ZANAW

KITABU

Kitabu faamucogo

Ka kaɲa ni mɔgɔ caman ta miiriya ye, Zanaw kitabu fanba sɛbɛbaga, walama a labɛnbaga ye masacɛ Sulemani ye (1–29). Masacɛ Sulemani ka zana waga saba ɲɔgɔn le sɛbɛ. O dɔw bɛ nin kitabu kɔnɔ. Nka hakiritigi wɛrɛw ka nin kitabu zana dɔw sɛbɛ, i n’a fɔ Aguri (sura 30), ani masacɛ Lemuwɛli (sura 31).

Nin zanaw fɔra Yahudiyaw ta zanafɔcogo le ra; o kɔrɔ ye ko o bɛ ko kɛcogoɲuman fɔ, k’a kɛcogojugu fana fɔ:

«Naloman t’a facɛ ta ladirikan jate,

nka mɔgɔ min bɛ sɔn korori ma, o ye mɔgɔ ceguman ye.» (15.5)

Walama ka kɛwale dɔ fɔ, ka sɔrɔ k’a kɔfɛko fɔ k’a la a kan:

«Nɛnɛ kosɔn salibagatɔ tɛ sɔn ka bɔ ka taga sɛnɛ kɛ,

ni simantigɛwagati nana se, a bɛ siman ɲini a tɛ foyi sɔrɔ.» (20.4)

Zanaw kitabu ye hakiritigiyakumaw le ye, minw bɛ mɔgɔ ladi, ka mɔgɔ karan, ka mɔgɔ bla siraɲuman kan (1.4; 4.20). A bɛ kuma ko minw kan, o ye baaraɲuman ta ko ye, ani salibagatɔya, ani adamadenya minacogo, ani terenninya, ani denlamɔcogo, ani muɲuri, ani fagantanw ta ko, ani furu, ani naforo, ani hina, ani ɲumanya. Nka a kunba ye Alaɲasiran ye: «Matigi Ala ɲasiran le ye lɔnniya damina ye» (1.7).

Kitabu sira laban, min ye sura 31, o bɛ muso barakaman le mangutu.

Kitabu kɔnɔkow

Hakiritigiya nafa ka bon (1–9)

Masacɛ Sulemani ta zanaw (10–29)

Aguri ta hakiritigiya kumaw (30)

Lemuwɛli bamuso ta ladirikanw (31)

1

Kitabu sɛbɛkun

1Dawuda dencɛ Sulemani min tun ye Izirayɛli masacɛ ye, ale ta zanaw le ye nin ye.

2A sɛbɛkun ye janko ka mɔgɔw sɔn hakiri ra, ani ka o karan,

janko o ye kuma kɔrɔmanw faamu.

3A sɛbɛkun ye fana janko ka mɔgɔw ladi, k’a to o ye tagama ni hakiri ye,

ka o karan terenninya sira ra, ani can sira, ani siraɲuman.

4A sɛbɛkun ye fana janko ka nalomanw laceguya,

ka lɔnniya ni miiricogoɲuman don denmisɛnw hakiri ra.

5Hakiritigiw fana y’a lamɛn, ka dɔ fara o ta lɔnni kan;

faamurikɛbagaw y’a lamɛn, janko ka o tagamacogo lɔn.

6Ni o kɛra, o bɛna zanaw, ani kuma kɔrɔmanw faamu,

ka hakiritigiw ta kumaw, ani o ta gundow faamu.

7Matigi Ala ɲasiran le ye lɔnniya damina ye,

nka nalomanw bɛ hakiritigiya ni ladirikan mafiyɛnya.

Denmisɛn ka kan k’a yɛrɛ kɔrɔsi

8Ne dencɛ, i facɛ ta ladirikan lamɛn,

i kana ban i bamuso ta ladirikan ma;

9sabu o ye nɛɛma masafugula le ye i kun na,

o ye masirifɛn le ye i kan na.

10Ne dencɛ, ni jurumunkɛbaga dɔw ko o bɛ i lafiri,

i kana sɔn.

11Ni o ko: «Na, an ye taga dogo mɔgɔ dɔ ɲa, ka ben a kan k’a faga;

na, an ye taga dogo mɔgɔ jarakibari dɔ ɲa sira ra, ka baga a ma k’a faga.

12An ye o bɛɛ ɲanaman latunu i ko saya dibi bɛ mɔgɔ latunu cogo min na!

An ye o bɛɛ lajɛnnin latunu i ko o bɛ mɔgɔ lajigi kaburu kɔnɔ cogo min na!

13An bɛna fɛn nafaman suguya bɛɛ sɔrɔ,

ka o cɛ, ka an ta bonw fa.

14Ele fana bɛna i ninyɔrɔ sɔrɔ ni an ye;

ni an ka fɛn o fɛn sɔrɔ, o bɛna kɛ an bɛɛ ta jɛn le ye.»

15Ne dencɛ, i kana tagama ni o mɔgɔw ye;

i sen bɔ o ta sira kan pewu!

16Sabu o senw bɛ bori kojugu le nɔ fɛ,

o ka teri mɔgɔfaga le fɛ.

17Nka ni jɔ min sirira kɔnɔw bɛɛ ɲa na,

o jɔ kɔni sirira gbansan le.

18Nka o mɔgɔ minw bɛ dogo mɔgɔw ɲa, ka na ben o kan, a laban olugu yɛrɛ le bɛna faga;

o bɛ jan min la tɔw ye, o jan bɛna olugu yɛrɛ le mina.

19Mɔgɔ o mɔgɔ bɛ naforo ɲini benkanni sababu ra, o tigi labancogo bɛ ten le;

o naforo sɔrɔbaga yɛrɛ nin le bɛ to a ra.

Hakiritigiya bɛ adamadenw wele

20Hakiritigiya bɛ pɛrɛnna siradaw ra,

a b’a kan kɔrɔtara dugu jamalajɛnyɔrɔw ra.

21A bɛ kule cira jamayɔrɔw ra,

a b’a fɔra mɔgɔw ye dugu dondaw ra ko:

22«Aw nalomanw, aw bɛna ceguya tuma juman le sa?

Aw kumakolonfɔbagaw, aw bɛna kumakolonfɔ dabla tuma juman le sa?

Aw hakirintanw, aw bɛna sɔn lɔnniya ma tuma juman le sa?

23Aw ye sekɔ ka na sɔn ne ta korori ma.

Ni o kɛra, ne bɛna ne yɛrɛ nin lajigi aw kan;

ne bɛna aw karan ne ta kumaw ra.

24«Nka i n’a fɔ ne ka aw wele, aw banna,

ne ka ne boro lɔ aw ye, mɔgɔ si m’a janto o ra;

25i n’a fɔ aw banna ne ta ladiriw bɛɛ ma,

aw ma sɔn ne ta korori ma,

26o ra, ni cɛnri nana se aw ma, ne fana bɛna yɛrɛko;

ni jatigɛ nana ben aw kan, ne fana bɛna aw lɔgɔbɔ.

27Ni jatigɛ nana ben aw kan i ko sanfɔɲɔba,

ni cɛnri nana ben aw kan i ko folonkonto,

ni degu ni kɔnɔnɔfiri nana ben aw kan tuma min na, ne fana bɛna aw lɔgɔbɔ.

28«O wagati le ra o bɛna ne wele, nka ne tɛna o jaabi,

o bɛna ne ta jɛnɲɔgɔnya ɲini, nka o tɛna ne sɔrɔ;

29sabu o ka lɔnniya kɔninya,

min fana ye Matigi Ala ɲasiran ye, o ma sɔn o ma.

30O ma sɔn ne ta ladiriw ma,

o ma ne ta korori jate.

31O kosɔn o bɛna o yɛrɛ ta kɛwalew tɔnɔ le domu,

o bɛna o yɛrɛ ta ladirikanw tɔnɔ le domu fɔ ka fa.

32Sabu nalomanw ta yɛrɛlafiri le bɛ o faga;

hakirintanw ta jateminabariya le bɛ o halaki.

33Nka ni mɔgɔ min ka ne lamɛn, o tigi bɛna sigi hɛra ni laganfiya ra;

a bɛna sigi ɲasuma ra, kojugu si tɛna a ja tigɛ.»

2

Hakiritigiya bɛ mɔgɔ tanga kojugu ma

1Ne dencɛ, ni i ka sɔn ne ta kumaw ma,

ni i ka ne ta kumakan mara i yɛrɛ kɔnɔ,

2ni i ka i toro malɔ ka i janto hakiritigiyakumaw ra,

ni i ka i jusukun jɛngɛ ka taga faamurikoɲuman sira fɛ,

3ni i ka faamuri wele,

ni i ka i kan kɔrɔta ka kule faamurikoɲuman nɔ fɛ,

4ni i ka faamuri ɲini i ko warigbɛ,

ni i k’a yɔrɔɲini kosɛbɛ i ko naforo dogonin,

5o tuma ra i bɛna Matigi Ala ɲasiran faamu;

min ye Ala ta lɔnniya ye, i bɛna o sɔrɔ.

6Sabu Matigi Ala le bɛ hakiritigiya di mɔgɔ ma;

ale da le bɛ mɔgɔ karan lɔnniya ni faamurikoɲuman na.

7A bɛ sesɔrɔri mara mɔgɔɲumanw ye;

minw bɛ tagama ni jusukun gbɛnin ye, a bɛ olugu tanga i ko nɛgɛbɛnnan;

8Sabu Ala bɛ can siratagamabagaw ta tɛmɛyɔrɔw kɔrɔsi;

a b’a janto a ta mɔgɔɲumanw tɛmɛsira ra.

9O ra, i bɛna terenninya ni can ni siraɲuman ko faamu,

ani sira o sira ka ɲi.

10Sabu hakiritigiya bɛna don i jusu ra,

lɔnniya bɛna i ninsɔndiya.

11I ta miiricogoɲuman bɛna kɛ sababu ye ka i bɔsi,

i ta faamurikoɲuman bɛna kɛ sababu ye ka i tanga,

12ka i kisi ka bɔ sirajugu kan,

ka i kisi kumayɛlɛmabaga darakan ma,

13ani mɔgɔ minw bɛ siraɲuman bla,

ka dibirasiraw ta,

14ani minw bɛ kojugu kɛ fɔ ka ninsɔndiya o ra,

ka kumayɛlɛma kɛ, fɔ ka ɲagari o ra;

15o mɔgɔw tɛ sira terennin ta,

o tɛmɛyɔrɔw bɛɛ jɛngɛnin lo.

16O ra, i bɛna i yɛrɛ kisi ka bɔ muso sunguruba boro,

ka i yɛrɛ kisi ka bɔ muso yaalabaga boro, ale ni a ta mɔgɔmalasakumaw.

17A sunguruman k’a kan di cɛ min ma, a bɛ ban o cɛ ra;

a ka layiri min ta a ta Ala ɲa kɔrɔ, a bɛ ɲina o kɔ.

18A ta so bɛ jɛngɛ ka taga saya fan le fɛ,

a ta siraw bɛ taga mɔgɔ saninw le ta so.

19Mɔgɔ o mɔgɔ bɛ taga a nɔ fɛ, o si tɛ sekɔ tuun;

o si tɛ ɲanamanya sira sɔrɔ tuun.

20O ra, i bɛna tagama mɔgɔɲumanw tɛmɛyɔrɔ ra,

ka to mɔgɔ terenninw ta sira kan.

21Sabu mɔgɔɲumanw le bɛna sigi jamana kɔnɔ;

mɔgɔ jusukun gbɛninw le bɛna to jamana kɔnɔ.

22Nka Ala bɛna mɔgɔjuguw labɔ jamana kɔnɔ,

a bɛna mɔgɔjanfabagaw sama ka o bɔ jamana kɔnɔ.

