka na a facɛ fɛ. Zɛfite tun ka dajuru min ta, a ka o dafa a denmuso ra. A tun ma cɛ lɔn ka ye.
Kabini o kɛra, o ko kɛra landa ye Izirayɛlimɔgɔw fɛ; 40san o san Izirayɛli sunguruw bɛ bɔ ka taga tere naani kɛ ka o hakiri jigi Galadikacɛ Zɛfite denmuso ra.
12Galadikaw ni Efirayimukaw ta kɛrɛ
1Efirayimu ta cɛw ka ɲɔgɔn lajɛn ka Zuridɛn ba tigɛ, ka taga Safɔn, ka taga a fɔ Zɛfite ye ko: «Mun kosɔn i tagara Amɔnkaw kɛrɛ, i ma na an wele an ye taga ni i ye? An bɛna i ta bon jɛni, ka ele yɛrɛ fana jɛni.» 2Zɛfite ka o jaabi ko: «Kɛrɛba le tun bɛ ne ni Amɔnkaw cɛ; an ka aw wele ko aw ye na an dɛmɛ, nka aw si ma sɔn ka bɔ ka na an bɔsi o boro. 3Ne nana a ye ko aw tɛ nana minkɛ, ne ka ne yɛrɛ nin fiyeere ka taga Amɔnkaw kɛrɛ, ne ni ne ta mɔgɔw; Matigi Ala fana ka o don ne boro. Mun na aw bɛ na ne kama sisan tuun ko aw bɛna ne kɛrɛ?»
4Zɛfite ka Galadi ta cɛw bɛɛ lajɛn, ka Efirayimukaw kɛrɛ. Galadi ta mɔgɔw ka Efirayimukaw kɛrɛ ka se o ra; k’a sɔrɔ Efirayimukaw tun b’a fɔra Galadi ta mɔgɔw ma ko: «Aw Galadikaw, aw tɛ foyi ye; aw borira ka bɔ Efirayimu ta mɔgɔw fɛ ka taga Manase ta mɔgɔw fɛ.» 5O bɛ Zuridɛn ba tigɛ yɔrɔ minw na ka taga Efirayimukaw ta mara ra, Galadikaw tagara o yɔrɔw bɛɛ mina, ka sira tigɛ Efirayimukaw ɲa. Ni Efirayimuka dɔ boritɔ nana se ba sennatigɛyɔrɔ ra, ni a ko: «Aw y’a to ne ye tɛmɛ,» o tuma Galadikaw b’a ɲininka ko: «Ele tɛ Efirayimuka le ye wa?» Ni a ko: «Ɔn-ɔn,» 6o b’a fɔ a ye ko a y’a fɔ ko «Sibolɛti»! A b’a fɔ ko «Shibolɛti»; sabu Efirayimukaw da tɛ se ka o kuma fɔ Galadikaw ta fɔcogo ra. Galadikaw b’a lɔn ko Efirayimuka lo; o b’a mina k’a kannatigɛ batigɛyɔrɔ ra yi. O lon na, o ka cɛ waga binaani ni fla (42 000) le faga Efirayimukaw ra.
7Zɛfite Galadikacɛ kɛra Izirayɛli ɲamɔgɔ ye ka se fɔ san wɔɔrɔ. O kɔ, Zɛfite Galadikacɛ sara. O k’a su don Galadi dugu dɔ ra.
Ɲamɔgɔ minw sigira Izirayɛli kunna Zɛfite kɔ
8Ayiwa, Zɛfite sanin kɔ, Ibisan le kɛra Izirayɛli ɲamɔgɔ ye. Ale tun bɛ bɔ Bɛtilɛhɛmu. 9Dencɛ bisaba ni denmuso bisaba le tun b’a fɛ. A k’a denmusow di furu ra yɔrɔ wɛrɛ mɔgɔw le ma, ka muso dɔw ɲini yɔrɔ wɛrɛw ra fana ka o di a dencɛw ma. A kɛra Izirayɛli ɲamɔgɔ ye fɔ san wolonfla. 10O kɔ, Ibisan sara. O k’a su don Bɛtilɛhɛmu.
11Ale kɔ, Elɔn le kɛra Izirayɛli ɲamɔgɔ ye. Ale tun ye Zabulɔn ta mɔgɔ dɔ le ye. A kɛra Izirayɛli ɲamɔgɔ ye fɔ san tan. 12O kɔ, Elɔn sara; o k’a su don Ayalɔn dugu kɔrɔ, Zabulɔn ta mara ra. 13Ale kɔ fɛ, Hilɛli dencɛ Abidɔn le kɛra Izirayɛli ɲamɔgɔ ye. A tun bɛ bɔ Piratɔn dugu kɔnɔ. 14Dencɛ binaani, ani mamaden cɛman bisaba le tun b’a fɛ. Fali kelen kelen tun bɛ olugu bɛɛ tɔgɔ ra. A kɛra Izirayɛli ɲamɔgɔ ye fɔ san seegi. 15O kɔ, Piratɔnkacɛ Hilɛli dencɛ Abidɔn sara. O k’a su don Piratɔn dugu kɔrɔ, Efirayimu mara ra, Amalɛkikaw ta kuruyɔrɔw ra.
13Samusɔn worocogo
1Izirayɛlimɔgɔw ka kojugu kɛ Matigi Ala ɲa kɔrɔ tuun. O le kosɔn Matigi Ala ka o labla Filisikaw ye. Olugu ka se sɔrɔ o kan fɔ san binaani.
2Cɛ dɔ tun bɛ Soreha dugu kɔnɔ, a tɔgɔ tun ye ko Manoha. Dan ta mɔgɔ dɔ tun lo. A muso tun ma den sɔrɔ ka ye. 3Lon dɔ, Matigi Ala ta mɛlɛkɛ dɔ k’a yɛrɛ yira o muso ra, k’a fɔ a ye ko: «Ne k’a lɔn ko i tɛ se ka den woro, o kosɔn den tɛ i fɛ. Nka i bɛna kɔnɔ ta, ka dencɛ woro. 4Nka i yɛrɛ kɔrɔsi kosɛbɛ. I kana duvɛn min, walama minnifɛn fariman wɛrɛ; i kana fɛnsaninyabari si domu; 5sabu i bɛna kɔnɔ ta ka dencɛ woro. A kunsigi man kan ka tigɛ, walama ka li fiyewu; sabu k’a ta a worolon na, o den bɛna kɛ Ala ta mɔgɔ saninman le ye. Ale le bɛna a damina ka Izirayɛlimɔgɔw bɔsi Filisikaw boro.»
6Muso tagara a fɔ a cɛ ye ko: «Ala ta ciraden dɔ nana kuma ne fɛ. A tun bɛ i n’a fɔ Ala ta mɛlɛkɛ dɔ; sabu a cogo tun bɛ siranya blara ne ra. Ne m’a ɲininka a bɔyɔrɔ ra, a fana m’a tɔgɔ fɔ ne ye. 7A k’a fɔ ne ye ko ne bɛna kɔnɔ ta ka dencɛ woro. A k’a fɔ ne ye ko k’a ta sisan, ko ne man kan ka duvɛn min, walama minnifɛn fariman wɛrɛ; ko ne kana fɛn saninyabari si domu fana; ko sabu o den bɛna kɛ Ala ta mɔgɔ saninman le ye, kabini a worolon na fɔ ka taga se a salon ma.»
8Ayiwa, Manoha ka Matigi Ala daari, k’a fɔ ko: «E, Matigi Ala, a to i ta ciraden ye sekɔ ka na an fɛ tuun, janko an ka kan ka min kɛ den ta ko ra ni a worora, a ye o fɔ an ye.»
9Matigi Ala ka Manoha ta daariri jaabi. Lon dɔ, Ala ta mɛlɛkɛ nana muso fɛ tuun. O y’a sɔrɔ muso tun siginin bɛ kongo kɔnɔ. A ta cɛ Manoha tun tɛ ni a ye. 10A borira ka taga o fɔ a cɛ ye ko: «A flɛ, cɛ min tun nana ne fɛ o lon na, a nana tuun bi.»
11O yɔrɔnin bɛɛ ra, Manoha wurira ka tugu a muso kɔ ka taga se cɛ kɔrɔ, k’a ɲininka ko: «Yala ele le kumana ne ta muso fɛ wa?» Cɛ ko: «Ne lo.» 12Manoha k’a ɲininka tuun, ko: «Ni i ta kuma nana kɛ can ye, an ka kan ka sira juman le tagama den ta ko ra, ani an ka kan ka mun ni mun le kɛ a ye?» 13Ala ta mɛlɛkɛ ka Manoha jaabi ko: «Ne ko muso man kan ka fɛn minw domu, a ye o bɛɛ ye k’a to yi. 14Fɛn o fɛn bɛ bɔ rɛzɛn na, a man kan ka o domu; a man kan ka duvɛn min, walama minnifɛn fariman wɛrɛ. A man kan ka fɛn saninyabari si domu. Ne ka ci minw fɔ a ye, a ye o bɛɛ kɛ ka ɲa.»
15Manoha k’a fɔ Ala ta mɛlɛkɛ ye ko: «Sabari ka an kɔnɔ yan, an bɛ taga badennin dɔ faga ka o tobi ka na o di i ma.» 16Matigi Ala ta mɛlɛkɛ k’a jaabi ko: «Hali ni ne tora yan, ne tɛna i ta domuni domu; nka ni i bɛ sɔn, i bɛ se ka saraka jɛnita* dɔ bɔ ka o di Matigi Ala ma.» Manoha tun m’a lɔn ko Matigi Ala ta mɛlɛkɛ lo. 17Manoha k’a fɔ a ye ko: «I tɔgɔ fɔ an ye, janko i ka kuma min fɔ, ni o nana kɛ can ye, an ye se ka i bonya.» 18Matigi Ala ta mɛlɛkɛ k’a jaabi ko: «Mun na i bɛ ne tɔgɔ ɲininka? Ne tɔgɔ ye tɔgɔ ɲumanba le ye13.18 Tɔgɔ ɲumanba, walama gundo..»
