DANIYƐLI

TA KO KITABU

Kitabu faamucogo

Daniyɛli tɔgɔ lara nin kitabu ra, nka an t’a lɔn ni ale kɛra a sɛbɛbaga ye.

Wagati min na Yahudiyaw tun bɛ siya tɔw ta fanga kɔrɔ, o wagati le ra Daniyɛli ta kitabu sɛbɛra.

Kitabu tarancɛ fɔlɔ (1–6) bɛ Daniyɛli ni a tɔɲɔgɔncɛ saba ta ko fɔ an ye. O cɛ naani ka o jigi la Ala kan, o ma sɔn ka Ala kan bla, hali ni o bɛ tɔɔrɔ.

Kitabu tarancɛ flanan na (7–12), Ala bɛ tagamasiyɛn caman yira Daniyɛli ra. O tagamasiyɛnw bɛ dunuɲa fangatigiw, ani o ta masayaw damina ni a laban yira. Tuma dɔw, Daniyɛli yɛrɛ tɛ o tagamasiyɛnw kɔrɔ lɔn; Ala ta mɛlɛkɛ le b’a kɔrɔ fɔ a ye.

Nin kitabu bɛ a yira an na ko Ala ta fanga le bɛ fanga tɔ bɛɛ kunna. A bɛ se ka dugukolo siyaw bɛɛ kɛ k’a yɛrɛ sago dafa. Dunuɲa fangatigibaw bɛ na, ka taga, nka Ala ta fanga bɛ to a cogo ra wagati bɛɛ; a tɛ yɛlɛma. Ala le bɛ se k’a ta mɔgɔw kisi. Lanabaga ka kan ka k’a jigi la Ala kan wagati bɛɛ, ka kɛ kankelentigi ye, ka to Ala ta can sira kan.

Kitabu kɔnɔkow

Daniyɛli ni a tɔɲɔgɔncɛ saba ta ko (1–6)

Daniyɛli ka wara naani tagamasiyɛn ye (7)

Daniyɛli ka sagajigi ni bakɔrɔnin tagamasiyɛn ye (8–9)

Daniyɛli ka Ala ta ciraden tagamasiyɛn ye bada ra (10–11)

Daniyɛli ka dunuɲa laban tagamasiyɛn ye (12)

1

Daniyɛli ni a tɔɲɔgɔnw bɛ Babilɔni masacɛ ta so

1Zuda mara masacɛ Yehoyakimu ta masaya san sabanan na, Babilɔni masacɛ Nebukadinɛsari nana Zude mara ra, ka na Zeruzalɛmu dugu lamini. 2Matigi Ala ka Zuda masacɛ Yehoyakimu don a boro. A ka Ala ta batoso ta minan dɔw cɛ. A ka o minanw ta ka taga ni o ye a ta ala ta bon kɔnɔ Sinehari jamana ra, ka taga o bla a ta ala ta bon ta naforoblayɔrɔ ra.

3Lon dɔ, masacɛ k’a fɔ a ta baaradenw kuntigi Asipenazi ye, ko a ye Izirayɛli kanbelen minanin dɔw ɲanawoloma ka na ni o ye, minw ye masacɛdenw walama fagamadenw ye. 4O ye kɛ kanbelen dɔw ye, fiyɛn tɛ minw fari ra, ani minw cɛ ka ɲi. O ye kɛ mɔgɔ hakirimanw ye, ani mɔgɔ kolɔnbagaw ye fɛn bɛɛ ra, ani mɔgɔ karanninw, ani mɔgɔ barakamanw, ani mɔgɔ faamurikɛbagaw, minw bɛna se ka baara kɛ masacɛ ta so kɔnɔ, ani ka Babilɔnikaw ta kan ni o ta sɛbɛri degi. 5Masacɛ yɛrɛ ta domuni ni a ta duvɛn le tun ka kan ka di o ma lon o lon ka o kɛ o ta baro ye. O ka kan ka karan fɔ san saba. O kɔ, o bɛ sɔrɔ ka don masacɛ ta baara ra.

6Ayiwa, kanbelen minw ɲanawolomara, cɛ naani tun bɛ olugu ra minw tun bɔra Zuda ta gba ra. O tun ye Daniyɛli ye, ani Hananiya, ani Misahɛli, ani Azariya. 7Baaradenw kuntigi ka tɔgɔ wɛrɛw la o ra. A ka Daniyɛli tɔgɔ la ko Bɛlisasari, ka Hananiya tɔgɔ la ko Sadaraki, ka Misahɛli tɔgɔ la ko Mesaki, ka Azariya tɔgɔ la ko Abɛdi Nego1.7 O ka o tɔgɔw la o kanbelenw ra, ka kaɲa ni Babilɔnikaw ta alaw tɔgɔw le ye, k’a yira ko o kɛra Babilɔnikaw ye sisan..

8Nka Daniyɛli k’a latigɛ a jusukun na ko ale t’a fɛ ka masacɛ ta domunifɛnw domu,1.8 Ka kaɲa ni Yahudiyaw ta sariya ye, o tun man kan ka o domunifɛnw domu (Sarakalasebagaw 11; 17.10-16; 20.25). walama k’a ta duvɛn min, k’a yɛrɛ lanɔgɔ Ala ɲa kɔrɔ. O ra, a k’a fɔ baaradenw kuntigi ye k’a gbɛlɛya ko a kana olugu jagboya ka masacɛ ta fɛnw domu ka o yɛrɛ lanɔgɔ.

9Ala fana k’a kɛ Daniyɛli ko diyara baaradenw kuntigi ye; a sɔnna ka Daniyɛli ta kuma lamɛn. 10Nka a k’a fɔ Daniyɛli ye ko: «Aw ka kan ka fɛn minw domu, ani aw ka kan ka fɛn minw min, masacɛ yɛrɛ le ka o latigɛ. O ra, ne bɛ siranna, sabu ni a nana a ye ko aw fasara ka tɛmɛ aw tɔɲɔgɔnw kan, a bɛna a fɔ ko ne nɔ lo. A bɛna ne faga aw kosɔn.» 11Ayiwa, baaradenw kuntigi tun ka cɛ min bla ko a ye a janto Daniyɛli ni Hananiya ni Misahɛli ni Azariya ra, Daniyɛli tagara kuma o cɛ fɛ. 12A k’a fɔ a ye ko: «Sabari ka i ta jɔnw kɛ k’a flɛ, ka se tere tan, k’a to an ye domuni gbansan dɔrɔn le domu, sogo tɛ min na, ani ka ji dama min. 13O kɔ, an tɔɲɔgɔn tɔ minw bɛ masacɛ ta fɛnw domuna, i ye anw ɲadaw ni olugu ɲadaw suma; ni i yɛrɛ ka min kɔrɔsi, o tuma ni min ka i diya i ye o kɛ.»

14Domunidibaga sɔnna o ta kuma ma. A ka o kɛ k’a flɛ ka se fɔ tere tan. 15Ayiwa, tere tan bɛ dafa tuma o tuma, o bonyara, o ɲadaw fana tun flɛ ka di ka tɛmɛ o tɔɲɔgɔn ta kan, minw tun bɛ masacɛ ta domuniw kɛra. 16Kabini domunidibaga k’a ye ten, a ma masacɛ ta domuni ni a ta duvɛn di o ma tuun. A ka domuni gbansanw dɔrɔn le di o ma.

17Ala ka lɔnniya ni faamuri di o kanbelen naani ma o ta karan na, ka hakiritigiya fana di o ma. Ka fara o kan, Daniyɛli tun bɛ se ka ko yiraninw, ani sikow bɛɛ kɔrɔ lɔn k’a fɔ mɔgɔw ye.

18Ayiwa, masacɛ tun ka wagati min yira, o dafara minkɛ, baaradenw kuntigi tagara ni kanbelenw bɛɛ ye masacɛ fɛ. 19Masacɛ kumana ni o bɛɛ ye kelen kelen. Nka a k’a ye ko o si ta hakiritigiya ma Daniyɛli ni Hananiya ni Misahɛli ni Azariya ta bɔ. O kosɔn masacɛ ka o bla a yɛrɛ ta baaraw kunna. 20Ko o ko tun ye hakiritigiya ko ye, ani faamuri ko, ni masacɛ tun ka o ɲininka o dɔ ra, a tun b’a ye ko Daniyɛli ni a tɔɲɔgɔnw ta ladiri le tun ka fisa ni a ta jamana lagbɛrikɛbagaw, ani a jinamoriw ta ye fɔ siɲaga tan.

21Ayiwa, o ra, Daniyɛli tora Babilɔni*, masacɛ ta so, fɔ ka taga se masacɛ Sirusi ta masaya san fɔlɔ ma.

2

Masacɛ Nebukadinɛsari ta siko

1Masacɛ Nebukadinɛsari ta masaya san flanan na, a ka siko dɔw kɛ. O ko k’a hakiri ɲagami kosɛbɛ, fɔ k’a bari sunɔgɔ ra. 2A ko o ye a ta lɔnnikɛbagaw bɛɛ wele: jinamoriw, ani lagbɛrikɛbagaw, ani subagaw, ani tagamasiyɛn lɔnbagaw bɛɛ, o ye na ale ta sikow ɲafɔ a ye. O bɛɛ nana masacɛ fɛ. 3Masacɛ k’a fɔ o ye ko: «Ne ka siko dɔ le kɛ, min ka ne hakiri ɲagami. Ne b’a fɛ aw ye ne ta siko fɔ ne ye.»

4Lɔnnikɛbagaw ka masacɛ jaabi aramekan na, ko: «E, Masacɛ, Ala ye i mɛɛn an kɔrɔ! I ta siko fɔ i ta jɔnw ye, ni o kɛra, an bɛna a kɔrɔ fɔ i ye.» 5Masacɛ k’a fɔ o ye ko: «Ne ka min latigɛ, o le ye nin ye: ni aw ma se ka ne ta siko fɔ ne ye, k’a kɔrɔ fana fɔ, o bɛna aw mina ka aw faga, ka aw ta sow bɛɛ ci k’a ton ɲɔgɔn kan i ko ɲamaɲama. 6Nka ni aw sera ka siko fɔ ne ye, k’a kɔrɔ fɔ ka la a kan, ne bɛna aw ladiya, ka aw bonya kosɛbɛ. O ra, aw ye siko fɔ ne ye, k’a kɔrɔ fana fɔ.»

7Lɔnnikɛbagaw ka masacɛ jaabi tuun ko: «Masacɛ, ele kɔni ye siko fɔ an ye dɔrɔn; an bɛna a kɔrɔ fɔ i ye.» 8Masacɛ ko: «Ne ka aw ta ceguya lɔn! Aw b’a fɛ ka kuma caya le janko aw ye wagati sɔrɔ ka fɛn dɔ sɔrɔ k’a fɔ ne ye, sabu ne ka min latigɛ, aw ka o lɔn. 9Ayiwa, ni aw ma siko fɔ ne ye, min fɔra, o le bɛna kɛ aw bɛɛ ra. Aw b’a fɛ ka bɛn a ra ka na faninyakumaw ni nanbarakuma dɔw le fɔ ne ye, janko sani wagati dɔ cɛ, ne ye ne ta miiriya yɛlɛma. Aw ye siko fɔ ne ye; ni o kɛra, ne bɛna a lɔn ko can ra, aw bɛ se k’a kɔrɔ fana fɔ ne ye.» 10Lɔnnikɛbagaw ka masacɛ jaabi ko: «Masacɛ, i ka min fɔ, mɔgɔ si tɛ dunuɲa ra yan min bɛ se ka o kɛ. Masacɛ si fana ma nin ko ɲɔgɔn ɲini a ta jinamoriw ni a ta lagbɛrikɛbagaw ni a ta tagamasiyɛn lɔnbagaw fɛ fɔlɔ ni ele tɛ; hali masacɛw bɛɛ ra fangatigi, walama o bɛɛ ra tɔgɔtigi ma nin ɲɔgɔn kɛ. 11Masacɛ, i ka min fɔ, o ka gbɛlɛn. Mɔgɔ si tɛ se ka nin ko fɔ masacɛ ye, ni an ta alaw tɛ, k’a sɔrɔ olugu fana tɛ adamadenw cɛ ra yan.»

12O ka o kuma fɔ minkɛ, masacɛ dimina kosɛbɛ. A ko o ye Babilɔni lɔnnikɛbagaw bɛɛ faga. 13O ko latigɛra minkɛ dɔrɔn, o ka kɛ lɔnnikɛbagaw mina ye ko o bɛ taga o faga. O tagara Daniyɛli ni a tɔɲɔgɔnw fana yɔrɔɲini ko o bɛ o faga.

14Daniyɛli ka o mɛn minkɛ, a tagara kuma masacɛ ta sorasikuntigi fɛ, min tɔgɔ ye ko Ariyɔki. O tun ka Babilɔni lɔnnikɛbagaw fagari ko baara don ale le boro. Daniyɛli kumana a fɛ ni hakiritigiya ani bonya ye. 15A ka Ariyɔki ɲininka ko: «Mun le k’a to masacɛ ka nin kogbɛlɛn ɲɔgɔn latigɛ?» Ayiwa, Ariyɔki k’a ko bɛɛ ɲafɔ Daniyɛli ye. 16Daniyɛli teliyara ka taga masacɛ fɛ, ka taga a fɔ a ye ko a ye muɲu dɔɔnin, ko sani wagati dɔ cɛ, ale bɛna a ta siko fɔ a ye.

Ala ka siko gundo yira Daniyɛli ra

17Ayiwa, Daniyɛli bɔra ka taga a ta so, ka taga o ko ɲafɔ a tɔɲɔgɔnw ye, Hananiya, ani Misahɛli ni Azariya. 18A ko o ye sankolo tigi Ala daari, janko Ala ye makari o ra ka siko gundo yira o ra, janko o kana olugu ni Babilɔni lɔnnikɛbaga tɔw bɛɛ faga.

19Ayiwa, Ala ka o siko gundo yira Daniyɛli ra su fɛ siko ra. Daniyɛli ka sankolo tigi Ala fo. 20Daniyɛli ko:

«Ne bɛ Ala tɔgɔ tando wagati bɛɛ, ani tuma bɛɛ.

Hakiritigiya ni fanga ye ale le ta ye.

21Ale le bɛ se ka wagatiw ni ko nataw yɛlɛma k’a kɛ a sago ye.

A bɛ masa dɔ wuri ka dɔ sigi.

A bɛ hakiritigiya di hakiritigiw ma,

ka lɔnniya di kolɔnbagaw ma.

22A bɛ fɛnbaw, ani fɛn dogoninw yira.

Fɛn minw bɛ dibi ra, a ka o lɔn fana.

Ale yɛrɛ siginin bɛ yeelen le cɛ ma.