3

Hakiritigiya ni Alaɲasiran

1Ne dencɛ, i kana i hakiri bɔ ne ta ladirikan kɔ;

ne ta kumakan mara i jusukun na,

2sabu o le bɛna i si janya,

ka san caman fara i si kan, ka hɛra di i ma.

3I kana a to ɲumanya ni kankelentigiya ye bɔsi i ra.

A siri i kan na,

k’a sɛbɛ i jusukun walaka kan.

4Ni o kɛra, i bɛna tɔgɔɲuman sɔrɔ,

i ko bɛna diya Ala ye, i ko bɛna diya mɔgɔw fana ye.

5I jigi la Matigi Ala kan ni i jusukun bɛɛ ye;

i kana i boromala i yɛrɛ ta faamuri kan.

6Ala sago ɲini i ta kokɛta bɛɛ ra;

ni o kɛra, ale bɛna i ta sira lateren i ye.

7I kana i yɛrɛ jate hakiritigi ye;

nka siran Matigi Ala le ɲa, ka i yɛrɛ mabɔ kojugu ra.

8O le bɛna i farikolo kɛnɛya,

ka baraka don i kolow ra.

9Matigi Ala bonya ni i borofɛnw ye,

a bonya ni i ta foro ta simanw bɛɛ kun fɔlɔw ye.

10Ni o kɛra, i ta bondow bɛna fa fɔ ka bɔn;

i ta rɛzɛnji minanw bɛna fa rɛzɛnjikura ra fɔ ka woyo.

11Ne dencɛ, i kana ban Matigi Ala ta ladirikan ma;

ni a ka i jaraki, i kana muruti.

12Sabu Matigi Ala bɛ mɔgɔ min kanu, a bɛ o tigi le koro,

i n’a fɔ fa bɛ a den koro cogo min na, den min ko ka di a ye.

Hakiritigiya nafa ka bon

13Ni mɔgɔ min ka hakiritigiya sɔrɔ, o tigi ta ɲana;

ni mɔgɔ min ka faamurikoɲuman sɔrɔ, o tigi ta ka di!

14Sabu nafa min bɛ sɔrɔ a ra, o nafa ka bon ni hali wari ye;

tɔnɔ min bɛ sɔrɔ a ra, o ka bon ni hali sanin ye.

15Hakiritigiya sɔngɔ ka bon ni lulu ye;

i ɲa bɛ bɔ fɛn o fɛn fɛ, o si dawula tɛ se ka suma ni a ta ye.

16Sijan le bɛ hakiritigiya kininboro kɔnɔ.

Naforo ni bonya bɛ a numanboro kɔnɔ.

17Hakiritigiya ta tɛmɛyɔrɔw ye jususuma yɔrɔw le ye,

a tɛmɛsiraw bɛɛ ye laganfiya siraw le ye.

18Yiri dɔ lo, ni mɔgɔ min k’a mina, a bɛ si di o tigi ma;

ni min k’a dɛrɛ ni a boro fla ye, o tigi ta ɲana.

19Matigi Ala ka dugukolo ju sigi ni hakiritigiya le ye;

a ka sankolo lɔ a nɔ ra ni faamuri le ye.

20A ta lɔnniya le sababu ra, dugukolo jidingaw dayɛlɛra;

o le sababu ra, gɔmiji bɛ jigi ka bɔ sankabaw ra.

Ala le bɛ hakiritigiw tanga

21Ne dencɛ, hakiriɲuman ni miiricogoɲuman mara ka ɲa;

i ɲadon a ra tuma bɛɛ.

22O le bɛna si di i ma,

ka kɛ masirifɛn ye i kan na.

23O ra, i bɛna tagama i ta sira kan hɛra ni laganfiya ra;

i tagamatɔ sen tɛna talon foyi ra.

24Ni i bɛ la, foyi tɛna i ja tigɛ;

ni i lara, i ta sunɔgɔ bɛna diya.

25Jatigɛ min bɛ bara ka cun mɔgɔ kan, i tɛna siran o ɲa;

cɛnriba min bɛna ben mɔgɔjuguw kan, i tɛna siran o fana ɲa.

26Sabu Matigi Ala bɛna kɛ i jigilayɔrɔ ye;

a bɛna i tagamatɔ kɔrɔsi, janko i sen kana mina jan dɔ ra.

Mɔgɔ ka kan k’a mɔgɔɲɔgɔn minako ɲa

27Mɔgɔ min ka kan ni i ta koɲuman ye, i kana ban ka koɲuman kɛ o tigi ye,

k’a sɔrɔ se bɛ i ye k’a kɛ.

28I kana a fɔ i mɔgɔɲɔgɔn ma ko: «Taga ka na, sini ne bɛna a di i ma,»

k’a sɔrɔ bi yɛrɛ i bɛ se k’a di a ma.

29I kana kojugu ŋaninya i mɔgɔɲɔgɔn kama,

k’a sɔrɔ a siginin bɛ i kɔrɔ, miiriyajugu si tɛ a kɔnɔ i ta fan fɛ.

30I kana kɛrɛ kɛ ni mɔgɔ dɔ ye gbansan,

k’a sɔrɔ a ma kojugu si kɛ i ra.

31I kana ɲabɔ mɔgɔ fariman fɛ,

i kana sɔn a ta kow si ma.

32Sabu Matigi Ala bɛ kojugukɛbagaw haramuya,

nka a bɛ mɔgɔɲumanw don a ta jɛn ra.

33Matigi Ala ta danga le bɛ mɔgɔjugu ta so kan,

nka a bɛ baraka don mɔgɔɲuman ta sigiyɔrɔ ra.

34Minw ye kumakolonfɔbagaw ye, a fana bɛ kumakolon le fɔ olugu ma,

nka a bɛ ɲa mɔgɔ sabarininw ma.

35Hakiritigiw bɛna bonya sɔrɔ o ta cɛn ye,

nka mɔgɔ hakirintanw ta bɛna kɛ maroya le ye.

4

Den bɛ hakiritigiya sɔrɔ a facɛ fɛ

1Ne dencɛw, aw ye aw fa ta ladirikan mɛn,

aw ye aw janto o ra, ka faamuri sɔrɔ,

2sabu ne bɛ lɔnniyaɲuman le yirara aw ra;

aw kana ban ne ta ladirikan na.

3Wagati min ne fana tun ye denmisɛnnin ye ne facɛ kɔrɔ,

tuma min ne fitiniman kelenpe le tun bɛ ne bamuso kɔrɔ, ka to k’a ta kanuya diyabɔ,

4ne facɛ fana tun bɛ to ka kow ɲayira ne ra, k’a fɔ ne ye ko:

«Ne ta kumaw to i jusu ra!

Ne kumakan mara, janko i ye si sɔrɔ.

5Hakiritigiya ɲini, faamuri ɲini.

I kana ɲina ne ta kumaw kɔ,

i kana i yɛrɛ mabɔ ne darakumaw ra.

6I kana i kɔ di nin kumaw ma, sabu o le bɛna i kisi,

o kumaw kanu, sabu o le bɛna i tanga kojugu ma.

7Ka jija ka hakiritigiya ɲini, o le ye hakiritigiya damina ye,

fɛn o fɛn bɛ i boro, o bɛɛ kɛ ka faamuri ɲini.

8Ni i ka hakiritigiya jate fɛnba ye, hakiritigiya bɛ i kɔrɔta,

ni i k’a mina ni i boro fla ye, a bɛ i bonya.

9A bɛna nɛɛma masafugula le sigi i kun na,

a bɛna masafugula nɔɔrɔman le biri i kun na.»

Mɔgɔ terennin ta sira ani mɔgɔjugu ta sira

10Ne dencɛ, ne lamɛn, ka sɔn ne ta kumaw ma;

ni o kɛra, i si sandaw bɛna caya.

11Ne ka hakiritigiya sira yira i ra,

ne ka i bla siraɲuman kan.

12Ni i ka o sira tagama, foyi tɛna i ta tagama bari,

i boritɔ sen tɛna talon foyi ra.

13I jija ka ladirikan mina ka ɲa, a kana bɔsi i ra;

a mara kosɛbɛ, sabu i bɛ si sɔrɔ o le baraka ra.

14I kana tɛmɛ mɔgɔjuguw tɛmɛyɔrɔ ra,

i kana tagama kojugukɛbagaw ta sira kan.

15O sira ye k’a to yi, i kana tɛmɛ a fɛ;

i yɛrɛ mabɔ o sira ra, ka taga i ta sira fɛ.

16Sabu ni o mɔgɔw ma kojugu kɛ fiyewu, o tɛ se ka sunɔgɔ;

o ɲa tɛ sunɔgɔ sɔrɔ, ni o ma mɔgɔ dɔ laben.

17Sabu olugu ta domuni ye kojugu le ye,

o ta duvɛn minta ye fariya le ye.

18Nka mɔgɔ terenninw ta sira bɛ i ko dugugbɛda yeelen;

a yeelen bɛ to ka bonya, fɔ ka taga tere se kuncɛ.

19Mɔgɔjuguw ta sira bɛ i ko dibifinba;

fɛn min bɛna o laben sira ra, o tɛ se ka o ye.

Mɔgɔ ka kan ka sira terennin tagama

20Ne dencɛ, i janto ne ta kumaw ra,

i toro sigi ka ne darakan lamɛn.

21I ɲa lɔ ne ta kumaw ra tuma bɛɛ;

o mara fɔ i jusukun kɔnɔnɔyɔrɔ ra.

22Sabu ni minw ka hakiri sɔrɔ, a bɛ si di olugu ma;

a bɛ o farikolo yɔrɔ bɛɛ kɛnɛya.

23I janto i jusukun le ra ka tɛmɛ fɛn tɔw bɛɛ kan,

sabu i ta ɲanamanya kow bɛ bɔ yi le.

24I sen bɔ flankafukumaw ra,

i da bɔ janfakumaw ra.

25I ɲa lɔ i ta sira ra ka teren ka taga,

i ɲadenw sin i ta sira ma ka teren ka tagama.

26I ye tagama sira terennin kan;

ni o kɛra, i ta kow bɛɛ bɛna dakaɲa.

27I kana jɛngɛ ka taga i kininboro fɛ walama i numanboro fɛ,

i sen bɔ kojugu ra.

5

Ka nɔrɔ muso wɛrɛ ra o ma bɛn

1Ne dencɛ, i janto ne ta hakiritigiyakumaw ra,

i toro malɔ ne ta faamurikumaw ra,

2janko i ye miiricogoɲuman sɔrɔ,

janko i da ye lɔnniyakumaw sɔrɔ k’a fɔ.

3Sabu li bɛ tɔni ka bɔ muso sunguruba da ra,

a darakan nugunin lo ka tɛmɛ turu kan.

4Nka a laban, o li bɛ kunaya i da ra i ko jalaji;

a laban, a darakan bɛ i tigɛ i ko muru da fla.

5A senw bɛ saya sira le kan,

a ta tagama ɲasinna kaburu le ma.

6Sira min b’a sɔn si ra, a tɛ o jate,

a ta siraw ɲagaminin lo, nka a tɛ o lɔn.

7Ayiwa, ne dencɛw, aw ye ne lamɛn!

Aw kana aw yɛrɛ mabɔ ne kumakan na!

8I ta sira yɔrɔ janya o muso ɲɔgɔn na,

i kana gbara a ta bonda ra!

9Ni o tɛ, i bɛna i ta bonya di mɔgɔ wɛrɛw le ma,

i bɛna i si sandaw di mɔgɔ hinabari dɔ le ma.

10Mɔgɔ wɛrɛw le bɛna i borofɛnw cɛ fɔ ka wasa a ra,

i ta sɛgɛ tɔnɔ bɛna taga mɔgɔ wɛrɛ le ta so.