19Manoha ka badennin mina, ka siman saraka* dɔ fara o kan, ka o kɛ saraka ye k’a di Matigi Ala ma. Manoha ni a muso tun bɛ flɛri kɛra minkɛ, o ka kabako dɔ ye. 20O tun ka tasuma min don sarakabɔnan kan, o tasuma mana wurira minkɛ, Matigi Ala ta mɛlɛkɛ yɛlɛnna o tasumamana fɛ. Manoha ni a muso ka o ye minkɛ, o ka o yɛrɛ firi dugu ma, ka o ɲa biri dugu ma. 21Matigi Ala ta mɛlɛkɛ m’a yɛrɛ yira Manoha ni a muso ra tuun. O wagati le ra Manoha sɔrɔra k’a lɔn ko Matigi Ala ta mɛlɛkɛ tun lo. 22Manoha k’a fɔ a muso ye ko: «E, an bɛna sa, sigiya t’a ra, sabu an ka Ala le ye.» 23A muso k’a jaabi ko: «Ni Matigi Ala tun b’a fɛ ka an faga, a tun tɛna sɔn an ta saraka jɛnita* ni an ta siman saraka ra; a tun tɛna nin kow bɛɛ yira an na, a fana tun tɛna nin kumaw bɛɛ fɔ an ye.»
24Ayiwa, muso nana dencɛ woro, k’a tɔgɔ la ko Samusɔn. Den kɔrɔyara, Matigi Ala ka baraka don a ra fana. 25Matigi Ala Nin* k’a damina ka a ta fanga don Samusɔn na, janko a ye a ta baara kɛ. O wagati ra, a tun bɛ Mahane Dan, Soreha dugu ni Esitahɔli dugu furancɛ ra.
14Samusɔn tagara Filisika sunguru dɔ daari
1Lon dɔ, Samusɔn tagara Timina dugu kɔnɔ; a ka Filisika sunguru dɔ ye; a ɲabɔra o fɛ. 2A sekɔra a ta dugu ra tuma min na, a ka o kuma fɔ a facɛ ni a bamuso ye; a ko: «Ne ka Filisika sunguru dɔ ye Timina dugu kɔnɔ, min ko diyara ne ye; aw ye a ɲini k’a di ne ma, ne b’a furu.» 3A facɛ ni a bamuso k’a jaabi ko: «O tuma sunguru tɛ i balemaw ta denw na le wa, walama sunguru si le tɛ an ta siya ra wa, fɔ i bɛ taga muso ɲini o Filisika kɛnɛsigibariw le fɛ?» Samusɔn ko: «Aw ye a ɲini ne ye, sabu ale le ko diyara ne ye.» 4A facɛ ni a bamuso tun m’a lɔn ko o ko bɔra Matigi Ala yɛrɛ le ra; Ala tun bɛ cogo le ɲinina ka Filisikaw kɛrɛ; sabu o wagati ra, Filisikaw ta fanga tun bɛ Izirayɛlimɔgɔw kan.
Samusɔn ka jara faga
5Samusɔn ni a facɛ ni a bamuso tun bɛ tagara Timina. Samusɔn faranna ka don Timina dugu rɛzɛnforow kɔnɔ; jarakanbelen dɔ barara ka bɔ, ka kule, ka girin k’a kunbɛn. 6Matigi Ala k’a ta Nin* don Samusɔn kɔnɔ, ka fanga don a ra; a ka jara mina k’a faga k’a tigɛtigɛ k’a sɔrɔ foyi tɛ a boro, k’a kɛ i n’a fɔ badennin le tun bɛ a boro. Nka a ma o ko fɔ a facɛ ni a bamuso ye. 7O kɔ, a tagara kuma sunguru fɛ; o sunguru ko diyara a ye kosɛbɛ.
8Wagati dama tɛmɛnin kɔ, Samusɔn sekɔra ka taga Timina tuun ni a worobagaw ye, ko o bɛ taga sunguru furu siri. O tagatɔ, Samusɔn faranna ka taga jara su flɛ. A tagara a sɔrɔ ko lidenw ka li kɛ jara su kɔnɔ. 9A ka o li dɔ bɔ ka kɛ o domu ye ka taga. A tagara se a facɛ ni a bamuso kɔrɔ minkɛ, a ka dɔ di olugu ma, o k’a domu. Nka a m’a fɔ o ye ko li bɔra jara dɔ su le kɔnɔ.
Samusɔn ta talen
10Samusɔn facɛ tagara Filisika sunguru ta mɔgɔw fɛ ka taga furuko ɲanabɔ. Samusɔn ka ɲanagbɛba dɔ kɛ, ka domuniba tobi, i n’a fɔ kanbelenw bɛ deri k’a kɛ cogo min na. 11Filisikaw ka Samusɔn ye minkɛ, o ka kanbelen bisaba bla ni a ye, ka o kɛ a jɛnɲɔgɔnw ye. 12Samusɔn k’a fɔ o kanbelenw ye ko: «Ne bɛna talen dɔ fɔ aw ye; ni aw sera ka o kɔrɔ lɔn k’a fɔ ne ye ɲanagbɛ tere wolonfla kɔnɔ, ne bɛna deregegbɛ bisaba ni deregeba bisaba di aw ma. 13Nka ni aw ma se k’a kɔrɔ fɔ ne ye, aw le bɛna deregegbɛ bisaba ni deregeba bisaba di ne ma.» O ko a ma ko: «I ta talen fɔ, an y’a mɛn.» 14A ko:
«Fɛn domuta sɔrɔra fɛndomubaga kɔnɔ,
fɛn timiman sɔrɔra fɛn barakaman kɔnɔ.
O kɔrɔ ye di?»
Kanbelenw ka tere saba kɛ, o ma se ka talen kɔrɔ lɔn k’a fɔ. 15Ɲanagbɛ tere naaninan, o k’a fɔ Samusɔn muso ye ko: «I ta cɛ nɛgɛ k’a to a ye talen kɔrɔ fɔ i ye, i ye na a fɔ an ye; ni o tɛ, an bɛna i ni i worobagaw bɛɛ jɛni. O tuma aw ka an wele aw ta ɲanagbɛ ra ka na an borofɛnw bɛɛ le bɔsi an na kɛ?» 16Samusɔn muso kasitɔ tagara a fɔ Samusɔn ye ko: «Ne ko man di ele ye fiyewu; i tɛ ne kanuna hali dɔɔnin. Ni o tɛ mun na i bɛ talen fɔ ne ta dugumɔgɔw ye k’a sɔrɔ i m’a kɔrɔ fɔ ne ye?» Samusɔn k’a jaabi ko: «Ne ma nin talen kɔrɔ fɔ hali ne worobagaw ye; mun na ne bɛna a fɔ ele ye?» 17Muso ka Samusɔn tɔɔrɔ ni kasi ye fɔ ka taga se ɲanagbɛ tere wolonflanan ma. A ma ɲa ɲanagbɛ tere wolonflanan, Samusɔn k’a kɔrɔ fɔ a ye, sabu muso tun bɛ a nin tɔɔrɔra lon o lon. Muso teliyara ka taga o fɔ dugu kanbelenw ye. 18Ɲanagbɛ tere wolonflanan lon, sani tere ye ben, dugu kanbelenw nana a fɔ Samusɔn ye ko:
«Mun le ka di ka tɛmɛ li kan?
Mun le baraka ka bon ka tɛmɛ jara kan?»
Samusɔn ka o jaabi ko:
«Ni aw tun ma aw ta misidaba sama ni ne ta misigberen ye,
aw tun tɛna ne ta talen kɔrɔ lɔn.»
19O yɔrɔnin bɛɛ, Matigi Ala k’a ta Nin don Samusɔn kɔnɔ, ka fanga don a ra. A tagara Asikalɔn dugu kɔnɔ. A ka cɛ bisaba faga, ka o ta faniw cɛ ka na o di dugu kanbelenw ma, sabu o ka talen kɔrɔ fɔ. O kɔ, a dimininba sekɔra ka taga o ta so. 20Kanbelen minw tun bɛ ni a ye, o k’a muso di o dɔ ma; ale le tun ye a teri ye kɔɲɔya ɲanagbɛ wagati ra.
15Samusɔn k’a yɛrɛ dimibɔ Filisikaw ra
1Ayiwa, wagati dama tɛmɛnin kɔ, simantigɛwagati ra, Samusɔn tagara ko a bɛ taga a muso flɛ. A ka badennin kelen mina ko a bɛ taga o sama a ma. A tagara se minkɛ, a ko a b’a fɛ ka don a muso fɛ bon kɔnɔ. Nka a burancɛ ma sɔn k’a to a ye don. 2A burancɛ ko: «Ne tun b’a miirira ko i t’a fɛ tuun, o kosɔn ne k’a di i tɔɲɔgɔncɛ ma. A dɔgɔmuso ta a nɔ ra; ale yɛrɛ cɛ ka ɲi ka tɛmɛ a kɔrɔmuso kan.» 3Samusɔn ko: «Sisan kɔni, ni ne ka kojugu kɛ Filisikaw ra, mɔgɔ si man kan ka ne jaraki; olugu yɛrɛ le ka o ɲini.»
4O yɔrɔnin bɛɛ ra, Samusɔn tagara kongowuru kɛmɛ saba mina; ka o kukalaw sirisiri ɲɔgɔn na fla fla, ka binɲaga dɔ siri o kukala fla cɛ ma. 5A ka tasuma don o binɲagaw ra, ka kongowuruw gbɛn ka taga ni o tasuma ye Filisikaw ta forow ra. Tasuma ka siman tigɛninw ni siman tigɛbariw bɛɛ jɛni, ka taga se fɔ oliviyesunw ma.