23Ne bɛmaw ta Ala,

ne bɛ i bonya, ka i tando;

sabu i ka hakiritigiya ni fanga di ne ma.

An ka min daari i fɛ, i ka o yira ne ra;

i ka masacɛ ta siko gundo yira an na.»

Daniyɛli ka siko kɔrɔ fɔ

24Ayiwa, o kɔ, Daniyɛli tagara Ariyɔki fɛ, masacɛ tun k’a fɔ min ye ko a ye Babilɔni lɔnnikɛbagaw faga. Daniyɛli tagara a fɔ a ye ko a kana lɔnnikɛbagaw faga, ko a ye taga ni ale ye masacɛ fɛ, ale bɛna taga siko ɲafɔ masacɛ ye.

25Ariyɔki teliyara ka taga ni Daniyɛli ye masacɛ fɛ. O sera yi minkɛ, Ariyɔki k’a fɔ masacɛ ye ko: «Zuda ta mɔgɔ minw minana, ne ka cɛ kelen sɔrɔ olugu ra, min bɛ se ka i ta siko ɲafɔ i ye.»

26Masacɛ ka Daniyɛli ɲininka. O tun bɛ Daniyɛli wele ko Bɛlisasari. Masacɛ ko: «Yala can lo ko ele bɛ se ka ne ta siko fɔ ne ye, k’a kɔrɔ fana fɔ ka la a kan wa?»

27Daniyɛli ka masacɛ jaabi ko: «Masacɛ, i ka fɛn min ɲini, o ye gundo le ye, lagbɛrikɛbagaw ni jinamoriw ni jotigiw si tɛ se ka min lɔn k’a fɔ i ye. 28Nka Ala dɔ bɛ san fɛ, ale bɛ gundow lɔn. Ale Ala le ka ko nataw yira masacɛ ra siko ra. Ayiwa, i ka siko min kɛ, ani i ka fɛn minw ye ka i to sunɔgɔ ra, ne bɛna o fɔ i ye.

29«E, masacɛ, ko minw bɛna kɛ wagati nataw ra, o le nana i ta miiriya ra, ka i to sunɔgɔ ra. Ala min bɛ gundow lɔn, ale le ka ko nataw yira i ra. 30Ayiwa, ne kɔni, nin kow yirara ne ra, nka o t’a yira ko ne ta hakiritigiya le ka bon danfɛn tɔw bɛɛ ta ye dɛ! Ala le b’a fɛ ko i ta siko kɔrɔ ye fɔ i ye, ani miiriya minw nana i hakiri ra, i ye o kɔrɔ lɔn.

31«E, masacɛ! I ta siko ra, i ka mɔgɔ bisigiya dɔ le lɔnin ye, belebeleba jamijan, a bɛ manamanana. Siranyafɛnba tun lo fana. 32A kunkolo tun ye sanin yɛrɛworo ye, a disi ni a borow tun ye warigbɛ ye, a kɔnɔbara ni a wotow tun ye siranɛgɛ ye, 33a senkalaw tun ye nɛgɛ ye, a senw yɔrɔ dɔw tun ye nɛgɛ ye, yɔrɔ dɔ tun ye bɔgɔ ye. 34Ayiwa, ka i to flɛri ra, kabakuru dɔ bɔra yi a yɛrɛ ma, ka na o mɔgɔ bisigi sen gbasi, k’a sen nɛgɛraman ni a bɔgɔraman karikari. 35O kɛra minkɛ, nɛgɛ o, bɔgɔ o, siranɛgɛ o, warigbɛ o, sanin o, o bɛɛ cira ɲɔgɔn fɛ, fɔ ka mugumugu. Fɔɲɔ k’a ta i n’a fɔ fɔɲɔ bɛ ɲɔkalaw ta cogo min na ɲɔgbasituma ra; a yɔrɔ si ma ye tuun. Nka kabakuru min k’a gbasi k’a ben, o kabakuru kɛra kuru belebele ye, fɔ ka dugukolo bɛɛ fa.

36«Ayiwa, masacɛ, i ta siko ye nin le ye. Sisan an bɛna a kɔrɔ fɔ i ye. 37E, masacɛ, ele le ye masacɛw ta masacɛ ye, sabu sankolo tigi Ala ka masaya ni sebagaya ni fanga ni bonya di i ma. 38A ka adamadenw ni bɛganw ni kɔnɔw bla i ta fanga kɔrɔ dugukolo yɔrɔ bɛɛ ra. A ka i sigi o bɛɛ kunna. I ka mɔgɔ bisigi min ye siko ra, o kunkolo saninlaman ye ele yɛrɛ le ye. 39Nka masaya dɔ wɛrɛ bɛna na i ta masaya kɔ fɛ, min tɛna bonya ka i ta bɔ. O kɔ, masaya sabanan bɛna na fana; o le bɛna kɛ i ko siranɛgɛ. O fanga bɛna sigi dunuɲa yɔrɔ bɛɛ kunna. 40O kɔ, masaya wɛrɛ bɛna na, o bɛna kɛ a naaninan ye. O masacɛ ta fanga bɛna gbɛlɛya i ko nɛgɛ. Nɛgɛ bɛ ciri ni tigɛri kɛ cogo min na, o masacɛ bɛna masaya tɔw bɛɛ cici ka bɔ yi, ka o bɛɛ mugumugu o cogo le ra. 41Nka i n’a fɔ i k’a senw ni a senmandenw ye, o yɔrɔ dɔw ye bɔgɔ ye, a yɔrɔ dɔw ye nɛgɛ ye, ayiwa, o masaya bɛna taran fla le. Nka o bɛɛ n’a ta, fanga belen bɛna kɛ a ra i ko nɛgɛ ta fanga, sabu nɛgɛ ni bɔgɔ le tun ɲagaminin bɛ ɲɔgɔn na. 42Ayiwa, i n’a fɔ a senmanden dɔw tun ye nɛgɛ ye, dɔw tun ye bɔgɔ ye, o masaya baraka bɛna bonya fan dɔ ra, k’a baraka dɔgɔya fan dɔ ra. 43I ka nɛgɛ ni bɔgɔ ɲagaminin ye cogo min na, o b’a yira ko o masacɛ fla bɛna don ɲɔgɔn na, fɔ ka furuw don o ta mɔgɔw ni ɲɔgɔn cɛ. Nka o tɛna se ka bɛn ka o kan kɛ kelen ye, sabu nɛgɛ ni bɔgɔ tɛ se ka ɲɔgɔn mina ka kɛ kelen ye.

44«Nka o masayaw wagati ra, sankolo tigi Ala bɛna masaya wɛrɛ sigi. O masaya tɛna ban ka ye, siya wɛrɛ si tɛna se ka fanga bɔsi o masacɛ ra fana. A bɛna masaya tɔw bɛɛ ci ka bɔ yi; a yɛrɛ bɛna sigi a ta fanga ra wagati bɛɛ. 45I ka kabakuru min ye, min wɔrɔra a yɛrɛ ma ka bɔ kuru ra, k’a sɔrɔ mɔgɔ boro ma maga a ra, ka na nɛgɛ ni siranɛgɛ ni bɔgɔ ni warigbɛ ni sanin ci, o kabakuru bɛ o masayakura tagamasiyɛn le ye.

«Ayiwa, Alaba le ka o fɛn nataw yira masacɛ ra. I ta siko ye can le ye, a kɔrɔ fɔra cogo min na, a bɛna kɛ ten le fana, sigiya t’a ra.»

46Ayiwa, Nebukadinɛsari ka o mɛn minkɛ, a k’a kinbiri gban k’a ɲa biri dugu ma Daniyɛli kɔrɔ k’a bonya. A ko o ye saraka bɔ Daniyɛli ye, ka wusunan saraka don a ye. 47Masacɛ ka kuma lase Daniyɛli ma k’a fɔ a ye ko: «Can ra, aw ta Ala le ye alaw bɛɛ ta Ala ye, ani masaw bɛɛ ta Matigi. Ale le bɛ se ka gundow yira; o kosɔn i sera ka nin gundo lɔn k’a fɔ.»

48O kɔ, masacɛ ka Daniyɛli bonya kosɛbɛ, ka fɛnɲanaman caman di a ma. A ka Daniyɛli sigi Babilɔni* mara bɛɛ kunna, k’a kɛ lɔnnikɛbagaw bɛɛ ta ɲamɔgɔba ye.

49Nka Daniyɛli ka masacɛ daari ko a ye Babilɔni mara kuntigiya di Sadaraki ni Mesaki ni Abɛdi Nego ma. Ale yɛrɛ tora masacɛ ta masaso lu kɔnɔ.

3

Nebukadinɛsari ta batofɛn saninlaman

1Ayiwa, masacɛ Nebukadinɛsari nana batofɛn saninlaman dɔ lalaga. A janya tun ye nɔngɔn3.1 Nɔngɔn ɲa kelen bɛ se ka bɛn mɛtɛrɛ tarancɛ le ma. ɲa biwɔɔrɔ k’a bonya kɛ nɔngɔn ɲa wɔɔrɔ ye. O ka o batofɛn saninlaman lɔ Dura kɛnɛgbɛba ra, Babilɔni mara ra. 2Masacɛ ka fagamaw, ani dugutigiw, ani jamanatigiw, ani masacɛ ladibagaw, ani jamana warimarabagaw, ani sariya kuntigiw, ani kititigɛbagaw, ani jamana ɲamɔgɔ tɔw bɛɛ wele ka na. Olugu nana lajɛn, ka batofɛn saninlaman ta ɲanagbɛ kɛ, Nebukadinɛsari tun ka o batofɛn min lalaga. 3Ayiwa, o fagamaw, ani o dugutigiw, ani o jamanatigiw, ani masacɛ ladibagaw, ani jamana warimarabagaw, ani sariya kuntigiw, ani kititigɛbagaw, ani jamana ɲamɔgɔ tɔw bɛɛ, olugu nana lajɛn batofɛn saninlaman ɲa fɛ ka o ɲanagbɛ kɛ. 4Kumalasebaga dɔ nana pɛrɛn k’a fɔ mɔgɔw ye ko: «Siyaw bɛɛ, jamanaw bɛɛ mɔgɔw, kanw bɛɛ mɔgɔw, masacɛ ko k’a fɔ aw ye, 5ko ni aw nana kɛ burufiyɛkan, ani filenfiyɛkan, ani gɔnifɔkan, ani korafɔkan, ani filen dafla fɔkan, ani fɔrifɛn suguya bɛɛ kan mɛn ye tuma min na, o tuma, aw bɛɛ ye aw ɲa biri dugu ma, ka batofɛn saninlaman bato, masacɛ Nebukadinɛsari ka min lalaga. 6Ni mɔgɔ o mɔgɔ ma a ɲa biri dugu ma k’a bato, o bɛna o tigi firi tasumaba dɔ cɛ ma o yɔrɔnin bɛɛ.» 7O ra, mɔgɔw nana burufiyɛkan ni filenfiyɛkan ni gɔnifɔkan ni sokufɔkan ni fɔrifɛn tɔw kan mɛn minkɛ, siyaw bɛɛ, ani jamanaw bɛɛ mɔgɔw, ani kanw bɛɛ mɔgɔw bɛɛ ka o ɲa biri dugu ma ka batofɛn saninlaman bato, masacɛ Nebukadinɛsari tun ka min lalaga.

Daniyɛli tɔɲɔgɔnw banna ka batofɛn saninlaman bato

8Ayiwa, o wagati yɛrɛ ra, Babilɔnika dɔw tagara Yahudiyaw jaraki masacɛ fɛ. 9O k’a fɔ masacɛ ye ko: «E, masacɛ, Ala ye i mɛɛn an kɔrɔ! 10Masacɛ, ele yɛrɛ le k’a fɔ ko ni mɔgɔw nana burufiyɛkan ni filenfiyɛkan ni gɔnifɔkan ni sokufɔkan ni fɔrifɛn tɔw kan mɛn, ko bɛɛ ye a ɲa biri dugu ma ka batofɛn saninlaman bato. 11I ko ni mɔgɔ o mɔgɔ m’a ɲa biri dugu ma k’a bato, ko i bɛna o tigi firi tasumaba cɛ ma. 12K’a sɔrɔ i ka Babilɔni mara ɲamɔgɔya di Yahudiya minw ma, Sadaraki, ani Mesaki ni Abɛdi Nego, olugu tɛ i ta kuma jatera. O tɛ i ta alaw si le batora; i ka batofɛn saninlaman min fana lalaga, o tɛ sɔn ka o bato fiyewu.»

13Masacɛ ka o mɛn minkɛ, a dimina kosɛbɛ. A ko, ko o ye na ni Sadaraki ni Mesaki ni Abɛdi Nego ye. O nana ni o ye masacɛ fɛ. 14A ka o ɲininka ko: «Sadaraki ni Mesaki ni Abɛdi Nego, yala can lo ko aw banna ko aw tɛ ne ta alaw bato, ani ko ne ka batofɛn saninlaman min lalaga ko aw tɛ o bato wa? 15Ayiwa, sisan, aw ye aw yɛrɛ labɛn. Ni aw nana burufiyɛkan, ani filenfiyɛkan, ani gɔnifɔkan, ani sokufɔkan, ani fɔrifɛn tɔw bɛɛ kan mɛn tuma o tuma, o tuma aw ye aw ɲa biri dugu ma ka batofɛn saninlaman bato, ne ka min lalaga. Ni aw m’a bato, ne bɛna aw firi tasumaba cɛ ma sisan yɛrɛ. Ni ne ka aw firi tasumaba cɛ ma, o tuma ala juman wɛrɛ le bɛna aw kisi ka bɔ ne boro?» 16Ayiwa, Sadaraki ni Mesaki ni Abɛdi Nego ka masacɛ jaabi ko: «Masacɛ, anw kumakun yɛrɛ tɛ nin ko ra. 17Nka hali ni o ka anw firira tasumaba cɛ ma, anw ta Ala, an bɛ Ala min bato, ale bɛ se ka an kisi tasumaba ma; ale bɛna an kisi fana ka bɔ ele masacɛ boro. 18Nka hali ni a ma an kisi, i ye a lɔn ka la a ra, masacɛ, ko an kɔni tɛna i ta alaw bato fiyewu, walama i ka i ta batofɛn saninlaman min lalaga, ka o bato.»

