Pɔli ka lɛtɛrɛ fɔlɔ min ci

KORƐNTIKAW

ma

Kitabu faamucogo

Yesu ta ciraden Pɔli le ka nin lɛtɛrɛ sɛbɛ, k’a to Ɛfɛsi. Pɔli tun ka Kibaro Diman fɔ Korɛnti dugu kɔnɔ a ta tagama flanan wagati ra; o le kɛra Korɛnti lanabagaw ta jɛnkuru* daminacogo ye (Kɛwalew 10.1-18). Korɛnti tun ye Gɛrɛsi jamana ta duguba le ye; jagoko, ani lɔnniko, ani diinaw ta ko tun ka bon Korɛntikaw fɛ kosɛbɛ. Nka kojugu caman tun bɛ o dugu kɔnɔ, i n’a fɔ jatɔya ni josɔn.

Pɔli tun ka lɛtɛrɛ wɛrɛw sɛbɛ ka o ci Korɛntikaw ma, nka o lɛtɛrɛw ma se an ma (5.9). Pɔli bɔra Korɛnti minkɛ, gbɛlɛya dɔw sera lanabagaw ma, o tun ma minw minacogo lɔn. O ka sɛbɛ dɔ ci Pɔli ma ka o kow ɲafɔ a ye; Pɔli bɛ o ko dɔw le jaabi nin kitabu kɔnɔ, ka o karan ko wɛrɛw ra fana.

O gbɛlɛya dɔw tun kɛra musow ta lankanabiriko ye, walama josɔnsogow ta ko, walama lanabagaw, ani lanabariw ta jɛnɲɔgɔnya. Jurumun minw tun bɛ lanabagaw cɛ ra fana, i n’a fɔ yɛrɛbonya, ani jɛnɛya, ani furukɛcogo ta gbɛlɛyaw, Pɔli bɛ o ladi o kow bɛɛ ra fana. Lanabagaw bɛ sebagaya minw sɔrɔ Nin Saninman* baraka ra, a bɛ o kow ɲafɔ o ye (12–14), k’a laban ni kanuya ta ko ye, min ye a kunba (13). Pɔli b’a yira ko kanuya le ka kan ka kɛ lanabaga ta baara bɛɛ jusiginan ye.

Kitabu kɔnɔkow

Kitabu daminakumaw (1.1-9)

Korɛnti lanabagaw ta bɛnbariya (1.10–4.21)

Lanabaga dɔw ta kɛwalejuguya (5–6)

Furuko (7)

Lanabaga ka kan ka tagama ni hakiri ye (8–10)

Ala batocogo, ani kanuya (11–14)

Yesu kunuko (15)

Kuma labanw (16)

1

Pɔli ni Sɔsitɛni ta fori

1Ne Pɔli, Ala ka ne wele ka kaɲa ni a yɛrɛ sago ye, ka ne kɛ Yesu Kirisita ta ciraden* ye; ne ni an balemacɛ Sɔsitɛni le bɛ nin sɛbɛ kɛra k’a ci aw ma,2aw minw ye Ala ta jɛnkuru mɔgɔw ye Korɛnti, Ala ka aw minw saninya Yesu Kirisita ta jɛnɲɔgɔnya ra, ka aw wele ka kɛ a ta mɔgɔ saninmanw ye, ani lanabaga tɔ minw bɛɛ bɛ an Matigi Yesu Kirisita tɔgɔ bato, ni a ka kɛ yɔrɔ o yɔrɔ, o Matigi, ani anw fana Matigi. 3An Fa Ala, ani an Matigi Yesu Kirisita ye nɛɛma aw ye, ka hɛra kɛ aw ye.

Pɔli bɛ baraka la Ala ye

4Ala ka nɛɛma min kɛ aw ye Yesu Kirisita ta jɛnɲɔgɔnya sababu ra, o kosɔn ne bɛ baraka la Ala ye tuma bɛɛ aw ta ko ra; 5sabu Kirisita* ta jɛnɲɔgɔnya kosɔn, Ala ka fɛn bɛɛ di aw ma ka aw wasa, ka kumacogo lɔnniya ni Ala ta kow lɔnniya di aw ma caman. 6An ka Yesu Kirisita ta kuma min fɔ aw ye, o kuma baraka bonyara aw cɛ ra kosɛbɛ. 7O kosɔn Ala bɛ ninyɔrɔ minw di an ma ka kaɲa ni a ta nɛɛma ye, aw ma dɛsɛ o ninyɔrɔw si ra; o cogo ra aw bɛ an Matigi Yesu Kirisita nalon le makɔnɔna. 8Ale Ala le bɛna aw baraka bonya fɔ ka taga se a laban ma, janko Matigi Yesu Kirisita nalon na, jarakiyɔrɔ kana sɔrɔ aw ra. 9Ala ye kankelentigi le ye; Den min bɔra Ala ra*, an Matigi Yesu Kirisita, a ka aw wele ka aw don o ta jɛnɲɔgɔnya ra.

Korɛntikaw ta bɛnbariya

10Ayiwa, ne balemaw, ne bɛ aw daari an Matigi Yesu Kirisita tɔgɔ kosɔn, ko aw bɛɛ ye bɛn kelen ma. Aw kana a to faranni ye don aw cɛ ra; aw ye bɛn kelen ma ka ɲa, ka kɛ ni ŋaninya kelen ye, ani miiriya kelen.

11Ne bɛ o fɔra, sabu ne k’a mɛn Kolowe ta somɔgɔ dɔw fɛ ko bɛnbariya dɔw bɛ aw cɛ ra. 12O kɔrɔ ye ko aw cɛ ra, dɔ b’a fɔ ko: «Ne bɛ Pɔli le kɔ!» Dɔ b’a fɔ ko: «Ne bɛ Apolɔsi le kɔ!» Dɔ b’a fɔ ko: «Ne bɛ Piyɛri le kɔ!» Dɔ b’a fɔ ko: «Ne bɛ Kirisita* le kɔ!» 13O tuma aw b’a miiri ko Kirisita yɛrɛ tarannin lo wa? Ne Pɔli le sara gbengbenyiri* ra aw kosɔn wa? Walama aw batizera ne Pɔli tɔgɔ le ra wa? 14Ne bɛ Ala fo, ko ne ma mɔgɔ si batize aw fɛ yi, ni Kiripusi ni Gayusi tɛ. 15O ra, mɔgɔ si tɛ se k’a fɔ ko aw batizera ne tɔgɔ le ra. 16Ayiwa, ne ka Sitefanasi ta somɔgɔw fana batize, o ye can ye. Nka ka bɔ o ra kɔni, ne ma mɔgɔ wɛrɛ lɔn tuun, ne ka min batize aw fɛ yi. 17Sabu Kirisita ma ne ci batizeri* kama, a ka ne ci ko ne ye Kibaro Diman* waajuri le kɛ. Ne fana tɛ o kɛ ka kaɲa ni adamadenw ta hakiritigiya ye, janko Kirisita ta gbengbenyiri ta saya kana kɛ fɛngbansan ye.

Ala ta sebagaya ni a ta hakiritigiya

(Korɛntikaw fɔlɔ 3.18-20; Matiyu 11.25-27)

18Ka waajuri kɛ k’a fɔ ko Kirisita* sara gbengbenyiri* kan, mɔgɔ tununinw bɛ o jate nalomanya le ye; nka anw minw kisira ka ban, anw fɛ o ye Ala ta sebagaya le ye. 19O le sɛbɛra Kitabu kɔnɔ, ko:

«Ne bɛna hakiritigiw ta hakiritigiya cɛn,

ka lɔnnikɛbagaw ta lɔnniya kɛ fɛngbansan ye1.19 Nin kuma fɔra Ezayi 29.14..»

20O ra sisan, hakiritigi bɛ se ka mun fɔ tuun? Lɔnnikɛbaga fana bɛ se ka mun fɔ tuun? Walama dunuɲa kumalɔnbagaba bɛ se ka mun fɔ? Ala k’a yira ko nin dunuɲamɔgɔw ta hakiritigiya ye nalomanya le ye. 21Ala k’a latigɛ a ta hakiritigiya ra ko dunuɲamɔgɔw ni o ta hakiritigiya bɛɛ, o ma se ka ale Ala lɔn o yɛrɛ ta hakiritigiya fɛ. O kosɔn, dunuɲamɔgɔw bɛ Kibaro Diman* waajuri min jate nalomanya ye, Ala k’a latigɛ ka lanabagaw kisi o waajuri le baraka ra. 22Ayiwa, Yahudiyaw, olugu b’a fɛ ka tagamasiyɛn kabakomanw le ye o ɲa ra; Gɛrɛkiw, olugu ko o bɛ hakiritigiya le ɲinina. 23Nka anw kɔni, anw bɛ Kirisita tɔgɔ waajuri le kɛ, ko a sara gbengbenyiri ra. O waajuri kɛra Yahudiyaw fɛ kuma ye min man kan ka fɔ; siya wɛrɛ mɔgɔw* fana bɛ o jate nalomanya le ye. 24Nka Ala ka minw wele ka o kisi, Yahudiyaw o, siya wɛrɛ mɔgɔw o, olugu fɛ o waajuri bɛ Ala ta sebagaya ni a ta hakiritigiya le yira. 25Sabu mɔgɔw bɛ Ala ta ko minw jate i ko nalomanya, hakiritigiya bɛ o ra ka tɛmɛ adamadenw ta hakiritigiya bɛɛ kan. Mɔgɔw bɛ Ala ta ko minw jate barakantanyakow ye, baraka bɛ o ra ka tɛmɛ adamadenw bɛɛ ta baraka kan.

26Ne balemaw, ni aw k’a kɔrɔsi, aw b’a ye ko Ala ka aw minw wele, ko hakiritigi caman tɛ aw ra ka kaɲa ni adamadenw ta jatemina ye, fangatigi caman tɛ aw cɛ ra, mɔgɔba caman fana tɛ aw ra. 27Nka mɔgɔw bɛ fɛn minw nalomanya flɛ, Ala ka o le ɲanawoloma ka o kɛ ka dunuɲa hakiritigiw lamaroya. Mɔgɔw bɛ ko minw jate barakantanyako ye, Ala ka o le ɲanawoloma ka o kɛ ka dunuɲa fangatigiw lamaroya. 28Dunuɲamɔgɔw bɛ fɛn minw jate fɛngbansanw ye, o bɛ fɛn minw mafiyɛnya, fɛn minw tɛ foyi o fɛ, Ala ka o le ɲanawoloma janko ka dunuɲamɔgɔw ta ko nafamanw cɛn. 29A ka o kɛ janko danfɛn si kana a yɛrɛ bonya ale Ala ɲa kɔrɔ. 30Ale Ala le sababu ra, aw bɛ Yesu Kirisita ta jɛnɲɔgɔnya ra. Yesu Kirisita sababu ra Ala k’a to aw ka hakiritigiya sɔrɔ, ani terenninya; ale le sababu ra Ala ka aw saninya ka aw kunmabɔ jurumun na. 31O le kosɔn a sɛbɛra Kitabu kɔnɔ, ko:

«Ni mɔgɔ min b’a fɛ k’a yɛrɛ bonya, Matigi ka min kɛ a ye, o tigi y’a yɛrɛ bonya o le kosɔn1.31 Nin kuma fɔra Yeremi 9.22-23..»

2

Pɔli ta waajuri kun ye gbengbenyiri ye

1Ne balemaw, ne kɔni tagara Ala ta Kibaro Diman* fɔ aw fɛ wagati min na, ne m’a yira ko ne bɛ se kuma ra ka tɛmɛ tɔw kan, walama ko ne ta hakiritigiya ka bon ni tɔw ta ye. 2Sabu ka ne to aw cɛ ra, ne k’a latigɛ ko miiriya wɛrɛ si kana kɛ ne kɔnɔ, ni Yesu Kirisita tɔgɔ dɔrɔn tɛ, ani a ta saya, gbengbenyiri* ra. 3Ne tun ye barakantan le ye aw cɛ ra; siranya tun bɛ ne ra fɔ ne bɛ yɛrɛyɛrɛ. 4Ne ta kuma ni ne ta waajuri kun tun tɛ kumababaw fɔri ye, ka kaɲa ni adamadenw ta hakiritigiya ye, ka mɔgɔw kun yɛlɛma. Nka ne tun bɛ ne ta waajuri kɛra ni Nin Saninman* ta sebagaya yɛrɛ le ye; 5janko aw ta lanaya ju kana sigi adamadenw ta hakiritigiyakumaw kan, nka a ye sigi Ala yɛrɛ ta sebagaya le kan.

Ala ta hakiritigiya ni dunuɲa ta hakiritigiya

6Nka o bɛɛ n’a ta, mɔgɔ minw tagara ɲa lanaya ra, an ta waajuri ye hakiritigiya le ye olugu fɛ. O hakiritigiya ni dunuɲa ta hakiritigiya tɛ kelen ye. A ni dunuɲa kuntigiw ta hakiritigiya fana tɛ kelen ye, sabu olugu bɛ tɛmɛ. 7Anw bɛ Ala ta hakiritigiya waajuri le kɛ. O ye gundo le ye, min dogonin lo dunuɲamɔgɔw ma. Nka sani dunuɲa ye dan, Ala tun ka o latigɛ an ye janko an ye o bonya sɔrɔ. 8Nin dunuɲa kuntigiw si ma o hakiritigiya lɔn. Ni o tun k’a lɔn, o tun tɛna Matigi nɔɔrɔtigi gbengben yiri ra k’a faga. 9I n’a fɔ a sɛbɛra Kitabu kɔnɔ cogo min na, ko:

«Mɔgɔ si ɲa ma la fɛn min kan,

fɛn min ma fɔ ka don mɔgɔ toro ra,

mɔgɔ hakiri ma se fɛn min ma,

Ala ka o labɛn a kanubagaw le ye2.9 Nin kuma fɔra Ezayi 64.3..»