11I bɛna to ka ŋuna i si laban na,

k’a sɔrɔ i fari ni i sogo bɛɛ halakira ka ban.

12O wagati le ra, i bɛna a fɔ ko: «E, mun na ne tun ma sɔn ladiri ma sa?

Mun na ne banna korori ma?

13Mun na ne ma sɔn ka ne karamɔgɔw kumakan lamɛn dɛ?

Mun na ne ma ne toro lɔ ne karanbagaw kan na sa?

14A tora dɔɔnin, ne tun bɛna halaki ka ban le pewu

ne ta jamana mɔgɔw bɛɛ lajɛnnin cɛ ra!»

Ka i yɛrɛ ta muso kanu o le ɲɔgɔn tɛ

15I yɛrɛ ta dinga soginin ji min;

ji min bɛ bɔ i yɛrɛ ta kɔlɔn kɔnɔ, o min.

16Mun na i b’a to i ta bununji ye bɔn kɛnɛ ma gbansan?

Mun na i b’a to i ta kɔ jiw ye woyo ka taga siradaw fɛ?

17A ka kan ka kɛ i kelen ta le ye,

a man kan ka kɛ mɔgɔ wɛrɛ ta ye.

18I yɛrɛ ta bununji diyabɔ;

i kanbelenman ka muso min furu, i yɛrɛ ninsɔndiya ni o ye.

19I ta minanmuso kanunin lo,

i ta dagbɛmuso saraman lo;

i wasa don ale ta kanuya le ra tuma bɛɛ,

a jarabi ye i mina wagati bɛɛ.

20Mun kosɔn i bɛ jarabi muso sunguruba ra sa, ne dencɛ?

Mun kosɔn i bɛ i boro melege muso yaalabaga dɔ cɛ ra?

21Ayiwa, Matigi Ala ɲa bɛ adamaden tɛmɛsiraw bɛɛ ra,

a bɛ mɔgɔ tagamacogo bɛɛ kɔrɔsi.

22Mɔgɔjugu yɛrɛ ta kojuguw le b’a mina jan na,

a yɛrɛ ta jurumun juruw le b’a siri.

23A bɛ sa, sabu a banna ladiri ma,

a ta hakirintanya bonyakojugu b’a lafiri.

6

Ni i ka layiri ta, i y’a dafa

1Ne dencɛ, ni i ka i yɛrɛ kɛ i mɔgɔɲɔgɔn ta juru ko seere ye,

ni i boro don a boro ka kari ko i bɛ lɔ ni o kunko ye,

2ni i yɛrɛ darakan ka i mina o jan na,

ni i yɛrɛ kumakan ka i siri juru ra,

3ne dencɛ, i ka kan ka min kɛ ka i yɛrɛ bɔ, o le ye nin ye:

i n’a fɔ i ka i yɛrɛ don o tigi boro ka ban,

taga i yɛrɛ majigi, ka jurudonbaga daari kosɛbɛ.

4I kana a to sunɔgɔ ye don i ɲa ra ni a ma ɲanabɔ,

i kana i ɲa tugu ka jingɔ ni a ma ɲanabɔ.

5I yɛrɛ bɔsi i ko dagbɛ bɛ bori k’a yɛrɛ bɔsi donsocɛ boro cogo min na,

i yɛrɛ bɔsi i ko kɔnɔ bɛ a yɛrɛ bɔsi kɔnɔminabaga boro cogo min na.

Salibagatɔ

6Ele salibagatɔ, taga dugumɛnɛninw flɛ,

taga o ta baaracogo flɛ, i ye hakiri sɔrɔ.

7Kuntigi tɛ o fɛ,

ɲamɔgɔ tɛ o fɛ, jamanatigi tɛ o fɛ.

8Nka ni simantigɛ sera, o bɛ o ta siman labɛn,

ni simancɛwagati sera, o bɛ o ta domuni ladon o ta so.

9Ele salibagatɔ, ele bɛna wuri tuma juman le?

Ele bɛna wuri sunɔgɔ ra tuma juman le?

10Ka sunɔgɔ dɔɔnin, ka i ɲa tugu ka jingɔ dɔɔnin,

ka i boro fla kuru ka la dɔɔnin,

11ni i ka to o ra, fagantanya bɛna bara i ra i ko son bɛ bara mɔgɔ ra cogo min na,

ɲani bɛna bara i ra i ko kɛrɛkɛcɛ murutigi bɛ bara mɔgɔ ra cogo min na.

Janfamɔgɔ laban tɛ ɲa

12Adamaden sɔnkolon, adamaden mɔgɔ terenbari,

ale le bɛ yaala ni janfa ye a da ra.

13A b’a ɲa kɔmikɔmi, ka ko dɔ fɔ,

a bɛ tagamasiyɛnw kɛ ni a sen ye ka ko dɔ fɔ,

a bɛ tagamasiyɛnw kɛ ni a borokandenw ye ka ko dɔ yira.

14Kumayɛlɛma b’a jusu ra,

a bɛ kojugu ŋaninya wagati bɛɛ,

a bɛ mɔgɔw bla ɲɔgɔn na.

15O le kosɔn, cɛnri bɛna cun a kan yɔrɔnin kelen na,

a bɛna bara ka halaki, fla tɛ halakiri min na.

Fɛn wolonfla minw man di Ala ye

16Fɛn wɔɔrɔ bɛ yi, Matigi Ala bɛ minw kɔninya,

a fɔ fɛn wolonfla yɛrɛ, a bɛ minw haramuya:

17Mɔgɔ min b’a yɛrɛ fisaya tɔw ma,

mɔgɔ min nɛnkun bɛ faninya fɔ,

mɔgɔ min bɛ mɔgɔ jarakibari faga,

18mɔgɔ min jusukun bɛ terenbariyakow ŋaninya,

mɔgɔ min sen ka teri kojugu nɔ fɛ,

19mɔgɔ seerejugu min bɛ faninya fɔ,

ani mɔgɔ min bɛ balemaw bla ɲɔgɔn na.

Muso jɛnɛyakɛbaga

20Ne dencɛ, i facɛ ta kumakan lamɛn,

i kana ban i bamuso ta ladirikan ma.

21O kumaw mara i jusukun na wagati bɛɛ,

a siri i kan na tuma bɛɛ.

22Ni i bɛ tagama, o le bɛna i ta sira yira i ra,

ni i lara sunɔgɔ ra, o le bɛna i kɔrɔsi,

ni i wurira, o le bɛna kɛ i barokɛɲɔgɔn ye.

23Sabu o kumaw ye fitina le ye,

o ladirikanw ye yeelen le ye,

o korori ni o karan ye sisɔrɔsira le ye.

24O le bɛna i tanga muso jogojugu ma,

ka i tanga muso yaalabaga ta mɔgɔmalasakumaw ma.

25I kana ta a cɛɲa ma, ka ɲabɔ a fɛ i jusukun na dɛ!

I kana a to a lɔgɔ ye i mina a ɲakisɛw cɛɲa kosɔn dɛ!

26Jatɔmuso bɛ mɔgɔ borofɛn bɛɛ ban fɔ ka taga i ta sɔrɔta tɔ to buru kunkurunnin kelenpe ye,

muso furunin jɛnɛyakɛbaga bɛ mɔgɔ ta ɲanamanya bɛɛ le mina jan na.

27Yala mɔgɔ bɛ se ka tasuma don i ta derege jukɔrɔ,

ni i ta faniw ma jɛni wa?

28Yala mɔgɔ bɛ se ka tagama takami kan,

ni a ma i sen jɛni wa?

29Cɛ min bɛ jɛn ni a mɔgɔɲɔgɔn ta muso ye, o tigi ta bɛ ten le,

ni mɔgɔ o mɔgɔ ka maga a mɔgɔɲɔgɔn ta muso ra, o tigi jarakibari tɛ to.

30Son min kɔngɔtɔ bɛ fɛn sonya k’a domu kɔngɔ kosɔn,

mɔgɔ tɛ o mafiyɛnya.

31O bɛɛ n’a ta, ni a minana, a ka min sonya a bɛ o ɲɔgɔn wolonfla le sara,

hali ni a kɛra ko a bɛ a ta sokɔnɔminan bɛɛ le di.

32Nka mɔgɔ min bɛ jɛnɛya kɛ ni walimuso ye, o tigi hakiri ka dɔgɔ;

mɔgɔ o mɔgɔ bɛ o kɛ, o tigi b’a yɛrɛ halaki le.

33O tigi tɛna foyi sɔrɔ ni bugɔri ni dɔgɔyari tɛ;

ale ta maroya kɔni tɛna ban ka ye.

34Sabu celiya bɛ furucɛ ta jusugban lawuri,

ni a b’a yɛrɛ dimibɔ lon min na, a tɛ makari.

35Bonyafɛn si tɛ se k’a jusu suma,

hali ni i ka bonya caya cogo o cogo k’a di a ma, a tɛna sɔn.

7

Muso jɛnɛyakɛbaga

1Ne dencɛ, ne ta kumaw to i hakiri ra,

ne ta kumakan mara ka ɲa i jusukun na.

2Ne ta kuma mara janko i ye si sɔrɔ,

ne ta ladirikan kɔrɔsi kosɛbɛ, i ko i bɛ i janto i ɲakisɛ ra cogo min na.

3O kumaw siri i borokandenw na,

a sɛbɛ i jusukun walaka kan.

4A fɔ hakiritigiya ma ko: «Ele ye ne balemamuso le ye!»

Faamuri wele ko i terimuso!

5Ni o kɛra, o bɛna i tanga muso sunguruba ma,

ka i tanga muso yaalabaga ma, ani a ta mɔgɔmalasakumaw.

6Lon dɔ, ne tun bɛ ne ta bon finɛtiri ra,

ne tun bɛ flɛri kɛra finɛtiri nɛgɛsansan wow fɛ.

7Ne ka cɛden dɔ ye naloman dɔw cɛ ra,

ne ka cɛden dɔ kɔrɔsi kanbelenw cɛ ra, min hakiri tun ka dɔgɔ.

8A tun bɛ nana sira kan o muso ɲɔgɔn dɔ ta so fan na,

a tun ka o muso ta sosira ta.

9Terebenda wagati tun lo, wuladayanfan fɛ,

su damina wagati ra, dibi donwagati ra.

10Muso dɔ barara ka bɔ ka na a kunbɛn,

a ta fanidoncogo tun bɛ i ko jatɔmuso, ŋaninyajugu b’a jusu ra.

11A da ka ca, a tɛ maro,

a tɛ sigi a ta so ka ye.

12Ni a tɛ sirada ra, a bɛ dugu kɔnɔ,

a bɛ tɛmɛ sirafaranw bɛɛ ra, ka to ka cɛw le kɔnɔ.

13A ka kanbelen poron k’a mina o cogo le ra, ka melege a ra,

k’a fɔ kanbelen ye, hali a ma maroya, ko:

14«E, ne tun ka kan ka ninsɔndiya saraka* min faga,

ne sera ka o layiri dafa bi7.14 O kɔrɔ ye ko ale bɔra ka na kanbelen wele, ka taga o sarakasogo le domu, nka can tɛ o ye..

15«O kosɔn ne bɔra ka na i kunbɛn,

ne ka i yɔrɔɲini, fɔ ka i ye.

16Ne ka birifaniw lala ne ta lanan kan, k’a labɛn ka ɲa,

ne ka Misiran jamana ta birifani ɲumanman dɔw le la a kan.

17Ne ka ne ta layɔrɔ kasa diya ni turu kasadimanw ye:

miri turu, ani alowɛsi turu, ani sinamɔne turu.

