MASACƐW

TA KITABU FLANAN

Kitabu faamucogo

An kɔnna k’a fɔ Masacɛw ta kitabu fɔlɔ ta ko ra, ko o kitabu ni nin kitabu bɛɛ tun ye kitabu kelen ye, ani ko o kitabuw sɛbɛbaga ma lɔn.

Ayiwa, Izirayɛli jamana taranna k’a kɛ masaya fla ye: Woroduguyanfan ni sahiliyanfan. O mara fla ta masacɛw ta kow le bɛ Masacɛw ta kitabu flanan kɔnɔ.

Kitabu laban na, an b’a ye ko Babilɔni masacɛ ka Gedaliya sigi Zuda mara kunna, ani ko Babilɔni masacɛ ka masacɛ Yehoyakini labɔ kaso ra.

Ayiwa, kojuguw caman sera Ala ta mɔgɔw ma, sabu o ka Ala kan bla. Zeruzalɛmu dugu cira, Izirayɛlimɔgɔw minana ka taga Babilɔni; o ko kɛra Izirayɛlimɔgɔw ta sɛgɛkow bɛɛ ra belebeleba ye. O ta jamana halakira kosɛbɛ.

Cira min ka ciraya kɛ ka kuma Izirayɛlimɔgɔw fɛ, ka o ladi o wagati ra, o kɛra cira Iliyasu ye, dɔw b’a fɔ min ma ko Elize.

Kitabu kɔnɔkow

Cira Iliyasu ta ko (1.1–8.15)

Zuda mara ni Izirayɛli mara ta masacɛw ta ko (8.16–17.4)

Samari mara halakicogo (17.5-41)

Ezekiyasi ta wagati ka taga se Yoziyasi ta wagati ma (18.1–21.26)

Yoziyasi ta masaya wagati (22.1–23.30)

Zuda mara masacɛ labanw (23.31–24.20)

Zeruzalɛmu dugu minacogo (25.1-30)

1

Ahaziya ta bana

1Akabu sanin kɔ, Mohabukaw murutira ko olugu tɛ to Izirayɛlimɔgɔw ta fanga kɔrɔ tuun. 2O wagati ra, ka masacɛ Ahaziya to Samari, a tun bɔra ka ben a ta sankaso finɛtiri fɛ, k’a yɛrɛ mandimi kosɛbɛ. A ka mɔgɔ dɔw ci, k’a fɔ olugu ye ko: «Aw ye taga lagbɛri kɛ ne ye Ekurɔn dugu ta ala fɛ, min ye Baali Zebubu ye, k’a lɔn ni ne bɛna kɛnɛya ka bɔ nin bana ra.»

3Nka Matigi Ala ta mɛlɛkɛ nana a fɔ Tisibekacɛ Iliya1.3 Iliya: Dɔw b’a fɔ a ma ko Eli. ye, ko: «Wuri ka taga Samari masacɛ ta ciradenw kunbɛn, k’a fɔ o ye ko: ‹Aw bɛ tagara lagbɛri kɛ Ekurɔnkaw ta batofɛn le fɛ, min ye Baali Zebubu ye; o tuma yala Ala tɛ Izirayɛli jamana ra yan le wa?› 4O kosɔn aw ye taga a fɔ aw ta masacɛ ye ko Matigi Ala ko: ‹I lanin bɛ lanan min kan, i tɛna wuri ka bɔ o kan tuun; sabu i bɛna sa, sigiya tɛ o ra.› » Iliya ka o fɔ o ye minkɛ, a tagara.

5Ciradenw sekɔra ka taga Ahaziya fɛ. Ahaziya ko: «Mun kosɔn aw sekɔra ka na joona tan?» 6O k’a jaabi ko: «Cɛ dɔ le nana an kunbɛn, k’a fɔ an ye ko: ‹Masacɛ min ka aw ci, aw ye sekɔ ka taga a fɔ o ye ko Matigi Ala ko: I bɛ mɔgɔw cira ka taga lagbɛri kɛ Ekurɔnkaw ta ala fɛ, min ye Baali Zebubu ye; o tuma Ala tɛ Izirayɛli jamana ra yan wa?› A ko: ‹O kosɔn i lanin bɛ lanan min kan, i tɛna wuri ka bɔ o kan tuun; sabu i bɛna sa, sigiya tɛ o ra.› »

7Ahaziya ko: «Cɛ min tagara aw kunbɛn ka o kumaw fɔ aw ye, a bɛ cogo di le?» 8O k’a jaabi ko: «Bɛgansi le tun bɛ a ta derege ye; cɛsirinan min tun bɛ a cɛ ra, o tun ye gbolojuru le ye.» Ahaziya ko: «Tisibekacɛ Iliya lo!»

Ahaziya ko o ye taga Iliya mina

9Ahaziya k’a ta kɛrɛkɛdenw kuntigi dɔ ci ni cɛ bilooru ye Iliya kɔ, ko o ye taga a mina. O kuntigi tagara Iliya siginin sɔrɔ kuru kunna; a yɛlɛnna a kɔ, k’a fɔ a ye ko: «Ala ta cira, masacɛ ko i ye jigi ka na!» 10Iliya ka o cɛ bilooru kuntigi jaabi ko: «Ni ne ye Ala ta cira le ye can ra, o tuma tasuma ye jigi ka bɔ san fɛ ka ele ni i ta cɛ bilooru bɛɛ faga!» O yɔrɔnin bɛɛ, tasuma jigira ka bɔ san fɛ, ka o cɛ ni a ta cɛ bilooru bɛɛ faga. 11Ahaziya ka kuntigi wɛrɛ ci ni cɛ bilooru wɛrɛ ye Iliya fɛ. O kuntigi tagara se minkɛ, a ko Iliya ma ko: «Ala ta cira, masacɛ ko i ye teliya ka jigi ka na!» 12Iliya ka o fana jaabi ko: «Ni ne ye Ala ta cira le ye can ra, o tuma tasuma ye jigi ka bɔ san fɛ ka ele ni i ta cɛ bilooru bɛɛ faga!» O yɔrɔnin bɛɛ Ala ta tasuma jigira ka bɔ san fɛ ka na ale ni a ta cɛ bilooru bɛɛ faga.

13Ahaziya ka kuntigi sabanan ci ni cɛ bilooru wɛrɛ ye tuun. O kuntigi tagara yɛlɛn ka se Iliya kɔrɔ minkɛ, a k’a kinbiri gban Iliya kɔrɔ, ka makarikanw fɔ a ye, ko: «Ala ta cira, ne bɛ i daari, sabari, i ye hina ne ra, ka hina nin cɛ bilooru fana ra, i kana an nin halaki, sabu an ye i ta jɔnw le ye. 14Kuntigi fla minw kɔnna ka na, tasuma jigira ka bɔ san fɛ ka olugu ni o ta cɛ bilooruw bɛɛ faga. Nka sabari, i ye hina ne ra, i kana ne nin halaki.»

15Matigi Ala ta mɛlɛkɛ k’a fɔ Iliya ye ko: «Jigi ka taga ni a ye, i kana siran a ɲa.» Iliya jigira ka taga ni a ye masacɛ fɛ. 16Iliya tagara se yi minkɛ, a k’a fɔ masacɛ ye ko: «Matigi Ala ko: ‹I ka mɔgɔw ci ka taga lagbɛri kɛ Ekurɔnkaw ta batofɛn fɛ, min ye Baali Zebubu ye. O tuma Ala tɛ Izirayɛli jamana ra, mɔgɔ bɛ se ka ɲininkari kɛ min fɛ wa? Ayiwa, o kosɔn i lanin bɛ lanan min kan, i tɛna wuri ka bɔ o kan tuun; sabu i bɛna sa, sigiya tɛ o ra.› »

Ahaziya ta saya

17Ayiwa, Ahaziya nana sa, ka kaɲa ni Matigi Ala ta kuma ye, a tun ka kuma min fɔ Iliya ye. I n’a fɔ dencɛ tun tɛ a fɛ, a balemacɛ Yoramu le sigira masaya ra a nɔ ra; Zuda masacɛ Yoramu, min tun ye Yosafati dencɛ ye, a kɛra ale ta masaya san flanan le ra.

18Ahaziya ta kɛwale tɔw bɛɛ, a ka ko minw bɛɛ kɛ, o bɛɛ sɛbɛra Izirayɛli masacɛw ta kibaroyaw kitabu kɔnɔ.

2

Ala ka Iliya ta

1Lon min na Matigi Ala ka folonkonto dɔ lajigi ka Iliya2.1 Iliya: Dɔw b’a fɔ a ma ko Eli. ta ka taga ni a ye san fɛ, o lon na a ni Iliyasu2.1 Iliyasu: Dɔw b’a fɔ a ma ko Elize. tun bɛ bɔra Giligali ɲɔgɔn fɛ. 2Iliya ko Iliyasu ma ko: «Ele ye to yan, sabu Matigi Ala ka ne ci fɔ Betɛli.» Iliyasu k’a jaabi ko: «Ne bɛ kari Matigi Ala ɲanaman ni ele yɛrɛ tɔgɔ ra, ko ne tɛna bɔ i kɔ fiyewu.» O tagara ɲɔgɔn fɛ Betɛli.

3Ciraw ta jɛnkuru min tun bɛ Betɛli, o ciraw bɔra ka na Iliyasu fɛ ka na a fɔ a ye ko: «Yala i k’a lɔn ko Matigi Ala bɛna i matigicɛ ta ka bɔ i kunna bi wa?» Iliyasu ko: «Ne k’a lɔn cɔ. Aw ye je!»

4Iliya ko Iliyasu ma tuun ko: «Iliyasu, ele ye to yan, sabu Matigi Ala ka ne ci Zeriko.» Iliyasu k’a jaabi ko: «Ne bɛ kari Matigi Ala ɲanaman ni ele yɛrɛ tɔgɔ ra ko ne tɛna bɔ i kɔ fiyewu.» O tagara se Zeriko.

5Ciraw ta jɛnkuru min tun bɛ Zeriko, o ciraw gbarara Iliyasu ra k’a fɔ a ye ko: «Yala i k’a lɔn ko Matigi Ala bɛna i matigicɛ ta ka bɔ i kunna bi wa?» Iliyasu ko: «Ne k’a lɔn cɔ; aw ye je!»

6Iliya k’a fɔ a ye tuun ko: «I bɛna to yan, sabu Matigi Ala ka ne ci Zuridɛn ba yɔrɔ ra.» Iliyasu k’a jaabi ko: «Ne bɛ kari Matigi Ala ɲanaman ni ele yɛrɛ tɔgɔ ra, ko ne tɛna bɔ i kɔ fiyewu.» O fla ka sira mina ka kɛ taga ye. 7Ciraw ta jɛnkuru cɛ bilooru tagara o kɔ, ka taga lɔ ka o ɲasin o ma, ka o yɛrɛ mabɔ o ra dɔɔnin. O mɔgɔ fla lɔra Zuridɛn bada ra. 8Iliya k’a ta deregeba bɔ k’a kuturu, k’a kɛ ka ji gbasi; ji taranna fla ye ka sira bɔ cɛ ma, o fla tɛmɛna dugukolo jalan kan ba cɛ ma, ka ba tigɛ. 9O ka ba tigɛ minkɛ, Iliya ko Iliyasu ma ko: «I b’a fɛ ne ye min kɛ i ye, o fɔ ne ye sani k’a to Ala ye ne ta ka bɔ i kɔrɔ.» Iliyasu ko: «Sabari, i y’a to nin min bɛ i kan, o ɲɔgɔn hakɛya fla ye kɛ ne kan2.9 Izirayɛlimɔgɔw fɛ, dencɛ fɔlɔ le ka kan ka cɛn sigiyɔrɔma fla sɔrɔ ka tɛmɛ dencɛ tɔw kan. Iliyasu ka nin kuma fɔ k’a yira ko ale b’a fɛ ka sigi Iliya nɔ ra..»

10Iliya ko: «I ka min daari tan, o ye kogbɛlɛn le ye. Nka tuma min na Ala bɛna ne ta ka bɔ i kɔrɔ, ni i ka ne tagatɔ ye, o tuma i ka min daari, o bɛna kɛ i ye. Nka ni i ma ne tagatɔ ye, a tɛna kɛ i ye.»

11Ka o to sira ra, o bɛ kumana ka taga, sowotoro tasumaman ni so tasumaman dɔw nana don o fla cɛ, ka o faran ka bɔ ɲɔgɔn na. Folonkonto dɔ nana Iliya ta, k’a layɛlɛn ka taga ni a ye sankolo kɔnɔ. 12Iliyasu k’a flɛ, ka kule, k’a fɔ ko: «E, baba, baba, ele min tun ye Izirayɛli ta kɛrɛkɛjama ta sowotorotigiw ni a sotigiw bɛɛ jigi ye!»

O kɔ, Iliyasu ma Iliya ye tuun. A k’a yɛrɛ ta faniw mina ka o faran fla ye. 13Iliya ta deregeba min tun bɔra a kan na ka ben, Iliyasu ka o ta. O kɔ, a sekɔra ka taga lɔ Zuridɛn bada ra. 14Iliya ta deregeba min tun bɔra a kan na ka ben, a ka o kɛ ka ji gbasi, k’a fɔ ko: «Matigi Ala, Iliya ta Ala bɛ min sa?» Iliyasu fana ka ji gbasi, ji taranna fla ye ka sira bɔ cɛ ma, a tɛmɛna.

15Ciraw ta jɛnkuru min tun bɛ Zeriko, olugu tun b’a flɛra; o ko: «Iliya nin le bɛ Iliyasu kan!» O tagara a kunbɛn, ka o kinbiri gban a kɔrɔ. 16O ko a ma ko: «A flɛ, cɛ barakaman bilooru bɛ i ta baaradenw na yan. A to olugu ye taga i matigicɛ yɔrɔɲini. I b’a sɔrɔ ko Matigi Ala Nin k’a ta ka taga a bla kuru dɔ kan, walama kurufurancɛ dɔ ra.» Iliyasu ko o ma ko: «Aw kana o ci ka taga.» 17Nka o k’a fɔ k’a gbɛlɛya, fɔ a ma ɲa, Iliyasu ko o ma ko: «Aw ye o ci ka taga sa!» O ka o cɛ bilooru ci ka taga Iliya yɔrɔɲini fɔ tere saba, o m’a ye. 18O sekɔra ka na Iliyasu fɛ, o y’a sɔrɔ ale tun bɛ Zeriko. Iliyasu k’a fɔ o ye ko: «Ne tun m’a fɔ aw ye ko aw kana taga wa!»

Iliyasu ka ji saninya

19Lon dɔ, Zeriko dugumɔgɔw k’a fɔ Iliyasu ye ko: «An ta dugu sigiyɔrɔ ka ɲi, i ko an matigicɛ yɛrɛ ɲa b’a ra cogo min na. Nka a ji man ɲi, a dugukolo fana man di.» 20Iliyasu ko o ma ko: «Aw ye kɔgɔ kɛ minankura dɔ kɔnɔ, ka na ni a ye yan.» O nana ni a ye. 21Dugu ji bɛ woyo ka bɔ bunun min na, a bɔra ka taga o yɔrɔ ra, ka taga kɔgɔ bɔn bunun na, k’a fɔ ko: «Matigi Ala ko: ‹Ne ka nin ji saninya; a tɛna mɔgɔ faga tuun, a fana tɛna densɔrɔbariya bla bɛganw ni adamadenw na tuun.› »

22K’a ta o lon na fɔ ka na se bi ma, ji saninyara, i n’a fɔ Iliyasu ta kuma tun k’a fɔ cogo min na.

Betɛli dugu kanbelenw ka Iliyasu nɛni

23Iliyasu nana bɔ o yɔrɔ ra ka taga Betɛli. K’a tagatɔ to sira ra, kanbelennin dɔw bɔtɔ dugu kɔnɔ, olugu ka kɛ a lɔgɔbɔ ye, k’a fɔ a ma ko: «Yɛlɛn, kuncɛ wulannin! Taga, kuncɛ wulannin!» 24Iliyasu k’a kɔmunu ka o flɛ; a ka o danga Matigi Ala tɔgɔ ra. O yɔrɔnin bɛɛ, wara fla bɔra tu kɔnɔ ka ben o kanbelennin binaani ni fla kan ka o faga ka o sogo tigɛtigɛ.

25Iliyasu bɔra yi ka taga Karimɛli kuru yɔrɔ ra, ka bɔ yi ka taga Samari.

3

Izirayɛli masacɛ Yoramu ta wagati

1Akabu dencɛ Yoramu kɛra Izirayɛli masacɛ ye, Zuda masacɛ Yosafati ta masaya san tan ni seeginan na. Yoramu tun siginin bɛ Samari. A ka san tan ni fla le kɛ masaya ra. 2A ka kojugu kɛ Matigi Ala ɲa kɔrɔ; nka a ta kojugu ma a facɛ ni a bamuso ta bɔ, sabu a facɛ tun ka kabakurujan min lɔ Baali* ta jo tɔgɔ ra, a ka o ci ka bɔ yi. 3Nka a belen tora Nebati dencɛ Yerobohamu ta jurumun na, ale min tun ka Izirayɛlimɔgɔw bla jurumun na. Yoramu ma o jurumun dabla.

Izirayɛlimɔgɔw ka Mohabukaw kɛrɛ

4Ayiwa, bɛgan caman tun bɛ Mohabu masacɛ Mesa fɛ. A tun bɛ to ka sagaden waga kɛmɛ (100 000) le di Izirayɛli masacɛ ma san o san a ta ninsɔngɔ sara ye, ani sagajigi waga kɛmɛ (100 000), ani o siw bɛɛ. 5Nka Akabu nana sa minkɛ, Mohabu masacɛ murutira Izirayɛli masacɛ kama. 6Masacɛ Yoramu k’a ye ten minkɛ, a bɔra Samari, ka na Izirayɛli ta kɛrɛkɛdenw bɛɛ jate. 7A ka cira bla ka taga a fɔ Zuda masacɛ Yosafati ye ko: «Mohabukaw ta masacɛ murutira ne ma. Yala i tɛna taga ni ne ye ka taga Mohabukaw kɛrɛ wa?» Yosafati k’a jaabi ko: «Ne bɛ taga ni i ye; ne ni ele bɛɛ ye mɔgɔ kelen le ye, ne ta mɔgɔw ni i ta mɔgɔw bɛɛ ye kelen ye, ne ta sow fana ye ele ta le ye.» 8Yosafati ko: «An bɛna taga sira juman le fɛ?» Yoramu ko: «An bɛ taga Edɔmu kongokolon sira fɛ.»

9Izirayɛli masacɛ ni Zuda masacɛ ni Edɔmu masacɛ tagara. O ka tere wolonfla kɛ tagama ra. Ka o to sira ra, ji nana ban o fɛ; ji dɛsɛra mɔgɔw ra, bɛgan minw tun bɛ o kɔ, ji dɛsɛra olugu fana ra. 10Izirayɛli masacɛ ko o le ra ko: «E, o tuma Matigi Ala ka an masacɛ saba bɛɛ wele ka na an don Mohabukaw boro le kɛ!» 11Yosafati ko: «Yala Matigi Ala ta cira dɔ tɛ yan min bɛ se ka Matigi Ala ɲininka an ye wa?» Izirayɛli masacɛ ta jamana ɲamɔgɔ dɔ ko: «Safati dencɛ Iliyasu3.11 Iliyasu: Dɔw b’a fɔ a ma ko Elize. bɛ yan, min tun bɛ to ka ji kɛ Iliya3.11 Iliya: Dɔw b’a fɔ a ma ko Eli. boro kan.»

12Yosafati ko: «Ale kɔni bɛ Matigi Ala ta kuma yɛrɛ le fɔ.» Izirayɛli masacɛ, ani Yosafati, ani Edɔmu masacɛ tagara Iliyasu fɛ. 13Iliyasu ko Izirayɛli masacɛ ma ko: «Mun le bɛ ele ni ne cɛ? Taga i facɛ ta ciraw ni i bamuso ta ciraw fɛ.» Izirayɛli masacɛ ko Iliyasu ma ko: «Ɔn-ɔn! Matigi Ala le ka an masacɛ saba wele ka na an don Mohabukaw boro.» 14Iliyasu ko: «Ne bɛ kari Fangatigi Ala ɲanaman tɔgɔ ra, ne bɛ baara kɛ min ye, ko ni a tun ma kɛ Zuda masacɛ Yosafati kosɔn, ne tun tɛna ele flɛ, ne tun tɛna i jate yɛrɛ.» 15Iliyasu ko tuun ko: «Aw ye na ni gɔnifɔbaga dɔ ye yan.» Gɔnifɔbaga nana, ka na kɛ a ta gɔni fɔ ye minkɛ, Matigi Ala ta baraka donna Iliyasu ra. 16Iliyasu ko: «Matigi Ala ko, ko aw ye dinga caman sogi nin kɔdinga jalan kɔnɔ. 17Sabu Matigi Ala b’a fɔ aw ye ko aw tɛna fɔɲɔ mankan mɛn, aw tɛna sanji ye, nka nin kɔdinga bɛna fa ji ra. Aw ni aw ta misiw ni aw ta sagaw ni aw ta baw, ani aw ta bɛgan tɔw bɛɛ bɛna ji sɔrɔ ka min. 18Nka Matigi Ala belen tɛna dan o dɔrɔn ma. A bɛna Mohabukaw fana don aw boro. 19O ta dugu barakamanw, ani o ta dugubaw, aw bɛna o bɛɛ cici, ka o ta yiriɲumanw bɛɛ tigɛtigɛ ka ben, ka o ta bununw bɛɛ gberen, ka kabakuruw bɔn o ta sɛnɛkɛyɔrɔɲumanw bɛɛ ra, ka o cɛn.»

20O dugusagbɛ sɔgɔmada fɛ, sarakabɔwagati ra, ji woyora ka bɔ Edɔmu jamana fan na, fɔ ka na jamana bɛɛ fa ji ra.

21Ayiwa, Mohabukaw k’a mɛn minkɛ ko masacɛ dɔw bɛ nana olugu kɛrɛ, o ta cɛ o cɛ si tun sera kɛrɛtaga ma, o ka o bɛɛ wele, hali minw si tun tɛmɛna kɛrɛtaga ma, o ka olugu bɛɛ wele. O tagara lɔ o ta jamana dan na.

22Mohabukaw nana wuri sɔgɔmada joona fɛ ka tere manamanatɔ ye ji kan minkɛ, a kɛra o ɲa na ko o bɛɛ ye jori le ye, sabu ji ɲa tun wulenna o ɲa na. 23O ko: «E, jori lo! I b’a sɔrɔ ko nin masacɛw ka ɲɔgɔn kɛrɛ, ka ɲɔgɔn faga yi le. Ayiwa, Mohabukaw, an ye bori ka taga o ta fɛnw cɛ!»

24O borira ka taga Izirayɛlimɔgɔw sigiyɔrɔ ra, nka Izirayɛlimɔgɔw wurira o kama, ka o kɛrɛ, fɔ Mohabukaw borira. Izirayɛlimɔgɔw ka o gbɛn, ka taga don o ta jamana ra ka o faga. 25O ka o ta duguw ci; Izirayɛlimɔgɔw bɛɛ ka kabakuru kelen kelen firi o ta sɛnɛkɛyɔrɔɲumanw na ka yɔrɔw bɛɛ kɛ kabakuruw ye. O ka o ta bununw bɛɛ gberen, ka o ta yiriɲuman bɛɛ tigɛtigɛ. Kiri Haresɛti dugu kelen le tora ni a ma ci; nka Izirayɛlimɔgɔ dɔw nana ni o ta tafuraw ye ka na o dugu lamini, ka ben a kan.

26Mohabukaw ta masacɛ nana a ye ko kɛrɛ bɛ tɛmɛna olugu baraka kan minkɛ, a ka cɛ murutigi kɛmɛ wolonfla fara a yɛrɛ kan, ko o bɛ jama cɛtigɛ ka taga Edɔmu masacɛ kɔ, nka o ma se. 27A k’a ye ten minkɛ, a dencɛ fɔlɔ min tun ka kan ka sigi a nɔ ra masaya ra, a ka o mina, ka o kɛ saraka ye dugu kogo kan. Izirayɛlimɔgɔw ka o ye minkɛ, o jusu kasira. O bɔra Mohabukaw ta masacɛ kɔrɔ ka taga o ta jamana ra.

4

Iliyasu ka muso fagantan dɔ dɛmɛ

1Lon dɔ, cira minw tun bɛ ciraw ta jɛnkuru ra, olugu kelen ta muso nana Iliyasu fɛ, ka na kasi Iliyasu kɔrɔ, k’a fɔ a ye ko: «Ne ta cɛ min tun ye i ta baaraden ye, ale sara; ele fana k’a lɔn ko Matigi Ala ɲasiranbaga tun lo. Nka cɛ min ta juru bɛ an na, ale nana ko a bɛna ne dencɛ fla bɛɛ ta ka taga o kɛ a ta jɔnw ye.» 2Iliyasu ko muso ma ko: «Ne bɛ se ka mun le kɛ i ye sa! Fɛn min bɛ i fɛ so kɔnɔ, o fɔ ne ye.» Muso ko: «Foyi le tɛ i ta jɔnmuso fɛ ni turu fitini tɛ turubaranin dɔ kɔnɔ.»

3Iliyasu ko a ma ko: «Taga minan lakolon dɔw singa i sigiɲɔgɔnw bɛɛ fɛ. I ye a kɛ minan caman ye dɛ! 4O kɔ, i ye taga don i ta bon kɔnɔ, ka da tugu i ni i ta denw da ra, ka i ta turu yɛlɛma o minanw bɛɛ kɔnɔ. Ni minw fara, i ye olugu bla kɛrɛ fɛ.»

5Iliyasu ka min fɔ, muso tagara a kɛ ten. A tagara don so kɔnɔ, ka da tugu ale ni a denw da ra. Denw ka kɛ minanw di ye a ma, a ka kɛ turu yɛlɛma ye o kɔnɔ. 6Minanw bɛɛ nana fa tuma min na, a ko a dencɛ dɔ ma ko: «Na ni minan wɛrɛ ye!» Den k’a jaabi ko: «Minan wɛrɛ tɛ yi tuun!» O fɔra minkɛ, turu lɔra. 7Muso bɔra ka taga o fɔ Ala ta cira ye. Ala ta cira ko: «Taga turu fiyeere sisan, ka i ta juruw sara ni o wari ye. Ni min ka to o kɔ fɛ, i ye o kɛ i ni i denw ta baro ye.»

Sunamukamuso ta ko

8Lon dɔ, Iliyasu tun bɛ tɛmɛna Sunɛmu dugu kɔnɔ. O y’a sɔrɔ muso naforotigi dɔ tun bɛ o dugu kɔnɔ; ale ka Iliyasu daari ko a ye lɔ ka domuni kɛ o ta so. K’a ta o wagati ra, tuma o tuma ni Iliyasu tun bɛ tɛmɛ o dugu ra, a tun bɛ lɔ o muso ta so ka domuni kɛ.

9Lon dɔ, muso k’a fɔ a cɛ ye ko: «Ne k’a lɔn ko nin cɛ min bɛ to ka tɛmɛ an fɛ tuma bɛɛ, ko Ala ta mɔgɔ saninman lo. 10A to an ye bon fitini dɔ lɔ a ye sankaso kunna, ka lanan ni tabali ni siginan ni lanpan dɔ bla yi; ni o kɛra, ni a ka na an fɛ tuma o tuma, a bɛ se ka si o yɔrɔ ra.»

11Ayiwa, lon dɔ Iliyasu nana don o dugu kɔnɔ minkɛ, a tagara don o sankaso bon kɔnɔ ka si yi. 12Iliyasu k’a fɔ a ta baaraden kanbelen ye, min ye Gehazi ye, ko a ye taga Sunamukamuso wele ka na. Gehazi tagara a wele; a nana Iliyasu fɛ. 13Iliyasu k’a fɔ Gehazi ye ko: «A fɔ nin muso ye ko ale ka nin koɲumanw bɛɛ kɛ an ye; an bɛ se ka mun le kɛ ale ye sisan? Yala a b’a fɛ an ye a ko fɔ masacɛ ye wa, walama kɛrɛkɛjama kuntigi ye?» Muso k’a jaabi ko: «Ne siginin bɛ hɛra ra ne ta mɔgɔw cɛ ra ka ban.»

14Iliyasu k’a fɔ Gehazi ye tuun ko: «O tuma an bɛ se ka mun le kɛ a ye sa?» Gehazi ko: «Den kɔni t’a fɛ, a cɛ fana kɔrɔra ka ban.» 15Iliyasu ko Gehazi ma ko: «A wele ka na tuun!» Gehazi k’a wele; a nana ka na lɔ da ra. 16Iliyasu ko a ma ko: «San wɛrɛ ɲɔgɔntumasi, i bɛna dencɛ sɔrɔ!» Muso ko: «E, ɔn-ɔn, ne matigicɛ Ala ta cira, i kana i ta jɔnmuso nɛgɛ sa!»

17Nka muso nana kɔnɔ ta o sanyɛlɛma ra, o wagati kelen na. A ka dencɛ sɔrɔ, i n’a fɔ Iliyasu tun k’a fɔ a ye cogo min na.