10K’a sɔrɔ Ala ka o yira an na Nin Saninman* baraka ra. Sabu Nin Saninman bɛ fɛn bɛɛ sɛgɛsɛgɛ k’a lɔn, hali Ala ta gundoba dogoninw. 11Mɔgɔ si tɛ se ka adamaden ta miiriya lɔn, fɔ nin min bɛ a tigi yɛrɛ kɔnɔ. O cogo ra fana, mɔgɔ si tɛ Ala ta kow lɔn, ni Ala yɛrɛ Nin tɛ. 12K’a sɔrɔ anw kɔni, anw ka Nin min sɔrɔ, o ma bɔ dunuɲa ra; nka a bɔra Ala le ra. Ala ka o Nin di an ma janko a nɛɛmara an ye ka fɛn minw di an ma, an ye o lɔn. 13An bɛ o waajuri le kɛ. An tɛ kuma ka kaɲa ni adamadenw ta hakiritigiya ye. Nin Saninman bɛ min yira an na, an bɛ o le fɔ. An bɛ mɔgɔw karan Nin Saninman ta kow ra, ka kaɲa ni Nin Saninman yɛrɛ ta fɔcogo le ye. 14Nka Nin Saninman tɛ mɔgɔ min fɛ, o tɛ sɔn Ala Nin Saninman ta kow ma, sabu a b’a jate nalomanya le ye. A yɛrɛ tɛ se k’a faamu, sabu mɔgɔ bɛ se ka o faamu Nin Saninman dɔrɔn le baraka ra. 15Nin Saninman bɛ mɔgɔ min fɛ, o tigi le bɛ se ka fɛn bɛɛ faranfasi k’a lɔn; mɔgɔ si tɛ se ka a tigi jaraki fana. 16Sabu a sɛbɛra ko:

«Jɔn le ka Matigi ta miiriya lɔn, ko a bɛ a ladi2.16 Nin kuma fɔra Ezayi 40.13.?»

Nka anw kɔni, an ka Kirisita* ta miiriya sɔrɔ.

3

Ciradenw bɛɛ ye baarakɛɲɔgɔnw ye

(Korɛntikaw flanan 6.4-13)

1Ne balemaw, ne ma kuma aw fɛ ka aw jate i ko mɔgɔ minw bɛ tagama ka kaɲa ni Nin Saninman* sago ye, nka ne kumana aw fɛ ka aw jate i ko mɔgɔ minw bɛ tagama ka kaɲa ni o yɛrɛ sago le ye, i ko denɲɛninw, Kirisita ta lɔnniya fan fɛ. 2O kosɔn ne ka nɔnɔ le di aw ma, ne ma domuni gbiriman di aw ma, sabu aw tun tɛna se o kɔrɔ; hali bi aw tɛ se domuni gbiriman kɔrɔ, sabu aw belen bɛ tagamana ka kaɲa ni aw yɛrɛ sago le ye. 3Ayiwa, ni ɲangboya ni bɛnbariya bɛ aw ni ɲɔgɔn cɛ, o b’a yira ko aw bɛ tagamana ka kaɲa ni aw yɛrɛ sago ye, ko aw ni dunuɲamɔgɔw bɛɛ le ye kelen ye. 4Ayiwa, aw ra, ni dɔ ko: «Ne bɛ Pɔli le kɔ!» Dɔ wɛrɛ ko: «Ne bɛ Apolɔsi le kɔ!» O tuma aw tɛ tagamana ka kaɲa ni dunuɲamɔgɔw ta cogoya le ye wa?

5Apolɔsi ye jɔn le ye? Pɔli ye jɔn le ye? Anw ye Ala ta baarakɛbagaw dama le ye, minw sababu ra aw lara Yesu ra; an bɛɛ ka an ta baara kɛ i n’a fɔ Matigi k’a yira an na cogo min na. 6Ne ka yiri turu, Apolɔsi k’a sɔn, nka Ala le k’a to a wurira. 7O cogo ra, min ka yiri turu o, min k’a sɔn o, olugu si tɛ jate; Ala min k’a to a wurira, ale le bɛ jate. 8Min ka yiri turu, ani min k’a sɔn, olugu fla bɛɛ ye kelen ye. Ala bɛna bɛɛ kelen kelen sara ka kaɲa ni a tigi yɛrɛ ta baara le ye. 9Sabu anw bɛɛ ye baarakɛɲɔgɔnw le ye Ala fɛ. Aw le bɛ i n’a fɔ Ala ta foro, i n’a fɔ Ala ta so.

Bɛɛ ta baarakɛcogo bɛna sɛgɛsɛgɛ

10Ayiwa, ka kaɲa ni Ala ta nɛɛma dinin ye ne ma, ne ka bon jubɔ i ko bonlɔbaga hakiritigi; o kɔ, mɔgɔ wɛrɛ nana lɔri kɛ a kan. Nka mɔgɔ o mɔgɔ bɛ lɔri kɛ a kan, o tigi ye a ta baarakɛcogo kɔrɔsi. 11Sabu ju min sigira, o ye Yesu Kirisita le ye. Mɔgɔ si tɛ se ka dɔ wɛrɛ sigi tuun. 12Ayiwa, ni mɔgɔ ka lɔri kɛ o bon jusiginan kan ni sanin ye, walama warigbɛ, walama lulu, walama yiri, walama kara, walama bin, ayiwa, lon dɔ, bɛɛ kelen kelen ta baara bɛna yira. 13A ta baara bɛna bɔ kɛnɛ kan kiti lon na. Tasuma bɛ fɛn kɔrɔbɔ cogo min na, mɔgɔ bɛɛ ta baara bɛna sɛgɛsɛgɛ ten le o lon na k’a suguya lɔn. 14Ni mɔgɔ min ta bonlɔcogo sɛgɛsɛgɛra k’a ye ko a ka ɲi, o tigi bɛna baraji sɔrɔ. 15Nka ni mɔgɔ min ta baara sɛgɛsɛgɛra k’a ye ko a ma ɲa, o bɛna bɔnɔ a ta baraji ra. O tigi bɛna kisi, nka a bɛ i ko mɔgɔ min borira ka bɔsi tasuma ra.

16Aw m’a lɔn ko aw le ye Ala ta batoso ye, ko Ala Nin Saninman* siginin bɛ aw kɔnɔ wa? 17Ayiwa, ni mɔgɔ min ka Ala ta batoso cɛn, Ala bɛna o tigi halaki; sabu Ala ta batoso saninyanin lo, aw le fana ye o ye.

18Mɔgɔ si kana a yɛrɛ lafiri. Ni dɔ bɛ aw ra min b’a yɛrɛ jate hakiritigi ye ka kaɲa ni dunuɲa ta cogo ye, o tigi ye a yɛrɛ kɛ naloman ye, janko a ye Ala ta hakiritigiya sɔrɔ. 19Sabu dunuɲamɔgɔw ta hakiritigiya ye nalomanya le ye Ala fɛ. O kosɔn, a sɛbɛra Kitabu kɔnɔ, ko:

«A bɛ hakiritigiw mina ni o yɛrɛ ta nanbara ye3.19 Nin kuma fɔra Ayuba 5.13..»

20A sɛbɛra fana tuun ko:

«Matigi ka dunuɲa hakiritigiw ta miiriyaw bɛɛ lɔn; a k’a lɔn ko o bɛɛ ye gbansan le ye3.20 Nin kuma fɔra Zaburu 94.11..»

21Ayiwa, o kosɔn mɔgɔ si kana a yɛrɛ bonya k’a jigi la adamadenw kan, sabu fɛn bɛɛ ye aw ta ye: 22Pɔli o, Apolɔsi o, Piyɛri o, dunuɲa o, saya o, ɲanamanya o, sisan ta fɛnw o, fɛn nataw o, o bɛɛ ye aw ta le ye. 23Nka aw yɛrɛ ye Kirisita* ta ye; Kirisita ye Ala ta ye.

4

Ciradenw ta baara

1Ayiwa, ne balemaw, o kosɔn, aw ye anw jate Kirisita* ta baaradenw le ye dɔrɔn, ani Ala ta gundow ɲafɔbagaw. 2Baara karifara minw ma, min bɛ ɲini olugu fɛ, o ye ko o ye kɛ lanamɔgɔw ye o ta baara ra. 3Ne yɛrɛ kɔni fɛ, aw bɛ min fɔ, walama adamaden tɔw bɛ min fɔ ne ta baara ta fan fɛ, ne tɛ o jate kosɛbɛ. Ne yɛrɛ fana tɛ foyi latigɛ k’a fɔ ne ta baara ta fan fɛ. 4Ne tɛ ne yɛrɛ jarakira foyi ra ne ta baara ta fan fɛ; nka o t’a yira ko ne terennin lo dɛ! Min bɛ se ka ko dɔ latigɛ ne ta ko ra, o ye Matigi le ye. 5O kosɔn, aw kana kɔrɔtɔ ka ko latigɛ mɔgɔ si tan fan fɛ k’a sɔrɔ a wagati ma se. Aw y’a to fɔ Matigi ye na. Fɛn o fɛn dogonin bɛ dibi ra, ale bɛna o bɛɛ bɔ kɛnɛ kan, ka mɔgɔw jusukun miiriyaw bɛɛ yira. O lon na, min ka kan ni tandori min ye, Ala bɛna o di o tigi ma.

6Ayiwa, ne balemaw, ne ka Apolɔsi ni ne yɛrɛ ta ko fɔ aw ye ka aw karan le an ta kɛwale fɛ, janko min sɛbɛra Kitabu kɔnɔ, aw kana tɛmɛ o kan. Aw ra fana, mɔgɔ si kana a yɛrɛ bonya ka kɛ dɔ fɛ, ka ban dɔ ra. 7Sabu mun le bɛ ele fɛ ka tɛmɛ tɔw kan dɛ? Mun le bɛ i fɛ ni Ala ma min di i ma? Ayiwa, ni Ala le k’a di i ma, o tuma ele ta yɛrɛbonya kun ye juman ye tuun, k’a kɛ i n’a fɔ Ala le ma a di i ma?

8Ayiwa, ne balemaw, aw kɔni fara ka ban! Aw ka fɛn bɛɛ sɔrɔ ka ban. Aw sigira masaya ra ka ban, ka anw to yi. Ni aw sigira masaya ra ka ban, ne bɛ o le ɲinina; ni o kɛra, an tɔw fana bɛna sigi ni aw ye! 9Sabu a bɛ i n’a fɔ Ala ka an ciradenw* bla mɔgɔw bɛɛ le kɔ fɛ, ka anw labla saya ye; sabu anw kɛra flɛrifɛnw le ye dunuɲa bɛɛ fɛ, mɛlɛkɛw fɛ, ani adamadenw fɛ. 10Anw kɛra i ko fatɔw, Kirisita tɔgɔ kosɔn; nka aw kɔni, aw le kɛra hakiritigibaw ye sisan, Kirisita ta jɛnɲɔgɔnya baraka ra. Anw kɛra barakantanw ye, aw le kɛra fangatigiw ye. Mɔgɔw bɛ aw bonya, ka anw dɔgɔya. 11Fɔ ka na se sisan ma, anw sɛgɛnin lo kɔngɔ ni minlɔgɔ boro, fani donta tɛ an boro, an bɛ bugɔri sɔnmina, an bɛ yaala ka lamini. 12An bɛ sɛgɛ ka baara kɛ an yɛrɛ ye ka an ta baro ɲini. Minw bɛ an nɛni, an bɛ dugawu kɛ olugu ye; o bɛ an tɔɔrɔ, an bɛ a sɔnmina. 13Minw bɛ an tɔgɔ cɛn, an bɛ olugu jaabi ni kumaɲumanw le ye. Anw kɛra i ko dunuɲa ɲamaɲamaw, ka kɛ i n’a fɔ fɛn ɲacintanw mɔgɔw bɛɛ fɛ, fɔ ka na se bi ma.

14Ayiwa, ne tɛ nin kow sɛbɛra janko ka aw lamaroya dɛ! Ne bɛ aw ladira le, i n’a fɔ ne ta den kanuninw. 15Sabu, hali ni karamɔgɔfa waga tan le bɛ aw karanna bi, facɛ kelen le bɛ aw fɛ; sabu ne le ka Kibaro Diman* fɔ aw ye; o sababu ra aw kɛra Ala denw ye Yesu Kirisita ta jɛnɲɔgɔnya ra. 16O kosɔn, ne bɛ aw daari k’a gbɛlɛya, ko aw ye ne ta tagamacogo ladegi. 17O le ra ne bɛ Timote ci aw fɛ, min ye ne den kanunin ye, ani mɔgɔ kankelentigi, Matigi ta baara ra. Ne ta tagamacogo ye min ye ni Kirisita ye, a bɛna aw hakiri jigi o ra; ne bɛ lanabagaw ta jɛnkuruw karan o le ra yɔrɔ bɛɛ.

18Aw ra, dɔw b’a miiri ko ne tɛna taga aw fɛ yi tuun; o kosɔn olugu ka yɛrɛbonya don o yɛrɛ ra. 19Nka ni Ala sɔnna, a tɛna mɛɛn, ne bɛna taga aw fɛ yi. O yɛrɛbonyamɔgɔw bɛ kumababa minw fɔra, o bɛ se ka min kɛ, ne bɛna o ye. 20Sabu Ala ta Masaya* ma dan darakuma dama ma; Ala ta sebagaya ka kan ka ye an tagamacogo ra. 21Ayiwa, sisan aw ko di? Aw b’a fɛ ne ye taga ni gbɛɲɛ le ye ne boro aw fɛ yi wa, walama ko ne ye taga ni kanuya ni jususuma le ye aw fɛ?

5

Korɛnti lanabagaw ta jurumunw

1Ayiwa, ne balemaw, an b’a mɛnna yɔrɔ caman na ko jɛnɛya bɛ kɛra aw cɛ ra, jɛnɛya min ɲɔgɔn tɛ kɛ hali siya wɛrɛ mɔgɔw cɛ ra; ka taga a kɛ fɔ aw ra dɔ ka a facɛ muso ta.5.1 A tun sɛbɛra sariya ra ko o ko ɲɔgɔn man kan ka kɛ (Sarakalasebagaw 18.8; Sariya 23.1).2O bɛɛ n’a ta, aw belen bɛ wasora! O ko tun ka kan ka aw jusu kasi le, janko min ka o kojugu kɛ, o tigi ye bɔ aw cɛ ra. 3Ne kɔni tɛ aw cɛ ra yi, nka ne ta miiriya bɛ ni aw ye. Min kɔni ka nin kojugu kɛ, ne ka kiti ben o kan ka ban, k’a kɛ i n’a fɔ ne tun bɛ aw cɛ ra yi. 4Ayiwa, ni aw ka lajɛn an Matigi Yesu tɔgɔ ra, ne ta miiriya bɛ kɛ ni aw ye, ani an Matigi Yesu ta sebagaya; 5aw ye o mɔgɔ suguya labla Setana ye, k’a to farisogo nege ye halaki, janko a nin ye kisi Matigi Yesu nalon na.