18Na, an ye ɲɔgɔn kanu, ka fa ɲɔgɔn na, fɔ ka ɲanamini, fɔ ka taga dugu gbɛ,

an ye ɲɔgɔn lɔgɔrakɛ kanuya ra.

19Sabu ne cɛ tɛ so,

a tagara tagamajan dɔ le ra.

20A ka wari caman le don a ta waribɔrɔ kɔnɔ ka taga,

a tɛ sekɔ fɔ ni karo janfara.»

21O muso ka o kanbelen mina ni a ta ceguya ye,

a k’a nɛgɛ fɔ k’a sɔrɔ ni a ta mɔgɔmalasa kumaw ye.

22O yɔrɔnin kelen bɛɛ, kanbelen gbanna a kɔ,

i n’a fɔ o bɛ tagara ni misi min ye a fagayɔrɔ ra,

i n’a fɔ o bɛ tagara ni fatɔ min sirinin ye a bugɔyɔrɔ ra,

23fɔ biɲɛ dɔ ye na a sɔnkun sɔgɔ.

A bɛ i ko kɔnɔnin min bɛ bori ka taga a yɛrɛ don jɔ ra,

sabu a t’a lɔn ko ale nin bɛna to a ra.

24Ayiwa, sisan ne dencɛw, aw ye ne lamɛn!

Aw ye aw janto ne darakumaw ra!

25I kana i ta miiriya sama ka taga nin muso ɲɔgɔn ta sira fɛ,

i kana a ta siraw ta ka i yɛrɛ latunu.

26Sabu a ka cɛ minw laben ka ban ka o faga, o ka ca;

a ka minw faga, o bɛɛ tun ye cɛ barakamanw le ye fana.

27A ta so ye kaburu sira le ye,

sira min bɛ mɔgɔ lajigi fɔ saya ta so yɛrɛ kɔnɔ.

8

Bɛɛ ka kan ka hakiritigiya ɲini

1Yala hakiritigiya tɛ adamadenw welera wa?

Yala faamuri tɛ a kan kɔrɔtara ka pɛrɛn wa?

2A bɛ lɔ yɔrɔ kɔrɔtaninw na, ani siradaw ra,

a bɛ lɔ sirafaranw na,

3a bɛ lɔ dugu dondaw kɔrɔ,

a bɛ lɔ dugu donda siraw ra ka pɛrɛn:

4«Aw mɔgɔw, ne bɛ aw le welera!

Ne kan bɛ aw adamadenw le ma!

5Aw nalomanw, aw ye ceguya degi!

Aw hakirintanw, aw ye hakiri sɔrɔ!

6Aw ye mɛnni kɛ, sabu ne bɛna kuma nafamanw le fɔ,

ne bɛna ne da yɛlɛ ka cankumaw le fɔ.

7Ne da bɛ kumaɲuman le fɔ,

ne nɛnkun bɛ kumajugu haramuya.

8Ne darakuma bɛɛ terennin lo,

nanbarakuma ni kuma terenbari si tɛ bɔ ne da ra,

9ne darakuma bɛɛ gbɛnin lo faamurikɛbagaw fɛ,

a bɛɛ ye kumaɲuman le ye lɔnnikɛbagaw fɛ.

10Aw ye kɛ ne ta ladirikan fɛ ka tɛmɛ hali wari kan,

lɔnniya ka fisa ni sanin bɛɛ ra ɲumanman ye.

11Sabu hakiritigiya ka fisa ni lulu ye,

mɔgɔ bɛ ɲabɔ fɛn o fɛn fɛ, o si tɛ se ka suma ni hakiritigiya ye.»

Hakiritigiya bɛ min kɛ mɔgɔ ye

12«Ne min ye hakiritigiya ye, ne ni ceguya le siginin bɛ ɲɔgɔn fɛ,

lɔnniya ni miiricogoɲuman bɛ sɔrɔ ne le fɛ.

13Matigi Ala ɲasiran bɛ mɔgɔ min na, o tigi bɛ kojugu kɔninya,

yɛrɛwasobaga, ani yɛrɛbonyabaga, ani sirajugu tagamabaga,

ani da min bɛ kumayɛlɛma kɛ, ne bɛ o kɔninya.

14Ladiri ni hakiriɲuman bɛ sɔrɔ ne le fɛ,

ne le ye faamuri ye, sebagaya bɛ sɔrɔ ne le fɛ.

15Ne le sababu ra, masacɛw sigira masaya ra,

ne le sababu ra, kuntigiw bɛ se ka ko terenninw latigɛ.

16Ne le sababu ra, fagamaw sigira fanga ra,

ani mɔgɔbaw, ani dunuɲa kititigɛbagaw bɛɛ.

17Ne kɔni, mɔgɔ minw bɛ ne kanu, ne fana bɛ olugu kanu,

minw bɛ ne yɔrɔɲini, olugu bɛ ne sɔrɔ.

18Naforo ni bonya bɛ ne le fɛ,

fɛnɲuman mɛɛntaw, ani wasa bɛ sɔrɔ ne le fɛ.

19Tɔnɔ min bɛ sɔrɔ ne ra, o ka fisa ni sanin ye, a ka fisa ni sanin yɛrɛworo ye,

nafa min bɛ ne ra, o ka fisa ni warigbɛ bɛɛ ra ɲumanman ye.

20Ne bɛ tagama sira terennin le kan,

ne bɛ tɛmɛ cansiraw le fɛ.

21Ne bɛ ne kanubagaw fɛntigiya,

ka o ta naforomarayɔrɔw fa.»

Hakiritigiya bɛ bɔ Ala yɛrɛ le ra

22«Ne worora kabini Matigi Ala ta baara damina ra,

tuma min na a tun ma a ta danfɛn fɔlɔw si dan ban.

23Ne sigira kabini wagatijan,

kabini fɔlɔfɔlɔ, k’a sɔrɔ dugukolo ma dan fɔlɔ.

24Ne nana, k’a sɔrɔ jibaw tun tɛ yi fɔlɔ,

ne nana, k’a sɔrɔ bununjibaw si tun tɛ yi fɔlɔ;

25ne nana k’a sɔrɔ kuruw tun ma dan ban,

ne nana k’a sɔrɔ kongoriw tun ma sigi ban,

26o y’a sɔrɔ Ala tun ma dugukolo ni kongow dan fɔlɔ,

a tun ma hali dunuɲa buguri fɔlɔ dan ban.

27Wagati min Ala ka sankolo bla a nɔ ra, ne tun bɛ yi;

wagati min a ka jibaw dantigɛ,

28wagati min a ka sankabaw bla san fɛ,

wagati min dugukolo jukɔrɔjiw woyora ka bɔ ni baraka ye,

29wagati min a ka kɔgɔji dan yira,

janko a ji kana tɛmɛ o danw kan,

wagati min a ka dugukolo jusigiyɔrɔ tagamasiyɛn kɛ,

30ne tun bɛ a kɛrɛ fɛ i ko baarakuntigi.

Lon o lon ne tun b’a diyanyako kɛ,

ka ɲagari a ɲa kɔrɔ tuma bɛɛ.

31Ne tun bɛ ɲagari a ta dugukolo kɔ kan,

ka ninsɔndiya adamadenw cɛ ra.»

Hakiritigiw le bɛ ɲasuma sɔrɔ

32«Ayiwa, sisan, ne dencɛw, aw ye ne lamɛn!

Minw bɛ ne ta sira tagama, olugu ta ɲana!

33Aw ye ladiri lamɛn, ka kɛ hakiritigiw ye,

aw kana ladiri bla aw yɛrɛ kɔ fɛ.

34Mɔgɔ min bɛ ne lamɛn, o tigi ta ɲana,

mɔgɔ min bɛ lɔ lon o lon ne ta so donda ra ka mɛnni kɛ,

min bɛ lɔ ne ta da ra, ka mɛnni kɛ, o tigi ta ɲana.

35Sabu ni mɔgɔ min ka ne sɔrɔ, o tigi kɛra sitigi ye,

Matigi Ala bɛ sɔn o tigi ma.

36Nka ni mɔgɔ min ka ne kan bla, o tigi ka kojugu kɛ a yɛrɛ le ra;

mɔgɔ o mɔgɔ bɛ ne kɔninya, o tigi bɛ saya le kanu.»

9

Hakiritigiya ta welerikan

1Hakiritigiya k’a ta bon samasen wolonfla lɛsɛ,

a k’a ta bon lɔ.

2A ka bɛganw faga, ka minnifɛnw labɛn,

a ka domunikɛyɔrɔ labɛn.

3A k’a ta baaraden sunguruw ci,

ko o ye taga pɛrɛn k’a ta weleri lase mɔgɔw ma;

o bɛ lɔ dugu yɔrɔ kɔrɔtaninw le ra ka weleri kɛ:

4«Mɔgɔ o mɔgɔ ye kolɔnbari ye, o ye tɛmɛ yan!»

Minw hakiri ka dɔgɔ, a b’a fɔ olugu ye ko:

5«Aw ye na ne ta domuni kɛ,

ne ka minnifɛn min labɛn, aw ye na o min!

6Aw ye nalomanya dabla, janko aw ye si sɔrɔ,

aw ye faamuri sira ta.»

Hakiritigi ni hakirintan

7Mɔgɔ min bɛ kumakolonfɔbaga ladi, o tigi bɛ dɔgɔyari le lase a yɛrɛ ma,

mɔgɔ min bɛ mɔgɔjugu jaraki, o tigi bɛ maroya le lase a yɛrɛ ma.

8I kana kumakolonfɔbaga jaraki, ni o tɛ, a bɛ i kɔninya,

nka hakiritigi jaraki, ni o kɛra, a bɛ i kanu.

9Hakiritigi karan, ni o kɛra, dɔ bɛ fara a ta hakiritigiya kan;

lɔnniya yira mɔgɔ terennin na, ni o kɛra, dɔ bɛ fara a ta lɔnni kan.

10Matigi Ala ɲasiran, o le ye hakiritigiya damina ye,

Ala saninman lɔnniya, o le ye faamuri ye.

11Sabu, ne hakiritigiya, ne le sababu ra i si bɛna caya,

ne le sababu ra san caman bɛna fara i si kan.

12Ni i ye hakiritigi ye, i ta hakiritigiya nafa bɛ i kan,

ni i ye kumakolonfɔbaga ye, i ta kumakolonfɔ kunko bɛ i kelen kan.

Hakirintanya ta welerikan

13Hakirintan bɛ i ko muso dacamantigi,

a bɛ i ko muso naloman, min tɛ foyi lɔn.

14A bɛ sigi a ta so donda ra,

siginan dɔ kan, dugu yɔrɔ kɔrɔtaninw na,

15ka pɛrɛn ka tɛmɛbagaw wele;

minw terenna, ni o bɛ tagara o ta sira fɛ, a bɛ olugu wele:

16«Mɔgɔ o mɔgɔ ye kolɔnbari ye, o ye tɛmɛ yan!»

Minw hakiri ka dɔgɔ a b’a fɔ olugu ye ko:

17«Ji sonyanin le ka di,

denjuguya domuni le ka timi.»

18Mɔgɔw m’a lɔn ko a ta so ye saya ta yɔrɔ le ye,

o m’a lɔn ko a bɛ mɔgɔ minw wele ko olugu bɛɛ bɛ jigi saya dibi le ra.

10

Sulemani ta hakiritigiyakumaw

1Masacɛ Sulemani ta zanaw.

Den hakiriman b’a facɛ jusu suma,

nka den hakirintan bɛ a bamuso jusu kasi le.

2Naforojugu sɔrɔri tɛ mɔgɔ nafa,

nka terenninya bɛ mɔgɔ kisi saya ma.

