AYUBA

TA KO KITABU

Kitabu faamucogo

Ayuba ta ko kitabu bɛ min fɔ an ye a ta ko ra, ni a bɔra o ra, an ma foyi wɛrɛ lɔn Ayuba ta ko ra, walama nin kitabu sɛbɛbaga ta ko ra.

Ayuba tun ye mɔgɔ terennin ye, nka Ala sɔnna k’a to a ye kɔrɔbɔ. A borofɛnw bɛɛ cɛnna, bana k’a yɛrɛ fana mina. Ayuba teri dɔw nana ko o bɛna a jusu saaro, nka olugu k’a jaraki le, ko a ka kojugu minw kɛ, o le kɛra a tɔɔrɔkun ye. O kumaw ka Ayuba jusu kasi. A fana kumana k’a yira ko ale ma jaraki foyi ra, ko mun kosɔn Ala ka nin tɔɔrɔ lase ale ma. O bɛɛ kɔ fɛ, Ala yɛrɛ nana Ayuba jaabi, k’a ta danfɛnw kɛ sababu ye k’a ta sebagaya yira Ayuba ra.

Ayuba nimisara, ka lɔ a ra ko jo bɛ Ala fɛ ko bɛɛ ra. Nka Ala ka Ayuba teriw jaraki o ta kumaw kosɔn.

Ayuba ta ko b’a yira an na ko ni adamaden ka tɔɔrɔ cogo o cogo, a man kan ka a jigi tigɛ Ala ra, ka ban Ala ta ma. Ayuba tɔɔrɔra, nka o tɔɔrɔw bɛɛ kɛra Ala sago ye. Mɔgɔ tɛ se ka a ta tɔɔrɔ bɛɛ kun lɔn, mɔgɔ ta tɔɔrɔ bɛɛ fana tɛ jurumun nɔ ye.

Kitabu kɔnɔkow

Cɛnri ni banajugu sera Ayuba ma (1–2)

Ayuba k’a ta tɔɔrɔ lakari (3)

Ayuba teriw ta kumako fɔlɔ (4–14)

Ayuba teriw ta kumako flanan (15–21)

Ayuba teriw ta kumako sabanan (22–26)

Ayuba k’a ta terenninya lakari (27–31)

Elihu ta kuma (32–37)

Ala ka Ayuba jaabi (38.1–42.6)

Ala ka koɲuman min kɛ Ayuba ye (42.7-17)

1

Ayuba ta tagamacogoɲuman

1Cɛ dɔ tun bɛ Usi1.1 Usi jamana tun bɛ Izirayɛli jamana woroduguyanfan ni a terebɔyanfan na, Edɔmu mara ra, Arabi jamana ra (Damina 36.28; Yeremi 25.20; Kasikan 4.21). jamana ra, min tɔgɔ tun ye ko Ayuba. O cɛ tun ye mɔgɔ jusukungbɛnin ye, ani mɔgɔɲuman. A tun bɛ siran Ala ɲa, k’a yɛrɛ mabɔ kojugu ra. 2Dencɛ wolonfla ni denmuso saba le tun b’a fɛ. 3A ta bɛganw tun ye saga waga wolonfla, ani ɲɔgɔmɛ waga saba, ani sɛnɛkɛmisi fla fla sigiyɔrɔma kɛmɛ looru, ani fali kɛmɛ looru. A ta baaradenw fana tun ka ca kosɛbɛ. Mɔgɔw tun bɛ ale le jate ka tɛmɛ Zuridɛn ba terebɔyanfan jamana mɔgɔ tɔw bɛɛ kan.

4Ayuba dencɛw tun bɛ to ka taga ɲɔgɔn ta so ka taga ɲanagbɛw kɛ. Ni o tun bɛ o kɛ, o tun bɛ o balemamusow fana wele ka taga domuni kɛ, ani ka duvɛn min ɲɔgɔn fɛ. 5Nka ni ɲanagbɛ tun nana ban tuma o tuma, Ayuba tun bɛ a ta denw wele ka na o saninya. A tun bɛ wuri sɔgɔmada joona fɛ ka saraka jɛnita* kelen bɔ o bɛɛ kelen kelen tɔgɔ ra. Sabu Ayuba tun b’a fɔ a yɛrɛ kɔnɔ ko: «A bɛ se ka kɛ ko ne ta denw barokɛtɔ ka Ala tɔgɔ cɛn o jusukun na, ka jurumun kɛ.» Ayiwa, Ayuba tun b’a kɛ ten le wagati bɛɛ.

Ayuba ta kɔrɔbɔriko fɔlɔ

6Ayiwa, lon dɔ Ala ta mɛlɛkɛw nana lɔ Matigi Ala ɲa kɔrɔ; Setana fana nana lɔ o cɛ ra. 7Matigi Ala ko Setana ma ko: «I bɔra min?» Setana ka Matigi Ala jaabi ko: «Ne tun bɛ dunuɲa le laminina dɔrɔn, ka yɔrɔw yaalayaala!» 8Matigi Ala ko Setana ma ko: «I ka ne ta jɔncɛ Ayuba kɔrɔsi kɛ? A ɲɔgɔn tɛ dunuɲa ra; mɔgɔ jusukungbɛnin lo, mɔgɔɲuman lo fana. A bɛ siran Ala ɲa, a b’a yɛrɛ mabɔ kojugu ra.» 9Setana ka Matigi Ala jaabi ko: «Yala Ayuba bɛ siranna Ala ɲa gbansan le wa? 10Yala i m’a tanga, a ni a ta somɔgɔw ni a borofɛnw bɛɛ wa? I ka baraka don a ra a ta baara bɛɛ ra; a ta bɛganw bɛ jamana yɔrɔ bɛɛ ra. 11Nka ele ye i boro se a borofɛnw ni a ta mɔgɔw ma k’a flɛ sa; sigiya t’a ra, a bɛna i tɔgɔ cɛn mɔgɔ bɛɛ ɲa na sisan.» 12Matigi Ala ko Setana ma ko: «Ayiwa, ne b’a borofɛnw bɛɛ labla i ye, nka i kana i boro se ale yɛrɛ ma.» O fɔra minkɛ, Setana bɔra Matigi Ala kɔrɔ ka taga.

13Ayiwa, lon dɔ Ayuba dencɛw, ani a denmusow tun bɛ domuni kɛra, ka duvɛn min o kɔrɔcɛ ta so. 14O wagati yɛrɛ ra, ciraden dɔ nana a fɔ Ayuba ye ko: «Misiw tun bɛ sɛnɛ kɛra, faliw tun bɛ bin ɲimina o kɛrɛ fɛ; 15Sabeka1.15 Sabekaw tun ye benkannikɛbaga dɔw ye, minw tun bɛ bɔ Arabi jamana woroduguyanfan fɛ, ka na ben mɔgɔw kan kongokolon kɔnɔ. dɔw nana ben an kan, ka i ta baaradenw bɛɛ faga, ka bɛganw mina ka taga ni o ye. Ne kelen le sera ka bɔsi, ka n’a fɔ i ye.» 16Sani ale ye ban kuma ra, dɔ wɛrɛ nana ka na a fɔ ko: «Sanpɛrɛn jigira ka sagaw, ani baw, ani baaradenw bɛɛ jɛni ka o faga. Ne kelen le sera ka bɔsi, ka n’a fɔ i ye.» 17Sani ale ye ban kuma ra, dɔ wɛrɛ nana tuun ka n’a fɔ ko: «Kalideka1.17 O Kalidekaw tun ye kongokolon yaalabaga dɔw ye, minw tun bɛ bɔ Arabi jamana sahiliyanfan fɛ. dɔw ka o yɛrɛ taran jɛnkuru saba ka na ben baaradenw kan ka o faga, ka ɲɔgɔmɛw mina ka taga ni o ye. Ne kelen le sera ka bɔsi, ka n’a fɔ i ye.» 18Sani ale ye ban kuma ra, dɔ wɛrɛ nana tuun ka na a fɔ ko: «I dencɛw, ani i denmusow tun bɛ domuni kɛra ka duvɛn min o kɔrɔcɛ ta so; 19fɔɲɔba dɔ bɔra kongokolon fan na ka na bon fan naani bɛɛ ben; bon benna denw kan ka o faga. Ne kelen le sera ka bɔsi, ka n’a fɔ i ye.»

20Ayuba wurira ka lɔ; a k’a ta deregeba mina k’a faran, k’a kun li. A k’a yɛrɛ firi dugu ma, k’a kinbiri gban, 21k’a fɔ ko:

«Ne borolakolon le bɔra ne bamuso kɔnɔ,

ne borolakolon le fana bɛna sekɔ ka taga.

Matigi Ala le k’a di,

Matigi Ala le fana k’a ta.

Bonya ye la Matigi Ala tɔgɔ kan.»

22Ayiwa, nin bɛɛ ra, Ayuba ma jurumun kɛ, a ma kuma bɛnbari si fɔ Ala ma.

2

Ayuba ta kɔrɔbɔriko flanan

1Ayiwa, lon dɔ wɛrɛ ra, Ala ta mɛlɛkɛw nana lɔ Matigi Ala ɲa kɔrɔ; Setana fana nana lɔ o cɛ ra, Matigi Ala ɲa kɔrɔ. 2Matigi Ala ko Setana ma ko: «I bɔra min?» Setana ka Matigi Ala jaabi ko: «Ne tun bɛ dunuɲa le laminina dɔrɔn, ka yɔrɔw yaalayaala!» 3Matigi Ala ko Setana ma ko: «I ka ne ta jɔncɛ Ayuba kɔrɔsi kɛ? A ɲɔgɔn tɛ dunuɲa ra; mɔgɔ jusukungbɛnin lo, mɔgɔɲuman lo fana. A bɛ siran Ala ɲa, a b’a yɛrɛ mabɔ kojugu ra. Hali bi a bɛ a ta jusukungbɛninya kan, nka ele b’a fɛ ne y’a halaki gbansan.» 4Setana ka Matigi Ala jaabi ko: «Gbolo le ye gbolo sara ye2.4 Gbolo le ye gbolo sara ye. I b’a sɔrɔ o tun ye zana dɔ ye, min kɔrɔ bɛ se ka kɛ ko mɔgɔ bɛ ko bɛɛ kɛ janko ka i nin kisi.. Mɔgɔ bɛ se k’a borofɛn bɛɛ di janko k’a nin kisi! 5Nka ele ye i boro se a farisogo ma k’a flɛ sa; sigiya t’a ra, a bɛna i tɔgɔ cɛn mɔgɔ bɛɛ ɲa na sisan.» 6Matigi Ala ko Setana ma ko: «Ayiwa, a flɛ, ne k’a labla i ye, nka i kana se a nin ma.»

7O fɔra minkɛ, Setana bɔra Matigi Ala kɔrɔ ka taga. A ka jorijugu dɔ bla Ayuba fari yɔrɔ bɛɛ ra, k’a ta a sentɛgɛ ra ka taga a bla fɔ a kuncɛ ra. 8Ayuba siginin tora bugurigbɛ ra, ka tɛgɛnɛnkolon dɔ ta ka to k’a yɛrɛ siyɛn.

9A muso ko a ma ko: «Ele belen bɛ i ta jusukungbɛninya le kan hali bi wa? Hali i ye Ala tɔgɔ cɛn ka sa!» 10Ayuba k’a jaabi ko: «Ele kɔni bɛ kumana i ko hakiri tɛ mɔgɔ min fɛ. O tuma an bɛ koɲuman dɔrɔn le sɔrɔ Ala fɛ, an tɛ kojugu fana sɔrɔ a fɛ wa?»

Ayiwa, nin kow bɛɛ ra, Ayuba ma kumajugu si bɔ a da ra k’a sin Ala ma.

Ayuba tericɛ saba nana a fɛ

11Tericɛ saba tun bɛ Ayuba fɛ; kelen ye Elifazi ye, ale bɛ bɔ Teman2.11 Teman dugu tun bɛ wele ko: mɔgɔ hakiritigiw ta dugu (Yeremi 49.7). Suwa ni Naama, o duguw yɔrɔ ma lɔn., kelen ye Bilidadi ye, o bɛ bɔ Suwa, tɔ kelen ye Sofari ye, o bɛ bɔ Naama. Ayiwa, kogbɛlɛn minw bɛɛ sera Ayuba ma, olugu ka o kow kibaroya mɛn minkɛ, o bɛɛ bɔra o ta yɔrɔ ra, ka bɛn kelen ma, ko o bɛ na Ayuba jusu saaro, k’a ɲaji cɛ. 12O tora yɔrɔjan ka o ɲa kɔrɔta ka Ayuba ye minkɛ, o firira a ma. O ka o kan kɔrɔta ka kule kosɛbɛ. O ka o ta deregebaw faranfaran, ka buguri cɛ k’a firi san fɛ, k’a bɔn o kun na. 13O sigira dugu ma a kɔrɔ, fɔ tere wolonfla ni su wolonfla, mɔgɔ si ma kuma a fɛ, sabu a ta dimi bonyara o ɲa kɔrɔ fɔ ka tɛmɛ.

3

Ayuba ni a tericɛ saba ta kuma

(3–31)

Ayuba k’a worolon danga

1Ayiwa, o kɔ, Ayuba k’a da yɛlɛ k’a yɛrɛ worolon danga. 2A kumana k’a fɔ ko:

3Ne worora lon min na Ala ye o lon halaki,

ani su min na a fɔra ko: «Cɛden dɔ worora!»

4O lon kɔni, Ala ye o lon kɛ dibi ye,

Ala kana to san fɛ k’a hakiri to o lon na fiyewu!

Yeelen kana bɔ o lon na!

5Dibifinba ni saya dibi ye o lon mina k’a kɛ o yɛrɛ ta ye,

sankabaw ye o lon datugu,

o lon ta tere ye yɛlɛma ka kɛ su ye.

6Dibiba le ye o su ta pewu!

O su kana ninsɔndiya san ta lon tɔw cɛ ra,

o su kana jate ni karow ta lon tɔw ye!

7Ɔnhɔn, o lon su ye kɛ densɔrɔbariya ta su ye,

ɲagarikan kana mɛn o su fɛ!

8Londangabagaw ye o lon danga3.8 O wagati ra, mɔgɔ dɔw tun b’a miiri ko dɔw bɛ se ka lonw danga, ka lon dɔw kɛ lonjuguw ye.,

o mɔgɔ minw bɛ se ka jirasa belebele lawuri!

9O lon ta dugugbɛda lolow ye kɛ dibi ye,

a ye tere yeelen kɔnɔ ka dɛsɛ, a kana a sɔrɔ,

a kana dugu gbɛtɔ ye!

10Sabu kɔnɔ min ka ne woro, o lon ma sɔn ka o kɔnɔ bari janko ne kana woro,

janko ne ɲa kana nin sɛgɛ ye.

11Mun kosɔn ne worotɔ ma sa dɛ?

Mun na ne bɔtɔ ne bamuso kɔnɔ, ne nɛnɛkiri ma mina ne ra dɛ?

12Mun kosɔn mɔgɔ sɔrɔra ka ne sigi a sen kan,

mun kosɔn sin sɔrɔra k’a di ne ma ne y’a min?

13Ne lanin tun bɛna kɛ ɲasuma ra,

ne laganfiyanin tun bɛna to saya sunɔgɔ ra.

14Ne tun bɛna kɛ ni dugukolo masacɛw ni a kuntigiw ye,

minw ta yɔrɔɲuman lɔninw kɛra tomow ye bi.

15Ne tun bɛna kɛ ni fagama sanintigiw ye,

minw tun ka o ta bonw fa ni warigbɛ ye.

16Walama ne tun tɛna kɛ foyi ye,

ne tun bɛna kɛ i ko o bɛ den kɔgɔbari min dogo dugukolo ra,

i ko denfitini min bɛ sa k’a sɔrɔ hali a ɲa ma tere yeelen ye.

17O yɔrɔ ra kɔni, mɔgɔjuguw tɛ mɔgɔ tɔɔrɔ tuun,

mɔgɔ barakantan sɛgɛninw bɛ nɛnɛkiri.

18Kasodenw bɛɛ bɛ ɲasuma,

o tɛ o ɲagbanbagaw si kan mɛn tuun.

19Mɔgɔ fitiniw, ani mɔgɔbaw bɛ yi,

jɔnw tɛ o matigicɛw ta fanga kɔrɔ tuun.

20Mun kosɔn Ala bɛ yeelen bɔ sɛgɛbagatɔ ye?

Mun kosɔn a bɛ si di mɔgɔ jusu kasinin ma?

21K’a sɔrɔ olugu bɛ saya kɔnɔna ka dɛsɛ, o t’a sɔrɔra,

o bɛ saya ɲinina ka tɛmɛ hali naforo kan.

22Ni olugu tun ka kaburu sɔrɔ,

o tun bɛna ninsɔndiya fɔ ka ɲagari kosɛbɛ!

23Mɔgɔ min tɛmɛsira dogora a ma,

Ala ka mɔgɔ min lamini fan bɛɛ ra, bɔyɔrɔ t’a fɛ,

mun kosɔn Ala bɛ si di o tigi ma tuun sa?

24Ŋunakanw le kɛra ne ta domuni ye,

ne kasikan bɛ bɔra i ko ji woyotɔ.

25Ne bɛ siran fɛn min ɲa, o le bɛ ne sɔrɔ,

ne tun bɛ borira min ɲa, o le sera ne ma.

26Ɲasuma tɛ ne fɛ, laganfiya tɛ ne fɛ, jususuma tɛ ne fɛ;

ɲagban le bɛ ne kan.

4

Elifazi ta ladirikan fɔlɔ: Ala ka kan ka adamaden koro

1Ayiwa, Elifazi min bɛ bɔ Teman, ale ka kuma ta k’a fɔ Ayuba ye ko:

2Ni mɔgɔ dɔ ko a bɛ kuma dɔ fɔ, yala o bɛna bɛn i ma wa?

Sabu jɔn le bɛ se ka kuma mara a yɛrɛ kɔnɔ?

3A flɛ, ele ka mɔgɔ caman karan.

Ni mɔgɔ minw baraka tun dɛsɛra, ele le tun bɛ baraka don olugu ra,

4ni mɔgɔ minw tun talonna ka ben, ele ta kumaw le tun bɛ olugu lawuri;

minw tun tɛ se ka lɔ o sen kan, ele le tun bɛ baraka don olugu ra.

5Nka sisan a sera ele yɛrɛ ma minkɛ, ele fari fagara!

Sisan a ka ele yɛrɛ le sɔrɔ minkɛ, ele jigi tigɛra!

6I ta Alaɲasiran le tun man kan ka i ja gbɛlɛya wa?

I ta jusukungbɛninya tun man kan ka kɛ i jigi ye wa?

7Ele ye miiri k’a flɛ! Ala ka mɔgɔ jarakibari juman le halaki ka ye?

I k’a mɛn yɔrɔ juman ko Ala ka kojugu ben mɔgɔɲuman dɔ kan k’a faga?

8Ne kɔni ka min ye, o le ye ko mɔgɔ minw bɛ terenbariya sɛnɛ,

ka juguya dan, olugu le b’a siman tigɛ;

9Ala bɛ olugu le fiyɛ ka o halaki,

a ta jusugban tasuma bɛ o jɛni ka o ban.

10Hali ni jara kasira, ni waraba ka kule,

Ala bɛ jarakanbelenw ɲinw karikari.

11A bɛ domunintanya kɛ ka jara faga,

jaramuso denw bɛ janjan.

12Kuma dɔ le dogora ka se ne ma,

a mankan fitini donna ne toro ra.

13Wagati min siranyakow bɛ na mɔgɔ hakiri ra siko ra,

tuma min na mɔgɔ bɛ sunɔgɔ fɔ ka ɲina a yɛrɛ kɔ,

14o wagati le ra siranya ni jatigɛ dɔ ka ne mina,

k’a kɛ fɔ ne kolow bɛ yɛrɛyɛrɛ.

15Fɔɲɔ sumanin dɔ fiyɛra ka tɛmɛ ne ɲada kan,

fɔ ka ne farisi tagama.

16Mɔgɔ dɔ tun lɔnin bɛ,

nka ne tun tɛ se k’a cogoya lɔn;

fɛn dɔ ja tun lɔnin bɛ ne ɲa kɔrɔ.

Ne ka kumakan fitini dɔ mɛn, ko:

17«Yala adamaden bɛ se ka teren ka kaɲa ni Ala yɛrɛ sago ye wa?

Yala mɔgɔ bɛ se ka saninya ka kaɲa n’a danbaga sago ye wa?

18Ni Ala ma la hali a yɛrɛ ta ciradenw na,

o minw ye a ta mɛlɛkɛw ye, ni a bɛ jaraki sɔrɔ hali olugu ra,

19o tuma adamaden min farisogo ye bɔgɔ ye,

min danna ni buguri ye,

o bɛ se ka min terege dugu ma i ko tumu, yala kuma bɛ ale ma wa?

20Sɔgɔmada ni wulafɛra cɛ, o y’a sɔrɔ adamaden mugumugura ka ban,

a halakira ka ban pewu, hali mɔgɔ t’a janto a ra.

21A ta fanibon juruw bɛ tigɛ,

a bɛ sa k’a sɔrɔ a ma hakiri sɔrɔ.»

5

Elifazi ko mɔgɔ tɛ ban Ala ta korori ma

1Ayiwa, kule sisan sa! Jɔntigi le bɛna i jaabi?

I bɛna i ɲasin Ala ta mɛlɛkɛ saninman juman le ma k’a daari?

2Sabu jusugban bɛ naloman faga,

ɲangboya b’a to kolɔnbari bɛ sa.

3Ne ka naloman ye, a bɛ baraka sɔrɔra,

nka o yɔrɔnin bɛɛ ne k’a sigiyɔrɔ danga.

4«Dɛmɛbaga kana sɔrɔ a denw si ra!

Kiti ye ben o kan, mɔgɔ kana sɔrɔ ka o bɔsi!

5A ka siman min kan, kɔngɔtɔw ye o bɛɛ domu!

Hali siman minw bɛ ŋaniw cɛ ra, o ye o bɛɛ cɛ.

Natabaw ye a ta naforo bɛɛ domu!»

6Terenbariya tɛ bɔ dugukolo ra,

kojugu fana tɛ falen dugu ma.

7Adamaden le danna kojugukɛ kama,

i ko tadenw bɛ bɔ tasuma ra ka wuri ka taga san fɛ cogo min na.

8Ni nin ko tun sera ne le ma, ne tun bɛna Ala le ɲini;

ne tun bɛna ne ta kow ɲafɔ Ala le ye.

9Ala le bɛ kobaw kɛ, ko minw tɛmɛna adamaden hakiri dan kan;

a bɛ kabako minw kɛ, o tɛ se ka jate ka ban.

10Ale le bɛ sanji lana dugukolo kan,

ka ji lajigi kongokɔnɔyɔrɔw ra.

11Mɔgɔ majigininw, a bɛ olugu lawuri fɔ san fɛ,

minw jusu kasira, a bɛ olugu kisi.

12A bɛ mɔgɔ cegumanw ta kolatigɛninw cɛn;

o ka baara o baara dabɔ, o bɛɛ bɛ cɛn o boro.

13A bɛ hakiritigiw mina ni o yɛrɛ ta ceguya ye;

ka janfamɔgɔw ta kolatigɛninw bɛɛ cɛn yɔrɔnin kelen na.

14Dibi bɛ ben o kan tere fɛ;

teregban fɛ o bɛ mɔmɔri kɛ i ko mɔgɔ min bɛ tagamana su fɛ.

15Nka kɛrɛkɛmuru min bɛ bɔ o mɔgɔw da ra, Ala bɛ fagantan kisi o ma,

ka o kisi ka bɔ fangatigiw boro.

16Ni o kɛra, dɛsɛbagatɔ bɛ jigiya sɔrɔ,

mɔgɔjugu da bɛ datugu.

17O kosɔn ni Ala bɛ mɔgɔ min jaraki, o tigi ta ɲana!

I kana ban Sebɛɛtigi Ala ta ladiri ma.

18Sabu ale le bɛ dimi ben mɔgɔ kan, ka sɔrɔ k’a suma;

a boro bɛ mɔgɔ bana, ka sɔrɔ k’a kɛnɛya.

19Deguko wɔɔrɔ bɛ se i ma, nka Ala bɛ i bɔsi a bɛɛ ra;

hali n’a wolonflanan ka kɛ, foyi t’i sɔrɔ.

20Kɔngɔba wagati ra, a bɛ i kisi saya ma,

kɛrɛ wagati ra, a bɛ i kisi kɛrɛkɛmuru ma.