6Aw tun man kan ka waso nin ko ɲɔgɔn na dɛ! Aw m’a lɔn ko funufɛn fitini dɔrɔn le bɛ mugu nɔɔninin bɛɛ funu wa? 7O kosɔn aw ye funufɛnkɔrɔ bɛɛ labɔ aw cɛ ra, janko aw ye saninya ka kɛ mugu nɔɔnininkura ye; funufɛn tɛ aw ra, sabu Kirisita* kɛra an ta Jɔnyaban saraka ye ka sa an ta jurumunw kosɔn. 8O kosɔn an ye ɲanagbɛ5.8 Yahudiyaw tun bɛ deri ka sagaden kɛ saraka ye ɲanagbɛ min na, o ɲanagbɛ lo. kɛ, a kana kɛ ni funufɛnkɔrɔ ye, min ye juguya ni kojugu ye; nka an ye kɛ burufunubari le ye, min ye jusukun gbɛninya ye, ani can.

9Ne tun ka sɛbɛ min ci aw ma, ne k’a fɔ aw ye o sɛbɛ kɔnɔ ko aw kana fara jatɔyakɛbagaw kan. 10Nka ne m’a fɔ ko lanabari minw ye jatɔw ye, walama natabaw, ani benkannikɛbagaw, ani josɔnbagaw. Ni aw man kan ka jɛn ka foyi kɛ ni o mɔgɔw ye, o tuma aw bɛna dunuɲa bla le. 11Ne tun b’a fɛ k’a fɔ aw ye le ko ni mɔgɔ min ko a ye lanabaga ye, k’a sɔrɔ a bɛ jatɔya kɛ, walama nataba lo, walama josɔnbaga lo, walama kumajugufɔbaga lo, walama dɔrɔtɔ lo, walama benkannikɛbaga lo, ko aw kana jɛnɲɔgɔnya don ni o tigi ye foyi ra; aw man kan ka hali domuni kɛ ni o mɔgɔ suguya ye.

12Ayiwa, ka kiti tigɛ lanabariw kan, o tɛ ne ta sira ye; Ala le bɛna o kɛ. Nka lanabaga minw bɛ aw ta jɛnkuru ra, yala aw le man kan ka olugu ta kiti tigɛ wa? 13Lanabariw kɔni, Ala yɛrɛ le bɛna olugu ta kiti tigɛ. «Aw ye kojugukɛbaga gbɛn ka bɔ aw cɛ ra5.12-13 Nin kuma fɔra Sariya 17.7..»

6

Lanabaga minw bɛ ɲɔgɔn wele fagamaw fɛ

(Matiyu 5.38-41)

1Mun kosɔn ni bɛnbariya ka don aw ni aw balema dɔ cɛ, sani aw ye taga Ala ta mɔgɔ saninmanw fɛ, aw bɛ taga ni o ko ye kititigɛbaga lanabariw le fɛ, ko o ye a ɲanabɔ. 2O tuma aw m’a lɔn ko Ala ta mɔgɔ saninmanw le bɛna dunuɲamɔgɔw ta kiti tigɛ wa? Ni aw le sababu ra dunuɲamɔgɔw ta kiti bɛna tigɛ o, mun le nana a kɛ ko aw yɛrɛ tɛ se ka hali ko fitini ɲanabɔ aw ni ɲɔgɔn cɛ? 3Aw m’a lɔn ko anw bɛna hali mɛlɛkɛw ta kiti tigɛ wa? An bɛna mɛlɛkɛw ta kiti tigɛ janko ka na a fɔ ko minw bɛ don anw yɛrɛ ni ɲɔgɔn cɛ dunuɲa ra yan! 4Ayiwa, ni ko dɔ ka don aw ni ɲɔgɔn cɛ, lanabagaw ta jɛnkuru ta sira tɛ mɔgɔ minw fɛ, aw bɛ olugu le kɛ aw ta kititigɛbagaw ye! 5Ne bɛ min fɔra, o ye aw ta maroyako le ye dɛ! O tuma aw bɛɛ cɛ ra, hali mɔgɔ kelen tɛ hakiritigi ye min bɛ se ka ko ɲanabɔ balema dɔ ni dɔ cɛ wa? 6Balema dɔ bɛ a balemaɲɔgɔn wele fagamaw fɛ, ko o ko bɛ taga ɲanabɔ lanabariw le ɲa kɔrɔ!

7Bɛnbariya ye don aw ni ɲɔgɔn cɛ fɔ ka taga se kiti ma, o yɛrɛ ye aw jarakikun le ye! Mun na aw tɛ terenbariyako dɔw sɔnmina dɛ? Ni o bɛ aw tɔɲɔ, mun na aw tɛ o dɔw kun aw yɛrɛ ra? 8Nka aw yɛrɛ le bɛ terenbariyakow kɛra, aw yɛrɛ le bɛ tɔɲɔri kɛra; aw fana bɛ o kɛra aw balemaɲɔgɔnw le ra!

9Aw m’a lɔn ko mɔgɔ terenbariw tɛna don Ala ta Masaya* ra wa? Aw kana aw yɛrɛ lafiri dɛ; sabu jatɔw o, josɔnbagaw o, jɛnɛyakɛbagaw o, cɛɲɔgɔnɲinibagaw o, 10sonw o, natabaw o, dɔrɔtɔw o, kumajugufɔbagaw o, benkannikɛbagaw o, o si tɛna don Ala ta Masaya ra. 11K’a sɔrɔ aw dɔw tun bɛ o le ye. Nka Ala ka aw ko, ka aw saninya, ka aw jate mɔgɔ terenninw ye Matigi Yesu Kirisita tɔgɔ kosɔn, an ta Ala Nin Saninman* baraka ra.

Lanabaga farikolo ye Matigi ta ye

12Dɔw b’a fɔ ko: «Fɛn bɛɛ daganin lo ne fɛ!» Nka nafa tɛ fɛn bɛɛ ra dɛ. Ne bɛ se k’a fɔ ko: «Fɛn bɛɛ daganin lo ne fɛ», nka ne kɔni tɛna ne yɛrɛ kɛ fɛn si ta jɔn ye. 13Dɔw ko: «Domuni danna kɔnɔbara le kama, kɔnɔbara fana danna domuni le kama.» Can lo, nka Ala bɛna o fla bɛɛ halaki lon dɔ. Mɔgɔ farikolo kɔni ma dan jatɔya kama! A danna ka kɛ Matigi ta le ye, Matigi fana kɛra farikolo tigi ye. 14Ala min ka Matigi lakunu ka bɔ saya ra, ale le fana bɛna an lakunu ka bɔ saya ra, a ta sebagaya baraka ra.

15O tuma aw m’a lɔn ko aw farikolow ye Kirisita* yɔrɔ dɔw le ye wa? Yala ne bɛna Kirisita yɔrɔ dɔw ta ka o jɛn ni jatɔ dɔ farikolo ye wa? Fiyewu! 16Aw ma a lɔn ko ni mɔgɔ min ka jɛn ni jatɔ dɔ ye, ko o tigi ni o jatɔ jɛnna ka kɛ mɔgɔ kelen le ye wa? Sabu a sɛbɛra ko: «O fla bɛ jɛn ka kɛ mɔgɔ kelen ye6.16 Nin kuma fɔra Damina 2.24..» 17Nka ni mɔgɔ min ka nɔrɔ Matigi ra, o tigi ni Matigi bɛ kɛ kelen ye nin ta fan fɛ.

18Aw ye bori jatɔya ɲa! Mɔgɔ bɛ jurumun tɔ minw kɛ, o bɛ dan a farikolo kɛnɛmayɔrɔ le ma. Nka mɔgɔ min bɛ a yɛrɛ bla jatɔya ra, o tigi bɛ a yɛrɛ farikolo hakɛ le ta. 19Aw m’a lɔn ko aw farikolo ye Nin Saninman* sigiyɔrɔ saninman le ye wa? Nin Saninman bɛ aw kɔnɔ; aw ka a sɔrɔ Ala fɛ. Sisan aw tɛ aw yɛrɛ ta ye tuun. 20Sabu aw kunmabɔra sɔngɔba le ra. O kosɔn aw ye Ala bonya ni aw farikolo ye, [ni aw nin fana ye; o fla bɛɛ ye Ala ta le ye].

7

Pɔli ka min fɔ furu ko ra

(Matiyu 19.3-12)

1Ayiwa, aw ka sɛbɛ ci ne ma ka ne ɲininka ko minw na, ne da bɛna se o ma sisan: Ni cɛ ma maga muso ra, o ka ɲi. 2Nka janko jatɔya kana kɛ, a ka fisa ko cɛ bɛɛ kelen kelen ye a tɔgɔra muso furu, muso bɛɛ kelen kelen ye sigi a tɔgɔra cɛ kun. 3Muso ka kan ni min ye, cɛ ka kan ka o kɛ a ye; cɛ fana ka kan ni min ye, muso ka kan ka o kɛ a ye. 4Sabu muso farikolo tɛ a yɛrɛ ta ye, a cɛ ta lo. Cɛ fana farikolo tɛ a yɛrɛ ta ye, a muso ta lo. 5Aw kana ban ɲɔgɔn ma, fɔ ni aw fla bɛɛ bɛnna a ra ko aw bɛ wagati dɔ bla ka Ala daari. Nka o kɔ, aw ye kɔsegi ɲɔgɔn ma, ni o tɛ, aw tɛna se ka aw yɛrɛ mina, Setana fana bɛna aw nɛgɛ ka aw bla jurumun na.

6Ne bɛ min fɔra tan, o ye ladiri le ye; ne tɛ aw jagboyara! 7Ni a ka dan ne ma, ne b’a fɛ mɔgɔ bɛɛ furubari ye to, i ko ne. Nka mɔgɔ bɛɛ ni a ninyɔrɔ lo Ala ta nɛɛma ra; Ala bɛ ko dɔ se di dɔ ma, ka ko wɛrɛ se di dɔ wɛrɛ ma.

8Ayiwa, minw tɛ furu kɔnɔ, ani muso minw cɛ sara, ne ta miiriya ra, ni olugu bɛ se ka to i ko ne, o ka ɲi. 9Nka ni o k’a ye ko o tɛ se ka o yɛrɛ mina, o tuma, o ye furu kɛ. Sabu ka furu, o ka fisa, sani i furubari ye to k’a sɔrɔ furu lɔgɔ gbannin bɛ i ra.

10Minw furura ka ban, ne bɛ min fɔ olugu ye, o ma bɔ ne yɛrɛ ra; Matigi ta kuma lo: muso man kan ka bɔ a cɛ kun. 11Ni a bɔra a cɛ kun, o tuma a furubari ye to, walama a ni a cɛ ye bɛn kelen ma ka kɔsegi ɲɔgɔn ma; cɛ fana man kan ka a muso bla.

12Ayiwa, ne bɛ min fɔra aw tɔw ye sisan, o tɛ Matigi ta kuma fɔnin ye; ne yɛrɛ le bɛ o fɔra. Ni balema dɔ tun ka muso ta, ka sɔrɔ ka na kɛ lanabaga ye, ni a muso ma kɛ lanabaga ye, ni muso ka sɔn ka to ni a ye, a kana a bla. 13Ni balemamuso dɔ fana tun furura, ka sɔrɔ ka na kɛ lanabaga ye, ni a cɛ ma kɛ lanabaga ye, ni cɛ ka sɔn ko muso ye to a fɛ, o muso kana ban a cɛ ra. 14Sabu cɛ lanabari bɛ kɛ Ala ta mɔgɔ ye a muso sababu ra; muso lanabari fana bɛ kɛ Ala ta mɔgɔ ye a cɛ sababu ra. Ni o tɛ, ni aw ka faran ɲɔgɔn na, aw ta denw bɛna kɛ Alalɔnbariw ye, k’a sɔrɔ can ra, Ala ta mɔgɔw lo. 15Nka ni cɛ lanabari, walama muso lanabari ko a bɛ faran ka taga, aw y’a to a ye taga. O tuma balemacɛ, walama balemamuso lanabaga bɛ a yɛrɛ ma. Ala ka an wele ko an ye to hɛra le ra. 16Sabu ele balemamuso, ele bɛ kɛ cogo di k’a lɔn ni i bɛna kɛ sababu ye ka i cɛ kisi? Walama ele balemacɛ, ele bɛ kɛ cogo di k’a lɔn ko i bɛna kɛ sababu ye ka i muso kisi?

Bɛɛ ye to i cogo ra

17Nka Matigi ka min kɛ aw bɛɛ kelen kelen ye, ani Matigi ka aw wele cogo min na, aw ye tagama ka kaɲa ni o ye. Ne bɛ lanabagaw ta jɛnkuruw* bɛɛ karan o le ra.

18Ni Ala ka mɔgɔ dɔ wele k’a sɔrɔ a kɛnɛsiginin lo, o tigi ye to o cogo ra. Ni a ka min wele k’a sɔrɔ a kɛnɛsiginin tɛ, o tigi kana a fɔ ko a bɛ a yɛrɛ kɛnɛsigi. 19Kɛnɛsigiri tɛ jate, kɛnɛsigibariya tɛ jate; ka Ala ta cifɔninw sira tagama, o le bɛ jate.

20Ala ka mɔgɔ bɛɛ kelen kelen wele k’a to cogo min na, a ye to ten. 21Ni a ka i wele k’a sɔrɔ i tun ye jɔn ye, i kana hami o ra. Nka ni cogo bɛ i fɛ ka kɛ i yɛrɛ ta ye, i ye kɛ i yɛrɛ ta ye. 22Ni Matigi ka mɔgɔ min wele k’a sɔrɔ a tun ye jɔn ye, o tigi kɛra a yɛrɛ ta ye Matigi fɛ. Ni mɔgɔ min bɛ a yɛrɛ ta ye dunuɲa ra yan, ni Matigi ka i wele, i bɛ kɛ Matigi ta jɔn le ye. 23Aw kunmabɔra sɔngɔba le ra; o ra aw kana kɛ mɔgɔw ta jɔn ye. 24Ne balemaw, Ala ka aw bɛɛ kelen kelen wele lanaya ra ka aw to cogo min na, aw ye to ten Ala ɲa kɔrɔ.