6Filisikaw ka ɲininkari kɛ ko: «Jɔn le ka nin kɛ?» O k’a fɔ o ye ko Samusɔn le k’a kɛ, ko sabu a burancɛ min bɛ Timina dugu kɔnɔ, ale k’a muso mina k’a di a tɔɲɔgɔncɛ ma. A fɔra ten minkɛ, Filisikaw tagara o muso ni a facɛ bɛɛ mina ka o jɛni. 7Samusɔn ka o ye minkɛ, a ko: «Ayiwa, ni aw bɛ o le kɛra, ne fana tɛna aw ɲasumanin to, fɔ ne ye ne ta dimibɔ aw ra le.» 8Samusɔn ma tɔ to Filisikaw ra; a ka o kɛrɛ ka se sɔrɔ o kan, ka o camanba faga. O kɔ, a tagara sigi Etamu farawo kɔnɔ.
Samusɔn ka Filisikaw kɛrɛ tuun
9O kow kɔ, Filisikaw bɔra ka na o ta fanibonw lɔ Zuda jamana ra, ka wuri Lehi dugu kama. 10Zuda ta mɔgɔw ka o ɲininka ko: «Mun na aw nana an kɛrɛ?» O ko: «An nana Samusɔn le mina; a ka kojugu min kɛ an na, an bɛna o juru sara a ra.» 11Zuda ta mɔgɔw ka o mɛn minkɛ, o ra cɛ waga saba tagara Etamu farawo ra; o tagara a fɔ Samusɔn ye ko: «I ka mun baara le kɛ tan? I m’a lɔn ko an bɛ Filisikaw ta fanga le kɔrɔ wa?» Samusɔn ka o jaabi ko: «O ka min kɛ ne ra, ne ka o juru le sara o ra.» 12O ko: «An nana i mina le ka i siri ka i di Filisikaw ma.» Samusɔn ko: «Aw ye kari ne ye ko aw yɛrɛ tɛna ne faga.» 13O ka Samusɔn jaabi ko: «An t’a fɛ ka i faga; an b’a fɛ ka i mina ka i siri le dɔrɔn ka i di o ma.»
O donna farawo kɔnɔ ka Samusɔn mina k’a siri ni jurukisɛkura fla ye, ka bɔ ni a ye.
14O tagara se ni Samusɔn ye Lehi dugu kɔnɔ minkɛ, o diyara Filisikaw ye, fɔ o ka kɛ kule ci ye ka o kunbɛn. Nka Matigi Ala k’a Nin* don Samusɔn na, ka fanga don a ra. O tun k’a borow siri ni jurukisɛ minw ye, olugu kɛra a ɲa na i ko jesejuru min jɛnina tasuma ra; a ka o tigɛtigɛ ka bɔ a boro ra. 15A ka falidagbaga kɛnɛ dɔ bennin ye; a ka o ta ka o kɛ ka Filisika cɛ waga kelen bugɔ ka o faga. 16O kɔ, a pɛrɛnna k’a fɔ ko:
«Mɔgɔw suw tonnin flɛ, dɔ wɛrɛ tonnin flɛ!
Ne ka o bɛ faga ni fali dagbaga kelen le ye.
Ne ka cɛ waga kelen faga ni fali dagbaga kelen ye.»
17Samusɔn ka o kuma fɔ ka ban minkɛ, a ka fali dagbaga firi. O kosɔn o yɔrɔ tɔgɔ lara ko Ramati Lehi15.17 Ramati Lehi kɔrɔ ye ko: dagbaga ta kuru..
18Ayiwa, o kɔ, jiminlɔgɔ gbanna Samusɔn na. A ka Matigi Ala daari ko: «E, Ala, ele le ka nin sebagayaba di i ta jɔncɛ ma, k’a to ne ka se sɔrɔ Filisikaw kan. Sisan i bɛna a to jiminlɔgɔ ye ne faga, k’a to nin mɔgɔ kɛnɛsigibariw ye ne mina ka ne kɛ o sago ye wa?» 19A ka o fɔ minkɛ, Ala ka farawo dɔ dayɛlɛ o yɔrɔ ra, Lehi dugu kɔrɔ; ji bɔra o ra. Samusɔn ka o ji min ka baraka sɔrɔ tuun. O le kosɔn o ka o bunun tɔgɔ la ko Ɛni Akore15.19 Ɛni Akore kɔrɔ ye ko: daarikɛbaga ta bunun.. A bɛ Lehi dugu kɔnɔ hali bi.
20Samusɔn kɛra Izirayɛli ɲamɔgɔ ye fɔ san mugan, Filisikaw ta wagati ra.
16Samusɔn tagara Gaza dugu kɔnɔ
1Lon dɔ, Samusɔn tagara Gaza, Filisikaw ta dugu dɔ ra. A ka jatɔmuso dɔ ye o yɔrɔ ra. A tagara don o muso ta so kɔnɔ, ka jɛn ni a ye. 2Gaza dugumɔgɔw k’a mɛn ko Samusɔn bɛ o ta dugu kɔnɔ. O ka mɔgɔw bla ka dugu yɔrɔ bɛɛ kɔrɔsi ka dugu donda kɔrɔsi su bɛɛ. O ma sɔn ka foyi kɛ o lon su fɛ; sabu o tun b’a miirira ko ni dugu gbɛra le, o bɛ sɔrɔ ka Samusɔn faga. 3Nka Samusɔn tora yi ka taga se su cɛmancɛ wagati le ra. Su cɛmancɛ ra a wurira; a ka Gaza dugu donda kon ni a yiriberew ni a nɛgɛberew bɛɛ sama ka bɔ. A ka o la a kamankun kan ka taga o bla kuru kunna, Heburɔn dugu ɲa fɛ.
Samusɔn ni Dalila ta ko
4O kow kɔ, muso dɔ wɛrɛ ko diyara Samusɔn ye. O muso ta so tun bɛ Sorɛki kɛnɛgbɛyɔrɔ ra. A tɔgɔ tun ye ko Dalila. 5Filisikaw ta masacɛ looru nana a fɔ Dalila ye ko: «A kɛ cogo bɛɛ, i ye Samusɔn nɛgɛ, janko fangaba min b’a ra, i ye o bɔyɔrɔ lɔn, k’a minacogo lɔn. Ni o kɛra, an bɛna a mina k’a siri. O ra, an bɛɛ kelen kelen bɛna warigbɛ waga kelen ni kɛmɛ kɛmɛ di i ma.»
6Dalila ka Samusɔn ɲininka ko: «Samusɔn, sabari, i ye i ta fangaba nin bɔyɔrɔ fɔ ne ye. O ka kan ka i siri ni juru juman le ye janko i kana se ka foyi kɛ tuun?» 7Samusɔn k’a jaabi ko: «Ni o ka ne siri ni jurukisɛ kɛnɛ wolonfla ye, min ma ja fɔlɔ, ne ta fanga bɛ ban; ne bɛ kɛ i ko mɔgɔ gbansan.»
8A fɔra ten minkɛ, Filisikaw ta masacɛw nana ni jurukisɛ kɛnɛ wolonfla ye ka na o di Dalila ma; o jurukisɛw tun ma ja fɔlɔ. Ka Samusɔn to sunɔgɔ ra, Dalila ka Samusɔn siri ni o ye. 9O y’a sɔrɔ Filisika dɔw tun dogonin bɛ bon dɔ kɔnɔ, Dalila ta so kɔnɔ yi. A ka Samusɔn siri minkɛ, a barara k’a fɔ ko: «Samusɔn, Filisikaw bɛ nana i kama!» O yɔrɔnin bɛɛ, Samusɔn wurira ka o juruw tigɛ i n’a fɔ jesejuru jɛninin. A kɛra ten, o ma se k’a ta fanga bɔyɔrɔ lɔn.
10Dalila ko Samusɔn ma ko: «I ka ne nɛgɛ le, i ma sɔn ka can fɔ ne ye. Sisan, ne ka kan ka i siri ni juru suguya min ye, sabari ka o fɔ ne ye.» 11Samusɔn ko: «Ni o ka ne siri ni jurukisɛkura le ye, juru min ma kɛ ka baara si kɛ fɔlɔ, o tuma ne baraka bɛɛ bɛ ban, ne bɛ kɛ i ko mɔgɔ gbansan.» 12K’a to sunɔgɔ ra, Dalila ka jurukisɛkura dɔw ɲini k’a siri ni o ye. A sirinin kɔ, a ko a ma ko: «Samusɔn, Filisikaw bɛ nana i kama!» O y’a sɔrɔ Filisika dɔw tun dogonin bɛ bon dɔ kɔnɔ Dalila ta so kɔnɔ. Samusɔn wurira ka o juruw tigɛtigɛ, k’a kɛ i n’a fɔ jesejuru gbansan le tun bɛ a boro ra.
13Dalila ko Samusɔn ma ko: «Hali bi i bɛ ne nɛgɛra le, i ma sɔn ka can fɔ ne ye ban. O tuma ne ka kan ka i siri ni mun le ye sa? A fɔ ne ye!» Samusɔn ko: «Ne kunsigi turukala wolonfla don i ta jesedannan na ka a ni jese ɲagami k’a dan, k’a kɛ fanimugu ye, k’a mina ni jesedanbere ye. Ni o kɛra, ne bɛ kɛ i ko mɔgɔ gbansan.» 14Ka Samusɔn to sunɔgɔ ra, Dalila k’a kunsigi dan fanimugu dɔ ra, k’a mina ni jesedanbere ye. O kɔ, a k’a fɔ Samusɔn ye tuun ko: «Samusɔn, Filisikaw bɛ nana i kama!» Samusɔn wurira sunɔgɔ ra ka fanimugu ni jesedanbere bɛɛ sama ka bɔ. 15Dalila ko a ma ko: «Mun na i b’a fɔ ne ma ko i bɛ ne kanu, k’a sɔrɔ i tɛ sɔnna ka gbɛ ne ye? I ka ne nɛgɛ fɔ siɲaga saba, i ma sɔn ka i ta fangaba bɔyɔrɔ fɔ ne ye.»