21A bɛna i tanga mɔgɔjuguw nɛnkun ma;

hali ni cɛnri wagati sera, i tɛ siran.

22I bɛ yɛrɛko cɛnri wagati ni kɔngɔ wagati ra,

i tɛ siran kongowaraw fana ɲa;

23sabu kabakuru minw bɛ foro kɔnɔ, olugu bɛna jɛnɲɔgɔnya don ni i ye,

kongowaraw fana bɛna hɛra layiri ta ni i ye.

24I yɛrɛ bɛna a ye ko hɛra bɛ i ta so;

ni i tagara i ta bɛganw flɛ o ta domunikɛyɔrɔ ra, i b’a ye ko foyi ma o jɛn.

25I bɛna a ye ko i ta durujaw cayara,

ko i denw ka ca i ko kongobinw.

26I kɔrɔninba le bɛna sa ka don kaburu kɔnɔ,

i n’a fɔ ni simantigɛwagati sera, o bɛ a tigɛ k’a lajɛn cogo min na.

27Ayiwa, a flɛ, an ka jatemina kɛ ka nin le sɔrɔ; a fana bɛ ten le cɔ!

Ele le ka kan ka nin lamɛn, k’a sira tagama.

6

Ayuba ta jaabi: Ayuba k’a teriw jaraki

1Ayuba ka Elifazi jaabi k’a fɔ ko:

2E, ni ne ta dimi hakɛya tun bɛ se ka lɔn!

Ni ne ta sɛgɛ bɛɛ lajɛnnin tun bɛ se ka bla sumanikɛnan kan!

3Sigiya t’a ra, a tun bɛna gbiriya ka tɛmɛ hali kɔgɔjiw ta kɛnkɛn kan pewu.

O le kosɔn, ne ta kuma cayara.

4Sebɛɛtigi Ala ta biɲɛw ka ne sɔgɔ;

a baga donna ka se fɔ ne nin ma.

Ala k’a ta jatigɛkobaw labɛn ne kama.

5Yala kongofali bɛ se ka kasi k’a lɔnin to binkɛnɛ kɔrɔ wa?

Misi bɛ se ka kasi k’a lɔnin to a ta domuni kɔrɔ wa?

6Yala diya tɛ fɛn min na, o fɛn kɔgɔntan bɛ se ka domu wa?

Yala diya bɛ sisɛfan gbɛmanyɔrɔ ra wa?

7Ne tun t’a fɛ ka maga fɛn min na,

o le kɛra ne ta baro ye, hali ni a ka gbo ne ye.

8E, ne bɛ min daari, ni o tun bɛ se ka kɛ ne ye!

Ne jigi bɛ min kan, ni Ala tun bɛ se ka o kɛ ne ye!

9Ni a ka Ala diya, a ye ne ɲɔɲɔ,

a y’a boro kɛ ka ne tɔ laban!

10Nka o bɛɛ ra ne belen bɛna jususaaro sababu sɔrɔ,

ka ɲagari fɔ ka panpan, hali ni sɛgɛ bɛ ne kan,

sabu ne ma ban Ala saninman ta kuma ma ka ye!

11Baraka juman le bɛ ne ra, ko ne belen bɛna Ala makɔnɔ?

Ne si tɔ ye jori le ye, ko ne belen bɛna muɲu?

12Yala ne baraka ye kabakuru baraka le ye wa?

Ne fari ye siranɛgɛ le ye wa?

13Yala dɛmɛbaga bɛ ne ra tuun wa?

Bɔyɔrɔ foyi tɛ ne fɛ tuun.

14Mɔgɔ tɔɔrɔnin ka kan ni a teri ta ɲumanya ye,

hali ni a ka Sebɛɛtigi Ala ɲasiran dabla.

15Nka ne balemaw ka ne janfa i ko dingakɔnɔji,

i ko dingakɔnɔji min bɛ ja.

16Nɛnɛwagati ra, a jiw bɛ simi ka duuru,

nɛnɛ bɛ a ɲa kɛ i ko bugun.

17Ni teremana sera, a bɛ ja,

fundɛninwagati ra, ji foyi tɛ sɔrɔ a ra.

18Kongokolon ɲɔgɔmɛtigiw bɛ to jiɲini na fɔ ka o ta sira bla,

o bɛ tunu kongokolon kɔnɔ, ka o yɛrɛ halaki.

19Tema jamana ɲɔgɔmɛtigiw bɛ o ɲa kɔrɔta ka o jiw yɔrɔɲini,

Saba jamana tagamabagaw jigi tun b’a kan.

20Nka o ta jigi yɛlɛmana k’a kɛ nimisa ye,

sabu o tagara se yi minkɛ, o jigi tigɛra.

21Ayiwa, sisan aw ta kɛra o cogo le ra ne fɛ.

Kogbɛlɛn min sera ne ma, aw ka o ye minkɛ, aw siranna.

22Yala ne k’a fɔ ko aw ye fɛn dɔ di ne ma,

walama ko aw ye dɔ bɔ aw ta naforo ra k’a di ne kosɔn wa?

23Ne k’a fɔ aw ye ko aw ye ne bɔsi ne jugu boro wa,

ko aw a ye ne kunmabɔ mɔgɔ farimanw boro wa?

24Aw ye o fɔ ne ye, ni o kɛra, ne bɛna je.

Ne firira yɔrɔ min na, aw ye o yira ne ra.

25Cɛnkuma kɔni bɛ digi mɔgɔ ra,

nka aw ta jarakirikumaw bɛ mun le ɲa?

26Yala aw b’a fɛ ka ne jaraki ne ta kumaw le kosɔn wa,

ka mɔgɔ jigi tigɛnin ta kumakan jate i ko fɔɲɔ?

27Aw kɔni bɛ sɔn ka ben hali ferita kan;

aw bɛ sɔn ka hali aw teri fiyeere.

28Ayiwa, sisan aw ye aw ɲa lɔ ne ra ka ne flɛ.

Yala ne bɛ sɔn ka faninya tigɛ aw ye wa?

29Aw ye aw ta miiriya yɛlɛma, aw kana to juguya kan;

aw ye aw ta miiriya yɛlɛma, sabu ne bɛ can le kan hali bi.

30Yala juguyakuma bɛ ne darakumaw ra wa?

Yala ne da tɛ kumajugu ni kumaɲuman lɔn ka bɔ ɲɔgɔn na wa?

7

Ayuba ta jaabi tɔ: Ayuba k’a ta dimi lakari

1Adamaden ta dunuɲalatigɛ bɛ i ko kɛrɛkɛden min bɛ kɛrɛ ra;

a bɛ fɛn o fɛn kɛ a si kɔnɔ, a bɛ o kɛ i ko baaraden le.

2A bɛ i ko jɔn sɛgɛninba, yirisuma lɔgɔ bɛ a ra fɔ a bɛ ŋuna a nɔ fɛ;

a bɛ i ko baaraden min kɔrɔtɔnin bɛ a ta sara makɔnɔna.

3Ayiwa, ne fana ninyɔrɔ kɛra nimisa le ye kabini karo caman,

ne ta kɛra su caman sɛgɛ le ye.

4Ni ne lara su fɛ dɔrɔn, ne bɛ kɔrɔtɔ ne wuriwagati ra;

nka su bɛ janya.

Ne bɛ to yɛlɛmayɛlɛma ra fɔ ka taga dugu gbɛ.

5Tumuw donna ne sogo ra, ne fari jajara i ko bɔgɔjalan;

a bɛ pɛrɛnpɛrɛn, ka nɛɛn don.

6Ne si terew ka teli i ko jesedanbaga ta kurunin,

ne si bɛ banna, ne jigi fana bɛ banna!

7E, Ala, i hakiri to ne ra, ko ne si tɛ foyi ye ni fɔɲɔ dama tɛ;

ne ɲadenw kɔni tɛna hɛra ye tuun le fiyewu!

8Ɲa min bɛ ne flɛra, lon dɔ o tɛna ne ye tuun;

i ɲaw bɛna ne yɔrɔɲini, nka ne tɛna kɛ yi tuun.

9Sankaba bɛ tɛmɛ, ka tunu cogo min na,

ni mɔgɔ min ka taga lahara, o tigi fana tɛ sekɔ tuun.

10A tɛna sekɔ ka na a ta so kɔnɔ tuun,

ni i k’a ta so flɛ, i t’a lɔn ko mɔgɔ tun bɛ yi kakɔrɔ.

11O le kosɔn ne tɛna ne da datugu;

ne nin degunin le bɛna kuma,

ne jusu kasinin le bɛna ne ta dimi lakari.

12Yala ne ye kɔgɔji le ye wa, walama ne ye kɔgɔji danfɛn barakaman7.12 O wagati mɔgɔ dɔw tun b’a miiri ko kɔgɔji ni kɔgɔji danfɛn barakaman tun ye batofɛn dɔw ye; ko olugu ta ala ka o fɛnw kɛrɛ, ka se o ra, ka o siri ka bla (Ezayi 27.1, ani Zaburu 74.13 flɛ). le ye,

fɔ i ka ne tɛmɛyɔrɔw bɛɛ datugu, bɔyɔrɔ si tɛ ne fɛ?

13Tuma dɔ ne b’a miiri ko ni ne lara, o bɛna dɔ bɔ ne ta sɛgɛ ra,

ko layɔrɔ ra, ne ta dimi bɛna nɔgɔya.

14Nka ni ne lara, i bɛ sikojuguw kɛ ka ne lasiran;

ne bɛ fɛn minw ye, o bɛ ne ja tigɛ.

15Hali i ye ne kan dɛrɛ ka ne nɛnɛkiri fereke,

ne ye sa, o ka fisa ni ne fasanin ye fɔ ka ne kolow bɔ kɛnɛ ma.

16Foyi lɔgɔ tɛ ne ra tuun!

Ne tɛna to si ra wagati bɛɛ le.

Ne to yi tan, sabu ne ta dunuɲalatigɛ kɛra gbansan le ye.

17O tuma adamaden ye mun le ye ko i b’a jate tan,

ko i bɛ i ta miiriya la a kan,

18ka i janto a ra lon o lon sɔgɔma,

k’a tɛmɛsiraw sɛgɛsɛgɛ wagati bɛɛ?

19I bɛna i ɲa bɔ ne ra tuma juman le sa,

k’a to ne ye nɛnɛkiriyɔrɔ sɔrɔ dɔɔnin ka ne daji kunu?

20Ni ne ka jurumun le kɛ,

o tuma ne ka jurumun juman le kɛ ele ra sa, adamadenw kɔrɔsibaga?

Mun na i ka ne kɛ i kɛrɛkɛɲɔgɔn ye,

ka ne ta ko kɛ doni ye i yɛrɛ kunna?

21Mun na i tɛ ne ta hakɛ bɔ ne kunna,

ka ne ta terenbariya yafa sa?

Sabu sisan, ne bɛna taga la dugukolo jukɔrɔ,

i bɛna ne yɔrɔɲini, nka ne tɛna ye tuun.

8

Bilidadi ta ladirikan fɔlɔ: Sara bɛ kojugu ra

1Bilidadi min bɛ bɔ Suwa, ale ka kuma ta, k’a fɔ Ayuba ye ko:

2Ele bɛna nin kuma suguyaw dabla tuma juman le dɛ?

I bɛna nin kumalakolonw dabla tuma juman?

Sabu i darakumaw bɛ i ko fɔɲɔ dama.

3Yala Ala bɛ se ka bɔ can sira kan wa?

Yala Sebɛɛtigi Ala bɛ se ka bɔ terenninya sira kan wa?

4I b’a sɔrɔ ko i ta denw ka jurumun kɛ ka Ala hakɛ ta,

o ra, Ala ka o ta hakɛw kunko ben o kan kɛ!

5Nka ni ele ka Ala ta jɛnɲɔgɔnya ɲini,

ni i ka Sebɛɛtigi Ala daari ko a ye makari i ra,

6ni i ma jarakiko kɛ, ni i terennin lo,

o tuma Ala bɛna a janto i ra sisan yɛrɛ;

a bɛna hɛra ladon i ta so tuun, ka kaɲa ni i ta terenninya ye.

7Ala bɛna min kɛ i ye, o bɛna bonya kosɛbɛ;

a bɛ kɛ i n’a fɔ fɛn minw tun bɛ i fɛ fɔlɔfɔlɔ, o belen tun tɛ foyi ye.

8Ayiwa, ele ye fɔlɔfɔlɔmɔgɔw ɲininka kɛ!

Olugu ta bɛmaw ka ko minw karan k’a lɔn, o kow sɛgɛsɛgɛ kosɛbɛ k’a flɛ!

9Sabu anw kɔni worora kunu le, an tɛ foyi lɔn;

dunuɲa ra yan, an si terew bɛ tɛmɛ i ko yirisuma.

10Fɔlɔfɔlɔmɔgɔw le bɛna i karan, ka o ta hakirinanta fɔ i ye;

o bɛna nin kuma dɔw bɔ o ta faamuyari ra ka o fɔ i ye:

11«Yala jirabin bɛ se ka wuri ni a tɛ jida ra wa?

Kɔdarabin bɛ se ka falen ni ji t’a kɔrɔ wa?

12Ni ji t’a kɔrɔ, a kɛnɛ bɛ ja joona ka tɛmɛ bin tɔw bɛɛ kan,

k’a sɔrɔ mɔgɔ m’a tigɛ.»

13Minw bɛ ɲina Ala kɔ, olugu bɛ laban tan le;

Alaɲasiranbari jigi bɛ cɛn.

14A tun k’a boromala fɛn min ma, o bɛ tigɛ ka bɔ a kɔrɔ;

sabu a bɛ i n’a fɔ a tun k’a jigi la talenjuru le kan.

15A ko a bɛ dɛn a ta bon kan, nka bon benna;

a ko a bɛ dulon a ra cogo o cogo, a ma se a kɔrɔ.

16A tun bɛ i ko yiri barakaman min bɛ tere kɔrɔ;

a borow bɛ janya fɔ ka yiritu ta yiri tɔw datugu.

17A b’a lilinw melege ɲɔgɔn na ka o don ka se fɔ kabakuruw cɛ ra;

a bɛ donyɔrɔ ɲini ka taga fɔ faraw jukɔrɔ.

18Nka lon min ni a samana ka bɔ a sigiyɔrɔ ra dɔrɔn,

a sigiyɔrɔ bɛ ban a ra, k’a fɔ a ma ko: Ne ma deri ka ele ye!

19Ayiwa, ale bɛ ninsɔndiya min sɔrɔ a ta dunuɲalatigɛ kɔnɔ, o bɛ dan nin le ma!

Nka a ɲɔgɔn wɛrɛw bɛna falen tuun ka bɔ dugukolo ra.

20Ala kɔni tɛ ban mɔgɔ jusukungbɛnin na fiyewu,

a fana tɛ kojugukɛbaga boro sabati a ta baara ra.

21A bɛna a to i ye yɛrɛko tuun kosɛbɛ,

k’a to i ye ɲagari tuun kosɛbɛ.

22Minw bɛ i kɔninya, maroya le bɛna kɛ olugu kannaderege ye;

sabu mɔgɔjuguw sigiyɔrɔ bɛna halaki.

9

Ayuba ta jaabi: Mɔgɔ tɛ Ala sɔsɔ

1Ayuba ka Bilidadi jaabi ko:

2Can ra, ne k’a lɔn ko i ka min fɔ ko a bɛ ten le;

adamaden tagamacogo bɛ se ka teren Ala ɲa kɔrɔ cogo di?

3Ni i ko i bɛ sɔsɔri kɛ ni Ala ye,

ni a ka ɲininkari waga kelen kɛ, ele tɛna se ka hali kelen jaabi a ra.

4Hakiritigiya b’a fɛ, a ta sebagaya fana ka bon.

Jɔn le bɛ se ka lɔ k’a kɔnɔ, ni fɛn ma o tigi sɔrɔ?

5Ale le bɛ kuruw wuri ka o bɔ o nɔ ra, hali o tɛ bɔ a kala ma;

ni a dimina, a bɛ kuruw dabiri.

6A bɛ dugukolo siginin to a jusiginan kan k’a yɛrɛyɛrɛ,

fɔ a samasenw bɛ yuguyugu.

7A bɛ kuma tere fɛ ko a kana bɔ, tere tɛ bɔ;

a bɛ lolow datugu janko o yeelen kana bɔ.

8Ale kelen le bɛ sankolo yɛrɛgɛ,

a bɛ tagama kɔgɔji jikurubaw kunna.

9Ale le ka sahiliyanfan ta lolow bɛɛ dan,

ani samiya wagati ta lolow,

ani teremana wagati ta lolow,

ani woroduguyanfan ta lolow.

10A bɛ kobaw kɛ, ko minw tɛmɛna adamaden hakiri dan kan;

a bɛ kabako minw kɛ, o tɛ se ka jate ka ban.

11A flɛ, a bɛ se ka tɛmɛ ne kɔrɔ, nka ne t’a ye,

a bɛ se ka taga ka bɔ ne kɔrɔ, nka ne tɛ bɔ foyi kala ma.

12Ni a ka fɛn min mina, jɔn le bɛ se ka o bɔsi a boro?

Jɔn le bɛ se k’a fɔ a ma ko: «I bɛ mun le kɛra tan?»

13Ala tɛna a ta jusugban mala;

kɔgɔji danfɛn barakaman9.13 Min fɔra kɔgɔji danfɛn barakaman ta ko ra, aw ye o flɛ: 7.12. ni a jɛnɲɔgɔnw bɛɛ bɛ o yɛrɛ majigi a kɔrɔ.

14O tuma ne bɛ se k’a jaabi cogo di?

Ne bɛ se ka kuma juman le sɔrɔ ka sigi ka o fɔ ni a ye?

15Hali ni ne tun terennin lo, ne tun tɛna se k’a jaabi;

ne bɛ se k’a daari le dɔrɔn, sabu ale le ye ne ta kititigɛbaga ye.

16Ni ne k’a wele, hali ni a ka ne jaabi,

ne tɛna la a ra ko can ra, a bɛ sɔn k’a toro malɔ ka ne lamɛn.

17A bɛ ne fifa ka taga fan bɛɛ ra ni a ta sanfɔɲɔ ye;

a bɛ ne ta tɔɔrɔkow caya k’a sɔrɔ ne ma foyi kɛ a ra.

18A t’a to ne ye nɛnɛkiri;

a bɛ jusukasi caya ne kan.

19Ni ne ko ne b’a kɛ fangako ye, ale baraka le ka bon;

ni ne ko ne bɛ taga ni a ye kiti ra, jɔntigi le bɛna o kiti sigi?

20Hali ni ne tun terennin lo, ne yɛrɛ da tun bɛna kiti ben ne kan;

hali ni ne jusukun tun gbɛnin lo, ne yɛrɛ da tun bɛna ne jaraki.

21Yala ne jusukun gbɛnin lo can ra wa? Ne m’a lɔn!

Ne lɔgɔ bɔra ne yɛrɛ ra!

22A bɛɛ ka kan ne fɛ sisan! O kosɔn ne ko:

«Ala bɛ mɔgɔ jusukungbɛnin ni mɔgɔjugu bɛɛ halaki cogo kelen na!»

23Hali ni kojugu dɔ ka bara ka ben mɔgɔ terennin kan k’a faga,

Ala bɛ yɛrɛko mɔgɔ jarakibariw ta jusukasikow ra le.

24Ale le bɛ jamana labla mɔgɔjuguw ye,

k’a to kititigɛbagaw ye o ɲaw datugu kojugu kan.

Ni ale tɛ, o tuma jɔntigi lo sa?

25Ne si terew bɛ tɛmɛna joona joona;

a ka teli ka tɛmɛ hali sennaboribaga teliman kan.

Ne si bɛ banna k’a sɔrɔ ne ma hɛra ye ne ɲa ra.

26Ne si terew bɛ tɛmɛna joona joona le, i ko jirakurun min ka fiyɛn,

i ko bɔn bɛ jigi ka na cun sogo kan cogo min na.

27Ni ne ko ne bɛ ɲina ne ta dimi kɔ,

ka ne ɲada cogoya yɛlɛma, ka ninsɔndiya,

28ne ta sɛgɛ bɛ ne lasiran;

sabu ne k’a lɔn ko i tɛna ne jarakibari to.

29Ne le bɛna jaraki!

O tuma mun kosɔn ne bɛ ne yɛrɛ sɛgɛ gbansan?

30Hali ni ne kora ni ji saninyaninba dɔ le ye,

ka ne tɛgɛw ko k’a gbɛ ni safina ye,

31o bɛɛ n’a ta, i belen bɛna ne lajigi kaburu kɔnɔ, bɔgɔ ra;

hali ne ta faniw bɛ ne haramuya.

32Ala tɛ adamaden ye, i ko ne,

janko ne y’a jaabi,

walama ko ne ye a wele ka taga kititigɛyɔrɔ ra.

33Kititigɛbaga si tɛ se ka don an fla cɛ,

min bɛ se k’a ta fanga sigi an fla bɛɛ kan,

34janko a ye a ta bere bɔ ne kan,

a ta siranyakow kana ne ja tigɛ tuun.

35Ni o tun bɛ se ka kɛ, ne tun bɛna kuma,

ne tun tɛna siran a ɲa tuun;

nka o tɛ se ka kɛ, ne tora ne kelen na le.

10

Ayuba ta jaabi tɔ: Ala bɛ tugu le ka mɔgɔ tɔɔrɔ

1Dunuɲa lɔgɔ bɔra ne ra!

Sisan ne bɛna ne ta dimi bɔ kɛnɛ kan;

ne jusu kasinin le bɛna kuma.

2Ne ko Ala ma ko: I kana kiti ben ne kan!

I bɛ ne jarakira fɛn min kosɔn, o fɔ ne ye!

3Yala ka ne minako juguya, o le ka di i ye wa?

Ka ban i ta danfɛn na, i yɛrɛ boro ka min dan,

ani ka mɔgɔjuguw ta kolatigɛninw ɲa k’a di o ma,

o le ka di i ye wa?

4O tuma adamaden ɲa le bɛ ele fɛ wa?

Yala ele ta yerikɛcogo ni adamadenw ta bɛɛ ka kan wa?

5Yala ele si terew bɛ ban i ko mɔgɔw ta wa,

walama i si sandaw bɛ ban i ko adamadenw ta?

6O kosɔn i bɛ ne ta terenbariyako sɛgɛsɛgɛra,

i bɛ ne ta jurumun sɛgɛsɛgɛra k’a lɔn,

7k’a sɔrɔ i yɛrɛ k’a lɔn ko ne ma jaraki,

ko mɔgɔ fana tɛ yi min bɛ se ka ne bɔsi ka bɔ i boro.

8I yɛrɛ boro le ka ne labɛn, ka ne fari yɔrɔ bɛɛ kelen kelen dan;

nka sisan i b’a fɛ ka ne halaki!

9Sabari, i ye i hakiri to a ra ko i ka ne dan ni bɔgɔ dama le ye;

yala i b’a fɛ ka ne lasekɔ dugukolo buguri ra tuun wa?

10I ka ne sɛnsɛn i ko nɔnɔ,

ka ne gbɛrɛn i ko nɔnɔ bɛ gbɛrɛn cogo min na.

11I ka gbolo ni sogo don ne ra,

ka ne tugutugu ɲɔgɔn na ni kolow ni fasaw ye.

12I ka si di ne ma, ka ɲumanya kɛ ne ye,

ka i janto ne ra, ka ne nin mara.

13Nka i tun bɛ min dogora i jusukun na, o le ye nin ye;

ne k’a lɔn ko nin ko le tun bɛ i jusu ra:

14I tun bɛ ne kɔrɔsira, k’a flɛ ni ne bɛna ben jurumun na;

o ra, i tɛna sɔn ka ne jarakibari to ne ta terenbariya kosɔn.

15Ni ne jarakira, bɔnɔ bɛ ne sɔrɔ!

Ni ne jo lo fana, ne tɛ se ka ne kun kɔrɔta!

Maroya kɔni ka ne labɔ,

ɲani ma tɔ to ne ra.

16Ni ne ko ne bɛ ne kun kɔrɔta, i bɛ ne gbɛn i ko jara;

i bɛ gban ne ra tuun ni i ta sebagayaba ye.

17I bɛ seere wɛrɛw le wurira ne kama,

dɔ le bɛ farara i ta jusugban kan ne kɔrɔ;

kɛrɛkɛjamaw bɛ benna ne kan, fɔ o bɛ ɲɔgɔn labi.

18O tuma mun kosɔn i ka ne labɔ ne bamuso kɔnɔ sa?

Hali ne tun ye to yi ka sa, mɔgɔ si ɲa kana la ne kan!