Mɔgɔ furubariw ani muso cɛ saninw

25Ayiwa, sunguru minw ma furu fɔlɔ, ne ma kuma sɔrɔ Matigi fɛ olugu ta ko ra, nka ne bɛ ne ta miiriya yira; sabu Matigi ta ɲumanya baraka ra, aw bɛ se ka la ne ta kuma ra.

26Ayiwa, sisan wagati gbɛlɛya kosɔn, min ka ɲi ne ɲa na, o ye ko a ka ɲi bɛɛ ye to a cogo ra. 27Ni muso bɛ i fɛ, i kana a furu sa; ni muso tɛ i fɛ, i kana muso ɲini k’a furu. 28Nka o bɛɛ n’a ta, ni i ka furu kɛ, o tɛ jurumun ye. Ni sunguru fana furura, o tɛ jurumun ye. Nka tɔɔrɔ minw bɛna se o mɔgɔw ma furu kɔnɔ, ne b’a fɛ ka aw tanga o tɔɔrɔw le ma.

29Ne balemaw, ne bɛ min fɔ aw ye, o ye nin ye: dunuɲa laban surunyara. O ra, k’a damina sisan ma, minw furunin lo, olugu ye kɛ i n’a fɔ o furunin tɛ; 30minw bɛ kasira, olugu ye kɛ i n’a fɔ o tɛ kasira; minw bɛ ɲagarira, olugu ye kɛ i n’a fɔ o tɛ ɲagarira; minw bɛ sanni kɛra, olugu y’a kɛ i n’a fɔ foyi tɛ o boro; 31minw bɛ dunuɲa ta nafaw sɔrɔra, olugu ye kɛ i n’a fɔ foyi tɛ o boro; sabu nin dunuɲa bɛna tɛmɛ.

32Ne b’a fɛ hami kana kɛ aw ra. Mɔgɔ min ma furu, o bɛ hami Matigi ta kow ra, a bɛna a kɛ cogo min na ka Matigi diyanyako kɛ. 33Cɛ min ka muso furu, ale bɛ hami dunuɲafɛnw le ra, a bɛna a kɛ cogo min na k’a muso ladiya; 34o ra, a ta miiriya bɛ sama ka taga o fan fla ra. Muso min fana tɛ furu ra, ani sunguru, olugu bɛ hami Matigi ta kow le ra, janko o farikolo ni o jusukun ye saninya ka kɛ Matigi ta ye. Nka min furunin lo, ale bɛ hami dunuɲafɛnw le ra, a bɛna a kɛ cogo min na k’a cɛ ladiya.

35Ne bɛ o fɔra aw yɛrɛ ta nafa le kosɔn; ne t’a fɛ ka aw bari ka furu. Ne b’a fɛ aw ye tagama cogo ɲanaman na, ka tugu Matigi kɔ ni aw jusukun bɛɛ ye.

36Ni facɛ min k’a ye fana ko ni furu wagati ka tɛmɛ a denmuso kan ko o ye maroyako le ye, ni a k’a ye ko a denmuso ka kan ka furu, ni min ka bɛn facɛ yɛrɛ ma, a ye o kɛ; o tɛ jurumun ye. Minw b’a fɛ ka furu, olugu ye furu. 37Nka ni facɛ min k’a latigɛ ni a yɛrɛ ta ŋaninya ye, mɔgɔ ma a jagboya, nka ni a yɛrɛ le k’a latigɛ a yɛrɛ kɔnɔ ka sɔn ko a denmuso furubari ye to, ayiwa, o ka ɲi. 38O ra, ni mɔgɔ min k’a denmuso di furu ra, o ka ɲi; nka ni min ka sɔn a denmuso furubari ye to, o belen ka fisa.

39Ayiwa, ka cɛ ɲanaman to, muso ka kan ka to a ta furu kɔnɔ. Nka ni cɛ ka sa, muso kɛra a yɛrɛ ta ye; ni cɛ min ka a diya, a bɛ furu o ma. Nka a ye kɛ ka kaɲa ni Matigi ta sira ye. 40O bɛɛ n’a ta, ne ta jate ra, ni o muso ka se ka to ten, o ka fisa a ma. Ne b’a miiri ko ne ta miiriya bɛnnin lo ni Ala Nin Saninman* sago ye fana.

8

Josɔnsogo ta ko

(Rɔmukaw 14.13-23)

1Ayiwa, ne balemaw, sisan ne bɛna aw jaabi josɔnsogow ta ko ra. Aw b’a fɔ ko: «Lɔnniya bɛ an bɛɛ fɛ.» O ye can ye; nka lɔnniya bɛ yɛrɛbonya bla mɔgɔ ra, k’a sɔrɔ kanuya bɛ baraka don an ta lanaya ra. 2Ni mɔgɔ min b’a miiri ko a ka ko lɔn, hali bi a ma ko lɔn fɔlɔ i n’a fɔ a ka kan k’a lɔn cogo min na. 3Nka ni mɔgɔ min bɛ Ala kanu, o tigi lɔnnin lo Ala fɛ.

4Ayiwa, min ye josɔnsogo ta ko ye, yala an bɛ se k’a domu wa, walama an tɛ se k’a domu? Anw k’a lɔn ko batofɛn wɛrɛ si tɛ dunuɲa kɔnɔ, ni Ala kelenpe tɛ. 5Can lo, fɛn caman bɛ sankolo ra, ani dugukolo kan, mɔgɔw bɛ minw jate i n’a fɔ o ta alaw. Hali ni mɔgɔw fɛ ala caman wɛrɛw bɛ sankolo ra, walama dugukolo kan, ani matigicɛ caman wɛrɛw, 6anw kɔni fɛ Ala kelenpe le bɛ yi: o ye an Fa ye; ale le ka fɛn bɛɛ dan, an fana bɛ ɲanamanya ale le kosɔn. Matigi kelenpe le bɛ yi fana, o ye Yesu Kirisita ye; fɛn bɛɛ danna ale le baraka ra, an bɛ ɲanamanyara ale le baraka ra fana.

7Nka o lɔnniya tɛ lanabagaw bɛɛ fɛ. I n’a fɔ dɔw tun bɛ jo sɔn kakɔrɔ, ni olugu ka josɔnsogo ɲimi, o b’a miiri ko o ka o yɛrɛ lanɔgɔ, sabu o jusukun ta baraka ka dɔgɔ. 8K’a sɔrɔ domunifɛn le tɛna an yɔrɔ surunya Ala ra. Ni i ma o sogo ɲimi, a tɛ foyi bɔ i ra; ni i k’a ɲimi fana, a tɛ foyi fara i kan.

9Nka o bɛɛ n’a ta, aw ye aw yɛrɛ kɔrɔsi, sabu hali ni aw bɛ se ka fɛn bɛɛ domu aw sago ma, aw man kan ka kɛ sababu ye ka lanabaga barakantanw kunnacɛn. 10Sabu ele min bɛ o kow lɔn, ni balema lanabaga barakantan dɔ ka ele siginin ye jobon kɔnɔ domuni na, o tɛna ale fana ja gbɛlɛya ka josɔnsogo dɔ domu wa? 11O cogo ra, Kirisita* sara o balema barakantan min kosɔn, ele ta lɔnniya kɛra sababu ye ka o halaki. 12Ni an bɛ o kɛ, an bɛ an balema hakɛ ta, sabu ale bɛ fɛn min jate jurumun ye, aw b’a to a bɛ o kɛ. O cogo ra, aw bɛ Kirisita yɛrɛ le hakɛ tara. 13O le kosɔn, ni domuni dɔ le bɛna kɛ sababu ye ka ne balema bla jurumun na, ne bɛna o domuni ye k’a to yi, janko ne kana na kɛ sababu ye ka ne balema kunnacɛn.

9

Ala ta ciradenw ta nafa ni o ta baara

(Korɛntikaw flanan 11.7-12; 12.13-15)

1Ayiwa, ne balemaw, yala ne tɛ ne yɛrɛ ta ye le wa? Yala ne fana tɛ ciraden* dɔ ye wa? Yala ne fana ma Matigi ye wa? Ne ka baara min kɛ Matigi ye, aw yɛrɛ le tɛ o baara nɔ ye wa? 2Hali ni dɔw tɛ ne jate ciraden ye, aw kɔni ka kan ka ne jate ciraden ye; sabu aw ta lanaya le b’a yira ko ne ye Matigi ta ciraden ye.

3Minw bɛ ne kɔrɔfɔ ka ne jaraki, ne bɛ olugu jaabi tan le, ko: 4Yala anw man kan ka domuni kɛ, walama ka minni kɛ i n’a fɔ tɔw wa? 5Yala anw fana tɛ se ka balemamuso dɔ ta, min bɛ kɛ an muso ye, ka kɛ ni an ye an ta tagamaw ra, i n’a fɔ ciraden tɔw, ani Matigi dɔgɔcɛw, ani Piyɛri b’a kɛ cogo min na wa? 6Walama ne ni Barinabasi dɔrɔn le ka kan ka baara wɛrɛ kɛ ka an yɛrɛ baro wa? 7Jɔn le bɛ lɔ ni a yɛrɛ kunko ye k’a to sorasiya ra? Jɔn le bɛ rɛzɛnforo sɛnɛ ko a t’a den domu? Jɔn le bɛ bɛganw kɔrɔsi ko a t’a nɔnɔ min ka ye?

8Ayiwa, ne bɛ min fɔra tan, o tɛ adamadenw ta miirira dɔrɔn ye dɛ! Sariya* yɛrɛ bɛ o le fɔ. 9Sabu a sɛbɛra cira Musa ta sariya ra ko: «Ni aw ka misi bla ko a ye siman dɔndɔn k’a kisɛ bɔ, aw kana a da siri9.9 Nin kuma fɔra Sariya 25.4..» Ayiwa, yala Ala ka o fɔ misiw hami le kosɔn wa, 10walama a k’a fɔ anw le kosɔn? Can ra, a k’a sɛbɛ anw le kosɔn. Ni mɔgɔ bɛ sɛnɛ kɛ, a b’a kɛ ka a jigi la a kan ko a bɛna dɔ sɔrɔ a ra; ni mɔgɔ bɛ siman gbasi, a b’a kɛ ka i jigi la a kan ko a bɛna dɔ sɔrɔ a ra. 11Ayiwa, anw ka Ala ta Kuma fɔ aw ye, k’a kɛ i n’a fɔ an ka danni le kɛ; ayiwa, sisan ni an ka aw fana borofɛn dɔw sɔrɔ, aw b’a miiri ko o dama tɛmɛna wa? 12Ni dɔw bɛ aw borofɛnw sɔrɔra k’a diyabɔ, yala anw le tun man kan ka kɔn ka aw borofɛnw diyabɔ wa? Nka anw ma o kɛ; anw ka tɔɔrɔ bɛɛ sɔnmina le janko foyi kana Kirisita* ta Kibaro Diman* waajuri lalɔ.

13Aw m’a lɔn ko minw bɛ baara kɛ Ala ye Alabatosoba kɔnɔ, ko olugu bɛ baro o le ra wa, ani ko minw bɛ saraka jɛni sarakajɛnifɛn* kan Ala ye, ko olugu bɛ o ninyɔrɔ sɔrɔ o sarakafɛnw le ra wa? 14Ayiwa, o cogo ra fana Matigi k’a latigɛ ko minw bɛ Kibaro Diman waajuri kɛ, ko olugu ka kan ka baro Kibaro Diman le ra.

15Nka ne tun ka kan ni o fɛn minw ye, ne ma o si ɲini aw fɛ; ne fana tɛ nin sɛbɛra janko aw ye o di ne ma. Sabu ne ka Kibaro Diman fɔ aw ye gbansan minkɛ, o ɲagari bɛ ne ra; ne ye sa o ka fisa ne ma, sani ne ye bɔnɔ o ɲagari ra. 16Ne tɛ ne yɛrɛ bonyasababu ɲinina Kibaro Diman fɔri ra; sabu baara dɔ lo ne ka kan ka min kɛ jagboya ra. Ni ne fana ma Kibaro Diman fɔ, o ye ne ta bɔnɔ le ye. 17Ni ne tun bɛ Kibaro Diman baara kɛra ne yɛrɛ le ye, ne tun ka kan ka sara sɔrɔ a ra. Nka ne tɛ a kɛra ne yɛrɛ ye; Ala ka cira le karifa ne ma, ne fana bɛ o le kɛra. 18Ayiwa, o tuma ne ta baraji ye juman le ye sa? Ka Kibaro Diman fɔ mɔgɔw ye gbansan, ne kana foyi ɲini o fɛ, ne bɛ ne ta baraji sɔrɔ o le ra.

19Ne tɛ mɔgɔ si ta jɔn ye; o bɛɛ n’a ta, ne ka ne yɛrɛ majigi ka kɛ bɛɛ ta baaraden ye, janko mɔgɔ caman ye kisi. 20Ni ne bɛ ni Yahudiyaw ye, ne fana bɛ kɛ i ko Yahudiya, janko ka Yahudiyaw sɔrɔ. Ni ne bɛ ni sariya sira tagamabagaw ye, ne fana bɛ ne yɛrɛ kɛ sariya sira tagamabaga dɔ ye, janko ka sariya sira tagamabagaw sɔrɔ, k’a sɔrɔ can ra ne tɛ sariya sira tagamabaga ye. 21Minw tɛ sariya lɔn, ni ne bɛ ni olugu ye, ne fana bɛ ne yɛrɛ kɛ i ko ne ma sariya lɔn, janko ka olugu sɔrɔ, k’a sɔrɔ can ra ne bɛ Ala ta sariya lɔn, sabu ne bɛ Kirisita ta sariya sira tagama.

22Minw baraka ka dɔgɔ lanaya ra, ni ne bɛ ni olugu ye, ne fana bɛ ne yɛrɛ kɛ olugu dɔ ye, janko ka olugu sɔrɔ. Ne bɛ ne yɛrɛ kɛ cogo bɛɛ ra mɔgɔ bɛɛ kosɔn, janko ni a ka kɛ cogo o cogo, dɔw ye kisi. 23Ne bɛ o ko bɛɛ kɛ Kibaro Diman kosɔn, janko ne fana ye ne ninyɔrɔ sɔrɔ a ra.