Iliyasu ka Sunamukamuso dencɛ su lakunu

18Ayiwa, den nana kɔrɔya. Lon dɔ, a bɔra ka taga a facɛ kɔ simantigɛyɔrɔ ra. 19Den nana a fɔ a facɛ ye ko: «Ne kun, ne kun!» A facɛ k’a fɔ baaraden dɔ ye ko a ye taga ni a ye a bamuso fɛ. 20Baaraden ka den ta ka taga ni a ye a bamuso fɛ; a siginin tora a bamuso sen kan fɔ ka taga tere se kuncɛ. O kɔ, a sara. 21Muso yɛlɛnna ni den ye sankaso kunna, ka taga a la Ala ta cira ta lanan kan, ka da tugu a da ra ka bɔ.

22A k’a fɔ a ta cɛ ye ko: «Sabari i ye baaraden kanbelen dɔ bla ka na ni falimuso kelen ye yan. Ne b’a fɛ ka teliya ka taga Ala ta cira fɛ ka na.» 23A cɛ ko a ma ko: «Mun na i bɛ taga a fɛ bi? Karokura ɲanagbɛ tɛ, Nɛnɛkirilon* fana tɛ.» Muso ko: «Foyi tɛ yi.» 24A ko baaraden ye falimuso labɛn. A sigira fali kan, k’a fɔ baaraden ye ko: «Bla fali ɲa, an ye taga. Ni ne m’a fɔ i ye ko i ye lɔ, i kana lɔ ni ne ye sira ra.»

25Muso tagara Ala ta cira fɛ Karimɛli kuru kan. Ala ta cira k’a natɔ ye fɔ yɔrɔjan. A k’a fɔ a ta baaraden kanbelen Gehazi ye ko: «Sunamukamuso ye nin ye! 26Bori, i ye taga a kunbɛn, i ye a ɲininka ni a ka kɛnɛ, ni a cɛ ni a dencɛ ka kɛnɛ.» Gehazi tagara muso ɲininka; muso ko: «O bɛɛ ka kɛnɛ.» 27Muso tagara se Ala ta cira kɔrɔ Karimɛli kuru kan minkɛ, a birira ka Ala ta cira senw mina. Gehazi ko a b’a mina ka bɔ yi. Nka Ala ta cira ko: «A to yi, sabu a nin tɔɔrɔnin lo; nka Matigi Ala ka o ko dogo ne ma, a ma ne lasɔmi.» 28Muso ko Iliyasu ma ko: «Yala ne tun k’a fɔ ne matigicɛ ye ko ne bɛ den fɛ wa? Ne tun m’a fɔ i ye ko i kana ne nɛgɛ wa?»

29Iliyasu ko Gehazi ma ko: «I yɛrɛ cɛsiri, i ye ne ta bere ta i boro ka taga. Ni i ka bɛn ni mɔgɔ ye, i kana a fo; ni mɔgɔ ka i fo, i kana a lamina fana. I bɛ taga ne ta bere bla cɛnin ɲada kan.»

30Nka cɛnin bamuso ko: «Ne bɛ kari Matigi Ala ɲanaman ni ele yɛrɛ tɔgɔ ra, ko can ra, ne kɔni tɛna sekɔ ka taga ni i tɛ ni ne ye.» Iliyasu wurira o le ra ka gban muso kɔ. 31O y’a sɔrɔ Gehazi tun blara o ɲa ka ban. A tagara bere bla den ɲada kan; nka mankan ma bɔ, foyi ma kɛ. A sekɔra o le ra ka na Iliyasu kunbɛn, k’a fɔ a ye ko: «Cɛnin ma kunu dɛ!»

32Iliyasu tagara se so kɔnɔ minkɛ, a ka cɛnin lanin ye a ta lanan kan, a sara. 33A ka da tugu o fla da ra, ka Matigi Ala daari. 34A yɛlɛnna ka la den kan, k’a da don den da ra, k’a ɲadenw la den ɲadenw kan, k’a borow la den borow kan. A lanin tora den kunna minkɛ, den fari ka kɛ gban ye. 35O kɔ, a wurira ka yaalayaala bon kɔnɔ, ka sekɔ ka taga yɛlɛn ka la den kan tuun. Den tisora siɲaga wolonfla, k’a ɲa yɛlɛ. 36Iliyasu ka Gehazi wele k’a fɔ a ye ko a ye Sunamukamuso wele ka na. Gehazi k’a wele; a nana Iliyasu fɛ. Iliyasu k’a fɔ a ye ko: «I den ta!» 37Muso k’a yɛrɛ firi Iliyasu sen kɔrɔ, k’a kinbiri gban dugu ma a kɔrɔ, ka sɔrɔ ka wuri ka den ta ka bɔ.

Iliyasu ka domuni saninya

38O kɔ, Iliyasu sekɔra ka na Giligali. O y’a sɔrɔ kɔngɔba tun benna jamana kan. Ciraw ta jɛnkuru karamɔgɔdenw tun lajɛnnin bɛ Iliyasu kɔrɔ. Iliyasu k’a fɔ a ta baaraden kanbelen ye ko: «Nɛgɛdagaba sigi ta ra, i ye domuni dɔ tobi cira karamɔgɔdenw ye.» 39O ra, kelen bɔra ka taga kongo kɔnɔ, ka taga nanflaburu dɔw ɲini. A ka yiriden dɔw sɔrɔ yiri woyota dɔ ra; a ka o tigɛ caman k’a ta derege fa. A sera so kɔnɔ minkɛ, o ka o tigɛtigɛ k’a kɛ daga kɔnɔ, k’a sɔrɔ mɔgɔ si tun m’a lɔn yiri suguya min lo. 40O nana domuni bɔ k’a di mɔgɔw ma. Nka o k’a nɛnɛ minkɛ dɔrɔn, o ka kule ci ko: «E, Ala ta ciraden, nin bɛ mɔgɔ faga!» O ma se k’a domu.

41Iliyasu ko: «Aw ye na ni mugu dɔ ye yan.» O nana ni mugu ye. A ka mugu dɔ kɛ daga kɔnɔ, k’a fɔ o ye ko o ye domuni di mɔgɔw ma o ye a domu. Kabini o kɛra, domuni ma kojugu kɛ mɔgɔ si ra tuun.

Iliyasu ka domuni di mɔgɔ kɛmɛ ma

42Lon dɔ, cɛ dɔ bɔra Baali Salisa dugu kɔnɔ, ka na ni a ta foro siman fɔlɔ ye ka na o di Ala ta cira ma: burukun mugan, ani simankura; a tun ka o fɛnw kɛ a ta bɔrɔ le kɔnɔ ka na ni a ye. Iliyasu k’a fɔ a ta baaraden ye ko: «Nin mina k’a di mɔgɔw ma, o ye a domu.» 43A ta baaraden k’a jaabi ko: «Ne bɛ se ka nin buru taran mɔgɔ kɛmɛ ra cogo di?» Iliyasu ko: «A di o ma, o ye a domu, sabu Matigi Ala ko, ko o bɛna a domu fɔ k’a tɔ to.» 44A ka buru di o ma. O ka domuni kɛ fɔ k’a tɔ to, i n’a fɔ Matigi Ala tun k’a fɔ cogo min na.

5

Iliyasu ka Naaman ta bana kɛnɛya

1Siri masacɛ ta kɛrɛkɛjama kuntigi tɔgɔ tun ye ko Naaman. A matigicɛ min ye masacɛ ye, o tun b’a jate, ani k’a bonya kosɛbɛ; sabu Matigi Ala tun ka Sirikaw bɔsi Naaman le sababu ra. Kɛrɛkɛcɛfari tun lo, nka farirabana dɔ tun b’a ra.

2Wagati dɔ ra, benkannikɛbaga dɔw tun bɔra Siri jamana ra ka taga ben Izirayɛli jamana yɔrɔ dɔ kan, ka sungurunin dɔ mina ka na ni o ye. O sungurunin nana to baaradenya ra Naaman ta muso fɛ.

3Lon dɔ, o sungurunin k’a fɔ a matigimuso ye ko: «E, ni ne matigicɛ tun bɛ se ka taga Ala ta cira fɛ Samari dugu kɔnɔ, a tun bɛna a ta farirabana kɛnɛya.»

4Naaman tagara o kuma fɔ a matigicɛ ye, ko sungurunin min bɔra Izirayɛli jamana ra, ko o ka min fɔ, o le ye nin ye. 5Siri masacɛ ko Naaman ma ko: «Ayiwa, wuri ka taga Samari. Ne bɛna sɛbɛ dɔ ci Izirayɛli masacɛ ma.»

Naaman ka warigbɛ kilo kɛmɛ saba ni binaani ta, ani sanin kilo biwolonfla, ani deregebakura tan. 6A tagara ni sɛbɛ dɔ ye ka taga o di Izirayɛli masacɛ ma. A tun k’a fɔ o sɛbɛ kɔnɔ, ko: «Ne bɛ nin sɛbɛ di ne ta kɛrɛkɛjama kuntigi Naaman ma ka taga a di i ma, janko i ye a ta farirabana kɛnɛya.»

7Izirayɛli masacɛ ka sɛbɛ karan minkɛ, a k’a ta faniw mina ka o faran5.7 A ka o kɛ k’a yira ko a dimina le.; a ko: «O tuma ne le ye Ala ye, ko ne bɛ mɔgɔ faga, ka sɔrɔ k’a nin don a ra tuun wa, fɔ a bɛ na a fɔ ne ye ko ne ye mɔgɔ dɔ kɛnɛya, k’a ta farirabana ban? Aw yɛrɛ ɲa b’a ra ko a bɛ kɛrɛsababu le ɲinina ne fɛ tan.»

8Ala ta cira min ye Iliyasu5.8 Iliyasu: Dɔw b’a fɔ a ma ko Elize. ye, o kuma tagara se ale ma minkɛ, ko Izirayɛli masacɛ k’a ta faniw faran, a ka cira bla masacɛ ma, k’a fɔ a ye ko: «Mun na i ka i ta faniw faran? Aw ye o cɛ bla ka na ne fɛ yan; a bɛna a lɔn ko Ala ta cira dɔ bɛ Izirayɛli jamana ra.»

9Naaman nana ni a ta sow ni a ta sowotoro ye ka na lɔ Iliyasu ta bon da ra. 10Iliyasu ka mɔgɔ dɔ ci ka taga a fɔ a ye ko a ye taga ko Zuridɛn kɔ ra fɔ siɲaga wolonfla, ko a fari bɛna saninya, a bɛ kɛnɛya. 11O kuma fɔra Naaman ye minkɛ, Naaman dimina ka sira ta ko a bɛ sekɔ ka taga a ta jamana ra; a ko: «Ne tun b’a miirira ko ale yɛrɛ le bɛna bɔ ka na ne flɛ, k’a Matigi Ala tɔgɔ fɔ ne kan, k’a boro lala ne fari yɔrɔw kan, ka farirabana kɛnɛya. 12O tuma Damasi ta kɔw, minw ye Amana kɔ ni Paripari kɔ ye, olugu man fisa ni Izirayɛli jamana kɔw bɛɛ lajɛnnin ye wa? Yala ne tun tɛ se ka ko o kɔ dɔ ra ka kɛnɛya wa?»

A k’a kɔ don ka kɛ taga ye, a dimininba. 13A ta baaradenw gbarara a ra ka kuma a fɛ. O ko: «Baba, ni cira tun ka kogbɛlɛn dɔ le ɲini i fɛ, i tun tɛna o kɛ wa? Ni a nana a fɔ i ye ko i ye taga i yɛrɛ ko dɔrɔn le, janko i ye saninya, o tuma i ka kan ka o kɛ!» 14Naaman sekɔra o le ra, ka taga ko Zuridɛn kɔ ra fɔ siɲaga wolonfla, i n’a fɔ Ala ta cira tun k’a fɔ cogo min na. A fari nugura k’a kɛ i ko denfitini fari. A fari saninyara.

15Naaman ni a kɔmɔgɔw bɛɛ sekɔra ka taga Ala ta cira fɛ. A tagara se minkɛ, a lɔra Ala ta cira ɲa fɛ, k’a fɔ ko: «Sisan ne k’a lɔn ko Ala wɛrɛ tɛ dunuɲa yɔrɔ si ra tuun, ni Izirayɛli ta Ala tɛ. Ayiwa, sisan i ta jɔncɛ bɛ nin bonya min di i ma, sabari ka o mina.»

16Iliyasu k’a jaabi ko: «Ne bɛ kari Matigi Ala ɲanaman tɔgɔ ra, ne bɛ baara kɛ min ye, ko ne tɛna foyi mina.» Naaman k’a daari cogo bɛɛ ra, nka a ma sɔn. 17Naaman ko: «Ni i tɛna sɔn foyi ma, o tuma a to o ye i ta jamana dugukolo buguri dɔ di ne ma, min bɛ sofali fla ta doni bɔ5.17 O wagati mɔgɔw tun b’a miiri ko i tɛ se ka jamana dɔ ta ala bato, ni a sarakabɔyɔrɔ ma lalaga ni o jamana yɛrɛ bɔgɔ ye. O kosɔn Naaman ka nin ko kɛ.; sabu i ta jɔncɛ t’a fɛ ka saraka jɛnita* walama ninsɔndiya saraka* bɔ ala wɛrɛ ye tuun ni Matigi Ala tɛ.

18«Nka Matigi Ala ye yafa i ta jɔncɛ ma fɛn kelen min na, o ye nin ye: ni ne matigicɛ masacɛ ka don a ta ala Rimɔn ta batoso kɔnɔ tuma o tuma ko a b’a kinbiri gban, a bɛ digi ne boro le kan; o ra ne fana bɛ ne kinbiri gban Rimɔn ta batoso kɔnɔ. Ni ne nana taga ne kinbiri gban Rimɔn ta batoso kɔnɔ, Matigi Ala ye yafa i ta jɔncɛ ma o ra.» 19Iliyasu ko a ma ko: «Taga hɛra ra!»

Gehazi ta janfa

Naaman bɔra Iliyasu kɔrɔ, ka taga ka janfa dɔɔnin minkɛ, 20Ala ta cira Iliyasu ta baaraden min ye Gehazi ye, ale k’a fɔ a yɛrɛ kɔnɔ ko: «A flɛ, nin Sirikacɛ Naaman nana ni fɛn minw ye, ne matigicɛ ka o bɛɛ to a boro, a ma sɔn ka foyi si mina a boro. Ne bɛ kari Matigi Ala tɔgɔ ra, ko ne bɛna bori cɛ nin kɔ ka taga fɛn dɔ mina a fɛ!» 21Gehazi ka sira mina ka gban Naaman kɔ. Naaman nana a boritɔ ye ka na ale kɔ minkɛ, a jigira ka bɔ a ta sowotoro kɔnɔ, ka taga a kunbɛn; a ko a ma ko: «Hɛra le bɛ yi wa?» 22Gehazi ko: «Hɛra le bɛ yi. Ne matigicɛ le ka ne ci ko ne ye na a fɔ i ye ko cira karamɔgɔden kanbelen fla bɔra Efirayimu kuruyɔrɔw ra ka na ale fɛ; ko i ye warigbɛ kilo bisaba ni looru, ani deregebakura fla di.» 23Naaman ko: «Sabari, i ye warigbɛ kilo biwolonfla mina.» A k’a daari k’a gbɛlɛya ko a ye sɔn ka o mina; Naaman yɛrɛ ka warigbɛ kilo biwolonfla don bɔrɔ fla kɔnɔ ka o di a ma, ka deregebakura fla fana di a ta baaraden kanbelen fla ma, olugu ka o fɛnw mina ka bla Gehazi ɲa ka taga.

24Gehazi tagara se kongori kɔrɔ minkɛ, a ka o fɛnw mina baaradenw boro, ka taga o bla bon kɔnɔ. O kɔ, a ka baaradenw lasekɔ; olugu tagara. 25Sisan, ale yɛrɛ tagara a matigicɛ Iliyasu fɛ. Iliyasu k’a ɲininka ko: «Gehazi, ele tun tagara min le?» 26Gehazi ko: «I ta jɔncɛ tun ma taga yɔrɔ si!» Iliyasu ko: «Tuma min na cɛ jigira ka bɔ a ta sowotoro kɔnɔ ka na i kunbɛn, o tuma i ko ne nin tun tɛ ele yera wa? O tuma wariɲinituma le sera sisan kɛ, ani faniw, ani oliviyesunw, ani rɛzɛnforow, ani sagaw, ani misiw, ani jɔncɛw, ani jɔnmusow? 27Ayiwa, Naaman ta farirabana bɛna yɛlɛma ele ni i ta durujaw fɛ wagati bɛɛ.»

Gehazi bɔra Iliyasu kɔrɔ; o yɔrɔnin bɛɛ, farirabana k’a mina, k’a fari bɛɛ mina k’a gbɛ pepepe.

6

Iliyasu ka jendeden labɔ ji jukɔrɔ

1Lon dɔ, ciraw ta karamɔgɔdenw k’a fɔ Iliyasu6.1 Iliyasu: Dɔw b’a fɔ a ma ko Elize. ye ko: «A flɛ, an bɛ yɔrɔ min na yan ni i ye, o yɔrɔ ka dɔgɔ an ma sisan. 2A to an ye taga fɔ Zuridɛn kɔ da ra, an bɛɛ bɛ taga yiri kelen kelen tigɛ, ka yɔrɔ dɔ lɔ ka to o yɔrɔ ra.»

3Iliyasu ka o jaabi ko: «Aw ye taga.» Nka, o ra kelen k’a fɔ Iliyasu ye ko: «Sabari ka na ni i ta jɔnw ye.» A ka o jaabi ko: «Ne bɛna taga ni aw ye.» 4A tagara ni o ye. O tagara se Zuridɛn kɔda ra minkɛ, o ka kɛ yiriw tigɛ ye. 5Ka kelen to yiritigɛ ra, ale ta jendeden bɔra ka ben ji ra. A kulera ko: «E, an karamɔgɔ, ne tun k’a singa dɔ le fɛ.» 6Ala ta cira k’a ɲininka ko: «A benna min le?» A k’a yɔrɔ yira a ra. Iliyasu ka yirikunkurun dɔ tigɛ ka o firi a nɔ ra; jendeden fogonna ji kunna. 7A ko a ma ko a ye a ta. Cɛ k’a boro foni k’a ta.

Sirikaw ko o bɛ Iliyasu mina

8O wagati ra, Sirikaw ta masacɛ tun bɛ kɛrɛ ra ni Izirayɛlimɔgɔw ye. Sirikaw ta masacɛ kumana ni a ta jamana ɲamɔgɔw ye, k’a fɔ o ye ko: «An ta kɛrɛkɛjama bɛna sigi nin yɔrɔ le ra.» 9O yɔrɔnin bɛɛ, Ala ta cira ka mɔgɔ ci ka taga a fɔ Izirayɛli masacɛ ye ko: «Aw kana tɛmɛ nin yɔrɔ tisina ra, sabu Sirikaw bɛna taga yi le.» 10Izirayɛli masacɛ ka mɔgɔ dɔw ci, ko Ala ta cira ka yɔrɔ min ko fɔ o ye, ko dɔw ye taga dogo ka lɔ ka o yɔrɔ flɛ.

Ala ta cira ka Izirayɛli masacɛ lasɔmi ten, siɲaga kelen tɛ, siɲaga fla tɛ. 11A ko nana Siri masacɛ kɔnɔnɔfiri. A k’a ta kɛrɛkɛjama kuntigiw wele ka o ɲininka ko: «Anw cɛ ra min tigi bɛ ni Izirayɛli masacɛ ye, aw tɛ o fɔ ne ye wa?» 12A ta kɛrɛkɛjama kuntigiw ra kelen k’a jaabi ko: «Ne matigicɛ masacɛ, an si tɛ ni a ye! Ala ta cira Iliyasu min bɛ Izirayɛli jamana ra dɛ, ale le bɛ to ka hali i ta bonkɔnɔkumaw bɛɛ fɔ Izirayɛli masacɛ ye.» 13Siri masacɛ ko: «Aw ye taga a flɛ, a bɛ yɔrɔ min na; ne bɛna mɔgɔ ci ka taga a mina.» O mɔgɔw tagara, ka sekɔ ka na a fɔ masacɛ ye ko Iliyasu bɛ Dotan dugu kɔnɔ. 14A ka kɛrɛkɛden caman ci ka taga ni sow ni sowotorow ye. Olugu tagara se dugu kɛrɛ fɛ su fɛ; o ka dugu lamini. 15Ala ta cira ta baaraden nana wuri sɔgɔmada joona fɛ ka bɔ kɛnɛ ma. A barara ka kɛrɛkɛden caman ye, o ka dugu lamini ni o ta sow ni o ta sowotorow ye. Baaraden kanbelen tagara a fɔ Ala ta cira ye ko: «E, ne matigicɛ, an bɛna nin ko kɛ di?» 16Iliyasu k’a jaabi ko: «I kana siran, sabu an ta mɔgɔw ka ca ni olugu ta mɔgɔw ye.» 17A ka Ala daari k’a fɔ ko: «Matigi Ala, sabari, i ye a ɲa yɛlɛ, janko a ye yeri kɛ.» Matigi Ala ka baaraden kanbelen ɲa yɛlɛ. A ka sow ni sowotoro tasumamanw ye kuru fan bɛɛ ra, o ka Iliyasu lamini.

18Sirikaw nana kɛ na ye Iliyasu kɔ. Iliyasu ka Matigi Ala daari ko: «Matigi Ala, sabari ka nin kɛrɛkɛjama bɛɛ ɲa fiyen.» Matigi Ala ka o bɛɛ ɲa fiyen ka kaɲa ni Iliyasu ta kuma ye. 19Iliyasu k’a fɔ o ye ko: «Sira tɛ yan ye. Aw bɛ dugu min yɔrɔɲinina, o tɛ nin ye. Aw bɛ cɛ min yɔrɔɲinina, aw ye na ne bɛ taga ni aw ye o fɛ.» Iliyasu tagara ni o ye fɔ Samari dugu kɔnɔ. 20O tagara don Samari minkɛ, Iliyasu ko: «Matigi Ala, nin mɔgɔw ɲa yɛlɛ, janko o ye yeri kɛ.» Matigi Ala fana ka o ɲa yɛlɛ, o k’a ye ko olugu bɛ Samari dugu cɛmancɛ le ra. 21Izirayɛli masacɛ ka o ye minkɛ, ale ko Iliyasu ma ko: «Baba, an ye o faga wa?» 22Iliyasu k’a jaabi ko: «Aw kana o faga dɛ! Ni i ka taga kɛrɛ ra ni i ta kɛrɛkɛmuru ye, walama ni i ta kalan ye, ni i sera ka mɔgɔ minw ɲanaman mina ka na ni o ye, yala i bɛ olugu faga le wa? Domuni ni ji le di o ma, o ye domuni kɛ, ka min; o kɔ, o ye sekɔ ka taga o matigicɛ fɛ.» 23Izirayɛli masacɛ ka domuniba di o ma; o ka o domu, ka min. O kɔ, a ka o labla; o tagara o matigicɛ fɛ. K’a ta o wagati ra, Sirikaw ta kɛrɛkɛdenw ma to ka na Izirayɛli jamana ra tuun.

Kɔngɔ benna Samari dugu kan

24Wagati dɔ wɛrɛ ra tuun, Siri masacɛ min ye Bɛni Hadadi ye, ale k’a ta kɛrɛkɛjama bɛɛ lajɛn ka taga Samari dugu lamini. 25Sirikaw ka Samari dugu lamini ka mɛɛn; o kɛra sababu ye k’a to kɔngɔba benna Samari dugu kan, ka na a kɛ fɔ Samari dugu kɔnɔ, fali kunkolo kelen dɔrɔn sɔngɔ nana kɛ fɔ warigbɛ kilo kelen; tuganibo6.25 I b’a sɔrɔ ko o tun bɛ tuganibo le kɛ ka tobiri kɛ. Nka dɔw b’a miiri ko tuganibo ye nanfɛn dɔ tɔgɔ le ye yan. borotɛgɛ ɲa kelen sɔngɔ nana kɛ fɔ warigbɛ garamu bilooru ni looru ye.

26Lon dɔ, Izirayɛli masacɛ tun bɛ tagamana dugu kogo kunna; muso dɔ pɛrɛnna, k’a fɔ a ye ko: «E, ne matigicɛ masacɛ, ne bɔsi!» 27Masacɛ k’a jaabi ko: «Ni Matigi Ala ma i bɔsi, ne bɛ se ka i bɔsi ni mun ye? Yala simankisɛ gbasinin le bɛ ne fɛ wa, walama rɛzɛnji, ka o di i ma?» 28Masacɛ ko a ma tuun ko: «A kɛra di le?» Muso ko: «A flɛ, muso nin le k’a fɔ ne ye ko: ‹I dencɛ di, an b’a domu bi; sini an bɛna ne ta domu.› 29An ka ne dencɛ tobi k’a domu. O dugusagbɛ, ne ko a ye a dencɛ di an b’a domu minkɛ, a k’a dencɛ dogo.»

30Masacɛ ka o muso ta kuma mɛn minkɛ, a k’a ta derege mina k’a faranfaran6.30 A ka o kɛ k’a yira ko a jusu kasira kosɛbɛ.. Masacɛ nana kɛ tɛmɛ ye dugu kogo kunna tuun minkɛ, mɔgɔw k’a kɔrɔsi k’a ye ko a tun ka bɔrɔfani le don a yɛrɛ ra, a ta masacɛfaniw jukɔrɔ.

31Masacɛ ko: «Ni Safati dencɛ Iliyasu kunkolo tora a kan na bi kɔni, o tuma Ala ye kojugu suguya bɛɛ ben ne kan.»

32O wagati y’a sɔrɔ Iliyasu tun siginin bɛ a ta bon kɔnɔ, cɛkɔrɔbaw siginin bɛ a kɔrɔ. Izirayɛli masacɛ k’a ta mɔgɔ dɔ ci ka taga Iliyasu fɛ. Nka sani o ciraden ye se yi, Iliyasu tun k’a fɔ cɛkɔrɔbaw ye ko: «Aw y’a flɛ, cɛ mɔgɔfagabaga le ka mɔgɔ ci ka na ne kun tigɛ. Aw ye aw yɛrɛ kɔrɔsi, ni a ta ciraden ka se yan, aw ye da tugu a ɲa, k’a bari a kana don; ne bɛ a matigicɛ yɛrɛ senkan mɛnna a kɔ fɛ ka na.» 33K’a to o kuma ra ni o ye, masacɛ nana6.33 Kitabu dɔw kɔnɔ a sɛbɛra ko: ciraden nana se.. Masacɛ ko: «Nin kojuguw bɛɛ bɔra Matigi Ala yɛrɛ le ra; ne bɛ se ka ne jigi la Matigi Ala kan tuun cogo di?»

7

1Iliyasu7.1 Iliyasu: Dɔw b’a fɔ a ma ko Elize. ko: «Aw ye Matigi Ala ta kuma lamɛn. Matigi Ala ko: ‹Sini nin wagati kelen na, mugu tɛntɛnnin kilo tan, o sɔngɔ bɛna kɛ warigbɛ garamu tan ni kelen dɔrɔn; simankisɛ kilo mugan, o sɔngɔ fana bɛna kɛ warigbɛ garamu tan ni kelen dɔrɔn, Samari dugu donda ra yan.› » 2Kɛrɛkɛden min tun ye masacɛ blasirabaga ye, ale ka Ala ta cira jaabi ko: «Hali ni Matigi Ala ka wo dɔw le bɔ sankolo ra ka siman lajigi, nin ko bɛ se ka kɛ wa?» Iliyasu k’a jaabi ko: «Ele ɲa kɔni bɛna a ye, nka i tɛna dɔ domu a ra le.»

Sirikaw borira ka bɔ o sigiyɔrɔ ra

3O wagati ra, cɛ naani tun bɛ dugu donda ra, farirabana tun bɛ minw na. Olugu k’a fɔ ɲɔgɔn ye ko: «O tuma anw bɛna to yan tan fɔ ka na sa wa? 4Ni an ka don dugu kɔnɔ, an bɛna taga sa le, sabu kɔngɔ bɛ dugu kɔnɔ yi. Ni an ka to yan fana, an bɛna sa. Ni a bɛ ten, o tuma an ye taga an yɛrɛ di Sirikaw ma kunkelen. Ni o ka an to yi, o lo; ni o fana ka an faga, a banna.»

5O wurira terebenda fɛ ka taga Sirikaw ta kɛrɛkɛjama sigiyɔrɔ ra. O tagara se Sirikaw sigiyɔrɔ kɔrɔ minkɛ, o k’a ye ko mɔgɔ si tɛ yi.

6Matigi le tun ka sowotorow mankan ni soborikan ni kɛrɛkɛjamaba dɔ mankan don Sirikaw toro ra o sigiyɔrɔ ra yi. O kɛra minkɛ, Sirikaw k’a fɔ ɲɔgɔn ye ko: «A flɛ, Izirayɛli masacɛ ka Hɛtikaw ta masacɛw, ani Misirankaw ta masacɛw ni o ta kɛrɛkɛjamaw le wele ka na an kama.» 7Sirikaw wurira ka bori terebenda fɛ, ka o ta fɛnw bɛɛ to a cogo ra, o sigiyɔrɔ ra; o tagara ka o ta fanibonw ni o ta sow, ni o ta faliw bɛɛ to; o borira ka o yɛrɛ bɔsi. 8Ayiwa, farirabana tun bɛ o cɛ minw na, olugu tagara se Sirikaw sigiyɔrɔ ra minkɛ, o donna fanibon kelen kɔnɔ; o ka domuni kɛ ka min, ka warigbɛ ni sanin ni fani dɔw ta ka taga o dogo. O sekɔra ka na don fanibon dɔ wɛrɛ kɔnɔ tuun, ka fɛn dɔw ta ka taga o fana dogo.