19O ra, ne tun bɛna kɛ i ko Ala ma mɔgɔ min dan ka ye fiyewu;

ne sanin tun bɛ bɔ ne bamuso kɔnɔ ka sin kaburu ma.

20Ne si teredaw tɔ ye dɔɔnin dɔrɔn!

O ra, Ala ye ne to yi tan;

a ye bɔ ne kɔrɔ janko ne ye ne yɛrɛ sɔrɔ dɔɔnin,

21sani ne ye taga dibifinba ni saya dibi ta jamana ra,

mɔgɔ tɛ sekɔ ka bɔ yɔrɔ min na.

22Dibifinba ta jamana lo, yɔrɔ min finna i ko su dibi;

saya dibi lo, yɔrɔ ɲagamininba lo;

o yɔrɔ tere yeelen bɛ i ko su dibi!

11

Sofari ta ladirikan fɔlɔ: Ala ta hakiritigiya ka bon

1Sofari min tun bɛ bɔ Naama, ale ka kuma ta k’a fɔ Ayuba ye ko:

2Yala jaabiri tɛna sɔrɔ nin kuma caman na le wa?

Yala kumalɔn bɛ se ka jo di mɔgɔ ma wa?

3Yala ele ta kuma caman kosɔn mɔgɔ tɔw ka kan ka je wa?

Ele bɛ mɔgɔ tɔw lɔgɔbɔ, ko mɔgɔ kana ele dɔgɔya!

4I ko Ala ma ko: «Ne ta kumaw gbɛnin lo,

ne saninyanin lo i ɲa kɔrɔ!»

5E, ni Ala tun bɛ sɔn ka kuma,

ni a tun bɛ sɔn k’a da yɛlɛ ka kuma ni ele ye,

6ka hakiritigiya ta gundow fɔ i ye,

o gundo minw tɛmɛna adamadenw ta hakiri dan kan!

O ra, i tun bɛna a lɔn ko Ala b’a ɲa datugura ele ta terenbariya dɔw kan le.

7Yala ele bɛ se ka Ala ta gundobaw sɛgɛsɛgɛ k’a lɔn wa,

walama ka Sebɛɛtigi Ala ta kow sɛgɛsɛgɛ ka se fɔ a dan bɛɛ ma?

8Fɛn min kɔrɔtanin lo ka tɛmɛ sankolo kan,

ele bɛ se ka mun le kɛ o ra?

Fɛn min ka dun ka tɛmɛ lahara dinga kan,

ele bɛ se ka mun le lɔn o ra sa?

9A ka jan ka tɛmɛ dugukolo janya kan,

a fana ka bon ka tɛmɛ kɔgɔji bonya kan.

10Ni Ala tɛmɛtɔ ka mɔgɔ dɔ mina k’a datugu,

ko a bɛ o tigi wele kiti ra, jɔn le bɛ se k’a bari?

11Ale ka janfamɔgɔw lɔn;

a bɛ terenbariya ye, hali ni a ma a sɛgɛsɛgɛ.

12Nka mɔgɔ hakiri lakolon lo;

kongofali bɛ woro ni hakiri min ye, adamaden bɛ woro ni o hakiri ɲɔgɔn le ye.

13Ele kɔni, ni i ka i jusukun ta miiriyaw to Ala kan,

ka i boro kɔrɔta k’a daari,

14ka i boro bɔ terenbariyakow ra,

ka ban kojugu ma i ta so,

15o tuma i bɛna i kun kɔrɔta, sabu fiyɛn tɛna sɔrɔ i ra;

i bɛ baraka sɔrɔ, siranya tɛ kɛ i ra.

16I bɛna ɲina i ta sɛgɛ kɔ;

a bɛna kɛ i hakiri ra i ko ji min woyora ka taga.

17I ta dunuɲalatigɛ bɛna manamana ka tɛmɛ tere kan;

dibi bɛna yɛlɛma ka kɛ i ko sɔgɔmada yeelen.

18I tɛna sigiya i yɛrɛ ra, sabu jigi bɛna kɛ i fɛ;

i bɛna la hɛra ni laganfiya ra, sabu i bɛna a ye ko fɛn bɛɛ ka ɲi.

19I bɛna la ka laganfiya, mɔgɔ si tɛna i tɔɔrɔ;

mɔgɔ caman bɛna na i daari ko i ye o dɛmɛ.

20Nka mɔgɔjuguw jigi bɛna ban;

dogoyɔrɔ si tɛna sɔrɔ o fɛ.

Jigi kelen min bɛna kɛ o fɛ, o ye saya le ye!

12

Ayuba ta jaabi: Ni min ka Ala diya a bɛ o kɛ

1Ayuba ka Sofari jaabi ko:

2Can lo, dunuɲa bɛɛ lajɛnnin ta lɔnniya bɛ aw le boro!

Ni aw kɔni sara, o tuma hakiritigiya fana sara le!

3Nka hakiri dɔ bɛ ne fana fɛ i ko aw;

sabu ne hakiri man dɔgɔ ni aw ta ye!

Jɔntigi le ma nin kow lɔn?

4Ne kɔni kɛra yɛrɛkofɛn le ye ne teriw fɛ.

Ne min bɛ Ala daarira janko a ye ne jaabi,

ne min ye mɔgɔ terennin ye, ani mɔgɔ jusukungbɛnin,

ne le kɛra o ta yɛrɛkofɛn ye!

5«Ni bɔnɔ ka mɔgɔ min sɔrɔ, o tigi ta ye dɔgɔyari le ye!»

O le ye mɔgɔ wasaninw ta miiriya ye.

Ni ele mɔgɔ min ka talon ka ben, dɔgɔyari le bɛ kɛ ele ta sɔrɔta ye.

6K’a sɔrɔ cɛnrikɛbagaw laganfiyanin lo o ta sow kɔnɔ;

minw bɛ Ala mafiyɛnya, olugu ɲasumanin lo,

olugu minw bɛ o yɛrɛ ta baraka ta k’a kɛ o ta ala ye.

7Nka ni i ka bɛganw ɲininka, olugu bɛna i karan;

ni i ka kɔnɔw ɲininka, olugu bɛna dɔ fɔ i ye.

8Kuma dugukolo fɛ, ale bɛna i karan,

kɔgɔjirajɛgɛw bɛna a lakari i ye!

9Juman kelen le bɛ olugu bɛɛ ra ni min m’a lɔn

ko Matigi Ala le ye nin kow kɛbaga ye?

10Fɛnɲanaman bɛɛ nin bɛ ale Ala le boro,

ani adamadenw bɛɛ ta nɛnɛkiri.

11Yala toro le tɛ kumakanw faranfasi k’a silɔn wa?

Mɔgɔ dakɔnɔyɔrɔ le tɛ domuniw diya lɔn ka bɔ ɲɔgɔn na wa?

12Hakiritigiya bɛ cɛkɔrɔbaw fɛ,

faamuri ye sijantigiw ta ye.

13Nka hakiritigiya ni sebagaya ye Ala le ta ye,

kokɛcogoɲuman, ani faamuri bɛ sɔrɔ ale le fɛ.

14Ni a ka min cɛn, o tɛ se ka lalaga tuun,

ni a ka da datugu mɔgɔ min da ra, mɔgɔ tɛ se ka da dayɛlɛ o da ra.

15Ni a ka jiw mina k’a lalɔ, fɛn bɛɛ bɛ ja;

ni a ka jiw labla, o bɛ dunuɲa halaki.

16Baraka ni hakiriɲuman ye a ta ye;

mɔgɔ lafirininw, ani o lafiribagaw bɛɛ ye a ta ye fana.

17A bɛ jamana kolatigɛbagaw bla sennakolontagama ra,

ka kuntigiw kɛ nalomanw ye.

18A bɛ masaw ta cɛsirijaraw foni ka bɔ o cɛ ra,

ka fani gbansan siri o soro ra.

19A bɛ sarakalasebagaw bla sennakolontagama ra,

ka fangatigibaw laben.

20A bɛ kuma bɔsi kumalɔnbagabaw ra,

ka faamuri hakiri mina cɛkɔrɔbaw ra.

21A bɛ dɔgɔyari lase fagamaw ma,

ka cɛ barakamanw ta kurusijara yɔgɔyɔgɔ.

22A bɛ dibirako dogoninw bɔ kɛnɛ kan,

ka saya dibi bla yeelen na.

23A bɛ siyaw bonya, o kɔ, a bɛ o halaki;

a bɛ o caya, o kɔ, a bɛ o janjan.

24A bɛ dunuɲa jamanakuntigiw kɛ hakirintanw ye,

k’a to o ye yaala o kun fɛ kongokolonw kɔnɔ, sira tɛ yɔrɔ minw na.

25O bɛ mɔmɔri kɛ dibi ra, sabu yeelen tɛ yi;

a b’a to o ye yaala ka talontalon i ko dɔrɔtɔw.

13

Ayuba ta jaabi tɔ: Ne ni Ala ka kan ka kuma

1Can lo, ne ɲa ka nin kow bɛɛ ye,

ne toro fana k’a mɛn, ne k’a faamu.

2Aw ka min lɔn, ne fana ka o lɔn;

sabu ne hakiri man dɔgɔ ni aw ta ye!

3Nka ne bɛna kuma Sebɛɛtigi Ala le fɛ,

ne bɛna kuma k’a yira Ala yɛrɛ le ra, ko ne ma jaraki.

4Aw kɔni ka ne datugu ni faninya ye;

aw bɛɛ ye flakɛbaga ɲacintanw le ye!

5Hali aw tun ye je, aw kana foyi fɔ!

O belen tun bɛna kɛ hakiritigiya sira ye aw fɛ.

6Ayiwa, ne bɛna min fɔ, ka ne ta jo yira, aw ye o lamɛn!

Ne da bɛna kuma min fɔ, ka can yira, aw ye aw janto o ra!

7Yala aw bɛ sɔn ka kumajugu fɔ Ala nɔ ra wa?

Aw bɛ sɔn ka janfakuma fɔ a tɔgɔ ra wa?

8Aw b’a fɛ ka fara Ala kan

ka kuma ka jo di a ma le wa?

9Ni Ala ka aw sɛgɛsɛgɛ, yala o bɛna diya aw ra wa,

walama aw b’a janfara le i ko mɔgɔ b’a mɔgɔɲɔgɔn janfa cogo min na wa?

10Sigiya t’a ra, a bɛna aw jaraki,

ni a kɛra ko aw bɛ mɔgɔ dɔw fisaya dɔw ye dogo ra.

11Yala a ta masaya nɔɔrɔ tɛ jatigɛ blara aw ra wa?

Yala a ɲasiran tɛna kɛ aw ra wa?

12Aw ka fɛn o fɛn fɔ, o bɛɛ bɛ i ko buguri;

aw ka ne jaabi ni kuma o kuma ye, o bɛɛ bɛ i ko bɔgɔ.

13Aw ye je k’a to ne fana ye kuma!

Ni min bɛ kɛ ne ra o ye kɛ!

14Ne kɔni bɛna ne yɛrɛ bla farati ra,

ka ne nin fiyeere.

15Hali ni Ala bɛna ne faga le, ne jigi belen b’a kan.

Nka ne bɛna kuma a ɲa kɔrɔ k’a yira ko jaraki tɛ ne tagamacogo ra.

16O le fana bɛna kɛ ne kisisababu ye;

sabu Alaɲasiranbari si tɛ sɔn ka lɔ Ala ɲa kɔrɔ.

17Aw ye ne ta kumaw lamɛn kosɛbɛ!

Aw ye aw toro malɔ ne ta kumaɲafɔri ra!

18A flɛ, ne bɛna kuma k’a yira ko ne bɛ can le kan;

sabu ne k’a lɔn ko jo bɛ ne fɛ.

19Jɔntigi le bɛ se ka ne sɔsɔ?

Ni mɔgɔ sera ka ne jaraki, o tuma ne bɛ je, ka sa.

20Nka, Ala, sabari ka nin fɛn fla kɛ ne ye,

ni o kɛra, ne tɛna dogo i ra tuun:

21I boro bɔ ne kan,

i kana ne ja tigɛ tuun ni i ta siranyafɛnbaw ye.

22O kɔ, ele ye i ta fɔ, ne bɛ i jaabi,

walama ne le bɛ kuma ta, ele bɛ ne jaabi.

23Ayiwa, ne ka terenbariyako ni jurumun jori le kɛ?

Ne ka hakɛkow ni jurumun minw kɛ, o fɔ ne ye kɛ!

24Mun kosɔn i bɛ i ɲada dogora ne ra,

ka ne kɛ i jugu ye?

25Yala i bɛ sɔn ka kɛrɛ ni flaburu gbansan ye wa, fɔɲɔ bɛ taga ni min ye?

I bɛ sɔn ka tugu binjalan dama kɔ k’a gbɛn wa?

26I bɛ kogbɛlɛnw le sɛbɛ k’a bla ne kama;

i bɛ ne ta denmisɛnya wagati ta terenbariyaw kunko fana ben ne kan.

27I bɛ ne sen don nɛgɛjɔrɔkɔ ra,

i bɛ ne tɛmɛyɔrɔw bɛɛ kɔrɔsi,

ka dan sigi ne tagayɔrɔw ra;

28k’a sɔrɔ mɔgɔ farisogo bɛ torira ka cɛn,

i ko cɛnrifɛnw bɛ don fani na k’a cɛn cogo min na.

14

Ayuba ta jaabi tɔ: Dunuɲalatigɛ ye sɛgɛ le ye

1Adamaden o adamaden, ni muso le k’a woro,

a si man jan, a ta dunuɲalatigɛ bɛɛ ye ɲagban le ye fana.

2A bɛ wuri i ko yirifiyeren, nka a bɛ ja;

a bɛ tɛmɛ i ko yirisuma, a tɛ mɛɛn.

3Ala, ele ɲa lɔnin bɛ o le ra ka to k’a kɔrɔsi wa!

Ele bɛ ne le minana ka taga ni ne ye kiti ra wa?

4Jɔn le bɛ se ka fɛn saninyanin sɔrɔ fɛn saninyabari ra?

Mɔgɔ si!

5I n’a fɔ i ka adamaden si teredaw latigɛ ka ban, ani a karodaw,

ka dan sigi a si ra, a tɛ se ka tɛmɛ min kan,

6o tuma i ɲa bɔ a ra k’a to a ye nɛnɛkiri dɔɔnin,

janko a ye a ta wagati laban diyabɔ, i ko baaraden bɛ a ta tere baara sara diyabɔ cogo min na.

7Jigi belen bɛ yiri fɛ,

sabu ni o k’a tigɛ, a bɛ nugu tuun,

ka to ka yiriborokuraw bɔ tuma bɛɛ.

8Hali ni a lilinw ka kɔrɔ dugukolo jukɔrɔ,

hali ni a kunkurun ka to dugukolo ra ka faga,

9ni sumaya ka se a ma dɔrɔn, a bɛ nugu,

ka yiriborow bɔ i ko yirisunkura.

10Nka ni mɔgɔ sara, a baraka bɛɛ le bɛ ban pewu;

ni adamaden nɛnɛkiri ka mina a ra, a bɛ taga min?

11Ayiwa, kɔgɔji ta ji bɛ jigi,

ba ta ji bɛ ban, a bɛ ja.

12O cogo ra ni mɔgɔ ka la saya sunɔgɔ ra, a tɛ wuri tuun;

fɔ ka taga sankolo tunu, a tɛ wuri,

a tɛ wuri ka bɔ a ta sunɔgɔ ra.

13E, Ala, ni i tun bɛ sɔn ka ne dogo saya dibi ra,

ka ne dogonin to yi fɔ ka taga i ta jusugban mala,

ka wagati dɔ latigɛ ne ye, i bɛna i hakiri to ne ra wagati min na!

14Ni mɔgɔ sara, yala a bɛ se ka ɲanamanya tuun wa?

Ni o tun bɛ se ka kɛ, ne tun bɛna ne ta sɛgɛ muɲu ka Ala makɔnɔ,

fɔ ne ta wagati ye na se, o ye na ne labi.

15O ra i tun bɛna ne wele, ne tun bɛna i jaabi;

ne min ye i yɛrɛ boro ta danfɛn ye, ne lɔgɔ tun bɛna i sɔrɔ.

16O ra, i tun tɛna ne ta sentako kelen kelen bɛɛ jate,

i tun tɛna to ka ne ta jurumunw si kɔrɔsi tuun.

17I tun bɛna ne ta hakɛkow don bɔrɔ dɔ kɔnɔ k’a dasiri,

ka ne ta terenbariyakow datugu.

18Nka kuruw bɛ ben ka yɛrɛgɛ,

faraw bɛ kari ka bɔ o nɔ ra.

19Ji bɛ woyo kabakuru kan ka to ka dɔ bɔ a ra cogo min na,

a bɛ woyo ka bɔgɔ fana cɛ ka taga ni a ye cogo min na,

ele fana bɛ adamaden jigi cɛn o cogo le ra.

20I bɛ ben a kan k’a kɛrɛ siɲaga kelen dɔrɔn ka se a ra, a bɛ tɛmɛ;

i b’a ɲada cogoya bɛɛ yɛlɛma, k’a bla ka taga.

21Yala mɔgɔw bɛna a denw bonya a kɔ yan wa? A tɛ se ka o lɔn.

Yala o bɛna o dɔgɔya le wa? A tɛ se ka bɔ o kala ma.

22Sɛgɛ min b’a yɛrɛ farisogo kan, a bɛ o dɔrɔn le lɔn,

saya dimi min sera a yɛrɛ nin ma, a bɛ o le lɔn.

15

Elifazi ta ladirikan flanan: Mɔgɔjugu tɛ bɔsi kiti ma

1Ayiwa, Elifazi min bɛ bɔ Teman, ale ka kuma ta k’a fɔ Ayuba ye tuun ko:

2Ni hakiritigi bɛ mɔgɔ jaabi, yala a ta lɔnniya ka kan ka kɛ kumalakolonw le ye i ko fɔɲɔ wa?

Yala a b’a kɔnɔ fa terebɔyanfan ta fɔɲɔ gbanninman le ra ka kuma wa?

3Yala a bɛ kuma k’a ta jo yira ni kuma nafantanw le ye wa,

walama kuma ɲacintanw?

4Ayiwa, ele kɔni bɛ Alaɲasiran cɛnna yɛrɛ le;

i bɛ Ala ko miiriya bɛɛ bɔ mɔgɔ hakiri ra.

5Sabu i ta terenbariyakow le bɛ i da blara nin kumaw fɔri ra;

i ka mɔgɔ cegumanw ta kumacogo le ladegi.

6Nka i yɛrɛ da le ka kiti ben i kan, ne tɛ!

I yɛrɛ darakan le ka kuma ben i kan!

7Yala ele le worora ka kɛ adamadenw bɛɛ ra mɔgɔ fɔlɔ ye wa?

Ele nana dunuɲa ra ka kɔn kongoriw ɲa wa?

8Yala ele tun bɛ ni Ala ye a ta jɛn ra, k’a ta gundow lamɛn wa?

Ele ka hakiritigiya bɛɛ mina k’a kɛ i kelen ta ye le wa?

9Ele ka mun le lɔn ni an tɔw ma min lɔn?

Faamuri juman le bɛ ele fɛ ka tɛmɛ anw kan?

10Kunsigigbɛtigi bɛ an cɛ ra, cɛkɔrɔba bɛ an cɛ ra,

minw si ka ca hali ni ele facɛ ta ye.

11Ala ka i jusu saaro minkɛ,

ani kumadiman minw bɛɛ fɔra i ye, o belen ma i wasa!

12Mun na i jusu bɔra?

Mun na i ka i ɲa basa an na tan?

13I dimina Ala le kɔrɔ,

fɔ ka nin kuma ɲɔgɔn bɔ i da ra!

14Adamaden ye mun le ye k’a fɔ ko a bɛ saninya?

Muso ka fɛn min woro, o ye mun le ye k’a fɔ ko a bɛ teren?

15A flɛ, Ala ma la hali a yɛrɛ ta danfɛn saninmanw na;

hali sankolo ma saninya a ɲa kɔrɔ,

16janko ka n’a fɔ adamaden, fɛn haramunin, ani fɛn ɲacintan,

min bɛ kojugu kɛ a ta minji ye!

17Ayiwa, ne lamɛn, ne bɛna a ɲafɔ i ye!

Ne ka min lɔn, ne bɛna o lakari i ye.

18Hakiritigiw ka min fɔ,

o ka o sɔrɔ o bɛmaw le fɛ, o fana ma foyi dogo a ra.

19O wagati ra jamana tun dira olugu dɔrɔn le ma;

mɔgɔ wɛrɛw tun ma na ɲagami o ra fɔlɔ.

20Mɔgɔjugu bɛ to sɛgɛ ra a si bɛɛ ra;

sanda minw latigɛra mɔgɔ jusu fariman ye, o da lɔnnin lo.

21Lon dɔ, jatigɛkan dɔw bɛna don a toro ra;

k’a siginin to ɲasuma ra, cɛnrikɛbaga dɔ bɛna ben a kan.

22A tɛ la a ra tuun ko ale bɛ se ka bɔsi ka bɔ o dibi ra,

nka kɛrɛkɛmuru fana b’a dɛndɛnna.

23A bɛna to ka yaala, a t’a lɔn a bɛna domuni sɔrɔ yɔrɔ min na15.23 A fɔra Kitabu dɔw kɔnɔ ko: Dugaw bɛna a sogo domu.;

a k’a lɔn ko lonjugu dɔ labɛnna ale kama.

24Degu ni kɔnɔnɔfiri bɛna jatigɛ bla a ra,

k’a datugu pewu, i ko masacɛ ni a ta kɛrɛkɛjama b’a juguw datugu cogo min na.

25Sabu a k’a borokanden sin Ala ma,

k’a yɛrɛ sanga ni Sebɛɛtigi Ala ye.

26A k’a kun gbɛlɛya ka taga Ala kama,

ni a ta nɛgɛbɛnnan belebeleba gbirimanba ye.

27A tun tɔrɔra fɔ a ɲada bɛ manamana,

ka bonya fɔ k’a fari bɛɛ gbiriya.

28Nka a bɛna sigi dugu cininw le kɔnɔ,

ka si bonkolonw kɔnɔ,

bon minw bɛ benbenna.

29A tɛna kɛ fɛntigi ye tuun, sabu a ta naforo tɛna mɛɛn tuun;

a borofɛnw tɛna caya ka se fɔ jamana yɔrɔ bɛɛ ra tuun.

30A tɛna se ka bɔsi dibi ma;

tasumamana dɔ bɛna a lilinw jɛni ka o jaja,

Ala dafɔɲɔ bɛna a ta ka taga ni a ye.

31A kana a jigi la fɛngbansanw kan, k’a yɛrɛ lafiri;

sabu o fɛngbansanw le fana bɛna sekɔ a ma.

32O kow bɛna se a ma sani a ta lon ye se;

a ta yiriborow kɔni tɛna nugu tuun fiyewu.

33A bɛ kɛ i ko rɛzɛnsun min denw kɔgɔbari bɛ burun;

walama i ko oliviyesun min fiyeren bɛ bɔn.

34Alaɲasiranbari ta bon lakolon bɛna to;

tasuma bɛna surafɛnw minabagaw ta so domu.

35O bɛ kojugu kɔnɔ ta,

ka terenbariya woro,

ka janfa labɛn o yɛrɛ kɔnɔ.

16

Ayuba ta jaabi: Ne ta seere bɛ san fɛ

1Ayuba ka Elifazi jaabi ko:

2Ne ka nin kow ɲɔgɔnna caman mɛn kakɔrɔ;

aw bɛɛ ye ladibaga mɔgɔsɛgɛbagaw le ye.

3Aw tɛ nin kumalakolonw dabla ten wa?

O tuma mun le digira ele ra, fɔ i bɛ ne jaabi?

4Min sera ne ma, ni o tun sera aw le ma,

ne fana tun bɛna kuma i ko aw.

Ne tun bɛna kuma dɔw labɛn aw kama,

ka kuma fɔ ka ne kun kɔmikɔmi aw ra.

5Nka ne da tun bɛna aw ja gbɛlɛya le,

ne tun bɛna ne da lamaga ka kuma ka aw jusu saaro.

6Ayiwa, ni ne kumana, o tɛna dɔ bɔ ne ta dimi na,

ni ne ka je fana, yala o le bɛna ne ta dimi bɔ ne kan wa?

7Sisan kɔni, Ala ka ne baraka bɛɛ le ban pewu!

Ala, i ka ne ta lu bɛɛ kɛ yɔrɔ lakolon ye.