O ka Daniyɛli tɔɲɔgɔncɛ saba firi tasuma ra

19O kuma fɔra minkɛ, dɔ farara Nebukadinɛsari ta dimi kan. A dimina Sadaraki ni Mesaki ni Abɛdi Nego kɔrɔ fɔ k’a ɲa wulen. A k’a fɔ a ta mɔgɔw ye ko o ye dɔ fara tasumaba baraka kan, k’a baraka bonya fɔ siɲaga wolonfla ka tɛmɛ a cogokɔrɔ kan. 20A k’a fɔ a ta sorasicɛ barakaman dɔw ye, ko olugu ye Sadaraki ni Mesaki ni Abɛdi Nego mina ka o siri ka o firi tasumaba cɛ ma. 21O ka o mina ka o siri ni o ta kurusiw ni o ta forokiyaw ni o ta deregebaw ni o ta banflaw ni o ta fani tɔw bɛɛ ye, ka o firi tasumaba cɛ ma. 22I n’a fɔ masacɛ fariyaninba le tun k’a fɔ ka gbɛlɛya ko o ye tasuma baraka bonya, o fana tun k’a bonya fɔ ka tɛmɛ a dan kan. O ra, sorasi minw tun ka Sadaraki ni Mesaki ni Abɛdi Nego firi ta ra, ta fundɛnin ka olugu faga. 23Sadaraki ni Mesaki ni Abɛdi Nego sirinin tagara ben tasumaba cɛ ma.

24Dɔɔnin kɛra, Nebukadinɛsari barara ka wuri ka lɔ; a kabakoyara. A k’a ta jamana ɲamɔgɔw ɲininka ko: «O tuma an ma cɛ saba le siri ka o firi tasuma ra wa?» O ka masacɛ jaabi ko: «Masacɛ, cɛ saba le firira tasuma ra.» 25Masacɛ ko: «O bɛɛ n’a ta, ne ɲa bɛ cɛ naani le ra, o bɛ yaalayaalara tasuma cɛ ma, o si sirinin tɛ; tasuma ma nɔ bla o si ra fana. A naaninan cogoya bɔra alaw ta mɔgɔ dɔ le fɛ.»

Masacɛ ka Daniyɛli tɔɲɔgɔncɛw bonya

26O kɔ, Nebukadinɛsari gbarara tasumaba kɔrɔ. A ko: «Sadaraki, Mesaki, Abɛdi Nego, Ala kɔrɔtaninba ta baaradenw, aw ye bɔ ka na yan!» Sadaraki ni Mesaki ni Abɛdi Nego bɔra tasuma ra.

27Fagamaw ni jamanatigiw ni dugutigiw ni masacɛ ladibagaw bɛɛ nana lajɛn. O k’a ye ko tasuma ma foyi kɛ o cɛ saba si fari ra, ko o kunsigi ma jɛni, tasuma ma se o ta faniw ma, ko hali tasuma kasa yɛrɛ tɛ o ra. 28Nebukadinɛsari ka kuma ta, k’a fɔ ko: «An ye Sadaraki ni Mesaki ni Abɛdi Nego ta Ala tando. Ale le k’a ta mɛlɛkɛ ci ka na a ta baaradenw bɔsi, sabu o lara o ta Ala ra. O banna ne masacɛ ta kuma ma, ka sɔn ka o farikolo di a ye jɛni, sani o ye ala wɛrɛ bonya, ka ala wɛrɛ bato, min tɛ o ta Ala ye! 29O ra, ne bɛ min latigɛ sisan, o ye nin ye: ‹Mɔgɔ o mɔgɔ, ni a ka kɛ siya o siya ta mɔgɔ ye, walama jamana o jamana mɔgɔ, walama ni a ka kɛ kan o kan fɔbaga ye, ni a ka kumajugu fɔ Sadaraki ni Mesaki ni Abɛdi Nego ta Ala ma, o tigi bɛ faga, k’a ta so ci k’a ton ɲɔgɔn kan i ko ɲamaɲama; sabu Ala wɛrɛ tɛ yi, min bɛ se ka mɔgɔ kisi i ko ale.› »

30O kɔ, masacɛ ka dɔ fara Sadaraki ni Mesaki ni Abɛdi Nego ta kuntigiya kan tuun Babilɔni mara ra.

31Ayiwa, o kɔ, Nebukadinɛsari ka cira dɔ sɛbɛ k’a ci ka taga jamanaw bɛɛ ra, ani siyaw bɛɛ ma, ani kanw bɛɛ mɔgɔw ma, dunuɲa yɔrɔ bɛɛ ra. A ko: «Ala ye hɛra caman kɛ aw bɛɛ ye. 32Ne Nebukadinɛsari, ne k’a ye ko a bɛnnin lo ko Ala kɔrɔtaninba ka kabakow ni tagamasiyɛn minw kɛ, k’a ta nɛɛma kɛ ne ye, ko ne ye o fɔ aw ye.

33Ala ka tagamasiyɛn minw yira ne ra, o ka bon.

A ka kabakoba le kɛ ne ye.

Ala ta masaya ye masaya banbari le ye;

a ta kuntigiya bɛ yi wagati bɛɛ, ani tuma bɛɛ.

4

Nebukadinɛsari ta siko flanan

1«Ne, Nebukadinɛsari, ne tun bɛ hɛra ra ne ta so kɔnɔ; ne tun wasara ne ta masabon kɔnɔ. 2Ayiwa, lon dɔ su fɛ, ne ka siko dɔ kɛ; o siko ka siranya bla ne ra. Miiriya minw nana ne fɛ, ani ne ka fɛn minw ye o siko ra, o ka ne ja tigɛ kosɛbɛ. 3Ne ka cira bla ko o ye Babilɔni lɔnnikɛbagaw bɛɛ wele ka na, janko o ye na ne ta siko kɔrɔ fɔ ne ye. 4Jinamoriw ni lagbɛrikɛbagaw ni tagamasiyɛn lɔnbagaw ni jotigiw nana. Ne ka ne ta siko fɔ o ye, nka o si ma se k’a kɔrɔ fɔ ne ye. 5O kɔ, Daniyɛli min ye Bɛlisasari ye, ale fana nana; Bɛlisasari, o ye ne ta ala tɔgɔ le ye. Ne tun k’a lɔn ko Ala saninman yɛrɛ ta hakiri bɛ Daniyɛli fɛ. Ayiwa, ne ka ne ta siko fɔ ale ye. 6Ne k’a fɔ a ye ko: ‹Bɛlisasari, ele min ye ne ta lɔnnikɛbagaw bɛɛ ta ɲamɔgɔba ye, ne k’a lɔn ko Ala saninman yɛrɛ ta hakiri le bɛ ele fɛ; gundo si man gbɛlɛn ele ma fana. Ne ka fɛn minw ye siko ra, o ye nin ye; a lamɛn, i ye a kɔrɔ fɔ ne ye.

7Ka ne to sunɔgɔ ra, ne ka min ye, o ye nin ye:

Yiri dɔ tun turunin bɛ dugukolo cɛmancɛ ra, yiri jamijanba dɔ.

8O yiri bonyara, ka bonya,

fɔ ka taga a kun se sankolo ma;

mɔgɔw tun bɛ to dunuɲa yɔrɔ bɛɛ ra k’a ye.

9A flaburuw tun cɛ ka ɲi;

a denw tun ka ca fana.

Danfɛnw bɛɛ tun bɛ o ta domuni sɔrɔ a ra.

Kongosogow tun bɛ na la a suma ra,

kɔnɔw tun bɛ o ta ɲagaw la a yiriborow ra.

Danfɛnw bɛɛ tun bɛ baro a yiridenw le ra.

10« ‹Ayiwa, hali bi, ka ne lanin to, ne bɛ siko ra, ne barara ka Ala ta mɛlɛkɛ saninman dɔ ye, a jigira ka bɔ sankolo ra. 11A pɛrɛnna k’a fɔ ko:

Aw ye yiri ben k’a borow bɛɛ tigɛtigɛ.

Aw ye a yuguyugu k’a flaburuw bɛɛ bɔn dugu ma, k’a yiridenw bɛɛ burun ka o yɛrɛgɛ;

kongosogow ye bori ka bɔ a jukɔrɔ,

kɔnɔw fana ye bori ka bɔ a yiriborow ra.

12Nka aw ye a ju ni a lilinw to dugukolo ra yi;

aw ye a ju siri ni nɛgɛjɔrɔkɔw ni siranɛgɛjɔrɔkɔw ye,

k’a to binw cɛ ra yi,

gɔmiji ye a ɲigi,

a ye kɛ i ko kongosogow, ka bin ɲimi.

13Adamaden hakiri min b’a ra aw ye o bɔ a ra,

ka bɛgan hakiri don a kɔnɔ.

A bɛna san wolonfla le kɛ o cogo ra.

14« ‹Nin ko ye Ala ta danfɛn saninmanw ta kolatigɛnin le ye;

Ala ta ciraden saninmanw le k’a latigɛ,

janko ninmanfɛnw bɛɛ ye a lɔn ko Ala kɔrɔtaninba ta masaya le bɛ adamadenw ta masayaw kunna,

ani ko ni mɔgɔ o mɔgɔ ko diyara a ye, a bɛ masaya di o tigi ma;

hali mɔgɔ si tɛ mɔgɔ min jate a bɛ se ka o kɔrɔta.

15« ‹Ayiwa, ne masacɛ Nebukadinɛsari, ne ka siko min kɛ, o le ye nin ye. Ele Bɛlisasari, ele ye nin siko kɔrɔ fɔ ne ye, sabu ne ta jamana lɔnnikɛbagaw si ma se k’a kɔrɔ fɔ ne ye. Ne k’a lɔn ko ele bɛ se, sabu Ala saninman yɛrɛ ta hakiri le bɛ ele fɛ.› »

Daniyɛli ka siko kɔrɔ fɔ

16Ayiwa, Daniyɛli, min ye Bɛlisasari ye, ale ka o kuma mɛn minkɛ, a manwuna, k’a hakiri ɲagami, fɔ a ma se ka kuma. Masacɛ ko a ma ko: «Bɛlisasari, i kana a to nin siko ni a kɔrɔ ye siranya bla i ra!»

Bɛlisasari ko: «E, masacɛ, nin siko tun man kan ka kɛ ele ta ye. A tun ka kan ka kɛ i juguw ta le ye, a kɔrɔ ye fɔ i kɛrɛbagaw kama.»

17A ko: «E, masacɛ, i ka yiri min ye, ni a tun ka bon, ani baraka tun b’a ra, ani a tun ka jan fɔ a kun bɛ se sankolo ma, fɔ mɔgɔw tun bɛ to dunuɲa yɔrɔ bɛɛ ra k’a ye, 18ani a flaburuw tun cɛ ka ɲi, a denw tun ka ca, fɔ danfɛnw bɛɛ tun bɛ o ta domuni sɔrɔ a ra, ani kongosogow tun bɛ na la a suma ra, kɔnɔw tun bɛ o ta ɲagaw la a yiriborow ra, 19Masacɛ, o yiri ye ele yɛrɛ le ye. Ele ta baraka le bonyara, ka i ta fanga bonya fɔ k’a se sankolo ma. I ta masaya fanga sera fɔ dunuɲa yɔrɔ bɛɛ ra.

20«Ayiwa, o kɔ, i ka Ala ta mɛlɛkɛ saninman dɔ ye, o jigira ka bɔ sankolo ra, ka na a fɔ ko: ‹Aw ye yiri ben, ka cɛn pewu; nka aw ye a ju ni a lilinw to dugukolo ra yi. Aw ye a ju siri ni nɛgɛjɔrɔkɔ ni siranɛgɛjɔrɔkɔ ye k’a to binw cɛ ra yi; gɔmiji ye to k’a ɲigi, a ye to kongosogow cɛ ra yi fɔ san wolonfla.› 21Masacɛ, o kuma kɔrɔ ye nin ye. Ala kɔrɔtaninba k’a latigɛ ko fɛn min bɛna kɛ ne matigicɛ masacɛ ra, a ka o le yira. 22Lon dɔ, o bɛna i gbɛn ka bɔ adamadenw cɛ ra. I bɛna taga to ni kongosogow le ye. I bɛ bin ɲimi i ko misi. I bɛ si kɛnɛ ma, gɔmiji bɛ to ka i ɲigi, ka taga se fɔ san wolonfla, janko i ye a lɔn ko Ala kɔrɔtaninba ta masaya bɛ adamadenw ta masaya kunna; ani ko ni mɔgɔ o mɔgɔ ko diyara Ala ye, a bɛ masaya di o tigi ma.

23«Nka a fɔra minkɛ ko yiri ju ni a lilinw ye to yi, o kɔrɔ ye ko i ta masaya tɔ belen bɛ yi; lon min ni i nana lɔ a ra ko sankolo tigi Ala le ye Masa ye, o lon na i bɛna sekɔ i ta masaya ra tuun.

24«Ayiwa, o ra, masacɛ, sabari ka sɔn ne ta kuma ma. I ta jurumunkow dabla, ka terenninya sira ta; juguya dabla, ka hina ɲanibagatɔw ra. Ni o kɛra, Ala bɛ se ka dɔ fara i ta hɛra kan.»

Daniyɛli ta kuma kɛra can ye

25Ayiwa, Daniyɛli ka min fɔ, o kow bɛɛ sera Nebukadinɛsari ma. 26Karo tan ni fla tɛmɛnin kɔ, Daniyɛli ta kuma kɔ fɛ, lon dɔ, ka masacɛ to a bɛ yaalayaalara a ta masaso sankaso kunna Babilɔni, a ka dugu flɛ, 27k’a fɔ ko: «E, ne ta duguba Babilɔni le ye nin ye! Ne Nebukadinɛsari yɛrɛ boro baraka le k’a lɔ, k’a kɛ ne ta masadugu ye, ka ne ta bonya ni ne ta setigiya ni ne ta masaya yira mɔgɔw ra.»

28Ayiwa, sani masacɛ ye ban o kuma ra dɔrɔn, kumakan dɔ bɔra sankolo ra, k’a fɔ ko: «Masacɛ Nebukadinɛsari, i ta masaya bɛna bɔsi i boro. 29O bɛna i gbɛn ka bɔ adamadenw cɛ ra. I bɛna taga kɛ ni kongosogow le ye. I bɛna bin ɲimi i ko misi, ka taga se fɔ san wolonfla, janko i ye a lɔn ko Ala kɔrɔtaninba ta masaya bɛ adamadenw ta masaya kunna, ani ko ni mɔgɔ o mɔgɔ ko diyara a ye, a bɛ masaya di o tigi ma.»

30O yɔrɔnin bɛɛ, o kuma kɛra can ye; o ko sera Nebukadinɛsari ma. O k’a gbɛn ka bɔ adamadenw cɛ ra, k’a bla ni kongosogow ye bin na. A ka bin ɲimi i ko misi; a tun bɛ si kɛnɛ ma, gɔmiji bɛ to k’a ɲigi. A kunsigiw nana janya k’a kɛ i ko bɔn kaman siw. A sɔninfaraw janyara k’a kɛ i ko kɔnɔw ta.

Nebukadinɛsari hakiri kɔsegira a ma

31«Ayiwa, Ala tun ka wagati min latigɛ, o dafara minkɛ, ne, Nebukadinɛsari, ne ka ne ɲa kɔrɔta ka flɛri kɛ san fɛ. Ne hakiri kɔsegira ne ma.