Sirikaw boriko fɔra Izirayɛli masacɛ ye

9Ayiwa, o cɛ naani nana a fɔ ɲɔgɔn ye ko: «An bɛ min kɛra tan, o man ɲi. Kibaroɲuman le bɛ an fɛ bi, an ka kan ka min fɔ, nka an b’a kɛra an yɛrɛ dama ta ye. Ni an jera nin ko kan, k’a to tan fɔ ka taga dugu gbɛ, Ala bɛna o hakɛ bɔ an na. An ye taga nin ko lakari masacɛ ta somɔgɔw ye.»

10O tagara dugu donda kɔrɔsibaga dɔ wele, k’a fɔ ale ye ko: «An bɔra ka taga se Sirikaw sigiyɔrɔ ra, k’a ye ko mɔgɔ si tɛ yi, mɔgɔ si kan tɛ mɛnna yi. Sow ni faliw dɔrɔn le sirinin bɛ yi; fanibonw bɛ o cogo ra yi.» 11Dugu donda kɔrɔsibagaw ka mɔgɔ dɔ wele dugu kɔnɔ, ko a ye taga o ko lase masacɛ ni a ta sokɔnɔmɔgɔw ma. 12Masacɛ ka o kuma mɛn minkɛ, a wurira su fɛ k’a fɔ a ta jamana ɲamɔgɔw ye ko: «Sirikaw bɛ min kɛra an na, ne bɛna o ɲafɔ aw ye. O k’a lɔn ko kɔngɔ benna an kan minkɛ, o kosɔn o bɔra o sigiyɔrɔ ra ka taga dogo kongo kɔnɔ. O b’a fɛ an ye bɔ dugu kɔnɔ le, olugu ye an mina, ka sɔrɔ ka don dugu kɔnɔ.»

13Jamana ɲamɔgɔ dɔ ka masacɛ jaabi ko: «So minw belen tora an fɛ, an ye looru mina o sow ra, ka mɔgɔ dɔw ci ni o ye ka taga flɛri kɛ. Ni o tagara, o tɛna foyi cɛn an ye, sabu o ni Izirayɛlimɔgɔ tɔw bɛɛ le ye kelen ye, tɔ tɛ o si ra tuun. An ye o bla, o ye taga a flɛ k’a lɔn min bɛ yi.»

14O ka o sow bla sowotoro fla ɲa fɛ; masacɛ ka o mɔgɔw ci Sirikaw ta kɛrɛkɛjama sigiyɔrɔ ra, ko o ye taga a flɛ a bɛ cogo min na. 15O tagara, ka taga se fɔ Zuridɛn ba kɔrɔ. O k’a ye ko sira bɛɛ fanin bɛ faniw na, ani Sirikaw kɔrɔtɔkojugu tun ka fɛn minw firi o yɛrɛ kɔ. Ciradenw sekɔra ka na o ko lakari masacɛ ye.

16A kɛra ten minkɛ, jama girinna ka bɔ ka taga Sirikaw ta fɛnw cɛ. O wagati le ra, mugu tɛntɛnnin kilo tan sɔngɔ kɛra warigbɛ garamu tan ni kelen dɔrɔn; simankisɛ kilo mugan sɔngɔ fana kɛra warigbɛ garamu tan ni kelen dɔrɔn ye, ka kaɲa ni Matigi Ala ta kuma ye. 17Kɛrɛkɛden min tun ye masacɛ blasirabaga ye, masacɛ tun ka ale le bla ko a ye dugu donda kɔrɔsi. Nka mɔgɔw girintɔ ka bɔ dugu donda fɛ, o ka ale dɔn fɔ k’a faga dugu donda ra; tuma min na masacɛ tun tagara Ala ta cira fɛ, Ala ta cira tun ka o kuma le fɔ.

18O wagati le ra, Ala ta cira tun k’a fɔ ko: «Mugu tɛntɛnnin kilo tan sɔngɔ bɛna kɛ warigbɛ garamu tan ni kelen dɔrɔn ye; simankisɛ kilo mugan sɔngɔ fana bɛna kɛ warigbɛ garamu tan ni kelen dɔrɔn ye, sini nin wagati kelen na, Samari dugu donda ra yan.» 19Nka masacɛ blasirabaga tun ka Ala ta cira jaabi ko: «Hali ni Matigi Ala ka wo dɔw le bɔ sankolo ra ka siman lajigi, nin ko bɛ se ka kɛ wa?» Iliyasu tun k’a jaabi ko: «Ele ɲa kɔni bɛna a ye, nka i tɛna dɔ domu a ra le.» 20O le fana kɛra cɛ ra. Jama girintɔ k’a dɔn dugu donda ra, fɔ k’a faga.

8

Sunamukamuso ta ko

1Ayiwa, Iliyasu8.1 Iliyasu: Dɔw b’a fɔ a ma ko Elize. tun ka muso min dencɛ su lakunu, a tun k’a fɔ o muso ye ko: «Wuri ka taga yɔrɔ wɛrɛ, i ni i ta somɔgɔw. Ni aw ka yɔrɔ min sɔrɔ, aw ye taga to yi, sabu Matigi Ala bɛna kɔngɔ ben jamana kan; kɔngɔ bɛna ben jamana kan ka se fɔ san wolonfla.» 2Ala ta cira tun ka min fɔ, muso fana tun k’a kɛ ten. A ni a ta somɔgɔw tun tagara, ka taga sigi Filisikaw ta jamana ra fɔ san wolonfla.

3O san wolonfla tɛmɛnin kɔ, muso sekɔra ka bɔ Filisikaw ta jamana ra ka na a yɛrɛ ta jamana ra. A tagara masacɛ fɛ, ka taga a daari ko a y’a to o ye ale ta so ni a ta foro sekɔ ale ma.

4O y’a sɔrɔ masacɛ tun bɛ kumana ni Gehazi ye, min ye Ala ta cira ta baaraden ye. Masacɛ tun k’a fɔ a ye ko: «Iliyasu ka koba minw kɛ, o bɛɛ lakari ne ye!» 5Ayiwa, Iliyasu tun ka su dɔ lakunu cogo min na, Gehazi tun bɛ o ko lakarira masacɛ ye wagati min na, o wagati kelen yɛrɛ ra Iliyasu tun ka o muso min dencɛ su lakunu, o muso nana se masacɛ fɛ, k’a daari ko a y’a to o ye ale ta so ni a ta foro sekɔ a ma. Gehazi ko masacɛ ma ko: «Ne matigicɛ masacɛ, muso yɛrɛ ye nin ye; Iliyasu tun k’a dencɛ min fana su lakunu, o ye nin ye.» 6Masacɛ ka muso ɲininka; muso fana k’a bɛɛ ɲafɔ a ye. Masacɛ k’a ta baaraden dɔ bla ni muso ye, ko fɛn o fɛn ye muso ta ye, ko a ye taga o bɛɛ sekɔ a ma; ko tɔnɔ o tɔnɔ sɔrɔra muso ta foro ra kabini a tagalon, fɔ ka na se bi ma, ko o ye o bɛɛ sekɔ a ma fana.

Hazahɛli kɛra Siri masacɛ ye

7O kɔ, Iliyasu tagara Damasi. O wagati ra, Bɛni Hadadi, min ye Siri masacɛ ye, ale tun man kɛnɛ. O tagara a fɔ a ye ko: «Ala ta cira nana yan.» 8Siri masacɛ k’a fɔ Hazahɛli ye ko: «Bonya dɔ ta i boro, i ye taga Ala ta cira fɛ. I ye taga a fɔ a ye ko a ye Matigi Ala ɲininka ne ye, ko yala ne bɛna bɔ nin bana ra wa?»

9Hazahɛli tagara Iliyasu fɛ; a tun ka Damasi dugu fɛnɲumanw bɛɛ dɔ ta, ko a bɛ taga Iliyasu bonya ni o ye. A ka o fɛnw bɛɛ la ɲɔgɔmɛ binaani kɔ ra. A tagara se minkɛ, a lɔra Iliyasu ɲa fɛ k’a fɔ a ye ko: «I dencɛ Bɛni Hadadi, min ye Siri masacɛ ye, ale le ka ne ci i fɛ ka na i ɲininka ni ale bɛna kɛnɛya ka bɔ a ta bana ra.» 10Iliyasu k’a jaabi ko: «Taga a fɔ a ye ko: ‹Sigiya t’a ra, i bɛna kɛnɛya.› Nka can yɛrɛ ra, Matigi Ala k’a yira ne ra ko a bɛna sa.» 11O kɔ, Ala ta cira k’a ɲa lɔ Hazahɛli ra ka mɛɛn, fɔ ka na Hazahɛli yɛrɛ maroya. Ala ta cira kasira. 12Hazahɛli k’a ɲininka ko: «Mun na ne matigicɛ bɛ kasira?» Iliyasu k’a jaabi ko: «Ne bɛ kasira, sabu ele bɛna kojugu min kɛ Izirayɛlimɔgɔw ra, ne ka o lɔn. I bɛna tasuma don o ta dugu barakamanw ra. I bɛna o ta kanbelenw faga ni kɛrɛkɛmuru ye, ka denmisɛnninw bugɔ fɔ ka o ɲɔɲɔ, ka musokɔnɔmanw kɔnɔ faran.» 13Hazahɛli ko: «I ta jɔncɛ ye mun le ye, ka n’a fɔ ko ne bɛ nin kobaw ɲɔgɔn kɛ? Ne min tɛ foyi ye, ni wuru gbansan tɛ?» Iliyasu ko: «Matigi Ala k’a yira ne ra ko ele le bɛna kɛ Siri jamana masacɛ ye.»

14Hazahɛli bɔra Iliyasu kɔrɔ, ka taga a matigicɛ fɛ. A matigicɛ k’a ɲininka ko: «Iliyasu ka mun le fɔ?» A k’a jaabi ko: «A k’a fɔ ne ye ko sigiya t’a ra, i bɛna kɛnɛya.» 15O dugusagbɛ, Hazahɛli ka birifani dɔ ta, ka o su ji ra, k’a biri masacɛ ɲa kan, k’a nɛnɛkiri fereke; masacɛ sara. Hazahɛli sigira masaya ra a nɔ ra.

Zuda masacɛ Yoramu ta wagati

(Kibaroyaw flanan 21.2-20)

16Akabu dencɛ Yoramu ta masaya san loorunan na Izirayɛli mara kunna, ka Yosafati to masaya ra belen Zuda mara kunna, Yosafati dencɛ Yoramu sigira masaya ra Zuda mara kunna. 17Yoramu sigira masaya ra k’a si to san bisaba ni fla; a ka san seegi le kɛ masaya ra; a siginin tun bɛ Zeruzalɛmu. 18A ka Izirayɛli masacɛw ta siraw le tagama, i n’a fɔ Akabu ta somɔgɔw tun k’a kɛ cogo min na, sabu a tun ka Akabu denmuso dɔ le furu; a ka kojugu kɛ Matigi Ala ɲa kɔrɔ. 19Nka Matigi Ala ma sɔn ka Zuda mara halaki, a ta jɔncɛ Dawuda kosɔn, sabu a tun ka layiri ta Dawuda ye ko a bɛna a ta somɔgɔ dɔ to masaya ra wagati bɛɛ.

20Yoramu ta masaya wagati le ra, Edɔmukaw murutira, ka masacɛ dɔ sigi o yɛrɛ kunna, ko o tɛ to Zuda ta fanga kɔrɔ tuun. 21Yoramu tagara ni a ta sowotorow bɛɛ ye Sayiri. Su fɛ a tagara ben Edɔmukaw kan, ka o kɛrɛ; nka Edɔmukaw nana Yoramu ni a ta sowotorotigiw lamini. A laban, Yoramu ta kɛrɛkɛjama bɛɛ borira ka taga so. 22A kɛra ten, Edɔmukaw murutira, ka ban Zuda ta fanga ma fɔ bi. O wagati kelen na, Libina mɔgɔw fana murutira.

23Yoramu ta ko tɔw, a ka ko minw bɛɛ kɛ, o bɛɛ sɛbɛra Zuda masacɛw ta kibarow kitabu kɔnɔ. 24O kɔ, Yoramu sara, ka taga fara a bɛmaw kan. O k’a su don a bɛmacɛw suw kɛrɛ fɛ, a facɛ Dawuda ta masabonba kɔnɔ. A dencɛ Ahaziya sigira masaya ra a nɔ ra.

Zuda masacɛ Ahaziya ta wagati

(Kibaroyaw flanan 22.1-6)

25Akabu dencɛ Yoramu ta masaya san tan ni flanan na Izirayɛli mara kunna, Yoramu dencɛ Ahaziya sigira masaya ra Zuda mara kunna. 26Ahaziya sigira masaya ra k’a si to san mugan ni fla. A ka san kelen le kɛ masaya ra; a siginin tun bɛ Zeruzalɛmu. A bamuso tɔgɔ tun ye ko Atali; ale tun ye Izirayɛli masacɛ Omiri denmuso dɔ ye. 27Ahaziya tun ka Akabu ta somɔgɔw ta sira le ta. A ka kojugu kɛ Matigi Ala ɲa kɔrɔ; a k’a kɛ i n’a fɔ Akabu ta somɔgɔw tun k’a kɛ cogo min na, sabu furu tun bɛ a ta somɔgɔw ni Akabu ta somɔgɔw cɛ. 28Ale ni Akabu dencɛ Yoramu tagara kɛrɛ ra Siri masacɛ Hazahɛli kama, Ramɔti, Galadi mara ra. Sirikaw ka Yoramu mandimi o kɛrɛ ra. 29Ka Yoramu to kɛrɛ ra ni Siri masacɛ Hazahɛli ye Ramɔti, Sirikaw tun ka masacɛ Yoramu mandimi a fari yɔrɔ minw na, Yoramu sekɔra ko a bɛ taga o joriw flakɛ Zizirɛli. Zuda masacɛ Ahaziya, min tun ye Yoramu dencɛ ye, ale tagara ko a bɛ taga Akabu dencɛ Yoramu flɛ Zizirɛli, a ta bana wagati ra.

9

Yehu sigira masaya ra

1Cira Iliyasu9.1 Iliyasu: Dɔw b’a fɔ a ma ko Elize. ka cira karamɔgɔden dɔ wele k’a fɔ a ye ko: «Fani dɔ don, ka i yɛrɛ cɛsiri, ka turubara nin ta i boro ka taga Ramɔti, Galadi mara ra. 2Ni i sera yi, i ye Yehu yɔrɔɲini, min facɛ ye Yosafati ye, ani a bɛmacɛ ye Nimisi ye. I ye a wele ka bɔ a tɔɲɔgɔnw cɛ ra, ka taga ni a ye bon dɔ kɔnɔ aw danna. 3I bɛ turubara ta, ka turu kɛ a kun na, k’a fɔ ko Matigi Ala ko: ‹Ne bɛ turu kɛ i kun na, ka i sigi masaya ra Izirayɛli mara kunna.› O kɔ, i bɛ da yɛlɛ ka bori ka bɔ joona, i kana mɛɛn yi.»

4O cira kanbelen wurira ka taga Ramɔti dugu kɔnɔ, Galadi mara ra. 5A tagara se yi minkɛ, a k’a sɔrɔ ko kɛrɛkɛjama kuntigiw tun bɛ ɲɔgɔnye dɔ kɛra. A ko: «Kuntigi, kuma dɔ bɛ ne fɛ k’a fɔ i ye.» Yehu ko: «Kuntigi juman kelen ko lo an bɛɛ ra?» A ko: «Kuntigi, ele yɛrɛ ko lo.» 6Yehu wurira ka don ni a ye bon dɔ kɔnɔ. Kanbelen ka turu kɛ a kun na, k’a fɔ a ye ko: «Matigi Ala, Izirayɛli ta Ala ko: ‹Ne bɛ turu kɛ i kun na, ka i kɛ Izirayɛli masacɛ ye, Matigi Ala ta mɔgɔw ta masacɛ. 7I bɛna i matigicɛ Akabu ta somɔgɔw bɛɛ halaki; ni o kɛra, Yezabɛli ka ne ta cira minw faga, ani a ka ne Matigi Ala ta baaraden tɔ minw bɛɛ faga, ne bɛna o bɛɛ fagari hakɛ bɔ a ra. 8Akabu ta somɔgɔw bɛɛ bɛna halaki, ka Akabu ta so cɛdenw bɛɛ halaki Izirayɛli jamana ra, jɔn fara hɔrɔn kan. 9Ne ka min kɛ Nebati dencɛ Yerobohamu ta so ra, ani Ahiya dencɛ Bahesa ta so ra, ne bɛna o ɲɔgɔn le kɛ Akabu ta so ra. 10Wuruw bɛna Yezabɛli sogo domu Zizirɛli foro kɔnɔ. Hali mɔgɔ tɛna sɔrɔ k’a su don.› »

Ayiwa, karamɔgɔden kanbelen ka o kumaw fɔ minkɛ, a ka da yɛlɛ ka bori ka taga.

11Yehu nana sekɔ ka na a matigicɛ ta kuntigi tɔw kɔrɔ minkɛ, olugu k’a ɲininka ko: «Mun le bɛ yi? Nin fatɔcɛ nin nana i fɛ kun juman le ra?» Yehu ka o jaabi ko: «Foyi! Aw yɛrɛ ka nin mɔgɔ suguyaw ta kumaw lɔn!» 12Nka o ko Yehu ma ko: «Faninya lo! A fɔ an ye.» Yehu ko: «Ayiwa, a ka min fɔ ne ye, o le ye nin ye; a ko Matigi Ala ko: ‹Ne bɛ turu kɛ i kun na ka i kɛ Izirayɛli masacɛ ye.› »

13Yehu ka o fɔ minkɛ dɔrɔn, o bɛɛ teliyara ka o ta deregebaw bɔbɔ ka o lala Yehu sen kɔrɔ so donda senlayɔrɔ kan. O kɔ, o ka buru fiyɛ, ka kule ci ko: «An ta masacɛ Yehu!»

Yehu tagara Yoramu ni Ahaziya kama

14Ayiwa, Yosafati dencɛ Yehu, Nimisi mamaden, ale wurira Yoramu kama o cogo le ra. O y’a sɔrɔ Yoramu ni Izirayɛli ta kɛrɛkɛden tɔw bɛɛ tun bɛ Ramɔti dugu kɔrɔsira Galadi mara ra, Sirikaw ta masacɛ Hazahɛli kosɔn. 15Nka masacɛ Yoramu tun bɔra yi ka taga a yɛrɛ flakɛ Zizirɛli, sabu wagati min na o tun bɛ kɛrɛ ra ni Sirikaw ta masacɛ Hazahɛli ye, Sirikaw tun k’a mandimi.

Yehu k’a fɔ a tɔɲɔgɔnw ye o le ra ko: «Ni aw b’a fɛ can ra ko ne le ye kɛ masacɛ ye, o tuma aw kana a to mɔgɔ si ye bɔ dugu kɔnɔ yan, ka taga nin ko lakari Zizirɛli.»

16O kɔ, Yehu donna a ta sowotoro kɔnɔ ka taga Zizirɛli, sabu Yoramu tun lanin bɛ yi le; Zuda masacɛ Ahaziya fana tun nana ka na Yoramu flɛ.

17Ayiwa, kɛrɛkɛden min tun lɔnin bɛ Zizirɛli dugu sankaso kunna ka yɔrɔ kɔrɔsi, ale nana jama natɔ ye ni Yehu ye minkɛ, a ko: «Ne ɲa bɛ jama dɔ ra.» Yoramu ko a ma ko: «Sotigi dɔ ci ka taga o kunbɛn, k’a ɲininka ni hɛra lo.» 18O sotigi tagara Yehu kunbɛn, k’a fɔ a ye ko: «Masacɛ ko yala hɛra lo wa?» Yehu ko a ma ko: «Ele ta nafa juman le bɛ nin hɛra ra sisan? Tɛmɛ ka bla ne kɔ, an ye taga.»

Dugu kɔrɔsibaga k’a fɔ masacɛ ye ko: «Sotigi tagara se o ma, nka a ma sekɔ ka na.» 19Yoramu ko o ye sotigi wɛrɛ ci. Ale fana tagara se o ma k’a fɔ o ye ko: «Masacɛ ko, ko yala hɛra lo wa?» Yehu ko ale fana ma ko: «Ele ta nafa juman le bɛ nin hɛra ra sisan? Tɛmɛ ka bla ne kɔ, an ye taga.»

20Dugu kɔrɔsibaga k’a fɔ masacɛ ye tuun ko: «A tagara se o ma, nka a ma sekɔ ka na; o ta jama ɲamɔgɔ fana bɛ a ta sowotoro borira i ko Nimisi mamaden Yehu, sabu a bɛ a borira i ko fatɔ le.»

Yehu ka Yoramu faga

21Yoramu ko: «Aw ye ne ta sowotoro labɛn.» O k’a ta sowotoro labɛn. Izirayɛli masacɛ Yoramu ni Zuda masacɛ Ahaziya, olugu bɛɛ bɔra ni o ta sowotorow ye ka taga Yehu kunbɛn. O tagara bɛn ni a ye Zizirɛlikacɛ Nabɔti ta foro ra. 22Yoramu ka Yehu ye minkɛ dɔrɔn, a ko a ma ko: «Yehu, hɛra lo wa?» Yehu k’a jaabi ko: «Hɛra wa? Mun hɛra le bɛ o ye? Ka ele bamuso to a ta josɔn ni a ta subagayakow ra i ko hɛra wa?» 23Yoramu k’a ta so ɲasin fan wɛrɛ fɛ ka bori. A ko Ahaziya ma ko: «Ahaziya, janfa lo!» 24Nka Yehu k’a ta kalan kɛ ka Yoramu bon a kɔ ra, a kamankun fla cɛ. Biɲɛ k’a sɔnkun sɔgɔ fɔ ka taga bɔ a disi ra. Yoramu benna a ta sowotoro kɔnɔ yi. 25Yehu k’a fɔ a ta baaraden Bidikari ye ko: «A su ta k’a firi Zizirɛlikacɛ Nabɔti ta foro kɔnɔ yi; sabu i hakiri b’a ra, ko wagati min ele ni ne tun bɛ sowotoro kɔnɔ a facɛ Akabu kɔ fɛ, Matigi Ala tun ka nin danga kuma le fɔ a ma, ko: 26‹Kunu ne ka Nabɔti ni a dencɛw jori ye, nka ne bɛna o ɲɔgɔn le kɛ ele fana ra nin foro kelen kɔnɔ. Matigi Ala ko ten.› O kosɔn a ta k’a firi foro kɔnɔ, ka kaɲa ni Matigi Ala ta kuma ye.»

Yehu ka Ahaziya faga

(Kibaroyaw flanan 22.6-9)

27Zuda masacɛ Ahaziya ka o ye minkɛ, ale borira ka kɛ taga ye Bɛti Hagan sira fɛ. Yehu ni a ta mɔgɔw k’a gbɛn. Yehu pɛrɛnna, k’a fɔ a ta mɔgɔw ye ko: «Aw ye ale fana bon ni biɲɛ ye k’a faga a ta sowotoro kɔnɔ yi!» O k’a bon. Sira min bɛ yɛlɛn ka taga Guri, o tun bɛ tagara o sira le fɛ, Ibilehamu dugu kɔrɔ. Ahaziya borira ka taga Megido, ka taga sa yi. 28A ta baaradenw k’a ta k’a don sowotoro dɔ kɔnɔ, ka taga ni a ye Zeruzalɛmu. O tagara a su don a ta kaburu kɔnɔ, ka taga fara a bɛmaw kan, Dawuda ta masabonba kɔnɔ. 29Ahaziya tun kɛra Zuda mara masacɛ ye Akabu dencɛ Yoramu ta masaya san tan ni kelennan le ra.

Yehu ka Yezabɛli faga

30Ayiwa, o kɔ, Yehu tagara don Zizirɛli dugu kɔnɔ. Yezabɛli ka o mɛn minkɛ, a ka kale la a ɲa ra, k’a kunsigi labɛn ka ɲa, ka lɔ a ta sankaso finɛtiri ra, a bɛ flɛri kɛra sa. 31Yehu tun bɛ donna dugu donda* fɛ minkɛ dɔrɔn, Yezabɛli pɛrɛnna k’a fɔ a ye ko: «I bɛ nana hɛra le ra wa, ele Zimiri9.31 Yezabɛli ka Yehu tɔgɔ la yan ko Zimiri, sabu fɔlɔfɔlɔ o Zimiri tɔgɔ le tun ka Izirayɛli masacɛ Ela faga, ani Bahesa ta gbamɔgɔw bɛɛ (Masacɛw fɔlɔ 16.8-20)., min kɛra a matigicɛ fagabaga ye?»

32Yehu k’a kun kɔrɔta, ka finɛtiri flɛ, k’a fɔ ko: «Jɔntigiw le bɛ san fɛ yi, minw bɛ ni ne ye? Jɔn?» Lu baaraden fla, walama saba ɲɔgɔn jɛngɛra ka Yehu flɛ dugu ma. 33Yehu k’a fɔ olugu ye ko: «Aw ye a ɲɔni ka ben dugu ma yan.» O ka Yezabɛli ɲɔni k’a ben dugu ma, fɔ k’a jori seriseri kogo kan, ani sow kan. Yehu ka sow bori ka yɛlɛn a kan, k’a dɔndɔn.

34O kɔ, Yehu donna dugu kɔnɔ, ka taga domuni kɛ, ka min. A ko a ta mɔgɔw ma ko: «Aw ye taga aw janto nin muso danganin su ra, k’a sutara, sabu masacɛden lo.» 35Mɔgɔw tagara ko o bɛ taga a sutara, nka o ma taga foyi sɔrɔ a ra ni a kunkolo kolow tɛ, ani a senw, ani a borow. 36O sekɔra ka taga o fɔ Yehu ye. Yehu ko: «Matigi Ala tun ka o kuma le don a ta baaraden Iliya Tisibekacɛ da ra, ko: ‹Wuruw le bɛna Yezabɛli sogo domu Zizirɛli kongo kɔnɔ, 37ko Yezabɛli su tɔ bɛna kɛ nɔgɔ le ye dugukolo kan, Zizirɛli kongo kɔnɔ, k’a kɛ fɔ mɔgɔ tɛna se k’a fɔ tuun ko: Yezabɛli su ye.› »

10

Yehu ka Akabu ta somɔgɔw faga

1Akabu ta somɔgɔ cɛden biwolonfla tun bɛ Samari. Yehu ka sɛbɛ dɔw kɛ, ka o ci ka taga Samari, ka taga dɔ di Zizirɛli dugutigiw ma, ka dɔ di a cɛkɔrɔbaw ma, ka dɔ di Akabu ta somɔgɔ cɛdenw lamɔbagaw ma. A tun k’a fɔ o sɛbɛw kɔnɔ ko: 2«Ayiwa, i n’a fɔ aw matigicɛ masacɛ dencɛw bɛ ni aw ye ka ban, sowotorow ni sow fana bɛ aw fɛ, aw ta dugu laminina ni kogow ye, kɛrɛkɛminanw bɛ aw fɛ, o ra, ni nin sɛbɛ tagara se aw ma, 3aw matigicɛ dencɛw bɛɛ ra, aw y’a flɛ min ka ɲi, ani min ka ko lɔn, aw ye o sigi masaya ra a facɛ nɔ ra; o kɔ, aw ye kɛrɛ kɛ ka aw matigicɛ ta so mara.»

4O mɔgɔw ka o sɛbɛ karan minkɛ, o ja tigɛra kosɛbɛ. O ko: «Ni masacɛ fla bɛɛ ma se ka lɔ a ɲa fɛ, o tuma anw le bɛna se ka lɔ a ɲa wa?» 5O ra, masacɛ ta so kɔrɔsibaga, ani dugutigi, ani cɛkɔrɔbaw, ani masacɛ dencɛw lamɔbagaw, olugu ka cira bla Yehu ma k’a fɔ a ye ko: «Anw ye i ta jɔnw le ye; ni i ka min o min fɔ an ye, an bɛna o le kɛ. An tɛna mɔgɔ si sigi masaya ra. Ni min ka i yɛrɛ diya, i ye o le kɛ.»

6Yehu ka sɛbɛ dɔ wɛrɛ ci o ma tuun, k’a fɔ o ye ko: «Ni aw bɛ ni ne ye, ni aw b’a fɛ ka ne kan mina, o tuma aw ye na ni aw matigicɛ dencɛw bɛɛ kunkolow ye ne fɛ Zizirɛli yan, sini nin wagati ɲɔgɔn na.»

Ayiwa, o y’a sɔrɔ masacɛ dencɛ biwolonfla tun bɛ ni dugu ɲamɔgɔw ye, minw tun bɛ o lamɔna. 7O sɛbɛ tagara se o ma minkɛ, o ka masacɛ dencɛw bɛɛ mina, ka o cɛ biwolonfla bɛɛ kannatigɛ, ka o kunkolow don segi dɔw kɔnɔ, ka taga ni o ye Yehu fɛ Zizirɛli.