8I ka ne fari cɛn, ka o kɛ i seere ye ko jo tɛ ne fɛ;

ne fasacogo yɛrɛ b’a yira ko ne jarakira.

9Ala dimina fɔ a bɛ ben ne kan ka ne farisogo tigɛtigɛ,

k’a ɲin ɲimi ne kama;

ne jugu bɛ a ɲa boso ne ra ka ne flɛ ni juguya ye.

10Mɔgɔw ka o daw waga ne kama;

o bɛ tɛgɛ ci ne ɲa kan, ka ne lamaroya.

O bɛɛ le bɛ jɛn ka ben ne kan.

11Ala ka ne labla mɔgɔkolonw le ye,

a ka ne to mɔgɔjuguw boro.

12Ne ɲasumanin tun lo, nka a ka ne kolow bɛɛ karikari,

a ka ne mina ne kankɔfɛyɔrɔ ma ka ne ɲɔni ka ben, ka ne fari bɛɛ yɛrɛgɛ;

a ka ne kɛ a ta fɛnbonta le ye.

13A ta biɲɛw bɛ ne sɔgɔra fan bɛɛ ra;

a ka ne soro sɔgɔ, hali a ma hina;

a ka ne kunakuna sɔgɔ k’a bɔn dugu ma.

14A bɛ ben ne kan tuma bɛɛ,

i ko kɛrɛkɛdenw bɛ ben dugu kan, ka kogow sɔgɔ cogo min na;

a bɛ girin ka la ne kan i ko kɛrɛkɛcɛ.

15Ne ka bɔrɔfani le karan ka o kɛ ka ne fari datugu;

ne ni ne ta bonya bɛɛ le bɛ fofora dugu ma!

16Ne ɲa wulenna kasi fɛ,

saya dibi donna ne ɲa ra;

17k’a sɔrɔ ne boro ma kojugu kɛ,

ne jusukun saninyanin le tun bɛ Ala daari fana.

18E, dugukolo, ele kana ne jori datugu;

foyi kana ne kulekan bari k’a to Ala y’a lamɛn16.18 Mɔgɔw tun b’a bisigi ko ni mɔgɔ faganin jori tun ma datugu ni buguri ye, o jori kulekan tun bɛ se fɔ Ala ma, janko Ala y’a dimibɔ (Damina 4.10; Ezekiyɛli 24.7-8).!

19Nka hali bi ne ta seere bɛ sankolo ra;

min bɛ kuma ne nɔ ra, o bɛ san fɛ.

20Ne teriw bɛ kumakolonw fɔ ne ma;

nka ne ɲajibɔtɔ bɛ Ala le daari.

21Ale ye kiti tigɛ mɔgɔw ni ale Ala cɛ,

ka kiti tigɛ adamaden ni a mɔgɔɲɔgɔn cɛ.

22Sabu ne si sandaw bɛ sera a laban ma;

ne bɛna sira dɔ ta, tagakasegi tɛ sira min ta ko ra.

17

Ayuba ta jaabi tɔ: Ne teriw ka ne jigi tigɛ

1E, ne nin baraka banna!

Ne si sera a dan ma!

Kaburu le bɛ ne kɔnɔna!

2Mɔgɔlɔgɔbɔbagaw le ka ne lamini;

ne tɛ se ka ne ɲadenw datugu ka sunɔgɔ o ta mafiyɛnyarikumaw kosɔn.

3Ele Ala yɛrɛ ye kɛ ne dɛmɛbaga ye i kɛrɛ fɛ;

sabu jɔn wɛrɛ le bɛna lɔ ni ne kunko ye?

4I ka o jusukunw datugu janko o kana hakiri sɔrɔ,

o kosɔn i tɛna a to o ye se sɔrɔ.

5O bɛ i ko mɔgɔ min b’a teriw wele domuni na,

k’a sɔrɔ kɔngɔ bɛ ale yɛrɛ ta denw ɲanaminina.

6Siyaw bɛɛ bɛ ne tɔgɔ le don o ta zanaw ra,

o bɛ daji tu ne ɲa ra.

7Ne ɲadenw baraka banna dimi kosɔn;

ne farisogo yɔrɔw kɛra i ko fɛn dɔ ja.

8Ni mɔgɔɲumanw ka o ye, o bɛ digi olugu ra;

mɔgɔ jarakibariw bɛ wuri Alaɲasiranbariw kama.

9O bɛɛ n’a ta, mɔgɔ terennin bɛ jija ka to a ta sira kan;

mɔgɔ minw ta kɛwalew saninyanin lo, olugu bɛ dɔ fara o ta baraka kan.

10Aw kɔni ye na, aw bɛɛ, aw ye na sekɔ aw ta kumaw kan tuun!

Ne tɛna hakiritigi si sɔrɔ aw ra!

11Ne si teredaw banna, ne ta kolatigɛninw cɛnna,

ani ne jusukun diyanyakow.

12O belen b’a fɔ su ma ko «tere»,

o b’a fɔ ko «yeelen yɔrɔ ka surun», k’a sɔrɔ dibi le bɛ nana!

13Yala ne bɛ so min makɔnɔna, o tɛ lahara le ye wa?

Ne bɛna ne ta layɔrɔ labɛn o yɔrɔ dibi le ra.

14Ne bɛ kaburu wele ko: «Ne fa!»

Ne b’a fɔ kaburu tumuw ma ko: «Ne baw, ani ne balemamusow!»

15Ne jigi bɛ min le sa?

Jɔn le ɲa bɛ ne jigi ra?

16A bɛna jigi ka taga lahara donda le ra,

ni an nana kɛ taga ye ɲɔgɔn fɛ ka taga la buguri ra, ka nɛnɛkiri.

18

Bilidadi ta ladirikan flanan: Mɔgɔjugu bɛ halaki

1Bilidadi min bɛ bɔ Suwa, ale ka kuma ta k’a fɔ Ayuba ye ko:

2Aw bɛna nin kuma caman dabla tuma juman le sa?

Aw ye hakiri sɔrɔ, o kɔ, an bɛ kuma!

3Mun kosɔn aw bɛ an jate i ko bɛgan?

Mun kosɔn aw bɛ an flɛ i ko nalomanw?

4Ele Ayuba min dimina fɔ ka i sɔn ja,

o tuma ele b’a fɛ dunuɲa lakolon ye to ele kosɔn wa,

walama ko faraw ye bɔ o nɔ ra ele kosɔn?

5Can lo dɛ, mɔgɔjugu ta fitinayeelen bɛna faga,

a ta gba tasuma tɛna yeelen bɔ tuun.

6Yeelen bɛna ban a ta bon kɔnɔ,

a ta fitina min bɛ yeelen bɔ a ye, o bɛna faga.

7A tun bɛ tagama ni baraka ye, nka a ta tagama bɛna sumaya.

A yɛrɛ ta kolatigɛninw le bɛna a laben;

8sabu a senw bɛna mina jɔ ra;

a bɛna taga a senw don jɔ wow kɔnɔ.

9Jan bɛna a mina a senju ra,

juru bɛna a sen dɛrɛ.

10Juru min b’a mina, o dogonin lo dugukolo jukɔrɔ;

jan lanin b’a ɲa sira kan.

11Balahukow bɛna a lasiran fan bɛɛ ra,

o le tugunin b’a kɔ yɔrɔ bɛɛ ra.

12Kɔngɔ b’a baraka ban,

cɛnri wurira a kama,

13a b’a farisogo domudomuna;

banajugu dɔ b’a fari yɔrɔw bɛɛ domuna.

14A tun k’a jigi la a ta bon min kan, o bɛna a sama ka bɔ o kɔnɔ;

k’a fofo ka taga ni a ye balahu masa fɛ.

15Mɔgɔ wɛrɛ bɛ se ka sigi a ta so kɔnɔ, sabu a ta tɛ tuun;

o bɛ kiribi bɔn a ta sibon kan.

16A dugumalilinw bɛ jaja;

a yiriborow bɛ fagafaga.

17Mɔgɔ si hakiri tɛna to a ra tuun dunuɲa ra;

a tɔgɔ tɛ fɔ kɛnɛ ma yɔrɔ si tuun.

18O b’a ɲɔni ka bɔ yeelen na k’a bla dibi ra,

o b’a gbɛn ka bɔ dunuɲa ra.

19A tɛ den to a kɔ, a tɛ mamaden to a kɔ a ta mɔgɔw cɛ ra;

a ta mɔgɔ si ɲanaman tɛ to a kɔ a ta so kɔnɔ.

20Terebenyanfan mɔgɔw bɛna manwu a labancogo kosɔn;

terebɔyanfan mɔgɔw kunmasi bɛna cɛ.

21Ayiwa, kojugukɛbaga ta so bɛ laban tan le;

mɔgɔ min ma Ala lɔn, o ta yɔrɔ bɛ kɛ tan le.

19

Ayuba ta jaabi: Ala ye ne kunmabɔbaga ye

1Ayuba ka Bilidadi jaabi, ko:

2Aw bɛ ne jusu kasira cogo min na,

ka ne baraka ban ni aw ta kumaw ye, aw bɛna o dabla tuma juman le dɛ?

3Aw ka ne dɔgɔya ka se fɔ siɲaga tan!

Ni aw bɛ ne tɔɔrɔ tan, yala o maroya tɛ aw ra wa?

4Ni a kɛra ko can lo, ko ne firira,

ne ta firiri ye ne kelen ta le ye.

5Nka ni a kɛra ko aw b’a fɛ ka aw yɛrɛ fisaya ne ma le,

ka ne ta lebu kɛ sababu ye ka ne jaraki,

6o tuma, aw y’a lɔn fana ko Ala le ka ne ta jo bɔsi ne ra,

ko ale le ka ne mina a ta jɔ ra.

7Hali ni ne kulera ko: «O bɛ ne tɔɲɔra!», mɔgɔ si tɛna ne jaabi!

Ni ne kulera ko o ye ne dɛmɛ, mɔgɔ si tɛna jo di ne ma!

8Ala ka sira datugu ne ɲa, ne tɛ se ka tɛmɛ;

a ka dibi don ne tɛmɛsira ra.

9A ka ne ta bonya bɔ ne kan;

a ka ne ta masafugula bɔ ne kun na.

10A ka ne halaki fan bɛɛ ra, janko ka ne lataga;

a ka ne jigi tigɛ, i ko yiri bɛ sama ka bɔn cogo min na.

11A dimina ne kɔrɔ kosɛbɛ;

a ka ne kɛ i ko a jugu dɔ.

12A ta kɛrɛkɛjamaw bɛɛ jɛnna ka na ɲɔgɔn fɛ,

ka o ta sira bɔ fɔ ka na se ne ma;

o ka o ta fanibonw turu ka ne ta bon lamini.

13A ka ne balemaw mabɔ ne ra,

ne lɔnbagaw faranna ka bɔ ne kɔ.

14Ne ta somɔgɔw bɔra ne kɔrɔ,

ne teriw ɲinana ne kɔ.

15Ne ta lukɔnɔmɔgɔw, ani ne ta jɔnmusow bɛ ne flɛ i ko o ma deri ka mɔgɔ min ye;

ne kɛra o ɲa kɔrɔ i ko jamana wɛrɛ mɔgɔ.

16Ne bɛ ne ta jɔncɛ wele, a t’a lamina;

fɔ ne yɛrɛ da ye makarikanw le fɔ a ye!

17Ne dakasa ka ne lɔgɔ bɔ ne ta muso ra;

ne yɛrɛ worodenw bɛ ɲigira ne ra.

18Hali denmisɛnw bɛɛ bɛ ne mafiyɛnyara;

ni ne ko ne bɛ wuri, o bɛ to ka ne lɔgɔbɔ.

19Ne tun ka minw kɛ ne jɛnɲɔgɔnw ye, olugu ka ne haramuya;

minw ko tun ka di ne ye, olugu le wurira ne kama.

20Ne fasara fɔ ka ne kolow bɛɛ bɔ kɛnɛ ma;

a tun tora dɔɔnin ne nin bɛ to a ra19.20 Heburukan na a fɔra ko: Ne kisira ni ne ɲi gbolo dama le ye..

21E, aw ye makari ne ra, ne teriw, aw ye makari ne ra,

sabu Ala boro sera ne ma!

22Mun kosɔn aw fana bɛ ne nɔgbɛn i ko Ala?

Aw belen ma wasa ne ra ban wa?

23E, ni ne ta kumaw tun bɛ se ka sɛbɛ!

Ni o tun bɛ se ka sɛbɛ kitabu dɔ kɔnɔ!

24Ni a tun bɛ se ka lɛsɛ fara ra,

ni biɲɛ nɛgɛraman dɔ ye, ani ntileku nɛgɛ,

janko a ye to yi wagati bɛɛ!

25Nka o bɛɛ n’a ta, ne k’a lɔn ko ne kisibaga ɲanaman lo;

lon dɔ a bɛna wuri k’a yɛrɛ yira dugukolo kan.

26Hali ni ne fari halakira ka ban,

ne belen farisogoraman ɲa bɛna la Ala kan.

27Ne yɛrɛ le bɛna a ye,

ne ɲa le bɛna a ye, mɔgɔ wɛrɛ ɲa tɛ;

ne jusu gbannin lo, fɔ ne bɛ kɔrɔtɔ o wagati kɔrɔ.

28Aw b’a fɔra ko: «An bɛna a nɔgbɛn k’a mina cogo di le sa?»

Sabu aw b’a miiri ko nin ko ju bɛ sɔrɔ ne le ra.

29Ayiwa, aw yɛrɛ ye siran kɛrɛkɛmuru ɲa dɛ!

Sabu ni aw bɛ gban ne ra, o fana bɛ se ka kɛrɛkɛmuru lase aw ma,

janko aw y’a lɔn ko kiti dɔ belen bɛ kɔ.

20

Sofari ta ladirikan flanan: Mɔgɔjugu borofɛn tɛ mɛɛn

1Sofari min bɛ bɔ Naama, ale ka kuma ta k’a fɔ Ayuba ye ko:

2Ayiwa, miiriya minw bɛ ne kɔnɔ,

ani jusugban min bɛ ne ra,

o le b’a to ne bɛ kɔrɔtɔ ka i jaabi.

3Ne ka jarakikan dɔ mɛn, min kɛra ne fɛ dɔgɔyari ye;

nka faamuri hakiri min bɛ ne fɛ, ne bɛna i jaabi ni o ye.

4O tuma ele m’a lɔn ko kabini fɔlɔfɔlɔ,

kabini adamaden sigira dugukolo kan,

5ko mɔgɔjugu ta ɲagari wagati ka surun,

ko Alaɲasiranbari ta ninsɔndiya ye wagati dɔɔnin ko le ye wa?

6Hali ni a kɔrɔtara ka se fɔ sankolo ma,

k’a kun se fɔ sankabaw ma,

7lon dɔ a bɛ halaki ka ban pewu, k’a kɛ i ko ɲamaɲama.

Minw tun bɛ deri k’a ye, olugu b’a fɔ ko: «E, a bɛ min le?»

8A bɛ tɛmɛ i ko siko; mɔgɔ t’a ye tuun.

A bɛ tunu i ko mɔgɔ bɛ fɛn minw ye su fɛ siko ra.

9Mɔgɔ minw tun bɛ to k’a flɛ, olugu ɲa tɛna a ye tuun,

a sigiyɔrɔ tɛna a ye tuun.

10A dencɛw bɛna dɛsɛbagatɔw ta borofɛnw sekɔ o ma jagboya ra;

a tun ka naforo min sɔrɔ, a yɛrɛ boro bɛna o sekɔ.

11A kolow bɛɛ tun ka kɛnɛ i ko a kanbelenman

nka o bɛɛ bɛna taga la ni a ye kaburu buguri ra.

12Kojugu tun diyara a da ra,

fɔ a b’a dogo a nɛn jukɔrɔ.

13A tun b’a mara, a t’a fɛ k’a to a ye ban;

a tun b’a mina k’a to a da kɔnɔ.

14Nka o domuni bɛna yɛlɛma a kɔnɔbara ra;

a bɛ yɛlɛma ka kɛ fɔnfɔnnin baga ye a kɔnɔ.

15A tun ka naforo min kunu, a bɛna o fɔɔnɔ;

Ala bɛna a bɛɛ labɔ a kɔnɔ.

16A tun bɛ fɔnfɔnninw ta baga le muganna,

o ra, sajugu da le bɛna a faga.

17A tɛna li ni nɔnɔ camanba woyotɔ ye tuun

i ko bununji, walama i ko kɔji.

18A ka fɛn o fɛn sɔrɔ, a bɛna o sekɔ, a tɛna o si domu;

a tɛna a ta jago tɔnɔ diyabɔ.

19Sabu a tun ka dɛsɛbagatɔw tɔɲɔ fɔ ka o borolakolon to;

a ma bon minw lɔ, a tun ka o bɔsi o tigiw ra jagboya ra.

20A tun tɛ wasa ka ye,

nka fɛn minw ko tun ka gbɛlɛn a ma, a tɛna se ka o si bɔsi cɛnri ma.

21A ta natabaya kosɔn, a tun tɛ foyi ye k’a to yi;

o kosɔn a ta hɛra fana tɛna mɛɛn.

22K’a wasaninba to a borofɛn camanw cɛ ra, degu bɛna a sɔrɔ;

kojugu suguya bɛɛ bɛna ben a kan.

23Wagati min a b’a kɔnɔbara fara,

o wagati le ra, Ala bɛna a ta dimiba lajigi a kan,

ka o bɔn a fari kan ka o kɛ a ta domuni ye.

24Ni a borira kɛrɛkɛminan nɛgɛramanw ɲa,

kalan siranɛgɛraman dɔ ta biɲɛ b’a sɔgɔ.

25Ni a ka o biɲɛ sama ka bɔ a kɔ ra,

ni a ka o nɛgɛ tasumaman sama ka bɔ a kɔnɔbara ra,

jatigɛba dɔ bɛ cun a kan.

26Kojugu dogonin bɛ dibi ra k’a ta naforo kɔnɔ;

tasuma dɔ bɛna a domu, mɔgɔ ma tasuma min don.

Fɛn o fɛn tora a ta so kɔnɔ, tasuma bɛna o bɛɛ jɛni.

27Sankolo bɛna a ta terenbariya yira,

dugukolo bɛna wuri a kama.

28A ta so naforow bɛɛ bɛna taga;

Ala ta dimilon na mɔgɔw bɛna o bɛɛ cɛ.

29Ayiwa, adamaden kojugukɛbaga ninyɔrɔ ye nin le ye Ala fɛ;

Ala bɛ nin le kɛ a ta sara ye.

21

Ayuba ta jaabi: Mɔgɔjugu ta hɛra ka ca

1Ayuba ka Sofari jaabi, ko:

2Aw ye ne ta kuma lamɛn kosɛbɛ!

Aw ye sɔn ka o kelen kɛ ne ye, janko ka ne jusu saaro.

3Aw ye sabari k’a to ne fana ye kuma!

Ni ne kumana ka ban, aw ye ne lɔgɔbɔ sa.

4Yala ne diminin bɛ adamadenw le kɔrɔ wa?

Mun kosɔn aw ko ne jusu kana gban?

5Aw ye aw ɲa munu ka ne flɛ, aw bɛna kabakoya,

fɔ ka aw boro la aw da ra ka je!

6Ni ne ka miiri ne yɛrɛ ta ko ra, ne jigi bɛ tigɛ,

fɔ ne farisi bɛ tagama.

7Mun kosɔn Ala bɛ mɔgɔjuguw to si ra,

k’a to o ye kɔrɔ, ani ka dɔ fara o baraka kan?

8O ta durujaw bɛ baraka sɔrɔ o kɔrɔ, ka to ni o ye;

o ta denw bɛ to o kɔrɔ.

9Hɛra dɔrɔn le bɛ o ta so, siranyako tɛ yi;

Ala ta bugɔribere tɛ se o ma.

10O ta misitoranw bɛɛ bɛ den sɔrɔ, o baraka tɛ dɔgɔya ka ye;

misimusow fana bɛ misidenw woro, o si kɔnɔ tɛ can.

11O bɛ o ta denmisɛnw to o ye boribori i ko sagadenw;

o ta denw bɛ toron kɛ o sago ma.

12O bɛ longanw ni koraw fɔ ka dɔnkiri la,

ka ninsɔndiya ni filenfiyɛkanw ye.

13O bɛ o si bɛɛ kɛ hɛra ra;

o kɔ, o ɲasumanin bɛ jigi kaburu kɔnɔ.

14K’a sɔrɔ olugu le tun b’a fɔra Ala ma ko: «I bɔ an kɔrɔ,

an t’a fɛ ka i ta siraw ɲalɔn!

15Jɔn le ye Sebɛɛtigi Ala ye, ka na fɔ ko an b’a bato?

Hali ni an ka makarikanw fɔ a ye, an bɛna mun le sɔrɔ?»

16K’a sɔrɔ o ta hɛra tɛ olugu yɛrɛ le boro.

Mɔgɔjuguw ta kow kɔni tɛmɛna ne ta faamuri kan!

17Yala can lo ko mɔgɔjuguw ta fitina bɛ faga joona wa?

Yala can lo ko cɛnri bɛ se o ma wa?

Yala can lo ko Ala ta jusugban bɛ se olugu fana ma wa?

18Wagati juman le o bɛ kɛ i ko binjalan, fɔɲɔ bɛ min ta,

walama i ko binɲaga, sanfɔɲɔ bɛ taga ni min ye?

19A fɔra ko Ala bɛna mɔgɔjuguw ta kojugu hakɛ bɔ o ta denw na;

Ala tun ka kan k’a bɔ olugu yɛrɛ le ra, janko o y’a silɔn!

20Olugu yɛrɛ le tun ka kan ka o ta halakiri ye o ɲa ra!

Ala ta jusugban tun ka kan ka ben olugu yɛrɛ le kan!

21Ni o tɛ ni olugu yɛrɛ ta wagati dafara ka ban,

o bɛ taga ka o ta somɔgɔ minw to o kɔ, o ta mun le bɛ o ra tuun?

22Mɔgɔ tɛ se ka lɔnni yira Ala ra,

sabu ale le bɛ hali sankolokɔnɔfɛnw ta kititigɛbaga ye.

23Mɔgɔ dɔ bɛ sa ni a farisogo barakaman ye,

a ɲasumanin ni a laganfiyaninba bɛ sa.

24O y’a sɔrɔ a tɔrɔninba lo, a garagaw bɛɛ ye turu ye,

a kolow bɛɛ fara sɔnbɛ ra.

25Mɔgɔ dɔ wɛrɛ jusu kasinin bɛ sa;

ale si bɛɛ ra, a ma hɛra nɛnɛ ka ye fiyewu.

26Nka o mɔgɔ fla bɛɛ bɛ don kaburu ra,

tumuw bɛ don o fla bɛɛ ra!

27Ayiwa, ne ka aw ta miiriya lɔn yɛrɛ le;

aw bɛ ne tɔɲɔra ni dabari minw ye, ne ka o lɔn.

28Aw b’a fɔ ko: «O mɔgɔba ta so bɛ min sisan?

O mɔgɔjugu tun siginin bɛ so min kɔnɔ, o bɛ min?»

29O tuma aw ma yaalabagaw ɲininka wa?

Olugu ka ko minw kɔrɔsi, k’a lakari, aw ye o jate mina!

30Cɛnrilon na, foyi tɛ se kojugukɛbaga ma!

Ala ta dimilon na, a bɛ bɔsi!

31Jɔn le bɛ se ka lɔ a ɲa kɔrɔ k’a jaraki?

Jɔn le bɛna a ta kojugu juru sara a ra?

32O b’a su ta ka taga ni a ye kaburulo ra,

ka o janto a ta kaburu ra.

33Kaburu bɔgɔkuruw bɛ fiyɛnya a kan;

jama caman bɛ tugu a su kɔ,

mɔgɔ caman fana bɛ bla a ɲa ka taga.

34Ayiwa, aw bɛ se ka ne jusu saaro ni nin kuma gbansanw ye cogo di?

Aw ka kuma o kuma kɛ ka ne jaabi, o bɛɛ ye mɔgɔlafirikumaw le ye!

22

Elifazi ta ladirikan sabanan: Ayuba ka fagantanw tɔɲɔ

1Ayiwa, Elifazi min bɛ bɔ Teman, ale ka kuma ta tuun k’a fɔ Ayuba ye ko:

2Adamaden bɛ se ka mun le ɲa Ala ye?

Mɔgɔ hakiriman bɛ fɛn ɲa a yɛrɛ le ye!

3Ni ele terenna, Sebɛɛtigi Ala ta mun le bɛ o ra?

Ni ele jusukun gbɛnin lo, ale Ala ta nafa juman le bɛ o ra?