3Matigi Ala tɛ mɔgɔ terennin to kɔngɔ ra,

nka mɔgɔjuguw bɛ sama fɛn minw kɔ, Ala bɛ o yɔrɔ janya o ra.

4Boro min ka suma baara ra, o bɛ fagantanya lase mɔgɔ ma,

nka boro min bɛ timinadiya baara ra, o bɛ mɔgɔ fɛntigiya.

5Den min bɛ siman ladon simantigɛwagati ra, o ye den hakiriman ye;

nka min bɛ a ta kɛ sunɔgɔ ye simankanwagati ra, o bɛ mɔgɔ lamaroya.

6Dugawu le bɛ mɔgɔ terennin kan,

nka kuma farimanw le dogonin bɛ mɔgɔjugu da ra.

7Mɔgɔw hakiri bɛ to mɔgɔ terennin na, ka dugawu le kɛ a ye,

nka mɔgɔjugu tɔgɔ bɛ tori.

8Mɔgɔ hakiriman bɛ sɔn ladirikan ma,

nka nalomanyakuma fɔbaga b’a yɛrɛ halaki.

9Mɔgɔ min bɛ tagama ni jusukun gbɛnin ye, o tigi ja siginin bɛ tagama,

nka mɔgɔ min tɛ sira terennin ta, o ta kow bɛna bɔ kɛnɛ kan.

10Mɔgɔ min b’a ɲa kɔmikɔmi janfa kosɔn, o bɛ tɔɔrɔ le lase mɔgɔ ma,

nalomanyakuma fɔbaga b’a yɛrɛ halaki10.10 Kitabu dɔw kɔnɔ a sɛbɛra ko: mɔgɔ min b’a mɔgɔɲɔgɔn jaraki can kan, o tigi bɛ hɛra le ɲini..

11Mɔgɔ terennin darakuma bɛ si di mɔgɔ ma,

nka mɔgɔjugu da fara kuma farimanw le ra.

12Kɔninya bɛ kɛrɛ lawuri;

nka kanuya bɛ hakɛ bɛɛ datugu.

13Hakiritigiyakumaw le bɛ faamurikɛbaga da ra,

nka minw hakiri ka dɔgɔ, bisan bɛ ɲini olugu kɔ le kama.

14Hakiritigiw bɛ lɔnniya mara ka ɲa,

nka naloman da b’a sama ka taga ni a ye a benyɔrɔ le ra.

15Naforotigiw ta naforo le ye o ta dugu barakaman ye,

nka fagantan ta fagantanya le ye a bensababu ye.

16Mɔgɔ terennin ta baara sara b’a sɔn si ra,

nka mɔgɔjugu ta baara tɔnɔ b’a bla jurumun na.

17Mɔgɔ min bɛ ladirikan mɛn, o bɛ sisɔrɔsira le kan,

nka min bɛ ban korori ma, o b’a yɛrɛ lafiri.

18Mɔgɔ min bɛ kɔninya dogo a jusu ra, o da bɛ faninya tigɛ,

min bɛ yaala ka mɔgɔw tɔgɔ cɛn, o ye hakirintan ye.

19Kumacamantigi ni jurumun tɛ ban,

nka mɔgɔ min bɛ se a da kɔrɔ, o ye mɔgɔ hakiriman ye.

20Mɔgɔ terennin ta kuma bɛ i ko warigbɛ bɛɛ ra ɲumanman,

nka mɔgɔjuguw ta jusukunnakow nafa ka dɔgɔ.

21Mɔgɔ terennin ta kuma bɛ mɔgɔ caman nafa,

nka naloman bɛ sa a ta hakiridɔgɔya kosɔn.

22Matigi Ala ta baraka le bɛ mɔgɔ fɛntigiya,

a fana tɛ tɔɔrɔ wɛrɛ si fara a kan.

23Kojugukɛ ye hakirintan diyanyako ye,

hakiritigiya fana ye mɔgɔ faamurikɛbaga diyanyako ye.

24Mɔgɔjugu bɛ siran ko min ɲa cɔ, o le b’a sɔrɔ,

nka mɔgɔ terennin bɛ ɲabɔ fɛn min fɛ, Ala bɛ o di a ma.

25Ni folonkonto fiyɛra ka tɛmɛ, mɔgɔjugu bɛ tunu,

nka mɔgɔ terennin bɛ to a nɔ ra tuma bɛɛ.

26Minnifɛn kumunin bɛ min kɛ mɔgɔ ɲin na, sisi bɛ min kɛ mɔgɔ ɲaden na,

salibagatɔ bɛ o le kɛ a cibagaw ra.

27Matigi Ala ɲasiran bɛ mɔgɔ si janya,

nka Ala bɛ mɔgɔjuguw si dɔgɔya.

28Mɔgɔ terenninw ta Alamakɔnɔ laban ye ɲagari ye,

nka mɔgɔjugu jigi bɛ cɛn.

29Matigi Ala ta sira ye mɔgɔ jusukungbɛnin ta dogoyɔrɔ le ye,

nka minw bɛ terenbariyakow kɛ, olugu halaki sababu lo.

30Mɔgɔ terennin tɛ jɛngɛ ka bɔ a nɔ ra ka ye,

nka mɔgɔjuguw tɛna to jamana kɔnɔ fiyewu.

31Hakiritigiyakumaw le bɛ bɔ mɔgɔ terennin da ra,

nka kumayɛlɛmabaga nɛnkun bɛ tigɛ.

32Mɔgɔ terennin da bɛ kuma bɛnnin fɔcogo lɔn,

nka mɔgɔjugu da bɛ kumayɛlɛma le lɔn.

11

1Matigi Ala bɛ sumanikɛnan dayaganin tigi haramuya;

nka kilo dafanin tigi ka di Ala ye.

2Yɛrɛyira bɛ dɔgɔyari lase mɔgɔ ma,

nka hakiritigiya ye mɔgɔ majigininw ta ye.

3Mɔgɔɲumanw ta jusukungbɛninya bɛ o bla siraɲuman kan,

nka janfamɔgɔw ta kumayɛlɛma bɛ o halaki.

4Naforo tɛ foyi ɲa Ala ta dimilon na,

terenninya le bɛ mɔgɔ kisi saya ma.

5Mɔgɔ jusukungbɛnin ta terenninya le bɛ a ta sira ɲa,

nka mɔgɔjugu bɛ ben a yɛrɛ ta juguya kosɔn.

6Mɔgɔɲumanw ta terenninya bɛ o kisi,

nka janfamɔgɔw bɛ mina jan na o yɛrɛ ta nege kosɔn.

7Ni mɔgɔjugu sara, a jigi bɛ ban,

a tun k’a boromala a ta fangatigiya min kan, o bɛɛ bɛ tunu.

8Ni mɔgɔ terennin degura, Ala b’a bɔsi,

ka mɔgɔjugu bla a nɔ ra.

9Alaɲasiranbari b’a fɛ k’a mɔgɔɲɔgɔn halaki n’a da ye,

nka mɔgɔ terennin ta lɔnniya b’a kisi.

10Ni mɔgɔ terenninw ka hɛra sɔrɔ, dugumɔgɔw jusu bɛ diya;

ni mɔgɔjuguw ka halaki, dugumɔgɔw bɛ ɲagarikanbaw bɔ.

11Mɔgɔɲumanw ta dugawu le bɛ dugu lɔ,

nka mɔgɔjuguw da bɛ dugu ci.

12Mɔgɔ min b’a mɔgɔɲɔgɔn dɔgɔya, o hakiri ka dɔgɔ,

nka mɔgɔ min ye faamurikɛbaga ye, o tɛ kuma.

13Nafigi bɛ mɔgɔw ta gundow labɔ kɛnɛ kan,

nka lanamɔgɔ bɛ kow mara.

14Ni ko ɲayirabagaw ka fɔn, jamana bɛ ben,

nka ni ladibagaw ka caya, o le bɛ na ni sesɔrɔri ye.

15Ni mɔgɔ min k’a kan di ka kɛ mɔgɔ wɛrɛ ta juru ko seere ye, o tigi bɛ sɛgɛ le la a yɛrɛ kan,

nka mɔgɔ min tɛ sɔn k’a kan di mɔgɔ wɛrɛ ta ko ra, o tigi bɔsira.

16Muso jusuɲuman bɛ bonya sɔrɔ,

nka mɔgɔ farimanw bɛ naforo dɔrɔn le sɔrɔ.

17Koɲumankɛbaga ta koɲuman tɔnɔ b’a yɛrɛ kan,

nka mɔgɔ hinabari bɛ kojugu kɛ a yɛrɛ le ra.

18Mɔgɔjugu ta sɔrɔta tɛ foyi ɲa a ye,

nka mɔgɔ min bɛ terenninya dan, o bɛ sara ɲanaman sɔrɔ.

19Terenninya bɛ si di mɔgɔ ma,

nka ka tugu kojugu nɔ fɛ, o bɛ saya le lase mɔgɔ ma.

20Mɔgɔ minw jusukun terennin tɛ, Matigi Ala bɛ olugu haramuya,

nka minw bɛ sira terennin tagama, olugu ko ka di a ye.

21Mɔgɔjugu kɔni jarakibari tɛna to fiyewu, sigiya tɛ o ra,

nka Ala bɛ mɔgɔ terennin ni a ta duruja bɔsi.

22Nunnasanin donna lɛ nun na,

o ye muso cɛɲuman hakirintan ye!

23Mɔgɔɲuman bɛ sama fɛn min nɔ fɛ, o ye koɲuman dɔrɔn le ye,

nka mɔgɔjugu jigi bɛ taga laban ni Ala ta dimi le ye a kan.

24Dɔ b’a boro labla ka mɔgɔw sɔn, nka dɔ le bɛ fara ale ta naforo kan,

dɔ b’a tɛgɛ gbɛlɛya fɔ k’a dama tɛmɛ, nka dɔ le bɛ fara ale ta fagantanya kan.

25Mɔgɔ min bɛ tɔw sɔn, Ala bɛ o wasa;

mɔgɔ min bɛ ji kɛ tɔw kɔrɔ, Ala fana bɛ ji kɛ o tigi kɔrɔ.

26Mɔgɔ min bɛ ban k’a ta siman fiyeere mɔgɔw ma, mɔgɔw bɛ o tigi danga,

nka min bɛ a ta siman fiyeere, dugawu bɛ o tigi kan.

27Mɔgɔ min bɛ tugu koɲuman nɔ fɛ, o tigi bɛ mɔgɔw diyanyako le fɛ,

nka mɔgɔ min bɛ kojugu yɔrɔɲini, kojugu le bɛna o sɔrɔ.

28Mɔgɔ min k’a boromala a ta naforo kan, o tigi bɛ ben,

nka mɔgɔ terennin bɛ nugu ka ɲa i ko flaburukura bɔtɔ.

29Mɔgɔ min bɛ kojugu lase a yɛrɛ ta so ma, o ta sɔrɔta bɛna kɛ fɔɲɔ le ye;

mɔgɔ naloman bɛna kɛ hakiritigi ta jɔn ye.

30Mɔgɔ terennin bɛ den min kɛ, o yiri ye sisɔrɔyiri le ye;

mɔgɔ hakiritigi le bɛ mɔgɔw sɔrɔ.

31Hali mɔgɔ terennin bɛ a ta kɛwalew sara sɔrɔ dunuɲa ra yan,

janko ka n’a fɔ mɔgɔjugu ni jurumunkɛbaga!

12

1Korori ka di mɔgɔ min ye, lɔnniya ka di o tigi ye,

nka mɔgɔ min bɛ ban jarakiri ma, o ye naloman le ye.

2Mɔgɔɲuman ko ka di Matigi Ala ye,

nka mɔgɔ min bɛ kojugu ŋaninya, Ala bɛ kiti ben o tigi kan.