8Ciraden dɔ nana a fɔ Yehu ye ko o nana ni masacɛ dencɛw kunkolow ye. Yehu ko o ye o kunkolow bla kɛnɛ kan dugu donda ra, k’a kɛ ton fla, fɔ o lon dugusagbɛ sɔgɔma.

9O lon dugusagbɛ sɔgɔma, Yehu bɔra ka lɔ jama bɛɛ ɲa fɛ, k’a fɔ o ye ko: «Aw kɔni ka min kɛ, o bɛnna. Can lo, ne le ka ne matigicɛ janfa k’a faga. Nka jɔn le ka nin mɔgɔ tɔw bɛɛ faga? 10O ra, aw ka kan k’a lɔn ko Matigi Ala ka kuma o kuma fɔ Akabu ta so kama, ko o kumaw si tɛna to kɛbari ye. Matigi Ala tun ka kuma min don a ta baaraden Iliya da ra k’a fɔ, o kuma kɛra can ye.»

11Akabu ta somɔgɔ tɔ minw bɛɛ tun bɛ Zizirɛli, Yehu ka olugu bɛɛ faga, ani o ta mɔgɔbaw, ani o teriw, ani o ta sarakalasebagaw bɛɛ; a ma hali mɔgɔ kelen to.

Yehu ka Zuda kuntigiw faga

(Kibaroyaw flanan 22.8)

12O kɔ, Yehu wurira ka taga Samari. A tagara se Bɛti Ekɛdi minkɛ, yɔrɔ min ye sagagbɛnbagaw ta ɲɔgɔnlajɛnyɔrɔ ye, 13a ka Zuda masacɛ Ahaziya ta mɔgɔ dɔw ye yi. A ka olugu ɲininka ko: «Aw ye jɔnw le ye?» O k’a jaabi ko: «Anw ye Ahaziya ta mɔgɔ dɔw le ye; an bɛ tagara masacɛ ni masamuso dencɛw le fo.» 14Yehu k’a fɔ a ta mɔgɔw ye ko; «Aw ye o ɲanaman mina.» O ka o ɲanaman mina ka taga o kannatigɛ ka o firi Bɛti Ekɛdi dinga kɔnɔ. Olugu tun ye cɛ binaani ni fla. Yehu ma mɔgɔ si to.

Yehu ka Akabu ta mɔgɔ tɔw faga

15Ayiwa, Yehu bɔra o yɔrɔ ra, ka taga bɛn ni Rekabu dencɛ Yonadabu ye; ale fana tun bɛ nana a kunbɛn. Yehu k’a fo, k’a ɲininka ko: «Ne jusu gbɛra ele ye cogo min na, yala ele fana jusu gbɛra ne ye o cogo ra wa?» Yonadabu k’a jaabi ko: «Ne jusu gbɛra i ye.» Yehu ko: «Ni i jusu gbɛnin lo, o tuma i boro don ne boro.» Yonadabu k’a boro don a boro; Yehu k’a layɛlɛn a ta sowotoro kɔnɔ a yɛrɛ kɔrɔ, 16k’a fɔ a ye ko: «An ye taga; ne jijara Matigi Ala ye cogo min na, i bɛna o ye.» Yehu tagara ni Yonadabu ye a ta sowotoro kɔnɔ. 17O tagara se Samari minkɛ, Akabu ta somɔgɔ tɔ minw tun tora Samari, Yehu ka olugu bɛɛ faga, ka o halaki pewu, ka kaɲa ni Matigi Ala ta kuma ye, a tun ka min fɔ Iliya ye.

Yehu ka Baali ta sɔnnikɛbagaw faga

18O kɔ, Yehu ka jama bɛɛ lajɛn, k’a fɔ o ye ko: «Akabu ka Baali* bato dɔɔnin dɔrɔn le; nka ne Yehu kɔni bɛna a bato kosɛbɛ yɛrɛ le. 19Sisan aw ye Baali ta ciraw bɛɛ wele ka na ne fɛ yan, ani a batobagaw bɛɛ, ani a sarakabɔbagaw bɛɛ; mɔgɔ si kana fɔn; sabu ne b’a fɛ ka sarakaba le bɔ Baali ye. Ni mɔgɔ o mɔgɔ ka fɔn o sarakabɔ ra, o tigi ɲanaman tɛna to.» Yehu tun bɛ o ko kɛra ceguya le ra, janko ka Baali batobagaw bɛɛ faga.

20A k’a fɔ mɔgɔw ye ko: «Aw ye mɔgɔw wele ka na jamalajɛnba kɛ ka Baali bato.» O ka mɔgɔw wele. 21Yehu ka cira bla ka taga Izirayɛli mara bɛɛ ra. Mɔgɔ o mɔgɔ tun bɛ Baali batobaga ye, o bɛɛ nana; hali mɔgɔ kelen ma to. O nana don Baali ta batoso kɔnɔ ka bon fa, k’a ta a kun dɔ ra, ka taga a bla fɔ a kun dɔ ra. 22Cɛ min tun bɛ Baali ta sɔnnikɛfaniw ko ɲanabɔbaga ye, Yehu k’a fɔ o cɛ ye ko: «Fani dɔ bɔ k’a di Baali batobagaw bɛɛ ma.» Cɛ ka fani bɔ k’a di o ma. 23Yehu tagara don Baali batoso kɔnɔ ni Rekabu dencɛ Yonadabu ye. A k’a fɔ Baali batobagaw ye ko: «Aw ye bon yɔrɔ bɛɛ flɛ kosɛbɛ, janko ka la a ra ko Matigi Ala batobaga si tɛ ni aw ye yan, ko Baali batobagaw dɔrɔn le bɛ yan.» 24O kɔ, o donna sarakabɔyɔrɔ ra, ko o bɛ jɛnɲɔgɔnya sarakaw* ni saraka jɛnitaw* bɔ. O y’a sɔrɔ Yehu tun ka kɛrɛkɛcɛ biseegi bla kɛnɛ ma, k’a fɔ olugu ye ko: «Ni ne nana nin mɔgɔw labla aw ye, ni o ra kelen ka bɔsi aw min o min na, o tigi bɛ faga a nɔ ra.»

25O nana saraka jɛnitaw labɛn ka ban tuma min na, Yehu bɔra ka taga a fɔ kɛrɛkɛcɛw ni o kuntigiw ye ko: «Aw ye don ka o faga, hali mɔgɔ kelen kana bɔsi.» O donna o kɔ, ka o faga ni kɛrɛkɛmuru ye, ka o suw firi kɛnɛ ma. O kɔ, o donna Baali ta batoso kɔnɔnɔyɔrɔ yɛrɛ ra. 26O ka kabakurujanw labɔ Baali ta jobon kɔnɔ, ka o firi tasuma ra. 27Baali ja tun bɛ kabakuru min kan, o ka o cici. O yɔrɔ nana kɛ sokɔtagayɔrɔ le ye fɔ ka na se bi ma. 28Yehu ka Baali ta batori ko ban Izirayɛli jamana kɔnɔ o cogo le ra.

Yehu ta wagati laban

29O bɛɛ n’a ta, Nebati dencɛ Yerobohamu tun ka Izirayɛlimɔgɔw bla jurumun min na, Yehu ma se ka o lalɔ. Yerobohamu tun ka saninmisiden dɔw le lalaga, ka o bla Betɛli ni Dan, k’a to Izirayɛlimɔgɔw tagara kɛ o bato ye.

30Matigi Ala k’a fɔ Yehu ye ko: «Ko minw ka di ne ye, i ka o kɛ ka ɲa minkɛ, ani ne tun b’a fɛ ko min ye kɛ Akabu ta somɔgɔw ra, i ka o bɛɛ kɛ minkɛ fana, o ra i dencɛw bɛna to masaya ra Izirayɛli fɔ ka taga se o ta duruja naaninan ma.» 31O bɛɛ n’a ta, Yehu tun ma Matigi Ala, Izirayɛli ta Ala ta sariyaw sira tagama ni a jusukun bɛɛ ye. Yerobohamu tun ka Izirayɛlimɔgɔw bla jurumun minw na, a tun ma faran o jurumunw na.

32O wagati ra, Matigi Ala nana kɛ Izirayɛli jamana yɔrɔ dɔw mina ye, ka o di o juguw ma. Hazahɛli ka Izirayɛlimɔgɔw gbɛn ka bɔ o ta maraw ra. 33A ka Zuridɛn ba terebɔyanfan yɔrɔ mina, k’a ta Arowɛri, dugu min bɛ Arinɔn kɔda ra, ka taga a bla fɔ Galadi ni Basan mara ra, o kɔrɔ ye Rubɛn ta mɔgɔw ta mara, ani Gadi ta mɔgɔw ta mara, ani Manase ta mɔgɔw ta mara.

34Ayiwa, Yehu ta ko tɔw, a ka ko minw bɛɛ kɛ, ani a ta cɛfariya, o kow bɛɛ sɛbɛra Izirayɛli masacɛw ta kibaroyaw kitabu kɔnɔ. 35O kɔ, Yehu sara, ka taga fara a bɛmaw kan. O k’a su don Samari. A dencɛ Yohahazi sigira masaya ra a nɔ ra. 36Yehu ka wagati min kɛ masaya ra Izirayɛli, k’a to Samari, o kɛra san mugan ni seegi.

11

Atali sigira masaya ra

(Kibaroyaw flanan 22.10–23.21)

1Ayiwa, Ahaziya bamuso Atali nana a ye ko o ka ale dencɛ Ahaziya faga minkɛ, a fana wurira ko a bɛ Zuda masacɛden tɔw bɛɛ faga. 2Nka tuma min na o tun bɛ masacɛdenw fagara, masacɛ Yoramu denmuso Yehoseba, min ye Ahaziya balemamuso ye, ale ka Ahaziya dencɛ Yohasi dogo k’a ta, k’a bɔ a balemaw cɛ ra. A tagara a bla ni a lamɔbamuso ye Alabatosoba bon dɔ kɔnɔ. O k’a dogo Atali ɲa o cogo le ra; a kɛra ten, o m’a faga. 3A dogonin tora ni Yehoseba ye Matigi Ala ta batoso kɔnɔ fɔ san wɔɔrɔ. Atali le tun bɛ masaya ra jamana kɔnɔ.

Yohasi sigira masaya ra

(Kibaroyaw flanan 23.1-21)

4O san wolonflanan na, Karikaw11.4 Karikaw tun ye Azi mara ta kɛrɛkɛden dɔw ye. O tun bɛ masacɛ ta so ni Alabatoso kɔrɔsi sara ra. ta kɛrɛkuntigi minw bɛ cɛ kɛmɛ kɛmɛ kunna, sarakalasebaga Yehoyada ka olugu ni kɛrɛkɛcɛ tɔw wele; a tagara ni o ye Matigi Ala ta batoso kɔnɔ, ka taga kuma ka bɛn ni o ye; a k’a fɔ o ye ko o ye kari ale ye Matigi Ala ta batoso kɔnɔ yi. O kɔ, a ka masacɛ dencɛ yira o ra.

5A k’a fɔ o ye ko: «Aw bɛna min kɛ, o flɛ nin ye: Nɛnɛkirilon na, aw ta jɛnkuruba dɔ mɔgɔw le ka kan ka yɔrɔw kɔrɔsi. Wagati tɔw ra, jɛnkuru fitini kelen le bɛ deri ka masaso kɔrɔsi, 6flanan bɛ Suru ta yɔrɔ donda kɔrɔsi, sabanan bɛ to kɔrɔsibaga tɔw kɔ fɛ, ka o yɔrɔ ta donda kɔrɔsi. Nka sisan o jɛnkuru fitini saba bɛɛ le bɛna masaso kɔrɔsi ka ɲɔgɔn sɔn. 7Jɛnkuruba fla tɔw, minw tun tɛ baara kɛ Nɛnɛkirilon na, olugu bɛna na Alabatosoba kɔrɔsi, sabu masacɛ bɛ yi le. 8Aw ye masacɛ lamini fan bɛɛ ra, aw bɛɛ ta kɛrɛkɛminanw ye kɛ aw boro. Ni mɔgɔ o mɔgɔ ko a bɛ tɛmɛ aw ra jagboya ra, aw ye o tigi faga. Ni masacɛ bɛ taga yɔrɔ o yɔrɔ, aw ka kan ka kɛ a kɔ k’a blasira.»

9Sarakalasebaga Yehoyada tun ka kuma o kuma fɔ cɛ kɛmɛ kuntigiw ye, o ka o bɛɛ kɛ a cogo ra. O bɛɛ ka o ta mɔgɔw ta, minw ta baara tun bɛ damina o Nɛnɛkirilon na, ani minw ta baara tun ka kan ka ban; o tagara sarakalasebaga Yehoyada fɛ. 10Masacɛ Dawuda ta tamanw, ani a ta nɛgɛbɛnnan minw tun bɛ Matigi Ala ta batoso kɔnɔ, sarakalasebaga ka o di kuntigiw ma. 11Kɛrɛkɛcɛw bɛɛ lɔlɔra ni o ta kɛrɛkɛminanw ye o boro, sarakajɛnifɛn* ni Alabatosoba kɔrɔ, ka masacɛ lamini, k’a ta Alabatosoba woroduguyanfan na ka taga a bla a sahiliyanfan na. 12Sarakalasebaga Yehoyada nana masacɛ dencɛ labɔ kɛnɛ ma, ka masafugula biri a kun na, ka Ala ta jɛnɲɔgɔnya kitabu di a ma. O ka turu saninman* kɛ a kun na, k’a kɛ masacɛ ye. O ka tɛgɛrɛ fɔ, ka pɛrɛn k’a fɔ ko: «Ala ye si di masacɛ ma!»

Atali sacogo

13Ayiwa, Atali ka kɛrɛkɛcɛw ni jama mankan mɛn minkɛ, a nana Matigi Ala ta batoso kɔrɔ, jama yɔrɔ ra. 14A ka flɛri kɛ, ka bara ka masacɛ lɔnin ye Alabatosoba samasen kɔrɔ, i n’a fɔ a tun bɛ deri k’a kɛ cogo min na. Kɛrɛkuntigiw ni burufiyɛbagaw tun lɔnin bɛ masacɛ kɔrɔ. Jamana mɔgɔw bɛɛ tun ninsɔndiyaninba lo; burufiyɛbagaw tun bɛ buruw fiyɛra. Atali ka o ye minkɛ, a k’a ta derege mina k’a faran, ka pɛrɛn k’a fɔ ko: «Nin ye janfa le ye, nin ye janfa le ye!» 15Ayiwa, cɛ kɛmɛ kuntigi minw tun bɛ kɛrɛkɛjama ɲa fɛ, sarakalasebaga Yehoyada k’a fɔ olugu ye ko: «Aw ye a mina ka bɔ ni a ye Alabatosoba kɔnɔ, mɔgɔw cɛ ra; ni mɔgɔ o mɔgɔ ka gban a kɔ, aw ye o tigi faga ni kɛrɛkɛmuru ye.» Sarakalasebaga tun k’a fɔ fana ko a man kan ka faga Alabatosoba kɔnɔ. 16O k’a mina; o tagara se ni a ye Sow ta donda kɔrɔ masaso ra minkɛ, o k’a faga o yɔrɔ ra yi.

Yehoyada ka Yohasi sigi masaya ra

17Sarakalasebaga Yehoyada ka jɛnɲɔgɔnya* don Matigi Ala ni masacɛ ni jama cɛ, k’a fɔ ko jama ka kan ka kɛ Matigi Ala ta mɔgɔw le ye; a ka jɛnɲɔgɔnya dɔ fana don masacɛ ni jama cɛ.

18Jamana mɔgɔw bɛɛ tagara ben Baali* ta jobon kan k’a ci. O k’a sarakabɔnanw ni a jaw bɛɛ cici, ka Baali ta sarakalasebaga yɛrɛ faga, min ye Matan ye. Sarakalasebaga Yehoyada ka mɔgɔ dɔw bla Matigi Ala ta batoso kɔnɔ k’a kɔrɔsi. 19O kɔ, kɛrɛkuntigi minw tun bɛ cɛ kɛmɛ kunna, a ka olugu wele, ani Karikaw, ani kɛrɛkɛcɛ tɔw, ani jama bɛɛ; o bɔra ni masacɛ ye Matigi Ala ta batoso kɔnɔ, ka tɛmɛ kɛrɛkɛdenw ta donda fɛ, ka taga ni a ye masaso kɔnɔ. O sera yi minkɛ, o ka masacɛ Yohasi sigi masasiginan kan. 20Jamana mɔgɔw bɛɛ tun ninsɔndiyara; dugu fana tun laganfiyara, sabu o tun ka Atali faga ni kɛrɛkɛmuru ye masaso kɔnɔ yi.

12

Zuda masacɛ Yohasi ta wagati

(Kibaroyaw flanan 24.1-3)

1Yohasi sigira masaya ra k’a si to san wolonfla. 2A sigira masaya ra Yehu ta masaya san wolonflanan le ra. A ka san binaani le kɛ masaya ra; a siginin tun bɛ Zeruzalɛmu. A bamuso tɔgɔ tun ye ko Sibiya; a tun bɛ bɔ Bɛri Seba. 3Ko minw terennin lo Matigi Ala ɲa kɔrɔ, Yohasi ka o le kɛ, sabu sarakalasebaga Yehoyada ta wagati bɛɛ ra, ale tun bɛ to k’a karan. 4O bɛɛ n’a ta, sɔnnikɛyɔrɔ minw tun bɛ kongoriw kan, a ma olugu bɔ yi. Mɔgɔw belen tun bɛ taga wusunan sarakaw* ni saraka wɛrɛw bɔ o sɔnnikɛyɔrɔw ra.

Yohasi ka Alabatosoba lalaga

(Kibaroyaw flanan 24.4-14)

5Lon dɔ, Yohasi k’a fɔ sarakalasebagaw ye ko: «Mɔgɔw bɛ to ka na ni wari minw ye Matigi Ala ta batoso kɔnɔ, ka na o kɛ saraka ye, o ta kunmabɔri sarakaw ta wariw12.5 Izirayɛli cɛden fɔlɔw bɛɛ tun ka kan ka warida dɔ di Ala ma janko ka o yɛrɛ kunmabɔ (Sariya 5.15)., ani o ta dajurudafa sarakaw ta wariw, ani o ta diyanya sarakaw ta wariw, aw ye o wariw bɛɛ kɛ ɲɔgɔn kan.

6«Wariminabagaw ye to ka o wariw mina k’a di sarakalasebagaw ma. Ni aw ka yɔrɔ o yɔrɔ cɛnnin ye Alabatosoba kɔnɔ, aw ye o wari kɛ ka o yɔrɔw lalaga.»

7Nka fɔ ka taga se masacɛ Yohasi ta masaya san mugan ni sabanan ma, Alabatosoba yɔrɔ minw tun cɛnna, sarakalasebagaw belen tun ma o yɔrɔw lalaga fɔlɔ. 8Masacɛ Yohasi ka sarakalasebaga Yehoyada ni sarakalasebaga tɔw wele k’a fɔ o ye ko: «Mun kosɔn aw ma Alabatosoba yɔrɔ cɛnninw lalaga? Sisan wariminabagaw bɛ to ka wari min di aw ma, aw kana o wari mara tuun; aw ye o di, janko Alabatosoba ye lalaga ni o ye.»

9Sarakalasebagaw sɔnna ko olugu tɛna wari mina mɔgɔw fɛ k’a mara tuun, ko olugu yɛrɛ le tɛna Alabatoso baaraw kɛ fana.

10Sarakalasebaga Yehoyada ka kɛsu dɔ ɲini, ka wo dɔ bɔ a datugunan sanfɛyɔrɔ ra, k’a bla sarakajɛnifɛn* kɔrɔ, kininboroyanfan fɛ, mɔgɔw bɛ tɛmɛ yɔrɔ min na ka don Matigi Ala ta batoso kɔnɔ. Sarakalasebaga minw tun bɛ to ka donda kɔrɔsi, mɔgɔw tun bɛ na ni wari min o min ye Matigi Ala ta so kɔnɔ, olugu tun bɛ o wari bla o kɛsu kɔnɔ. 11Ni o nana a ye ko mɔgɔw nana ni wari min ye Matigi Ala ta batoso kɔnɔ, ko o wari cayara kɛsu kɔnɔ tuma min na, masacɛ ta sɛbɛrikɛbaga ni sarakalasebagaw kuntigi bɛ taga o wari bɔ k’a jate, k’a kɛ bɔrɔw kɔnɔ. 12O kɔ, mɔgɔ minw tun blara Matigi Ala ta batoso ta baaraw kunna, o tun bɛ taga o wari jatenin di olugu ma. Olugu bɛ Matigi Ala ta batoso baarakɛbagaw sara ni o wari ye: yiribaarabagaw, ani baaradenw, 13ani bonlɔbagaw, ani kabakurulɛsɛbagaw. O tun bɛ yiriw fana san, ani kabakuru lɛsɛnin minw tun ka kan ka kɛ ka Matigi Ala ta batoso yɔrɔ cɛnninw lalaga, ani fɛn o fɛn tun ka kan ka san ka so lalaga.

14Nka mɔgɔw nana ni wari min ye Matigi Ala ta batoso kɔnɔ, o ma o wari kɛ ka Alabatoso ta tasa warigbɛramanw si lalaga, walama muruw, walama jifiyɛw, walama burufiyɛtaw; o ma fɛn saninlaman walama fɛn warigbɛraman si lalaga ni o wari ye. 15O tun bɛ o wariw bɛɛ di baarakɛbagaw le ma, janko o y’a kɛ ka Matigi Ala ta batoso lalaga. 16Wari tun bɛ dira mɔgɔ minw ma, janko o ye baarakɛbagaw sara, o tun tɛ o mɔgɔw ɲininka ko wari donna baara min na ko o ye o ɲafɔ, sabu o ta kow gbɛnin tun lo. 17Nka o tun tɛ na ni hakɛ yafa sarakaw* ni jurumunyafa sarakaw* ta wari ye Matigi Ala ta batoso kɔnɔ. O wariw tun ye sarakalasebagaw yɛrɛ ta le ye.

Yohasi ta masaya laban

(Kibaroyaw flanan 24.23-27)

18O wagati ra, Siri masacɛ min ye Hazahɛli ye, ale nana Gati dugu kɛrɛ, ka o dugu mina; o kɔ, a tun b’a fɛ ka taga Zeruzalɛmu fana kɛrɛ. 19O tuma, fɛn minw tun blara danna Ala ye, Zuda masacɛ Yohasi ka o fɛnw bɛɛ cɛ; a bɛma minw tun bɛ masaya ra Zuda fɔlɔfɔlɔ, minw ye Yosafati, ani Yoramu, ani Ahaziya ye, olugu tun ka fɛn minw bɛɛ bla danna Ala ye, ani ale yɛrɛ tun ka fɛn minw bɛɛ bla danna, a ka o fɛnw bɛɛ cɛ, ani sanin min bɛɛ tun bɛ Matigi Ala ta batoso naforoblayɔrɔ ra, ani sanin min tun bɛ masacɛ yɛrɛ ta so kɔnɔ, a ka o bɛɛ ta ka o ci Siri masacɛ ma, min ye Hazahɛli ye. O kɛra minkɛ, Hazahɛli faranna Zeruzalɛmu na.

20Ayiwa, Yohasi ta kɛwale tɔw, a ka ko minw bɛɛ kɛ, o kow bɛɛ sɛbɛra Zuda masacɛw ta kibaroyaw kitabu kɔnɔ.

21Lon dɔ, a ta jamana ɲamɔgɔw wurira a kama, k’a janfa; o benna a kan k’a faga Bɛti Milo, yɔrɔ min bɛ Sila jigijigi ra. 22A ta jamana ɲamɔgɔ minw ye Simehati dencɛ Yozabadi ye, ani Somɛri dencɛ Yehozabadi, olugu le k’a faga. A sara minkɛ, o k’a su don a bɛmacɛw suw kɛrɛ fɛ Dawuda ta masabonba kɔnɔ. A dencɛ Amasiya sigira masaya ra a nɔ ra.

13

Izirayɛli masacɛ Yohahazi ta wagati

1Zuda masacɛ Yohasi, min tun ye Ahaziya dencɛ ye, ale ta masaya san mugan ni sabanan na, Yehu dencɛ Yohahazi sigira masaya ra Izirayɛli mara kunna; a siginin tun bɛ Samari dugu kɔnɔ. A ka san tan ni wolonfla le kɛ masaya ra. 2A ka kojugu kɛ Matigi Ala ɲa kɔrɔ. Nebati dencɛ Yerobohamu ka jurumun minw kɛ, a tun ka Izirayɛlimɔgɔw bla jurumun minw na, Yohahazi ka o sira le ta; a ma sɔn ka faran o jurumunw na. 3Matigi Ala dimina Izirayɛlimɔgɔw kɔrɔ kosɛbɛ. A ka o don Siri masacɛ Hazahɛli boro, ani Hazahɛli dencɛ Bɛni Hadadi fana boro, o masacɛw ta tere bɛɛ ra.

4Nka Yohahazi nana Matigi Ala daari ko a ye yafa ale ma. Matigi Ala k’a lamɛn; sabu Siri masacɛ tun bɛ Izirayɛlimɔgɔw minako juguyara cogo min na, Matigi Ala tun ka o bɛɛ ye. 5O ra, Matigi Ala ka mɔgɔ di Izirayɛlimɔgɔw ma min kɛra o bɔsibaga ye. Izirayɛlimɔgɔw bɔsira ka bɔ Sirikaw boro minkɛ, o tora o ta jamana ra ɲasuma ra, i ko o tun bɛ cogo min na fɔlɔfɔlɔ.

6Nka o bɛɛ n’a ta, Yerobohamu ni a ta somɔgɔw tun ka Izirayɛlimɔgɔw bla jurumun minw na, Izirayɛlimɔgɔw ma faran o jurumunw na. O ka o sira kelen le ta, ka o jurumun kelen kɛ fana. Hali o tun bɛ Asera ta jo sɔn bere min kan, o bere belen tun turunin bɛ Samari.

7Siri masacɛ tun ka Yohahazi ta kɛrɛkɛjama tɔ bɛɛ halaki, ka o kɛ i ko simangbasiyɔrɔ buguri. A laban, foyi tun ma to Yohahazi ta kɛrɛkɛjama ra tuun ni sotigi bilooru tɛ, ani sowotoro tan, ani kɛrɛkɛden sennaman waga tan.

8Ayiwa, Yohahazi ta kɛwale tɔw, a ka ko minw bɛɛ kɛ, ani a ta cɛfariya, o kow bɛɛ sɛbɛra Izirayɛli masacɛw ta kibaroya kitabu kɔnɔ. 9Yohahazi nana sa ka taga fara a bɛmaw kan; o k’a su don Samari. A dencɛ Yohasi sigira masaya ra a nɔ ra.

Izirayɛli masacɛ Yohasi ta wagati

10Zuda masacɛ Yohasi ta masaya san bisaba ni wolonflanan na, Yohahazi dencɛ Yohasi sigira masaya ra Izirayɛli mara kunna; a siginin tun bɛ Samari. A ka san tan ni wɔɔrɔ le kɛ masaya ra. 11A ka kojugu kɛ Matigi Ala ɲa kɔrɔ. Nebati dencɛ Yerobohamu tun ka Izirayɛlimɔgɔw bla jurumun minw na, a ma faran o jurumunw na; a ka o sira le ta.

12Ayiwa, Yohasi ta kɛwale tɔw, a ka ko minw bɛɛ kɛ, ani a ta cɛfariya, ani a ka Zuda masacɛ Amasiya kɛrɛ cogo min na, o kow bɛɛ sɛbɛra Izirayɛli masacɛw ta kibaroyaw kitabu kɔnɔ. 13Yohasi nana sa ka taga fara a bɛmaw kan; o k’a su don Samari dugu kɔnɔ, Izirayɛli masacɛ tɔw kɔrɔ. Yerobohamu sigira masaya ra a nɔ ra.

Iliyasu ta saya

14Bana min tun bɛna Iliyasu13.14 Iliyasu: Dɔw b’a fɔ a ma ko Elize. faga, o bana nana a mina minkɛ, Izirayɛli masacɛ Yohasi tagara a flɛ, ka kasi a kunna, ka pɛrɛn ko: «E, Baba, baba, ele min tun ye Izirayɛli ta kɛrɛkɛjama ta sowotorow ni a sotigiw bɛɛ jigi ye!» 15Iliyasu k’a fɔ a ye ko: «Taga kalan dɔ ɲini, ani a biɲɛw.» A tagara kalan dɔ mina, ani biɲɛw. 16Iliyasu k’a fɔ masacɛ ye tuun ko: «Kalan sama!» Masacɛ ka kalan sama minkɛ, Iliyasu k’a boro la masacɛ boro kan, 17k’a fɔ a ye ko: «Finɛtiri min bɛ terebɔyanfan na, o dayɛlɛ!» Yohasi ka finɛtiri dayɛlɛ. Iliyasu k’a fɔ a ye ko: «A bon!» A k’a bon. Iliyasu ko: «Matigi Ala ta sesɔrɔri biɲɛ le bɛ nin ye, biɲɛ min bɛna se sɔrɔ Sirikaw kan. I bɛna se sɔrɔ Sirikaw kan Afɛki, fɔ ka o bɛɛ halaki.» 18Iliyasu k’a fɔ Izirayɛli masacɛ ye tuun ko: «Biɲɛ tɔw ta!» A ka o ta. Iliyasu k’a fɔ a ye ko: «Dugukolo gbasi ni o ye!» Masacɛ ka dugukolo gbasi siɲaga saba, ka lɔ. 19Ala ta cira dimina a kɔrɔ. A k’a fɔ a ye ko: «I tun ka kan k’a gbasi fɔ siɲaga looru walama siɲaga wɔɔrɔ le. O ra i tun bɛna se sɔrɔ Sirikaw kan fɔ ka taga o halaki ka ban. Nka sisan i bɛna se sɔrɔ o kan siɲaga saba dɔrɔn le.»