4Yala Ala bɛ sɔn ka i jaraki i ta Alaɲasiran kosɔn,

walama ka kiti ben i kan wa?

5I ta juguya le ka ca,

dan tɛ i ta terenbariyakow ra fana!

6I tun bɛ i balemaw borofɛnw mina o ra k’a sɔrɔ o ma juru ta i fɛ;

i tun bɛ o ta faniw bɔsi o ra ka o fari lakolon to22.6 O kumaw fɔra ka kaɲa ni Ala ta sariya ye: Bɔri 22.25-26; Sariya 24.6,12-13,17..

7I tun tɛ ji di minlɔgɔtɔw ma,

i tun bɛ ban ka domuni di kɔngɔtɔw ma.

8I tun ka jamana labla mɔgɔ jusu farimanw le ye;

ni mɔgɔ min ko tun diyara i ye, i bɛ o sigi kuntigiya ra.

9I tun bɛ muso cɛ saninw borolakolon gbɛn ka taga,

ka feritaw bɛɛ jigi tigɛ pewu!

10O le kosɔn, janw lara ka i lamini fan bɛɛ ra;

siranyakow bɛ i ja tigɛ.

11I ma nin dibibaw ye wa,

ani nin jiba minw ka i datugu?

12Yala Ala tɛ san fɛ sankolo ra wa?

Sankolo lolow flɛ fɔ san fɛ, o yɔrɔ ka jan cogo min na!

13Ele belen b’a fɔra ko: «Ala bɛ mun le lɔn?

Yala a bɛ se ka to sankaba dibi ra yi ka mɔgɔ ta kiti tigɛ wa?

14Sankabaw k’a dogo, a tɛ foyi yera!

A bɛ yaala sankolo sanfɛyɔrɔw le kunna yi.»

15Yala i b’a fɛ ka sirakɔrɔ le ta wa,

kojugukɛbagaw tɛmɛna sira min fɛ?

16Olugu tagara k’a sɔrɔ o ta wagati tun ma se;

o jigi tagara i ko kɔji bɛ woyo ka taga cogo min na.

17O tun b’a fɔra Ala ma ko: «I bɔ an kɔrɔ,

Sebɛɛtigi Ala bɛ se ka mun le kɛ an ye?»

18K’a sɔrɔ ale Ala le tun ka o ta bonw fa fɛnɲumanw na!

Mɔgɔjuguw ta kow kɔni tɛmɛna ne ta faamuri kan!

19Mɔgɔ terenninw bɛna o ye ka ninsɔndiya;

mɔgɔ jarakibariw bɛna o lɔgɔbɔ, ko:

20«Minw tun wurira an kama, yala olugu ma halaki wa?

O borofɛn min o min tun tora o kɔ, yala tasuma ma o bɛɛ domu wa?»

21O ra, sabari ka sɔn Ala ta ma, janko i ye hɛra sɔrɔ;

ni o kɛra, i bɛna hɛra sɔrɔ tuun.

22A to Ala darakumaw ye i karan;

a darakan mara i jusukun na.

23Ni i ka sekɔ ka na Sebɛɛtigi Ala fɛ, a bɛna i sigi i cogokɔrɔ ra;

ni o kɛra, i bɛna kojugu mabɔ i ta so ra.

24I ta sanin firi dugu ma!

I ta Ofiri sanin22.24 Ofiri jamana ta sanin tun ye sanin bɛɛ ra ɲumanman ye (Masacɛw fɔlɔ 9.28). firi kɔda kabakuruw cɛ ra!

25Ni o kɛra, Sebɛɛtigi Ala bɛna kɛ i ta sanin ye,

a bɛna kɛ i fɛ warigbɛ camanba ye.

26O tuma, Sebɛɛtigi Ala ko bɛna diya i ye ka tɛmɛ fɛn tɔ bɛɛ kan;

i bɛna se ka i ɲa kɔrɔta Ala fan fɛ.

27I bɛna a daari, a fana bɛna i jaabi;

i ka dajuru minw ta a fɛ, i bɛna o dafa.

28Ni i ka ko o ko latigɛ, o bɛɛ bɛ ɲa i boro.

Yeelen bɛna manamana i tɛmɛsira bɛɛ kan.

29Ni mɔgɔ dɔ ka ben, ele le bɛna o tigi lawuri;

sabu Ala bɛ mɔgɔ majigininw dɛmɛ.

30A bɛna hali mɔgɔ jarakininw bɔsi;

a bɛ o bɔsi ele boro ta kɛwale saninmanw le sababu ra.

23

Ayuba ta jaabi: Mɔgɔ tɛ Ala yɔrɔ lɔn

1Ayuba ka Elifazi jaabi ko:

2Hali bi ne ta dimi bɛ juguya ka taga a fɛ;

a boro bɛ dɔ le farara ne ŋunakan kan.

3E, ni ne tun k’a yɔrɔ lɔn!

Ni ne tun bɛ se ka se fɔ a sigiyɔrɔ ra!

4Ne tun bɛna taga kuma a ɲa kɔrɔ ka ne ta jo yira;

ne tun bɛna ne ta josɔrɔsababu caman sɔrɔ k’a fɔ a ye.

5A tun bɛna ne jaabi ni min ye, ne tun bɛna o lɔn;

ne tun bɛna a ta fɔta mɛn.

6Yala a tun bɛna a ta fanga bɛɛ le ta ka kuma ka kiti ben ne kan wa?

Ɔn-ɔn, a tun bɛna a janto ne ra ka ne lamɛn.

7A tun bɛna a lɔn ko mɔgɔɲuman dɔ le bɛ kuma kɛra ni a ye;

ne tun bɛna bɔsi ka bɔ ne ta kititigɛbaga boro pewu!

8Nka ni ne ka taga terebɔyanfan na, a tɛ yi,

ni ne ka taga terebenyanfan na, ne t’a ye.

9Yala a boro degunin lo baara dɔ ra sahiliyanfan na, o kosɔn ne t’a yera wa?

Yala a dogonin bɛ woroduguyanfan le ra, o kosɔn ne ɲa tɛ se ka la a kan wa?

10Nka o bɛɛ n’a, ta ne bɛ sira min kan a ka o lɔn;

ni a ka ne kɔrɔbɔ ka ban, ne saninyanin bɛna bɔ i ko sanin.

11Sabu ne sen tugura a sennɔ kɔ wagati bɛɛ;

ne k’a ta sira tagama, ne ma jɛngɛ ka bɔ a kan.

12Ne ma ne yɛrɛ mabɔ a kumakan na;

a da ka kuma min fɔ, ne ka ne yɛrɛ sago to yi ka o le kɛ.

13Nka ni ale ka ko min latigɛ, jɔn le bɛ se ka o yɛlɛma?

Ni fɛn min k’a yɛrɛ diya, a bɛ o le kɛ.

14A ka min latigɛ ne ta ko ra, a bɛna o kɛ,

ani a ka o ɲɔgɔnna ko caman wɛrɛ min mara ne ye.

15O le kosɔn, ne jigi tigɛra a ɲa kɔrɔ;

ni ne ka miiri nin kow ra, ne bɛ siran.

16Ala le ka ne baraka ban,

Sebɛɛtigi Ala le ka ne jigi tigɛ;

17dibi min bɛ ne kan, o le ma kuma bɔsi ne ra;

dibiba min ka ne datugu, o tɛ.

24

Ayuba ta jaabi tɔ: Ala tɛ mɔgɔjugu bɔsi

1Mun kosɔn Sebɛɛtigi Ala tɛ wagati dɔ latigɛ kiti kama,

k’a to Ala batobagaw ye o lonw ye?

2Mɔgɔw bɛ o mɔgɔɲɔgɔnw ta forow dancɛw yɛlɛma ka dɔ fara o yɛrɛ ta foro kan24.2 Ka kaɲa ni Izirayɛlimɔgɔw ta sariya ye, dan minw tun sigira forow cɛ, mɔgɔ si tun man kan ka o danw yɛlɛma (Sariya 19.14; Oze 5.10; Zanaw 22.28).;

o bɛ bɛganw sonya, ka bla o kɔ ka o gbɛn ka taga ni o ye.

3O bɛ feritaw ta fali mina o ra ka taga ni a ye;

o bɛ muso cɛ sanin ta misi mina a ra ka o ta juru tɔnɔmasigi.

4O b’a to fagantanw bɛ o ta sira bla, ka sira wɛrɛ ta o ɲasiran kosɔn;

o b’a to jamana ɲanibagatɔw bɛɛ bɛ kɛ dogo ye o ɲa.

5Ɲanibagatɔw bɛ i ko kongofaliw bɛ kongo kɔnɔ cogo min na;

dugugbɛda fɛ, ɲanibagatɔw bɛ bɔ ka taga o ta baara ra ka taga domuni ɲini;

o bɛ domuni sɔrɔ kongokolon yɔrɔw le ra k’a di o ta denw ma.

6O bɛ bɛganw ta bin kan kongo kɔnɔ,

ka mɔgɔjugu ta rɛzɛnmɔw tigɛ a ye.

7O fari lakolon bɛ la su fɛ, sabu fani tɛ o boro,

birifani tɛ o fɛ ka o yɛrɛ datugu nɛnɛ ra.

8Sanji sumanin min bɛ ben kuruyɔrɔw ra, o bɛ o bugɔ ka o ɲigi;

dogoyɔrɔ tɛ o fɛ minkɛ, o bɛ dɛn fara dɔ kɔrɔ.

9Mɔgɔjuguw bɛ feritanin bɔsi a bamuso boro fanga ra,

o bɛ ɲanibagatɔ borofɛn mina a ra ka o ta juru tɔnɔmasigi.

10O tɛ fani si to o boro; o fari lakolon le bɛ yaala.

O bɛ o jagboya ko o ye simansiriw cɛ foro kɔnɔ k’a sɔrɔ o kɔngɔtɔ lo.

11Olugu le bɛ oliviye turu bɔ turubɔyɔrɔw ra o matigicɛw ye;

o bɛ o ta rɛzɛn cɔngɔ ka rɛzɛnji bɔ o ye, k’a sɔrɔ olugu yɛrɛ minlɔgɔtɔ lo.

12Mɔgɔ minw bɛ fagara tɔɔrɔ boro, olugu kasikan bɛ bɔra dugu kɔnɔ;

mɔgɔ jusukasininw bɛ kulera,

nka o ko bɛnbari minw bɛ kɛra o ra, Ala tɛ o si jatera.

13O mɔgɔw tana ye tere yeelen ye;

o tɛ Ala ta siraw jate,

o tɛ a ta siraw tagama.

14Mɔgɔfagabaga bɛ wuri dugugbɛda fɛ,

a bɛ ben ɲanibagatɔ fagantan kan ka a faga;

ni su kora, a bɛ yɛlɛma ka kɛ son ye.

15Jɛnɛyakɛbaga ɲa bɛ terebenda le kɔrɔsira;

a b’a fɔ ko: «Mɔgɔ si ɲa tɛ ne ra!»

A b’a kun datugu ni fani dɔ ye.

16Mɔgɔ dɔw bɛ bondaw kari su fɛ dibi ra;

nka tere fɛ, o bɛ o yɛrɛ datugu bon kɔnɔ ka to yi;

o tɛ tere yeelen fɛ fiyewu.

17O mɔgɔw bɛɛ fɛ, sɔgɔmada bɛ i ko saya dibi;

sabu saya dibi ta jatigɛ ye min ye, o ka o silɔn.

18Nka aw b’a fɔ ko:

«Mɔgɔjugu ka fiyɛn; ni a blara ji kan, ji bɛ taga ni a ye.

O ta yɔrɔw bɛɛ danganin lo jamana kɔnɔ;

a tɛ se k’a ta rɛzɛnforo sira ta tuun!

19Tere ni fundɛnin bɛ bugun latunu cogo min na,

kaburu dibi bɛ jurumunkɛbaga latunu o cogo le ra.

20A bɔra muso min kɔnɔ, o bɛ ɲina a kɔ,

kaburu tumuw b’a kɛ o sago ye;

mɔgɔ si hakiri tɛ to a ra tuun.

Mɔgɔjugu laban bɛ kari ka ben i ko yiri.

21«Ale le tun bɛ muso denworobariw, muso denntanw borofɛnw mina o ra;

a tun tɛ muso cɛ saninw minako ɲa fana!

22Nka Ala le bɛ mɔgɔ farimanw gbɛn a ta sebagaya baraka ra;

ni ale wurira, olugu tɛ la o yɛrɛ ta adamadenya ra tuun.

23Ala bɛ o to yi, o b’a miiri ko o bɛ hɛra ni laganfiya ra,

nka a ɲa bɛ o tɛmɛsiraw kɔrɔsira.

24O tun kɔrɔtara ka wagati dɔɔnin dɔrɔn le kɛ, o kɔ, o bɛ tunu;

o bɛ ben i ko yirifiyeren bɛ ben cogo min na,

o bɛ tigɛ ka ben i ko siman bɛ tigɛ cogo min na.»

25Jɔn le bɛ se k’a fɔ ko ne ka faninya le fɔ, ko a tɛ kɛ ten?

Jɔn le bɛ se ka ne ta kuma sɔsɔ?

25

Bilidadi ta ladirikan sabanan: Adamaden tɛ se ka saninya

1Bilidadi min bɛ bɔ Suwa, ale ka kuma ta tuun k’a fɔ Ayuba ye ko:

2Kuntigiya ni jatigɛ, o ye Ala ta ye;

a bɛ hɛra sigi sankolo kɔnɔyɔrɔw ra.

3Yala a ta kɛrɛkɛjamaw jateda bɛ se ka lon wa?

Jɔntigi le bɛ yi, ko a ta yeelen tɛ sera min ma?

4Adamaden bɛ se ka teren cogo di Ala ɲa kɔrɔ?

Adamaden, muso ka min woro, o bɛ se ka saninya cogo di?

5A flɛ, hali karo gbɛnin tɛ Ala ɲa kɔrɔ,

lolow belen saninyanin tɛ a ɲa kɔrɔ,

6janko ka n’a fɔ mɔgɔ min tɛ foyi ye ni tumu tɛ,

adamaden min ni tɔnɔnkɔ bɛɛ ka kan.

26

Ayuba ta jaabi: Mɔgɔ tɛ Ala ta kow faamu

1Ayuba ka Bilidadi jaabi ko:

2E, ele kɔni ka mɔgɔ barakantan dɛmɛcogo lɔn yɛrɛ le kosɛbɛ!

Se tɛ mɔgɔ min ye, ele bɛ se o dɛmɛcogo ra dɛ!

3Ele ka hakirintanw ladicogo lɔn dɛ!

I k’a yira ko i hakiri ka bon yɛrɛ le!

4O tuma ele bɛ nin kumaw fɔra jɔntigi le ma?

Jɔn le ka nin kumaw don i da ra?

5Mɔgɔ saninw jaw bɛ yɛrɛyɛrɛra

kɔgɔji ni a kɔnɔfɛn jukɔrɔ.

6Lahara so dayɛlɛnin lo Ala ɲa kɔrɔ;

lahara dibi yɔrɔ si dogonin tɛ Ala ma.

7Ala le ka sahiliyanfan sankolo bla yɔrɔ lakolon kunna;

a ka dugukolo dulon, k’a sɔrɔ foyi m’a mina ka lɔ.

8A bɛ jiw lajɛn a ta sankabaw kɔnɔ,

nka sankabaw tɛ faran ji baraka kosɔn.

9A bɛ a ta sankabaw yɛrɛgɛ a ta masasiginan kunna,

ka o kɛ k’a ta masasiginan datugu.

10A ka tagamasiyɛn koorinin dɔ kɛ kɔgɔji kan,

ka o kɛ yeelen ni dibi dan ye.

11Ni a sɔngɔra,

sankolo jusiginanw dabari bɛ ban fɔ o bɛ yɛrɛyɛrɛ.

12A bɛ kɔgɔji lamaga ni a ta sebagaya ye,

a bɛ kɔgɔji danfɛn barakaman26.12 Min fɔra kɔgɔji danfɛn barakaman ta ko ra aw ye o flɛ: 7.2. halaki ni a ta lɔnniya ye.

13A ta fɔɲɔ bɛ sankolo fiyɛ k’a gbɛ,

a boro bɛ sa belebele boribagatɔ26.13 O sa belebele boribagatɔ ko fɔra fana Ezayi 27.1 ra. sɔgɔ.

14Ayiwa, ni nin ye Ala ta kow bɛɛ ra fitiniw ye,

an toro bɛ min mɛn nin kow ra, ni o ye a mankan fitini dɔrɔn le ye,

o tuma ni a nana a ta sebagaya yira i ko sanpɛrɛn mankan, jɔn le bɛna se ka o faamu?

27

Ayuba ta jaabi tɔ: Ne ma jaraki

1Ayiwa, Ayuba ka dɔ fara a ta kuma kan, k’a fɔ ko:

2Ne bɛ kari Ala ɲanaman tɔgɔ ra, ale min ka jo bɔsi ne ra,

Sebɛɛtigi Ala min ka ne jusu kasi,

3ko fɔ ka taga ne nin mina ne ra,

Ala ta nɛnɛkiri min bɛ bɔ ne nunwo fɛ, fɔ ka taga o lalɔ,

4kumajugu tɛna bɔ ne da ra,

ne nɛnkun tɛna janfakuma fɔ.

5Ne kɔni tɛ se ka jo di aw ma fiyewu!

Fɔ ka taga ne sa, ne tɛna ne yɛrɛ jaraki!

6Ne lara a ra ko ne terennin lo, sigiya tɛ o ra, ne fana tɛ bɔ o kan fiyewu;

ne jusukun ma ne jaraki foyi ra ne si bɛɛ ra.

7Ala ye ne jugu kɛ i ko a bɛ mɔgɔjugu kɛ cogo min na;

mɔgɔ o mɔgɔ bɛ wuri ne kama, a ye o tigi kɛ i ko a bɛ kojugukɛbaga kɛ cogo min na!

8Jigi juman le bɛna to Alaɲasiranbari fɛ tuun,

ni a ta wagati nana ban,

ni Ala k’a nin mina a ra?

9Ni degu sera a ma,

yala Ala bɛna a kulekan lamɛn tuun wa?

10Yala Sebɛɛtigi Ala ko bɛna se ka diya a ye ka tɛmɛ fɛn tɔ bɛɛ kan tuun wa?

Yala a bɛna to ka Ala wele tuun wagati bɛɛ wa?

11Ayiwa, ne bɛna aw karan Ala ta sebagaya ra,

ne tɛna Sebɛɛtigi Ala ta kow dogo aw ma.

12Aw bɛɛ ka o kow ye kosɛbɛ;

o tuma mun le bɛ aw blara nin kumakolonfɔ ra?

13Ayiwa, mɔgɔjugu ninyɔrɔ flɛ nin ye Ala fɛ;

mɔgɔ hinabari ta sɔrɔta ye nin ye Sebɛɛtigi Ala fɛ27.13 Nin kuma minw fɔra nin yɔrɔ ra 13–23, o bɔra Ayuba tericɛw ta kumacogo le fɛ. O kosɔn dɔw b’a miiri ko nin yɔrɔ ye Sofari ta ladirikan sabanan le ye.:

14Hali ni a ka den caman sɔrɔ, o bɛɛ bɛ faga ni kɛrɛkɛmuru ye;

a ta durujaw si tɛna domuni sɔrɔ ka wasa.

15Ni a ta mɔgɔ min o min ka to a kɔ, banajugu bɛna o faga;

a ta firiyamusow fana tɛna se k’a su kasi.

16Hali ni a ka wari sɔrɔ caman k’a lajɛn i ko kɛnkɛn,

hali ni a ka faniw sɔrɔ caman k’a ton ɲɔgɔn kan i ko bɔgɔ,

17ale kɔni bɛna a ton ɲɔgɔn kan, nka mɔgɔ terennin dɔ le bɛna o faniw don;

o wari bɛna kɛ mɔgɔ jarakibari dɔ le ta ye.

18A ka bon min lɔ, o ye tumuforogo le ye;

a bɛ i ko forokɔrɔsibaga ta gbata.

19A waritigiraman bɛ la ka sunɔgɔ, nka o ye a ta wagati laban le ye;

sabu ni a nana a ɲa yɛlɛ, a tɛ foyi ye tuun.

20Balahu bɛ bara ka ben a kan, i ko jiba min bɛ mɔgɔ ta;

sanfɔɲɔ bɛ taga ni a ye su fɛ.

21Terebɔyanfan ta fɔɲɔ gbanninman b’a sama ka bɔ a sigiyɔrɔ ra,

ka taga ni a ye.

22Ala b’a bon, hali a tɛ hina a ra;

ale kɔni bɛ bori le ko a b’a yɛrɛ kisi.

23O bɛ tɛgɛrɛ fɔ a benko kosɔn;

o b’a sigiyɔrɔ flɛ ka kabakoya a ra fɔ ka filen fiyɛ!

28

Alaɲasiran le ye hakiritigiya ye

1Warigbɛ bɔyɔrɔ bɛ yi,

sanin fana bɛ ko k’a woloma yɔrɔ min na, o yɔrɔ bɛ yi.

2Nɛgɛ bɛ bɔ dugukolo jukɔrɔ;

o bɛ kabakuru yeele ka siranɛgɛ bɔ a ra.

3Mɔgɔw bɛ dibi yɛlɛma k’a kɛ yeelen ye;

o bɛ sogiri kɛ dugukolo jukɔrɔ ka se fɔ yɔrɔjan,

ka lulu dogoninw ɲini dugukolo dibi ra, dibifinba ra yi.

4O bɛ dingaw sogi k’a yɔrɔ janya mɔgɔw sigiyɔrɔw ra,

mɔgɔ si tɛ tɛmɛ yɔrɔ minw na;

o bɛ dulon ka to ka fifa o dingaw kɔnɔ yi, o ni mɔgɔ si yɔrɔ ma surun.

5Adamadenw ta baro bɛ sɔrɔ dugukolo min na,

o bɛ o dugukolo jukɔrɔyɔrɔw le karikari,

k’a kɛ i ko tasuma ka fɛn min jɛni.

6Dugukolo kabakuruw le ye safiri luluw sɔrɔyɔrɔ ye,

ani saninbuguri.

7Dugaw tɛ o yɔrɔ sira lɔn,

sogodomukɔnɔw ɲa ma la o yɔrɔ kan ka ye.

8Kongosogo fagamaw sen ma se yi fɔlɔ;

jara ma se o yɔrɔ ra ka ye.

9Mɔgɔw bɛ taga ben faragbɛlɛnw kan ka o sogi,

ka kuruw sogi ka se fɔ o lilinw ma.

10O bɛ dingaw sogi faraw jukɔrɔ;

o ɲa bɛ dugukolo jukɔrɔnaforow bɛɛ ye.

11O bɛ jisiraw gberen,

ka bɔ ni fɛn dogoninw ye kɛnɛ kan.

12Nka hakiritigiya bɛ sɔrɔ min le?

Faamuri hakiri bɛ yɔrɔ juman le?

13Adamaden t’a nafa lɔn,

sabu a tɛ sɔrɔ dunuɲa ra mɔgɔ ɲanamanw cɛ ra yan.

14Ji dunba ko: «A tɛ ne kɔnɔ!»

Kɔgɔji ko: «A tɛ ne fɛ!»

15Mɔgɔ tɛ se k’a falen sanin yɛrɛworo ra,

mɔgɔ tɛ se k’a san ni warigbɛ ye.

16A tɛ se ka suma ni Ofiri sanin ye,

walama ni onikisi lulu sɔngɔgbɛlɛn ye,

walama ni safiri lulu ye.

17Sanin walama dugalen tɛ se ka suma ni a ye;

mɔgɔ tɛ se k’a falen saninminan dɔ ra, hali sanin nugunin.

18Korayi lulu ni zasipe lulu tɔgɔ yɛrɛ tɛ se ka fɔ a kɔrɔ;

hakiritigiya nafa ka bon ni lulu sɔngɔgbɛlɛn suguya bɛɛ ye.

19Etiyopi jamana ta topazi lulu tɛ se ka suma ni a ye,

sanin yɛrɛworo tɛ se ka suma ni a ye.

20Ayiwa, hakiritigiya bɛ bɔ min le?

Faamuri hakiri sɔrɔyɔrɔ bɛ min le?

21A dogonin lo danfɛn ninman bɛɛ ma,

sanfɛkɔnɔw tɛ se k’a ye.

22Lahara dibi ni saya yɛrɛ b’a fɔ ko:

«An toro k’a ko mɛn dɔrɔn le!»