3Adamaden tɛ sabati juguya baraka ra,

mɔgɔ terennin ta lilinw tɛ se ka yuguyugu ka bɔ o nɔ ra.

4Muso barakaman ye a cɛ ta masafugula le ye,

nka min b’a cɛ lamaroya, ale bɛ kɛ a cɛ fɛ i ko jorijugu min bɛ mɔgɔ kolo ɲimi.

5Mɔgɔ terenninw ta miiriya bɛ can le kan,

nka mɔgɔjuguw bɛ tagama nanbara le kan.

6Mɔgɔjuguw darakumaw ye jan dogoninw le ye min bɛ mɔgɔ faga,

nka mɔgɔɲumanw darakan bɛ o bɔsi.

7Mɔgɔjuguw bɛna yɛlɛma ka bɔ o nɔ ra, ka tunu pewu,

nka mɔgɔ terenninw ta so lɔnin bɛ to.

8Hakiri min bɛ mɔgɔ fɛ, i bɛ tando ka kaɲa ni o le ye,

nka mɔgɔ kɔnɔnɔjugu bɛ dɔgɔya.

9Mɔgɔw ye i mafiyɛnya k’a sɔrɔ baaraden bɛ i tɔgɔ ra, o ka fisa,

sani i ye i yɛrɛ bonya k’a sɔrɔ hali domuni tɛ sɔrɔ i boro.

10Mɔgɔ terennin b’a janto a ta bɛganw na ka o baro,

nka mɔgɔjugu ta hina ni a ta hinabariya bɛɛ ka kan.

11Mɔgɔ min bɛ a ta foro sɛnɛ, o bɛ domuni sɔrɔ ka fa,

nka mɔgɔ min bɛ tugu fɛngbansanw nɔ fɛ, o hakiri ka dɔgɔ.

12Naforo min sɔrɔra kojugu sababu ra, mɔgɔjugu bɛ ɲabɔ o le fɛ,

nka mɔgɔ terenninw ta lilinw b’a to o bɛ den caman kɛ.

13Mɔgɔjugu bɛ mina a yɛrɛ ta kumakanjugu ta jan le ra,

nka mɔgɔ terennin bɛ bɔsi ka bɔ ɲagban na.

14Darakanɲuman bɛ koɲuman caman lase mɔgɔ ma;

ni mɔgɔ boro ka baara min kɛ, i bɛ o sara le sɔrɔ.

15Naloman ta sira ka ɲi ale yɛrɛ ɲa na,

nka mɔgɔ min bɛ sɔn ladiri ma, o ye hakiritigi ye.

16Naloman bɛ a ta dimi yira yɔrɔnin kelen na,

nka mɔgɔ min bɛ dɔgɔyari sɔnmina, o ka cegu.

17Mɔgɔ min bɛ can fɔ, kuma terennin le bɛ bɔ o da ra,

nka seerejugu ta ye nanbara ye.

18Mɔgɔ kumabagajugu ta kuma bɛ mɔgɔ sɔgɔ i ko kɛrɛkɛmuru,

nka hakiritigi ta kuma bɛ mɔgɔ jusu suma.

19Da min bɛ can fɔ, o bɛ si sɔrɔ tuma bɛɛ,

nka nɛnkun min bɛ faninya fɔ, o ta wagati ye ɲakɔmiko kelen ye.

20Mɔgɔ minw bɛ kojugu ŋaninya, nanbara le bɛ olugu jusu ra,

nka minw bɛ mɔgɔw ladi ka o bla hɛra sira kan, olugu bɛna ninsɔndiya.

21Ala tɛ kojugu si ben mɔgɔ terennin kan,

nka mɔgɔjuguw ni tɔɔrɔ le bɛ ɲɔgɔn na.

22Da min bɛ faninya fɔ, Matigi Ala bɛ o haramuya,

nka mɔgɔ min bɛ tagama ni kankelentigiya ye, o ko ka di a ye.

23Mɔgɔ min ka cegu, o tɛ a ta lɔnniya wangola;

nka hakirintan bɛ a ta hakirintanya fɔ kɛnɛ kan ni a jusu bɛɛ ye.

24Mɔgɔ min boro bɛ timinadiya baara ra, o tigi le bɛ sigi kuntigiya ra,

nka mɔgɔ farifaganin ka kan ni jagboyabaaraw le ye.

25Mɔgɔ ta jusukunnahami b’a baraka ban,

nka kumakanɲuman bɛ mɔgɔ ninsɔndiya.

26Mɔgɔ terennin bɛ sira yira a mɔgɔɲɔgɔn na,

nka mɔgɔjugu ta sira b’a lafiri.

27Mɔgɔ farifaganin tɛ se ka hali a ta sogo jɛni a yɛrɛ ye,

nka ka timinadiya baara ra, nafaba bɛ o ra.

28Si bɛ sɔrɔ terenninya sira le kan,

saya tɛ o sira kan.

13

1Den hakiriman b’a facɛ ta ladirikan mɛn,

nka den kumakolonfɔbaga tɛ sɔn jarakiri ma.

2Mɔgɔ darakan sababu ra, i bɛ se ka fɛnɲuman sɔrɔ k’a domu,

nka janfamɔgɔ bɛ sama fariya dɔrɔn le nɔ fɛ.

3Mɔgɔ min b’a kumacogo kɔrɔsi, o b’a nin tanga,

nka min da yɛlɛnin lo tuma bɛɛ, o b’a yɛrɛ halaki.

4Fɛn caman nege bɛ salibagatɔ ra, nka a t’a sɔrɔ,

nka mɔgɔ min bɛ timinadiya baara ra, o bɛ wasa.

5Fɛn o fɛn ye faninya ye, mɔgɔ terennin bɛ o kɔninya,

nka mɔgɔjugu bɛ kuma ka tɔw dɔgɔya, ka o lamaroya.

6Mɔgɔ jusukungbɛnin ta terenninya le b’a tanga,

nka jurumunkɛbaga ta kojugu b’a halaki pewu.

7Dɔ b’a yɛrɛ kɛ waritigi ye k’a sɔrɔ foyi t’a fɛ,

dɔ fana b’a yɛrɛ kɛ fagantan ye k’a sɔrɔ naforoba b’a fɛ.

8Naforotigi ta wari le ye a nin kunmabɔsara ye,

nka mɔgɔ si tɛ fagantan jaraki.

9Mɔgɔ terennin ta fitinayeelen bɛ mana ka ɲa,

nka mɔgɔjugu ta fitina bɛ faga le.

10Yɛrɛyira bɛ mɔgɔ bla kɛrɛ dɔrɔn le ra,

nka minw bɛ sɔn ladiri ma, olugu ye hakiritigiw ye.

11Naforo min bɛ na joona joona, o laban bɛ tunu yɔrɔnin kelen na,

nka mɔgɔ min bɛ a ta sɔrɔ dɔɔnin dɔɔnin, o ta bɛ caya.

12Mɔgɔ jigi bɛ fɛn min kan, ni o fɛn mɛɛnna kojugu, a bɛ i jusu kasi,

nka fɛn min nege bɛ mɔgɔ ra, ni i ka o sɔrɔ, o bɛ dɔ fara i si kan.

13Mɔgɔ min bɛ ladirikan mafiyɛnya, o juru bɛna sara o tigi ra,

nka min bɛ kuma jate, o tigi bɛna o baraji sɔrɔ.

14Hakiritigi ta ladirikan bɛ si di mɔgɔ ma,

a bɛ mɔgɔ tanga saya ta janw ma.

15Hakiriɲuman le bɛ mɔgɔ ko diya mɔgɔw ye,

nka janfamɔgɔ ni sɛgɛ le bɛ ɲɔgɔn na.

16Mɔgɔ ceguman bɛɛ bɛ a ta ko kɛ ni jatemina le ye,

nka hakirintan bɛ a ta hakirintanya yira bɛɛ ra.

17Ciradenjugu bɛ kojugu le lase mɔgɔ ma,

nka cirafɔbaga kankelentigi bɛ jususuma le lase mɔgɔ ma.

18Mɔgɔ min bɛ ban ladiri ma, o laban ye fagantanya ni maroya ye,

nka min bɛ sɔn jarakiri ma, o bɛ bonya sɔrɔ.

19Fɛn min lɔgɔ bɛ mɔgɔ ra, ni i ka o sɔrɔ, o ka di;

ka kojugu dabla, o ye mɔgɔ hakirintanw tana le ye.

20Mɔgɔ min bɛ tagama ni hakiritigiw ye, o bɛ kɛ hakiritigi ye,

nka mɔgɔ min bɛ hakirintan kɛ a jɛnɲɔgɔn ye, o bɛ sɛgɛ.

21Kojugu le bɛ jurumunkɛbagaw kɔ,

nka mɔgɔ terenninw ta sara ye koɲuman ye.

22Mɔgɔɲuman bɛ cɛn mara a ta denw ta denw ye,

nka jurumunkɛbaga b’a borofɛnw lajɛn k’a bla mɔgɔ terennin le ye.

23Fagantan ta foro sɛnɛnin siman bɛ ɲa kosɛbɛ,

nka ni terenninya ka mɔgɔ min jɛn, o ta bɛɛ bɛ cɛn.

24Mɔgɔ min bɛ bisan bla, o tigi ta den ko man di a ye le;

mɔgɔ min b’a den kanu, ale b’a janto a ra k’a koro.

25Mɔgɔ terennin bɛ domuni kɛ ka wasa,

nka mɔgɔjugu kɔnɔbara lakolon bɛ to.

14

1Muso hakiritigi bɛ a ta so lɔ,

nka muso hakirintan yɛrɛ boro bɛ a ta so ci.

2Mɔgɔ min bɛ siraɲuman tagama, Matigi Ala ɲasiran bɛ o tigi ra,

nka min tɛ sira terennin ta, o tɛ Ala bonya.

3Bere min bɛ naloman ta yɛrɛbonya bɔ a ra, o ye a yɛrɛ darakuma le ye;

nka mɔgɔ hakiritigi ta darakuma b’a bɔsi.

4Ni sɛnɛkɛmisi tɛ yi, bondow lakolon bɛ to,

nka sɛnɛkɛmisiw baraka sababu ra, siman caman bɛ sɔrɔ.

5Seere kankelentigi tɛ faninya tigɛ,

nka seerejugu bɛ faninya caman fɔ.

6Kumakolonfɔbaga bɛ hakiritigiya ɲini, a t’a sɔrɔ,

nka faamurikɛbaga ta lɔnniya sɔrɔ ka di.

7I yɛrɛ mabɔ mɔgɔ hakirintan na,

sabu i tɛna lɔnniyakuma si sɔrɔ ka bɔ a da ra.

8Mɔgɔ ceguman ta hakiritigiya ye k’a janto a tɛmɛsiraw ra,

nka hakirintan ta nalomanya b’a lafiri.

9Nalomanw tɛ hakɛbɔ saraka* jate,

nka Ala bɛ sɔn mɔgɔɲumanw ma.

10Mɔgɔ jusukun yɛrɛ le bɛ a yɛrɛ ta tɔɔrɔw silɔn,

mɔgɔ fana tɛ se ka mɔgɔ wɛrɛ jusukun ta ɲagari silɔn.

11Mɔgɔjugu ta bon bɛ ci,

nka mɔgɔɲuman ta so bɛ sabati.

12Mɔgɔ bɛ sira dɔ ye, ko a ka ɲi,

nka a laban bɛ taga kɛ saya sira le ye.

13Mɔgɔ bɛ se ka yɛrɛko k’a sɔrɔ tɔɔrɔ bɛ a jusu ra,

ɲagari fana bɛ se ka laban ni jusukasi ye.