20Iliyasu nana sa; o k’a su don. O sanyɛlɛma ra, Mohabuka benkannikɛbaga dɔw nana ben jamana kan. 21Lon dɔ, ka mɔgɔw to cɛ dɔ sutarayɔrɔ ra, o barara ka o benkannikɛbaga dɔw natɔ ye. O tun ka Iliyasu su la farawo min kɔnɔ, o ka cɛ su firi joona joona o farawo kɔnɔ yi ka bori. Cɛ su tagara maga Iliyasu kolow ra minkɛ, a nin kɔsegira a ma; a wurira ka lɔ a sen fla kan.

Yohasi ka se sɔrɔ Sirikaw kan

22Siri masacɛ Hazahɛli tun ka Izirayɛlimɔgɔw minako juguya masacɛ Yohahazi ta wagati bɛɛ ra. 23Nka Matigi Ala nana makari o ra; o maɲuman k’a mina, a hinara o ra, a ta jɛnɲɔgɔnya kosɔn, a tun ka jɛnɲɔgɔnya min don ni Iburahima ni Isiyaka ni Yakuba ye. O wagati ra a ma sɔn ka o halaki, a ma sɔn ka o gbɛn ka taga fɔ jamana wɛrɛ ra, yɔrɔjan.

24Siri masacɛ Hazahɛli nana sa; a dencɛ Bɛni Hadadi sigira masaya ra a nɔ ra. 25Hazahɛli tun ka dugu minw mina Yohasi facɛ Yohahazi ra, Yohasi ka o duguw bɛɛ mina Hazahɛli dencɛ Bɛni Hadadi ra. Yohasi k’a kɛrɛ ka se sɔrɔ a kan fɔ siɲaga saba, ka Izirayɛli ta duguw bɔsi a ra.

14

Zuda masacɛ Amasiya ta wagati

(Kibaroyaw flanan 25.1-4,11-12,17-28; 26.1-2)

1Yohahazi dencɛ Yohasi ta masaya san flanan le ra Izirayɛli mara kunna, Yohasi dencɛ Amasiya sigira masaya ra Zuda mara ra.

2A sigira masaya ra k’a si to san mugan ni looru. A ka san mugan ni kɔnɔntɔn le kɛ masaya ra; a siginin tun bɛ Zeruzalɛmu. A bamuso tɔgɔ tun ye ko Yehodan; Zeruzalɛmukaw tun lo. 3Ko minw terennin lo Matigi Ala ɲa kɔrɔ, a ka o le kɛ; nka a m’a kɛ k’a dafa i ko a bɛmacɛ Dawuda tun k’a kɛ cogo min na. A k’a facɛ Yohasi ta sira fana tagama a ta kokɛtaw bɛɛ ra. 4O bɛɛ n’a ta, sɔnnikɛyɔrɔ minw tun bɛ kongoriw kan, a ma olugu bɔ yi; mɔgɔw belen tun bɛ to ka taga wusunan sarakaw ni saraka wɛrɛw bɔ o yɔrɔw ra.

5Masaya nana sabati a boro tuma min na, jamana ɲamɔgɔ minw tun k’a facɛ faga, a ka olugu faga. 6Nka a ma o fagarikɛbagaw dencɛw fana faga, i n’a fɔ a sɛbɛra Musa ta sariya kitabu kɔnɔ cogo min na, ko Matigi Ala k’a fɔ ko: «Aw man kan ka facɛ faga den kosɔn, aw man kan ka den fana faga facɛ kosɔn. Bɛɛ ka kan ka faga a yɛrɛ ta jurumun le kosɔn14.6 O kuma bɛ sɔrɔ Sariya 24.16..»

7Amasiya tagara Edɔmukaw kɛrɛ, ka cɛ waga tan faga olugu ra Kɔgɔ kɛnɛgbɛ yɔrɔ ra. A ka o kɛrɛ ka Sela dugu mina o ra, ka o dugu tɔgɔ la ko Yokitɛli; o tɔgɔ le tora a ra fɔ ka na se bi ma.

Zuda ni Izirayɛli ta kɛrɛ

8Ayiwa, o kɔ, Amasiya ka ciraden dɔw ci ka taga Izirayɛli masacɛ Yohasi fɛ, min ye Yohahazi dencɛ ye, Yehu mamaden; a ko o ye taga a fɔ Yohasi ye, ko a ye na o bɛ ɲɔgɔn kɛrɛ. 9Izirayɛli masacɛ Yohasi ka cira bla ka Zuda masacɛ Amasiya jaabi ko: «Lon dɔ, Liban jamana ta ŋaniyiri dɔ le ka cira bla ka taga a fɔ Liban jamana ta sɛdiriyiriba dɔ ye ko: ‹I denmuso di ne dencɛ ma furu ra.› Nka Liban jamana kongosogow tɛmɛtɔ ka ŋaniyiri dɔndɔn.» 10Yohasi k’a fɔ a ye fana ko: «I kɔni sera Edɔmukaw ra, o ye can ye; o le ka yɛrɛbonya don i jusu ra. I ka se min sɔrɔ, to ni o bonya ye, nka to i ta so yi. Mun na i bɛ kojugu dɔ ɲinina k’a di i yɛrɛ ma? Ele bɛna to a ra, Zuda mɔgɔw fana bɛna to a ra ni i ye.»

11Nka Amasiya ma sɔn ka o kuma lamɛn. O ra, Izirayɛli masacɛ Yohasi tagara; ale ni Zuda masacɛ Amasiya ka ɲɔgɔn kunbɛn Bɛti Semɛsi, Zuda mara ra. 12Izirayɛlimɔgɔw ka Zuda ta mɔgɔw kɛrɛ ka se sɔrɔ o kan; o bɛɛ borira ka taga o ta so. 13Izirayɛli masacɛ Yohasi ka Zuda masacɛ Amasiya mina Bɛti Semɛsi. Amasiya tun ye Ahaziya dencɛ Yohasi dencɛ le ye. O kɔ, a tagara Zeruzalɛmu, ka taga Zeruzalɛmu dugu kogo ci, k’a ta Efirayimu donda ra, ka taga a bla fɔ donda min bɛ kogo nɔngɔn na; a ka yɔrɔ min ci, o janya tun ye nɔngɔn14.13 Nɔngɔn ɲa kelen bɛ se ka bɛn mɛtɛrɛ tarancɛ le ma. ɲa kɛmɛ naani. 14A ka sanin bɛɛ ta, ani warigbɛ bɛɛ, ani fɛn o fɛn tun bɛ sɔrɔ Matigi Ala ta batoso kɔnɔ, ani masacɛ ta so kɔnɔ; a ka mɔgɔ dɔw fana mina ka taga ni olugu ye Samari.

15Ayiwa, Yohasi ta kɛwale tɔw bɛɛ, a ka ko minw bɛɛ kɛ, ani a ta cɛfariya, ani a ka kɛrɛ min kɛ ni Zuda masacɛ Amasiya ye, o kow bɛɛ sɛbɛra Izirayɛli masacɛw ta kibaroyaw kitabu kɔnɔ. 16Yohasi nana sa ka taga fara a bɛmaw kan; o k’a su don Samari dugu kɔnɔ, Izirayɛli masacɛ tɔw kɔrɔ. A dencɛ Yerobohamu sigira masaya ra a nɔ ra.

17Yohasi dencɛ Amasiya, min ye Zuda masacɛ ye, ale ka san tan ni looru le kɛ Yohahazi dencɛ Yohasi sanin kɔ, min tun ye Izirayɛli masacɛ ye. 18Ayiwa, Amasiya ta ko tɔw, o kow sɛbɛra Zuda masacɛw ta kibaroyaw kitabu kɔnɔ. 19O nana janfa siri a kama Zeruzalɛmu; a borira ka taga Lakisi, nka o tagara a kɔ Lakisi, ka taga a faga yi. 20O k’a su ta ni so dɔw ye ka na ni a ye, ka na a su don Zeruzalɛmu a bɛmacɛw suw kɛrɛ fɛ, Dawuda ta masabonba kɔnɔ. 21Zuda ta mɔgɔw bɛɛ lajɛnnin ka Azariya ta k’a sigi masaya ra a facɛ Amasiya nɔ ra; Azariya si tun ye san tan ni wɔɔrɔ. 22Ale le ka Elati dugu mina, k’a kɛ Zuda ta ye tuun, ka sɔrɔ ka o dugu lɔ kokura; o kɛra a facɛ masacɛ sanin kɔ.

Izirayɛli masacɛ Yohasi dencɛ Yerobohamu ta wagati

23Yohasi dencɛ Amasiya, Zuda masacɛ ta masaya san tan ni loorunan na, Yohasi dencɛ Yerobohamu sigira masaya ra Izirayɛli jamana kunna; a siginin tun bɛ Samari. A ka san binaani ni kelen le kɛ masaya ra.

24A ka kojugu kɛ Matigi Ala ɲa kɔrɔ. Nebati dencɛ Yerobohamu tun ka Izirayɛlimɔgɔw bla jurumun minw na, a ma sɔn ka faran o jurumunw si ra. 25Nka Izirayɛli juguw tun ka o jamana yɔrɔ minw bɔsi o ra, ale le ka o yɔrɔw mina tuun k’a kɛ Izirayɛli ta ye, k’a ta Hamati dugu donda ra ka taga a bla fɔ Kɔgɔji sanin kɔrɔ. O kɛra ka kaɲa ni Matigi Ala, Izirayɛli ta Ala ta kuma ye, a tun ka min don a ta jɔncɛ da ra k’a fɔ, min ye cira Yunusu ye, Amitayi dencɛ, min tun bɛ bɔ Gati Efɛri dugu kɔnɔ.

26Ayiwa, Izirayɛlimɔgɔw tun bɛ sɛgɛba min na, Matigi Ala yɛrɛ tun ka o ye. Minw tun ye jɔnw ye, ani minw tun ye hɔrɔnw ye, o bɛɛ tun ka kan. Mɔgɔ si le tun tɛ yi, min tun bɛ se ka o bɔsi; 27k’a sɔrɔ Matigi Ala tun m’a latigɛ ko a bɛna Izirayɛli tɔgɔ tunu ka bɔ dugukolo kan. O kosɔn a ka jamana kisi Yohasi dencɛ Yerobohamu sababu ra. 28Yerobohamu ta kɛwale tɔw, a ka ko minw bɛɛ kɛ, ani a ka cɛfariya min kɛ kɛrɛ ra, ani a ka Damasi dugu ni Hamati dugu kɛ Izirayɛli mara dɔ ye cogo min na, k’a sɔrɔ o dugu fla tun bɛ Zuda mara le ra, o kow bɛɛ sɛbɛra Izirayɛli masacɛw ta kibaroyaw kitabu kɔnɔ. 29O kɔ, Yerobohamu sara, ka taga fara a bɛmaw kan, minw ye Izirayɛli masacɛ tɔw ye. A dencɛ Jakariya sigira masaya ra a nɔ ra.

15

Zuda masacɛ Azariya ta masaya wagati

(Kibaroyaw flanan 26.3-4,21-23)

1Izirayɛli masacɛ Yerobohamu ta masaya san mugan ni wolonflanan na, Amasiya dencɛ Azariya15.1 Azariya bɛ wele fana ko Oziyasi (Masacɛw flanan 5.3). sigira masaya ra Zuda mara kunna.

2A sigira masaya ra k’a si to san tan ni wɔɔrɔ; a ka san bilooru ni fla le kɛ masaya ra; a siginin tun bɛ Zeruzalɛmu. A bamuso tɔgɔ tun ye ko Yekoliya; Zeruzalɛmuka tun lo. 3Ko minw terennin lo Matigi Ala ɲa kɔrɔ, a ka o le kɛ a ta kokɛtaw bɛɛ ra, i n’a fɔ a facɛ Amasiya tun k’a kɛ cogo min na. 4Nka sɔnnikɛyɔrɔ minw tun bɛ kongoriw kan, a ma olugu bɔ yi. Mɔgɔw belen tun bɛ taga wusunan sarakaw* ni saraka wɛrɛw bɔ o sɔnnikɛyɔrɔw ra.

5Matigi Ala nana farirabana dɔ bla masacɛ ra. A tora ni o farirabana ye fɔ ka taga a sa. A tun bɛ bon dɔ kɔnɔ a kelen na. A dencɛ Yotamu le tun bɛ masaso kunna, ka to ka jamana kow ɲanabɔ a nɔ ra.

6Azariya ta kɛwale tɔw, a ka ko minw bɛɛ kɛ, o kow bɛɛ sɛbɛra Zuda masacɛw ta kibaroyaw kitabu kɔnɔ. 7Azariya sara, ka taga fara a bɛmaw kan; o k’a su don a bɛmacɛw suw kɛrɛ fɛ Dawuda ta masabonba kɔnɔ. A dencɛ Yotamu sigira masaya ra a nɔ ra.

Izirayɛli masacɛ Jakariya ta wagati

8Zuda masacɛ Azariya ta masaya san bisaba ni seeginan na, Yerobohamu dencɛ Jakariya sigira masaya ra ka karo wɔɔrɔ kɛ Izirayɛli mara kunna; a siginin tun bɛ Samari. 9A ka kojugu kɛ Matigi Ala ɲa kɔrɔ, i n’a fɔ a bɛmaw tun k’a kɛ cogo min na. Nebati dencɛ Yerobohamu tun ka Izirayɛlimɔgɔw bla jurumun minw na, a ma faran o jurumunw na.

10Lon dɔ, Yabɛsi dencɛ Salumu ka janfa siri a kama, ka ben a kan mɔgɔw bɛɛ ɲa na, k’a faga, ka sigi masaya ra a nɔ ra.

11Jakariya ta kɛwale tɔw, o bɛɛ sɛbɛra Izirayɛli masacɛw ta kibaroyaw kitabu kɔnɔ.

12O kɛra ka kaɲa ni Matigi Ala ta kuma ye, a tun ka min fɔ Yehu ye ko: «I dencɛw bɛna to masaya ra Izirayɛli fɔ ka taga se o ta duruja naaninan ma.» A fana kɛra ten le.

Izirayɛli masacɛ Salumu ta wagati

13Yabɛsi dencɛ Salumu sigira masaya ra Zuda masacɛ Oziyasi ta masaya san bisaba ni kɔnɔntɔnnan le ra. A ka karo kelen le kɛ masaya ra; a siginin tun bɛ Samari. 14Gadi dencɛ Menahɛmu bɔra Tirisa ka na ben Yabɛsi dencɛ Salumu kan Samari, k’a faga, ka sigi masaya ra a nɔ ra.

15Salumu ta kɛwale tɔw, a tun ka janfa min siri, o kow bɛɛ sɛbɛra Izirayɛli masacɛw ta kibaroyaw kitabu kɔnɔ.

16O wagati le ra, Menahɛmu bɔra Tirisa, ka na ben Tifisa dugu kan, ani a dugumɔgɔw bɛɛ, ani Tifisa kɛrɛfɛduguw bɛɛ, ko sabu dugumɔgɔw tun ma sɔn ka o ta dugu dayɛlɛ ale ye. A ka dugu halaki, k’a musokɔnɔmanw bɛɛ kɔnɔ faran.

Izirayɛli masacɛ Menahɛmu ta wagati

17Zuda masacɛ Azariya ta masaya san bisaba ni kɔnɔntɔnnan na, Gadi dencɛ Menahɛmu sigira masaya ra Izirayɛli mara kunna. A ka san tan le kɛ masaya ra; a siginin tun bɛ Samari. 18A ka kojugu kɛ Matigi Ala ɲa kɔrɔ. A ta masaya wagati bɛɛ ra, Nebati dencɛ Yerobohamu tun ka Izirayɛli ta mɔgɔw bla jurumun minw na, a ma sɔn ka faran o jurumunw na.

19O wagati ra, Asiri jamana masacɛ min ye Puli15.19 Masacɛ Puli le bɛ wele fana ko Tigilati Pilesɛri (Masacɛw flanan 15.29). ye, ale nana Izirayɛli mara mina. Menahɛmu ka warigbɛ kilo waga bisaba ni naani (34 000) le di Puli ma, ko a ye ale dɛmɛ ka masaya sabati ale boro.

20Menahɛmu tun ka o wari bɛɛ mina Izirayɛli naforotigiw le fɛ k’a di Asiri masacɛ ma; a ka warigbɛ garamu kɛmɛ wɔɔrɔ le mina mɔgɔ bɛɛ kelen kelen fɛ. A kɛra ten minkɛ, Asiri masacɛ ma to jamana kɔnɔ tuun, a sekɔra ka taga.

21Menahɛmu ta kɛwale tɔw bɛɛ, a ka ko minw bɛɛ kɛ, o kow bɛɛ sɛbɛra Izirayɛli masacɛw ta kibaroyaw kitabu kɔnɔ. 22Menahɛmu sara, ka taga fara a bɛmaw kan. A dencɛ Pekaya sigira masaya ra a nɔ ra.

Izirayɛli masacɛ Pekaya ta wagati

23Zuda masacɛ Azariya ta masaya san biloorunan na, Menahɛmu dencɛ Pekaya sigira masaya ra Izirayɛli kunna; a siginin tun bɛ Samari. A ka san fla le kɛ masaya ra. 24A ka kojugu kɛ Matigi Ala ɲa kɔrɔ. Nebati dencɛ Yerobohamu tun ka Izirayɛlimɔgɔw bla jurumun minw na, a ma faran o jurumunw na.

25Remaliya dencɛ Peka, min tun ye a ta baaraden dɔ ye, ale ka janfa siri a kama. A tagara ben a kan masaso bonba kɔnɔ yi, ka ale ni Arigɔbu ni Ariye bɛɛ faga; Galadika cɛ bilooru le tun bɛ ni Peka ye. Peka ka Pekaya faga o cogo le ra ka sigi masaya ra a nɔ ra. 26Pekaya ta kɛwale tɔw bɛɛ, a ka ko minw bɛɛ kɛ, o kow bɛɛ sɛbɛra Izirayɛli masacɛw ta kibaroyaw kitabu kɔnɔ.

Izirayɛli masacɛ Peka ta wagati

27Zuda masacɛ Azariya ta masaya san bilooru ni flanan na, Remaliya dencɛ Peka sigira masaya ra Izirayɛli mara kunna; a siginin tun bɛ Samari. A ka san mugan le kɛ masaya ra. 28A ka kojugu kɛ Matigi Ala ɲa kɔrɔ. Nebati dencɛ Yerobohamu tun ka Izirayɛlimɔgɔw bla jurumun minw na, a ma faran o jurumunw na.

29Izirayɛli masacɛ Peka ta wagati ra, Asiri masacɛ Tigilati Pilesɛri nana ben Izirayɛli mara kan, ka Iyɔn dugu mina, ani Abɛli Bɛti Mahaka dugu, ani Yanoha dugu, ani Kedɛsi dugu, ani Hazɔri dugu; a ka Galadi mara ni Galile mara ni Nɛfitali mara bɛɛ mina fana. A ka o yɔrɔw mɔgɔw cɛ ka taga ni o ye Asiri.

30Ela dencɛ Oze, ale ka janfa siri Remaliya dencɛ Peka kama, ka ben a kan k’a faga, ka sigi masaya ra a nɔ ra. O kɛra Oziyasi dencɛ Yotamu ta masaya san mugannan le ra.

31Peka ta kɛwale tɔw bɛɛ, a ka ko minw bɛɛ kɛ, o kow bɛɛ sɛbɛra Izirayɛli masacɛw ta kibaroyaw kitabu kɔnɔ.

Zuda masacɛ Yotamu ta masaya wagati

(Kibaroyaw flanan 27.1-3,7-9)

32Izirayɛli masacɛ min tun ye Remaliya dencɛ Peka ye, ale ta masaya san flanan na, Oziyasi dencɛ Yotamu sigira masaya ra Zuda mara kunna. 33A sigira masaya ra k’a si to san mugan ni looru; a ka san tan ni wɔɔrɔ le kɛ masaya ra; a siginin tun bɛ Zeruzalɛmu. A bamuso tɔgɔ tun ye ko Yerusa; Sadɔki denmuso tun lo. 34Ko minw terennin lo Matigi Ala ɲa kɔrɔ, a ka o le kɛ. A k’a facɛ Oziyasi ta sira ɲɔgɔn le tagama fɛn bɛɛ ra. 35O bɛɛ n’a ta, sɔnnikɛyɔrɔ minw tun bɛ kongoriw kan, a ma olugu bɔ yi. Mɔgɔw belen tun bɛ wusunan sarakaw, ani saraka wɛrɛw bɔra o sɔnnikɛyɔrɔw ra. Yotamu le ka Matigi Ala ta batoso sanfɛyɔrɔ donda lalaga.

36Ayiwa, Yotamu ta ko tɔw, a ka ko minw bɛɛ kɛ, o sɛbɛra Zuda masacɛw ta kibaroyaw kitabu kɔnɔ.

37O wagati le ra, Matigi Ala ka kɛ Siri masacɛ Resɛn, ani Remaliya dencɛ Peka lawuri ye Zuda mɔgɔw kama.

38Yotamu sara, ka taga fara a bɛmaw kan. O k’a su don a bɛmaw suw kɛrɛ fɛ, a bɛmacɛ Dawuda ta masabonba* kɔnɔ. A dencɛ Ahazi sigira masaya ra a nɔ ra.

16

Zuda masacɛ Ahazi ta wagati

(Kibaroyaw flanan 28.1-27)

1Remaliya dencɛ Peka ta masaya san tan ni wolonflanan na, Yotamu dencɛ Ahazi sigira masaya ra Zuda mara kunna. 2A sigira masaya ra k’a si to san mugan. A ka san tan ni wɔɔrɔ le kɛ masaya ra; a siginin tun bɛ Zeruzalɛmu. Ko minw terennin lo Matigi Ala, a ta Ala ɲa kɔrɔ, a ma o kɛ, i n’a fɔ a bɛmacɛ Dawuda tun k’a kɛ cogo min na. 3A ka Izirayɛli masacɛ tɔw ta sira le ta, fɔ ka taga a yɛrɛ dencɛ di k’a jɛni tasuma ra, jow ye; k’a sɔrɔ Matigi Ala tun ka siya minw gbɛn ka o ta jamana di Izirayɛlimɔgɔw ma, o siyaw le tun bɛ o ko haramuninw ɲɔgɔn kɛ. 4A tun bɛ to ka bɛgan sarakaw* ni wusunan sarakaw* bɔ sɔnnikɛyɔrɔw ra, ani kongoriw kunna, ani yiriba flaburumanw jukɔrɔ.

Ahazi ka Asiri masacɛ wele

5O wagati ra, Siri masacɛ Resɛn, ani Izirayɛli masacɛ Peka, min ye Remaliya dencɛ ye, olugu nana ko o bɛna ben Zeruzalɛmu dugu kan. O nana dugu lamini ka masacɛ Ahazi to dugu kɔnɔ, nka o ma se k’a kɛrɛ. 6O wagati kelen le ra, Siri masacɛ min ye Resɛn ye, ale ka Eyilati dugu mina k’a bla Sirikaw ta fanga kɔrɔ tuun. A ka Zuda ta mɔgɔw gbɛn ka bɔ Eyilati dugu kɔnɔ. Edɔmukaw nana sigi Elati, fɔ ka na se bi ma.

7Ahazi ka mɔgɔ dɔw ci ka taga Asiri masacɛ Tigilati Pilesɛri fɛ k’a fɔ a ye ko: «Ne ye i ta jɔn le ye, ani i den; sabari ka na ne bɔsi Siri masacɛ ni Izirayɛli masacɛ boro, sabu o nana ne kɛrɛ.»

8Wari ni sanin min tun bɛ Matigi Ala ta batoso kɔnɔ, ani min tun bɛ masacɛ ta so naforow ra, a ka o ta, ka o ci Asiri masacɛ ma, ka o kɛ a ta bonya ye.

9Asiri masacɛ sɔnna Ahazi ta kuma ma. A wurira ka taga Damasi dugu kama, ka taga o dugu mina, k’a dugumɔgɔw cɛ ka taga ni o ye Kiri dugu kɔnɔ, ka sɔrɔ ka Resɛn yɛrɛ faga.

Ahazi ka Alabatosoba cogoya yɛlɛma

10O kɔ, Ahazi tagara Damasi, ka taga Asiri masacɛ Tigilati Pilesɛri kunbɛn. Asirikaw ta sarakabɔnanba min tun bɛ Damasi dugu kɔnɔ, masacɛ Ahazi ka o ye minkɛ, a ka cira bla sarakalasebaga Huri ma Zeruzalɛmu, ka o sarakabɔnan cogoya fɔ a ye, k’a minanw bɛɛ tagamasiyɛn fɔ a ye, janko a ye a ɲɔgɔn lalaga. 11Sarakalasebaga Huri ka o sarakabɔnan ɲɔgɔn lalaga; masacɛ Ahazi tun ka sarakabɔnan min cogoya fɔ k’a to Damasi, a k’a lalaga ka kaɲa ni o le ye cogo bɛɛ ra. Sani masacɛ ye na ka bɔ Damasi, o y’a sɔrɔ a tun k’a lalaga ka ban.

12Masacɛ nana na ka bɔ Damasi minkɛ, a ka sarakabɔnan ye; a gbarara sarakabɔnan na, ka taga yɛlɛn a san fɛ. 13A ka saraka jɛnitaw* jɛni sarakabɔnan kan, ka siman sarakaw bɔ, ka rɛzɛnji sarakaw* bɔn a kan, ka jɛnɲɔgɔnya sarakaw* jori seriseri sarakabɔnan kan. 14Matigi Ala ta sarakajɛnifɛn siranɛgɛraman min tun bɛ Alabatosoba donda ra, a ka o bɔ a nɔ ra; o sarakajɛnifɛn tun bɛ a ta sarakabɔnankura ni Alabatosoba furancɛ le ra. A k’a bɔ yi k’a bla a ta sarakabɔnankura kɛrɛ fɛ, Alabatosoba sahiliyanfan na.

15O kɔ, Masacɛ Ahazi k’a fɔ sarakalasebaga Huri ye ko: «Sisan i bɛna to ka sɔgɔmada ta saraka jɛnita, ani wulada ta siman saraka* bɔ sarakabɔnanba le kan, ani masacɛ ta saraka jɛnita ni a ta siman saraka, ani jama ta saraka jɛnitaw, ani o ta siman sarakaw; i ka kan ka o ta rɛzɛnji sarakaw fana bɔn sarakabɔnankura kan, ka saraka jɛnitaw jori ni saraka tɔw jori bɛɛ bɔn a kan fana. Min ye Matigi Ala ta sarakajɛnifɛn siranɛgɛraman ye, ne yɛrɛ bɛna o kɛ ne ta lagbɛrikɛyɔrɔ ye.» 16Masacɛ Ahazi tun ka fɛn o fɛn fɔ, sarakalasebaga Huri ka o bɛɛ kɛ a cogo ra.

17Masacɛ Ahazi ko a ye Alabatosoba ta siranɛgɛ wotorow kɛrɛfɛyɔrɔw waraga ka bɔ o ra; tasaba minw tun siginin bɛ a kunna, a ka olugu fana bɔ yi. Minanba koorinin min tun bɛ misitoran siranɛgɛramanw kan, a ka o fana bɔ yi, ka o bla kabakuruw kan dugu ma. 18O kɔ, Asiri masacɛ kosɔn, o tun ka bolon min lɔ Matigi Ala ta batoso kɔnɔ, min tun bɛ wele ko Nɛnɛkirilon ta bolon, a ka o gbata bɔ yi; masacɛw tun bɛ to ka don Alabatosoba lu kɔnɔ da min fɛ, a ka o fana datugu.

19Ayiwa, Ahazi ta kɛwale tɔw bɛɛ, a ka ko minw bɛɛ kɛ, o bɛɛ sɛbɛra Zuda masacɛw ta kibaroyaw kitabu kɔnɔ. 20Ahazi nana sa ka taga fara a bɛmaw kan, o k’a su don a bɛmacɛw suw kɛrɛ fɛ Dawuda ta masabonba kɔnɔ. A dencɛ Ezekiyasi sigira masaya ra a nɔ ra.

17

Izirayɛli masacɛ Oze ta wagati

1Zuda masacɛ Ahazi ta masaya san tan ni flanan na, Ela dencɛ Oze sigira masaya ra Izirayɛli mara kunna; a siginin tun bɛ Samari. A ka san kɔnɔntɔn le kɛ masaya ra. 2A ka kojugu kɛ Matigi Ala ɲa kɔrɔ. Nka a ta kojugu ma Izirayɛli masacɛ tɔw ta bɔ.