23Ala le k’a sira lɔn,

ale le k’a yɔrɔ lɔn;

24sabu ale le bɛ flɛri kɛ ka se fɔ dunuɲa danw bɛɛ ma,

fɛn o fɛn bɛ sankolo jukɔrɔ, a ɲa bɛ o bɛɛ ra.

25Wagati min a ka fɔɲɔ baraka latigɛ,

ka jiw hakɛya latigɛ,

26wagati min a ka sanji ta sariya yira a ra,

ka sanmanamana ni sanpɛrɛn tɛmɛyɔrɔw yira o ra,

27o wagati le ra a ka hakiritigiya ye k’a ko fɔ;

a ka hakiritigiya sigi k’a sɛgɛsɛgɛ kosɛbɛ.

28O kɔ, a ko adamaden ma ko: «A flɛ, Matigi ɲasiran, o le ye hakiritigiya ye;

ka i yɛrɛ mabɔ kojugu ra, faamuri hakiri bɛ sɔrɔ o le ra28.28 Nin kuma fɔra Zaburu 111.10, ani Zanaw 1.7; 9.10..»

29

Ayuba ta kumalaban: A k’a ta wagati tɛmɛninw lakari

1Ayiwa, Ayuba ka dɔ fara a ta kuma kan tuun; a ko:

2E, ni ne tun bɛ se ka sekɔ ka kɛ i ko ne tun bɛ cogo min na karo tɛmɛninw na,

wagati minw na Ala tun b’a jantora ne ra,

3wagati minw na Ala tun bɛ a ta fitina mana ne kunna,

k’a to ne ye tagama o yeelen na dibi cɛ ma!

4O wagati ra ne tun bɛ ne ta dunuɲalatigɛ diya bɛɛ le ra;

Ala ta jɛnɲɔgɔnya nɛɛma tun bɛ ne ta so kan,

5Sebɛɛtigi Ala tun bɛ ni ne ye,

ne ta denw tun bɛ sigi ka ne lamini.

6O wagati ra ne tun bɛ ne sen ko nɔnɔ ra29.6 K’a sen ko nɔnɔ ra, o kɔrɔ ye ko misiw tun ka ca a fɛ.,

oliviye turu tun bɛ bɔ fara ra29.6 Turu bɛ bɔ fara ra, o kɔrɔ ye ko a ta sɛnɛfɛnw tun bɛ ɲa kosɛbɛ. ka woyo ne kɛrɛ fɛ.

7O wagati ra ni ne tun bɔra ko ne bɛ taga dugu donda29.7 Dugu donda le tun ye dugu cɛkɔrɔbaw, ani a ɲamɔgɔw ta ɲɔgɔnyeyɔrɔ ye, ani barokɛyɔrɔ, ani kititigɛyɔrɔ. ra,

ka taga sigi dugu ɲɔgɔnyeyɔrɔ ra,

8ni kanbelenw tun ka ne ye, o tun bɛ sekɔ kɔ fɛ,

cɛkɔrɔbaw tun bɛ wuri ka lɔ,

9fagamaw tun bɛ o ta kuma lalɔ,

ka o boro la o da ra, ka je.

10Kuntigiw tun bɛ o kumakan majigi,

o nɛn bɛ nɔrɔ o da kɔnɔ.

11Ni mɔgɔ o mɔgɔ toro tun ka ne lamɛn, o tun b’a fɔ ko ne ta ɲana;

ni min o min ɲa tun ka ne ye, o tun bɛ to ka ne ko fɔ,

12sabu ne tun bɛ ɲanibagatɔ kasibagatɔ bɔ a ta ɲani na,

ani dɛmɛbaga tun tɛ ferita minw na, ne tun bɛ olugu dɛmɛ.

13Mɔgɔ sabagaw satɔ tun bɛ dugawu le kɛ ne ye;

ne tun bɛ muso cɛ saninw jusu diya.

14Terenninya le tun ye ne kannaderege ye,

ne ta can le tun ye ne ta deregeba ni ne ta jalamugu ye.

15Ne tun kɛra fiyentɔw ta ɲaden ye,

ani senkelenw ta sen;

16ne le tun ye fagantanw fa ye;

hali ne tun tɛ minw lɔn, ne tun bɛ ne janto olugu ta kow ra k’a sɛgɛsɛgɛ.

17Nka ne tun bɛ kojugukɛbagaw dagbaga kari,

ka o ta domuta sama ka bɔ o da ra.

18O wagati ra ne tun b’a miirira ko ne bɛna sa hɛra ra ne ta somɔgɔw cɛ ra,

ko ne si bɛna caya i ko kɔgɔjida kɛnkɛn,

19ko ne lilinw bɛna sama ka taga se fɔ ji ma,

ko gɔmiji bɛna jigi ne ta yiriborow kan su bɛɛ ra,

20ko ne bɛna bonyakura sɔrɔ tuma bɛɛ,

ko ne ta kalan bɛna barakakura sɔrɔ ne boro tuma bɛɛ.

21O wagati ra mɔgɔw tun bɛ ne makɔnɔ janko ka ne lamɛn;

o tun bɛ je janko ka ne ta ladirikanw lamɛn.

22Ni ne tun kumana ka ban, mɔgɔ si tun tɛ ne sɔsɔ;

o tun bɛ sɔn ne ta kumaw bɛɛ ma.

23O tun bɛ ne makɔnɔ i ko sanji, i ko sanji laban,

i ko mɔgɔ minlɔgɔtɔ b’a da waga ka ji makɔnɔ cogo min na.

24Ni o jigi tun tigɛra, ne tun bɛ o ninsɔndiya;

foyi tun tɛ ne bari ka koɲuman kɛ o ye.

25Ne le tun kɛra o ta ɲamɔgɔ ye, ne le tun bɛ o tɛmɛsiraw yira o ra;

ne tun bɛ o cɛ ra i ko masacɛ min bɛ a ta kɛrɛkɛjama cɛ ra,

i ko min bɛ mɔgɔ jusukasininw jusu saaro.

30

Ayuba ta kumalaban tɔ: Kunu ni bi tɛ kelen ye

1Nka bi kɔni, minw si ka dɔgɔ ni ne ta ye, olugu le bɛ yɛrɛko ne ma,

ne tun tɛ hali minw faw jate fɛn ye;

ne tun tɛ sɔn ka o bla ka taga ni ne ta wuruw ye ka taga ne ta bɛganw kɔrɔsi.

2O mɔgɔw baraka tun bɛ se ka mun le ɲa ne ye?

O baraka bɛɛ tun bannin lo ka ban.

3Fagantanya ni kɔngɔ tun ka o nagasi,

o tun bɛ yaala o kelen na kongokolonw kɔnɔ,

yɔrɔ lakolonw, ani yɔrɔ cɛjuguw ra.

4O tun bɛ binkɛnɛ tigɛ tuw kɔnɔ ka o ɲimi;

yirililinw le tun bɛ o ta baro ye.

5O tun ka o gbɛn ka bɔ o sigiɲɔgɔnw cɛ ra;

mɔgɔw tun bɛ kule ci o kɔ i ko sonw,

6o tun bɛ taga to dingakolonw le kɔnɔ,

ani kuruwow, ani farawow kɔnɔ.

7Mɔgɔw tun bɛ o kulekanw mɛn yirituw cɛ ra;

o tun bɛ taga ton ɲɔgɔn kan ŋanisunw cɛ ra.

8O tun ka o mɔgɔkolonw,

ani o mɔgɔkunntanw gbɛn le ka bɔ jamana kɔnɔ.

9Ayiwa, bi o mɔgɔw le bɛ ne tɔgɔ donna o ta dɔnkiriw ra,

ka baro kɛ ne tɔgɔ kan.

10O ka ne haramuya, fɔ o bɛ o yɛrɛ mabɔ ne ra.

O tɛ sigiya hali ka daji tu ne ɲa ra;

11sabu Ala ka ne ta kalan juru foni, ka ne majigi;

mɔgɔw tɛ o yɛrɛ mina foyi ra ne ɲa kɔrɔ.

12Mɔgɔkolon caman wurira ka lɔ ka ne jaraki;

o b’a fɛ ka ne sen gbasi ka ne laben,

o bɛ ben ne kan janko ka ne halaki.

13O bɛ ne tɛmɛsira tigɛ, sabu o bɛ ne ta halakiri le ɲini;

o bɛ o kɛ o yɛrɛ ma, hali mɔgɔ tɛ o dɛmɛ.

14O bɛ na ne kɔ i ko mɔgɔ minw ka woba bɔ dugu kogo ra ka to ka don o fɛ;

o bɛ to ka girin ka na kogo benninw kabakuruw cɛ ra.

15Balahu benna ne kan,

ne ta bonya tagara, i ko fɔɲɔ bɛ taga ni fɛn ye cogo min na;

ne ta hɛra tɛmɛna i ko sankaba bɛ tɛmɛ cogo min na.

16Sisan kɔni ne si bɛɛ banna,

ɲani benna ne kan.

17Su fɛ, ne fari ta dimi bɛ ne sɔgɔ fɔ ne kolow ra;

dimi bɛ ne baraka banna, a fana tɛ malara ka ye.

18Ala ka ne ta deregeba tufa k’a mina ni a baraka bɛɛ ye,

ka ne ta derege kan cɛ.

19A ka ne firi bɔgɔ ra;

ne kɛra i ko buguri ni bugurigbɛ.

20E, Ala, ne bɛ i wele ko i ye ne dɛmɛ, nka i tɛ ne jaabi;

ne bɛ lɔ i ɲa kɔrɔ, nka i bɛ ne flɛ dɔrɔn le!

21I tɛ hina ne ra;

i bɛ ben ne kan ka ne kɛrɛ ni i yɛrɛ boro baraka ye.

22I bɛ ne sama ka ne bla fɔɲɔ ɲa fɛ,

k’a to sanfɔɲɔ ye ne tufatufa ka taga ni ne ye fan bɛɛ ra.

23Ne yɛrɛ k’a lɔn ko i bɛ tagara ni ne ye saya le ra,

ninmanfɛn bɛɛ tagayɔrɔ ye yɔrɔ min ye.

24Nka yala sabaga man kan k’a boro kɔrɔta ka i daari wa?

Ni bɔnɔ sera mɔgɔ min ma, o man kan ka i wele tuun wa?

25Yala ne tun tɛ kasira ni tɔw ye o ta wagatigbɛlɛnw na wa?

Yala ne jusu tun tɛ kasira fagantanw kosɔn wa?

26Ne tun bɛ koɲuman makɔnɔna, nka kojugu nana;

ne tun bɛ yeelen makɔnɔna, nka dibiba nana.

27Ne kɔnɔ gbannin lo tuma bɛɛ,

ɲani le sera ne ma.

28Ne jusu kasinin le bɛ tagama; tere yeelen tɛ ne ninsɔndiya tuun;

ne bɛ wuri ka lɔ jama cɛ ra ka kule ko o ye ne dɛmɛ.

29Ne kɛra kongowuruw balema ye,

ka kɛ kɔnɔsogolonw jɛnɲɔgɔn ye30.29 Kongowuruw ni kɔnɔsogolonw bɛ kasi o kelen na kongokolon kɔnɔ cogo min na, Ayuba ko ale fana ta kɛra ten..

30Ne fari finna, k’a ja fɔ a bɛ tigɛtigɛ ka ben;

farigban bɛ ne fari jɛni fɔ ka se ne kolow ma.

31Ne ta gɔni tɛ dɔnkiri wɛrɛ la ni sangadɔnkiriw tɛ,

ne ta filen tɛ dɔnkiri wɛrɛ lamina ni sukasibagaw ta dɔnkiriw tɛ.

31

Ayuba ta kumalaban tɔ: Ayuba ka jo di a yɛrɛ ma

1K’a sɔrɔ ne tun ka layiri dɔ ta ni ne ɲadenw ye,

ko ne ɲa kana sunguru flɛ ka ɲabɔ a fɛ.

2Ne ninyɔrɔ bɛna kɛ mun le ye san fɛ Ala fɛ?

Ne ta sɔrɔta bɛna kɛ mun le ye Sebɛɛtigi Ala fɛ sankolo ra?

3Yala cɛnri ma labɛn kojugukɛbagaw le kama wa?

Minw bɛ terenbariyakow kɛ, bɔnɔ ma labɛn olugu le ye wa?

4Yala Ala tɛ ne tagamacogo yera wa?

Yala a tɛ ne sentako kelen kelen bɛɛ jatera wa?

5Yala ne tagamana janfa sira kan ka ye wa?

Ne sen teliyara ka don nanbarako dɔ ra ka ye wa?

6Ala ye ne suma ni sumanikɛnan terennin ye;

a bɛna a lɔn ko ne jusukun gbɛnin lo.

7Ni a kɛra ko ne sen jɛngɛra ka bɔ siraɲuman kan,

ne ɲa ka min ye, ni ne jusukun ta miiriya tugura o le kɔ,

ni a kɛra ko ne borow ka kɛwale dɔ kɛ min ka ne lanɔgɔ,

8o tuma ne ye siman dan, nka mɔgɔ wɛrɛ y’a domu,

walama o ye ne ta siman falenninw bɛɛ bɔn ka bɔ yi!

9Ni a kɛra ko walimuso dɔ ka ne nɛgɛ ka ye, ka ne jusukun yɛlɛma,

ni ne tagara dɛn ne mɔgɔɲɔgɔn ta luda ra k’a muso kɔnɔ,

10o tuma Ala y’a to ne muso ye mugu si cɛ wɛrɛ ye,

cɛ wɛrɛw ye la ni a ye!

11Sabu o ye maroyako le ye;

terenbariyako dɔ lo min kiti ka kan ka tigɛ.

12Tasuma lo min bɛ mɔgɔ jɛni ka taga ni i ye fɔ lahara dibi ra;

o ko bɛ se k’a to ne ye bɔnɔ ne ta sɔrɔta bɛɛ ra.

13Ni a kɛra ko ko dɔ tun donna ne ni ne ta jɔncɛ, walama ne ta jɔnmuso cɛ,

ni ne banna ka lɔ a ra ko jo b’a fɛ,

14o tuma ni Ala nana o kuma lawuri, ne bɛna a kɛ di?

Ni a nana ne ɲininka o ko ra, ne bɛna a jaabi ni mun ye?

15Min ka ne kɛ mɔgɔ ye ne bamuso kɔnɔ, yala ale le ma olugu fana kɛ mɔgɔ ye wa?

Ale kelen le ma an fla bɛɛ kɛ mɔgɔ ye an bamusow kɔnɔ wa?

16Yala dɛsɛbagatɔ ka ne daari ka ye, ne banna k’a sɔn wa?

Yala muso cɛ saninw ka o ɲa lɔ ne ra ka dɛsɛ, ne ma o dɛmɛ wa?

17Yala ne ka ne ta domuni kɛ ne kelen na,

ka ban ka feritaw sɔn wa?

18Kabini ne kanbelenman, feritaw mɔna ni ne ye, ka ne kɛ i ko o fa;

kabini ne worora, ne bɛ muso cɛ saninw ladon,

19Yala ne derira ka mɔgɔ dɔ ye fani tɛ min fɛ,

walama ka fagantan dɔ ye birifani t’a boro,

20ni ne ma ne ta sagaw ta sagasifani dɔ don o tigi ra ka nɛnɛ bɔ a ra,

k’a to a ye dugawu kɛ ne ye wa?

21Ni a kɛra ko ne boro sera ferita dɔ ma ka ye,

k’a sababu kɛ ko kititigɛbagaw ye ne teriw ye,

22o tuma ne boro ye tigɛ ka bɔ ne kamankun na,

ne borokan ye kari ka tigɛ ka bɔ ne nɔngɔn na!

23Sabu ne bɛ siran Ala ta cɛnri ɲa,

ne tɛ se ka foyi kɛ a ta masaya nɔɔrɔ ɲa kɔrɔ.

24Yala ne ka ne boromala sanin ma wa?

Yala ne k’a fɔ sanin yɛrɛworo ma ko: «Ne jigi ye ele le ye» wa?

25Ne borofɛnw, ne yɛrɛ boro sera ka naforo min sɔrɔ,

yala ne ninsɔndiyara o caya kosɔn wa?

26Yala ne ka tere manamanatɔ flɛ,

walama ka karo ni a ta nɔɔrɔ tagatɔ flɛ,

27k’a to ne jusukun ye ne lafiri,

k’a to ne ye ne boro la ne da ra o fɛnw tɔgɔ ra ka o bato wa?

28O ko fana tun bɛna kɛ terenbariya dɔ ye min kiti ka kan ka tigɛ,

sabu ne tun bɛna Ala janfa, Ala min bɛ san fɛ.

29Yala ne ninsɔndiyara ne kɔninyabaga ta bɔnɔ kosɔn ka ye wa?

Yala ne panpanna ka ɲagari, ko kojugu dɔ k’a sɔrɔ wa?

30Ne min tun tɛ sɔn ne da ye jurumun kɛ,

ka mɔgɔ danga janko a ye sa!

31Lonan minw tun bɛ jigi ne ta so, yala olugu tun tɛ to k’a fɔ wa, ko:

«Jɔntigi le ma sogo domu a fɛ ka fa k’a ye»?

32Lonan si tun tɛ si kɛnɛ ma;

ne ta lu dayɛlɛnin tun lo lonanw ye tuma bɛɛ.

33Yala ne ka ne ta hakɛkow dogo i ko adamaden tɔw wa?

Ne ka terenbariyakow dogo ne jusukun na wa?

34Yala jama ɲasiran kosɔn,

walama ne ta mɔgɔw ta mafiyɛnyari jatigɛ kosɔn,

ne jenin tora ko dɔ kan, ne ma sɔn ka o bɔ kɛnɛ ma wa?

35E, ne bɛna lamɛnbaga sɔrɔ min sa?

O le ye ne ta kumalaban ye.

Sebɛɛtigi Ala ye ne jaabi,

ne kɛrɛbaga Ala ye ne ta jarakirisɛbɛ kɛ!

36Ne bɛna o la ne kamankun kan,

ka o siri ne ten kan i ko masafugula.

37Ne ka sentako da min kɛ, ne bɛna o bɛɛ fɔ a ye;

ne bɛna gbara a ra i ko fagamaden.

38Ni a kɛra ko ne ta forow bɛ kulera ka ne jaraki,

ni walanw bɛ kasira ne kosɔn,

39ni a kɛra ko ne ka foro baaradenw tɔɲɔ,

ka forow simanw domu k’a sɔrɔ ne ma olugu sara,

40o tuma ŋaniw le ye falen siman nɔ ra,

binjuguw ye falen siman nɔ ra.

Nin ye Ayuba ta kumaw laban ye.

32

Elihu ta ladiri

(32–37)

Elihu ta ladirikan fɔlɔ: Elihu k’a ta kuma fɔkun yira

1Ayiwa, i n’a fɔ Ayuba tora a ta miiriya kan ko ale terennin lo, a tericɛ saba ka kuma dabla ni a ye.

2O tuma, Barakɛli min ye Buzi ta somɔgɔ dɔ ye, ni a bɛ bɔ Ramu ta gba ra, ale dencɛ Elihu dimina kosɛbɛ. A dimina Ayuba kɔrɔ kosɛbɛ, sabu Ayuba tun b’a yɛrɛ jatera mɔgɔ terennin ye fɔ ka Ala jaraki. 3A dimina Ayuba tericɛ saba fana kɔrɔ kosɛbɛ, sabu olugu tun ma kuma ɲanaman sɔrɔ ka Ayuba jaabi, nka o bɛɛ n’a ta, o tun b’a jarakira. 4Ayiwa, i n’a fɔ o bɛɛ tun ka kɔrɔ ni Elihu ye, Elihu tun lɔra ka o makɔnɔ fɔlɔ, ka sɔrɔ ka kuma ni Ayuba ye. 5Nka Elihu nana a ye ko kuma ɲanaman tɛ bɔra o cɛ saba si da ra tuun minkɛ, a dimina kosɛbɛ.

6Barakɛli min ye Buzi ta somɔgɔ ye, ale dencɛ Elihu ka kuma ta o le ra; a ko:

Ne ye denmisɛn ye, aw ye cɛkɔrɔbaw ye,

o kosɔn sigiya tun bɛ ne ra,

ne tun bɛ siranna ka ne ta lɔnta fɔ aw ye.

7Ne tun b’a miirira ko aw minw kɔrɔra, ko aw bɛna kuma,

ko aw sancamantigiw bɛna hakiritigiyakuma fɔ.

8Nka can ra, hakiri min bɛ adamaden kɔnɔ,

Sebɛɛtigi Ala ta nin min b’a kɔnɔ, o le bɛ faamuri di a ma.

9Ka san caman sɔrɔ, o tɛ mɔgɔ kɛ hakiritigi ye;

cɛkɔrɔbaya t’a to mɔgɔ ye can sira faamu.

10O kosɔn ne ko i ye ne lamɛn,

ne fana bɛna ne ta lɔnta yira i ra.

11Ayiwa, ne tun bɛ aw ta kuma makɔnɔna;

ne ka ne toro malɔ ka aw ta kumafɔcogow lamɛn,

k’a to aw ye kuma fɔ ka taga se aw ta miiriya dan ma.

12Ne ka ne hakiri sigi ka aw ta kumaw lamɛn kosɛbɛ,

nka aw si ma se ka Ayuba ta jaraki yira a ra;

aw si ma se k’a ta kuma kɔsegi a ma.

13O bɛɛ n’a ta, aw kana a fɔ ko: «An kɛra hakiritigiw ye!

Ala yɛrɛ le bɛna a yira a ra ko a firira, mɔgɔ tɛ!»

14Ayuba ma a ta kumaw fɔ k’a ɲasin ne ma;

ne tɛna a jaabi ni aw ta kumaw ɲɔgɔn ye.

15Ayiwa, kuma benna o kan, jaabi ma sɔrɔ o fɛ tuun,

kuma tɛ o da ra tuun!

16Ne ka o makɔnɔ, nka i n’a fɔ o tɛ kumana tuun,

i n’a fɔ o ka kuma lalɔ, jaabi tɛ o fɛ tuun,

17o ra ne fana bɛna kuma;

ne fana bɛna ne ta lɔnta yira.

18Ayiwa, kuma caman le bɛ ne fɛ,

ne jusu gbannin lo, ne kɔrɔtɔra ka kuma.

19A bɛ i ko minnifɛn fariman dɔ le bɛ fununa ne kɔnɔ,

i ko minnifɛn fununin b’a fɛ ka forogokura min faran.

20O ra ne bɛna kuma ka ne yɛrɛ sɔrɔ;

ne bɛna ne da yɛlɛ ka i jaabi.

21Ne tɛna kuma ka mɔgɔ bɔ mɔgɔ ra,

ne tɛna kuma ka mɔgɔ si malasa;

22sabu ne tɛ se mɔgɔmalasa ra;

ni ne ka o kɛ, ne Danbaga bɛna ne ta ka bɔ yi o yɔrɔnin bɛɛ ra.

33

Elihu ko Ala bɛ mɔgɔ karan tɔɔrɔ sababu ra

1Ayiwa, sisan, Ayuba, ele ye ne ta kuma lamɛn!

I toro malɔ ne ta kumaw bɛɛ ra!

2A flɛ, ne bɛna ne da yɛlɛ sisan,

ne nɛnkun bɛna lamaga ne da kɔnɔ ka kuma.

3Terenninya min bɛ ne jusukun na, ne bɛna kuma ka kaɲa ni o le ye,

lɔnniya min bɛ ne fɛ, ne da bɛna o le fɔ k’a gbɛya.

4Ala Nin le ka ne kɛ mɔgɔ ye,

Sebɛɛtigi Ala dafɔɲɔ le bɛ ne ɲanamanya.

5Ni i bɛ se ka ne jaabi, i ye ne jaabi;

i yɛrɛ labɛn, i ye lɔ ne ɲa kɔrɔ ka i ta fɔ!

6A flɛ, ne ni ele bɛɛ ka kan Ala ɲa kɔrɔ;

sabu ne fana danna ni bɔgɔ le ye.

7O ra i man kan ka siran ko ne bɛna i ja tigɛ,

ne fana tɛ se ka ne ta fanga sigi i kunna.

8I ka kuma dɔ fɔ, ne toro ka o mɛn;

ne yɛrɛ ka i kumakan mɛn.

9I ko: «Ne saninyanin lo, hakɛ tɛ ne ra,

ne jusukun gbɛnin lo, ne ma terenbariyako kɛ!

10Nka o bɛɛ n’a ta, Ala belen bɛ ne jarakiyɔrɔ ɲinina;

a bɛ ne jatera a jugu dɔ ye.

11A ka ne sen don nɛgɛjɔrɔkɔ ra,

a bɛ ne tagayɔrɔ bɛɛ kɔrɔsi.»