14Mɔgɔ sɔnkolon bɛna a ta kɛwale tɔnɔ sɔrɔ,

mɔgɔɲuman fana bɛna a ta tɔnɔ sɔrɔ.

15Naloman bɛ la ko bɛɛ ra,

nka mɔgɔ ceguman b’a tagamacogo kɔrɔsi.

16Hakiritigi bɛ siran kojugu ɲa, k’a yɛrɛ mabɔ a ra,

nka hakirintan tɛ a yɛrɛ mina, sabu a lanin bɛ a yɛrɛ ra.

17Mɔgɔ min jusu gban ka di, o bɛ hakirintanyakow kɛ,

mɔgɔ min bɛ kojugu ŋaninya, mɔgɔw bɛ o tigi kɔninya.

18Nalomanw bɛ hakirintanya le sɔrɔ o ninyɔrɔ ye,

nka lɔnniya masafugula le bɛ biri mɔgɔ cegumanw kun na.

19Mɔgɔjuguw bɛna o kinbiri gban mɔgɔɲumanw kɔrɔ,

mɔgɔ kɛwalejuguw bɛna o kinbiri gban mɔgɔ terenninw ta bondaw ra.

20Hali fagantan sigiɲɔgɔn b’a kɔninya,

nka naforotigi kanubagaw ka ca.

21Ka i sigiɲɔgɔn dɔgɔya, o ye jurumun le ye,

nka mɔgɔ min bɛ makari ɲanibagatɔw ra, o tigi ta ɲana.

22Minw bɛ kojugu ŋaninya, yala olugu tɛ o yɛrɛ lafirira le wa?

Nka minw bɛ koɲuman ŋaninya, olugu bɛ to ɲumanya ni kankelentigiya ra.

23Mɔgɔ bɛ sɛgɛ baara o baara ra, tɔnɔ bɛ sɔrɔ o ra,

nka ka to kumagbansanfɔ ra, o bɛ fagantanya dɔrɔn le lase mɔgɔ ma.

24Hakiritigiw ta naforo le ye o ta masafugula ye,

nka hakirintan ta nalomanya tɛ kɛ foyi ye ni nalomanya tɛ.

25Seere canfɔbaga bɛ mɔgɔ nin kisi,

nka seere faninyafɔbaga ta ye nanbara ye.

26Matigi Ala ɲasiran bɛ mɔgɔ min na, jigiyaba le bɛ o tigi fɛ,

o tigi bɛ kɛ a ta denw fana dogoyɔrɔ ye.

27Ka siran Matigi Ala ɲa, o bɛ si di mɔgɔ ma,

a bɛ mɔgɔ kisi saya ta janw ma.

28Ni jamana mɔgɔw ka caya, o ye masacɛ ta bonya le ye,

nka mɔgɔntanya ye fagama ta ben sababu le ye.

29Mɔgɔ min bɛ sabari, o ta faamuri ka bon,

nka min jusu gban ka di, o bɛ a ta nalomanya le yira.

30Jususuma ye mɔgɔ farikolo kɛnɛya le ye,

nka ɲangboya bɛ i ko jorijugu min bɛ mɔgɔ kolo ɲimi.

31Ni mɔgɔ min ka dɛsɛbagatɔ minako juguya, o tigi k’a danbaga le mafiyɛnya,

nka ni mɔgɔ min ka ɲa fagantan ma, o tigi k’a danbaga le bonya.

32Mɔgɔjugu yɛrɛ ta kɛwalejugu le b’a laben,

nka mɔgɔ terennin bɛ jigiya sɔrɔ hali a satuma ra.

33Hakiritigiya siginin bɛ faamurikɛbagaw jusukun na,

nka hakiritigiya lɔnbaga tɛ hakirintanw cɛ ra.

34Terenninya le bɛ jamana kɔrɔta,

nka jurumun ye siyaw bɛɛ ta maroyako le ye.

35Baaraden min bɛ tagama ni hakiri ye, o ko ka di masacɛ ye,

nka baaraden min bɛ maroyakow kɛ, a jusu bɛ bɔ o kɔrɔ.

15

1Ka mɔgɔ jaabi ni kumadiman ye o bɛ a ta jusugban mala,

nka kumajugu bɛ mɔgɔ ta dimi lawuri.

2Lɔnniyakuma cɛ ka ɲi hakiritigi da ra,

nka hakirintan da bɛ nalomanyakumaw le fɔ.

3Matigi Ala ɲa bɛ yɔrɔ bɛɛ ra,

a bɛ bɛɛ kɔrɔsira, mɔgɔjuguw fara mɔgɔɲumanw kan.

4Nɛnkun min bɛ kumadiman fɔ, o bɛ i ko yiri min bɛ si di mɔgɔ ma,

nka min bɛ mɔgɔ janfa, o bɛ mɔgɔ jusu cɛn.

5Naloman tɛ a facɛ ta ladirikan jate,

nka mɔgɔ min bɛ sɔn korori ma, o ye mɔgɔ ceguman ye.

6Naforo caman bɛ sɔrɔ mɔgɔ terennin ta so,

nka mɔgɔjugu ta sɔrɔta bɛ sɛgɛ le lase a ma.

7Hakiritigiw da bɛ lɔnniyakumaw le seri mɔgɔw kan,

nka o ɲɔgɔn tɛ se ka bɔ hakirintanw jusukun na.

8Matigi Ala bɛ mɔgɔjugu ta saraka haramuya,

nka a bɛ mɔgɔɲumanw ta Aladaari mina.

9Matigi Ala bɛ mɔgɔjugu ta kɛwalew haramuya,

nka minw tugunin bɛ terenninya kɔ, a bɛ olugu kanu.

10Mɔgɔ min bɛ siraɲuman bla, kororigbɛlɛn le bɛna se o tigi ma;

mɔgɔ min tɛ sɔn jarakiri ma, o le bɛ kɛ o tigi ta saya sababu ye.

11Saya dibi ni lahara dibi, o si dogonin tɛ Matigi Ala ɲa kɔrɔ,

janko ka n’a fɔ adamaden jusukun!

12Ka kumakolonfɔbaga jaraki, o man di a ye,

o kosɔn a tɛ sɔn ka taga hakiritigiw fɛ.

13Jusudiya bɛ mɔgɔ ɲada cɛɲa,

nka jusukasi bɛ mɔgɔ ninsɔngboya.

14Mɔgɔ faamurikɛbaga le bɛ lɔnniya ɲini,

nka nalomanya le ye hakirintanw ta baro ye.

15Lon bɛɛ ye lonjugu ye ɲanibagatɔ fɛ,

nka mɔgɔ wasanin bɛ ɲanagbɛ le ra wagati bɛɛ.

16I borofɛn ye dɔgɔya, nka Matigi Ala ɲasiran ye kɛ i ra,

o ka fisa i ye naforoba sɔrɔ ka to ɲagban na.

17Ka flaburunan gbansan domu ni i kanubaga ye,

o ka fisa i ye taga misisogo tɔrɔnin domu ni i kɔninyabaga ye.

18Mɔgɔ jusu gbannin bɛ kɛrɛ lawuri,

nka mɔgɔ sabarinin bɛ kɛrɛ mala.

19Ŋaniw bɛ wuri ka salibagatɔ ta tɛmɛsira bɛɛ datugu,

nka mɔgɔɲuman ta sira ye siraba gbɛnin le ye.

20Den hakiriman b’a facɛ jusu suma,

nka adamaden hakirintan b’a bamuso dɔgɔya.

21Mɔgɔ min hakiri ka dɔgɔ, nalomanya ye o tigi fɛ ɲagariko le ye,

nka mɔgɔ faamurikɛbaga bɛ teren ka taga a ta sira fɛ.

22Ni mɔgɔw ma sigi ka kuma ka sɔrɔ ka baara min dabɔ, o baara bɛ cɛn,

nka ni ladibagaw cayara, baara bɛ ɲa.

23Kuma jaabikoɲuman, o bɛ mɔgɔ ninsɔndiya;

ka kuma fɔ a fɔwagati ra, o ka di dɛ!

24Sira min bɛ yɛlɛn san fɛ, ɲanamanya sira, mɔgɔ hakiriman bɛ o le ta;

sira min bɛ jigi ka taga saya ra, a b’a yɛrɛ kisi o sira ma.

25Matigi Ala bɛ yɛrɛbonyabaga ta bon ben,

nka a b’a janto muso cɛ sanin ta yɔrɔ ra.

26Matigi Ala bɛ ŋaninyajuguw haramuya,

nka kumaɲumanw saninyanin lo a ɲa kɔrɔ.

27Mɔgɔ min tɛ fa naforojugu ra ka ye, o tigi bɛ bɔnɔ lase a ta so ma,

nka bonya min bɛ mina dogo ra, mɔgɔ min bɛ o haramuya, o tigi bɛ si sɔrɔ.

28Mɔgɔ terennin bɛ miiri fɔlɔ ka sɔrɔ ka mɔgɔ jaabi,

nka mɔgɔjugu da bɛ kumakolonw dɔrɔn le fɔ.

29Matigi Ala b’a yɛrɛ mabɔ mɔgɔjuguw ra,

nka a bɛ mɔgɔ terenninw ta Aladaari lamɛn.

30Flɛrikɛcogoɲuman bɛ mɔgɔ jusu diya;

ka kibaro diman lamɛn, o bɛ mɔgɔ kolow kɛnɛya.

31Jarakirikuma min bɛ mɔgɔ bla siraɲuman kan, ni mɔgɔ min k’a toro malɔ o ra,

o tigi bɛ se ka sigi hakiritigiw cɛ ra.

32Mɔgɔ min bɛ ban ladiri ma, o tigi t’a nin fɛ,

nka mɔgɔ min bɛ jarakirikumaw lamɛn, o bɛ hakiri sɔrɔ.

33Matigi Ala ɲasiran bɛ mɔgɔ karan hakiritigiya ra,

nka yɛrɛmajigi kɔ ye bonya ye.

16

Matigi Ala le ye Setigi ye fɛn bɛɛ ra

1Adamaden kɔni bɛ ko miiri a jusukun na,

nka ni Matigi Ala da ka min latigɛ, o le bɛ kɛ.

2Mɔgɔ ta kɛwalew bɛɛ bɛnnin lo a yɛrɛ ɲa na,

nka Matigi Ala le bɛ mɔgɔ ta miiriya cogo lɔn.

3I ta kow bɛɛ to Matigi Ala boro,

ni o kɛra, i ta kokɛtaw bɛ ɲa.

4Matigi Ala ka fɛn bɛɛ dan kun dɔ le ra,

hali mɔgɔjugu, ale danna lonjugu le kosɔn.

5Matigi Ala bɛ mɔgɔ yadanin haramuya;

sigiya t’a ra, Ala tɛna a to ni a ma a ta hakɛw juru sara a ra.

6Ka koɲuman kɛ, ani ka can sira tagama, o bɛ mɔgɔ ta kojugu kafari,

Matigi Ala ɲasiran fana bɛ mɔgɔ bɔ sirajugu kan.

7Ni mɔgɔ ta kɛwalew diyara Matigi Ala ye,

a bɛ hɛra don hali i ni i juguw cɛ.

8I ta sɔrɔta ye dɔgɔya, nka i ye kɛ mɔgɔ terennin ye,

o ka fisa sani i ta sɔrɔta ye caya, k’a sɔrɔ i bɛ tagama terenbariya le ra.

9Adamaden bɛ a ta kokɛtaw jate mina a jusukun na,

nka Matigi Ala le b’a tɛmɛsira yira a ra.

Masacɛw ta ko

10Masacɛ darakuma bɛ i ko Ala ta kuma,

o kosɔn ni a bɛ kiti tigɛ, a da man kan ka firi kuma ra.