Ne ka baraka la Ala kɔrɔtaninba ye,

k’a tando, k’a bonya, ale min ye Ala banbari ye.

A ta kuntigiya ye kuntigiya banbari le ye;

a ta masaya bɛ yi wagati bɛɛ, ani tuma bɛɛ.

32Dugukolo mɔgɔw bɛɛ lajɛnnin tɛ a ɲa na foyi ye.

Ni min k’a diya, a bɛ o le kɛ sankolokɔnɔfɛnw na;

dugukolo mɔgɔw fana ta bɛ ten.

Mɔgɔ si tɛ se k’a ta baara lalɔ,

walama k’a ɲininka ko: ‹Mun na i ka nin kɛ?›

33«Ayiwa, o wagati ra, ne hakiri sekɔra ne ma. Ne ta masaya, ani a kuntigiya, ni a nɔɔrɔ, ni a bonya bɛɛ dira ne ma tuun. Ne ta jamana kuntigiw, ani ne ta jamana ɲamɔgɔw ka ne wele ka na tuun. Ne sigira ne ta masaya ra tuun, fɔ ka ne ta fanga bonya ka tɛmɛ fɔlɔ ta kan. 34O kosɔn, ne Nebukadinɛsari, ne bɛ Masa Ala, sankolo tigi tando, k’a kɔrɔta, k’a bonya. A ta kokɛtaw bɛɛ bɛnnin lo, a ta siraw bɛɛ terennin lo. Mɔgɔ o mɔgɔ bɛ a yɛrɛ bonya, a bɛ o majigi.»

5

Babilɔni masacɛ Baalitazari ta ɲanagbɛba

1Ayiwa, lon dɔ, masacɛ Baalitazari ka ɲanagbɛba dɔ kɛ, k’a ta jamana mɔgɔbaw ladiya. O tun ye mɔgɔ waga kelen. Masacɛ ka duvɛn min ni a ta mɔgɔbaw ye.

2Duvɛn nana a mina minkɛ, a facɛ Nebukadinɛsari tun ka Ala ta minan saninman minw cɛ ka bɔ Alabatosoba kɔnɔ Zeruzalɛmu, a ka mɔgɔ dɔw ci ka taga o minan saninlamanw ni a warigbɛramanw ta ka na ni o ye, janko ale ni a ta jamana mɔgɔbaw, ani a furumusow, ani a muso tɔw bɛɛ ye duvɛn min o minanw kɔnɔ. 3Ayiwa, o nana ni o minanw ye. Masacɛ ni a ta mɔgɔbaw, ani a ta furumusow, ani a muso tɔw ka duvɛn min o minanw kɔnɔ. 4O ka duvɛn min ka fa tuma min na, o ka o ta jow tando: o ta jo saninlamanw, ani a warigbɛramanw, ani a siranɛgɛramanw, ani a nɛgɛramanw, ani a yiriramanw, ani a kabakururamanw.

5Ayiwa, o wagati yɛrɛ ra, boro dɔ barara ka bɔ fitinadaga ɲa fɛ, yeelen na, ka sɛbɛri dɔ kɛ masacɛ ta bon kogo kan. Masacɛ ka o boro sɛbɛrikɛtɔ ye minkɛ, 6a fari cogoya yɛlɛmana siranya boro. A hakiri ɲagamina, k’a ja tigɛ, k’a baraka bɛɛ ban, fɔ a kinbirikunw ka kɛ yɛrɛyɛrɛ ye ka gbasigbasi ɲɔgɔn na. 7A pɛrɛnna ko o ye lagbɛrikɛbagaw ni tagamasiyɛn lɔnbagaw ni jotigiw bɛɛ wele ka na. O mɔgɔ minw tun ye Babilɔni hakiritigiw ye, olugu nana minkɛ, masacɛ k’a fɔ o ye ko: «Ni aw ra min o min ka se ka nin sɛbɛri karan k’a kɔrɔ fɔ ne ye, ne bɛna masaderege le don o tigi ra, ka sanin don a kan na, k’a kɛ jamana kuntigi sabanan ye.»

8Lɔnnikɛbagaw donna ka sɛbɛri flɛ, nka o si ma se k’a karan k’a kɔrɔ fɔ masacɛ ye. 9A kɛra ten minkɛ, dɔ farara masacɛ ta siranya kan. A cogo yɛlɛmana tuun. A ta jamana mɔgɔbaw bɛɛ fari fagara.

Daniyɛli ka sɛbɛri kɔrɔ fɔ

10Masacɛ bamuso nana masacɛ ni a ta mɔgɔbaw ta siranya ko mankan mɛn minkɛ, a donna o kɔ ɲanagbɛ yɔrɔ ra. A ko: «Masacɛ, Ala ye i mɛɛn an kɔrɔ! I kana to i hakiri ye ɲagami fɔ ka i cogo yɛlɛma tan.

11«Cɛ dɔ bɛ i ta jamana ra yan, Ala saninman yɛrɛ ta hakiri le bɛ ale fɛ. I facɛ ta masaya wagati ra, i facɛ tun bɛ faamuri sɔrɔ o cɛ le fɛ, ani lɔnniya; o cɛ ta hakiritigiya bɛ i ko Ala saninman yɛrɛ ta. O kosɔn i facɛ, masacɛ Nebukadinɛsari tun ka o cɛ le kɛ jinamoriw ni lagbɛrikɛbagaw ni tagamasiyɛn lɔnbagaw ni jotigiw bɛɛ ta ɲamɔgɔ ye; 12sabu o Daniyɛli tɔgɔ, min bɛ wele fana ko Bɛlisasari, ale hakiri ka bon ni mɔgɔ bɛɛ ta ye. Lɔnniya ni hakiritigiya b’a fɛ. A bɛ sikow kɔrɔ fɔ, ka gundow lɔn, ka ɲininkarigbɛlɛnw bɛɛ jaabi. Aw ye taga Daniyɛli wele ka na, a bɛna sɛbɛri kɔrɔ fɔ.»

13O tagara Daniyɛli wele ka na ni a ye masacɛ fɛ. Masacɛ ko a ma ko: «Ka ne facɛ to masaya ra, a tun tagara mɔgɔ minw mina Zuda mara ra, Daniyɛli tɔgɔ min tun bɛ o mɔgɔw ra, ele lo wa? 14O ka i ko fɔ ne ye, ko Ala saninman yɛrɛ ta hakiri le bɛ i fɛ, ko mɔgɔ bɛ se ka faamuri ni lɔnniya ni hakiritigiya sɔrɔ i fɛ, hakiritigiya min tɛ sɔrɔ mɔgɔ si fɛ. 15Ayiwa, o nana ne fɛ ni lɔnnikɛbagaw ni lagbɛrikɛbagaw ye, janko o ye nin sɛbɛri karan k’a kɔrɔ fɔ ne ye, nka o si ma se. 16K’a sɔrɔ ne k’a mɛn ko i bɛ se ka gundow lɔn, ani ka ɲininkarigbɛlɛnw jaabiri lɔn k’a fɔ. Ayiwa, sisan ni i sera ka nin sɛbɛri karan k’a kɔrɔ fɔ ne ye, ne bɛna masaderege don i ra, ka sanin don i kan na, ka i kɛ ne ta jamana kuntigi sabanan ye.»

17Daniyɛli ka masacɛ jaabi ko: «Masacɛ, to ni i ta masaderege ni i ta sanin ni i ta bonyaw ye, walama i y’a di mɔgɔ wɛrɛ ma. Ne kɔni bɛna sɛbɛri karan k’a kɔrɔ fɔ masacɛ ye. 18Masacɛ, Ala kɔrɔtaninba tun ka masaya ni tɔgɔba ni bonya ni nɔɔrɔ di i facɛ Nebukadinɛsari ma. 19A tɔgɔ bonya kosɔn, dunuɲamɔgɔw bɛɛ, ani a siyaw bɛɛ, ani kanw bɛɛ mɔgɔw tun bɛ siran a ɲa, fɔ o bɛ yɛrɛyɛrɛ a ɲa. Ni a tun ko min ye faga, o bɛ o faga, ni a ko min ye to yi, o bɛ o to yi. Ni a ko a bɛ min bonya a bɛ o bonya, ni a ko a bɛ min dɔgɔya a bɛ o dɔgɔya. 20Nka yɛrɛbonya nana don a ra tuma min na, ani a k’a jusukun gbɛlɛya minkɛ, fɔ ka kɛ wasobagaba ye, Ala k’a bɔ masaya ra, k’a ta bonya bɛɛ bɔ a kan. 21O k’a gbɛn ka bɔ adamadenw cɛ ra. A hakiri kɛra i ko bɛganw ta. A tagara to bin kɔnɔ ni kongofaliw ye, ka bin ɲimi i ko misi. Gɔmiji k’a ɲigi bin kɔnɔ yi, fɔ lon min a yɛrɛ nana lɔ a ra, ko Ala kɔrɔtaninba ta masaya le bɛ adamadenw ta masaya kunna, ko ni mɔgɔ min ko diyara Ala ye, a bɛ masaya di o tigi le ma.

22«Ayiwa, ele Baalitazari, ele min ye a dencɛ ye, ele ka ni kow bɛɛ lɔn, nka o bɛɛ n’a ta, i ma sɔn ka i yɛrɛ majigi. 23I ka i yɛrɛ bonya, ka i yɛrɛ suma ni sankolo tigi Ala ye. I sɔnna ka Alabatosoba ta minan saninmanw le ta, ka na duvɛn min o kɔnɔ, ele ni i ta jamana mɔgɔbaw, ani i ta furumusow, ani i ta muso wɛrɛw. I ka i ta jow le tando, i ta jo warigbɛramanw, ani a saninlamanw, ani a siranɛgɛramanw, ani a nɛgɛramanw, ani a yiriramanw, ani a kabakururamanw. O jo minw tɛ yeri kɛ, o tɛ mɛnni kɛ, o tɛ foyi lɔn. K’a sɔrɔ i nin, ani i ta ko bɛɛ bɛ Ala min boro, i ma o bonya! 24O le kosɔn Ala ka nin boro lana ka na nin sɛbɛri kɛ i ɲa kɔrɔ.

25«Kuma min sɛbɛra, o ye nin ye, ko: ‹Mene, Mene, Tekɛli, Parisini.›

26«Sisan a kɔrɔ flɛ nin ye: Mene, o kɔrɔ ye ko ‹a jatera›. Ala ka i ta masaya teredaw jate, k’a latigɛ ko o teredaw banna. 27Tekɛli, o kɔrɔ ye ko ‹a sumana›. Ala ka i suma ni sumanikɛnan dɔ ye, k’a ye ko i ka fiyɛn. 28Parisini, o kɔrɔ ye ko ‹a taranna›. Ala ka i ta masaya bɔ i bɔrɔ, k’a taran, ka dɔ di Mɛdikaw ma, ka dɔ di Pɛrɛsikaw ma.»

29Ayiwa, o yɔrɔnin bɛɛ, masacɛ Baalitazari k’a fɔ a ta baaradenw ye ko o ye masaderege don Daniyɛli ra, ka sanin don a kan na. A k’a fɔ yɔrɔ bɛɛ ko Daniyɛli le bɛna kɛ jamana kuntigi sabanan ye.

30Nka o lon yɛrɛ su fɛ, o ka Babilɔni ta masacɛ Baalitazari faga.

6

Daniyɛli juguw ka janfa siri a kama

1Mɛdikaw ta masacɛ Dariyusi le ka Babilɔni jamana masaya ta, k’a si to san biwɔɔrɔ ni san fla. 2Masacɛ Dariyusi k’a ye ko a ka ɲi ale ye fagama kɛmɛ ni mugan sigi a ta jamana kunna, janko olugu ye kɛ jamana yɔrɔw bɛɛ ra. 3A ka kuntigiba saba sigi o fagama kɛmɛ ni mugan kunna; jamanatigiw tun ka kan ka o ta baarakɛtaw bɛɛ ɲafɔ o kuntigibaw le ye, janko mɔgɔ si kana se ka masacɛ janfa. Ayiwa, Daniyɛli fana tun ye o kuntigiba saba dɔ ye. 4Nka Daniyɛli ta hakiri ni a ta lɔnniya tun ka bon ka tɛmɛ kuntigiba tɔw ni fagamaw bɛɛ ta kan. A kɛra ten, masacɛ tun b’a fɛ k’a sigi a ta jamana bɛɛ kunna.

5Ayiwa, kuntigiba tɔw ni fagamaw k’a ye ten minkɛ, o ka kɛ sababu dɔ ɲini ye, o bɛ se ka Daniyɛli jaraki ni min ye a ta kuntigiya baara ko ra, ka o fɔ masacɛ ye. Nka o ma jarakiyɔrɔ si sɔrɔ, o ma foyi ye Daniyɛli ta baara ra, sabu Daniyɛli tun terennin lo fɛn bɛɛ ra, firiyɔrɔ tun tɛ a ta baara ra, a tun tɛ ko bɛnbari kɛ fana. 6O mɔgɔw yɛrɛ nana a fɔ ɲɔgɔn ye ko: «A bɛ cogo min na, an tɛna jarakiyɔrɔ si le sɔrɔ Daniyɛli tɔgɔ nin na, fɔ ni an ka sababu dɔ sɔrɔ a ta Ala ta sariya ta ko ra k’a jaraki.»

7Ayiwa, o kuntigiba fla ni fagamaw jɛnna ka taga masacɛ fɛ; k’a fɔ a ye ko: «Masacɛ Dariyusi, Ala ye i mɛɛn an kɔrɔ! 8Jamana ɲamɔgɔw bɛɛ, o kɔrɔ ye warimarabagaw, ani fagamaw, ani kuntigiw, ani dugutigiw bɛɛ bɛnna a ra ko i ye sariya dɔ sigi k’a fɔ k’a gbɛlɛya, ko fɔ ka taga se tere bisaba, ko ni mɔgɔ o mɔgɔ ka ala wɛrɛ daari, walama ka mɔgɔ wɛrɛ daari, ni a ma masacɛ kelen le daari, o tigi ka kan ka mina k’a firi jaraw fɛ, jaraw ta dinga kɔnɔ. 9Ayiwa, sisan, masacɛ, o sariya sigi, ka i boronɔ tagamasiyɛn la a kan, janko a kana se ka yɛlɛma; a ye kɛ Mɛdikaw ni Pɛrɛsikaw ta sariya wuribari dɔ ye.»

10Masacɛ Dariyusi ka o sariya sigi k’a boronɔ la a kan.