12Ayiwa, ne bɛ i jaabi ko jo t’i fɛ o ra,

sabu Ala ka bon ni adamaden ye.

13Mun kosɔn i b’a fɛ ka siyɛn ta ni a ye

ko a tɛ a ta kokɛtaw kɛkun ɲafɔra mɔgɔ ye?

14Ala bɛ kuma mɔgɔ fɛ cogo dɔ ra bi,

ka kuma a fɛ cogo wɛrɛ ra sini, nka mɔgɔw le tɛ a kɔrɔsi.

15A bɛ kuma mɔgɔ fɛ siko ra, a bɛ ko dɔw yira a ra su fɛ,

tuma min na mɔgɔ bɛ sunɔgɔ fɔ ka ɲina a yɛrɛ kɔ,

tuma min na a lanin bɛ sunɔgɔ ra a ta lanan kan.

16O wagati le ra, a bɛ mɔgɔ torow dayɛlɛ k’a sɔn hakiri ra,

k’a karan kosɛbɛ;

17janko ka adamaden mabɔ a ta kɛwalejuguw ra,

janko ka mɔgɔ kisi yɛrɛbonya ma,

18janko k’a kisi kaburu ma,

k’a nin kisi taman ta fagari ma.

19Ayiwa, Ala bɛ bana ta dimi fana kɛ ka mɔgɔ koro, k’a lanin to a ta lanan kan;

o wagati le ra, a tigi kolow bɛ to ka yɛrɛyɛrɛ tuma bɛɛ dimi boro;

20domuni tɛ diya a da ra tuun,

a ta miiriya tɛ kɛ domuni dimanw si kan tuun.

21A bɛ fasa k’a fari bɛɛ bɔ a ra pewu;

a kolow tun tɛ ye, nka sisan o bɛɛ bɛ bɔ kɛnɛ ma.

22O wagati b’a sɔrɔ a si surunyara kaburu ra,

o y’a sɔrɔ a nin lablara ninminamɛlɛkɛ ye ka ban.

23Nka ni a kɛra ko mɛlɛkɛ soronarikɛbaga dɔ b’a kɔrɔ,

hali ni o mɛlɛkɛ ɲɔgɔnna kelen le ka sɔrɔ mɛlɛkɛ waga kelen cɛ ra,

min b’a tɛmɛsira yira a ra,

24ni o ka makari a ra, k’a fɔ Ala ye ko:

«A kisi janko a kana jigi kaburu kɔnɔ,

sabu ne k’a kunmabɔsara sɔrɔ,»

25o tuma a fari bɛ kɛnɛya ka kɛ i ko a denmisɛnman ta,

a bɛ sekɔ ka kɛ i ko a kanbelenman tun bɛ cogo min na.

26A bɛ Ala daari, Ala bɛ sɔn a ta daariri ma;

a bɛ taga lɔ Ala ɲa kɔrɔ ka ɲagari,

sabu Ala le bɛ mɔgɔ ta terenninya kɔsegi a ma.

27O tigi bɛ dɔnkiri la mɔgɔw ɲa kɔrɔ k’a fɔ ko:

«Ne tun ka jurumun kɛ, ne tun ka can sira bla,

nka ne tun ka kan ni min ye, Ala ma o kɛ ne ra.

28A ka ne nin kisi janko ne kana jigi kaburu kɔnɔ;

o ra ne bɛna to si ra, ne bɛna to yeelen na belen!»

29Ayiwa, Ala le bɛ nin kow bɛɛ kɛ adamaden ye;

a b’a kɛ siɲaga fla, a b’a kɛ siɲaga saba,

30janko ka mɔgɔ nin bɔsi kaburu ma,

janko a ye to yeelen na ni mɔgɔ ɲanaman tɔw ye.

31Ayiwa, Ayuba, i janto ne ta kuma ra k’a lamɛn!

Ele ye je, k’a to ne ye kuma!

32Nka ni kuma bɛ i fɛ ka ne jaabi, o fɔ!

Kuma, sabu ni i ka jo sɔrɔ, o ka di ne ye.

33Ni o tɛ, ele ye ne lamɛn!

I je, k’a to ne ye hakiritigiya sira yira i ra.

34

Elihu ta ladirikan flanan: Ala ta kow bɛɛ terennin lo

1Elihu ka dɔ fara a ta kuma kan k’a fɔ ko:

2Aw hakiritigiw, aw ye ne ta kuma lamɛn!

Aw kolɔnbagaw, aw ye aw toro malɔ ne fɛ!

3Sabu da bɛ domuni diya lɔn cogo min na,

toro fana bɛ kuma nafa lɔn ten le.

4O ra, an ye can le ɲini,

an ye koɲuman le jate mina ɲɔgɔn fɛ.

5Ayuba k’a fɔ ko: «Ne terennin lo,

nka Ala ka ne ta jo bɔsi ne ra.

6Ne kɛra i ko faninyatigɛbaga, k’a sɔrɔ jo bɛ ne fɛ;

ne ta dimi tɛ sera ka ban, k’a sɔrɔ ne ma hakɛko kɛ.»

7Ayiwa, wasoyakuma ka di jɔn ye ka Ayuba bɔ?

A ka di a ye i ko ji.

8A bɛ kojugukɛbagaw le kɛ a jɛnɲɔgɔnw ye,

ka mɔgɔjuguw kɛ a tagamaɲɔgɔnw ye!

9Sabu a ko: «Ni mɔgɔ k’a yɛrɛ ko diya Ala ye,

a tɛ nafa foyi sɔrɔ o ra!»

10O kosɔn, aw mɔgɔ hakirimanw, aw ye ne lamɛn!

Ala ni kojugu cɛ ka jan,

Sebɛɛtigi Ala ni terenbariya cɛ ka jan!

11A bɛ adamaden sara ka kaɲa ni a ta kɛwalew le ye;

mɔgɔ tagamacogo ka kan ni min ye, a bɛ o le kɛ i ye.

12Can ra, Ala tɛ kojugu kɛ,

Sebɛɛtigi Ala tɛ bɔ can sira kan ka ye!

13Jɔn le k’a sigi dugukolo kuntigiya ra?

Jɔn le k’a sigi dunuɲa bɛɛ lajɛnnin kunna?

14Ni a kɛra ko Ala tun bɛ miiri ale yɛrɛ dɔrɔn ta ko le ra,

ni a tun k’a ta nɛnɛkiri ni a ta nin mina danfɛnw na,

15o bɛɛ tun bɛ sa yɔrɔnin kelen na,

adamaden tun bɛ sekɔ ka kɛ buguri ye.

16Ni i bɛ ko faamu, o tuma nin lamɛn;

i toro malɔ ne kumakan na!

17Yala can kɔninyabaga bɛ se ka sigi kuntigiya ra wa?

Yala ele bɛ se ka kiti ben Ala terennin kan wa, Fangatigi Ala?

18Ale min b’a fɔ masacɛw ma ko: «Aw mɔgɔkolonw,»

k’a fɔ kuntigiw ma ko: «Aw mɔgɔjuguw!»

19A tɛ ɲabɔ mɔgɔ fɛ ko fagama lo,

a tɛ naforotigi fisaya dɛsɛbagatɔ ye;

sabu a boro le ka o fla bɛɛ dan.

20O bɛɛ bɛ se ka sa yɔrɔnin kelen na.

Jamana mɔgɔw bɛ se ka muruti su cɛmancɛ ra ka kuntigiw faga;

fangatigiw bɛ tunu hali mɔgɔ boro tɛ se o ma.

21Sabu Ala ɲa bɛ mɔgɔ tɛmɛsiraw bɛɛ ra,

a bɛ mɔgɔ ta sentako kelen kelen bɛɛ kɔrɔsi.

22O dibi tɛ yi, kojugukɛbaga bɛ se ka dogo min kɔnɔ,

hali saya dibi.

23Ala mako t’a ra ko a bɛ mɔgɔ ta ko sɛgɛsɛgɛ ka mɛɛn fɔlɔ,

ka sɔrɔ ka o tigi wele a ta kiti ra.

24A bɛ fangatigiw laben, hali a tɛ ɲininkari kɛ o ta ko ra;

o kɔ, a bɛ mɔgɔ wɛrɛw sigi o nɔ ra,

25sabu a ka o ta kɛwalew lɔn.

A bɛ o lawuri su kelen na ka o bɔ fanga ra, ka o ta ko bɛɛ cɛn.

26A bɛ o bugɔ mɔgɔ bɛɛ ɲa na

i ko mɔgɔjuguw;

27sabu o ka o yɛrɛ mabɔ Ala ra,

o ma hakiri sɔrɔ k’a ta kow si faamu.

28O ka dɛsɛbagatɔw lakasi ka o kasikan se Ala ma;

o b’a to Ala bɛ ɲanibagatɔw kulekan mɛn.

29Nka ni Ala jera, jɔn bɛ se k’a jaraki?

Ni a k’a ɲada dogo, jɔn bɛ se k’a ye?

O bɛɛ n’a ta, a bɛ min kɛ siyaw ra, a bɛ se ka o kelen kɛ adamadenw bɛɛ ra;

30janko Alaɲasiranbari dɔ kana na sigi fanga ra,

ka to ka jan la mɔgɔw ɲa ka o laben.

31Ayiwa, ni mɔgɔ k’a fɔ Ala ye ko:

«Ne ta kojugu hakɛ bɔra ne ra ka ban, ne tɛna kojugu wɛrɛ kɛ tuun.

32Ne ɲa tɛ se ka fɛn min ye, i yɛrɛ ye o yira ne ra;

ne tun ka terenbariyako minw kɛ, ne tɛna o dɔ wɛrɛ kɛ tuun.»

33Ayiwa, ele min bɛ Ala jarakira,

ka kaɲa ni ele ta miiriya ye, yala Ala ka kan ka o tigi sara wa?

Ele le ka kan k’a latigɛ, ne tɛ.

I ka min lɔn, o fɔ!

34Mɔgɔ hakirimanw

ani mɔgɔ hakiritigi minw bɛ ne lamɛnna,

olugu bɛna a fɔ ne ma ko:

35«Ayuba bɛ kuma i ko mɔgɔ min tɛ ko lɔn;

a bɛ kuma i ko hakiri tɛ mɔgɔ min fɛ.

36O ra, Ayuba ka kan ka kɔrɔbɔ ka se fɔ a dan ma,

sabu a ta jaabicogo ni kojugukɛbagaw ta bɛɛ ka kan.

37A bɛ murutiri le farara a ta jurumunw kan;

a bɛ sigiya donna an jusukun na,

ka kuma caman fɔ k’a sin Ala ma.»

35

Elihu ta ladirikan sabanan: Ayuba bɛ kumalakolonw le fɔ

1Elihu ka dɔ fara a ta kuma kan k’a fɔ Ayuba ye ko:

2Yala ele b’a miiri ko jo bɛ i fɛ wa?

I ko: «Ne terennin lo Ala ɲa kɔrɔ!»

3I ko: «Nafa juman le bɛ ne ta jurumunkɛbariya ra?»

I ko: «Ala bɛ mun nafa le sɔrɔ a ra?»

4Ne le bɛna i jaabi,

ele ni i tericɛw bɛɛ.

5I ɲa lɔ sankolo ra k’a flɛ!

Sankabaw flɛ i kunna fɔ yɔrɔjan!

6Ni ele ka jurumun kɛ, o bɛ mun le can Ala ye?

Ni i ka i ta hakɛkow caya, o bɛ mun kɛ Ala ra?

7Ni ele terenna, o bɛ mun lase Ala ma?

Ala bɛ mun le sɔrɔ i boro?

8I ta juguya bɛ digi i mɔgɔɲɔgɔnw le ra;

i ta terenninya fana bɛ adamadenw le nafa.

9Mɔgɔw bɛ kulera o tɔɲɔbagaw boro;

o bɛ kulera ko o ye o bɔsi ka bɔ fangatigiw boro.

10Nka mɔgɔ si t’a fɔ ko: «Ne Danbaga Ala bɛ min le,

ale min bɛ mɔgɔ bla dɔnkirila ra su fɛ,

11ale min bɛ an karan ka an kɛ hakiritigi ye ka tɛmɛ kongosogow kan,

ka an kɛ hakiritigi ye ka tɛmɛ sanfɛkɔnɔw kan?»

12Mɔgɔw bɛ kule, nka Ala tɛ o jaabi,

kojugukɛbagaw ta yɛrɛbonya kosɔn.

13Can lo, o bɛ kulera gbansan le; Ala tɛ o lamɛn,

Sebɛɛtigi Ala t’a jantora o ra.

14O tuma a bɛna ele jaabi cogo di, ni ele ko i t’a yera,

ko i ka i ta kow to a boro, nka i k’a makɔnɔ ka dɛsɛ!

15Ayiwa, sisan, i n’a fɔ a ta jusugban tɛ foyi kɛra mɔgɔw ra fɔlɔ,

i n’a fɔ a tɛ mɔgɔw ta murutiriw jatera fɔlɔ,

16o kosɔn, Ayuba bɛ kuma gbansanw fɔra;

a bɛ hakirintanyakumaw cayara.

36

Elihu ta ladirikan naaninan: Mɔgɔ tɛ Ala sɔsɔ

1Elihu ka dɔ fara a ta kuma kan tuun k’a fɔ Ayuba ye ko:

2Ne makɔnɔ dɔɔnin, ne bɛna a ɲafɔ i ye;

sabu kuma dɔ belen bɛ ne fɛ k’a fɔ i ye Ala ta ko ra.

3Ne bɛna ne ta lɔnniya ɲini fɔ yɔrɔjan,

ne bɛna kuma ka can di ne Danbaga ma.

4Can ra, ne ta kuma tɛ faninyakuma ye;

mɔgɔ min ta lɔnniya bɔra jusukun gbɛnin na, o tigi le bɛ i kɔrɔ tan!

5Ala ka bon, a fana tɛ ban mɔgɔ ra;

a baraka ka bon, a hakiri ka bon.

6A tɛ mɔgɔjugu to a ye si sɔrɔ;

nka a bɛ ɲanibagatɔw ta jo di o ma.

7A t’a ɲa yɛlɛma k’a kɔ don mɔgɔ terenninw na;

a bɛ o lasigi masasiginanw kan i ko masacɛw,

ka o sabati kosɛbɛ, ka o kɔrɔta.

8Ni nɛgɛjɔrɔkɔ dɔ ka o siri,

walama ni ɲani benna o kan,

9o tuma o ta kɛwale min ka o kow lase o ma, a bɛ o fɔ o ye;

o tara wasoya fɛ ka hakɛko minw kɛ, a bɛ o fɔ o ye.

10A bɛ o toro dayɛlɛ, janko o ye a ta karan lamɛn;

a b’a fɔ o ye ko o ye terenbariyakow dabla.

11Ni o k’a lamɛn ka sɔn a ta ma,

o tuma o bɛ o ta dunuɲalatigɛ tɔ kɛ hɛra ra,

ka o si tɔ kɛ o diyanyakow ra.

12Nka ni o m’a lamɛn, a b’a to o ye faga ni taman ye,

o bɛ sa o ta kolɔnbariya kosɔn.

13Alaɲasiranbariw diminin bɛ to;

hali ni Ala ka o siri ni a ta sirinanw ye, o tɛ kule ko a ye o bɔsi.

14O kosɔn o bɛ sa ka o to kanbelenya ra,

ka o to ni cɛ jatɔyakɛbagaw36.14 Cɛ jatɔyakɛbagaw: o mɔgɔw tun bɛ o jatɔya kɛ o ta jobonw le kɔnɔ (Masacɛw fɔlɔ 14.24; 22.47). ye o ta sɔnnikɛyɔrɔw ra.

15Nka Ala bɛ ɲanibagatɔ bɔsi a ta ɲani sababu ra,

a bɛ sɛgɛ kɛ sababu ye k’a toro dayɛlɛ, janko a ye mɛnni kɛ.

16Ayiwa, a bɛna ele fana sama ka i bɔ sɛgɛ ra,

ka i laganfiya; foyi tɛna i degu tuun;

domuni dimanw bɛna caya i kɔrɔ.

17Bi, mɔgɔjuguw ka kan ni jaraki min ye, o le sera ele ma;

jaraki ni kiti benna i kan.

18Nka i kana ta jusugban fɛ ka i yɛrɛ bla kumakolonfɔ ra;

i kana a to tɔɔrɔ bonyakojugu ye i lafiri.

19Yala i kulekan bɛ se ka i bɔ i ta degu ra wa,

walama i yɛrɛ ta baraka fanga bɛɛ bɛ se wa?

20I kana kɔrɔtɔ ko su ye ko,

su min bɛ siyaw ta ka o bɔ o sigiyɔrɔw ra.

21I yɛrɛ kɔrɔsi, i kana i yɛrɛ bla terenbariyakow ra;

sabu ɲani bɛ se ka i bla o ra.

Ala ta sebagaya ka bon

22A flɛ, Ala ni a ta sebagaya ka bon.

Jɔn le bɛ se ka mɔgɔ karan i ko ale?

23Jɔn le bɛ a ta kokɛtaw fɔra a ye?

Jɔn le bɛ se k’a fɔ a ma ko: «I ka kojugu kɛ»?

24I hakiri to Ala ra k’a bonya a ta kokɛninw kosɔn;

mɔgɔw bɛ dɔnkiri la k’a tando a ta ko minw kosɔn.

25Adamaden bɛɛ ɲa b’a ra,

mɔgɔw bɛ to fɔ yɔrɔjan k’a ye.

26Ala ka bon, nka a ta bonya tɛmɛna an ta hakiri dan kan;

a sandaw tɛ se ka jate k’a da lɔn.

27A bɛ jiw sama ka o layɛlɛn san fɛ,

ka o kɛ sanji ye sankabaw kɔnɔ.

28Sankabaw bɛ sanji lajigi,

k’a bɔn adamadenw kan caman.

29Ala bɛ sankabaw yɛrɛgɛ san fɛ cogo min na,

ani sanpɛrɛn bɛ mankan bɔ cogo min na a ta so kɔnɔ, jɔn bɛ se ka o faamu?

30A flɛ, a bɛ a ta sanmanamanaw bɔ cogo min na sankolo fan bɛɛ ra,

k’a sɔrɔ kɔgɔji jukɔrɔyɔrɔw bɛ dibi ra.

31A bɛ kiti ben siyaw kan o fɛnw sababu ra,

a bɛ domuni di o ma caman o fɛnw sababu ra.

32A bɛ sanmanamanaw kɛ k’a borotɛgɛw fa,

ka o ci ka taga o tagayɔrɔw ra.

33A ta sanpɛrɛn le b’a ko fɔ;

hali bɛganw bɛ bɔ a nako kala ma.

37

Elihu ko Ala ta danfɛnw ye kabako ye

1Elihu ko tuun ko:

Nin kow bɛɛ le kosɔn ne jusukun bɛ yɛrɛyɛrɛ,

fɔ a bɛ panpan.

2Aw y’a lamɛn, aw y’a pɛrɛnkan lamɛn,

ani a da bɛ sɔngɔkanba min bɛɛ fɔra.

3A bɛ o sɔngɔkan bɔ sankolo fan bɛɛ ra;

a ta sanmanamanaw bɛ se fɔ dugukolo danw na.

4O kɔ, kanba dɔ bɛ bɔ: a bɛ a ta sankurukan bɔ ni baraka ye;

ni a kan bɔra dɔrɔn, a ta sanmanamanaw tɛ dabla tuun.

5Ala ta sankurukan ye kabakofɛn le ye;

a bɛ kobaw kɛ, minw tɛmɛna an ta hakiri dan kan.

6A b’a fɔ sanbɛrɛ ye ko: «Jigi dugukolo kan»;

a bɛ sanji lana, a bɛ a ta sanji barakamanw lana,

7fɔ ka adamadenw bɛɛ ta baaraw lalɔ,

janko bɛɛ y’a lɔn ko ale Ala ta baara lo.

8Kongosogow bɛ don o ta wow kɔnɔ,

o bɛ to o layɔrɔw ra.

9Sanfɔɲɔ bɛ na ka bɔ woroduguyanfan na,

sahiliyanfan fɔɲɔ bɛ na ni nɛnɛ ye.

10Ala b’a dafɔɲɔ fiyɛ ka jiw suma fɔ ka o simi;

jiw bɛɛ bɛ ja ka kɛ i ko kabakuru.

11A bɛ sankabaw fa ji ra;

san bɛ manamana sankabaw cɛ ra fan bɛɛ ra.

12Ale le bɛ o tɛmɛyɔrɔw yira o ra ka kaɲa ni a sago ye;

ni a ka fɛn o fɛn fɔ o ye, o bɛ o kɛ,

dunuɲa yɔrɔ bɛɛ lajɛnnin na.

13Ni a ko a bɛ mɔgɔw bugɔ ni a ta bere ye,

walama ni a ko a bɛ koɲuman kɛ o ye,

a bɛ o fɛnw le ci.

14I toro malɔ nin kow ra, Ayuba!

I lɔ dɔɔnin, i ye Ala ta kabakow jate mina.

15Ala bɛ nin fɛnw bɛɛ ta baara yira o ra cogo min na,

ani a bɛ sanmanamana bɔ sankabaw cɛ ra cogo min na, ele ka o lɔn wa?

16Sankabaw bɛ dulon ka lɔ yɔrɔ kelen na cogo min na, ele ka o lɔn wa?

O ye lɔnniya dafanin tigi ta baara kabakoman le ye.

17Ni woroduguyanfan fɔɲɔ ka dugukolo gban,

ele min ta faniw bɛ fundɛnin bla i ra,

18yala ele tun bɛ se ka Ala dɛmɛ ka sankolo yɛrɛgɛ,

k’a gbɛlɛya i ko dugalen nɛgɛraman wa?

19Ayiwa, an ka kan ka min fɔ a ye, ele ye o fɔ an ye;

an kɔni tɛ se k’a karan foyi ra, sabu anw bɛ dibi le ra.

20Yala o ka kan ka Ala lasɔmi sani ne ye kuma ta wa?

Yala mɔgɔ ka kan ka Ala lasɔmi ko dɔ ra, janko a ye o ko lɔn wa?

21Tere yeelen bɛ bara ka tunu sankabaw kɔ fɛ,

nka ni fɔɲɔ ka fiyɛ dɔrɔn, olugu bɛ taga.

22Yeelen dɔ bɛ manamana i ko sanin, ka bɔ sahiliyanfan na;

Ala ta masaya nɔɔrɔ ye siranyafɛnba ye dɛ!

23Sebɛɛtigi Ala lo, an tɛ se ka se a ma;

a ka bon a ta fanga ni a ta can sababu ra,

sabu a tɛ mɔgɔ terennin tɔɲɔ.

24O le kosɔn mɔgɔw ka kan ka siran a ɲa;

minw bɛ o yɛrɛ jate hakiritigi ye, a tɛ olugu jate.

38

Ala kumana Ayuba fɛ

(38.1–42.6)

Ala ta kumakan fɔlɔ: Ala ka sankolo ni dugukolo ko lakari

1Matigi Ala tora sanfɔɲɔ cɛ ma ka Ayuba jaabi, ko:

2Jɔntigi le bɛ sigiya donna ne ta kow ra

ni a ta kolɔnbariyakumaw ye?

3I yɛrɛ cɛsiri i ko cɛfari;

ne bɛna hakiri ɲini ele fɛ, ele bɛna ne karan.

4Wagati min ne tun bɛ dugukolo ju sigira, ele tun bɛ min?

Ni i ka ko lɔn, o fɔ ne ye.

5Jɔn le ka a janya ni a bonya ni a lɔ latigɛ? Ele ka o tigi lɔn wa?

Jɔn le ka juru siri k’a suma?

6Dugukolo ju siginin bɛ mun le kan?

Jɔn le k’a kabakuru fɔlɔ sigi,

7wagati min sɔgɔmada ta lolow tun bɛ jɛnna ka dɔnkiri la ka ninsɔndiya ɲɔgɔn fɛ,

ani wagati min Ala ta mɛlɛkɛw bɛɛ tun bɛ ɲagarira fɔ ka pɛrɛn?

8Wagati min kɔgɔji serira ka bɔ,

jɔn le ka konw datugu a da ra k’a mina ka lɔ,

9ani wagati min ne ka sankabaw kɛ a ta derege ye k’a datugu,

ka dibi kɛ a ta faniw ye k’a lamini,

10ani wagati min ne ka ne ta sariyaw sigi a kunna,

ka konw kɛ k’a datugu, ka sɔgɔnanw don a ra,

11k’a fɔ a ye ko: «I bɛ se ka na fɔ yan, nka i man kan ka tɛmɛ yan kan,

sabu i ta jikuruw ta yɛrɛbonya ka kan ka dan yan le»?