16Muso ka ɲininkari gban Samusɔn na; lon o lon, a b’a kɔ, ka kuma caya a ma k’a kɛ i n’a fɔ a bɛna a faga; Samusɔn nana sɛgɛ; tɔ si tun tɛ a ra tuun. A laban, a ma na se ka kun a ra tuun; 17a k’a ta gundo fɔ a ye. A ko: «Kabini ne worora, o ma ne kunsigi tigɛ ka ye, sabu ne kɛra Ala ta mɔgɔ saninman le ye kabini ne worolon. Ni o ka ne kunsigi tigɛ, ne ta baraka bɛɛ bɛ bɔ ne ra, ne baraka bɛ ban, ka ne kɛ i ko mɔgɔ gbansan.»
18Dalila k’a ye ko Samusɔn ka can fɔ ale ye minkɛ, a ka mɔgɔ ci ka taga Filisikaw ta masacɛw fɛ, ka taga a fɔ o ye ko: «Sisan, aw ye na, sabu a ka can bɛɛ fɔ ne ye.» Filisikaw ta masacɛw nana Dalila fɛ ni wari ye o boro. 19Dalila ka Samusɔn lasunɔgɔ a sen kan; o kɔ, a ka cɛ dɔ wele ka na Samusɔn kunsigi turukala wolonfla bɛɛ tigɛ ka bɔ a kun na. A ka Samusɔn nɛgɛ k’a sɔrɔ o cogo le ra, sabu a ta fanga bɛɛ bɔra a ra. 20A ko: «Samusɔn, Filisikaw bɛ nana i kama!» Samusɔn panna ka wuri sunɔgɔ ra; a ko: «Ne bɛna ne yɛrɛ bɔsi i n’a fɔ ne derira k’a kɛ cogo min na; ne bɛna ne yɛrɛ bɔ o boro.» A tun m’a lɔn ko Matigi Ala tun k’a ta baraka bɛɛ bɔ ale ra. 21Filisikaw k’a mina k’a ɲadenw ci, ka taga ni a ye Gaza dugu kɔnɔ. O k’a siri ni siranɛgɛjɔrɔkɔ fla ye, k’a bla mugusi ra kasobon kɔnɔ.
22Ayiwa, Samusɔn kunsigiw nana kɛ janya ye tuun.
Samusɔn ka bonba ben Filisikaw kan
23Lon dɔ, Filisikaw ta masacɛw ka mɔgɔw lajɛn ka ɲanagbɛba dɔ kɛ, ka sarakaba bɔ o ta ala ye, min tɔgɔ ye ko Dagɔn. O tun b’a fɔra ko:
«An ta ala ka Samusɔn don an boro,
Samusɔn min tun ye an jugu ye.»
24Mɔgɔw k’a ye minkɛ, o ka o ta ala tando k’a fɔ ko:
«An ta ala ka an jugu Samusɔn don an boro bi;
mɔgɔ min tun bɛ an ta jamana halakira,
ka suw caya an ta jamana ra.»
25Ka Filisikaw jusu diyaninba to, o nana a fɔ ko: «Aw ye Samusɔn wele ka na, a ye na an ɲanagbɛ.» O tagara Samusɔn bɔ kaso ra, a nana o ɲanagbɛ. O tun k’a lɔ bonba ta samasen fla le cɛ ma.
26Kanbelennin min tun ka Samusɔn boro mina, Samusɔn k’a fɔ ale ye ko bonba lɔnin bɛ samasen minw kan, a y’a to ale ye maga o samasenw na, ka dɛn o kan. 27O y’a sɔrɔ bonba kɔnɔna tun fanin bɛ mɔgɔw ra, cɛw ni musow. Filisikaw ta masacɛw bɛɛ tun bɛ yi. Mɔgɔ minw tun siginin bɛ bonba sanfɛyɔrɔ ra ka kɛ Samusɔn flɛ ye, olugu tun bɛ mɔgɔ waga saba bɔ, cɛ ni muso. 28Samusɔn ka Matigi Ala daari; a ko: «E, Dunuɲatigi Ala, sabari ka i hakiri to ne ra. E, Ala, fanga don ne ra, ka nin kɛ a siɲaga laban ye, janko ne ye ne yɛrɛ dimibɔ Filisikaw bɛɛ lajɛnnin na siɲaga kelen, ne ɲaden fla kosɔn.» 29Samasenba fla min tun bɛ bonba cɛmancɛ ra, bonba bɛɛ tun lɔnin bɛ minw kan, Samusɔn k’a borow la o samasenw kan; a k’a kininboro la kelen kan, k’a numanboro la tɔ kelen kan. 30A ko: «Ne ni Filisikaw bɛɛ ye sa ɲɔgɔn fɛ bi!» A ka samasenw digi ni a fanga bɛɛ ye. Bonba benna Filisikaw ta masacɛw bɛɛ kan, ani mɔgɔ tɔw bɛɛ. Samusɔn ka mɔgɔ minw faga o lon na, a satɔ, o cayara ka tɛmɛ a ta mɔgɔ faganin tɔw bɛɛ lajɛnnin kan, k’a to si ra. 31A balemaw, ani a ta somɔgɔw bɛɛ nana, ka na a su ta ka taga ni a ye. O tagara a su don a facɛ Manoha ta sudonyɔrɔ ra, Soreha dugu ni Esitahɔli dugu furancɛ ra.
Samusɔn tun kɛra Izirayɛli ɲamɔgɔ ye fɔ san mugan.
17Mika ta batorikɛbon ta ko
1Cɛ dɔ siginin tun bɛ Efirayimu kuruyɔrɔw ra, a tɔgɔ tun ye ko Mika. 2Lon dɔ, a k’a fɔ a bamuso ye ko: «I ta warigbɛ waga kelen ni warigbɛ kɛmɛ min tun sonyana, fɔ i tun k’a tabaga danga ne yɛrɛ ɲa na, o wari ye nin ye. Ne le tun k’a ta.» A bamuso k’a fɔ a ye ko: «Matigi Ala ye baraka don i ra, ne dencɛ.» 3Mika ka o warigbɛ waga kelen ni warigbɛ kɛmɛ sekɔ a bamuso ma. A bamuso ko: «Ne dencɛ, ne yɛrɛ boro bɛ nin wari bla danna k’a kɛ Matigi Ala ta ye, k’a yeele k’a kɛ ja dɔ ye, ani batofɛn dɔ ye, i tɔgɔ ra. O cogo ra ne bɛ nin wari sekɔ i ma tuun.» 4Nka Mika ka wari sekɔ a bamuso ma tuun. A bamuso ka warigbɛ kɛmɛ fla bɔ o wari ra, ka o di nɛgɛyeelebaga ma. Ale k’a yeele k’a kɛ ja dɔ ye. O tagara o ja bla Mika ta bon kɔnɔ.
5Batorikɛyɔrɔ dɔ tun bɛ Mika fɛ. A ka saninderege ni batofɛn dɔw lalaga fana, k’a dencɛ dɔ ta ka o kɛ a ta sarakalasebaga ye.
6O wagati ra, masacɛ si tun tɛ Izirayɛlimɔgɔw kunna. Bɛɛ tun bɛ a yɛrɛ ɲanako le kɛ.
7Kanbelennin dɔ tun siginin bɛ Bɛtilɛhɛmu dugu kɔnɔ, Zuda mara ra. Levi ta gbamɔgɔ dɔ tun lo.
8A bɔra Bɛtilɛhɛmu, ko a bɛ taga sigiyɔrɔ wɛrɛ ɲini. K’a to a ta tagama ra, a tagara bɔ Mika ta so kan. Efirayimu kuruyɔrɔw ra. 9Mika k’a ɲininka ko: «I bɔra dugu juman le ra.» A ko: «Ne ye Levi ta gbamɔgɔ dɔ le ye; ne bɔra Bɛtilɛhɛmu, Zuda mara ra. Nka sisan ne bɛ sigiyɔrɔ wɛrɛ le ɲinina.» 10Mika ko a ma ko: «To ni ne ye yan; i bɛna kɛ ne ladibaga ye, ka kɛ ne ta sarakalasebaga ye. Ne bɛna warigbɛ tan di i ma san o san, ka fiyɛrɛbɔ ni domuni di i ma; i mako bɛna se fɛn o fɛn ma, ne bɛna o di i ma.»
Levika kanbelen donna Mika ta so kɔnɔ. 11A sɔnna ka to ni Mika ye. Mika k’a minako ɲa i n’a fɔ a yɛrɛ dencɛ dɔ. 12Mika ka o Levikacɛ sigi sarakalasebagaya ra. A tora a ta so, ka kɛ a ta sarakalasebaga ye. 13Mika tun b’a fɔra a yɛrɛ kɔnɔ ko: «Sisan kɔni ne k’a lɔn ko Matigi Ala bɛna baraka don ne ra, sabu Levi ta gbamɔgɔ dɔ yɛrɛ le kɛra ne ta sarakalasebaga ye.»
18Dan ta mɔgɔw tagara jamana dɔ ɲini
1O wagati ra, masacɛ si tun tɛ Izirayɛlimɔgɔw kunna. Dan ta mɔgɔw tun bɛ yɔrɔ dɔ ɲinina ka sigi yi, sabu fɔ ka taga se o wagati ma, olugu tun ma sigiyɔrɔ sɔrɔ Izirayɛlimɔgɔw cɛ ra ban. 2Dan ta mɔgɔw ka cɛfari looru ɲanawoloma ka bɔ o ta mɔgɔw ra. O ka olugu ci ka bɔ Soreha ni Esitahɔli dugu kɔnɔ, ko olugu ye taga yaala ka jamana flɛ. O mɔgɔw tagara se Efirayimu kuruyɔrɔw ra, ka taga se fɔ Mika ta so kɛrɛ fɛ; o sira yi. 3Ka o to Mika ta so kɔrɔ yi, o ka Levika kanbelen kumakan mɛn minkɛ, o k’a lɔn ko Levika lo. O gbarara a ra k’a ɲininka ko: «Jɔn le nana ni i ye fɔ yan? I bɛ mun le kɛra yan? Mun na i tora yan?» 4Levikacɛ ka o jaabi. Mika bɛ min bɛɛ kɛra a ye, a ka o fɔ o ye. A ko: «A ka ne kɛ a ta sarakalasebaga ye; a bɛ to ka ne sara.» 5O ko a ma ko: «Ala ɲininka an ye, janko an ye a lɔn ni an ta tagama bɛna diya.» 6Sarakalasebaga ka o jaabi ko: «Aw ye taga, aw kana siran foyi ɲa; sabu Matigi Ala bɛ ni aw ye nin tagama ra.»