24Aw m’a lɔn ko minw bɛ ɲɔgɔndanbori kɛ, ko o bɛɛ bɛ bori, nka mɔgɔ kelenpe le bɛ jala sɔrɔ wa? Aw fana ye bori janko aw ye aw ta sɔrɔ. 25Mɔgɔ minw bɛ o bori kɛ, olugu bɛ jija, ka sɛgɛ bɛɛ la o yɛrɛ kan, k’a sɔrɔ o bɛ jala min sɔrɔ, o ye fɛn banta le ye; nka anw kɔni, an bɛ jala min sɔrɔ, o ye fɛn banbari le ye. 26O kosɔn ne bɛ bori, nka ne tɛ borira ne kun fɛ dɛ! Ne bɛ i ko borokurufiribaga, nka ne tɛ borokuruw firifiri ne yɛrɛ kun fɛ ka fɔɲɔ daman kɛrɛ dɛ. 27Nka ne bɛ ne yɛrɛ mina kosɛbɛ, ka ne farikolo bari a diyanyako ma, janko a laban ne yɛrɛ kana na bɔnɔ, k’a sɔrɔ ne le ka tɔw waaju.

10

Izirayɛlimɔgɔw ka sirajugu min tagama

(Heburuw 3.7-19)

1Ne balemaw, ne b’a fɛ ko aw ye aw hakiri to nin na, ko Ala tun ka sankaba10.1 Ka Izirayɛlimɔgɔw tagamatɔ to kongokolon kɔnɔ, Ala tun ka sankaba dɔ bla o kunna, janko ka sira yira o ra (Bɔri 13.21,22). bla an bɛmaw bɛɛ kunna ka sira yira o ra; o bɛɛ tagamana ka kɔgɔji cɛtigɛ10.1 Izirayɛlimɔgɔw tagamana ka Kɔgɔjiwulen cɛtigɛ (Bɔri 14.22-29).. 2A kɛra i n’a fɔ o batizera o sankaba ni o kɔgɔji ra, ka kɛ jɛnɲɔgɔnya ra ni cira Musa ye. 3Ala ka domuni min di o ma ka bɔ sankolo ra, o bɛɛ ka o domu. 4Ala ka ji min di o ma, o bɛɛ ka o min. Sabu o tun bɛ ji sɔrɔra ka bɔ fara min na, o fara tun bɔra Ala ra, o fara tun bɛ tugu o kɔ, o fara tun ye Kirisita* le ye. 5O bɛɛ n’a ta, o mɔgɔw caman ma Ala diyanyako kɛ; o kosɔn Ala k’a to o benbenna ka sa kongokolon kɔnɔ.

6Ayiwa, o kow kɛra k’a yira an na, janko kojugu nege kana an fana sɔrɔ, i n’a fɔ a ka olugu sɔrɔ cogo min na. 7Aw kana sɔn josɔn ma i n’a fɔ olugu dɔw k’a kɛ cogo min na, i ko a sɛbɛra Kitabu kɔnɔ cogo min na, ko: «Mɔgɔw sigira ka domuni kɛ, ka min; o kɔ, o wurira ka dɔn kɛ ka o yɛrɛ ɲanagbɛ10.7 Nin kuma fɔra Bɔri 32.6..» 8An kana an yɛrɛ bla jatɔya ra i n’a fɔ olugu dɔw k’a kɛ cogo min na, fɔ Ala ka mɔgɔ waga mugan ni saba (23 000) faga o ra tere kelen kɔnɔ. 9An kana a fɔ ko an bɛ Kirisita kɔrɔbɔ k’a flɛ, i n’a fɔ olugu dɔw k’a kɛ cogo min na; saw ka olugu kin ka o faga. 10Aw kana Ala jaraki, i n’a fɔ dɔw k’a jaraki cogo min na, fɔ ninminamɛlɛkɛ ka o faga.

11Ayiwa, nin kow sera olugu ma k’a yira an na, janko an ye an yɛrɛ kɔrɔsi; a sɛbɛra janko ka anw le karan, anw minw bɛ wagati labanw na sisan. 12O kosɔn, ni mɔgɔ min b’a miiri ko ale lɔnin lo, o tigi ye a yɛrɛ kɔrɔsi janko a kana na ben.

13Setana bɛ aw nɛgɛ ka aw bla kojugu minw na, o ɲɔgɔn le bɛ mɔgɔ tɔw bɛɛ sɔrɔ. Nka Ala ye kankelentigi le ye; a tɛna sɔn k’a to a ye aw kɔrɔbɔ fɔ ka tɛmɛ aw baraka kan. Ni kɔrɔbɔri sera aw ma fana, Ala bɛna aw bɔsicogo yira aw ra, janko aw ye se k’a sɔnmina.

Lanabaga ka kan ka faran josɔn na

(Korɛntikaw flanan 6.14-18; Rɔmukaw 14.13-23)

14O kosɔn ne balema kanuninw, aw ye bori josɔn ɲa. 15Ne bɛ kumana aw fɛ i n’a fɔ mɔgɔ hakirimanw; ne bɛ min fɔra aw ye, aw yɛrɛ ye o jate mina. 16Ni an bɛ Matigi ta domuni kɛ, an bɛ baraka la Ala ye minnifɛn min kosɔn, yala o tɛ an ni Kirisita* ta jɛnɲɔgɔnya tagamasiyɛn le ye a jori baraka ra wa? An bɛ buru min tarantaran, yala o tɛ an ni Kirisita ta jɛnɲɔgɔnya tagamasiyɛn le ye a farikolo baraka ra wa? 17Burukun kelen le bɛ yi; o ra, an ka ca, nka an kɛra farikolo kelen ye, sabu an bɛɛ ka an ninyɔrɔ sɔrɔ o burukun kelen na.

18Min bɛ kɛ Izirayɛlimɔgɔw cɛ ra, aw ye o jate mina: minw bɛ sarakafɛnw domu, olugu bɛ jɛnɲɔgɔnya ra ni Ala ye, sabu o bɛ saraka jɛni sarakajɛnifɛn* min kan, o ye Ala ta ye. 19Ne bɛ min fɔra, o kɔrɔ ye di? Ko an ka kan ka josɔnsogo jate fɛn ye wa, walama ko an ka kan ka jo jate fɛn ye? 20Ɔn-ɔn dɛ! Ne ta kuma kɔrɔ ye ko minw bɛ jo sɔn, o sɔnnifɛnw bɛ dira jinaw le ma; a tɛ dira Ala ma. K’a sɔrɔ ne t’a fɛ aw ni jinaw ye kɛ jɛnɲɔgɔnya ra. 21Aw tɛ se ka min Matigi ta jifiyɛ ra, ka yɛlɛma ka taga min jinaw ta jifiyɛ ra. Aw tɛ se ka domuni kɛ Matigi fɛ, ka yɛlɛma ka taga domuni kɛ jinaw fɛ. 22Yala anw b’a fɛ ka Matigi ta celiya lawuri le wa? Aw baraka ka bon ni Matigi ta ye wa?

23Aw ko: «Fɛn bɛɛ daganin lo!» Nka nafa tɛ fɛn bɛɛ ra dɛ. «Fɛn bɛɛ daganin lo», nka fɛn bɛɛ tɛ aw lataga ɲa lanaya ra.

24Mɔgɔ si kana a yɛrɛ dɔrɔn ta nafa ɲini; aw ye mɔgɔ wɛrɛw ta nafa le ɲini fana.

Lanabaga man kan ka a balema kunnacɛn

25Sogo o sogo bɛ fiyeere lɔgɔfiyɛ ra, aw bɛ se ka o bɛɛ domu; aw kana ɲininkari kɛ, ka sigiya don aw jusukun na. 26Sabu a sɛbɛra ko: «Dugukolo ni a kanfɛnw bɛɛ ye Matigi ta ye10.26 Nin kuma fɔra Zaburu 24.1..»

27Ni lanabari dɔ ka aw wele domuni na, ni aw tagara, ni a ka domunifɛn o domunifɛn sigi aw kɔrɔ, aw ye o domu; aw kana ɲininkari kɛ, ka sigiya don aw jusukun na. 28Nka ni dɔ ka aw lasɔmi k’a fɔ aw ye ko: «Nin ye josɔnsogo le ye dɛ!» Aw kana a domu tuun, o tigi ta kuma kosɔn, sabu a bɛna sigiya don a jusukun na. 29Ne tɛ o fɔra aw yɛrɛ ta jusukun kosɔn, nka min ka aw lasɔmi, ale ta jusukun ko lo.

Ayiwa, mun na mɔgɔ wɛrɛ le bɛna ne jaraki ne ta domuni ko kosɔn ka kaɲa ni ale yɛrɛ ta miiriya ye? 30Ne ka baraka la Ala ye fɛn min kosɔn, mun na mɔgɔ wɛrɛ bɛna ne jaraki ko ne ka o domu?

31Ayiwa, ni aw bɛ domuni kɛ, walama ni aw bɛ minni kɛ, walama ni aw bɛ fɛn o fɛn kɛ, a ye o bɛɛ kɛ janko ka Ala le bonya.

32Aw kana kɛ sababu ye ka mɔgɔ si kunnacɛn: aw kana Yahudiyaw kunnacɛn, walama siya wɛrɛ mɔgɔw, walama Ala ta jɛnkuru mɔgɔw. 33Aw ye ne ladegi; ne bɛ jija ka mɔgɔw diyanyako le kɛ fɛn bɛɛ ra. Ne tɛ ne yɛrɛ ta nafa ɲini, nka ne bɛ bɛɛ ta nafa le ɲinina, janko o ye kisi.

11

1Ayiwa, aw ye ne ladegi, i n’a fɔ ne yɛrɛ bɛ Kirisita* ladegira cogo min na.

Korɛnti musow ta kundatuguko

(Ɛfɛsikaw 5.22-24; Timote fɔlɔ 2.8-14)

2Ayiwa, ne balemaw, ne bɛ aw fo, sabu aw hakiri bɛ ne ra ko bɛɛ ra; ne ka aw karan ko minw na, aw ka o mara fana i n’a fɔ ne k’a fɔ aw ye cogo min na.

3O bɛɛ n’a ta, ne b’a fɛ ko aw ye nin faamu: cɛ bɛɛ kuntigi ye Kirisita ye, muso kuntigi ye a cɛ ye, Kirisita kuntigi ye Ala ye. 4O kosɔn, cɛ min bɛ Ala daari, walama Ala bɛ kuma don min da ra ka mɔgɔw waaju, ni a bɛ o kɛ ka a kun datugunin to, o cɛ bɛ a kuntigi le dɔgɔyara. 5Muso min fana bɛ Ala daari, walama Ala bɛ kuma don min da ra ka mɔgɔw waaju, ni a bɛ o kɛ ka a kun lakolon to, o muso bɛ a kuntigi le dɔgɔya; a bɛ i n’a fɔ o muso kun gbananin lo. 6Sabu ni muso min t’a fɛ ka a kun datugu, o tuma a ye a kunsigi tigɛ fana. Nka ni aw yɛrɛ k’a lɔn ko ni muso ka a kunsigi tigɛ, walama ka a kun gbana, ko o ye maroyako le ye muso ma, o tuma a ye a kun datugu.

7Cɛ kɔni man kan ka a kun datugu, sabu ale ye Ala bɔɲɔgɔnna ni Ala nɔɔrɔ le ye; muso kɔni ye cɛ nɔɔrɔ le ye. 8Sabu cɛ ma dan ka bɔ muso ra; muso le bɔra cɛ ra. 9Cɛ ma dan muso kosɔn, muso le danna cɛ kosɔn. 10O le kosɔn, mɛlɛkɛw kosɔn, tagamasiyɛn dɔ ka kan ka sɔrɔ muso kun na, min ye o fanga tagamasiyɛn ye. 11Nka o bɛɛ n’a ta, Matigi ɲa kɔrɔ, muso tɛ se ka ɲa cɛ kɔ, cɛ fana tɛ se ka ɲa muso kɔ. 12Sabu muso danna ka bɔ cɛ ra cogo min na, cɛ fana bɛ woro muso le sababu ra. O bɛɛ bɔra Ala yɛrɛ le ra.

13Ayiwa, aw yɛrɛ y’a flɛ kɛ: yala a bɛnnin lo ko muso kunnakolon ye Ala daari wa? 14Ka kaɲa ni adamaden dancogo ye, aw m’a ye ko ni cɛ ka kunsigijan bla ko o ye maroyako le ye wa? 15Nka ni muso le ka kunsigijan bla, o ye dawula le ye ale fɛ, sabu Ala ka kunsigijan di ale ma, ka o kɛ k’a kun datugu. 16Ayiwa, ni dɔ belen b’a fɛ ka sɔsɔri kɛ nin ko ra tuun, anw kɔni ma landa wɛrɛ lɔn nin kɔ; landa wɛrɛ fana tɛ lanabagaw ta jɛnkuruw si fɛ nin kɔ.

Matigi ta domuni kɛcogo

(Matiyu 26.26-29; Marika 14.22-25; Luka 22.15-20)

17Ayiwa, ne bɛna min fɔ aw ye sisan, ne kɔni tɛ se ka aw tando o ra. O ye ko ni aw bɛ ɲɔgɔn lajɛn, o tɛ dɔ fara aw ta ɲa kan, fɔ ka dɔ fara aw ta juguya le kan.

18A fɔlɔ, ne k’a mɛn ko ni aw ka lajɛn, aw bɛ taran. Ne b’a miiri fana ko can bɛ sɔrɔ o kuma ra. 19Ne k’a lɔn ko jagboya lo ko aw ye taran, janko minw bɛ lanabagasɔbɛw ye aw cɛ ra, olugu ye lɔn ka bɔ tɔw ra. 20Aw bɛ lajɛn ko aw bɛ Matigi ta domuni kɛ, nka aw bɛ min kɛ, o kɔni tɛ Matigi ta domuni ye tuun. 21Sabu ni aw ka lajɛn Matigi ta domuni kama, bɛɛ bɛ girin ka ben a yɛrɛ ta domuni kan ka o domu; a laban dɔw kɔngɔtɔ bɛ to, k’a sɔrɔ dɔw minna ka fa fɔ ka ɲanamini. 22O tuma so tɛ aw fɛ aw bɛ se ka domuni kɛ, ani ka min yɔrɔ min na wa? Yala aw b’a fɛ ka Ala ta jɛnkuru mɔgɔw le mafiyɛnya wa, ani fɛn tɛ minw boro ka olugu lamaroya? Aw ko ne ye mun le fɔ? Ne ye aw tando wa? Ne tɛ se ka aw tando nin ko ra fiyewu.