O ka Daniyɛli firi jaraw ta dinga kɔnɔ

11Daniyɛli nana a mɛn minkɛ ko o sariya sigira, a tagara a ta so. A ta sankasobon finɛtiriw tun bɔra k’a ɲasin Zeruzalɛmu dugu fan ma. Daniyɛli tun bɛ deri k’a kinbiri gban o yɔrɔ ra, o finɛtiri da ra, ka Ala daari, k’a bato siɲaga saba lon o lon. 12Daniyɛli juguw tagara ɲɔgɔn fɛ ka taga bara a ra a ta bon kɔnɔ, k’a ko ye a bɛ Ala daarira ni makarikanw ye, ka Ala bato. 13O tagara masacɛ fɛ, ka taga o sariya ko fɔ a ye. O ko: «Masacɛ, i ma sariya dɔ sigi ko fɔ ka taga se tere bisaba ma, ko ni mɔgɔ o mɔgɔ ka ala wɛrɛ daari, walama ka mɔgɔ wɛrɛ daari, ni ele kelen tɛ, ko o tigi ka kan ka firi jaraw ta dinga kɔnɔ wa?» Masacɛ ko: «A sɛbɛra ten le; Mɛdikaw ni Pɛrɛsikaw ta sariya lo, a tɛ se ka yɛlɛma.» 14O ka kuma ta tuun k’a fɔ ko: «Ayiwa, masacɛ, mɔgɔ minw minana ka bɔ Zude mara ra, olugu ra kelen min tɔgɔ ye ko Daniyɛli, ale ma i jate, a ma i ta sariya fana jate. A bɛ Ala daari siɲaga saba lon o lon.»

15Masacɛ ka o mɛn minkɛ, a jusu kasira kosɛbɛ. A tun b’a fɛ ka cogo ɲini ka Daniyɛli bɔsi; fɔ ka taga o lon tere bɛɛ ban, a bɛ miirira, a bɛ se ka Daniyɛli bɔsi cogo min na. 16Nka o mɔgɔw teliyara ka na a fɔ masacɛ ye k’a gbɛlɛya tuun ko: «Masacɛ, i yɛrɛ k’a lɔn ko Mɛdikaw ni Pɛrɛsikaw ta sariya ra, ni fɛn o fɛn sɛbɛra, ka masacɛ boronɔ la a kan ka ban, o tɛ se ka yɛlɛma tuun dɛ!»

17A kɛra ten, masacɛ ko o ye na ni Daniyɛli ye, ka na a firi jaraw ta dinga kɔnɔ. Masacɛ ko Daniyɛli ma ko: «I bɛ i ta Ala min bato lon o lon, ale ye i kisi.» 18O ka Daniyɛli firi dinga kɔnɔ, ka kabakuruba dɔ kɛ k’a datugu. Masacɛ k’a boronɔ la o kabakuruba kan; a ta jamanatigiw fana ka o boronɔ la a kan, janko mɔgɔ si kana na a fɔ ko a bɛ kabakuruba bɔ yi ka Daniyɛli labɔ o ɲina ma.

19O kɔ, masacɛ tagara a ta so. A ka su bɛɛ kɛ, a ma sɔn ka domuni kɛ. A ma sɔn a ta musow si ye na a kɔrɔ; a ma se ka sunɔgɔ fana.

Ala ka Daniyɛli bɔsi jaraw ma

20Masacɛ wurira sɔgɔmada joona fɛ, sani kɛnɛ ye ci, a teliyara ka taga jaraw ta dinga da ra. 21A gbarara dinga ra ka Daniyɛli wele, a jusu kasininba. A ko Daniyɛli ma ko: «Ala ɲanaman ta baaraden Daniyɛli, i bɛ Ala min bato lon o lon, o sera ka i bɔsi jaraw boro wa?» 22Daniyɛli tora yi ka masacɛ jaabi ko: «Masacɛ, Ala ye i mɛɛn an kɔrɔ! 23Ne ta Ala k’a ta mɛlɛkɛ ci ka na jaraw da datugu, o si ma se ka foyi kɛ ne ra, sabu Ala k’a ye ko ne jarakibari lo; ne ma kojugu si kɛ ele fana ra, masacɛ.» 24Masacɛ ka o mɛn minkɛ, a jusu diyara kosɛbɛ. A ko o ye Daniyɛli labɔ dinga kɔnɔ. O ka Daniyɛli labɔ dinga kɔnɔ. Nɔ foyi ma ye a fari ra, sabu a tun k’a jigi la Ala kan. 25Masacɛ ko, ko mɔgɔ minw ka Daniyɛli jaraki, ko o ye na ni olugu ye, ani o ta musow ni o ta denw bɛɛ, ka na o bɛɛ firi dinga kɔnɔ jaraw fɛ. O ka o firi dinga kɔnɔ minkɛ, hali o ma dinga kɔnɔnɔyɔrɔ yɛrɛ sɔrɔ, jaraw benna o kan ka o kolow bɛɛ ɲɔɲɔ.

Masacɛ ka min latigɛ

26Ayiwa, o kɔw kɔ, masacɛ Dariyusi ka sɛbɛ dɔ kɛ k’a ci mɔgɔw bɛɛ ma, ani siyaw bɛɛ, ani kan bɛɛ mɔgɔw, dunuɲa yɔrɔ bɛɛ ra. A k’a fɔ o ye ko: «Ala ye hɛra caman kɛ aw ye.» 27A ko: «Ne bɛ nin fɔ aw ye k’a gbɛlɛya, ko ne ta jamana yɔrɔ bɛɛ ra, mɔgɔ bɛɛ ye siran Daniyɛli ta Ala ɲa, k’a bonya.

Ale le ye Ala ɲanaman ye, ani Ala banbari;

a ta masaya tɛna cɛn ka ye,

dan tɛ a ta kuntigiya fana ra.

28«Ale le bɛ mɔgɔ bɔsi,

ale le bɛ mɔgɔ kisi.

A bɛ tagamasiyɛnw ni kabakow kɛ sankolo ra,

k’a kɛ dugukolo kan.

Ale le ka Daniyɛli bɔsi

k’a to jaraw ma se k’a faga.»

29Ayiwa, o kow kɔ, Daniyɛli ka lɔyɔrɔɲuman sɔrɔ jamana kɔnɔ masacɛ Dariyusi ta tere ra, ani Pɛrɛsikaw ta masacɛ Sirusi fana ta tere ra.

7

Daniyɛli ta siko fɔlɔ: wara naani bɔra kɔgɔji ra

1Babilɔni masacɛ Baalitazari ta masaya san fɔlɔ ra, ka Daniyɛli lanin to a ta lanan kan, a sikora; Matigi Ala ka fɛn dɔw yira a ra. O kɔ, Daniyɛli ka o sikow kunbabaw sɛbɛ. A ka min fɔ, o ye nin ye: 2Daniyɛli ko: «O lon su fɛ, ne k’a ye ko fɔɲɔ bɔra sankolo fan naani bɛɛ ra, ka na Kɔgɔjiba lamaga ni fanga ye. 3Wara belebeleba naani bɔra kɔgɔji ra, o si ni si tɛ kelen ye. 4Wara fɔlɔ tun bɛ i ko jara. Kamanw tun bɛ a fɛ, i ko bɔn ta kamanw. Ka ne to a flɛri ra, o k’a kamanw tigɛ ka bɔ a ra, k’a wuri k’a lɔ a sen fla kan i ko mɔgɔ. O kɔ, o ka adamaden hakiri di a ma.

5«Wara flanan tun bɛ i n’a fɔ waraba dɔ; a tun lanin bɛ a gɛrɛn kelen kan, garagakolo saba bɛ a da ra. O k’a fɔ a ye ko a ye wuri ka taga sogo camanba domu.

6«O kɔ, ne ka flɛri kɛ tuun, ka wara sabanan ye; a tun bɛ i ko waraninkala. Kaman naani tun bɛ a kɔ ra i ko kɔnɔ. Kunkolo naani fana bɛ a fɛ. O ka kuntigiya di a ma.

7«O kɔ, ka ne lanin to hali bi, ne tora flɛri ra, ka wara naaninan ye. O wara tun ye fɛn cɛjuguba le ye, ani siranyafɛnba, min bɛ mɔgɔ ja tigɛ. Barakaba le tun b’a ra. Ɲin jamijan nɛgɛramanw le tun bɛ a da ra. A tun bɛ sogo faga, k’a tigɛtigɛ, k’a domu, k’a tɔ dɔndɔn. A ni wara tɔw si cogo tun tɛ kelen ye. Gban tan le tun bɛ a fɛ. 8Ka ne to o gbanw flɛri ra, ne nana a ye ko gban fitini dɔ bɔra gban tɔw cɛ ma. O gban fitini bɔtɔ ka gban saba bɔn ka bɔ yi. Ɲadenw tun bɛ o gban fitini na i ko adamaden. Da dɔ fana tun bɛ a fɛ; o da tun bɛ wasoyakumaw le fɔra.»

Ala saninman ta kiti

9«Ayiwa, ne belen ka flɛri kɛ tuun, k’a ye ko o ka masasiginan dɔw blabla. Min tun bɛ yi kabini fɔlɔfɔlɔ7.9 Min tun bɛ yi kabini fɔlɔfɔlɔ, o kɔrɔ ye Ala., ale sigira o masasiginan dɔ kan. A ta derege tun gbɛra pepepe. A kunsigi gbɛra i ko sagasi gbɛman. A ta masasiginan tun bɛ i ko tasumamana; masasiginan senw tun bɛ i ko tasumakami.

10«Tasuma tun bɛ serira ka bɔ a ɲa fɛ, i ko ji. Mɔgɔ waga caman caman le tun bɛ a ta jɔnw ye; waga caman caman wɛrɛ tun lɔnin bɛ a ɲa fɛ ka baara kɛ a ye. O kɔ, kititigɛbagaw sigisigira. O ka kitabu dɔw dayɛlɛ.

11«Ne tun bɛ flɛri kɛra tuun, ka to ka gban fitini ta wasoyakumaw lamɛn. Ka ne to a flɛri ra, o ka wara yɛrɛ mina ka faga, k’a halaki, k’a sogo firi tasuma ra k’a jɛni. 12Wara tɔw fana ta fanga minana o ra; nka o ka o ɲanaman to ka wagati dɔɔnin kɛ.

13«Ka ne lanin to hali bi, ne ka flɛri kɛ tuun; ne ka mɔgɔ dɔ ye, a nana ka bɔ sankolo ra, sankabaw kunna, a bɛ i ko adamaden. Min tun bɛ yi kabini fɔlɔfɔlɔ, a tun bɛ nana o kɔrɔ; o k’a mina ka na ni a ye o fɛ. 14O ka kuntigiya ni bonya ni masaya di a ma, janko mɔgɔw bɛɛ, ani siyaw bɛɛ, ani kanw bɛɛ mɔgɔw ye baara kɛ a ye. A ta kuntigiya ye kuntigiya banbari le ye; a ta masaya fana tɛna cɛn ka ye fiyewu.»

Daniyɛli ta siko kɔrɔ ye min ye

15«Ayiwa, o kow ka ne Daniyɛli hakiri ɲagami kosɛbɛ, sabu ne ka fɛn minw ye, o ka ne ja tigɛ kosɛbɛ. 16O ra, mɔgɔ minw tun bɛ yi, ne gbarara olugu dɔ ra k’a ɲininka o kow kɔrɔ yɛrɛyɛrɛ ra. A k’a kɔrɔ fɔ ne ye. 17A ko: ‹I ka wara belebeleba naani min ye, o ye masacɛ naani le ye, minw bɛna wuri dugukolo kan yan. 18Nka Ala kɔrɔtaninba ta mɔgɔ saninmanw le bɛna sigi masaya ra. Olugu le bɛna to kuntigiya ra wagati bɛɛ, ani tuma bɛɛ.›

19«Ayiwa, ne tun b’a fɛ ka wara naaninan fana ta ko lɔn ka ɲa. Ale ni tɔw si tun tɛ kelen ye; siranyafɛnba tun lo. A ɲinw tun ye nɛgɛ ye, a sɔninfaraw ye siranɛgɛ ye. A tun bɛ sogo faga, k’a tigɛtigɛ, k’a domu, k’a tɔ dɔndɔn. 20Gban naani min tun bɛ a kun na, ne tun b’a fɛ ka o kɔrɔ fana lɔn ka ɲa, ani gban fitini min bɔtɔ ka gban saba bɔn ka bɔ o nɔ ra. Ɲadenw tun bɛ o gban fitini na, da dɔ fana tun b’a ra; o da tun bɛ wasoyakumaw fɔra. O gban fitini baraka tun ka bon ni gban tɔw bɛɛ ta ye.

21«Ne tun ka flɛri kɛ, ka o gban fitini ye, a bɛ kɛrɛ kɛra ni Ala ta mɔgɔ saninmanw ye, fɔ ka se o ra. 22Nka min tun bɛ yi kabini fɔlɔfɔlɔ, ale nana kiti bɛn a kan ka jo di Ala kɔrɔtaninba ta mɔgɔ saninmanw ma. O kɔ, wagati sera minkɛ, masaya dira Ala ta mɔgɔ saninmanw ma.

23«Ayiwa, o kow kɔrɔ fɔra ne ye, ko: ‹Wara naaninan ye masacɛ naaninan ta masaya tagamasiyɛn le ye. O masaya fana bɛna wuri dugukolo kan yan. A ta masaya ni masaya tɔw si tɛna kɛ kelen ye. A bɛna dunuɲa yɔrɔ bɛɛ domu, ka mɔgɔw tigɛtigɛ ka o dɔndɔn. 24O wara ta gban tan, o ye masacɛ tan le ye; o masacɛ tan bɛɛ bɛna bɔ wara ta masaya le kɔnɔ. Nka masacɛ kelen bɛna na olugu kɔ fɛ, ale ni tɔw tɛna kɛ kelen ye fiyewu. A bɛna masacɛ saba laben. 25A bɛna kumajuguw fɔ Ala kɔrɔtaninba ma, ka Ala kɔrɔtaninba ta mɔgɔ saninmanw tɔɔrɔ. A bɛna a fɔ ko a bɛ Ala ta mɔgɔ saninmanw ta wagati sigininw ni o ta sariyaw yɛlɛma. Mɔgɔ saninmanw bɛna kɛ a ta fanga kɔrɔ fɔ wagati kelen, ani wagati dɔw, ani wagati tarancɛ7.25 O kɔrɔ ye san kelen, ani san fla, ani san tarancɛ. An bɛ se k’a fɔ san saba ni tarancɛ (Yirari 12.14)..