7O cɛ looru ka sira ta ka taga se Lahisi dugu kɔnɔ. O sera yi minkɛ, o ka o yɔrɔ mɔgɔw sɔrɔ hɛra ni laganfiya ra, i n’a fɔ Sidɔnkaw. O tun tɛ a miiri ko ko dɔ bɛ se ka se o ma, sabu jamana si ta tɔɔrɔ tun tɛ sera o ma, kuntigi si ta fanga tun tɛ o kan fana. Nka o ni Sidɔnkaw yɔrɔ tun ka jan ɲɔgɔn na, jɛnɲɔgɔnya tun tɛ o ni siya wɛrɛ cɛ fana.
8Ayiwa, o cɛ looru sekɔra ka na o balemaw fɛ Soreha dugu kɔnɔ, ani Esitahɔli dugu kɔnɔ. O balemaw ka o ɲininka ko: «Aw ka kibaroya juman le sɔrɔ yi?» 9O ka o balemaw jaabi ko: «Aw ye na an ye taga Lahisi dugumɔgɔw kama, ka taga o kɛrɛ; sabu an ka jamana yaala, an k’a ye ko a ka ɲi kosɛbɛ. Ayiwa, aw tɛ foyi fɔ wa? Aw kana saliya don aw yɛrɛ ra dɛ! Aw ye wuri an ye taga nin jamana kɛrɛ k’a mina k’a kɛ an ta ye. 10Ni aw sera yi, aw bɛna a ye ko o jamana mɔgɔw tɛ miirira ko mɔgɔ bɛ se ka wuri o kama ka o kɛrɛ. O ta jamana ka bon; dugukolo sɛnɛfɛn suguya bɛɛ bɛ sɔrɔ o jamana ra. Ala yɛrɛ le ka nin jamana di an ma.»
Dan ta mɔgɔw ka Mika ta batofɛnw sonya
11Ayiwa, Dan ta mɔgɔw cɛ kɛmɛ wɔɔrɔ le bɔra Soreha dugu ni Esitahɔli dugu kɔnɔ ka taga ni o ta kɛrɛkɛminanw ye18.11 O mɔgɔw tun tagara ni o ta musow, ani o ta denw, ani o ta minanw, ani o ta bɛganw fana ye..
12O tagara o ta fanibonw lɔ Kiriyati Yeharimu dugu terebenyanfan na, Zuda mara ra. O kosɔn o yɔrɔ tɔgɔ lara ko Mahane Dan18.12 Mahane Dan, o kɔrɔ ye ko: Dan ta sigiyɔrɔ.. O tɔgɔ le b’a ra hali bi.
13O bɔra o yɔrɔ ra ka taga Efirayimu kuruyɔrɔw ra; o tagara se fɔ Mika ta so ma. 14O sera yi minkɛ, cɛ looru minw tun tagara Lahisi dugu yaala, olugu k’a fɔ o balemaw ye ko: «Yala aw k’a lɔn ko saninderege ni batofɛnw, ani ja warigbɛraman dɔ bɛ nin so kɔnɔ wa? An ka kan ka min kɛ, aw yɛrɛ ka o lɔn dɛ!» 15O ka o fɔ ten minkɛ, o cɛ looru tagara Mika ta so, ka taga don Levika kanbelen ta bon kɔnɔ, k’a fo, k’a ɲininka ko a ka kɛnɛ wa? 16O y’a sɔrɔ Dan ta mɔgɔw ta cɛ kɛmɛ wɔɔrɔ min tun bɛ ni kɛrɛkɛminanw ye, olugu tun lɔnin bɛ soda ra. 17Cɛ looru minw tun tagara jamana yaala, olugu donna bon kɔnɔ ka Mika ta saninderege ni a ta batofɛnw ni a ta ja warigbɛraman ta. Sarakalasebaga tun bɛ lu donda ra ni cɛ kɛmɛ wɔɔrɔ ye, kɛrɛkɛminanw tun bɛ minw boro. 18Sarakalasebaga k’a ye ko o cɛ looru donna Mika ta so kɔnɔ ka taga saninderege ni batofɛnw ni ja warigbɛraman ta minkɛ, a k’a fɔ o ye ko: «Aw bɛ mun le kɛra tan?» 19O k’a jaabi ko: «I je, kana kuma; gban an kɔ. I bɛna kɛ an ladibaga ye, ka kɛ an ta sarakalasebaga ye. Juman le ka fisa? I ye kɛ mɔgɔ kelen dɔrɔn ta sarakalasebaga ye wa, walama i ye kɛ Izirayɛli ta gba kuturu dɔ ni a mɔgɔw bɛɛ ta sarakalasebaga ye?»
20O kuma diyara sarakalasebaga ye kosɛbɛ. A yɛrɛ ka saninderege ni batofɛnw ni ja warigbɛraman mina, ka taga ni o mɔgɔw ye.
21O ka sira ta; o ka denmisɛnw ni bɛganw ni doniw bla o ɲa fɛ. 22Ayiwa, Dan ta mɔgɔw yɔrɔ tun janyara Mika ta so ra ka ban minkɛ, Mika ni a sigiɲɔgɔnw ka ɲɔgɔn lajɛn ka o nɔgbɛn. 23O tagara se o kɔrɔ minkɛ, o pɛrɛnna Dan ta mɔgɔw nɔ fɛ. Dan ta mɔgɔw sekɔra, ka na Mika ɲininka ko: «Mun le kɛra? Nin jama bɛɛ lajɛnkun ye mun le ye ka na an kɔ?» 24Mika ko: «Mun na aw bɛ ne ɲininka ko mun le kɛra? Ne ka batofɛn minw lalaga, aw ka o bɛɛ ta, ka ne ta sarakalasebaga fana ta ka taga ni a ye. Foyi wɛrɛ ma to ne boro tuun.» 25Dan ta mɔgɔw k’a fɔ Mika ye ko: «I kana kuma caya an kɔrɔ tan dɛ, ni o tɛ, an ta mɔgɔ dɔw bɛna dimi ka ben aw kan sisan, ka ele ni i ta somɔgɔw bɛɛ faga.» 26Dan ta mɔgɔw ka o ta sira ta ka taga. Mika k’a ye ko o fanga ka bon ale ma minkɛ, a fana sekɔra ka taga a ta so.
Dan ta mɔgɔw tagara Lahisi dugu mina
27Ayiwa, Dan ta mɔgɔw ka Mika ta batofɛnw ta o cogo le ra; sarakalasebaga min tun bɛ sarakalasebagaya kɛra a fɛ, o tagara ni o fana ye. O tagara ben Lahisi dugu kan, k’a sɔrɔ o dugumɔgɔw tun bɛ hɛra ra, o t’a miirira ko mɔgɔ bɛ se ka na ben olugu kan. O ka dugumɔgɔw faga, ka dugu jɛni. 28Mɔgɔ si ma sɔrɔ ka taga Lahisi dugumɔgɔw bɔsi, sabu a dugu yɔrɔ tun ka jan Sidɔn dugu ra; jɛnɲɔgɔnya tun tɛ o ni siya wɛrɛ cɛ fana. Lahisi tun bɛ Bɛti Rehɔbu kɛnɛgbɛ fan na.
O kɔ, Dan ta mɔgɔw ka Lahisi dugu lɔ kokura, ka sigi o yɔrɔ ra. 29O ka dugu tɔgɔ la o bɛmacɛ tɔgɔ ra, k’a wele ko Dan. Dan tun ye o bɛmacɛ le ye; Izirayɛli dencɛ dɔ lo. Nka fɔlɔfɔlɔ dugu tɔgɔ tun ye ko Lahisi. 30O ka Mika ta batofɛnw ni a ta ja warigbɛraman bla yɔrɔ dɔ ra, ka o kɛ o ta batofɛnw ye. Musa dencɛ min tɔgɔ tun ye ko Gɛrisɔmu, o mamaden min tɔgɔ tun ye ko Yonatan, o ka ale ni a ta duruja dɔw le kɛ Dan ta mɔgɔw ta sarakalasebagaw ye. O tora o sarakalasebagaya ra fɔ wagati min o nana jamana mɔgɔw cɛ ka taga ni o ye jɔnya ra.
31Ala ta Ɲɔgɔnkunbɛn fanibon* ka wagati min bɛɛ kɛ Silo dugu kɔnɔ, Mika ta batofɛnw tora Dan ta mɔgɔw fɛ o wagatiw bɛɛ ra fana.
19Levikacɛ ta ko
1O wagati ra, masacɛ si tun tɛ Izirayɛlimɔgɔw kunna. Levi ta mɔgɔ dɔ tun siginin bɛ Efirayimu kuruyɔrɔw kɔfɛyɔrɔw ra. A tun ka jɔnmuso dɔ kɛ a muso ye; o muso tun bɔra Bɛtilɛhɛmu, Zuda mara ra.
2O muso ma na kɛ kankelentigi ye; a bɔra a cɛ fɛ ka taga a facɛ ta so, Bɛtilɛhɛmu, Zuda mara ra. A ka karo naani kɛ yi. 3Lon dɔ, a cɛ wurira ka taga a kɔ, ko a bɛ taga kuma ni a ye k’a jusu suma, janko a ye sekɔ ka na. A tagara ni a ta jɔncɛ ye, ani fali fla. O tagara se yi minkɛ, muso ka o ladon a facɛ ta so kɔnɔ. Facɛman ka cɛ ye minkɛ, a k’a kunbɛn ni ɲagari ye. 4A k’a fɔ cɛ ye ko a ye tere saba kɛ ni o ye. O tora yi, o ka domuni kɛ, ka min; a ka o suw bɛɛ kɛ ni o ye. 5A tere naaninan, Levikacɛ wurira sɔgɔma joona fɛ, k’a yɛrɛ labɛn, ko a bɛ taga. Nka muso facɛ k’a fɔ a ye ko: «Aw ye domuni kɛ fɔlɔ, ka baraka don aw yɛrɛ ra; o kɔ, aw bɛ taga.»