3Ayiwa, Asiri masacɛ min ye Salimanasari ye, ale nana masacɛ Oze kɛrɛ. A sera Oze ra, k’a ta fanga sigi a kan; Oze tun ka kan ka to ka ninsɔngɔ sara a ye. 4Nka Asiri masacɛ nana a ye ko Oze b’a fɛ ka ale janfa, sabu Oze tun ka ciraden dɔw ci ka taga Misiran masacɛ fɛ, min tɔgɔ ye ko So; a fana tun tɛ ninsɔngɔ sarara Asiri masacɛ ye tuun san o san, i n’a fɔ a tun derira k’a kɛ cogo min na. O ra, Asiri masacɛ ka Oze mina k’a siri ni nɛgɛjɔrɔkɔ ye, k’a bla kaso ra. 5O kɔ, Asiri masacɛ ni a ta kɛrɛkɛdenw donna Izirayɛli mara yɔrɔ bɛɛ ra; o tagara se Samari dugu ma. A ka dugu lamini ka se fɔ san saba. 6Oze ta masaya san kɔnɔntɔnnan na, Asiri masacɛ ka Samari dugu mina, ka Izirayɛli ta mɔgɔw mina ka taga ni o ye Asiri jamana ra. A tagara dɔw bla Hala dugu kɔnɔ, ka dɔw bla Habɔri bada yɔrɔw ra, Gozan mara ra, ka dɔw bla Mɛdikaw ta duguw ra.

Izirayɛlimɔgɔw ta kɛwalejuguw

7Ayiwa, o kow bɛɛ kɛra sabu Izirayɛlimɔgɔw tun ka Matigi Ala, o ta Ala hakɛ ta, ale Ala min tun ka o labɔ Misiran jamana ra, ka o bɔsi ka bɔ Misiran masacɛ Farawona ta fanga kɔrɔ. O tun ka batofɛn wɛrɛw bato fana.

8Matigi Ala tun ka siya minw gbɛn ka bɔ Izirayɛlimɔgɔw ɲa, o tun ka o siyaw ta siraw le ta, ani Izirayɛli masacɛw tun ka landa minw ladon jamana kɔnɔ. 9Izirayɛlimɔgɔw tun ka ko dɔw kɛ dogo ra Matigi Ala ra, o ta Ala, ko minw ma bɛn. O ka sɔnnikɛyɔrɔw lalaga kongoriw kan o ta duguw bɛɛ ra, k’a ta kɛrɛkɛdenw ta dugumisɛnw na ka taga a bla dugu barakamanw bɛɛ ra. 10O ka kabakurujan dɔw lɔlɔ, ka sɔnnikɛbere dɔw turu jo musoman Asera tɔgɔ ra kongorijanw bɛɛ kunna, ani yiriba flaburumanw bɛɛ jukɔrɔ. 11O ka wusunan sarakaw* bɔ o sɔnnikɛyɔrɔw ra kongoriw bɛɛ kan, k’a kɛ i n’a fɔ Matigi Ala tun ka siya minw gbɛn ka bɔ o ɲa. O ka kojuguw kɛ ka Matigi Ala jusu wuri. 12O ka o jow sɔn, k’a sɔrɔ Matigi Ala tun k’a fɔ o ye ko o kana o kɛ.

13Matigi Ala tun ka ciraw, ani ladibaga caman ci, ka taga Izirayɛlimɔgɔw, ani Zuda ta mɔgɔw bɛɛ lasɔmi, k’a fɔ o ye ko: «Aw ye aw ta sirajuguw dabla. Aw ye ne ta kumaw lamɛn, ka ne ta ciw sira tagama. Ne ka sariya minw yira aw bɛmaw ra, ani ne ta baaraden minw ye ciraw ye, ne ka olugu ci aw fɛ ni o sariya kelen min ye, aw ye o bɛɛ sira tagama.»

14Nka o tun ma o kuma lamɛn; o ka o torokun gbɛlɛya, k’a kɛ i ko o bɛma minw tun ma la Matigi Ala ra, o ta Ala. 15O banna Ala ta cifɔninw na; Ala tun ka jɛnɲɔgɔnya min don ni o bɛmaw ye, o ka o cɛn. A tun ka kuma minw fɔ o ye k’a gbɛlɛya, o ma o jate. O ka o yɛrɛ bla batofɛn gbansanw batori le ra; a laban olugu yɛrɛ fana kɛra fɛngbansanw ye. O siginin bɛ siya minw cɛ ra, o ka o siyaw le ladegi, k’a sɔrɔ Matigi Ala tun k’a fɔ o ye ko o kana o siyaw ladegi.

16O banna Matigi Ala, o ta Ala ta kumaw bɛɛ ma. O ka siranɛgɛ yeele ka o kɛ misiden bisigiya fla ye, ka o bato. O ka berew turu jo musoman Asera tɔgɔ ra, ka o bato. O ka karo ni lolow bɛɛ bato; jo min ye Baali* ye, o ka o fana bato. 17O ka o dencɛw ni o ta denmusow di ka o don tasuma ra, ka o kɛ sarakaw ye. O tagara lagbɛrikɛbagaw fɛ ka subagayakow kɛ. O ka kojugu kɛ Matigi Ala ɲa kɔrɔ, ka o yɛrɛ bla o kow le ra, janko ka Matigi Ala jusu bɔ.

18O le kosɔn, Matigi Ala dimina Izirayɛlimɔgɔw kɔrɔ kosɛbɛ, ka o gbɛn ka bɔ a yɛrɛ ɲa kɔrɔ. Zuda ta mɔgɔw dɔrɔn le tora o ta mara ra. 19Nka hali Zuda ta mɔgɔw fana tun ma Matigi Ala, o ta Ala ta kumaw lamɛn. Olugu fana tun ka Izirayɛlimɔgɔw ta sira ɲɔgɔn le ta.

20O kosɔn Matigi Ala banna Izirayɛlimɔgɔw ta durujaw bɛɛ ra. A ka o labla benkannikɛbagaw ye, ka o lamaroya. O kɔ fɛ, a ka o gbɛn ka taga fɔ yɔrɔjan.

21Tuma min na Ala tun ka Izirayɛlimɔgɔw faran ka bɔ Dawuda ta somɔgɔ tɔw ra, o tun ka Nebati dencɛ Yerobohamu le kɛ o ta masacɛ ye; ale le ka Izirayɛlimɔgɔw lafiri ka bɔ Matigi Ala kɔ, k’a to o ka jurumunba kɛ. 22Yerobohamu tun ka jurumun o jurumun kɛ, Izirayɛlimɔgɔw tun ka o bɛɛ ɲɔgɔn kɛ. O ma faran o jurumunw si ra, 23fɔ lon min na Matigi Ala nana Izirayɛlimɔgɔw gbɛn ka bɔ a yɛrɛ ɲa kɔrɔ, i n’a fɔ a tun ka o lasɔmi cogo min na a ta baaradenw ta kuma sababu ra, minw ye ciraw ye, a tun ka minw ci o fɛ. O ka Izirayɛlimɔgɔw cɛ ka bɔ o ta jamana ra ka taga ni o ye Asiri jamana ra. O tora o yɔrɔ le ra fɔ ka na se bi ma.

Siya minw nana sigi Samari

24Asiri masacɛ ka mɔgɔ dɔw cɛ ka bɔ Babilɔni*, ani Kuta, ani Ava, ani Hamati, ani Sefarivayimu duguw kɔnɔ, ka taga olugu sigi Samari duguw kɔnɔ Izirayɛlimɔgɔw nɔ ra. Olugu ka Samari duguw mina ka sigi o duguw ra. 25Nka olugu nana sigi o duguw kɔnɔ wagati min na, olugu tun tɛ Matigi Ala batora. O kosɔn Matigi Ala ka jaraw lana o kama ka na mɔgɔ caman faga o ra. 26O tagara a fɔ Asiri masacɛ ye ko: «I ka mɔgɔ minw wuri ka bɔ o ta yɔrɔw ra ka taga o bla Samari duguw ra, o mɔgɔw ma o yɔrɔ jamana ta ala batocogo lɔn. O jamana ta ala ka jaraw bla ka na o cɛ ra, janko ka o faga, sabu o ma o ala batocogo lɔn.»

27Masacɛ k’a fɔ mɔgɔw ye ko o ka Izirayɛlimɔgɔ minw mina ka labɔ jamana kɔnɔ, ko o ye o sarakalasebaga dɔ lasekɔ yi, ale ye taga sigi yi, ka o jamana ta ala batocogo yira mɔgɔw ra.

28A kɛra ten, sarakalasebaga minw tun minana ka bɔ Samari, olugu ra kelen tagara sigi Betɛli, ka to ka mɔgɔw karan, o ka kan ka Matigi Ala bato cogo min na.

29Nka o siyaw bɛɛ kelen kelen nana o yɛrɛ ta yɔrɔ ta batofɛn dɔw lalaga. Samarikaw yɛrɛ tun ka sɔnnikɛyɔrɔ minw lɔ kongoriw kan, o ka o batofɛnw bla o bonw le kɔnɔ, o ta duguw ra. 30Minw tun bɔra Babilɔni, olugu ka Sukɔti Benɔti ta ala lalaga. Minw tun bɔra Kuti, olugu ka Nɛrigali ta ala lalaga. Minw tun bɔra Hamati, olugu ka Asima ta ala lalaga. 31Minw tun bɔra Ava, olugu ka Nibasi ni Taritaki ta alaw lalaga. Sefarivayimukaw tun bɛ o dencɛw jɛni tasuma ra ka ala minw bato, o alaw le tun ye Adaramelɛki ni Anamelɛki ye; olugu le tun ye Sefarivayimukaw ta alaw ye. 32O tun bɛ Matigi Ala fana bato, nka o bɛɛ n’a ta, o yɛrɛ tun ka sarakalasebaga dɔw sigi o yɛrɛ ye, minw tun bɛ sarakaw bɔ sɔnnikɛyɔrɔw ra kongoriw kunna. O sarakalasebagaw tun bɔra jamana fan bɛɛ ra. O sarakalasebagaw tun bɛ to ka sarakaw bɔ sɔnnikɛyɔrɔw le ra. 33O ra, o tun bɛ Matigi Ala batora, nka o fana tun bɛ o yɛrɛ ta batofɛnw batora, ka kaɲa ni o yɛrɛ ta jamana ta landaw ye, o tun bɔra jamana min na.

34Fɔ ka na se bi ma, o siyaw belen bɛ o ta landakow le kɛra; o tɛ siran Matigi Ala ɲa. Matigi Ala tun ka cifɔninw, ani kolatigɛninw, ani sariyaw, ani kuma minw fɔ Yakuba ta duruja ye, minw tɔgɔ lara ko Izirayɛlimɔgɔw, o siyaw tɛ o kow si sira tagamana.

35Matigi Ala tun ka jɛnɲɔgɔnya* don ni Izirayɛlimɔgɔw ye, k’a fɔ o ye ko: «Aw kana ala wɛrɛw bato; aw kana aw kinbiri gban ala wɛrɛw kɔrɔ ka o bato, ka saraka bɔ o ye. 36Ne Matigi Ala, ne min ka aw labɔ Misiran jamana ra ne ta sebagayaba ani ne ta fanga baraka ra, aw ka kan ka ne le bato. Aw ka kan ka aw yɛrɛ majigi ne le ye, ka sarakaw bɔ ne ye. 37Ne ka cifɔninw, ani kolatigɛninw, ani sariyaw, ani kuma minw sɛbɛ, ka o di aw ma, aw ka kan ka o le kɛ, k’a sira tagama tuma bɛɛ; aw kana ala wɛrɛw bato. 38Ne ka jɛnɲɔgɔnya min don ni aw ye, aw kana ɲina o kɔ. Ne b’a fɔ aw ye tuun ko aw kana ala wɛrɛw bato. 39Aw ka kan ka ne le bato, ne min ye Matigi Ala ye, aw ta Ala; sabu ne le bɛ se ka aw kisi ka bɔ aw juguw bɛɛ boro.»

40Nka o siyaw ma sɔn ka mɛnni kɛ. O tora o ta landakɔrɔw le kan. 41O tun bɛ Matigi Ala batora, nka o bɛɛ n’a ta, o tun bɛ o ta jow sɔnna belen. Fɔ ka na se bi ma, o ta denw, ani o mamadenw b’a kɛra ten le; o b’a kɛra i n’a fɔ o bɛmaw tun k’a kɛ cogo min na.

18

Zuda masacɛ Ezekiyasi ta masaya damina

(Kibaroyaw flanan 29.1-2)

1Izirayɛli masacɛ Oze, min tun ye Ela dencɛ ye, ale ta masaya san sabanan na, Ahazi dencɛ Ezekiyasi sigira masaya ra Zuda mara kunna. 2A sigira masaya ra k’a si to san mugan ni looru. A ka san mugan ni kɔnɔntɔn le kɛ masaya ra; a siginin tun bɛ Zeruzalɛmu. A bamuso tɔgɔ tun ye ko Abi; Jakariya denmuso tun lo. 3Ko minw terennin lo Matigi Ala ɲa kɔrɔ, a ka o le kɛ. A k’a ta ko bɛɛ kɛ i n’a fɔ a bɛmacɛ Dawuda tun k’a kɛ cogo min na. 4A ka sɔnnikɛyɔrɔw cɛn ka bɔ kongoriw kunna; a ka kabakurujanw cici, ka jo musoman Asera ta berew tigɛtigɛ. Cira Musa tun ka siranɛgɛsa min lalaga, a ka o tigɛtigɛ, sabu Izirayɛlimɔgɔw tun bɛ to ka wusunan sarakaw* bɔ o siranɛgɛsa ye. O tun ka o sa tɔgɔ la ko Nehusitan.

5Ezekiyasi k’a jigi la Matigi Ala kan, Izirayɛli ta Ala. Zuda masacɛ minw tun tɛmɛna a ɲa, ani minw nana a kɔ fɛ, a ɲɔgɔn masacɛɲuman ma sɔrɔ olugu si ra. 6A tugura Matigi Ala le kɔ, a fana ma jɛngɛ ka bɔ a kɔ ka taga fan si ra; Matigi Ala tun ka kuma minw fɔ cira Musa ye, a ka o bɛɛ sira tagama. 7Matigi Ala fana tora ni a ye, k’a to a ka nafa sɔrɔ a ta kokɛtaw bɛɛ ra. A nana muruti Asiri masacɛ ma, a ma sɔn ka to ale ta fanga kɔrɔ tuun.

8A ka Filisikaw kɛrɛ ka se o ra, ka o gbɛn ka taga se fɔ Gaza, ka o duguw ni a maraw bɛɛ halaki, k’a ta dugu barakamanw ra, ka taga a bla kɛrɛkɛdenw ta dugumisɛnw na.

Asirikaw ka Samari dugu mina

9Ezekiyasi ta masaya san naaninan na, Asiri masacɛ Salimanasari ni a ta kɛrɛkɛjama tun wurira ka na Samari dugu kama, ka na dugu lamini; o kɛra Izirayɛli masacɛ Oze, Ela dencɛ ta masaya san wolonflanan le ra. 10Sani san saba cɛ, o tun ka dugu mina; o tun kɛra Ezekiyasi ta masaya san wɔɔrɔnan na. Samari dugu tun minana Izirayɛli masacɛ Oze ta masaya san kɔnɔntɔnnan le ra. 11Asiri masacɛ tun ka Izirayɛlimɔgɔw mina ka taga ni o ye Asiri. A tun tagara ni dɔw ye Hala dugu kɔnɔ, ka taga ni dɔw ye Habɔri bada yɔrɔw ra, Gozan mara ra, ka taga ni dɔw ye Mɛdikaw ta duguw ra. 12O kow tun kɛra o ra, sabu Izirayɛlimɔgɔw tun ma sɔn ka Matigi Ala, o ta Ala ta kuma le lamɛn; Ala tun ka jɛnɲɔgɔnya* min don ni o ye, o ka o cɛn. Matigi Ala ta baaraden Musa tun ka kuma minw bɛɛ fɔ o ye, o ma o si lamɛn, o fana m’a sira tagama.

Asirikaw nana Zuda ta mɔgɔw kɛrɛ

(Ezayi 36.1; Kibaroyaw flanan 32.1)

13Masacɛ Ezekiyasi ta masaya san tan ni naaninan na, Asiri masacɛ Senakeribu nana Zuda mara ta dugu barakamanw bɛɛ kɛrɛ ka o duguw mina. 14A kɛra ten minkɛ, Zuda masacɛ Ezekiyasi ka cira bla ka taga Asiri masacɛ fɛ Lakisi, k’a fɔ a ye ko: «Ne firira; i kana ne kɛrɛ tuun. Ni i ka warida min ben ne kan, ne bɛna to ka o sara i ye.»

Asiri masacɛ ko Ezekiyasi ka kan ka warigbɛ kilo waga tan, ani sanin kilo waga kelen le sara ale ye.

15Warigbɛ min bɛɛ tun bɛ Matigi Ala ta batoso kɔnɔ, ani masaso ta naforow ra, Ezekiyasi ka o bɛɛ ta ka taga o di a ma. 16Hali a tun ka sanin min nɔrɔ Matigi Ala ta batoso dondaw ni a daw sanfɛyɔrɔw kan, a ka o bɛɛ wɔrɔ ka bɔ yi, ka o di Asiri masacɛ ma.

Asirikaw nana Zeruzalɛmu dugu lamini

(Ezayi 36.2-22; Kibaroyaw flanan 32.9-16)

17Asiri masacɛ k’a ta kɛrɛkɛjamaba kuntigiba, ani a ta masaso kɔrɔsibagaw kuntigi, ani a ta kɛrɛkuntigiba ci ka bɔ Lakisi ka taga masacɛ Ezekiyasi fɛ Zeruzalɛmu ni kɛrɛkɛjamaba dɔ ye. O tagara se Zeruzalɛmu; ji min bɛ dugu sanfɛyɔrɔ ra, o tagara lɔ o jisira kɔrɔ, fanikobagaw ta foro sira kan. 18O pɛrɛnna, k’a fɔ ko o b’a fɛ ka kuma ni masacɛ ye. Hilikiya dencɛ Eliyakimu min ye masacɛ Ezekiyasi ta so kɔrɔsibaga ye, ani Sebina, min ye sɛbɛrikɛbaga ye, ani Asafu dencɛ Yoha, min ye masacɛ ta kumalasebaga ye, olugu bɔra dugu kɔnɔ ka taga o kunbɛn.

19Asiri masacɛ ta kɛrɛkuntigiba k’a fɔ o ye ko: «Aw ye taga a fɔ Ezekiyasi ye, ko masacɛba, Asiri masacɛ ko: ‹O tuma ele jigi lanin bɛ jɔntigi le kan sa? 20Ele ko, ko kɛrɛ hakiri ni kɛrɛkɛfanga bɛ ele fɛ; nka o ye kuma gbansan le ye. Ele ka i jigi la jɔntigi le kan ko i bɛ murutira ne ma? 21A flɛ, i bɛ i jigi lara Misiran masacɛ le kan, k’a sɔrɔ ale ye kara kunkurun le ye; ni mɔgɔ o mɔgɔ k’a jigi la a kan, a bɛ o tigi boro sɔgɔ k’a mandimi. Can lo dɛ, Misiran masacɛ Farawona bɛ ten le; ni ele mɔgɔ o mɔgɔ ka i jigi la a kan, a bɛ o le kɛ i ra.

22« ‹Aw bɛ se k’a fɔ ne ye ko: An jigi bɛ Matigi Ala, an ta Ala le kan! O tuma ele Ezekiyasi yɛrɛ ma o Ala kelen ta sɔnnikɛyɔrɔw ni a ta sarakabɔnanw le cici, k’a fɔ Zuda mara mɔgɔw ni Zeruzalɛmukaw ye ko o ka kan ka Ala bato Zeruzalɛmu dugu ta sarakajɛnifɛn* dɔrɔn le kan wa?

23« ‹Ayiwa, sisan, i ka kan ka bɛn le ɲini ni ne matigicɛ ye, min ye Asiri masacɛ ye. Ni o kɛra, ne bɛna so waga fla di i ma, ni i bɛ se ka mɔgɔ sɔrɔ min bɛna o bori kɔni. 24Ele bɛ se ka mun le kɛ ka anw ta kɛrɛkuntigi kelen dɔrɔn lalɔ, hali ni a kɛra ne matigicɛ ta kuntigiw bɛɛ ra fitini ye? Aw jigi bɛ Misirankaw le kan, ko olugu bɛna sowotorow, ani sotigiw di aw ma kɛ! 25O tuma ele b’a miiri ko ne bɛ se ka wuri ka na nin yɔrɔ halaki ni a ma kɛ Matigi Ala yɛrɛ sago ye wa? Matigi Ala yɛrɛ le k’a fɔ ne ye ko: Taga nin jamana kama ka taga a halaki.› »

26Hilikiya dencɛ Eliyakimu, ani Sebina, ani Yoha, olugu k’a fɔ Asiri masacɛ ta kɛrɛkuntigiba ye ko: «Sabari, ka kuma i ta jɔnw fɛ aramekan na; an bɛ o mɛn. I kana kuma an fɛ heburukan na, k’a to mɔgɔ tɔ minw bɛ dugu kogo kan olugu y’a mɛn.»

27Asiri masacɛ ta kɛrɛkuntigiba ka o jaabi ko: «O tuma ne matigicɛ ka ne ci ko ne ye na nin kumaw fɔ ele ni i matigicɛ dɔrɔn le ye wa? A ka ne ci nin mɔgɔw bɛɛ le fɛ, nin mɔgɔ minw sigisiginin bɛ kogo kan, minw bɛna o yɛrɛ ta sokɔtaga domu, ka o yɛrɛ ɲɛgɛnɛji min i n’a fɔ ele yɛrɛ.»

28O kɔ, Asiri masacɛ ta kɛrɛkuntigiba k’a kun kɔrɔta, ka pɛrɛn ni a fanga bɛɛ ye k’a fɔ heburukan na, ko: «Aw ye masacɛba ta kuma lamɛn, Asiri masacɛ! 29Masacɛ ko: Aw kana a to Ezekiyasi ye aw lafiri, sabu a tɛna se ka aw bɔsi ka bɔ ne boro. 30Aw kana a to Ezekiyasi ye aw lafiri, ko aw ye aw yɛrɛ karifa Matigi Ala ma, ko sigiya t’a ra, Matigi Ala bɛna aw bɔsi, ko aw ta dugu tɛna to Asiri masacɛ boro.

31«Aw kana Ezekiyasi lamɛn. Asiri masacɛ ko: Aw ye bɛn don ni ne ye, aw ye aw yɛrɛ di ne ma. Ni o kɛra, aw bɛɛ bɛna aw ta forow rɛzɛnmɔw sɔrɔ k’a domu, ka aw ta torosunw denw domu, ka aw ta kɔlɔnw ji min, 32sani ne ye na aw ta ka taga ni aw ye aw ta jamana ɲɔgɔn dɔ ra, siman ni duvɛn bɛ jamana min na caman, domuni ni rɛzɛnsunw bɛ jamana min na caman, oliviyesunw, ani li bɛ jamana min na caman. O ra, sani aw ye to yan ka na sa, aw bɛna ɲanamanya le. Aw kana Ezekiyasi lamɛn, sabu a bɛ aw lafirira le, ko Matigi Ala bɛna aw bɔsi.

33«Yala siya tɔw ta alaw sera ka o kisi ka bɔ Asiri masacɛ boro wa? Hamatikaw ni Aripadikaw ta alaw sera ka mun le kɛ? 34Sefarivayimukaw, ani Henakaw, ani Ivakaw ta alaw sera ka mun kɛ? Yala o sera ka Samarikaw kisi ka bɔ ne boro wa? 35Jamanaw bɛɛ ra, jamana juman ta ala le sera k’a kisi ka bɔ ne boro, ka na a fɔ ko Matigi Ala bɛna Zeruzalɛmu kisi ka bɔ ne boro?»

36Ayiwa, Zuda ta mɔgɔw bɛɛ jera, o ma foyi fɔ, sabu masacɛ Ezekiyasi tun k’a fɔ o ye ko o kana a jaabi.

37O kɔ, Hilikiya dencɛ Eliyakimu min ye masacɛ Ezekiyasi ta lu kɔrɔsibaga ye, ani Sebina min ye sɛbɛrikɛbaga ye, ani Asafu dencɛ Yoha min ye masacɛ ta kumalasebaga ye, olugu sekɔra ka taga Ezekiyasi fɛ; o tun ka o ta deregew faranfaran. Asiri masacɛ ta kɛrɛkuntigiba tun ka kuma minw fɔ, o tagara o bɛɛ lakari Ezekiyasi ye.

19

Ezekiyasi ka hakiri ɲini cira Ezayi fɛ

(Ezayi 37.1-7; Kibaroyaw flanan 32.20-23)

1Masacɛ Ezekiyasi ka o kuma mɛn minkɛ, a k’a ta derege mina k’a faran, ka bɔrɔfani don a yɛrɛ ra, ka taga Matigi Ala ta batoso kɔnɔ. 2A k’a ta so kɔrɔsibagaw kuntigi Eliyakimu ni a ta sɛbɛrikɛbaga Sebina, ani sarakalasebagaw bɛɛ ta cɛkɔrɔbaw ci ka taga cira Ezayi fɛ, Amɔzi dencɛ. O bɛɛ tun ka bɔrɔfaniw le don o yɛrɛ ra. 3O tagara a fɔ Ezayi ye ko Ezekiyasi ko: «Bi lon ye jusukasilon, ani hakɛbɔlon, ani maroyalon le ye; sabu an ta kɛra i ko den minw worowagati sera, nka baraka tɛ bamusow ra ka o woro. 4A bɛ se ka kɛ ko Matigi Ala, i ta Ala ka Asiri masacɛ ta kɛrɛkuntigiba ta kumaw bɛɛ mɛn, a matigicɛ k’a ci ka na Ala ɲanaman mafiyɛnya ni kuma minw ye. A bɛ se ka kɛ ko Matigi Ala, i ta Ala bɛna o mafiyɛnyari juru sara Asiri masacɛ ra. O kosɔn mɔgɔ tɔ minw belen ɲanaman tora, sabari, i ye Ala daari olugu ye.»

5Masacɛ Ezekiyasi ta jamana kuntigiw tagara Ezayi fɛ ni o kumaw ye. 6Ezayi ka o jaabi ko: «Aw ye taga a fɔ aw matigicɛ ye ko Matigi Ala ko: ‹I ka kuma minw mɛn, Asiri masacɛ ta kuntigiw nana ne dɔgɔya ni kuma minw ye, o kumaw kana i lasiran. 7A flɛ, Asiri masacɛ bɛna kibaroya dɔ mɛn; ni a ka o kibaroya mɛn, ne bɛna a kɔnɔnɔsu k’a to a ye a latigɛ ko a bɛ sekɔ a yɛrɛ ta jamana ra. Ni a sekɔra yi, ne bɛna a to o ye a faga ni kɛrɛkɛmuru ye.› »

Sanakeribu ta sɛbɛ ka Ezekiyasi lasiran

(Ezayi 37.8-13; Kibaroyaw flanan 32.17)

8Ayiwa, Asiri masacɛ ta kɛrɛkuntigiba nana a mɛn ko Asiri masacɛ bɔra Lakisi, ka taga Libina dugu kɛrɛ. A wurira ka taga Asiri masacɛ kɔ o yɔrɔ ra. 9Nka Asiri masacɛ nana kibaroya dɔ mɛn, ko Etiyopi masacɛ min ye Tiraka ye, ko ale ni a ta kɛrɛkɛjama wurira ko o bɛna a kɛrɛ. Asiri masacɛ ka o mɛn minkɛ, a ka ciraden wɛrɛw ci tuun Ezekiyasi fɛ ni sɛbɛ dɔ ye, k’a fɔ a ye ko: 10«Aw ye taga a fɔ Zuda masacɛ Ezekiyasi ye, ko: ‹I kana a to i ta Ala ye i lafiri gbansan, ko i ka i jigi la ale kan minkɛ, ko o ra, Asiri masacɛ tɛna se ka Zeruzalɛmu dugu mina. 11Asiri masacɛw ka min kɛ jamana tɔw bɛɛ ra, i yɛrɛ ka o ye. O ka o bɛɛ halaki le pewu! Ele ko ele le bɛna bɔsi wa? 12Ne bɛmaw ka siya minw halaki, siya minw tun bɛ Gozan dugu kɔnɔ, ani Haran dugu, ani Resɛfu dugu, ani Edɛni ta mɔgɔ minw tun bɛ Telasari, yala o siyaw ta alaw sera ka o kisi wa? 13Hamati ni Aripadi ni Sefarivayimu ni Hena ni Iva ta masacɛw bɛ min sisan?› »

Ezekiyasi ta daariri

(Ezayi 37.14-20)

14Ezekiyasi ka sɛbɛ mina ciradenw boro, k’a karan; o kɔ, a tagara Matigi Ala ta batoso kɔnɔ. A ka sɛbɛ dayɛlɛ Matigi Ala ɲa kɔrɔ. 15Ezekiyasi ka Matigi Ala daari, k’a fɔ a ye ko:

«Matigi Ala, Izirayɛli ta Ala, ele min siginin bɛ serubɛn mɛlɛkɛw kunna. Ele kelen le ye dugukolo masayaw bɛɛ ta Ala ye. Ele le ka sankolo ni dugukolo dan. 16Matigi Ala, i toro malɔ ka ne lamɛn! Matigi Ala, i ɲa yɛlɛ ka flɛri kɛ! Senakeribu k’a ta ciraden ci ka na ele Ala ɲanaman mafiyɛnya ni kuma minw ye, o lamɛn! 17Matigi Ala, can lo ko Asiri masacɛw ka siya tɔw, ani o ta jamanaw halaki, 18ka o ta alaw jɛni tasuma ra. Nka o alaw fana tun tɛ ala ɲanamanw ye; mɔgɔw yɛrɛ boro ka fɛn minw lalaga ni yiri ni kabakuru ye, o lo; o kosɔn o sera ka o halaki. 19O ra, ne Matigi Ala, an kisi ka bɔ Senakeribu boro, k’a to dunuɲa masayaw bɛɛ y’a lɔn ko ele Matigi Ala kelenpe le ye Ala ye.»