26« ‹O kɔ, kiti wagati bɛna se; o bɛna a ta kuntigiya bɔsi a ra, k’a halaki k’a ban pewu. 27O tuma ra, dunuɲa masayaw ta fanga bɛɛ, ani o ta kuntigiya bɛɛ, ani o ta bonya bɛɛ bɛna di Ala kɔrɔtaninba ta mɔgɔ saninmanw le ma. O ta masaya bɛna kɛ masaya banbari le ye. Dunuɲa fagamaw bɛɛ bɛna kɛ o ta jɔnw ye, ka o yɛrɛ majigi o ye.›

28«Ayiwa, kuma laban le ye nin ye. Ayiwa, nin kow miiriyaw ka ne Daniyɛli hakiri ɲagami kosɛbɛ, ka ne siran, fɔ ka ne cogo yɛlɛma. O kosɔn ne ka nin kow bɛɛ to ne yɛrɛ kɔnɔ.»

8

Daniyɛli ta siko flanan: sagajigi ni bakɔrɔnin

1«Masacɛ Baalitazari ta masaya san sabanan na, ne Daniyɛli sikora ka fɛn dɔw ye tuun; o kɛra ne ta siko fɔlɔ kɔ fɛ. 2Ne ka min ye, o flɛ nin ye: ne ka ne yɛrɛ ye Suzi dugu kɔnɔ, min ye Elamu jamana masaduguba ye; ne tun bɛ Hulayi bada ra. 3Ne ka flɛri kɛ, ka sagajigi dɔ lɔnin ye bada ra. Gban jamijan fla tun b’a ra; kelen bɔra kelen ɲa. Min bɔra kɔ fɛ, ale tun ka jan ka tɛmɛ tɔ kelen kan. 4Ayiwa, ne k’a ye ko o sagajigi tun bɛ turi kɛra terebenyanfan na, ani sahiliyanfan fɛ, ani woroduguyanfan fɛ. Danfɛn si tun tɛ se ka lɔ a ɲa. Ni a tun ka fɛn o fɛn mina, mɔgɔ si tun tɛ se ka o bɔsi a boro. Ni fɛn o fɛn tun k’a diya, a tun bɛ o le kɛ; a baraka bonyara kosɛbɛ.

5«Ka ne to o ko miiri ra, ne barara ka bakɔrɔnin dɔ boritɔ ye ka na ka bɔ terebenyanfan na. A tun bɛ yɔrɔw yaalara ka na, hali a senw tun tɛ sera dugu ma. Gban jamijanba kelen tun bɛ a ɲaden fla cɛmancɛ ra. 6Ne tun ka sagajigi gbantigi min ye bada ra, bakɔrɔnin tagara se o ma; a girinna ka la o kan ni a fanga bɛɛ ye. 7A dimininba ka sagajigi tu fɔ ka sagajigi gban fla kari. Sagajigi fanga ma se a ra. A ka sagajigi ben dugu ma k’a dɔndɔn ni a sen ye. Mɔgɔ si ma sɔrɔ min bɛ se ka sagajigi bɔsi a boro.

8«Bakɔrɔnin fanga bonyara kosɛbɛ. Nka tuma min na a ta fanga tun bɛ a tan ni fla ra, a gban jamijan karira. Nka a karira minkɛ, gban jamijanba naani wɛrɛ bɔra o nɔ ra, ka ɲasin dunuɲa fan naani bɛɛ ra. 9Gban fitini dɔ fana bɔra o gbanw kelen kunna; o gban fitini bonyara kosɛbɛ. A k’a ta fanga ɲasin woroduguyanfan fɛ, ani terebɔyanfan na, ani jamanaw bɛɛ ra ɲumanman8.9 Jamana bɛɛ ra ɲumanman, o ye Izirayɛli jamana ye. fan fɛ.

10«A fanga bonyara fɔ ka se Ala ta danfɛnw ma sankolo ra; a ka o danfɛn dɔw sama k’a ben dugu ma, ani lolo dɔw, ka olugu dɔndɔn ni a sen ye. 11A k’a yɛrɛ bonya fɔ k’a yɛrɛ suma ni sankolo danfɛnw Kuntigiba yɛrɛ ye. Saraka minw ka kan ka bɔ lon o lon sankolo danfɛnw Kuntigiba ye, a ka o bɛɛ lalɔ; a ka sankolo danfɛnw Kuntigiba ta yɔrɔ saninman lanɔgɔ. 12Sankolo danfɛnw blara a ta fanga kɔrɔ; saraka saninman min tun bɛ bɔ lon o lon, o dablara, jurumun kosɔn. Mɔgɔw ka Ala ta can sira bla. A kɛra ten, ni o gban fitini ka fɛn o fɛn kɛ, o bɛ ɲa a boro.

13«Ayiwa, o kɔ, ne ka mɛlɛkɛ saninman dɔ kumakan mɛn. Mɛlɛkɛ saninman dɔ wɛrɛ ka ale ɲininka ko: ‹Ko minw yirara, o kow bɛna to ka kɛ fɔ wagati juman le? Saraka min tun bɛ bɔ lon o lon, o dablanin bɛna to ten ka se fɔ wagati juman? Mɔgɔw bɛna to o ta kɛwalejuguw ra ka se fɔ wagati juman? O bɛna Ala ta yɔrɔ saninman ni Ala ta danfɛnw minako juguya fɔ wagati juman?›

14«A k’a fɔ ne ye ko: ‹Sɔgɔmada waga kelen, ani sɔgɔmada kɛmɛ ni sɔgɔmada bilooru, wulada waga kelen, ani wulada kɛmɛ ni wulada bilooru8.14 Aw ye nin yɔrɔw flɛ: Daniyɛli 7.25; 8.26; Yirari 12.14., o le bɛna tɛmɛ, Ala ta yɔrɔ saninman bɛ sɔrɔ ka saninya.›

Mɛlɛkɛ ka siko kɔrɔ fɔ Daniyɛli ye

15«Ayiwa, Ala tun ka fɛn minw yira ne ra, ka ne Daniyɛli to o fɛnw ni o kɔrɔ miiri ra, danfɛn dɔ nana lɔ ne ɲa fɛ, a bɛ i ko mɔgɔ. 16Ne ka kumakan dɔ mɛn ka bɔ Hulayi baji cɛmancɛ ra. A pɛrɛnna ko: ‹Jibirili, a ka fɛn minw ye, o kɔrɔ fɔ a ye.› 17Ne tun lɔnin bɛ yɔrɔ min na, o danfɛn gbarara o yɔrɔ ra. A gbarara ne ra minkɛ, ne siranna fɔ ne ka ne yɛrɛ firi dugu ma ka ne ɲa biri dugu ma. A ko ne ma ko: ‹Adamaden, nin lamɛn k’a faamu, ko i ka fɛn minw ye, o bɛ wagati laban ta kow le yira.› 18K’a to kuma ra ne fɛ, ne kirinna, ka ne ɲa birinin to dugu ma. A magara ne ra ka ne lawuri ka ne lɔ ne senw kan. 19A k’a fɔ ne ye tuun ko: ‹Fɛn minw bɛna kɛ Ala ta dimi wagati laban na, ne bɛna o yira i ra; sabu o wagati latigɛra.

20« ‹I ka sagajigi min ye ni gban fla ye, o ye Mɛdikaw ni Pɛrɛsikaw ta masacɛw le ye. 21I ka bakɔrɔnin sicamantigi min ye, ale ye Gɛrɛsi jamana masacɛ le ye. Gbanjan min tun bɛ a ɲaden fla cɛmancɛ ra, o ye Gɛrɛsi jamana masacɛ fɔlɔ ye. 22O gban karira minkɛ, gban naani min bɔra o nɔ ra, o ye masaya naani ye min bɛna bɔ o jamana kelen na. Nka o masaya naani fanga tɛna bonya ka fɔlɔ ta bɔ.

23« ‹Ayiwa, olugu ta masaya laban na, ni mɔgɔw ta kɛwalejuguw nana wara tuma min na, masacɛ dɔ bɛna wuri; ale bɛna waso, ka mɔgɔw lafiri ni ceguya ye. 24A ta fanga bɛna bonya, nka o fanga tɛna bɔ ale yɛrɛ le ra. A bɛna cɛnri kɛ kosɛbɛ. Ni a ka fɛn o fɛn kɛ, o bɛɛ bɛ ɲa a boro. A bɛna fangatigiw halaki, ani Ala ta mɔgɔ saninmanw fana. 25A bɛna mɔgɔ caman nanbara a ta ceguya sababu ra. A ta yɛrɛbonya kosɔn, mɔgɔ minw tun bɛ a miiri ko foyi tɛ se ka o sɔrɔ, a bɛna olugu caman faga. A bɛna a fɔ ko a bɛ wuri hali masacɛw bɛɛ ta Masacɛ yɛrɛ kama. O tuma le ra a bɛna halaki, k’a sɔrɔ mɔgɔ boro yɛrɛ tɛna se a ma. 26I ka min mɛn sɔgɔmada waga kelen ni sɔgɔmada kɛmɛ ni sɔgɔmada bilooru ko ra, ani wulada waga kelen ni wulada kɛmɛ ni wulada bilooru8.26 Aw ye Daniyɛli 8.14 flɛ. ko ra, o ye can le ye. O ko gundo mara, sabu wagatijan ko lo.›

27«Ayiwa, o kow kɔ, ne Daniyɛli kɔni baraka bɛɛ banna, fɔ ka ne bana tere dama. O kɔ le, ne ka sɔrɔ ka kɛ masacɛ ta baaraw kɛ ye. Nka ne tun ka fɛn minw ye, o ko belen tun ka ne hakiri ɲagami, sabu ne tun ma se k’a faamu.»

9

Daniyɛli ka Ala daari

1«Sɛrisɛsi9.1 Sɛrisɛsi tɔgɔ le ye ko Asuwerusi, heburukan na. dencɛ Dariyusi min tun ye Medika ye, ale le tun sigira ka kɛ Babilɔni masacɛ ye.

2«A ta masaya san fɔlɔ ra, ne Daniyɛli ka kitabuw karan; Matigi Ala tun ka kuma min don cira Yeremi da ra, ko Zeruzalɛmu dugu bɛna halaki, k’a kɛ tomo ye, ka se fɔ san biwolonfla, ne ka o kumaw kɔrɔ sɛgɛsɛgɛ, ka o faamu.

3«Ne ka o faamu minkɛ, ne ka ne ɲa munu Matigi Ala fɛ, k’a daari, ni makarikanw ye, ka sun don, ka bɔrɔfani don ne yɛrɛ ra, ka sigi bugurigbɛ ra. 4Ne ka Matigi Ala, ne ta Ala daari, ko a ye an ta jurumunw yafa. Ne ko: ‹E, Matigi Ala, ele le ka bon, i bɛ siranyakobaw kɛ. Minw bɛ i kanu, ka i ta sariya sira tagama, i bɛ to i ta jɛnɲɔgɔnya ra ni olugu ye, ka koɲuman kɛ o ye. 5An ka jurumun kɛ, an ka ko bɛnbariw kɛ, an ka kojuguw kɛ, an murutira ka i ta sariyaw sira bla, ka ban i ta cifɔninw na.

6« ‹I ta jɔnw, minw ye i ta ciraw ye, i ka olugu ci ka kuma an ta masacɛw ni an ta fagamaw ni an bɛmaw ni an ta jamana mɔgɔw bɛɛ fɛ; nka an ma sɔn ka olugu ta kuma lamɛn.

7« ‹Matigi Ala, ele kɔni terennin lo; anw le maroyara bi, anw minw bɔra Zuda, ani minw bɔra Zeruzalɛmu, ani Izirayɛlimɔgɔ tɔw bɛɛ, minw yɔrɔ ka surun, ani minw yɔrɔ ka jan, i ka minw bɛɛ gbɛn ka taga jamana wɛrɛw ra, sabu an ka i kan bla ka terenbariyakow kɛ.

8« ‹E, Matigi Ala, anw le maroyara, an ni an ta masacɛw, ani an ta jamana ɲamɔgɔw, ani an bɛmaw; sabu anw ka i hakɛ ta.

9« ‹Nka ele min ye Matigi Ala ye, an ta Ala, ele bɛ hina, i bɛ yafa an ma, hali ni an murutira ka i ta sariya sira bla. 10An banna ka Matigi Ala, an ta Ala kan mɛn; a k’a ta sariya minw di a ta jɔnw ma, minw ye a ta ciraw ye, k’a lase an ma, an ma sɔn ka o sariyaw sira tagama.

11« ‹Izirayɛlimɔgɔw bɛɛ le ka i ta sariyaw cɛn. O bɛɛ le ka o kɔ di, ka ban ka i ta kuma lamɛn. O le kosɔn, danga ni kojugu minw fɔra Ala ta jɔncɛ Musa ta sariya ra, o dangaw benna an kan, sabu an ka Ala hakɛ ta. 12I tun k’a fɔ ko i bɛna min kɛ anw ni an ta jamana ɲamɔgɔw ra, i ka o kɛ. I ka o tɔɔrɔba lase an ma. Tɔɔrɔ min sera Zeruzalɛmu dugu ma, o tɔɔrɔ ɲɔgɔn ma deri ka se dunuɲa yɔrɔ si ra ka ye. 13O tɔɔrɔkow bɛɛ sera an ma, i n’a fɔ a tun sɛbɛra cogo min na Musa ta sariya ra. Nka hali bi, an belen ma sɔn ka Matigi Ala, an ta Ala daari, an ma sɔn ka an ta terenbariyakow dabla, an ma sɔn ka i ta kuma jate ko can lo. 14O le kosɔn Matigi Ala, i k’a dabɔ a kama k’a to o kojuguw ye an sɔrɔ; sabu, Matigi Ala, an ta Ala, i terennin lo i ta kokɛtaw bɛɛ ra; nka anw le ma sɔn ka i ta cifɔninw lamɛn.

15« ‹Ayiwa, sisan an Tigi Ala, ele le ka i ta mɔgɔw ɲamina ka o labɔ Misiran jamana ra, i ta sebagaya baraka ra, ka i tɔgɔ bonya fɔ ka na se bi ma. Nka anw ka i hakɛ ta, an jarakira.

16« ‹Matigi Ala, i ta terenninya kosɔn, sabari ka i ta dimi ni i ta jusugban mabɔ Zeruzalɛmu dugu ra, min ye i ta kuru saninman ye9.16 Kuru saninman, o kɔrɔ Zeruzalɛmu dugu.; sabu anw ni an bɛmaw ta jurumunw ni an ta terenbariyaw kosɔn, siya minw bɛɛ ka an ta jamana lamini, olugu bɛ Zeruzalɛmu ni a dugumɔgɔw mafiyɛnyara.

17« ‹Ayiwa, sisan, an ta Ala, sabari ka i ta jɔncɛ ta daariri ni a ta makarikanw lamɛn. I tɔgɔ kosɔn, Matigi Ala, sabari ka makari i ta yɔrɔ saninman na, k’a saninya, sabu mɔgɔw k’a halaki.