6A kɛra ten, o ka domuni kɛ ɲɔgɔn fɛ tuun, ka min. O kɔ, muso facɛ k’a fɔ cɛ ye ko: «Aw ye to yan ka bi su kɛ yan tuun, ka aw yɛrɛ ɲanagbɛ.»
7Cɛ tun wurira ka ban ko a bɛ taga, nka a burancɛ k’a daari k’a gbɛlɛya, ko a ye si. A ka o su fana kɛ yi. 8A tere loorunan, a wurira sɔgɔmada joona fɛ ko a bɛ taga. A burancɛ k’a fɔ a ye tuun ko: «Aw ye to yan ka domuni dɔ kɛ fɔlɔ, k’a to tere ye jigi.» Cɛ tora yi, o ka domuni kɛ ɲɔgɔn fɛ.
9Tere nana jigi minkɛ, cɛ wurira ko a bɛ taga ni a muso ye, ani a ta jɔncɛ. A burancɛ ko a ma tuun ko: «Tere benna ka ban, wagati fana janfara; aw ye si yan kunkelen, sabu tere banna ka ban. Aw ye si yan tuun, an ye domuni kɛ, ka ɲɔgɔn ɲanagbɛ. Sini sɔgɔmada joona fɛ, aw bɛ wuri ka taga so.»
10Nka cɛ ma sɔn ka si tuun. A k’a ta fali fla labɛn, ka taga ni a muso ni a ta jɔncɛ ye. O tagara se Yebusi dugu kɔrɔ, min ye Zeruzalɛmu ye. 11O sera Yebusi dugu kɔrɔ wagati min na, o y’a sɔrɔ tere tun bɛ ɲini ka ben ka ban. Jɔncɛ k’a fɔ a matigicɛ ye ko: «An ye taga Yebusikaw ta dugu ra, ka taga si yi.» 12A matigicɛ k’a jaabi ko: «Izirayɛlimɔgɔ tɛ dugu min na, fɔ siya wɛrɛ mɔgɔw, an tɛ jigi o dugu ra fiyewu. An ye tɛmɛ ka taga fɔ Gibeha. 13An ye jija ka se Gibeha, walama Rama dugu kɔnɔ; an bɛ taga jigi o dugu fla dɔ ra.»
14O ka sira ta ka taga; o surunyara Gibeha dugu ra tuma min na, o y’a sɔrɔ tere benna ka ban. Gibeha dugu bɛ Boniyaminu ta mɔgɔw ta mara le ra. 15O tagara Gibeha, ko o bɛ taga si yi. O donna dugu kɔnɔ ka taga to dugu kɛnɛgbɛ ra. Mɔgɔ si ma o wele ka siyɔrɔ di o ma so kɔnɔ.
16A laban, cɛkɔrɔba dɔ le nana kɛ bɔ ye foro ra ka na wuladanin fɛ. Efirayimu kuruyɔrɔw mɔgɔ dɔ tun lo; nka a siginin tun bɛ Gibeha dugu kɔnɔ. Gibeha mɔgɔw tun ye Boniyaminu ta mɔgɔw le ye. 17Cɛkɔrɔba k’a ɲa kɔrɔta ka lonancɛ ye dugu kɛnɛgbɛ ra. A k’a fo, k’a ɲininka a bɔyɔrɔ ni a tagayɔrɔ ra. 18Levikacɛ k’a jaabi ko: «An bɔra Bɛtilɛhɛmu, Zuda mara ra. An bɛ tagara fɔ Efirayimu kuruyɔrɔw kɔfɛyɔrɔw le ra. Ne siginin bɛ o yɔrɔ le ra. Ne tun tagara Bɛtilɛhɛmu, Zuda mara ra; sisan ne bɛ sekɔra ka taga ne ta so, Matigi Ala ta Ɲɔgɔnkunbɛn fanibon yɔrɔ ra. Nka mɔgɔ si ma sɔn ka siyɔrɔ di ne ma yan a ta so. 19K’a sɔrɔ an ta faliw ta domuniw, bin ni flaburu, o bɛ an boro. Domuni ni rɛzɛnji min fana bɛ an fɛ, o bɛ ne ni ne ta muso, ani ne ta jɔncɛ bɔ. Foyi ma an dɛsɛ.» 20Cɛkɔrɔba k’a fɔ a ye ko: «Aw nako ɲana, Ala ye hɛra kɛ aw ye. Aw mako bɛ fɛn o fɛn na, ne bɛna o bɛɛ di aw ma; aw man kan ka si kɛnɛ ma yan.» 21A tagara ni o ye a ta so kɔnɔ; o sera so kɔnɔ minkɛ, a ka domuni di o ta faliw ma, ka ji di o ma, o ka o senw ko. O kɔ, o ka domuni kɛ, ka min.
22Ka o to baro ra ɲɔgɔn fɛ, dugu mɔgɔkunntan dɔw nana bon lamini, ka kɛ da gbasigbasi ye, k’a fɔ cɛkɔrɔba ye ko: «Cɛ min nana i fɛ, a labɔ yan, an bɛ jɛn ni a ye.» 23Bontigi bɔra ka na o mɔgɔw fɛ kɛnɛ ma, k’a fɔ o ye ko: «Ne balemaw, aw ye sabari, aw kana sɔn nin kojugu ɲɔgɔn ma; sabu nin cɛ ye ne ta lonan le ye. Aw kana sɔn nin maroyakoba ɲɔgɔn ma. 24Aw ye lɔ, denmuso kelen bɛ ne fɛ min ma cɛko lɔn fɔlɔ; nin cɛ ta jɔnmuso fana bɛ yan; ne bɛna olugu labɔ aw fɛ kɛnɛ ma; aw bɛ se ka jɛn ni olugu ye ka o lanɔgɔ; ni fɛn o fɛn ka aw diya, aw ye o kɛ olugu ra. Nka aw kana sɔn ka nin maroyakoba ɲɔgɔn kɛ nin cɛ ra.» 25O mɔgɔw ma sɔn bontigi ta kuma ma. A ma ɲa, levikacɛ k’a muso labɔ o fɛ kɛnɛ ma. O bɛɛ jɛnna ni muso ye, k’a tɔɔrɔ su bɛɛ, fɔ ka taga dugugbɛda surunya. Dugugbɛda surunyara minkɛ, o ka sɔrɔ k’a bla ka taga. 26Sɔgɔmada joona fɛ, muso tagara ben jatigicɛ ta bonda ra, a cɛ tun bɛ min ta bon kɔnɔ. A lanin tora yi fɔ ka na teresun bɔ. 27Levikacɛ wurira sɔgɔmada fɛ, ka da yɛlɛ, ko a bɛ taga. A barara k’a muso lanin ye bonda ra, a boro fla bɛ kon dugumayɔrɔ kan. 28Cɛ ko a ma ko: «Wuri, an ye taga.» Nka muso m’a jaabi, sabu a tun sara. A ka muso su ta k’a la fali kan ka sira ta ka taga a ta so.
29A tagara se a ta so minkɛ, a ka muru ta ka muso su tigɛtigɛ k’a kɛ fɔ sigiyɔrɔma tan ni fla, ka sigiyɔrɔma kelen kelen ci ka taga Izirayɛli ta gba tan ni fla ta maraw bɛɛ kelen kelen na, k’a ɲafɔ o ye. 30Mɔgɔ o mɔgɔ k’a ye, olugu bɛɛ kabakoyara. O ko: «E, kabini Izirayɛlimɔgɔw bɔra Misiran fɔ ka na se bi ma, nin ko ɲɔgɔn ma deri ka kɛ fɔlɔ.» O ko: «An ka kan ka nin ko mina sɔbɛ ra, ka ɲɔgɔn ye, ka kuma, ka ko dɔ latigɛ.»
20Izirayɛlimɔgɔw nana Boniyaminu ta mɔgɔw kama
1Izirayɛlimɔgɔw bɔra jamana yɔrɔ bɛɛ ra, k’a ta Dan ta mara ra, ka taga a bla fɔ Bɛri Seba; dɔw bɔra Galadi jamana ra fana. O bɛɛ nana lajɛn ni miiriya kelen ye Matigi Ala ɲa kɔrɔ Misipa dugu kɔnɔ. 2Izirayɛli jamana ɲamɔgɔw bɛɛ, ani Izirayɛli cɛw bɛɛ nana Ala ta mɔgɔw ta ɲɔgɔnyeba ra. Kɛrɛkɛden cɛ waga kɛmɛ naani (400 000), olugu bɛɛ tun ye sennamanw ye.
3Boniyaminu ta mɔgɔw fana k’a mɛn ko Izirayɛlimɔgɔ tɔw nana lajɛn Misipa.
Izirayɛlimɔgɔw bɛɛ nana lajɛn minkɛ, o ka ɲininkari kɛ, ko: «Nin kojuguba kɛra cogo min na, a ko lakari an ye.» 4Ayiwa, Levi ta mɔgɔ min ta muso fagara, ale ka kuma ta; a ko: «Ne ni ne ta muso tun nana jigi Gibeha dugu kɔnɔ, Boniyaminu ta mara ra, ko an bɛ si o yɔrɔ ra. 5Nka Gibeha dugumɔgɔw wurira ne kama; o nana an ta sibon lamini su fɛ. O tun b’a fɛ ka ne faga le; nka o nana ne ta muso le mina fanga ra ka jɛn ni a ye k’a tɔɔrɔ fɔ k’a faga. 6O le kosɔn, ne ka ne ta muso su tigɛtigɛ, k’a kunkurun dɔ ci ka taga Izirayɛli maraw bɛɛ ra; sabu kojuguba, ani maroyakoba le kɛra Izirayɛli jamana kɔnɔ nin ye. 7Ayiwa, aw Izirayɛlimɔgɔw bɛɛ bɛ yan bi. Aw ye ɲɔgɔn ye, ka ko dɔ latigɛ.»