Matigi Ala ka Ezekiyasi ta daariri jaabi

(Ezayi 37.21-35)

20Amɔzi dencɛ Ezayi ka cira bla ka taga a fɔ Ezekiyasi ye ko Matigi Ala, Izirayɛli ta Ala ko: «I ka daariri min kɛ ne fɛ Asiri masacɛ Senakeribu ta ko ra, ne ka o mɛn. 21Matigi Ala ka min fɔ Asiri masacɛ kama, o ye nin ye; a ko:

Siyɔn dugu bɛ ele mafiyɛnya le, ka i lɔgɔbɔ;

Zeruzalɛmu dugu cɛɲumanba bɛ yɛrɛko i ma, ka a kun yuguyugu.

22Ele ka ne le mafiyɛnya, ka ne le dɔgɔya wa?

Ele sɔnna ka kuma k’a yira ne le ra wa?

Ele ka i ɲa don ne le ra wa,

ne min ye Izirayɛli ta Ala saninman ye?

23I ka i ta ciradenw ci ka na ne le mafiyɛnya, ne Matigi Ala!

I ko: ‹Ne ta sowotoro caman sababu ra,

ne yɛlɛnna fɔ kuruw kunna,

ka taga se fɔ Liban jamana cɛmancɛ ra;

ne ka Liban sɛdiriyiriw bɛɛ ra jamijanw tigɛ,

ani sipɛrɛsiyiriw bɛɛ ra ɲumanmanw.

Ne bɛna yɛlɛn kuruw bɛɛ ra jamijan kunna,

ka taga don fɔ o ta yirituba yɛrɛ kɔnɔ.

24Ne ka kɔlɔnw sogi jamana wɛrɛw ra ka o ji min.

Ne bɛna ne sen la Misiran jamana kɔnɔ ka Nili bajiw bɛɛ ja.›

25«Ayiwa, o tuma ele m’a lɔn ko ne kitira nin kow ra kabini wagatijan wa?

Kabini fɔlɔfɔlɔ, ne tun ka kow minw labɛn, sisan ne bɛ o le kɛra.

Ne k’a latigɛ ko ele bɛna dugu barakamanw halaki, ka o kɛ tomow ye.

26O duguw ta mɔgɔw baraka banna,

jatigɛ ni maroya ka o mina.

O kɛra i ko kongobinw,

i ko bin nuguninw,

i ko binjalan min bɛ bon kunna;

a kɔgɔbari bɛ ja.

27«Nka ne ka ele sigituma lɔn,

ka i bɔtuma lɔn, ka i dontuma lɔn,

ani wagati min i jusu bɛ bɔ ne kama.

28Ayiwa, i n’a fɔ i jusu bɔra ne kama,

i ta wasokanw fana sera ne toro ma,

ne bɛna ne ta nunnanɛgɛ don i nun na, ka ne ta karafe don i da ra,

i nana sira min fɛ, ne bɛna sekɔ ni i ye o sira kelen fɛ.

29«Ayiwa, ele Ezekiyasi, nin bɛna kɛ tagamasiyɛn ye ele fɛ: Simankisɛ minw benbenna foro kɔnɔ ka falen o yɛrɛ ma, aw bɛna o siman le domu ɲinan. San wɛrɛ, minw bɛna falen o yɛrɛ ma tuun, aw bɛna o le domu. Nka a san sabanan, aw yɛrɛ le bɛna aw ta siman dan, k’a tigɛ, k’a domu; ka aw ta rɛzɛnforow sɛnɛ, k’a den domu.

30«Ni o kɛra, Zuda ta mɔgɔ tɔ minw ɲanaman tora, olugu bɛna kɛ i ko yiri min ka lilinkuraw bɔ, k’a lilinw don fɔ dugukolo jukɔrɔ, ka nugu kura ye tuun, fɔ ka den.

31«Can lo, mɔgɔ dɔw belen bɛna wuri Zeruzalɛmu dugu kɔnɔ, mɔgɔ dama dama bɛna kisi, ka lɔ Siyɔn kuru* kan. Fangatigi Ala bɛna o le kɛ aw ye a ta kanuyaba kosɔn.

32«O kosɔn Matigi Ala ka min fɔ Asiri masacɛ ko ra, o ye nin ye: ‹Asiri masacɛ tɛna don nin dugu kɔnɔ, a tɛna mɔgɔ si bon ni a ta biɲɛw ye, a tɛna mɔgɔ si kɛrɛ ni a ta nɛgɛbɛnnan ye, a tɛna yɛlɛnyɔrɔ lɔ ka yɛlɛn o kan ka dugu kɛrɛ.

33« ‹A nana sira min fɛ, a bɛna sekɔ o sira kelen le fɛ. A tɛna don nin dugu kɔnɔ fiyewu! Ne Matigi Ala, ne le ko ten.

34« ‹Ne le bɛna nin dugu tanga, k’a bɔsi, ne yɛrɛ tɔgɔ kosɔn, ani ne ta jɔncɛ Dawuda kosɔn.› »

Ala ta mɔgɔw kisicogo

(Ezayi 37.36-38; Kibaroyaw flanan 32.21-22)

35O lon su fɛ, Matigi Ala ta mɛlɛkɛ bɔra ka na Asirika cɛ waga kɛmɛ ni biseegi ni waga looru faga (185 000). Mɔgɔ tɔw wurira sɔgɔmada fɛ minkɛ, o ka suw ye yɔrɔ bɛɛ ra. 36A kɛra ten minkɛ, Asiri masacɛ Senakeribu sekɔra ka taga sigi Ninive dugu kɔnɔ. 37Nka lon dɔ, k’a kinbiri gbannin to a ta ala ta sɔnnikɛbon kɔnɔ, min bɛ wele ko Nisirɔki, a yɛrɛ dencɛ minw ye Adaramelɛki ni Saresɛri ye, olugu nana ben a kan k’a faga ni kɛrɛkɛmuru ye, ka bori ka taga Ararati jamana ra. A dencɛ Esari Hadɔn sigira masaya ra a nɔ ra.

20

Masacɛ Ezekiyasi ka Ala daari a ta bana ko ra

(Ezayi 38.1-8; Kibaroyaw flanan 32.24)

1O wagati ra, Ezekiyasi nana bana, fɔ a tun bɛ ɲini ka sa. Amɔzi dencɛ Ezayi tagara a fɛ, ka taga a fɔ a ye ko: «Matigi Ala ko i ye i ta lu koɲaw labɛn, sabu i bɛna sa; i tɛna kɛnɛya ka bɔ nin bana ra.»

2Ezekiyasi k’a ɲa munu bon kogo fan na, ka Matigi Ala daari; a ko: 3«E, Matigi Ala, i hakiri to ne ra, sabu ne tugura i kɔ ni kankelentigiya le ye, ni ne jusukun bɛɛ ye; ko min ka di i ye, ne ka o le kɛ.» Ezekiyasi ka o fɔ minkɛ, a kasira kosɛbɛ.

4O y’a sɔrɔ Ezayi tun bɔra bon kɔnɔ, nka a tun ma bɔ lu kɔnɔ ban; Matigi Ala kumana a fɛ k’a fɔ a ye ko: 5«Taga a fɔ Ezekiyasi ye, ale min ye ne ta mɔgɔw ɲamɔgɔ ye, ko Matigi Ala, a bɛmacɛ Dawuda ta Ala ko: ‹Ne ka i ta daariri mɛn, ne ka i ta ɲaji fana ye. Ne bɛna i kɛnɛya. Sinikɛnɛ, i bɛna taga Matigi Ala ta batoso kɔnɔ. 6Ne bɛna sanji tan ni looru fara i si kan. Ne bɛna ele ni nin dugu bɔsi ka bɔ Asiri masacɛ boro. Ne bɛna nin dugu kisi ne yɛrɛ tɔgɔ bonya kosɔn, ani ne ta jɔncɛ Dawuda kosɔn.› »

7Ezayi k’a fɔ mɔgɔw ye ko o ye na ni toromɔ siri kelen ye. O nana ni o ye, o ka o lala Ezekiyasi ta joriw kan; Ezekiyasi kɛnɛyara.

8Ezekiyasi tun ka Ezayi ɲininka ko tagamasiyɛn juman le bɛna a yira ko Matigi Ala bɛna ale kɛnɛya, k’a to ale ye taga Matigi Ala ta batoso kɔnɔ o lon tere sabanan. 9Ezayi tun k’a fɔ a ye ko: «Matigi Ala bɛna nin tagamasiyɛn le kɛ i ye, k’a yira i ra ko a ka kuma min fɔ, ko a bɛna o kɛ: Suma bɛna bɔ a nɔ ra. Yala i b’a fɛ suma ye taga ɲa fɛ ka se fɔ senlayɔrɔ tan wa, walama a ye sekɔ kɔ fɛ ka se senlayɔrɔ tan le?» 10Ezekiyasi ko: «K’a fɔ ko suma ye taga ɲa fɛ ka se senlayɔrɔ tan, o tɛ kogbɛlɛn ye. Ne b’a fɛ suma ye sekɔ kɔ fɛ le ka se senlayɔrɔ tan.» 11Ayiwa, cira Ezayi ka Matigi Ala daari; Matigi Ala k’a to suma sekɔra ka taga kɔ fɛ fɔ senlayɔrɔ tan, Ahazi ta so yɛlɛnyɔrɔ kan20.11 Mɔgɔw tun bɛ suma cogoya flɛ o yɛlɛnyɔrɔ kan, janko ka wagati jate lɔn..

Babilɔni masacɛ ta ciradenw nana Ezekiyasi fɛ

(Ezayi 39)

12Ayiwa, o wagati kelen na, Babilɔni masacɛ Merodaki Baladan, min ye Baladan dencɛ ye, ale ka Ezekiyasi ta bana kibaroya mɛn minkɛ, a ka sɛbɛ dɔ kɛ, ka bonya dɔ la o kan, ka o ci Ezekiyasi ma. 13Ezekiyasi ka o ciradenw minako ɲa. Fɛn o fɛn tun bɛ Ezekiyasi ta fɛnmarayɔrɔw ra, a ka o bɛɛ yira o ciradenw na: warigbɛ ni sanin, ani kasadiyananw, ani turu kasadimanw; a k’a ta kɛrɛkɛminanw bɛɛ yira o ra, ani a ta naforow bɛɛ. Foyi le ma to a ta masaso kɔnɔ, ani a ta mara bɛɛ kɔnɔ, ni Ezekiyasi ma min yira o ciradenw na.

14O kow kɔ, cira Ezayi nana masacɛ Ezekiyasi fɛ, ka na a ɲininka ko: «Nin mɔgɔw bɔra min le? O nana mun le fɔ i ye?» Ezekiyasi ko: «O bɔra jamanajan dɔ le ra, fɔ Babilɔni*.» 15Ezayi k’a ɲininka tuun ko: «O ka mun ni mun le ye i ta so kɔnɔ?» Ezekiyasi ko: «Fɛn o fɛn bɛ ne ta masaso kɔnɔ, o ka o bɛɛ ye! Foyi ma to ne ta naforow ra, ni ne ma min yira o ra.»

16Ezayi k’a fɔ Ezekiyasi ye ko: «Matigi Ala ta kuma lamɛn: 17‹Lon dɔ, bɛna se, fɛn o fɛn bɛ i ta masaso kɔnɔ, i bɛmaw ka fɛn o fɛn lajɛn fɔ ka na se bi ma, o bɛna na o fɛnw bɛɛ cɛ ka taga ni o ye Babilɔni; foyi tɛna to. Matigi Ala ko ten. 18O bɛna i yɛrɛ mamaden dɔw mina, i yɛrɛ worodenw ta denw, ka taga ni olugu ye, ka taga o bɔ cɛya ra, ka o bla Babilɔni masacɛ ta masaso kɔnɔ.› »

19Ezekiyasi ka Ezayi jaabi ko: «I ka Matigi Ala ta kuma min fɔ ne ye, o ka ɲi; sabu hɛra ni ɲasuma bɛna kɛ jamana kɔnɔ ne yɛrɛ ta tere bɛɛ ra.»

20Ayiwa, Ezekiyasi ta kɛwale tɔw bɛɛ, a ta cɛfariya, a ka dinga min sogi dugu kɔnɔ, ka jisira bɔ dugu kogo jukɔrɔ ka ji lana Zeruzalɛmu dugu kɔnɔ, o kow bɛɛ sɛbɛra Zuda masacɛw ta kibaroyaw kitabu kɔnɔ. 21Ezekiyasi sara, ka taga fara a bɛmaw kan. A dencɛ Manase sigira masaya ra a nɔ ra.

21

Zuda masacɛ Manase ta wagati

(Kibaroyaw flanan 33.1-10,18-20)

1Manase sigira masaya ra k’a si to san tan ni fla; a ka san bilooru ni looru le kɛ masaya ra; a siginin tun bɛ Zeruzalɛmu. A bamuso tɔgɔ tun ye ko Hefusiba. 2A ka kojugu kɛ Matigi Ala ɲa kɔrɔ. Matigi Ala tun ka siya minw gbɛn ka bɔ Izirayɛli jamana ra, a ka o siyaw ta ko haramuninw ɲɔgɔn le kɛ. 3A facɛ Ezekiyasi tun ka sɔnnikɛyɔrɔ minw cici ka bɔ kongoriw kan, a ka o bɛɛ lalaga kokura tuun. Jo min ye Baali* ye, a ka sarakabɔnan dɔw lɔ o jo tɔgɔ ra. A ka bere dɔ turu jo musoman Asera tɔgɔ ra, i n’a fɔ Akabu min tun ye Izirayɛli masacɛ ye fɔlɔfɔlɔ, ale tun k’a kɛ cogo min na. A k’a kinbiri gban ka karo ni lolow bɛɛ bato. 4A ka sarakabɔnan wɛrɛw lɔ Matigi Ala ta batoso kɔnɔ; k’a sɔrɔ Matigi Ala tun k’a fɔ ko ale kelen tɔgɔ le ka kan ka bato o yɔrɔ ra Zeruzalɛmu.

5A ka sarakabɔnan dɔw lɔ karo ni lolow bɛɛ tɔgɔ ra, Matigi Ala ta batoso lukɛnɛ fla bɛɛ kɔnɔ. 6A k’a dencɛ di o k’a jɛni tasuma ra k’a kɛ saraka ye. A tun bɛ lagbɛri kɛ, ka subagayakow kɛ. A ka mɔgɔ dɔw sigi, minw bɛ suw wele, ka lagbɛri kɛ. A ka dɔ fara a ta kojugu kan Matigi Ala ɲa kɔrɔ, ka Matigi Ala jusu bɔ. 7A tun ka jo musoman Asera ta tagamasiyɛn min lalaga, a ka o bla Ala ta batoso kɔnɔ, k’a sɔrɔ Matigi Ala tun k’a fɔ Dawuda ye, ka na a fɔ a dencɛ Sulemani fana ye o so ko ra, ko: «Ne ka nin batoso ani nin Zeruzalɛmu dugu le ɲanawoloma Izirayɛli mara bɛɛ ra, ka ne tɔgɔ sigi nin yɔrɔ ra wagati bɛɛ, ani tuma bɛɛ. 8Ne ka kuma minw fɔ Izirayɛlimɔgɔw ye, ni o ka o lamɛn ka o sira tagama, ani ne ta baaraden Musa ka sariya minw bɛɛ yira o ra ni o ka o sira tagama, o tuma ne ka jamana min di o bɛmaw ma, ne tɛna o gbɛn ka taga yɔrɔ si ka bɔ o jamana kɔnɔ tuun.» 9Nka mɔgɔw ma Ala lamɛn. Manase ka o lafiri; Matigi Ala tun ka siya minw halaki ka bɔ Izirayɛlimɔgɔw ɲa, o ka kojugu kɛ ka tɛmɛ hali o siyaw kan.

Zuda mara labancogo

10O kɛra minkɛ, Matigi Ala ka kuma don a ta ciraw da ra, minw ye a ta baaradenw ye, ko: 11«Zuda masacɛ Manase ka ko haramuninw le kɛ. Amɔrikaw tun kɔnna ka kojugu minw kɛ ale ɲa, ale ta kojugu belen nana tɛmɛ olugu ta kan. A ka Zuda mara mɔgɔw bla jurumun na ni a ta josɔn ye. 12O ra, Matigi Ala, Izirayɛli ta Ala ko: ‹Ne bɛna kojuguba dɔ ben Zeruzalɛmukaw, ani Zuda mara mɔgɔw kan; ni mɔgɔ o mɔgɔ toro ka na o ko mɛn, o tigi bɛna kabakoya fɔ ka manwu. 13Ne ka juru min kɛ ka Samari dugu suma, ani ne ka sumanikɛfɛn min kɛ ka Akabu ta somɔgɔw suma, ne bɛna o kelen le kɛ ka Zeruzalɛmu dugu fana suma. Ne bɛna Zeruzalɛmu dugumɔgɔw bɛɛ labɔ dugu kɔnɔ, k’a kɛ i n’a fɔ mɔgɔ bɛ minan kɔnɔ saani cogo min na, ka sɔrɔ k’a dabiri, a saaninin kɔ. 14Ne ta mɔgɔ tɔ minw tora, ne bɛna olugu to yi, ka o labla o juguw ye. O juguw bɛɛ bɛna na ben o kan, ka o borofɛnw bɛɛ cɛ; 15sabu o ka kojugu kɛ Matigi Ala ɲa kɔrɔ. Kabini lon min na o bɛmaw bɔra Misiran jamana ra, fɔ ka na se bi ma, o bɛ to ka ne jusu bɔ le dɔrɔn.› »

Manase ta masaya laban

16Manase ka mɔgɔ jarakibari caman faga, fɔ ka Zeruzalɛmu dugu fan bɛɛ fa suw ra. Ka fara o bɛɛ kan, a ka kojugu wɛrɛw kɛ Matigi Ala ɲa kɔrɔ, ka Zuda ta mɔgɔw bla o jurumunw na.

17Ayiwa, Manase ta kɛwale tɔw, a ka ko minw bɛɛ kɛ, a ka jurumun minw kɛ, o kow sɛbɛra Zuda masacɛw ta kibaroyaw kitabu kɔnɔ.

18Manase sara, ka taga fara a bɛmaw kan; o k’a su don a ta so yiritu kɔnɔ, min tun bɛ wele ko Uza ta yiritu. A dencɛ Amɔn sigira masaya ra a nɔ ra.

Zuda masacɛ Amɔn ta wagati

(Kibaroyaw flanan 33.21-25)

19Amɔn sigira masaya ra k’a si to san mugan ni fla; a ka san fla le kɛ masaya ra. A siginin tun bɛ Zeruzalɛmu. A bamuso tɔgɔ tun ye ko Mesulemɛti. Ale tun ye Harusi denmuso dɔ le ye; o tun bɛ bɔ Yotiba dugu kɔnɔ. 20A ka kojugu kɛ Matigi Ala ɲa kɔrɔ, i n’a fɔ a facɛ Manase tun k’a kɛ cogo min na. 21A facɛ tun ka sira o sira ta, a fana ka o siraw bɛɛ le tagama. A facɛ tun ka jo minw sɔn, a fana ka o jow le sɔn, k’a kinbiri gban ka o bato. 22A bɔra Matigi Ala, a ta Ala kɔ, a bɛmaw ta Ala. A ma Matigi Ala ta sira si tagama.

23Lon dɔ, Amɔn ta jamana kuntigiw ka janfa siri a kama. O k’a faga a ta bon kɔnɔ. 24Nka o mɔgɔ minw bɛɛ tun ka masacɛ Amɔn janfa, jama wurira ka olugu bɛɛ faga. O k’a dencɛ Yoziyasi sigi masaya ra a nɔ ra.

25Ayiwa, Amɔn ta kɛwale tɔw, a ka ko minw bɛɛ kɛ, o kow bɛɛ sɛbɛra Zuda masacɛw ta kibaroyaw kitabu kɔnɔ. 26O ka Amɔn su don a ta kaburu kɔnɔ, Uza ta yiritu ra. A dencɛ Yoziyasi le sigira masaya ra a nɔ ra.

22

Zuda masacɛ Yoziyasi ta wagati

(Kibaroyaw flanan 34.1-2)

1Yoziyasi sigira masaya ra k’a si to san seegi. A ka san bisaba ni kelen le kɛ masaya ra; a siginin tun bɛ Zeruzalɛmu. A bamuso tɔgɔ tun ye ko Yedida; ale tun ye Adaya denmuso dɔ le ye; o tun bɛ bɔ Bɔsikati dugu kɔnɔ. 2Ko minw terennin lo Matigi Ala ɲa kɔrɔ, a ka o le kɛ. A k’a bɛmacɛ Dawuda ta siraw bɛɛ le tagama. A ma o sira bla ka jɛngɛ ka taga a kininboro fɛ walama ka taga a numanboro fɛ.

Sariya kitabu yera

(Kibaroyaw flanan 34.8-18)

3Masacɛ Yoziyasi ta masaya san tan ni seeginan na, lon dɔ, a k’a ta sɛbɛrikɛbaga Safan ci, ka taga Matigi Ala ta batoso kɔnɔ. Safan tun ye Mesulamu dencɛ Asaliya dencɛ le ye. A k’a fɔ a ye ko: 4«Taga sarakalasebagaw kuntigiba Hilikiya fɛ, ko mɔgɔw ka wari min di Alabatosoba kɔnɔ, so donda kɔrɔsibagaw ka wari min mina, ko a ye o wari bɛɛ fara ɲɔgɔn kan. 5O ye o wari di Matigi Ala ta batoso lalagabagaw kuntigiw ma. Olugu bɛna Matigi Ala ta batoso baarakɛdenw sara ni o ye, janko o ye Alabatoso yɔrɔ cɛnninw lalaga. 6O bɛ yirilɛsɛbagaw, ani baaradenw, ani bonlɔbagaw sara, ka yiriw san, ani kabakuru lɛsɛnin minw bɛna kɛ ka so lalaga. 7Nka ni wari o wari dira o ma, mɔgɔ kana o wari jate ɲininka o fɛ, sabu o bɛ o ta baara kɛra ni jusukun gbɛnin le ye.»

8Ka o to o ra, sarakalasebagaw kuntigiba Hilikiya nana a fɔ sɛbɛrikɛbaga Safan ye ko: «Ne ka sariya kitabu ye Matigi Ala ta batoso kɔnɔ!» Hilikiya ka o kitabu di Safan ma, Safan k’a karan.

9Sɛbɛrikɛbaga Safan tagara masacɛ fɛ. A tagara a fɔ masacɛ ye ko: «I ta jɔnw ka Matigi Ala ta batoso wari di Alabatoso lalagabagaw kuntigiw ma.» 10Sɛbɛrikɛbaga Safan k’a fɔ fana ko: «Sarakalasebaga Hilikiya ka kitabu dɔ di ne ma fana.» A ka o sɛbɛ karan masacɛ ɲa na.

Masacɛ ka ciramuso Huluda ɲininka

(Kibaroyaw flanan 34.19-28)

11Masacɛ ka sariya kitabu kumaw mɛn minkɛ, a k’a ta derege mina k’a faran. 12Masacɛ k’a fɔ sarakalasebaga Hilikiya ni Safan dencɛ Ayikamu ni Mise dencɛ Akibɔri, ani sɛbɛrikɛbaga Safan ni masacɛ ta baaraden Asaya ye ko: 13«Aw ye taga Matigi Ala ɲininka ne tɔgɔ ra, ani jama bɛɛ tɔgɔ ra, ani Zuda mara mɔgɔw bɛɛ, nin kitabu ta kumaw ko ra, an ka nin kitabu min ye; sabu Matigi Ala ta dimi ka bon. Matigi dimina an kɔrɔ kosɛbɛ, sabu an bɛmaw ma nin kitabu ta kumaw sira tagama; a sɛbɛra kitabu kɔnɔ ko an ka kan ka min kɛ, o m’a kɛ ten.»

14Sarakalasebaga Hilikiya, ani Ayikamu, ani Akibɔri, ani Safan, ani Asaya, olugu tagara ciramuso Huluda fɛ ka taga kuma ni a ye; ale tun ye Salumu ta muso le ye. Salumu facɛ tun ye Tikiva ye, Tikiva facɛ tun ye Harasi ye. Salumu le tun ye Alabatosoba ta faniw kɔrɔsibaga ye. A ni a muso tun siginin bɛ Zeruzalɛmu ta kindakura le ra. 15Huluda ka o jaabi ko: «Matigi Ala, Izirayɛli ta Ala ta kuma ye nin ye; mɔgɔ min ka aw ci ne fɛ, aw ye taga a fɔ o tigi ye 16ko Matigi Ala ko: ‹Ne bɛna kojuguba le ben nin dugu ni a dugumɔgɔw kan, ka kaɲa ni nin kitabu ta kumaw ye, Zuda masacɛ ka kitabu min karan. 17I n’a fɔ o ka ne to yi, ka taga wusunan sarakaw* bɔ ala wɛrɛw ye, ka ne jusu bɔ ni o ta kɛwalew ye, o kosɔn ne dimina nin dugu kɔrɔ kosɛbɛ, dimi min fana tɛna mala tuun.›

18«Nka aw ye taga a fɔ Zuda masacɛ ye, min ka aw ci ko aw ye na Matigi Ala ɲininka, ko Matigi Ala, Izirayɛli ta Ala ko: ‹I ka nin kitabu kuma lamɛn minkɛ, 19o kow digira i ra kosɛbɛ. I ka i yɛrɛ majigi Matigi Ala ɲa kɔrɔ, sabu ne ka min fɔ nin dugu ni a dugumɔgɔw kama, i ka o mɛn. Ne bɛna o kɛ ɲanibagatɔw le ye, ka o danga. Nka ele ka i ta faniw faran, ka kasi ne ɲa kɔrɔ minkɛ, o kosɔn ne fana ka i ta daariri lamɛn. Matigi Ala ko ten. 20O kosɔn ni i nana sa, ne bɛna i lataga i bɛma tɔw fɛ. I bɛna sa hɛra le ra; o bɛna i su don i ta kaburu kɔnɔ. Ni o kɛra, ne bɛna nin kojugu min lase nin dugu ma, i yɛrɛ ɲa tɛna o ye.› »

Ayiwa, o tagara o kumaw lase masacɛ ma.

23

Yoziyasi ka jɛnɲɔgɔnya don ni Ala ye

(Kibaroyaw flanan 34.29-32)

1Masacɛ Yoziyasi ka Zuda mara cɛkɔrɔbaw, ani Zeruzalɛmu dugu cɛkɔrɔbaw bɛɛ wele ka na. 2O kɔ, masacɛ tagara Matigi Ala ta batoso kɔnɔ, ale ni Zuda mara mɔgɔw bɛɛ, ani Zeruzalɛmu dugumɔgɔw bɛɛ, ani sarakalasebagaw, ani ciraw, ani jama bɛɛ, denmisɛn fara mɔgɔkɔrɔba kan. O tun ka o kitabu min sɔrɔ Matigi Ala ta batoso kɔnɔ, o ka o jɛnɲɔgɔnya kitabu kumaw bɛɛ karan jama bɛɛ ɲa na. 3O y’a sɔrɔ masacɛ tun lɔnin bɛ tintin dɔ kan; a ka jɛnɲɔgɔnya* don kura ye tuun ni Matigi Ala ye, k’a fɔ ko: «An bɛna tugu Matigi Ala le kɔ, k’a ta kumaw, ani a ta ciw, ani a ta cifɔninw bɛɛ sira tagama ni an jusukun bɛɛ ye, ani an nin bɛɛ, janko Ala tun ka kuma minw sɛbɛ a ta jɛnɲɔgɔnya kitabu kɔnɔ kakɔrɔ, an ye o kumaw bɛɛ sira tagama.»

Jama bɛɛ sɔnna o jɛnɲɔgɔnya ta kumaw ma.

Yoziyasi ka batofɛn wɛrɛw labɔ Zuda mara ra

(Kibaroyaw flanan 34.3-5)

4Masacɛ k’a fɔ sarakalasebagaw kuntigiba Hilikiya ye, ani sarakalasebaga tɔw, ani Alabatoso donda kɔrɔsibagaw ye, ko fɛn o fɛn ye Baali* ta jow ye, ani Asera ta jow, ani karo ni lolow ta sɔnnikɛfɛnw ye, ko o ye o fɛnw bɛɛ labɔ Alabatosoba kɔnɔ. O ka o fɛnw labɔ ka taga o jɛni Zeruzalɛmu dugu kɔ fɛ, Sedɔrɔn kɛnɛgbɛ ra, k’a buguri cɛ ka taga ni a ye fɔ Betɛli. 5Zuda masacɛw tun ka sɔnnikɛbaga minw sigi fɔlɔfɔlɔ, wagati min o tun bɛ wusunan sarakaw* bɔra sɔnnikɛyɔrɔw ra, kongoriw kunna, Zuda duguw kɔnɔ, ani Zeruzalɛmu kɛrɛfɛduguw ra, o ka o sɔnnikɛbagaw bɛɛ gbɛn. Sɔnnikɛbaga minw fana tun bɛ wusunan sarakaw bɔra Baali ta jo ye, ani minw tun bɛ tere ni karo ni lolow batora, o ka olugu fana gbɛn. 6O tun bɛ jo musoman Asera bato nin bere min ye, a ka o bere labɔ Matigi Ala ta batoso kɔnɔ, ka taga ni a ye Zeruzalɛmu dugu kɔ fɛ, Sedɔrɔn kɔ yɔrɔ ra, ka taga a jɛni o yɔrɔ ra, fɔ k’a kɛ buguri ye. O ka o buguri bɔn dugumɔgɔw ta kaburulo ra.