23Ayiwa, Matigi ka ne karan min na, ne fana ka aw karan o le ra: Lon min su fɛ o tun bɛna Matigi Yesu janfa, o lon su fɛ a ka buru ta;11.23 Matigi ta domuni ko: Matiyu 26.26-28; Marika 14.22-25; Luka 22.15-20.24a ka baraka la Ala ye, k’a tigɛtigɛ, k’a fɔ ko: «Nin ye ne farikolo le ye; nin ye aw ta ye. Aw ye nin kɛ ka aw hakiri jigi ne ra.» 25O cogo ra, domuni bannin kɔ, Yesu ka jifiyɛ ta, rɛzɛnji tun b’a kɔnɔ. A ko: «Ala bɛ jɛnɲɔgɔnyakura* min don ni mɔgɔw ye ne jori baraka ra, o le ye nin ye. Ni aw bɛ a min tuma o tuma, aw ye o kɛ ka aw hakiri jigi ne ra.» 26Sabu ni aw ka nin buru ɲimi, ani ka nin minnifɛn min tuma o tuma, aw bɛ Matigi ta saya ko le fɔ, fɔ ka na se a natuma ma.

27O kosɔn ni mɔgɔ o mɔgɔ bɛ o buru ɲimi, walama ka o minnifɛn min cogo dɔ ra, cogo min tɛ Matigi bonya, o tigi ka a yɛrɛ jaraki, sabu a ka Matigi farikolo ni a jori le mafiyɛnya. 28O kosɔn bɛɛ ka kan ka a yɛrɛ jusukun sɛgɛsɛgɛ fɔlɔ, ka sɔrɔ ka buru ɲimi, ani ka minnifɛn min. 29Ni o tɛ, ni mɔgɔ min ka o buru ɲimi, ka o minnifɛn min, k’a sɔrɔ kɔrɔ min b’a ra ka kaɲa ni Matigi farikolo ye a ma o jate, o tigi ka o buru ɲimi, ka minnifɛn min ka kiti le ben a yɛrɛ kan. 30O le kosɔn barakantanw ni banabagatɔw ka ca aw cɛ ra. O le kosɔn fana caman sara. 31Ni an ka an jusukun sɛgɛsɛgɛ fɔlɔ ka sɔrɔ ka domuni kɛ, ka minnifɛn min, kiti tɛna tigɛ an kan tuun.

32Ni i k’a ye ko Matigi bɛ kiti tigɛ an kan, a bɛ an koro le janko an kana taga don kiti ra ni mɔgɔ tɔw ye.

33Ayiwa, o cogo ra ne balemaw, ni aw bɛ lajɛn ka Matigi ta domuni kɛ, aw ye ɲɔgɔn kɔnɔ. 34Ni kɔngɔ bɛ dɔ ra, o tigi ye domuni kɛ a ta so, janko aw kana lajɛn ka kiti ben aw yɛrɛ kan.

Ayiwa, ni ne yɛrɛ nana se aw fɛ yi, ne bɛna ko tɔw ɲanabɔ.

12

Lanabagaw bɛɛ ni o ninyɔrɔ lo Ala ta nɛɛma ra

(Ɛfɛsikaw 4.4-16; Rɔmukaw 12.3-8)

1Ayiwa, ne balemaw, min ye Nin Saninman* ta kow ye, ne t’a fɛ aw ye kɛ kolɔnbariw ye o kow ta fan fɛ. 2Aw yɛrɛ k’a lɔn ko wagati min aw tun bɛ Alalɔnbariya ra, aw tun bɛ boribori jow nɔ fɛ, o minw tɛ se ka kuma. 3Ayiwa, ne b’a fɔ aw ye ko Nin Saninman bɛ mɔgɔ o mɔgɔ kɔnɔ, o tigi tɛ se k’a fɔ ko «Yesu danganin lo.» Ni Nin Saninman tɛ mɔgɔ o mɔgɔ kɔnɔ fana, o tigi tɛ se k’a fɔ ko «Yesu le ye Matigi ye.»

4An bɛ ninyɔrɔ minw sɔrɔ Ala ta nɛɛma ra, o ninyɔrɔw suguya ka ca, nka Nin Saninman kelen le bɛ o di. 5A bɛ baara minw di an ma, o baaraw suguya ka ca, nka a bɛɛ bɛ kɛ Matigi kelen le ye. 6Baara kɛcogoyaw fana ka ca, nka Ala kelen le bɛ o baraka di an bɛɛ ma.

7Nin Saninman bɛ baara dɔ di lanabaga bɛɛ kelen kelen ma, lanabaga tɔw bɛɛ ta nafa kama. 8Nin Saninman bɛ hakiritigiyakuma di dɔ ma, ka lɔnniya kuma di dɔ wɛrɛ ma; o Nin Saninman kelen le bɛ o bɛɛ di. 9O Nin Saninman kelen bɛ lanayaba di dɔ ma; ale kelen bɛ banabagatɔw kɛnɛyari se di dɔ wɛrɛ ma; 10a bɛ kabakow kɛri se di dɔ ma, a bɛ Ala ta kuma don dɔ da ra ka mɔgɔw waaju, a bɛ se di dɔ ma ka Ala ta miiriya ni miiriya wɛrɛw faranfasi ka bɔ ɲɔgɔn na, a bɛ se di dɔ ma ka kan wɛrɛw fɔ, ka se di dɔ ma ka o kanw kɔrɔ fɔ. 11Nin Saninman kelen le bɛ o kow bɛɛ kɛ, ka bɛɛ kelen kelen ninyɔrɔ di a ma ka kaɲa ni ale yɛrɛ sago ye.

Lanabagaw kɛra farikolo kelen ye

12Mɔgɔ farikolo ye kelen le ye, nka a yɔrɔw ka ca. Ayiwa, farikolo yɔrɔw ni o caya bɛɛ, o bɛɛ ye farikolo kelen ye cogo min na, an minw bɛ Kirisita* ta jɛnɲɔgɔnya ra, anw fana bɛ ten le. 13Sabu an bɛɛ batizera Nin Saninman* kelen le ra, ka jɛn ka kɛ i ko farikolo kelen. Ni an kɛra Yahudiya ye walama siya wɛrɛ mɔgɔ o, ni an kɛra jɔn ye walama hɔrɔn o, an bɛɛ minna Nin Saninman kelen le ra.

14Ayiwa, farikolo tɛ yɔrɔ kelen dɔrɔn ye, nka a yɔrɔw ka ca. 15Ni sen ko, ko ale ma kɛ boro ye minkɛ, ko ale nin tɛ farikolo ra o, yala o bɛ se k’a to ko a tɛ kɛ farikolo yɔrɔ dɔ ye wa? 16Ni toro fana ko, ko ale ma kɛ ɲaden ye minkɛ, ko ale nin tɛ farikolo ra o, yala o bɛ se k’a to ko a tɛ kɛ farikolo yɔrɔ dɔ ye wa? 17Ni mɔgɔ farikolo bɛɛ tun ye ɲaden dɔrɔn ye, a tun bɛna mɛnni kɛ cogo di? Walama ni a bɛɛ tun bɛ toro le ye, a tun bɛna kasa mɛn cogo di? 18Ala ka farikolo yɔrɔ bɛɛ kelen kelen don farikolo ra ka kaɲa ni a yɛrɛ sago ye. 19Ni farikolo yɔrɔ bɛɛ tun kɛra yɔrɔ kelen dɔrɔn ye, yala a tun bɛna kɛ farikolo ye tuun wa? 20O le kosɔn farikolo yɔrɔw ka ca, nka farikolo ye kelenpe le ye. 21O ra, ɲaden tɛ se k’a fɔ boro ye ko: «Ne mako tɛ i ra.» Kun fana tɛ se k’a fɔ senw ye ko: «Ne mako tɛ aw ra.»

22An b’a ye ko baraka tɛ farikolo yɔrɔ minw na cɔ, an mako bɛ olugu yɛrɛ le ra kosɛbɛ. 23An b’a miiri ko farikolo yɔrɔ minw tɛ foyi ye dɛ, an bɛ an janto o yɔrɔw le ra ka tɛmɛ yɔrɔ tɔw kan. Farikolo yɔrɔ minw ye an maroyayɔrɔw ye, an bɛ an janto o yɔrɔw le ra ka tɛmɛ yɔrɔ tɔw kan. 24Yɔrɔ minw tɛ maroyayɔrɔw ye, an mako t’a ra ka an janto o yɔrɔw ra. An tɛ farikolo yɔrɔ minw jate fɛn ye, Ala ka farikolo dan ka bonya la olugu le kan. 25A ka o kɛ janko farikolo yɔrɔw si kana faran ka bɔ ɲɔgɔn na, nka farikolo yɔrɔw bɛɛ kelen kelen ye o janto ɲɔgɔn na. 26Ni farikolo yɔrɔ dɔ bɛ tɔɔrɔ, farikolo yɔrɔ tɔw bɛɛ le bɛ tɔɔrɔ ni a ye fana. Ni farikolo yɔrɔ dɔ ka bonya sɔrɔ, farikolo yɔrɔ tɔw bɛɛ le bɛ ɲagari ni a ye. 27Aw ye Kirisita* farikolo le ye, aw bɛɛ kelen kelen ye a farikolo yɔrɔ dɔ le ye.

28O le kosɔn Ala ka mɔgɔ dɔw sigi lanabagaw ta jɛnkuru* kunna, k’a fɔlɔ kɛ ciradenw* ye, a flanan ye ciraw ye, a sabanan ye karamɔgɔw ye; o kɔ, a ka se di dɔw ma ka kabakow kɛ, ka banabagatɔw kɛnɛyari se di dɔw ma, ka se di dɔw ma ka mɔgɔw dɛmɛ, ka dɔw kɛ ɲamɔgɔw ye, ka se di dɔw ma ka kan wɛrɛw fɔ. 29Yala bɛɛ le kɛra ciradenw ye wa? Bɛɛ le kɛra ciraw ye wa? Bɛɛ le kɛra karamɔgɔw ye wa? Bɛɛ le bɛ kabakow kɛra wa? 30Banabagatɔw kɛnɛyari se dira bɛɛ le ma wa? Bɛɛ le bɛ kan wɛrɛw fɔra wa? Bɛɛ le bɛ se ka kan wɛrɛw kɔrɔ fɔ wa? 31Ayiwa, Ala bɛ ninyɔrɔ minw di an ma a ta nɛɛma ra, o minw nafa ka bon kosɛbɛ, aw ye kɛ o le fɛ.

Nka ne bɛna a ɲinicogo bɛɛ ra ɲumanman yira aw ra sisan.

13

Kanuya

(Matiyu 22.36-40; Rɔmukaw 13.8-10; Yuhana 3.16-19; Yuhana fɔlɔ 4.7-21)

1Ayiwa, hali ni ne bɛ se ka adamadenw ta kanw bɛɛ fɔ, ka mɛlɛkɛw fana ta kanw fɔ, ni kanuya tɛ ne jusu ra, ne ta kuma ye mankan gbansan le ye, i ko siranɛgɛ gbasitɔ mankan, walama i ko siranɛgɛtɛgɛrɛ mankan. 2Hali ni Ala bɛ kuma don ne da ra ka mɔgɔw waaju, ni a bɛ gundokow bɛɛ yira ne ra, ani lɔnniya bɛɛ, hali ni lanaya bɛ ne fɛ fɔ ne bɛ se ka kuruw bɔ o nɔ ra, ni kanuya tɛ ne jusu ra, ne tɛ foyi ye. 3Hali ni ne ka ne borofɛnw bɛɛ tarantaran fagantanw na ka o baro, ka ne farikolo yɛrɛ di k’a jɛni Ala ko kosɔn, ni kanuya tɛ ne jusu ra, o si tɛ foyi ɲa ne ye.

4Kanuya bɛ muɲu, a bɛ koɲuman kɛ, a tɛ ɲangboya kɛ, a tɛ waso, a tɛ a yɛrɛ bonya, 5a tɛ maroyako kɛ, a tɛ a yɛrɛ dɔrɔn ta nafa ɲini, a tɛ dimi joona, a tɛ kojugu miiri ni mɔgɔ ye, 6a tɛ ɲagari terenbariya ra; a bɛ ɲagari can le kan, 7a bɛ yafa tuma bɛɛ, lanaya b’a fɛ tuma bɛɛ, jigiya b’a fɛ tuma bɛɛ, a bɛ ko sɔnmina tuma bɛɛ.

8Kanuya tɛ ban fiyewu. Ala bɛ kuma don minw da ra ka mɔgɔw waaju, o bɛna ban; kan wɛrɛw fɔri bɛna ban, an ta lɔnniya fana bɛna ban. 9Sabu an ka dɔɔnin dɔrɔn le lɔn; Ala bɛ kuma min don an da ra ka mɔgɔw waaju, dan bɛ o ra fana. 10Nka min dafara, ni o nana lon min na, an ta lɔnniya min ma dafa, o bɛna dabla.

11Wagati min ne tun ye denmisɛn ye, ne tun bɛ kuma i ko denmisɛn, ne tun bɛ miiri i ko denmisɛn, ne tun bɛ kow jate mina i ko denmisɛn. Nka kabini ne kɔrɔyara, ne ka denmisɛnya ko bɛɛ dabla. 12O cogo ra, bi an bɛ fɛnw yera i n’a fɔ an b’a flɛra dugalen le ra, a ma gbɛya. Nka lon dɔ an bɛna a ye ɲada ni ɲada. Bi kɔni, dan bɛ ne ta lɔnniya ra; nka lon dɔ ne bɛna fɛn bɛɛ lɔn ka ɲa i n’a fɔ Ala ka ne yɛrɛ lɔn cogo min na.

13Ayiwa, sisan, nin fɛn saba le bɛ to o nɔ ra: lanaya, ani jigi, ani kanuya. Nka a bɛɛ ra belebeleba ye kanuya le ye.

14

Kan wɛrɛw fɔri ani waajuri

1O kosɔn ne balemaw, aw ye jija ka kanuya le ɲini. Nin Saninman* bɛ ninyɔrɔ minw di an ma, aw ye kɛ olugu fana fɛ; nka ka kuma sɔrɔ Ala fɛ ka mɔgɔw waaju, aw ye kɛ o le fɛ kosɛbɛ. 2Sabu mɔgɔ min bɛ kan wɛrɛ fɔ, o tigi tɛ kuma mɔgɔw fɛ, nka a bɛ kuma Ala le fɛ. Mɔgɔ si tɛ a ta kuma faamu, sabu a bɛ gundow le fɔ Nin Saninman baraka ra. 3K’a sɔrɔ Ala bɛ kuma don mɔgɔ min da ra ka mɔgɔw waaju, ale bɛ kuma mɔgɔw fɛ, ka o baraka bonya lanaya ra, ka o ja gbɛlɛya, ka o jusu saaro. 4Min bɛ kan wɛrɛw fɔ, o tigi bɛ a yɛrɛ le baraka bonya; k’a sɔrɔ Ala bɛ kuma don mɔgɔ min da ra ka mɔgɔw waaju, o bɛ lanabagaw ta jɛnkuru bɛɛ le baraka bonya.