8Jama ka o mɛn minkɛ, o bɛɛ bɛnna kelen ma; o ko: «An si tɛna sekɔ ka taga an ta fanibonw kɔnɔ, walama an ta so; 9an bɛna min kɛ Gibeha dugumɔgɔw ra, o ye nin ye: sani an ye taga Gibeha dugumɔgɔw kama, an bɛna Matigi Ala ɲininka fɔlɔ, k’a lɔn Ala b’a fɛ minw ye taga kɛrɛ ra. 10O kɔ, Izirayɛli ta gba minw ye mɔgɔ kɛmɛ, an bɛna mɔgɔ tan bɔ olugu ra, minw ye mɔgɔ waga kelen, an bɛ mɔgɔ kɛmɛ bɔ olugu ra, minw ye mɔgɔ waga tan, an bɛ mɔgɔ waga kelen bɔ olugu ra. O mɔgɔw le bɛna taga domuni ɲini ka na a di mɔgɔ tɔw ma. Ni o mɔgɔw sekɔra ka na, an bɛna taga Gibeha dugumɔgɔw kama, Boniyaminu ta mɔgɔw ta mara ra; o ka maroyakoba min kɛ Izirayɛli jamana ra, an bɛna o sara ka kaɲa ni o ye.»
11Ayiwa, Izirayɛlimɔgɔw bɛɛ ka o kan kɛ kelen ye, ka na ɲɔgɔn lajɛn Gibeha dugu kama.
12Nka o ka mɔgɔ dɔw ci Boniyaminu ta mɔgɔw ta sow bɛɛ kɔnɔ fɔlɔ, ka taga a fɔ o ye ko: «Nin kojuguba ɲɔgɔn kɛra cogo di ka kɛ aw cɛ ra? 13Ayiwa, o mɔgɔkunntan minw bɛ Gibeha, aw ye o mɔgɔw labɔ yan, janko an ye o faga, ka o kojugu bɔ Izirayɛli jamana kɔnɔ.»
Nka Boniyaminu ta mɔgɔw ma sɔn o balema Izirayɛlimɔgɔ tɔw ta kuma ma. 14O bɔra o ta duguw ra, ka na lajɛn Gibeha, ko o bɛ Izirayɛlimɔgɔw kɛrɛ. 15Boniyaminu ta kɛrɛkɛden minw bɔra o ta duguw ra ka na, olugu tun ye cɛ waga mugan ni wɔɔrɔ (26 000). Gibeha dugumɔgɔw tun ma jate ni o mɔgɔw ye; olugu tun ye cɛfari kɛmɛ wolonfla. 16Cɛfari kɛmɛ wolonfla fana tun bɛ o kɛrɛkɛjama ra, olugu tun ye numanmanw le ye. Mɔgɔw tun b’a fɔra ko olugu tɛgɛ diyakojugu fɛ, o tun bɛ se ka hali kunsigiden kelen bon k’a sɔrɔ ni o ta tafura ye.
17Izirayɛlimɔgɔ tɔ minw nana Boniyaminu ta mɔgɔw kama, olugu ta kɛrɛkɛdenw tun ye kɛrɛkɛden cɛ waga kɛmɛ naani (400 000); o bɛɛ derira kɛrɛ ra.
Izirayɛlimɔgɔw ni Boniyaminukaw ta kɛrɛ
18Ayiwa, Izirayɛlimɔgɔw tagara Betɛli, ka taga Matigi Ala ɲininka ko: «Matigi Ala, an ta gba juman le ka kan ka kɔn ka taga Boniyaminu ta mɔgɔw kɛrɛ?» Matigi Ala ka o jaabi ko: «Zuda ta mɔgɔw le ka kan ka kɔn ka taga.»
19O lon dugusagbɛ sɔgɔma, Izirayɛlimɔgɔw tagara o ta fanibonw lɔlɔ Gibeha dugu kɔrɔ. 20O kɔ, o bɔra ka taga Boniyaminu ta mɔgɔw kama, ka taga lɔ kɛrɛ kama Gibeha dugu ɲa fɛ. 21Boniyaminu ta mɔgɔw bɔra Gibeha ka na Izirayɛlimɔgɔw kama. O lon na, o ka Izirayɛli cɛ waga mugan ni fla (22 000) le faga. 22Nka o dugusagbɛ, Izirayɛlimɔgɔw ka o ja gbɛlɛya, ka taga lɔ tuun kɛrɛ kama o lɔyɔrɔ fɔlɔ ra, Boniyaminu ta mɔgɔw kama.
23Nka sani o ye taga, Izirayɛlimɔgɔw tagara kasi Matigi Ala ɲa kɔrɔ, fɔ ka taga wula se; o kɔ, o ka Matigi Ala ɲininka ko: «Matigi Ala, yala an ka kan ka taga an balemaw, Boniyaminu ta mɔgɔw kɛrɛ tuun wa?» Matigi Ala ka o jaabi ko: «Aw ye taga o kɛrɛ.» 24Izirayɛlimɔgɔw tagara o le ra, ka taga Boniyaminu ta mɔgɔw kɛrɛ tuun, a tere flanan na. 25O lon na, Boniyaminu ta mɔgɔw bɔra Gibeha dugu kɔnɔ ka na Izirayɛlimɔgɔw kama. O ka kɛrɛkɛden cɛ waga tan ni seegi (18 000) faga Izirayɛlimɔgɔw ra, o bɛɛ tun derira kɛrɛ ra. 26Izirayɛlimɔgɔ jama bɛɛ tagara Betɛli. O tora Matigi Ala ɲa kɔrɔ, ka kasi; o ka sun don, fɔ ka taga wula se. O ka saraka jɛnitaw* ni ninsɔndiya sarakaw* bɔ Matigi Ala ye. 27O kɔ, o ka Matigi Ala ɲininka tuun. O wagati ra, Matigi Ala ta jɛnɲɔgɔnya kɛsu* tun bɛ Betɛli le; 28Haruna dencɛ Elehazari, o dencɛ Finehasi le tun bɛ sarakalasebagaya ra Matigi Ala ɲa kɔrɔ o wagati ra. O ka Matigi Ala ɲininka ko: «Matigi Ala, yala an ka kan ka taga an balemaw, Boniyaminu ta mɔgɔw kɛrɛ tuun wa, walama an ka kan ka o to yi?» Matigi Ala ka o jaabi ko: «Aw ye taga o kɛrɛ, sabu sini ne bɛna o don aw boro.»
29Ayiwa, Izirayɛlimɔgɔw ta kɛrɛkɛden dɔw tagara dogo, ka Gibeha dugu lamini. 30Kɛrɛkɛden tɔw tagara Boniyaminu ta mɔgɔw kama a tere sabanan na. O tagara lɔ kɛrɛ kama Gibeha dugu ɲa fɛ, i n’a fɔ o tun bɛ deri k’a kɛ cogo min na. 31Boniyaminu ta mɔgɔw bɔra tuun, ka taga Izirayɛlimɔgɔw kama. O tora Izirayɛlimɔgɔw nɔgbɛn na fɔ ka taga janfa o ta dugu ra. O ka kɛ Izirayɛlimɔgɔw faga ye tuun, i n’a fɔ o tun k’a kɛ cogo min na kakɔrɔ. O ka Izirayɛlimɔgɔ cɛ bisaba faga, kongokɔnɔyɔrɔw ra, Betɛli dugu sira ra, ani Gibeha dugu sira ra.
32Boniyaminu ta mɔgɔw tun b’a fɔra ko: «An sera o ra tuun; a bɛna kɛ i n’a fɔ lon tɔw ta kɛra cogo min na.» K’a sɔrɔ Izirayɛlimɔgɔw tun bɛ borira o ɲa, ka o nɛgɛ ka o mabɔ o ta dugu ra le, ka taga ni o ye kongosiraw ra. 33Izirayɛlimɔgɔw borira ka bɔ o sigiyɔrɔw ra ka taga lajɛn Baali Tamari. Minw tun dogonin bɛ dugu kɛrɛ fɛ, olugu barara ka bɔ o dogoyɔrɔw ra ka taga Geba kɛnɛgbɛ fan na. 34Kɛrɛkɛcɛ fari waga tan bɔra Izirayɛli mara bɛɛ ra, ka na lɔ Gibeha dugu ɲa fɛ. Kɛrɛ juguyara kosɛbɛ. Boniyaminu ta mɔgɔw tun m’a lɔn ko cɛnriba le bɛna o sɔrɔ. 35Matigi Ala k’a to Izirayɛlimɔgɔw sera Boniyaminu ta mɔgɔw ra. O ka kɛrɛkɛden cɛ waga mugan ni looru ni kɛmɛ (25 100) le faga Boniyaminu ta mɔgɔw ra; o bɛɛ tun derira kɛrɛ ra. 36O le ra, Boniyaminu ta mɔgɔw sɔrɔra k’a lɔn ko se tɛ o ye tuun.
Izirayɛlimɔgɔw tun k’a lawuri a kama le ka bori Boniyaminu ta mɔgɔw ɲa, sabu o tun k’a lɔn ko o ta kɛrɛkɛden minw dogonin bɛ ka Gibeha lamini, ko olugu bɛna bɔ.