18« ‹Ne ta Ala, sabari ka i toro malɔ, ka an lamɛn. I ɲa lɔ an ta jamana ra k’a cɛncogo flɛ! I tɔgɔ sigira dugu min na, o cɛncogo flɛ! An tɛ i daarira ka makarikanw fɔ anw ta terenninya le kosɔn, nka an bɛ i daarira i ta hinaba le kosɔn.

19« ‹An Matigi, an lamɛn! An Matigi, yafa an ma! An Matigi, i janto an na, i ye an bɔsi i tɔgɔ kosɔn, i kana mɛɛn, ne ta Ala; sabu i yɛrɛ tɔgɔ le bɛ i ta dugu kan, i tɔgɔ le bɛ i ta mɔgɔw fana kan.› »

Mɛlɛkɛ Jibirili ka siko kɔrɔ fɔ

20«Ne tora Ala daari ra, ka ne ta jurumun ni ne ta jamana mɔgɔw, Izirayɛlimɔgɔw bɛɛ ta jurumun fɔ Matigi Ala ye, ka makarikanw fɔ Matigi Ala, ne ta Ala ye, a ta kuru saninman ko ra.

21«Ka ne to daariri ra, ne tun ka cɛ min ye ne ta siko dɔ ra kakɔrɔ, min ye Jibirili le, ale wurira ni a kamanw ye, ka teliya ka na ne fɛ, wulafɛsaraka bɔwagati ra. 22A nana kuma ne fɛ, k’a fɔ ko: ‹Daniyɛli, ne nana hakiri ni faamuri le di i ma. 23Kabini i ka i ta makarikanw damina, Ala ka kuma jaabi di; ne nana o le fɔ i ye, sabu i ye Ala ta mɔgɔ kanunin le ye. O ra, i toro malɔ nin kuma ra, i ka min ye, i jija ka o kɔrɔ faamu. 24Ala ka san biwolonfla sigiyɔrɔma wolonfla le latigɛ i ta jamana ni i ta dugu saninman ko ra. Ni o wagati dafara, terenbariyakow bɛ sɔrɔ ka dabla, kojuguw bɛ ban, jurumunw bɛ yafa, terenninya banbari bɛ sigi, Ala ka fɛn minw yira, ani ciraw ka kuma minw fɔ, o kow bɛɛ bɛ kɛ, Ala ta yɔrɔ saninmanba fana bɛ saninya ka bla danna Ala ye.

25« ‹I ka kan k’a lɔn k’a faamu, ko wagati min na a fɔra ko Zeruzalɛmu dugu bɛna lɔ kokura, k’a ta o wagati ra fɔ ka taga se Ala ta mɔgɔ ɲanawolomanin nawagati ma, san wolonfla sigiyɔrɔma wolonfla le bɛna tɛmɛ. Sani san wolonfla sigiyɔrɔma biwɔɔrɔ ni fla cɛ, dugu bɛna lɔ kokura, k’a yɔrɔ bɛɛ lalaga, k’a kogow lɔ; nka o wagatiw bɛna gbɛlɛya kosɛbɛ.

26« ‹Ni o san wolonfla sigiyɔrɔma biwɔɔrɔ ni fla dafara, mɔgɔw bɛna Ala ta mɔgɔ ɲanawolomanin dɔ faga; mɔgɔ si tɛna sɔn ka lɔ ni a ye k’a dɛmɛ. O kɔ, jamana dɔ ta kuntigi ni a ta kɛrɛkɛjama bɛna na dugu ni yɔrɔ saninman ci. O bɛɛ n’a ta, Ala bɛna dimi ka o kuntigi halaki. Nka sani a ye sa, a bɛna kɛrɛ wuri ka cɛnri kɛ, i ko a fɔra cogo min na. 27A bɛna jɛnɲɔgɔnyagbɛlɛn don ni mɔgɔ caman ye k’a ta fanga digi olugu kan fɔ san wolonfla. O san wolonfla cɛmancɛ ra, a bɛna a fɔ ko o ye bɛgan sarakaw ni siman sarakaw dabla. O kuntigi cɛnrikɛbaga bɛna ko haramunin suguya bɛɛ kɛ, fɔ ka taga se a yɛrɛ halaki lon ma, i n’a fɔ a latigɛra a ta ko ra cogo min na.› »

10

Ala ka tagamasiyɛn dɔ wɛrɛ yira Daniyɛli ra

1Pɛrɛsikaw ta masacɛ Sirusi ta masaya san sabanan na, Ala ka kuma dɔ fɔ Daniyɛli ye, o tun bɛ Daniyɛli min wele ko Bɛlisasari. O kuma ye cankuma le ye; a bɛ wagatigbɛlɛn dɔw ta ko le fɔ. Daniyɛli ka o kuma lamɛn ka ɲa; Ala ka o kuma kɔrɔ yira a ra janko a ye a faamu.

2«O wagatiw ra, ne Daniyɛli, ne ka lɔgɔkun saba kɛ, ka ne yɛrɛ majigi Ala ɲa kɔrɔ, ka ne diyanyafɛnw bɛɛ ye ka o to yi. 3Ne ma sɔn ka domuni ɲanaman kɛ; ne ma sogo domu, ne ma duvɛn min. Ne ma turu mun ne yɛrɛ ra ka ne yɛrɛ kasa diya, fɔ ka taga o lɔgɔkun saba dafa.

4«Ayiwa, san karo fɔlɔ tere mugan ni naaninan, ne tun bɛ bada ra, ba belebele min bɛ wele ko Tigere. 5Ne ka ne ɲa kɔrɔta ka flɛri kɛ minkɛ, ne ka cɛ dɔ lɔnin ye, lɛnfani derege b’a ra, a cɛsirinin bɛ ni cɛsirinan min ye, o ye Ufazi sanin yɛrɛworo ye. 6A fari tun bɛ manamanana i ko lulu. A ɲada tun bɛ manamanana i ko sanmanamana. A ɲadenw tun bɛ i ko tasumamana. A senkalaw ni a borokalaw tun bɛ manamana i ko siranɛgɛ nugunin. A kumakan tun bɛ i ko jamaba dɔ mankan.

7«Ne Daniyɛli kelen le ka o tagamasiyɛn ye. Minw tun bɛ ni ne ye, olugu m’a ye, nka siranya dɔ le barara ka o mina; o borira ka taga dogo. 8Ne kelen le lɔnin tora ka kɛ o tagamasiyɛnba flɛ ye. Ne fari bɛɛ nana kɛ magaya ye, ka ne ɲada cogo yɛlɛma, ka ne baraka bɛɛ ban. 9Ne ka o cɛ kumakan mɛn. Ne k’a kumakan mɛn minkɛ, ne kirinna, ka ben ka ne ɲa biri dugu ma.

10«Ne bennin kɔ, ne k’a ye ko boro dɔ magara ne ra, ka ne biri ne kinbirikunw ni ne borow kan, ne yɛrɛyɛrɛtɔ. 11A ko ne ma ko: ‹Daniyɛli, Ala ta mɔgɔ kanunin, ne bɛna min fɔ i ye, o lamɛn kosɛbɛ, k’a kɔrɔ faamu. I bɛ yɔrɔ min na, i wuri ka lɔ yi, sabu ne cira ele le fɛ sisan.› A ka o kuma fɔ ne ye minkɛ, ne yɛrɛyɛrɛtɔ wurira ka lɔ. 12A ko ne ma tuun ko: ‹Daniyɛli, i kana siran; sabu i ka i yɛrɛ majigi Ala ɲa kɔrɔ, ka Ala daari, janko ka faamuri sɔrɔ; ayiwa, kabini o lonw tere fɔlɔ, i ta Aladaari minana. Ne nana ka na i ta daariri kɔjaabi le fɔ i ye. 13Pɛrɛsikaw ta mara mɛlɛkɛ kuntigi le tun ka ne bari fɔ tere mugan ni kelen. Mɛlɛkɛ kuntigi Mikayilu le nana ne dɛmɛ. Ne tora Pɛrɛsikaw ta masacɛw kɔrɔ. 14Min bɛna kɛ i yɛrɛ ta jamana mɔgɔw ra kɔ fɛ, ne nana o le fɔ i ye, sabu nin kow ye ko nataw le ye.›

15«K’a to kuma ra ne fɛ, ne kun birinin tora, ne ma se ka foyi fɔ. 16Ne ka cɛ dɔ ye tuun, a bɛ i ko adamaden, a nana maga ne dagbolow ra. O kɛra minkɛ, ne sera ka kuma. Ne kumana o tigi fɛ k’a fɔ a ye ko: ‹Ne matigicɛ, ne ka fɛn min ye o ka siranya bla ne ra, fɔ ka ne baraka ban. 17Ne matigicɛ, sisan i ta jɔncɛ bɛna kuma i fɛ cogo di? Ne baraka bɛɛ banna, fɔ ka ne nɛnɛkiri mina ne ra.›

18«O tuma ra, o danfɛn min tun bɛ i ko adamaden, o magara ne ra tuun, ka baraka don ne ra. 19A k’a fɔ ne ye ko: ‹Ala ta mɔgɔ kanunin, i kana siran. I jusu suma, ka i yɛrɛ ja gbɛlɛya, ka baraka don i yɛrɛ ra.› K’a to kuma ra ni ne ye, baraka ka donna ne ra. Ne ko: ‹Ne matigicɛ, kuma sisan, sabu i ka baraka don ne ra.› 20A ko: ‹Ne nana i fɛ kun min na, i ka o lɔn wa? Sisan ne bɛ taga Pɛrɛsikaw ta jamana ta mɛlɛkɛ kuntigi kɛrɛ. Ni ne ka taga, Gɛrɛsi jamana ta mɛlɛkɛ kuntigi bɛna na. 21Nka min sɛbɛra Ala ta can kitabu kɔnɔ, ne nana o le fɔ i ye. Mɔgɔ si tɛ ne dɛmɛ o kɛrɛ ra ni aw ta jamana ta mɛlɛkɛ kuntigi Mikayilu tɛ.

11

1« ‹Mɛdikaw ta masacɛ Dariyusi ta masaya san fɔlɔ ra, ne fana tun bɛ ni Mikayilu ye, janko k’a dɛmɛ.› »

Masacɛ dɔw ta ko

2« ‹Ayiwa, sisan, ne bɛna can yira i ra. A flɛ, masacɛ saba wɛrɛ le bɛna wuri Pɛrɛsi jamana ra. Olugu kɔ fɛ, masacɛ naaninan bɛna sigi; nka ale ta naforo bɛna caya ka tɛmɛ tɔw bɛɛ ta kan. Ni a nana fanga sɔrɔ tuma min na a ta naforo baraka ra, a bɛna mɔgɔw bɛɛ kɔnɔnɔsu Gɛrɛsi jamana masacɛ kama.

3« ‹Nka masacɛfari dɔ bɛna wuri Gɛrɛsi jamana ra; ale ta masaya bɛna bonya kosɛbɛ. Ni fɛn o fɛn ka o masacɛ diya a bɛna o le kɛ. 4Nka ni a ta fanga nana bonya kosɛbɛ wagati min na, a ta masaya bɛna ben, a ta fanga bɛna yɛrɛgɛ ka taga dunuɲa fan naani na. A ta denw fana tɛna se ka sigi a nɔ ra. A ta fanga bɛna di mɔgɔ wɛrɛw le ma; nka olugu ta fanga tɛna bonya k’a ta bɔ.› »

Worodugu masacɛ ni sahili masacɛ

5« ‹Ayiwa, worodugu masacɛ11.5 Worodugu masacɛ, o ye Misiran masacɛ ye. ta fanga bɛna bonya kosɛbɛ, nka a ta kuntigi kelen ta fanga bɛna bonya ka tɛmɛ ale yɛrɛ ta kan. O kuntigi le bɛna sigi fanga ra. A ta fanga bɛna bonya kosɛbɛ.

6« ‹San dama tɛmɛnin kɔ, worodugu masacɛ ni sahili masacɛ11.6 Sahili masacɛ, o ye Siri jamana masacɛ ye. bɛna jɛnɲɔgɔnya don. Worodugu masacɛ denmuso bɛna taga sahili masacɛ fɛ, janko ka baraka don o ta jɛnɲɔgɔnya ra. Nka o muso tɛna mɛɛn fanga ra. Sahili masacɛ yɛrɛ ni a dencɛ fana tɛna mɛɛn fanga ra. O bɛna o muso fana mina, ale ni a blasirabagaw, ani a facɛ, ani min tun kɛra a dɛmɛbaga ye.

7« ‹Mɔgɔ dɔ bɛna bɔ o muso ta somɔgɔw ra, ka muso facɛ nɔ ta, ka kɛ worodugu masacɛ ye. A bɛna kɛ cɛfari ye. A bɛna taga don sahili masacɛ ta masadugu ra k’a ta kɛrɛkɛjama kɛrɛ ka se a ra, 8ka o ta batofɛnw cɛ ka taga ni o ye Misiran, ani o batofɛnw ta minan saninlamanw ni a warigbɛramanw bɛɛ. O kɔ, a bɛna san dama kɛ, a tɛna kɛrɛ kɛ sahili masacɛ fɛ. 9Nka o kɔ, sahili masacɛ bɛna taga worodugu jamana mɔgɔw kama ka taga o kɛrɛ; o kɔ, a bɛna sekɔ a ta jamana ra.