12Kabini ele worora, ele ka dugu gbɛ ka ye wa?

Ele ka dugugbɛda lɔyɔrɔ yira a ra ka ye wa,

13janko a yeelen ye manamana dugukolo fan bɛɛ ra,

ka mɔgɔjuguw gbɛn?

14O wagati le ra dugukolo cogoya bɛ yɛlɛma

k’a kɛ i ko mɔgɔ b’a boro tagamasiyɛn to bɔgɔ ra cogo min na,

k’a kɛ i ko mɔgɔ ka fani don k’a yɛrɛ pari.

15Nka mɔgɔjuguw ta yeelen bɛ bɔsi o ra;

a tun ka o boro min lawuri, o boro bɛ kari.

16Yala ele sera kɔgɔji ta jiw bɔyɔrɔ ra wa?

I yaalara a jidunbaw jukɔrɔ ka ye wa?

17Saya dondaw yirara ele ra wa?

Yala ele ɲa ka saya dibi donda ye wa?

18Yala i ka dugukolo bonya jate mina wa?

Ni a kɛra i ka o bɛɛ lɔn, a fɔ!

19Yeelen ta sosira bɛ min le?

Dibi sigiyɔrɔ bɛ min le,

20ka n’a fɔ ko ele bɛ o ta sosiraw lɔn,

fɔ ka taga o mina o sigiyɔrɔw ra?

21Sigiya t’a ra, ele ka o lɔn, sabu i tun worora ka ban;

i si sandaw ka ca yɛrɛ le kosɛbɛ!

22Bugun maranin bɛ yɔrɔ min na, ele sera yi wa?

I ka sanbɛrɛ marayɔrɔw ye wa?

23Ne ka o fɛnw mara lonjuguw le kama,

lon min siyaw bɛ ben ɲɔgɔn kan ka ɲɔgɔn kɛrɛ.

24Yeelen bɛ tɛmɛ sira juman le fɛ ka se yɔrɔ bɛɛ ra?

Terebɔyanfan ta fɔɲɔ gbanninman bɛ tɛmɛ min le ka fiyɛ dugukolo kan?

25Jɔn le bɛ sanjibaw tɛmɛyɔrɔw labɛn o ye?

Jɔn le bɛ sanmanamanaw ni sanpɛrɛn ta sira bɔ o ye,

26k’a to sanji ye ben dugukolo lakolon kan, mɔgɔ tɛ yɔrɔ min na,

ka ben kongokolonw kɔnɔ, adamaden tɛ yɔrɔ min na,

27janko ka yɔrɔ lakolonw, ani yɔrɔjalanw sɔn ji ra,

janko binw ye falen ka caya?

28Yala fa bɛ sanji fɛ wa?

Jɔn le ka gɔmiji den kelen kelen bɛɛ kɛ?

29Ji siminin38.29 An ka ji siminin bla fɛn min nɔ ra, o tɔgɔ ye tubabukan na ko gilase. An ka bugun bla fɛn min nɔ ra, o ye fɛn dɔ ye min bɛ i ko gilase mugu. bɔra min?

Jɔn le ka bugun dan?

30O wagati le ra, ji bɛ simi ka ja, ka kɛ i ko kabakuru,

k’a sanfɛyɔrɔ gbɛlɛya k’a kɛ kulugutu kelen ye.

31Ele bɛ se ka teremana wagati ta lolow juruw siri ɲɔgɔn na wa,

walama ka samiya wagati ta lolow juruw foni?

32Ele bɛ se ka woroduguyanfan ta lolow bɔ o bɔwagati ra wa?

I bɛ se ka sahiliyanfan ta lolobaw, ani a lolo misɛnw ta siraw yira o ra wa?

33Yala ele ka sankolo ta sariyaw lɔn wa?

Ele le bɛ o sariyaw lase dugukolo ma wa?

34Yala ele bɛ se ka i kan kɔrɔta ka kuma sankabaw fɛ,

janko o ye sanji ben ka jiba bɔn i kan wa?

35Ele le bɛ sanmanamanaw ci ka taga o tagayɔrɔw ra wa?

Ni i ka o wele, yala o b’a fɔ i ma ko: «An ye nin ye» wa?

36Jɔn le ka hakiritigiya don adamaden jusukun na,

walama ka faamuri don a hakiri ra?

37Jɔn le bɛ se ka sankabaw jate?

Jɔn bɛ se ka sankolo ta baraw jɛngɛ k’a ji bɔn,

38ka buguri ɲigi k’a kɛ bɔgɔ ye,

ka bɔgɔkuruw nɔrɔ ɲɔgɔn na?

39Ele le bɛ sogo mina k’a di jaramuso ma wa?

Ele le bɛ domuni di jaradenw ma ka kɔngɔ bɔ o ra wa,

40wagati min o lanin bɛ o ta wow kɔnɔ,

walama wagati min o dogonin bɛ tu kɔnɔ ka sogow kɔnɔ?

41Wagati min kankan ta denw bɛ kule Ala nɔ fɛ,

ka to ka yaalayaala sabu domuni tɛ o fɛ,

jɔn le bɛ o ta domuni di o ma?

39

Ala ka kongobɛganw ko lakari Ayuba ye

Kongobakɔrɔnin

1Ele ka kongobakɔrɔninw worotuma lɔn wa?

I ka minanmuso jigitɔ ye wa?

2O bɛ karo da min kɛ ka sɔrɔ ka woro, ele ka o jate k’a da lɔn wa?

Ele ka o denw worotuma lɔn wa?

3O bɛ biri le ka o ta denw woro;

ni o kɛra, o bɛ bɔsi ka bɔ o ta dimi boro.

4O denw bɛ baraka sɔrɔ ka bonya o yɛrɛ ma kongo kɔnɔ;

o bɛ taga o ɲanayɔrɔ ra, o tɛ sekɔ o bamuso fɛ tuun.

Kongofali

5Jɔn le ka kongofali labla k’a to a ye bori a sago ma?

Jɔn le ka kongofaliba foni k’a to a yɛrɛ ma?

6Ne ka kongokolon kɛ a ta yɔrɔ ye,

ka yɔrɔjalanw kɛ a ta so ye.

7A ta foyi tɛ dugukɔnɔyɔrɔ ta mankanw na;

a tɛ sowotorotigi pɛrɛnkanw mɛn.

8A bɛ yaala kuruw kunna k’a ta domuni ɲini;

a bɛ bin nugunin suguya bɛɛ ɲini.

Kongomisi

9Yala kongomisi bɛ sɔn ka baara kɛ ele ye wa?

A bɛ sɔn ka si i ta wɛrɛ kɔnɔ wa?

10I bɛ se ka juru siri kongomisi ra janko a ye sɛnɛ kɛ wa?

Yala a bɛ sɔn ka misidaba sama i ye foro kɔnɔ wa?

11Yala ele bɛ sɔn ka i jigi la a kan, ko a baraka ka bon,

ka i ta foro baara bɛɛ to a boro wa?

12I bɛ sɔn ka la a ra ko a bɛna i ta siman cɛ ka na ni a ye,

ka na a lajɛn simangbasiyɔrɔ ra wa?

Kɔnɔsogolon

13Kɔnɔsogolon b’a kaman gbasigbasi, ka ninsɔndiya,

nka a tɛ se ka wuri a kaman na i ko baninkɔnɔ.

14A bɛ a ta fanw la dugukolo kan ka taga ka o to yi,

k’a to dugukolo fundɛnin ye a gban.

15A bɛ ɲina ko fɛn dɔ bɛ se ka o dɔn,

ko kongosogo dɔ bɛ se ka o ci ni a sen ye.

16A tɛ hina a denw na; a bɛ i n’a fɔ a yɛrɛ ta denw tɛ.

A tɛ siran ko a ka fan min la, o sɛgɛ bɛna kɛ gbansan ye,

17sabu Ala ka ale jɛn hakiritigiya ra,

a m’a sɔn faamuri ra.

18Nka n’a wurira ka lɔ tuma min na ka bori damina,

a bɛ yɛrɛko so ni sotigi bɛɛ ma.

So

19Ele le ka so ta baraka don a ra wa?

Jɔn le k’a kansiw kɛ k’a cɛɲa?

20Ele le b’a to a bɛ pan i ko ɲɔdomutɔn wa?

A ta fagamayakasi bɛ jatigɛ bla mɔgɔw ra!

21A b’a sengbɔgɔrɔ gbasigbasi dugu ma ka ɲagari sabu baraka b’a ra;

a bɛ girin ka don kɛrɛkɛdenw cɛ ra.

22A tɛ siranya jate, foyi tɛ a ja tigɛ;

hali ni a ka kɛrɛkɛmuru ye, a tɛ sekɔ kɔ fɛ.

23Kɛrɛkɛcɛ min siginin b’a kan, a bɛ o ta biɲɛforogo mankan,

ani taman manamanatɔ ni biɲɛjan mankan mɛn.

24A kɔrɔtɔninba bɛ bori yɔrɔ bɛɛ;

ni buru fiyɛra ka ban, a tɛ se ka lɔ yɔrɔ kelen na tuun.

25Ni buru fiyɛra a b’a fɔ: «An ye taga!»

A bɛ to fɔ yɔrɔjan ka kɛrɛ kasa ta,

a bɛ kɛrɛkuntigiw pɛrɛnkan ni kɛrɛkɛdenw wɔyɔkan mɛn.

Santigi ni bɔn

26Yala ele ta hakiri le sababu ra, santigi bɛ wuri a kaman na,

k’a kaman yangan ka taga fɔ woroduguyanfan na wa?

27Ele le b’a fɔ bɔn ye ko a ye wuri wa?

Ele le b’a fɔ a ye ko a ye a ta ɲaga la fɔ kurujanw san fɛ wa?

28A bɛ to faraw le cɛ ra; a bɛ si o yɔrɔw le ra.

A dogoyɔrɔ ye kuru jamijanw sanfɛyɔrɔw le ye.

29A bɛ to o yɔrɔ ra ka sogo dɛndɛn;

k’a to fɔ yɔrɔjan, a ɲa b’a ye.

30A denw bɛ jori min;

ni sogosu bɛ yɔrɔ o yɔrɔ, a bɛ yi39.30 Nin kumaw fɔra Matiyu kitabu ra (24.28), ani Luka kitabu ra (17.37)..

40

Ala ko Ayuba ye ale jaabi

1Matigi Ala k’a fɔ Ayuba ye tuun ko:

2Ele min bɛ Sebɛɛtigi Ala sɔsɔra, yala ele b’a fɛ ka Ala wele kiti ra le wa?

Ele min bɛ Ala jarakira, ele bɛ se ka nin ɲininkariw jaabi wa?

3Ayiwa, Ayuba ka Matigi Ala jaabi ko:

4A flɛ, ne tɛ foyi ye; ne bɛna ele jaabi ka mun fɔ sa?

Ne bɛ ne boro la ne da ra le ka je.

5Ne kumana siɲagako kelen, ne tɛna foyi fɔ tuun;

ne kumana siɲagako fla, ne tɛna dɔ wɛrɛ fara o kan tuun.

Ala ta kumakan flanan: A ko se tɛ Ayuba ye

6Matigi Ala tora sanfɔɲɔ cɛ ma ka Ayuba jaabi tuun, ko:

7I yɛrɛ cɛsiri i ko cɛfari,

ne bɛna hakiri ɲini ele fɛ, ele bɛna ne karan.

8Yala i b’a fɛ ka jaraki ben ne le kan wa?

I b’a fɛ ka kiti ben ne kan ka jo di i yɛrɛ ma wa?

9Yala ele boro bɛ i ko ne Ala ta boro wa?

Yala ele kan bɛ i ko sankurukan, i ko ne Ala kan bɛ cogo min na wa?

10Ayiwa, i yɛrɛ masiri ni masaya ni fanga ye sa!

Bonya ni nɔɔrɔ la i yɛrɛ kan!

11I ta jusugban lajigi mɔgɔw kan i ko jibaw;

i ɲa lɔ yɛrɛbonyabagaw bɛɛ ra, ka o laben!

12I ɲa lɔ yɛrɛbonyabagaw bɛɛ ra, ka o majigi!

Mɔgɔjuguw terege dugu ma ka o ɲɔɲɔ yɔrɔnin kelen na!

13O bɛɛ lajɛnnin dogo buguri jukɔrɔ!

O ɲa datugu ka o dogo kaburu kɔnɔ!

14Ni o kɛra, ne yɛrɛ le bɛna ele fo ka i waleɲumanlɔn,

sabu i yɛrɛ baraka bɛ se ka i kisi!

Ala ka jirafɛn dɔw lakari

Mali

15Ayiwa, mali flɛ! Ne ka ale dan i ko ne ka ele dan cogo min na;

a bɛ bin ɲimi i ko misi.

16A flɛ, baraka min b’a soro ra,

ani fanga min b’a kɔnɔbara ta sogobuw ra!

17A b’a kukala wuri k’a ja i ko sɛdirisun;

a wotow ta sogobuw ka ɲɔgɔn mina ni baraka ye.

18A kolo ka gbɛlɛn i ko siranɛgɛ,

a garagakolow bɛ i ko nɛgɛberew.

19Ale ye Ala ta danfɛnw bɛɛ ra kabakoman le ye;

a danbaga k’a dan ka muru di a ma40.19 Nin hayan fɔra cogo wɛrɛ ra Kitabu dɔw kɔnɔ..

20A bɛ a ta baro sɔrɔ kuruw kan,

kongosogow bɛɛ bɛ boribori yɔrɔ minw na.

21A bɛ la kɔdarayiriw jukɔrɔ,

a bɛ dogo binw cɛ ra bɔgɔ ra.

22Kɔdarayiriw suma b’a datugu,

a bɛ dogo yirimisɛnw cɛ ra.

23Hali ni baji ka fariya cogo o cogo, a tɛ siran;

hali ni Zuridɛn ba ka fa ka se fɔ a da kɔrɔ, a hakiri siginin lo.

24Yala mɔgɔ bɛ se k’a ɲa yɛlɛnnin to k’a mina wa,

walama k’a mina ni jan ye k’a nun sɔgɔ nin biɲɛ ye?

Jirasa belebele

25Yala ele bɛ se ka jirasa belebele40.25 Jirasa belebele ye fɛnɲanaman dɔ ye min cogo bɔra banba fɛ. mina ni dulen ye wa?

Ele bɛ se k’a nɛnkun siri ni jurukisɛ ye wa?

26Yala i bɛ se ka juru don a nun na wa?

I bɛ se ka a dagbaga sɔgɔ ni biɲɛ ye wa?

27Ni i ko i b’a mina, a bɛna i daari ni makarikanw le ye,

ka kumadimanw fɔ i ye wa?

28Yala a bɛna teriya don ni ele ye le,

k’a yɛrɛ kɛ ele ta jɔn ye wagati bɛɛ wa?

29Yala i bɛ se ka toron kɛ ni a ye i ko kɔnɔnin wa,

walama k’a siri juru ra, i denmusow ye toron kɛ ni a ye?

30Yala mɔgɔw bɛ se ka jɛn k’a mina k’a fiyeere wa?

O bɛ se k’a taran sannikɛbagaw ra wa?

31I bɛ se k’a bon ni biɲɛ ye k’a fari yɔrɔ bɛɛ sɔgɔsɔgɔ wa,

walama k’a kunkolo sɔgɔ ni jɛgɛfagabiɲɛ ye?

32Ayiwa, ele ye i boro la a kan ka flɛ sa! A bɛna min kɛ i ra, o tɛna bɔ i kɔnɔ;

i tɛna a se fla!

41

Ala ka jirasa belebele ta ko lakari

1I bɛ i jigi la fɛn o fɛn kan ko i bɛ jirasa belebele kɛrɛ ni o ye, ka se sɔrɔ a kan, o bɛɛ ye gbansan ye;

a yeri dama siranya bɛ mɔgɔ ben dugu ma.

2Mɔgɔ si tɛ sɔn ka farati k’a darabɔ.

Ayiwa, o tuma ne Ala, jɔntigi le bɛna se ka lɔ ka ne kɔnɔ?

3Jɔn le ka fɛn di ne ma, ko ne ka kan ka o juru sara o tigi ye?

Fɛn o fɛn bɛ dunuɲa kɔnɔ o bɛɛ lajɛnnin ye ne ta le ye.

4Ayiwa, ne tɛna jirasa belebele farikolow ko to fɔbari ye,

ani baraka min b’a ra, ani a fari cɛɲa.

5Jɔn le sera k’a ta derege bɔ a ra ka ye?

Jɔn le sera ka don a ɲinsira fla cɛ ma ka ye?

6Jɔn le sera k’a da yɛlɛ ka ye?

A ɲinw bɛ jatigɛ bla mɔgɔ ra!

7A faraw bɛ i ko nɛgɛbɛnnanw; o le bɛ bonya ni baraka di a ma.

O nɔrɔnɔrɔnin lo ɲɔgɔn na a fari kan i ko tagamasiyɛnw.

8O dondonnin lo ɲɔgɔn na;

hali fɔɲɔ tɛ tɛmɛ o ni ɲɔgɔn cɛ.

9O bɛɛ kelen kelen sirinin bɛ ɲɔgɔn na, ka ɲɔgɔn mina;

foyi tɛ se ka o faran ka bɔ ɲɔgɔn na.

10A tisotɔ bɛ tasumayeelen bɔ;

a ɲadenw bɛ manamana i ko teresun yeelen.

11Tasumamana bɛ seri ka bɔ a da fɛ,

tadenw bɛ bɔ a da ra.

12Sisi bɛ bɔ a nunwow fɛ,

i ko daga, walama dagaba wuritɔ tasuma kan.

13A nɛnɛkiritɔ, a nunfɔɲɔ bɛ se ka takami fiyɛ k’a mana;

tasumamanaw bɛ bɔ a da fɛ.

14A ta fanga b’a kankala le ra;

ni i k’a ye, a bɛ jatigɛ bla i ra.

15A fari ɲuguyɔrɔw nɔrɔnin lo ɲɔgɔn na;

o jajanin lo ka o nɔrɔ ɲɔgɔn na kosɛbɛ.

16A jusukun ka gbɛlɛn i ko kabakuru,

a ka gbɛlɛn i ko mugusi kaba.

17Ni a wurira, hali cɛfaribaw bɛ siran;

jatigɛ kosɔn o bɛ bori ka dogo.

18K’a fɔ ko i b’a kɛrɛ ni kɛrɛkɛmuru ye,

walama biɲɛ ni taman ni nɛgɛderege, o si tɛ foyi ɲa.

19Nɛgɛ bɛ a ɲa kɔrɔ i ko binjalan;

siranɛgɛ bɛ a ɲa kɔrɔ i ko yiri torinin.

20Biɲɛ tɛ se k’a labori;

ni i ka kabakuru don tafura ra k’a bon, o bɛ kɛ i ko binjalan le benna a kan.

21Berekuru b’a fɛ i ko binjalan,

a ta foyi tɛ biɲɛ tɛmɛtɔ mankan na.

22Fara minw b’a kɔnɔbara kan, o da ka di i ko muru;

a fofotɔ, olugu bɛ kɛ i ko misidaba samatɔ bɔgɔ ra.

23Ni a lamagara ji jukɔrɔ, a bɛ jidunbaw lawuri i ko ji wuritɔ daga kɔnɔ;

a bɛ baji ɲa duuru k’a kɛ i ko turudaga.

24A tɛmɛsira nɔ bɛ manamana a kɔ fɛ;

ji ɲa bɛ gbɛ, k’a kɛ i ko kunsigigbɛ.

25Mɔgɔ si tɛ ale kuntigi ye dugukolo kan yan;

ale danna ko a kana siran foyi le ɲa.

26Danfɛn min o min kɔrɔtanin lo, a bɛ o bɛɛ kunna;

ale le ye kongosogo fagamaw bɛɛ ta masa ye.

42

Ayuba ka jo di Ala ma

1Ayuba ka Matigi Ala jaabi, ko:

2Ne k’a lɔn ko fɛn bɛɛ se bɛ ele ye;

ko foyi tɛ i ta kolatigɛnin si bari.

3I ko: «Jɔntigi le bɛ sigiya donna ne ta kow ra

ni a ta kolɔnbariyakumaw ye?»

Can lo, ne tɛ ko minw faamu, ne ka o fɔ,

kabakoba minw ka bon ne ta lɔnniya ma, ne ka o fɔ.

4I ko: «Ne lamɛn, sisan ne bɛna kuma;

ne bɛna hakiri ɲini ele fɛ, ele bɛna ne karan!»

5Ne toro le tun ka i ko mɛn,

nka sisan ne yɛrɛ ɲa ka i ye!

6O kosɔn ne bɛ ne yɛrɛ jaraki;

ne nimisara ne ta kɛta ra;

ne bɛ ne yɛrɛ majigi ka sigi buguri ra, ka sigi bugurigbɛ ra.

Ala ka Ayuba tericɛ saba jaraki

7Ayiwa, Matigi Ala ka o kumaw fɔ Ayuba ye ka ban minkɛ, Elifazi min tun bɛ bɔ Teman, a k’a fɔ ale ye ko: «Ne dimina ele ni i tericɛ fla kɔrɔ kosɛbɛ, sabu aw ma ne ta ko fɔ ka kaɲa ni can sira ye, i ko ne ta jɔncɛ Ayuba k’a kɛ cogo min na. 8O ra, aw ye misitoran wolonfla, ani sagajigi wolonfla mina ka taga ni o ye ne ta jɔncɛ Ayuba fɛ, ka o kɛ saraka jɛnita* ye aw yɛrɛ kosɔn. Ne ta jɔncɛ Ayuba bɛna Ala daari aw ye. Ne bɛna a ta daariri lamɛn; o ra, ne tɛna aw mina ka kaɲa ni aw ta hakirintanya ye, sabu aw ma ne ta ko fɔ ka kaɲa ni can sira ye i ko ne ta jɔncɛ Ayuba k’a kɛ cogo min na.»

9Elifazi min bɛ bɔ Teman, ani Bilidadi min bɛ bɔ Suwa, ani Sofari min bɛ bɔ Naama, olugu tagara a kɛ i n’a fɔ Matigi Ala tun k’a fɔ o ye cogo min na. Matigi Ala ka Ayuba ta daariri lamɛn ka yafa o ma.

Ala ka Ayuba ta bonya kɔsegi a ma tuun

10Ayuba ka Ala daari a teriw ye ka ban minkɛ, Matigi Ala ka Ayuba kɔsegi a cogokɔrɔ ra. Naforo minw tun b’a fɛ fɔlɔfɔlɔ, a ka o bɛɛ ɲɔgɔn fla fla di a ma.

11A balemacɛw, ani a balemamusow, ani a lɔnbagakɔrɔw bɛɛ nana a fɛ; o nana domuni kɛ ni a ye a ta so. Matigi Ala tun ka kojugu minw bɛɛ lase a ma, o k’a jusu saaro k’a ɲaji cɛ o bɛɛ kosɔn. O bɛɛ kelen kelen ka warigbɛ kelen kelen, ani sanin bororanɛgɛ kelen kelen di a ma.

12Matigi Ala ka baraka don Ayuba ra tuun a si tɔ ra, fɔ ka tɛmɛ wagati fɔlɔ ta kan. Ayuba ka saga waga tan ni naani (14 000), ani ɲɔgɔmɛ waga wɔɔrɔ (6 000), ani sɛnɛkɛmisi fla fla sigiyɔrɔma waga kelen (1 000), ani falimuso waga kelen (1 000) sɔrɔ tuun. 13A ka dencɛ wolonfla ni denmuso saba sɔrɔ tuun. 14A k’a denmuso fɔlɔ tɔgɔ la ko Yemima, ka flanan tɔgɔ la ko Kesiya, ka sabanan tɔgɔ la ko Kerɛni Hapuki42.14 Yemima kɔrɔ ye ko: tugani; Kesiya kɔrɔ ye ko: yirifiyeren; Kerɛni Hapuki kɔrɔ ye ko: kale.. 15Jamana bɛɛ lajɛnnin kɔnɔ, a denmusow ɲɔgɔn muso cɛɲuman tun tɛ yi. O facɛ ka o balemacɛw ta cɛn ɲɔgɔn dɔ di o ma.

16O kɔ, Ayuba ka san kɛmɛ ni binaani le kɛ; a ka a ta denw ye, ka olugu ta denw ye, fɔ ka taga se o ta duruja naaninan ma. 17Ayuba kɔrɔra ka sijan sɔrɔ, ka sɔrɔ ka sa.