37Ayiwa, o mɔgɔ minw tun dogonin bɛ, olugu barara ka bɔ ka girin ka la Gibeha dugu kan, ka dugumɔgɔw faga ni o ta kɛrɛkɛmuruw ye. 38Izirayɛlimɔgɔw tun ka tagamasiyɛn dɔ yira ɲɔgɔn na. Minw tun dogonin bɛ, olugu tun ka kan ka tasuma don ka sisiba dɔ wuri dugu kɔnɔ. 39Tuma min na Izirayɛlimɔgɔw tun bɛ borira Boniyaminu ta mɔgɔw ɲa, k’a to Boniyaminu ta mɔgɔw ka cɛ bisaba faga o ra, Boniyaminu ta mɔgɔw tun b’a miirira ko olugu sera Izirayɛlimɔgɔw ra le ka ban, i n’a fɔ siɲaga tɔw ta kɛra cogo min na. 40Nka sisiba dɔ nana kɛ wuri ye Gibeha dugu kɔnɔ. Boniyaminu ta mɔgɔw ka kɛ o kɔ flɛ ye; o k’a ye ko o ta dugu bɛɛ bɛ jɛnina k’a tasuma wuri san fɛ. 41O wagati ra, Izirayɛlimɔgɔ minw tun bɛ borira, olugu sekɔra ka kɛ na ye Boniyaminu ta mɔgɔw kama. Boniyaminu ta mɔgɔw ka o ye minkɛ, o jigi tigɛra, sabu o k’a ye ko cɛnri sera o ma. 42O borira Izirayɛlimɔgɔw ɲa ka taga kongokolon fan fɛ. Nka Izirayɛlimɔgɔw tugura o kɔ; minw tun dogora dugu kɔ fɛ, olugu fana bɔra ka kɛ o faga ye. 43O ka Boniyaminu ta mɔgɔw lamini fan bɛɛ ra, ka to ka o faga. O ma o ɲasumanin to hali dɔɔnin; o ka o gbɛn ka taga fɔ Gibeha dugu terebɔyanfan na. 44O ka cɛ waga tan ni seegi (18 000) faga Boniyaminu ta mɔgɔw ra; o bɛɛ tun ye cɛfariw le ye. 45Boniyaminu ta mɔgɔ minw borira ka taga kongokolon kɔnɔ, Rimɔn ta farakuru yɔrɔ ra, Izirayɛlimɔgɔw ka cɛ waga looru faga olugu ra sira ra. O ka tɔw gbɛn ka taga se fɔ Gidɔmu dugu kɔrɔ, ka cɛ waga fla faga olugu ra. 46Boniyaminu ta mɔgɔ minw fagara o lon ta kɛrɛ ra, o bɛɛ lajɛnnin kɛra cɛ waga mugan ni looru (25 000); o bɛɛ tun ye cɛfariw le ye.
47Boniyaminu ta mɔgɔ minw sera ka bɔsi, ka bori ka taga dogo kongokolon kɔnɔ, Rimɔn ta farakuru yɔrɔ ra, o tun ye cɛ kɛmɛ wɔɔrɔ. Olugu ka karo naani le kɛ o yɔrɔ ra yi.
48Izirayɛlimɔgɔw sekɔra ka na Boniyaminu ta mɔgɔ tɔw kama; o donna o ta duguw bɛɛ kɔnɔ, ka mɔgɔw bɛɛ faga, ani bɛganw bɛɛ; dugu o dugu tun bɛ o yɔrɔ ra, o ka tasuma don o bɛɛ ra.
21Izirayɛlimɔgɔw ka musow di Boniyaminukaw ma
1Izirayɛlimɔgɔw tun karira Misipa, k’a fɔ ko Izirayɛlimɔgɔ si man kan k’a denmuso di furu ra Boniyaminu ta mɔgɔ dɔ ma tuun. 2Jama bɛɛ tagara Betɛli; o tagara to Matigi Ala ɲa kɔrɔ fɔ ka taga wula se. O kasira, ka kule fɔ ka o ɲaji bɔ. 3O ko: «E, Matigi Ala, Izirayɛli ta Ala, mun le nana a kɛ ko gba kelen fɔnna Izirayɛlimɔgɔw ra bi sa?» 4O dugusagbɛ, o wurira sɔgɔmada joona fɛ; o ka sarakabɔnan dɔ lɔ, ka saraka jɛnitaw* ni ninsɔndiya sarakaw* bɔ Matigi Ala ye. 5O ka ɲininkari kɛ ko: «Izirayɛlimɔgɔw ta gba juman le ma na lajɛn ni Izirayɛlimɔgɔ tɔw ye Misipa?» O ka o ɲininkari kɛ, sabu o tun karira ko ni Izirayɛlimɔgɔ min o min ma na Misipa Matigi Ala ɲa kɔrɔ, ko o tigi ka kan ka faga.
6Boniyaminu ta mɔgɔw fagako tingalɔn ka Izirayɛlimɔgɔw sɔrɔ, sabu o balemaw tun lo. O ko: «E, Izirayɛli ta gba kuturu kelen le banna tan bi!» 7O k’a fɔ tuun ko: «Cɛ dama dama minw sera ka bɔsi Boniyaminu ta mɔgɔw boro, an bɛna musow sɔrɔ min ka o di olugu ma, sabu an karira Matigi Ala ra ko an si tɛna an denmuso di furu ra Boniyaminu ta mɔgɔw ma?»
8O ka ɲininkari kɛ tuun ko: «Yala Izirayɛli ta gba dɔ bɛ yi min ma na Misipa Matigi Ala ɲa kɔrɔ wa?» Ayiwa, o k’a kɔrɔsi k’a ye ko mɔgɔ si ma bɔ Yabɛsi dugu kɔnɔ, Galadi mara ra ka na jamalajɛnyɔrɔ ra Misipa. 9O ka jama bɛɛ jate, k’a ye ko Yabɛsi dugumɔgɔ si tun ma na ka bɔ Galadi mara ra. 10Jama k’a ye ten minkɛ, o ka kɛrɛkɛden waga tan ni fla (12 000) ci, k’a fɔ olugu ye ko: «Aw ye taga Galadi mara ra, ka taga Yabɛsi dugumɔgɔw bɛɛ faga ni aw ta kɛrɛkɛmuruw ye, a musow ni a denmisɛnw bɛɛ. 11Aw ye cɛw bɛɛ faga; muso o muso ka cɛko lɔn, aw ye o fana faga; aw ye taga a kɛ ten.» 12Ayiwa, kɛrɛkɛdenw tagara o mɔgɔw faga; nka o ka sunguruden kɛmɛ naani sɔrɔ Yabɛsi dugumɔgɔw ra, Galadi mara ra, minw ma cɛko lɔn. O nana ni o sungurudenw ye Izirayɛlimɔgɔw fɛ Silo, Kanaana jamana ra.
13Ayiwa, Boniyaminu ta cɛ dama dama minw tun borira ka taga to Rimɔn ta farakuruyɔrɔ ra, Izirayɛli jama bɛɛ bɛnna a ra ka cira bla o mɔgɔw ma, ka taga a fɔ o ye ko kɛrɛ banna. 14O mɔgɔw nana. Izirayɛlimɔgɔw tun ka sunguruden minw mina Yabɛsi dugu kɔnɔ Galadi mara ra, o ka o sunguruw di olugu ma, ka o kɛ o ta musow ye. Nka o sunguruw ma o cɛw labɔ.
15Izirayɛlimɔgɔw nimisara tuun o balemaw, Boniyaminu ta mɔgɔw fagako ra, sabu a kɛra i n’a fɔ Matigi Ala tun ka Izirayɛlimɔgɔw dayaga le. 16Izirayɛli jama cɛkɔrɔbaw ko: «An bɛna mun le kɛ ka muso dɔw sɔrɔ k’a di Boniyaminu ta cɛ tɔw ma sisan? An ka o ta musow bɛɛ faga ka ban kɛrɛ ra.» 17O ko: «Boniyaminu ta mɔgɔ minw bɔsira, olugu ka kan ka sigi o ta mara ra, janko Izirayɛli ta siya dɔ tɔgɔ kana tunu. 18Nka an tɛ se ka an denmusow di o ma ka o kɛ o musow ye; sabu an karira ka ban k’a fɔ ko: ‹Ni mɔgɔ o mɔgɔ k’a denmuso di Boniyaminu ta mɔgɔ dɔ ma, Ala ye o tigi danga.› »
19Izirayɛlimɔgɔw nana a fɔ ko: «Ayiwa, san o san an bɛ ɲanagbɛ dɔ kɛ ka Matigi Ala bato Silo, Betɛli sahiliyanfan fɛ, sira min bɛ bɔ Betɛli ka taga Sikɛmu, o sira terebɔyanfan na, Lebona dugu woroduguyanfan fɛ.» 20O k’a fɔ Boniyaminu ta cɛ tɔw ye ko: «Ni o ɲanagbɛ wagati sera, aw ye taga dogo rɛzɛnforow kɔnɔ, 21ka to ka kɔrɔsiri kɛ; ni Silo dugu sunguruw nana bɔ ko o bɛ taga dɔnkɛyɔrɔ ra, o tuma aw ye bɔ rɛzɛnforow cɛ ra, aw bɛɛ kelen kelen ye Silo dugu sunguru kelen mina, ka taga ni a ye aw ta mara ra, ka o kɛ aw ta musow ye. 22Ni o sunguruw facɛw walama ni o balemacɛw dimina ka na an fɛ, an bɛna a fɔ o ye ko o ye sabari ka o to aw boro; ko sabu an ma se ka muso dɔ sɔrɔ aw bɛɛ ye Yabɛsi dugu kɔnɔ. An bɛna a fɔ o ye ko olugu yɛrɛ le m’a lawuri a kama ka o denmusow di aw ma; o ra, o karira min na, o kariri kunko tɛ se ka ben o kan tuun.»
23Ayiwa, Izirayɛlimɔgɔw ka min fɔ, Boniyaminu ta mɔgɔw k’a kɛ ten. O ɲanagbɛ wagati ra, o bɛɛ kelen kelen ka sunguru kelen mina dɔnkɛyɔrɔ ra ka taga ni a ye o ta mara ra, ka o kɛ a muso ye. O cogo ra, o ka o ta duguw lɔ kokura, ka sigi o ra. 24O wagati kelen na, Izirayɛlimɔgɔw bɔra o ta ɲɔgɔnlajɛnyɔrɔ ra, ka taga o ta maraw ra; bɛɛ tagara a ta so, bɛɛ tagara a ta sigiyɔrɔ ra.
25O wagati ra, masacɛ si tun tɛ Izirayɛlimɔgɔw kunna. Bɛɛ tun bɛ a sagonanko le kɛ.