5Ne b’a fɛ aw bɛɛ ye kan wɛrɛw fɔ; nka ni Ala bɛ kuma don aw bɛɛ da ra ka mɔgɔw waaju, o ka di ne ye ka tɛmɛ kan wɛrɛw fɔri kan. Ka mɔgɔw waaju, nafa bɛ o ra ka tɛmɛ kan wɛrɛw fɔri kan, fɔ ni a fɔbaga k’a kɔrɔ fɔ janko lanabagaw bɛɛ ye nafa sɔrɔ a ra. 6Ayiwa, ne balemaw, sisan ni ne tagara aw fɛ ka taga kɛ kuma ye kan wɛrɛw ra, aw bɛna mun nafa le sɔrɔ o ra, ni ne ta kuma ma kɛ kuma gbɛnin ye ka Ala ta kow yira aw ra, ka lɔnniya di aw ma, ka aw waaju, walama ka aw karan?

7Hali nin tɛ fɛn minw na, k’a sɔrɔ o bɛ mankan bɔ, i n’a fɔ filen, walama gɔni, ni o fɛnw tɛ kan gbɛnin bɔra, o tuma jɔn le bɛna a lɔn ko nin dɔnkiri le bɛ fɔra filen na, walama gɔni na? 8Buru min bɛ fiyɛ ka kɛrɛkɛdenw wele, ni o tɛ kan ɲanaman bɔra, o tuma jɔn le bɛna a yɛrɛ labɛn kɛra kama? 9Ayiwa, ni aw fana ta kumafɔta ma kɛ kuma gbɛnin ye, aw bɛ min fɔra, jɔn le bɛna o faamu? A bɛ i n’a fɔ aw bɛ kumana gbansan le. 10Kan suguya caman bɛ fɔ dunuɲa kɔnɔ, o bɛɛ n’a ta, a bɛɛ bɛ faamu. 11Nka kan min bɛ fɔra, ni ne tɛ o mɛn, o tuma o kan fɔbaga bɛ kɛ ne fɛ i ko siya wɛrɛ mɔgɔ; ne fana bɛ kɛ ale fɛ i ko siya wɛrɛ mɔgɔ.

12Ayiwa, i n’a fɔ aw bɛ Nin Saninman ta kow nɔ fɛ, o tuma fɛn minw bɛ se ka lanabagaw baraka bonya, aw ye o le ɲini caman.

13Ayiwa, min bɛ kan wɛrɛw fɔ, o tigi ye Ala daari janko a ye se ka o kanw kɔrɔ fɔ. 14Sabu ni ne bɛ Ala daari kan wɛrɛ ra, ne kɔni b’a lɔn ko ne bɛ Ala daarira ni ne jusukun ye, nka ne bɛ min fɔra, ne yɛrɛ tɛ o faamu. 15O tuma ne ka kan ka mun kɛ? Ne bɛ se ka Ala daari kan wɛrɛ ra Nin Saninman baraka ra, nka mɔgɔw bɛ kan min faamu, ne bɛ se ka a daari o ra fana. Ne bɛ se ka Alatandodɔnkiriw la kan wɛrɛw ra, nka mɔgɔw bɛ kan min faamu, ne bɛ se ka a la o ra fana. 16Ni o tɛ, ni i bɛ baraka la Ala ye kan wɛrɛ le ra, mɔgɔ tɔ minw bɛ jama ra, olugu bɛna a fɔ cogo di ko «amina», i ta barakalari ra, ni ele ka min fɔ, o ma o faamu? 17Ele kɔni ta barakalari ɲana kosɛbɛ; nka olugu ma nafa sɔrɔ a ra.

18Ne bɛ Ala fo, sabu ne bɛ kan wɛrɛw fɔ ka tɛmɛ aw bɛɛ kan. 19Nka lanabagaw ta jɛnkuru cɛ ma, ne ye kumakan looru dɔrɔn fɔ, mɔgɔw bɛ se ka min faamu, janko ka mɔgɔw karan, ne fɛ o ka fisa hali kumakan waga tan ye kan wɛrɛ ra, mɔgɔ tɛ min faamu.

20Ne balemaw, aw kana kɛ denmisɛnw ye hakiri tan fan fɛ. Ni kojugu lo, aw ye kɛ i ko denfitiniw; nka hakiri ta fan fɛ, aw ye mɔgɔkɔrɔbaw ye. 21A sɛbɛra sariya ra ko:

«Mɔgɔ minw bɛ kan wɛrɛw fɔ, ne bɛna olugu le ta;

ne bɛna siya wɛrɛw mɔgɔw le ta ka kuma nin mɔgɔw fɛ,

o bɛɛ n’a ta, o tɛna ne lamɛn14.21 Nin kuma fɔra Ezayi 28.11-12..»

22O kosɔn kan wɛrɛw fɔri tɛ tagamasiyɛn ye lanabagaw fɛ; tagamasiyɛn lo lanabariw le fɛ. Nka ka kuma sɔrɔ Ala fɛ ka mɔgɔw waaju, o tɛ tagamasiyɛn ye lanabariw fɛ; tagamasiyɛn lo lanabagaw le fɛ.

23Ayiwa, ni aw lanabagaw ta jɛnkuru bɛɛ ka lajɛn, ni aw bɛɛ ka kɛ kuma ye kan wɛrɛw ra, ni mɔgɔ gbansan dɔw, walama lanabari dɔw nana don aw cɛ ra, ka o ye, o tɛna a fɔ ko aw ye fatɔw le ye wa? 24K’a sɔrɔ ni Ala ka kuma don aw bɛɛ da ra ka mɔgɔw waaju, ni lanabari dɔ, walama mɔgɔ gbansan dɔ nana don aw cɛ ra, aw bɛɛ ta kuma bɛna a ta miiriya yɛlɛma, k’a to a ye lɔ a ta jurumun na. 25Miiriya dogonin minw bɛ a jusukun na, o bɛna bɔ kɛnɛ kan; a bɛna a kinbiri gban ka a ɲa biri dugu ma ka Ala bato, k’a fɔ a yɛrɛ da ra ko can ra, Ala bɛ aw fɛ.

Fɛn bɛɛ ye kɛ cogo bɛnnin na

26Ayiwa, ne balemaw, aw ka kan ka mun le kɛ? Ni aw ka ɲɔgɔn lajɛn, ni Alabatodɔnkiri bɛ dɔ fɛ, o ye o la; ni kuma bɛ dɔ fɛ ka tɔw karan, o ye o fɔ; ni Ala ka fɛn dɔ yira dɔ ra, o fana ye o fɔ; ni Ala ka kan wɛrɛ yira dɔ ra, o ye o fɔ; ni dɔ bɛ se ka o kan kɔrɔ fɔ fana, o ye o fɔ. Nka a bɛɛ ye kɛ, janko ka lanabagaw baraka bonya. 27Minw bɛ kuma kan wɛrɛw ra, o kana tɛmɛ mɔgɔ fla walama saba kan. O fana ye kuma kelen kelen, ani mɔgɔ ye sɔrɔ fana ka a kɔrɔ fɔ. 28Ni mɔgɔ tɛ yi min b’a kɔrɔ fɔ, o tuma kan wɛrɛ fɔbagaw ye je lanabagaw cɛ ra. O y’a fɔ a yɛrɛ kɔnɔ, o ni Ala cɛ.

29Ala bɛ kuma don minw da ra ka mɔgɔw waaju, olugu ra mɔgɔ fla walama saba ye kuma. Tɔw y’a lamɛn, ka a sɛgɛsɛgɛ. 30Nka ni Ala ka ko wɛrɛ yira mɔgɔ wɛrɛ ra, min kɔnna ka kuma ta, o ka kan ka je. 31Ni Ala ka kuma don aw bɛɛ da ra ka mɔgɔw waaju, aw bɛɛ bɛ se ka kuma ka ɲɔgɔn sɔn, janko ka bɛɛ karan, ka bɛɛ ja gbɛlɛya. 32Ala ta kuma waajurikɛbagaw ka kan ka se ka o yɛrɛ mina kuma ta fan fɛ. 33Sabu Ala tɛ koɲagaminin fɛ, fɔ hɛra.

Ayiwa, i n’a fɔ a bɛ kɛ Ala ta mɔgɔ saninmanw ta jɛnkuru tɔw bɛɛ ra cogo min na, 34musow ka kan ka je lanabagaw ta jɛnkuruw* ra, sabu a daganin tɛ ko o ye kuma ta o yɔrɔw ra. O ka kan ka o yɛrɛ majigi, i n’a fɔ sariya b’a fɔ cogo min na fana. 35Ni min b’a fɛ ka ko dɔ faamu, o ye a cɛ ɲininka so kɔnɔ. Sabu musow ye kuma lanabagaw ta jɛnkuru* ra, o ye ko bɛnbari le ye!

36O tuma aw b’a miiri ko Ala ta Kuma sindira aw le fɛ yi wa? Walama ko a sera aw dɔrɔn le ma wa?

37Ni dɔ b’a miiri ko Ala ka kuma don ale da ra ka mɔgɔw waaju, walama ko Nin Saninman* ka sebagaya dɔ di a ma, o tigi ka kan k’a lɔn ko ne bɛ min fɔra, ko o ye Matigi ta cifɔnin le ye. 38Ni min fana ma nin kow lɔn, i b’a sɔrɔ ko Ala ma ale fana lɔn.

39Ayiwa, ne balemaw, ka kuma sɔrɔ Ala fɛ ka mɔgɔw waaju, aw ye kɛ o le fɛ kosɛbɛ; aw kana mɔgɔ bari ka kan wɛrɛw fɔ fana. 40Nka a ye kɛ cogo bɛnnin na, fɛn bɛɛ ye kɛ ka kaɲa ni a kɛcogo ye.

15

Yesu Kirisita kunuko

1Ayiwa, ne balemaw, ne ka Kibaro Diman* min lase aw ma, aw sɔnna o ma ka jija ka to o kan; ayiwa, aw y’a to ne ye aw hakiri jigi o ra tuun. 2Aw kisira o le sababu ra, ni aw kɔni ka a sira tagama i n’a fɔ ne ka aw karan a ra cogo min na; ni o tɛ, aw ta lanaya kɛra gbansan le ye.

3Ne karanna min na, ne kɔnna ka aw karan o le ra, ko Kirisita* sara an ta jurumunw kosɔn, i n’a fɔ a sɛbɛra Kitabu kɔnɔ cogo min na; 4a su donna, a saya tere sabanan a kununa, i n’a fɔ a sɛbɛra Kitabu kɔnɔ cogo min na. 5A kununin kɔ a ka a yɛrɛ yira Piyɛri ra; o kɔ, a ka a yɛrɛ yira ciraden* tan ni fla ra. 6O kɔ, a ka a yɛrɛ yira balema lanabaga minw na yɔrɔnin kelen na, o ka ca ni mɔgɔ kɛmɛ looru ye. Olugu caman belen bɛ si ra bi, nka dɔw sara. 7O kɔ, a ka a yɛrɛ yira Yakuba ra, ka a yɛrɛ yira ciraden tɔw bɛɛ ra.

8O bɛɛ le kɔ, a ka a yɛrɛ yira ne Pɔli fana ra, ne min kɛra i ko den kɔgɔbari. 9Sabu ne le ye ciradenw bɛɛ ra fitini ye. Ne yɛrɛ man kan ka wele ko ciraden, sabu ne ka Ala ta jɛnkuru mɔgɔw tɔɔrɔ kosɛbɛ. 10Nka ne ye min ye bi, Ala ta nɛɛma le baraka ra ne sera ka kɛ o ye. Ala ka o nɛɛma min kɛ ne ye, o ma kɛ gbansan ye fiyewu! Sabu ne ka baara kɛ ka tɛmɛ tɔw bɛɛ kan. Nka ne yɛrɛ baraka le ma o kɛ; Ala ta nɛɛma min bɛ ne kan, o baraka lo! 11O kosɔn ni a kɛra ne le ye o, ni a kɛra ciraden tɔw le ye o, an bɛɛ bɛ nin waajuri kelen le kɛra; aw fana lara o le ra.

Lanabagaw kunuko

12Ayiwa, ni anw bɛ waajuri kɛra k’a fɔ ko Kirisita* kununa ka bɔ saya ra, mun kosɔn aw dɔw b’a fɔra ko suw tɛna kunu? 13Ni can lo ko suw tɛna kunu, o tuma Kirisita fana ma kunu le kɛ! 14Ni a fana kɛra ko Kirisita ma kunu, o tuma an ta waajuri ye gbansan le ye, aw ta lanaya fana ye gbansan le ye. 15Ka fara o kan, ni suw tɛna kunu, a bɛ i n’a fɔ an kɛra seerejuguw le ye Ala ta fan fɛ; sabu an ka seereya kɛ ni Ala tɔgɔ ye, ko a ka Kirisita kunu, k’a sɔrɔ a m’a kunu. 16Sabu ni mɔgɔ tɛna kunu lahara, o tuma Kirisita fana ma kunu. 17Ni Kirisita fana ma kunu, o tuma aw ta lanaya ye gbansan le ye, aw ta jurumun fana bɛ aw ra hali bi. 18Lanabaga minw sara, olugu si tɛ kisi fana. 19Ni an jigi bɛ Kirisita kan dunuɲa ra yan dɔrɔn le, o tuma anw le ye mɔgɔw bɛɛ ra ɲanibagatɔw ye.