7Cɛ jatɔyakɛbaga minw ta yɔrɔw tun bɛ Matigi Ala ta batoso lu kɔnɔ, o ka o yɔrɔw bɛɛ cɛn ka bɔ yi. Musow tun bɛ jo musoman Asera ta sɔnnikɛfaniw dan o yɔrɔw le ra fana.

8Yoziyasi ka Zuda duguw ta sarakalasebagaw bɛɛ wele ka na Zeruzalɛmu. Sarakalasebagaw tun bɛ wusunan sarakaw bɔra sɔnnikɛyɔrɔ minw na kongoriw kan, k’a ta Geba ka taga a bla fɔ Bɛri Seba, a ka o yɔrɔw bɛɛ cɛn. O tun ka sɔnnikɛyɔrɔ minw lɔ duguw dondaw ra, a ka o fana cɛn. Min tun bɛ dugutigi Yosuwe yɛrɛ ta donda ra, a ka o fana cɛn; o tun bɛ dugu donda numanboroyanfan fɛ. 9Sarakalasebaga minw tun ka sarakaw bɔ sɔnnikɛyɔrɔw ra kongoriw kan, o ma sɔn olugu ye kɛ saraka bɔ ye Matigi Ala ta sarakajɛnifɛn* kan Zeruzalɛmu. O kɔni tun bɛ se ka burufunubariw domu ni sarakalasebaga tɔw ye.

10O tun bɛ to ka denmisɛnw jɛni ka o kɛ saraka ye yɔrɔ min na, min ye Tofɛti yɔrɔ ye, Bɛni Hinɔmu kurufurancɛ ra, a ka o yɔrɔ bɛɛ cɛn k’a lanɔgɔ, janko mɔgɔ si kana se k’a dencɛ walama a denmuso jɛni k’a kɛ saraka ye tuun ka Molɔki ta jo bato. 11Zuda masacɛw tun ka so minw bla, ka o kɛ ka tere bato, a ka o bɛɛ bɔ yi. O sow tun bɛ Alabatoso lu kɔnɔ; o tun bɛ lu donda ra, dugu ɲamɔgɔ dɔ ta siyɔrɔ kɛrɛ fɛ, min tɔgɔ tun ye ko Netan Melɛki. O tun bɛ sowotoro minw kɛ ka tere bato, a ka olugu fana jɛni. 12Sarakabɔnan minw tun bɛ Ahazi ta biribon kunna, Zuda masacɛw tun ka minw lɔ, masacɛ Yoziyasi ka o bɛɛ cici, ani Manase tun ka minw lɔ Matigi Ala ta batoso lu fla bɛɛ kɔnɔ. A ka o cici, ka o buguri cɛ ka taga o bɔn Sedɔrɔn kɔ kɔnɔ. 13Sɔnnikɛyɔrɔ minw tun bɛ kongori kan Zeruzalɛmu dugu terebɔyanfan na, a ka o yɔrɔw fana cɛn. O yɔrɔ tun bɛ oliviyesunw kuru woroduguyanfan fɛ, yɔrɔ min bɛ wele ko halakiri kuru. Izirayɛli masacɛ min tun ye Sulemani ye, ale le tun ka o sɔnnikɛyɔrɔw lɔ Sidɔnkaw ta jo musoman haramunin ye, min ye Asera ye, ani Mohabukaw ta jo haramunin ye, min ye Kemɔsi ye, ani Amɔnkaw ta jo haramuninba ye, min ye Molɔki ye. 14Yoziyasi ka kabakurujanw cici, ka jo musoman Asera ta berew tigɛtigɛ, ka mɔgɔkolow cɛ, ka o kɛ o nɔ ra, janko k’a cɛn.

Yoziyasi ka batofɛn wɛrɛw cɛn Izirayɛli mara ra

(Kibaroyaw flanan 34.6-7)

15Yoziyasi ka o ko kelen fana kɛ Betɛli; Nebati dencɛ Yerobohamu, masacɛ min tun ka Izirayɛlimɔgɔw bla jurumun na, ale tun ka sɔnnikɛyɔrɔ min lɔ kongori kan, sarakabɔnan min tun bɛ o sɔnnikɛyɔrɔ ra, a ka o fana cɛn. A ka o sarakabɔnan ni o sɔnnikɛyɔrɔ cɛn, ka jo musoman Asera ta sɔnnikɛbere jɛni, k’a sɔnnikɛyɔrɔ jɛni fɔ k’a kɛ buguri ye.

16Yoziyasi nana a ɲa munu, ka kaburu dɔw ye kongoriw kan yi; a ka mɔgɔw ci ka taga o suw kolow bɔ ka na; o ka o kolow jɛni sɔnnikɛyɔrɔw kan, ka o yɔrɔw lanɔgɔ, i n’a fɔ Matigi Ala tun k’a ta kuma don a ta cira da ra k’a fɔ cogo min na. Ala ta cira tun ka o kumaw le fɔ fɔlɔfɔlɔ.

17Yoziyasi nana a fɔ ko: «Ne ɲa bɛ kaburu juman ta kabakuru le ra yan fɛ yi tan?» Dugumɔgɔw k’a jaabi ko: «Ala ta cira min tun nana ka bɔ Zuda mara ra, ale ta kaburu tagamasiyɛn lo. I ka min kɛ nin sarakabɔnanw kan tan cɔ, o cira tun nana o kumaw le fɔ, ko o le bɛna kɛ nin sarakabɔnanw kan.» 18Yoziyasi ko: «Aw ye o kaburu to yi! Mɔgɔ si kana maga a kolow ra.» O ka o cira kolow to yi, ani cira min fana tun nana ka bɔ Samari, o ka ale kolow fana to yi.

19Sɔnnikɛbon minw tun bɛ kongoriw kan Samari duguw kɔnɔ, Izirayɛli masacɛw tun ka minw lalaga ka sɔnni kɛ yi, fɔ ka na Matigi Ala jusu bɔ, Yoziyasi ka o bɛɛ waraga ka bɔ yi. A ka min kɛ Betɛli, a ka o ko kelen le kɛ Samari fana. 20Sɔnnikɛbaga minw tun bɛ o sɔnnikɛyɔrɔ ra, a ka olugu bɛɛ mina ka o faga sarakabɔnanw kan, ka mɔgɔkolow jɛni sarakabɔnanw kan. O kɔ, a sekɔra ka taga Zeruzalɛmu.

Jɔnyaban ɲanagbɛ

(Kibaroyaw flanan 35.1,18-19)

21Masacɛ k’a fɔ mɔgɔw bɛɛ ye ko: «Aw ye Jɔnyaban ɲanagbɛ* kɛ ka Matigi Ala, aw ta Ala bonya, i n’a fɔ a fɔra Ala ta jɛnɲɔgɔnya* kitabu kɔnɔ cogo min na.»

22O ka Jɔnyaban ɲanagbɛ* min kɛ, o ɲanagbɛ ɲɔgɔn tun ma deri ka kɛ, kabini kuntigiw tun bɛ Izirayɛli jamana kunna wagati min na, fɔ ka na a bla Izirayɛli masacɛw, ani Zuda masacɛw ta wagati ra. 23Nka masacɛ Yoziyasi ta masaya san tan ni seeginan le ra, o ɲanagbɛ sɔrɔra ka kɛ Zeruzalɛmu, ka Matigi Ala tɔgɔ bonya.

Yoziyasi ta ko tɔw

(Kibaroyaw flanan 35.20-27; 36.1)

24Ka fara o bɛɛ kan, mɔgɔ minw tun b’a fɔ ko o bɛ kuma ni suw ye, ani minw bɛ lagbɛri kɛ, Yoziyasi ka o mɔgɔw bɛɛ gbɛn. Yirimɔgɔninw, ani jow, ani fɛn haramunin minw bɛɛ tun bɛ Zuda mara ra, ani Zeruzalɛmu dugu kɔnɔ, a ka o bɛɛ bɔ yi, janko sariya ta kuma minw sɛbɛra kitabu kɔnɔ, sarakalasebaga Hilikiya ka kitabu min ye Matigi Ala ta batoso kɔnɔ, mɔgɔw ye o kitabu kumaw sira tagama.

25Masacɛ minw tɛmɛna Yoziyasi ɲa, o dɔ si ma sekɔ ka na Matigi Ala fɛ ni a jusukun bɛɛ ye, ani a nin bɛɛ, ani a baraka bɛɛ, ka Musa ta sariyaw bɛɛ sira tagama i ko Yoziyasi k’a kɛ cogo min na. A ɲɔgɔn masacɛ fana ma wuri a kɔ fɛ tuun.

26Nka o bɛɛ n’a ta, Matigi Ala tun dimina Zuda ta mɔgɔw kɔrɔ cogo min na, fɔ k’a jusu bɔ, o dimi tun ma ban, sabu Manase tun ka ko minw bɛɛ kɛ, o kow tun ka Ala jusu bɔ. 27O kosɔn Matigi Ala ko: «Ne bɛna Zuda mara mɔgɔw fana gbɛn ka bɔ ne ɲa kɔrɔ, i n’a fɔ ne ka Izirayɛlimɔgɔw gbɛn cogo min na. Ne bɛna ban nin dugu fana ra, ne tun ka nin dugu min ɲanawoloma, min ye Zeruzalɛmu ye; ne bɛna ban nin Alabatoso fana ra, ne tun k’a fɔ ko o min bɛna kɛ ne tɔgɔ sigiyɔrɔ ye.»

Yoziyasi ta masaya laban

28Ayiwa, Yoziyasi ta kɛwale tɔw, a ka ko minw bɛɛ kɛ, o kow bɛɛ sɛbɛra Zuda masacɛw ta kibaroyaw kitabuw kɔnɔ.

29Yoziyasi ta masaya wagati ra, Misiran masacɛ Farawona, min tɔgɔ tun ye ko Neko, ale wurira ko a bɛ taga Asiri masacɛ fɛ Efirati ba fan fɛ. Masacɛ Yoziyasi tagara lɔ a ɲa ko a b’a kɛrɛ; nka Farawona ka Yoziyasi faga o kɛrɛ ra Megido. 30A ta jamana kuntigiw k’a su ta sowotoro dɔ kɔnɔ. O k’a ta ka bɔ Megido, ka taga ni a ye Zeruzalɛmu, ka taga a su don a ta kaburu kɔnɔ. Jamanamɔgɔw k’a dencɛ Yohahazi ta, ka turu saninman* kɛ ale kun na, k’a sigi masaya ra a facɛ nɔ ra.

Zuda masacɛ Yohahazi ta masaya wagati

(Kibaroyaw flanan 36.2-4)

31Yohahazi sigira masaya ra k’a si to san mugan ni saba. A ka karo saba le kɛ masaya ra; a siginin tun bɛ Zeruzalɛmu. A bamuso tɔgɔ tun ye ko Hamutali; ale tun ye Yeremi denmuso le ye, o tun bɛ bɔ Libina. 32A ka kojugu kɛ Matigi Ala ɲa kɔrɔ, i n’a fɔ a bɛmaw tun k’a kɛ cogo min na. 33Farawona min tun ye Neko ye, ale nana a mina k’a siri ni nɛgɛjɔrɔkɔ ye, Ribila dugu kɔnɔ, Hamati jamana ra, ko a kana sigi masaya ra Zeruzalɛmu tuun. Farawona ka warida dɔ ben Zuda mara kan, ko o ka kan ka to ka o sara; o tun ye warigbɛ kilo waga saba ni kɛmɛ naani ye (3 400), ani sanin kilo bisaba ni naani. 34Farawona, min tɔgɔ tun ye ko Neko, ale ka Yoziyasi dencɛ Eliyakimu le kɛ Zuda masacɛ ye a facɛ Yoziyasi nɔ ra. A ka Eliyakimu tɔgɔ yɛlɛma k’a kɛ Yehoyakimu ye. A ka Yohahazi mina ka taga ni a ye Misiran; a tagara sa o yɔrɔ ra yi.

35Farawona tun ka warigbɛ ni sanin hakɛya min fɔ, Yehoyakimu tun bɛ o dira a ma. O ra, a ka jamana mɔgɔ bɛɛ kelen kelen ta wari sɔrɔta jate mina, ka warigbɛ ni sanin hakɛya dɔ mina bɛɛ kelen kelen fɛ, ka kaɲa ni bɛɛ ta sɔrɔta ye. A ka o le kɛ janko ka Farawona ta wari sɔrɔ k’a di a ma.

Zuda masacɛ Yehoyakimu ta wagati

(Kibaroyaw flanan 36.5-8)

36Yehoyakimu sigira masaya ra k’a si to san mugan ni looru. A ka san tan ni kelen le kɛ masaya ra; a siginin tun bɛ Zeruzalɛmu. A bamuso tɔgɔ tun ye ko Zebuda. Ale tun ye Pedaya denmuso le ye; o tun bɛ bɔ Ruma dugu kɔnɔ. 37A ka kojugu kɛ Matigi Ala ɲa kɔrɔ, i n’a fɔ a bɛmaw tun k’a kɛ cogo min na.

24

Babilɔnikaw nana Yehoyakimu kɛrɛ

1Yehoyakimu ta masaya wagati ra, Babilɔni masacɛ min ye Nebukadinɛsari ye, ale nana Yehoyakimu kama ka na a kɛrɛ. Yehoyakimu tora Nebukadinɛsari ta fanga kɔrɔ fɔ san saba. Nka o kɔ fɛ, Yehoyakimu murutira tuun.

2Matigi Ala k’a to benkannikɛbaga dɔw bɔra Babilɔnikaw ta jamana ra, ani Sirikaw ta jamana ra, ani Mohabukaw ta jamana ra, ani Amɔnkaw ta jamana ra, ka na Yehoyakimu kama. Ala k’a to olugu nana Zuda mara kama, janko ka na o halaki le pewu, ka kaɲa ni Matigi Ala ta kuma ye, a tun ka kuma min don a ta baaradenw da ra, minw ye a ta ciraw ye. 3Sigiya t’a ra, nin kɛra ka kaɲa ni Matigi Ala yɛrɛ ta kuma le ye. A tun b’a fɛ ka Zuda mara mɔgɔw bɔ a yɛrɛ ɲa kɔrɔ, Manase ta jurumunw bɛɛ kosɔn, 4ani a tun ka mɔgɔ jarakibari minw bɛɛ faga, fɔ ka Zeruzalɛmu dugu bɛɛ kɛ jori ye. Matigi Ala tun t’a fɛ ka o hakɛ yafa tuun.

5Ayiwa, Yehoyakimu ta kɛwale tɔw, a ka ko minw bɛɛ kɛ, o kow bɛɛ sɛbɛra Zuda masacɛw ta kibaroyaw kitabu kɔnɔ. 6Yehoyakimu sara, ka taga fara a bɛmaw kan. A dencɛ Yehoyakini sigira masaya ra a nɔ ra.

7O wagati ra, Misiran masacɛ ma bɔ a ta jamana ra tuun ka taga kɛrɛ kɛ; sabu yɔrɔ o yɔrɔ tun bɛ a ta mara kɔnɔ, Babilɔni masacɛ tun ka o yɔrɔw bɛɛ mina, k’a ta Misiran ba ra, ka taga a bla fɔ Efirati ba ra.

Zuda masacɛ Yehoyakini ta wagati

(Kibaroyaw flanan 36.9-10)

8Yehoyakini sigira masaya ra k’a si to san tan ni seegi. A ka karo saba le kɛ masaya ra; a siginin tun bɛ Zeruzalɛmu. A bamuso tɔgɔ tun ye ko Nehusita. Ale tun ye Elinatan denmuso le ye; Zeruzalɛmukaw tun lo. 9A ka kojugu kɛ Matigi Ala ɲa kɔrɔ, i n’a fɔ a facɛ tun k’a kɛ cogo min na.

Babilɔnikaw nana Zeruzalɛmu dugumɔgɔw mina

10Yehoyakini ta wagati ra, Babilɔni masacɛ Nebukadinɛsari ta jamana kɛrɛkuntigiw ni a ta kɛrɛkɛjama nana Zeruzalɛmu dugu kama ka na dugu lamini. 11Ka o kuntigiw lɔnin to o kɛrɛ ra yi, Nebukadinɛsari yɛrɛ nana lɔ dugu ɲa fɛ. 12Zuda masacɛ Yehoyakini bɔra ka taga a yɛrɛ di Babilɔni masacɛ ma, a ni a bamuso, ani a ta jamana kuntigiw ni ɲamɔgɔw, ani a ta mɔgɔbaw. Babilɔni masacɛ ka o mina. O kɛra Babilɔni masacɛ ta masaya san seeginan le ra. 13A ka Matigi Ala ta batoso naforow ni masacɛ ta lu naforow bɛɛ cɛ. Izirayɛli masacɛ Sulemani tun ka minan saninlaman minw lalaga ka o bla Matigi Ala ta batoso kɔnɔ, Nebukadinɛsari ka o minanw bɛɛ cici. Matigi Ala tun ka kuma min fɔ kabini fɔlɔfɔlɔ, o kuma le kɛra can ye24.13 O kuma tun fɔra Masacɛw ta kitabu flanan na 20.17..

14A ka Zeruzalɛmu dugumɔgɔw bɛɛ mina ka taga ni o ye, ani a kuntigiw bɛɛ, ani a kɛrɛkɛdenw bɛɛ; o bɛɛ lajɛnnin tun ye mɔgɔ waga tan, ani borobaarakɛbagaw, ani nɛgɛbaarabagaw bɛɛ. A ka dugumɔgɔw bɛɛ ra fagantanw dɔrɔn le to dugu kɔnɔ yi. 15A ka Yehoyakini yɛrɛ mina ka bɔ Zeruzalɛmu, ka taga ni a ye Babilɔni, ani a bamuso, ani a ta musow, ani a ta mɔgɔbaw, ani jamana kuntigibaw. 16Babilɔni masacɛ ka kɛrɛkɛcɛ waga wolonfla (7 000) fana mina ka taga ni olugu ye, ani borobaarakɛbagaw ni nɛgɛbaarabagaw cɛ waga kelen, ani kɛrɛkɛcɛfariw bɛɛ.

17Babilɔni masacɛ ka Yehoyakini belencɛ sigi masaya ra a nɔ ra, min tɔgɔ tun ye ko Mataniya. A ka o tɔgɔ yɛlɛma k’a kɛ Sedesiyasi ye.

Zuda masacɛ Sedesiyasi ta wagati

(Yeremi 52.1-3; Kibaroyaw flanan 36.11-13)

18Sedesiyasi sigira masaya ra k’a si to san mugan ni kelen. A ka san tan ni kelen le kɛ masaya ra; a siginin tun bɛ Zeruzalɛmu. A bamuso tɔgɔ tun ye ko Hamutali. Yeremi denmuso tun lo; Libinaka tun lo. 19A ka kojugu kɛ Matigi Ala ɲa kɔrɔ, i n’a fɔ Yehoyakimu tun k’a kɛ cogo min na.

20Nin kow bɛɛ tun sera Zeruzalɛmu dugu ni Zuda mara ma, Matigi Ala ta dimi le kosɔn. A laban, Matigi Ala nana o gbɛn ka bɔ a yɛrɛ ɲa kɔrɔ. O kɔ fɛ, Sedesiyasi belen nana muruti Babilɔni masacɛ ma.

25

Babilɔnikaw nana Sedesiyasi mina Zeruzalɛmu

(Yeremi 39.1-7; 52.4-11)

1Sedesiyasi ta masaya san kɔnɔntɔnnan na, o san karo tannan na, o karo tere tannan na, Babilɔni masacɛ Nebukadinɛsari nana Zeruzalɛmu dugu kama tuun, ni a ta kɛrɛkɛjama bɛɛ ye, ka na dugu lamini; o ka tintin dɔw lɔ ka dugu lamini. 2O ka dugu lamini ten ka taga se fɔ masacɛ Sedesiyasi ta masaya san tan ni kelennan ma. 3O san karo naaninan25.3 A fɔra ko karo naaninan, ka kaɲa ni Yeremi 52.6 ye., o karo tere kɔnɔntɔnnan, kɔngɔ nana gban dugumɔgɔw ra k’a sɔrɔ domuni si tun tɛ o boro tuun minkɛ, 4o ka wo dɔ bɔ kogo ra. Masacɛ ni kɛrɛkɛcɛw bɛɛ bɔra o sira fɛ su fɛ, kogo fla cɛ ma, masacɛ ta yiritu fan na, ka bori ka taga Zuridɛn kɛnɛgbɛ sira fɛ. O y’a sɔrɔ Babilɔnikaw tun ka dugu lamini. 5Nka Babilɔnikaw ta kɛrɛkɛjama ka masacɛ gbɛn ka taga a mina Zeriko kɛnɛgbɛyɔrɔ ra. A ta kɛrɛkɛjama bɛɛ borira ka janjan k’a to yi. 6O ka masacɛ Sedesiyasi mina ka taga ni a ye Ribila, Babilɔni masacɛ fɛ, ka taga a ta kiti tigɛ. 7O k’a dencɛw kannatigɛ a yɛrɛ ɲa na. O kɔ, o ka ale yɛrɛ ɲadenw ci, k’a siri ni siranɛgɛ jɔrɔkɔw ye, ka taga ni a ye Babilɔni.

Babilɔnikaw ka Zuda mara mɔgɔ tɔw bɛɛ mina

(Yeremi 39.8-10; 52.12-27; Kibaroyaw flanan 36.17-21)

8Babilɔni masacɛ Nebukadinɛsari ta masaya san tan ni kɔnɔntɔnnan na, o san karo loorunan, o karo tere wolonflanan na, Nebuzaradan nana Zeruzalɛmu. Ale tun ye Babilɔni* masacɛ ta jamana kuntigi dɔ ye, ani masacɛ ta kɛrɛkuntigiba. 9A ka Matigi Ala ta batoso jɛni, ani masacɛ ta so, ani dugu bonw bɛɛ; a ka bon ɲanamanw bɛɛ jɛni. 10Babilɔnikaw ta kɛrɛkɛjama min tun bɛ ni masacɛ ta kɛrɛkuntigiba ye, olugu ka Zeruzalɛmu dugu kogow cici. 11Mɔgɔ tɔ minw tun tora dugu kɔnɔ, Nebuzaradan, min tun ye masacɛ ta kɛrɛkuntigiba ye, ale ka olugu bɛɛ mina ka taga ni o ye, ani minw tun ka o yɛrɛ di Babilɔni masacɛ ma, ani mɔgɔ tɔw bɛɛ. 12A ka dugu fagantan dɔw le to yi, janko olugu ye kɛ rɛzɛnw, ani forow sɛnɛ ye.

13Matigi Ala ta batoso ta samasen siranɛgɛramanw, ani a siranɛgɛ wotorow, ani a minanba koorinin min tun lalagara ni siranɛgɛ ye, Babilɔnikaw ka o bɛɛ cici, ka taga ni o siranɛgɛ ye Babilɔni. 14O ka siranɛgɛdagaw, ani a buguricɛnanw, ani a muruw, ani a sɛtiw ta. O tun bɛ baara kɛ ni siranɛgɛfɛnw min o min ye Alabatoso kɔnɔ, o ka o bɛɛ ta. 15Masacɛ ta kɛrɛkuntigiba ka tasumabɔnanw, ani jifiyɛw fana ta; fɛn o fɛn tun ye sanin ye, ani fɛn o fɛn tun ye warigbɛ ye, a ka o bɛɛ ta.

16Masacɛ Sulemani tun ka o samasen fla ni o minanba koorinin ni o wotoro minw lalaga Matigi Ala ta batoso kama, mɔgɔ si tun tɛ o siranɛgɛ hakɛya lɔn. 17O samasen bɛɛ kelen kelen janya tun ye nɔngɔn25.17 Nɔngɔn ɲa kelen bɛ se ka bɛn mɛtɛrɛ tarancɛ le ma. ɲa tan ni seegi. O tun ka datugunan dɔw kɛ o ra ni siranɛgɛ ye; o janya tun ye nɔngɔn ɲa saba. O tun ka jɔ dɔw kɛ ka samasen sanfɛyɔrɔ ɲɛgɛn, ani gerenadi yiriden bisigiyaw; o bɛɛ tun ye siranɛgɛ le ye. Samasen fla bɛɛ cogoya tun ye kelen ye, ani fɛn minw tun kɛra ka o ɲɛgɛnɲɛgɛn.

18Masaso kɔrɔsibaga kuntigi ka sarakalasebagaw kuntigiba Seraya fana mina, ani a dɛmɛbaga min tun ye sarakalasebaga Sofoni ye, ani sarakalasebaga saba minw tun bɛ Alabatosoba donda kɔrɔsibagaw ye. 19A ka dugu kɛrɛkɛjama ɲamɔgɔba dɔ fana mina, ani Zuda masacɛ ladibaga cɛ looru minw tun tora dugu kɔnɔ, ani kɛrɛkɛjama kuntigi ta sɛbɛrikɛbaga min tun bɛ cɛdenw ta kɛrɛkɛdenya ra, ani Zuda mara cɛ biwɔɔrɔ; olugu tun bɛ dugu kɔnɔ yi. 20Masaso kɔrɔsibagaw kuntigi Nebuzaradan ka o mɔgɔw mina ka taga ni o ye Ribila Babilɔni masacɛ fɛ. 21Babilɔni masacɛ ka o faga Ribila, Hamati mara ra.

Zuda mara mɔgɔw minana o cogo le ra ka bɔ o ta jamana ra ka taga fɔ yɔrɔjan.

Nebukadinɛsari ka Gedaliya sigi Zuda mara kunna

(Yeremi 40.7–41.18)

22Ayiwa, Babilɔni masacɛ Nebukadinɛsari tun ka mɔgɔ minw to Zuda mara ra, a ka Gedaliya sigi olugu kunna, k’a kɛ o ɲamɔgɔ ye. Gedaliya facɛ tun ye Ayikamu ye, Ayikamu facɛ tun ye Safan ye.

23Zuda mara ta kuntigiw, ani o ta kɛrɛkɛden minw tun tora yi, olugu nana a mɛn ko Babilɔni masacɛ ka Gedaliya le sigi k’a kɛ jamana ɲamɔgɔ ye minkɛ, o ni o ta mɔgɔw tagara Gedaliya kɔ Misipa. O mɔgɔw le tun ye Netaniya dencɛ Sumayila ye, ani Kareya dencɛ Yohanan, ani Tahumɛti dencɛ Seraya, min bɛ bɔ Netofa, ani Mahakakacɛ dencɛ Yazaniya. 24Gedaliya karira o mɔgɔw ni o ta kɛrɛkɛcɛw ye, k’a fɔ o ye ko: «Aw kana siran Babilɔnikaw ta kuntigiw ɲa, ko o bɛna ko dɔ kɛ aw ra. Aw ye to jamana kɔnɔ yan, ka baara kɛ Babilɔni masacɛ ye; aw ta hɛra bɛ o le ra.»

25Nka o san karo wolonflanan na, Elisama dencɛ Netaniya, o dencɛ Sumayila, ale min tun ye masacɛden ye, ale ni cɛ tan nana, ka na ben Gedaliya kan k’a faga, ani Yahudiyaw ni Babilɔnika minw bɛɛ tun bɛ ni a ye Misipa. 26O kɛra minkɛ, mɔgɔ tɔw bɛɛ, mɔgɔ fitini fara mɔgɔba kan, ani kɛrɛkuntigiw bɛɛ, o bɛɛ wurira ka bori ka taga Misiran, sabu o tun bɛ siranna Babilɔnikaw ɲa.

Babilɔni masacɛ ka Yehoyakini labɔ kaso ra

(Yeremi 52.31-34)

27Ayiwa, Masacɛ Yehoyakini ta minari san bisaba ni wolonflanan na, san min na Evili Merodaki kɛra Babilɔni* masacɛ ye, o san karo tan ni flanan, ani o karo tere mugan ni wolonflanan, Babilɔni masacɛ ka Zuda masacɛ Yehoyakini labla, ka a labɔ kasobon na. 28A tun bɛ kuma Yehoyakini fɛ i ko a teri; masacɛ minw tun minana ka taga Babilɔni i ko ale, a ka Yehoyakini sigi olugu bɛɛ kunna. 29A ka Yehoyakini ta kasodenderegew bɔ a ra. A tun bɛ domuni kɛ ni Babilɔni masacɛ yɛrɛ le ye lon o lon, a si tɔ bɛɛ ra. 30Babilɔni masacɛ k’a mako bɛɛ ɲa o cogo le ra lon o lon, a si tɔ bɛɛ ra.