10« ‹Sahili masacɛ dencɛw bɛna o yɛrɛ labɛn kɛrɛ kama, ka kɛrɛkɛjamaba lajɛn. Mɔgɔ o mɔgɔ bɛ o ta sira kan o tɛmɛtɔ bɛna olugu bɛɛ kɛrɛ, ka yɔrɔ bɛɛ datugu i ko jiba woyotɔ. O bɛna taga hali o juguw ta kɛrɛkɛbon yɛrɛ kama. 11Worodugu masacɛ dimininba bɛna bɔ ka taga sahili masacɛ kɛrɛ ni kɛrɛkɛjamaba ye. A bɛna se sɔrɔ sahili masacɛ ta mɔgɔw kan. 12Worodugu masacɛ ni a ta mɔgɔw bɛna o yɛrɛ bonya, ko o ka se sɔrɔ o kɛrɛ ra. O bɛna mɔgɔ caman faga, nka o bɛɛ n’a ta, o ta fanga tɛna mɛɛn; 13sabu sahili masacɛ bɛna taga kɛrɛkɛjama wɛrɛ labɛn. O kɛrɛkɛjama bɛna caya ka tɛmɛ fɔlɔ ta kan. San dama tɛmɛnin kɔ, a bɛna na ni o kɛrɛkɛjamaba ye, ani kɛrɛkɛminan caman. 14O wagati ra, mɔgɔ caman bɛna wuri worodugu masacɛ kama; hali ele Daniyɛli ta jamana benkannikɛbaga dɔw bɛna wuri a kama. O cogo ra, i ka tagamasiyɛn minw ye, o kow bɛ kɛ. Nka o tɛna se worodugu masacɛ ra. 15Ayiwa, sahili masacɛ bɛna wuri, ka na yɛlɛnyɔrɔw lɔlɔ ka worodugu masacɛ ta dugu barakaman dɔ lamini, k’a kɛrɛ k’a kɔnɔfɛnw bɛɛ cɛ. Worodugu masacɛ ni a ta kɛrɛkɛjamaba bɛɛ, ani a ta kɛrɛkɛcɛfariw bɛɛ, a tɛna se ka lɔ sahili masacɛ ɲa; o baraka tɛna se. 16O sahili masacɛ cɛnrikɛbaga bɛna a sago kɛ, sabu mɔgɔ si tɛna se ka lɔ a ɲa. Ni a nana tɛmɛ yɔrɔ caman na ka cɛnri kɛ ka ban, a bɛna taga sigi jamanaw bɛɛ ra ɲumanman na. 17A bɛna na ni a ta kɛrɛkɛjama bɛɛ ye, ka na a kɛ i n’a fɔ a b’a fɛ ka jɛnɲɔgɔnya don ni worodugu masacɛ ye. A bɛna a denmuso di worodugu masacɛ ma furu ra, janko ka worodugu masacɛ ta masaya cɛn. Nka o ko tɛna ɲa a boro. 18O kɔ, a bɛna yɛlɛma kɔgɔji kɔfɛjamanaw kama, ka o caman kɛrɛ ka se sɔrɔ o kan. Nka jamana dɔ ta kuntigi bɛna a kɛrɛ, k’a ta mafiyɛnyari lalɔ, k’a ta wasoya ben a yɛrɛ kan. 19O kɔ, sahili masacɛ bɛna kɔsegi a yɛrɛ ta jamana ra, ka taga don a yɛrɛ ta kɛrɛbonbaw kɔnɔ. Nka a baraka bɛɛ bɛna ban, a bɛna sa, k’a tɔgɔ tunu pewu. 20Min bɛna sigi a nɔ ra, o masacɛ bɛna a ta fagama dɔ ci ka taga fɛnw cɛ jagboya ra jamana ta yɔrɔ nɔɔrɔman11.20 Jamana ta yɔrɔ nɔɔrɔman, o ye Zeruzalɛmu Alabatosoba ye. kɔnɔ. Nka sani tere dama, o bɛna o masacɛ faga, nka a tɛna faga jama ta dimi le kosɔn, a fana tɛna faga kɛrɛ le ra.› »

Sahili masacɛjugu ta kɛwalew

21« ‹Ayiwa, mɔgɔ sɔnkolon dɔ le bɛna sigi sahili masacɛ nɔ ra, k’a sɔrɔ mɔgɔ si ma masaya di a ma. Ka mɔgɔw to hɛra ra, a bɛna a yɛrɛ sigi masaya ra ni ceguya ye. 22A juguw ta kɛrɛkɛjama minw ta fanga tun bɛ taga yɔrɔ bɛɛ i ko jiwoyoba, a bɛna olugu bɛɛ datugu, ka o bɛɛ halaki. A bɛna Ala ta mɔgɔw ta kuntigi dɔ fana faga. 23Minw bɛɛ bɛna jɛnɲɔgɔnya don ni a ye, a bɛna o bɛɛ nanbara; a ta fanga baraka bɛna to ka bonya ka taga ɲa, k’a sɔrɔ a ta mɔgɔw man ca. 24Ka mɔgɔw to hɛra ra, a bɛna taga don jamana yɔrɔɲumanw na, ka taga mɔgɔw kɛrɛ, ka o ta borofɛnw ni o ta naforow cɛ, ka o di a ta mɔgɔw ma; k’a sɔrɔ hali a bɛmaw ma sɔn ka o ko ɲɔgɔn kɛ. A bɛna a fɔ ko a bɛ dugu barakaman dɔw fana kɛrɛ. Nka a bɛna wagati dama dɔrɔn le kɛ o kow ra. 25A bɛna a jigi la a ta fanga kan, ka jija ka kɛrɛkɛjama caman lajɛn, ka taga worodugu masacɛ kama. Worodugu masacɛ fana bɛna na o nɔ fɛ ni kɛrɛkɛjama caman ni barakaba ye, nka worodugu masacɛ tɛna se a ra, sabu o bɛna jɛn dɔw siri ale kama. 26A yɛrɛ ta mɔgɔ dɔw le bɛna a janfa. O bɛna a ta kɛrɛkɛjama gbɛn ka o bɛɛ yɛrɛgɛ, a ta kɛrɛkɛden caman bɛna faga. 27O kɔ, o masacɛ fla bɛna sigi ka domuni kɛ ɲɔgɔn fɛ. Nka juguya le bɛna kɛ o bɛɛ jusukun na ɲɔgɔn kama; o ra, o bɛna kuma nka o si tɛna gbɛ ɲɔgɔn ye. O ta ɲɔgɔnye tɛna foyi ɲa, sabu o ta miiriya ra o tun b’a fɛ ka min kɛ, o wagati ma se fɔlɔ. 28Sahili masacɛ bɛna kɔsegi a yɛrɛ ta jamana ra ni naforo caman ye. A bɛna Ala ta mɔgɔw kɔninya; a bɛna wuri olugu kama ka o kɛrɛ, ka sɔrɔ ka taga a ta jamana ra.

29« ‹Ayiwa, wagati dɔ bɛna se tuun, sahili masacɛ bɛna wuri ka taga worodugu masacɛ kɛrɛ. Nka o kɛrɛ tɛna kɛ i ko fɔlɔ ta. 30Mɔgɔ dɔw bɛna na a kama kurunbaw kɔnɔ ka bɔ terebenyanfan na. A baraka bɛɛ bɛna ban; a bɛna kɔsegi a ta jamana ra. A dimininba bɛna wuri Ala ta mɔgɔw kama tuun ka olugu kɛrɛ. O kɔ, Ala ta mɔgɔ minw bɛna ban Ala ta jɛnɲɔgɔnya ra, a bɛna olugu le kɛ a jɛnɲɔgɔnw ye. 31A bɛna a ta kɛrɛkɛden dɔw ci Ala ta mɔgɔw kama. Olugu bɛna taga Ala ta yɔrɔ saninman lanɔgɔ. Saraka min tun bɛ bɔ Ala ye lon o lon, o bɛna o dabla, ka fɛn haramunin bla sarakajɛnifɛn* kan. 32Masacɛ yɛrɛ bɛna Ala ta mɔgɔ dɔw nɛgɛ, k’a to o ye Ala ta jɛnɲɔgɔnya cɛn. Nka minw bɛ Ala ta can kan, olugu tɛna sɔn a ta ma. 33Olugu ra minw ye kolɔnbagaw ye, olugu bɛna mɔgɔ tɔw caman karan Ala ta sariya ra. Nka o bɛna olugu dɔw faga, ka dɔw jɛni, ka dɔw borofɛnw bɛɛ bɔsi o boro, ka o bla kaso ra. 34O ta tɔɔrɔw wagati ra, mɔgɔ ɲanaman tɛna sɔrɔ ka o dɛmɛ. Dɔw bɛna a kɛ i n’a fɔ o bɛ ni o ye, nka o bɛna o kɛ flankafuya le ra. 35O kolɔnbaga minw tugura Ala kɔ, o bɛna olugu dɔw faga. Olugu ta saya le bɛna kɛ sababu ye, ka Ala ta mɔgɔw saninya, ka o gbɛ, fɔ ka taga wagati laban se; sabu wagati min latigɛra, o ma se ban.

36« ‹Ni fɛn o fɛn kɔni ka o masacɛ diya a bɛna o le kɛ. A bɛna a yɛrɛ kɔrɔta, ko ale ka bon ni batofɛnw bɛɛ ye. Kumajugu minw ɲɔgɔn ma deri ka mɛn fɔlɔ, a bɛna o le fɔ Ala kɔrɔtaninba yɛrɛ ma. A bɛna tɔgɔ sɔrɔ fɔ ka taga Ala ta dimi wagati se; sabu Ala ka min latigɛ a kama, a bɛna o kɛ a ra. 37A bɛmaw tun ka batofɛn minw bato, ani musow bɛ batofɛn minw kanu kosɛbɛ, a tɛna o si jate; a tɛna ala wɛrɛ jate, sabu a bɛna a fɔ ko ale yɛrɛ ka bon ka tɛmɛ o bɛɛ kan. 38A yɛrɛ ta ala min bɛ a ta masadugu kɔnɔ, a bɛna o le bato ni sanin ye, ani warigbɛ, ani lulu suguya caman ye, ani fɛn dawulamanw; k’a sɔrɔ a bɛmaw si ma o ala bato ka ye. 39A bɛna duguw kɛrɛ o ala sababu ra, min ye siya wɛrɛ ta ala ye. Ni mɔgɔ minw ka sɔn o batofɛn ma, a bɛna olugu bonya, ka o sigi kuntigiya ra mɔgɔ caman kunna. A bɛna a ta jamana yɔrɔ dɔw di o mɔgɔw ma ka o kɛ o sara ye.› »

Sahili masacɛjugu labancogo

40« ‹Ayiwa, ni sahili masacɛ ta wagati laban nana se, worodugu masacɛ bɛna wuri a kama tuun. Nka sahili masacɛ bɛna girin ka na a kama ni barakaba ye, i ko sanfɔɲɔba, ni a ta sowotorow ni a ta sotigiw ni a ta jirakurunw ye, ka na a kɛrɛ. A bɛna don jamana caman na ka o fa ni a ta kɛrɛkɛjama ye, i n’a fɔ jiba min bɛ woyo ka yɔrɔ bɛɛ fa. 41A bɛna don jamanaw bɛɛ ra ɲumanman na, ka o fana mina, ka mɔgɔ caman faga. Nka Edɔmukaw, ani Mohabukaw bɛna bɔsi a boro, ani Amɔnkaw ta ɲamɔgɔw. 42A bɛna a ta fanga sigi jamana wɛrɛw kan fana; hali Misiran jamana tɛna bɔsi. 43A bɛna Misiran ta naforow cɛ, ani a saninw, ani a warigbɛw, ani a fɛn dawulamanw. Libikaw, ani Etiyopikaw fana bɛna kɛ a ta fanga kɔrɔ. 44Nka kibaroya dɔw bɛna bɔ terebɔyanfan ni sahiliyanfan fɛ, o kibaroyaw bɛna a ja tigɛ. O ra a fariyaninba bɛna wuri kɛrɛ kama ka mɔgɔ camanba faga. 45A bɛna a ta masa fanibon lɔ kɔgɔji ni kuru nɔɔrɔman saninman furancɛ ra. Nka a ta wagati laban bɛna se; mɔgɔ si tɛna sɔrɔ k’a dɛmɛ.› »

12

Mɛlɛkɛ ka wagati labanw ko fɔ Daniyɛli ye

1« ‹Ayiwa, o wagati ra, mɛlɛkɛw kuntigiba Mikayilu bɛna na. Ale le ye aw ta jamana kɔrɔsibaga ye. O wagatiw bɛna kɛ wagatigbɛlɛnbaw le ye. Kabini siyaw bɛ dugukolo kan o tɔɔrɔjugu ɲɔgɔn ma deri ka kɛ fɔlɔ. O wagati ra, i ta jamana mɔgɔ minw tɔgɔ sɛbɛra ɲanamanya kitabu kɔnɔ, olugu bɛna kisi. 2Minw bɛ sunɔgɔra bɔgɔ ra, dugukolo jukɔrɔ, olugu caman bɛna kunu. Dɔw bɛna kunu ka ɲanamanya banbari sɔrɔ, dɔw fana bɛna kunu ka kɛ maroya ni tɔɔrɔ banbari ra. 3Mɔgɔ minw kɛra mɔgɔ hakirimanw ye, olugu bɛna manamana i ko sankolo nɔɔrɔ; minw ka mɔgɔ caman karan terenninya sira ra, olugu fana bɛna manamana i ko sankolo lolow, wagati bɛɛ, ani tuma bɛɛ.

4« ‹Ayiwa, ele Daniyɛli, ele ye nin kumaw mara ka ɲa; kitabu datugu, k’a siri k’a bla, fɔ ka taga wagati laban se. Mɔgɔ caman bɛna a karan k’a sɛgɛsɛgɛ, ka o ta lɔnniya caya.› »

5«Ka ne Daniyɛli to o tagamasiyɛnw flɛri ra, ne ka mɔgɔ fla wɛrɛ ye, kelen lɔnin bɛ ba fan kelen na, tɔ kelen lɔnin bɛ a fan dɔ ra. 6Min tun ka lɛnfani don ka lɔ baji kan, o ra kelen ka o lɛnfanitigi ɲininka ko: ‹Nin kabakow laban bɛna kɛ wagati juman le?› 7Lɛnfani donbaga min tun lɔnin bɛ baji kan, ne ka ale kumakan mɛn; a k’a kininboro wuri, k’a numanboro fana wuri san fɛ, ka kari Ala banbari tɔgɔ ra, k’a fɔ ko: ‹Nin kow bɛna kɛ ka se fɔ wagati kelen, ani wagati fla, ani wagati tarancɛ12.7 Aw ye 7.25 flɛ.. Ni Ala ta mɔgɔ saninmanw baraka nana ban tuma min na pewu, nin kow bɛ sɔrɔ ka kɛ.›

8«Ne ka nin kuma mɛn, nka ne m’a faamu. Ne k’a ɲininka ko: ‹Ne matigicɛ, ni kow laban bɛna kɛ wagati juman le?› 9A ka ne jaabi ko: ‹Daniyɛli, ele ye taga. Nin kumaw maranin ka kan ka to, ka kitabu datugu k’a siri k’a bla, fɔ ka taga wagati laban se. 10Tɔɔrɔw bɛna mɔgɔ caman saninya, ka o gbɛ. Nka mɔgɔjuguw bɛna to o ta juguya ra; o tɛna foyi faamu. Mɔgɔ hakirimanw le bɛna nin kow faamu. 11Saraka min tun bɛ bɔ lon o lon, o dablara wagati min na, k’a ta o wagati ra fɔ ka taga se lon min cɛnrikɛbaga ka fɛn haramunin bla sarakabɔnan kan, o bɛna kɛ tere waga kelen ni tere kɛmɛ fla ni tere bikɔnɔntɔn. 12Mɔgɔ minw sera ka kɛ kankelentigiw ye fɔ ka taga tere waga kelen ni tere kɛmɛ saba ni tere bisaba ni tere looru dafa, olugu ta ɲana.

13« ‹Ayiwa, ele kɔni, ele ye jija fɔ ka taga se a laban ma. I bɛna sa, ka laganfiya. O kɔ, i bɛna wuri ka i ta baraji sɔrɔ dunuɲa laban na.› »