20Nka, can ra, Kirisita kununa ka bɔ saya ra. Minw sara, Ala ka a kunu k’a kɛ olugu ra mɔgɔ fɔlɔ ye, k’a yira ko olugu fana bɛna kunu. 21Sabu saya donna dunuɲa ra mɔgɔ kelen le sababu ra, suw kununi fana nana mɔgɔ kelen le sababu ra. 22Mɔgɔ bɛɛ bɛ sa, sabu o bɔra Adama ra; o cogo ra fana bɛɛ bɛna ɲanamanya kokura Kirisita sababu ra. 23Nka bɛɛ ta bɛna kɛ a ta wagati le ra. Kirisita kɛra fɔlɔ ye; o kɔ, minw kɛra a ta mɔgɔw ye, a nawagati ra, olugu fana bɛna kunu. 24O kɔ, a laban bɛ se. O wagati ra Kirisita bɛna kuntigiyaw bɛɛ cɛn, ani sebagayaw bɛɛ, ani fangatigiyaw bɛɛ; o kɔ a bɛ Masaya* lasekɔ Fa Ala ma. 25Sabu jagboya lo ko Kirisita ye sigi masaya ra, fɔ Ala ye a juguw bɛɛ majigi ka o bla a sen jukɔrɔ. 26A bɛna jugu laban min halaki, o ye saya ye. 27Sabu a sɛbɛra ko: «Ala ka fɛn bɛɛ bla a sen jukɔrɔ15.27 Nin kuma fɔra Zaburu 8.7; 110.1..» Nka ni a fɔra ko a ka fɛn bɛɛ bla a ta fanga kɔrɔ, o b’a yira ko Ala min ka fɛn bɛɛ bla a ta fanga kɔrɔ, ko ale Ala yɛrɛ ko tɛ. 28Ni fɛn bɛɛ nana kɛ Yesu ta fanga kɔrɔ wagati min na, Ala min ka fɛn bɛɛ bla a ta fanga kɔrɔ, Dencɛ* fana bɛna a yɛrɛ bla ale Ala ta fanga kɔrɔ. O tuma, Ala kelen le bɛna kɛ fɛn bɛɛ kunna, ka kɛ mɔgɔ bɛɛ kunna.

29Ayiwa, ni suw tɛna kunu, o tuma minw bɛ o yɛrɛ batize suw ye, olugu bɛna a kɛ di? Ni suw tɛna kunu fiyewu, mun kosɔn o bɛ o yɛrɛ batize suw ye? 30Ayiwa, anw yɛrɛ do? Ni suw tɛna kunu, mun kosɔn wagati bɛɛ an bɛ an yɛrɛ nin bla farati ra? 31Lon bɛɛ ne le bɛ ne yɛrɛ dira saya ma. Can lo, ne balemaw, ne bɛ o fɔ aw ye, sabu an Matigi Yesu Kirisita ta jɛnɲɔgɔnya ra, aw le ye ne ta bonya kun ye. 32Ne ka siyɛn min ta Ɛfɛsi, k’a kɛ i ko ne ni waraw le bɛ ɲɔgɔn na, ni ne ka o kɛ adamadenw dɔrɔn le kosɔn, o tuma ne bɛ mun nafa le sɔrɔ o ra? Ayiwa, ni suw tɛna kunu, o tuma

«an ye domuni kɛ, ka min,

sabu sini an bɛna sa15.32 Nin kuma fɔra Ezayi 22.13..»

33Aw kana aw yɛrɛ lafiri dɛ! «Tagamaɲɔgɔnjugu bɛ mɔgɔ bla sirajugu kan15.33 Pɔli ka lɔnnikɛbaga dɔ ta kuma le fɔ yan, min tɔgɔ tun ye Menandiri..»

34Aw ye hakiri sɔrɔ, ka jurumun dabla. O le bɛnnin bɛ! Sabu dɔw bɛ aw cɛ ra, olugu ma Ala lɔn. Ne bɛ o fɔra janko aw y’a lɔn ko o ye aw yɛrɛ ta maroyako le ye.

Lanabagaw ta farikolokura

35Dɔ bɛna a fɔ ko: «O tuma suw bɛna kunu cogo di? Farikolo suguya juman le bɛna kɛ o ra?» 36Naloman flɛ dɛ! Ni i ka siman dan dugukolo ra, ni a ma sa, a tɛ se ka falen. 37I bɛ simankisɛ gbansan le dan, ɲɔ, walama siman wɛrɛ kisɛ; i tɛ a yiri yɛrɛ kuturu bɛɛ le ta k’a don dugukolo ra. 38Nka Ala bɛ o simankisɛ falen k’a kɛ a yɛrɛ sagonan yiri ye. Ala bɛ simankisɛ bɛɛ kɛ a ta yirisun ɲɔgɔnna le ye.

39O cogo ra, danfɛnw fana suguya ka ca; o si tɛ kelen ye. Adamaden farisogo bɛ a danna, bɛganw ta bɛ a danna, kɔnɔw ta bɛ a danna, jɛgɛw ta bɛ a danna. 40Sanfɛfɛnw fana ta bɛ a danna; dugukolokanfɛnw fana farisogo bɛ a danna. Nka sanfɛfɛnw nɔɔrɔ ni dugukolokanfɛnw nɔɔrɔ tɛ kelen ye. 41Tere nɔɔrɔ bɛ a danna, karo nɔɔrɔ bɛ a danna, lolow nɔɔrɔ bɛ a danna fana. Hali lolo dɔ nɔɔrɔ ni lolo dɔ wɛrɛ nɔɔrɔ tɛ kelen ye.

42Ayiwa, suw kunucogo bɛ ten fana. Ni su donna dugukolo ra, a bɛ i n’a fɔ simankisɛ, a bɛ tori. Nka a toribari le bɛ kunu. 43A cɛnnin bɛ don dugukolo ra, nka a nɔɔrɔman bɛ kunu. A barakantan bɛ don dugukolo ra, nka a bɛ kunu ni barakaba ye. 44Farikolo gbansan le bɛ don, nka a ɲanaman bɛ kunu ni nin ye. Adamaden farikolo bɛ yi, Nin Saninman* bɛ farikolokura min di, o fana bɛ yi. 45O kosɔn a sɛbɛra Kitabu kɔnɔ, ko: «Mɔgɔ fɔlɔ15.45 Mɔgɔ fɔlɔ: o ta ko fɔra Damina 2.7., min ye Adama ye, Ala ka nin don o ra k’a kɛ mɔgɔ ɲanaman ye.» Nka Adama laban15.45 Adama laban: O ye Yesu Kirisita ye., o kɛra Nin* ye, Nin min bɛ mɔgɔw ɲanamanya. 46Nin Saninman* bɛ farikolokura min di, o ma kɛ fɔlɔ ye. Adamaden ta farikolo gbansan le kɛra fɔlɔ ye; Nin Saninman bɛ farikolokura min di, o ka sɔrɔ ka na kɔ fɛ. 47Adama, min kɛra mɔgɔ fɔlɔ ye, ale bɔra dugukolo bɔgɔ ra; ale kɛra dugukolo ta fɛn le ye. Nka tɔ kelen, Kirisita, ale bɔra sankolo ra. 48Min bɔra dugukolo bɔgɔ ra, ale bɛ cogo min na, minw bɛɛ sɔrɔra ale ra, olugu fana bɛ o cogo le ra. Min bɔra sankolo ra, ale bɛ cogo min na, minw bɛɛ kɛra ale ta ye, olugu fana bɛ o cogo le ra. 49Min bɔra dugukolo bɔgɔ ra, an bɔra o fɛ cogo min na, min bɔra sankolo ra, an bɛna bɔ o fɛ fana ten le.

50Ne balemaw, ne bɛ min fɔra, o kɔrɔ ye ko farisogo min bɛ an na, an tɛ se ka don Ala ta Masaya ra ni o farisogo ye. An farisogo torita tɛ se ka don Ala ta Masaya banbari ra.

51Ne bɛ gundo dɔ fɔ aw ye: An bɛɛ le tɛna sa, nka an bɛɛ bɛna yɛlɛma 52yɔrɔnin kelen, ɲakɔmiko kelen, burulaban fiyɛtuma ra. Buru bɛna fiyɛ, suw bɛna kunu ni farikolokura ye, farikolo min tɛ tori; anw tɔw, anw bɛna yɛlɛma ka kɛ farikolokura ye. 53Sabu farikolo torita min bɛ an na, jagboya lo ko o ye yɛlɛma k’a kɛ farikolokura ye, farikolo toribari; jagboya lo fana ko an farikolokɔrɔ ye yɛlɛma k’a kɛ farikolokura ye, farikolo min tɛ sa. 54Ayiwa, ni an farikolo torita yɛlɛmana k’a kɛ farikolokura ye, farikolo toribari, ni an farikolokɔrɔ yɛlɛmana k’a kɛ farikolokura ye, farikolo min tɛ sa, o tuma, min sɛbɛra Kitabu kɔnɔ, o bɛ kɛ can ye, ko:

«Se sɔrɔra saya kan, saya tununa pewu!

55E, saya, i ta se bɛ min tuun?

E, saya, i ta fagaribiɲɛ bɛ min tuun15.55 Nin kuma fɔra Ezayi 25.8; Oze 13.14.?»

56Saya ta fagaribiɲɛ ye jurumun le ye; jurumun ta fanga bɛ bɔ sariya le ra. 57Nka an ye baraka la Ala ye, sabu ale le bɛ se di an ma, an Matigi Yesu Kirisita baraka ra.

58O kosɔn, ne balema kanuninw, aw ye baraka don aw yɛrɛ ra, foyi kana aw lasegi kɔ; aw ye taga ɲa Matigi ta baara ra wagati bɛɛ, sabu aw k’a lɔn ko aw bɛ baara min kɛra Matigi ye, o tɛna kɛ gbansan ye.

16

Wari min lajɛnna Zeruzalɛmu lanabagaw ye

(Rɔmukaw 15.25-27)

1Ayiwa, ne balemaw, aw bɛna wari min lajɛn k’a ci ka taga Ala ta mɔgɔ saninmanw dɛmɛ Zeruzalɛmu, aw fana ye jija ka o ko kɛ i n’a fɔ ne k’a fɔ Galasi lanabagaw ye cogo min na. 2Lɔgɔkun o lɔgɔkun, a tere fɔlɔ16.2 Lɔgɔkun tere fɔlɔ, o ye liyatilon ye (Kɛwalew 20.7)., ni bɛɛ kelen kelen se ka kɛ min ye, o tigi ye o bɔ ka o bla danna ka kaɲa ni a ta sɔrɔta ye, janko ni ne nana se yi, aw kana a fɔ ko aw bɛ wari lajɛn o wagati le ra. 3Ayiwa, ni ne nana se yi, aw yɛrɛ bɛna mɔgɔ minw ɲanawoloma, ne bɛna sɛbɛ dɔ don olugu boro ka o ci ka taga Zeruzalɛmu ni wari ye. 4Ni a kɛra ko a bɛ ne yɛrɛ tagakun bɔ, o mɔgɔw bɛna fara ne kan ka taga.

Pɔli bɛ kuma a ta tagama ko ra

5Ne bɛna tɛmɛ Masedoni jamana fɛ ka sɔrɔ ka se aw fɛ yi, sabu ne b’a fɛ ka tɛmɛ Masedoni jamana le fɛ. 6A bɛ se ka kɛ ko ne bɛna wagati dɔɔnin kɛ ni aw ye, walama ne yɛrɛ bɛna nɛnɛwagati bɛɛ kɛ yi; o ra aw bɛna ne dɛmɛ ka ne lase ne ta tagayɔrɔw ra. 7Sabu ne t’a fɛ ka taga ne ɲa la aw kan dɔrɔn ka tɛmɛ; ne b’a fɛ ka wagati dɔ kɛ ni aw ye, ni Matigi sɔnna.

8Nka o bɛɛ n’a ta, ne bɛna to Ɛfɛsi fɔ ka taga Pantekɔti ɲanagbɛ* wagati se. 9Sabu sigiya t’a ra, Ala ka sira dayɛlɛ ne ye baaraba dɔ kama; ne kɛrɛbagaw fana ka ca.

10Ni Timote ka se yi, aw y’a minako ɲa janko a kana degu aw cɛ ra, sabu a fana bɛ Matigi ta baara le kɛra i n’a fɔ ne. 11Mɔgɔ kana a dɔgɔya dɛ! Aw y’a dɛmɛ ka a lase ne ma yan hɛra ra; ne ni balema tɔw bɛɛ le bɛ a makɔnɔna yan.

12An balemacɛ Apolɔsi kɔni, ne ka ale daari kosɛbɛ ko a ye taga ni balemaw ye aw fɛ yi, nka a ma kɛ ale yɛrɛ sago ye ka taga yi sisan. Ni a nana wagati wɛrɛ sɔrɔ, a bɛna taga.

Fori laban

13Aw ye aw janto aw yɛrɛ ra, ka aw yɛrɛ kɔrɔsi, ka jija ka to lanaya ra. Aw ye aw ja gbɛlɛya, ka baraka don aw yɛrɛ ra. 14Aw bɛ fɛn o fɛn kɛ, aw ye o bɛɛ kɛ ni kanuya ye.

15Aw k’a lɔn ko Sitefanasi ni a ta somɔgɔw le kɛra Akayi jamana lanabaga fɔlɔw ye. O fana ka baara kɛ ni o jusu bɛɛ ye ka Ala ta mɔgɔ saninmanw dɛmɛ. Ne balemaw, ne b’a ɲini aw fɛ tuun 16ko aw ye o mɔgɔ ɲɔgɔnw kan mina, ani mɔgɔ minw bɛɛ bɛ o baara ɲɔgɔn kɛ Ala ye.

17Ayiwa, Sitefanasi ni Fɔritunatusi ni Akayikusi, olugu bɛ ni ne ye yan minkɛ, o diyara ne ye kosɛbɛ. O bɛ ne kɔrɔ yan aw nɔ ra. 18O ka ne jusu suma, ka aw fana jusu suma. Aw ka kan ka o mɔgɔ ɲɔgɔnw waleɲumanlɔn.

19Azi jamana lanabagaw bɛ aw fo. Akila ni Pirisili ni lanabaga minw bɛ lajɛn o ta so, olugu bɛɛ bɛ aw fo kosɛbɛ Matigi ta jɛnɲɔgɔnya ra. 20Balemaw bɛɛ bɛ aw fo. Aw ye ɲɔgɔn fo ni kanuyafori saninman ye.

21Ne Pɔli, ne yɛrɛ bɛ aw fo. Ne yɛrɛ ta sɛbɛrinɔ le ye nin fori ye.

22Ni mɔgɔ min tɛ Matigi kanu, Ala ye o tigi danga. «Maranata.» An Matigi ye na!

23Matigi Yesu ta nɛɛma ye kɛ aw fɛ.

24Ne bɛ aw bɛɛ kanu Yesu Kirisita ta jɛnɲɔgɔnya ra!