11Sumanikɛnan bɛnnin ni a sumanikɛfɛn bɛɛ ye Matigi Ala ta le ye,

kilo dafanin min o min bɛ bɔrɔ kɔnɔ, o bɛɛ ye a ta fɛn latigɛnin le ye.

12Masaw bɛ kɛwalejuguw haramuya,

sabu terenninya le bɛ masaya sabati.

13Kuma terenninw ka di masaw ye;

mɔgɔ min bɛ can fɔ, o tigi ko ka di o ye.

14Masacɛ ta jusugban ye saya ta ciraden le ye,

nka mɔgɔ hakiritigi bɛ se k’a jusu suma.

15Ni ninsɔndiya bɛ masacɛ ɲada kan, mɔgɔw bɛ si sɔrɔ,

ni mɔgɔw ko diyara a ye, a bɛ kɛ i ko sankaba minw bɛ sanji laban lana.

Adamadenya minacogo

16Ka hakiritigiya sɔrɔ, o ka ɲi ka tɛmɛ sanin kan pewu!

Ka faamuri sɔrɔ, o ka fisa ni warigbɛ sɔrɔri ye pewu!

17Mɔgɔɲumanw bɛ o tɛmɛsira mabɔ kojugu ra;

ni mɔgɔ min b’a tɛmɛsira kɔrɔsi, o tigi b’a jantora a yɛrɛ nin le ra.

18Yɛrɛbonya kɔ ye halakiri ye,

waso kɔ ye ben ye.

19Ka i yɛrɛ majigi ka sigi ni mɔgɔ sabarininw ye,

o ka fisa sani i ye taga sigi ni yɛrɛbonyabagaw ye ka o ta benkannifɛnw domu.

20Mɔgɔ min b’a hakiri sigi ka kuma lamɛn, o tigi bɛ hɛra sɔrɔ,

mɔgɔ min b’a jigi la Matigi Ala kan, o tigi ta bɛ ɲa.

21Hakiritigiya bɛ mɔgɔ min jusukun na, o tigi le bɛ wele ko faamurikɛbaga,

kumacogoɲuman fana bɛ mɔgɔ ta kuma baraka bonya.

22Mɔgɔ min bɛ tagama ni hakiri ye, hakiri bɛ si di o tigi ma,

nka nalomanw ta sɛgɛ bɛ bɔ o yɛrɛ ta nalomanya le ra.

23Mɔgɔ hakiritigi jusukun le b’a da sɔn hakiri ra,

a bɛ baraka don a ta darakumaw ra.

24Kumadiman ye li le ye,

a bɛ i jusu diya, a bɛ i fari fana kɛnɛya.

25Mɔgɔ bɛ sira dɔ ye, ko a ka ɲi,

nka a laban bɛ taga kɛ saya sira le ye.

26Kɔngɔ le bɛ baarakɛbaga bla baara ra,

sabu mɔgɔ da le b’a ɲɔni k’a bla baara ra.

27Mɔgɔ sɔnkolon bɛ kojugu le labɛn,

a darakuma bɛ i ko tasuma farimanba.

28Kumayɛlɛmabaga bɛ mɔgɔw bla ɲɔgɔn na,

nafigi bɛ terimanw faran.

29Mɔgɔ fariman b’a mɔgɔɲɔgɔn nɛgɛ,

k’a bla sirajugu kan.

30Mɔgɔ min b’a ɲa tugu ka kojugu miiri,

mɔgɔ min b’a dagbolo kin, o tigi ka kojugu kɛ ka ban.

31Kɔrɔya ta kunsigigbɛ ye bonya masafugula le ye,

mɔgɔ min bɛ sira terennin tagama, o le b’a sɔrɔ.

32Sani i ye kɛ kɛrɛkɛcɛfari ye, kɛ mɔgɔ sabarinin ye, o le ka fisa;

sani i ye kɛ kɛrɛkɛcɛ ye min bɛ dugu mina, kɛ mɔgɔ ye min b’a yɛrɛ mina, o le ka fisa.

33Mɔgɔw bɛ kara la* janko ka kow latigɛ,

nka ni ko o ko latigɛra, i b’a sɔrɔ o bɔra Matigi Ala yɛrɛ le ra.

17

1Burukunkurun jalan, o ni ɲasuma,

o ka fisa ni bon fanin ye sogo ra, nka lon o lon kɛrɛ.

2Jɔncɛ hakiriman, o laban bɛ kɛ a matigicɛ ta denkolon kuntigi ye;

o jɔncɛ le bɛna cɛn ta ni a matigicɛ dencɛ tɔw ye.

3O bɛ warigbɛ don daganin kɔnɔ tasuma ra, ka sanin yeele furunɛ kan, k’a silɔn,

nka Matigi Ala le bɛ adamaden jusukun sɛgɛsɛgɛ.

4Kojugukɛbaga le b’a janto mɔgɔjuguw ta kuma ra,

faninyatigɛbaga le b’a toro malɔ ka kumajuguw lamɛn.

5Mɔgɔ min bɛ fagantan lɔgɔbɔ, o tigi b’a danbaga le mafiyɛnya,

mɔgɔ min bɛ ɲagari dɔ ta cɛnri kosɔn, Ala tɛna o tigi jarakibari to.

6Cɛkɔrɔbaw ta masafugula ye o mamadenw le ye,

denw fana ta kunkɔrɔtasababu ye o worobagaw ye.

7Mɔgɔkunntan ni kumafɔkoɲuman man kan,

janko ka n’a fɔ fagama ni faninya!

8Minw bɛ bonyafɛnw di mɔgɔw ma dogo ra, a bɛ olugu ɲa na ko fla le bɛ o bonyaw ra,

ko ni i ka bonya di dɔrɔn, ni i boro ka don fɛn o fɛn na, o bɛ ɲa.

9Mɔgɔ min bɛ hakɛ yafa, o bɛ kanuya le ɲini;

nka min bɛ to ka kɔsegi hakɛkow kan, o b’a teriw mabɔ a yɛrɛ ra.

10Jarakiko kelen bɛ min ɲa faamurikɛbaga ye,

hali bisan ɲa kɛmɛ tɛ o ɲa hakirintan ye.

11Mɔgɔjugu tɛ foyi ɲini ni murutiri tɛ;

o ra, ciraden hinabari dɔ le bɛna ci a kama.

12Ka bɛn ni wara dɔ ye min denw bɔsira a ra,

o ka fisa sani i ye bɛn ni hakirintan dɔ ye min bɛ a ta nalomanyakow ra.

13Mɔgɔ min bɛ koɲuman sara ni kojugu ye,

kojugu tɛna mabɔ o tigi ta so ra ka ye.

14Ka kɛrɛ lawuri, ani ka jiwoyoba tɛmɛsira dayɛlɛ, o bɛɛ ye kelen ye;

o ra, sani sɔsɔri ye na gban, i yɛrɛ kun bɔ.

15Mɔgɔ min bɛ jo di kojugukɛbaga ma, ani min bɛ kiti ben mɔgɔ terennin kan,

Matigi Ala bɛ o mɔgɔ fla bɛɛ haramuya.

16Ka hakiritigiya sansɔngɔ don hakirintan boro, o bɛ mun le ɲa?

Mɔgɔ min tɛ miiri, o bɛ se ka hakiritigiya san cogo di?

17Mɔgɔ ta teri bɛ i kanu wagati bɛɛ,

balemaya fana kun ye ɲɔgɔndɛmɛ ye degu wagatiw ra.

18Mɔgɔ min hakiri ka dɔgɔ, o le bɛ sɔn ka layiri ta,

k’a yɛrɛ kɛ mɔgɔ wɛrɛ ta juru ko seere ye.

19Kɛrɛ ka di mɔgɔ min ye, jurumun le ka di o ye,

mɔgɔ min b’a yɛrɛ kɔrɔta, o tigi b’a yɛrɛ ta cɛnri le ɲini.

20Mɔgɔ min jusukun terennin tɛ, o tɛ hɛra sɔrɔ,

kojugu fana bɛ ben kumayɛlɛmabaga le kan.

21Ni mɔgɔ min ka den hakirintan woro, o tigi ta ye jusukasi ye,

denkolon facɛ tɛ se ka ninsɔndiya.

22Jusudiya ye fla ɲanaman le ye,

nka jusukasi bɛ mɔgɔ baraka ban.

23Mɔgɔjugu bɛ bonyafɛn mina k’a dogo a ta deregeba jukɔrɔ,

ka can yɛlɛma k’a kɛ faninya ye.

24Mɔgɔ faamurikɛbaga ta miiriya bɛ hakiritigiya le kan tuma bɛɛ,

nka hakirintan ta miiriya bɛ yaala ka taga fɔ dugukolo dan na.

25Den hakirintan bɛ dimi don a facɛ ra,

ka jusukasi bla a bamuso ra.

26Ka baga mɔgɔ terennin ma ka wari ben a kan ko a y’a sara, o man ɲi;

ka baga fagama ma k’a bugɔ a ta koɲuman kosɔn, o ma bɛn.

27Mɔgɔ min b’a kumacogo kɔrɔsi, o tigi ka ko lɔn,

mɔgɔ min hakiri siginin lo, o tigi ye faamurikɛbaga ye.

28Hali naloman, ni a ka se ka je, a bɛ jate hakiritigi ye;

ni a ka se a da kɔrɔ, a bɛ jate faamurikɛbaga ye.

18

1Kelennamɔgɔ b’a yɛrɛ negerakow le ɲini,

fɛn o fɛn bɛ se k’a sɔn hakiriɲuman na, a bɛ ban o bɛɛ ma.

2Hakirintan mako tɛ faamuri ra,

nka k’a yɛrɛ kɔnɔnɔkow fɔ, o ka di a ye.

3Kojugukɛ bɛ na ni dɔgɔyari ye,

yɛrɛmafiyɛnyari, o bɛ na ni lebu ye.

4Kuma bɛ i ko ji min ka dun, i ko kɔ min fara fɔ ka bɔ kɛnɛ ma;

hakiritigiya bɛ sɔrɔ kuma le ra.

5Ka fara kojugukɛbaga kan,

ka jo bɔsi mɔgɔ terennin na kiti ra, o man ɲi.

6Hakirintan da le b’a bla kɛrɛ ra,

a yɛrɛ darakuma le bɛ bugɔri lase a ma.

7Hakirintan yɛrɛ darakuma le bɛ kojugu ben a kan,

a yɛrɛ ta kumaw le bɛ kɛ jan ye k’a mina.

8Nafigi darakan bɛ i ko domunifɛn diman,

i b’a kunu cogo min na, a bɛ jigi i kɔnɔbara ra ten.

9Mɔgɔ min b’a boro sumaya baara ra,

o ye cɛnrikɛbaga dɔgɔcɛ le ye.

10Matigi Ala tɔgɔ bɛ i ko kɛrɛkunbɛnbon,

mɔgɔ terennin bɛ bori ka taga don o so kɔnɔ k’a yɛrɛ kisi.

11Naforotigi ta naforo ye a ta dugu barakaman le ye,

a b’a miiri ko kogojan lo, min b’a tanga fɛn bɛɛ ma.

12Ni yɛrɛbonya ka don mɔgɔ jusukun na, o kɔ ye cɛnri ye,

nka yɛrɛmajigi kɔ ye bonya ye.

13Mɔgɔ min bɛ kɔrɔtɔ ka kuma jaabi k’a sɔrɔ a m’a bɛɛ lamɛn fɔlɔ,

o ta ye nalomanya le ye, a laban fana ye maroya ye.

14Mɔgɔ jusukun le bɛ baraka don a ra k’a to a ye bana sɔnmina,

nka ni i jusu cɛnna ka ban, mun le bɛ se ka i dɛmɛ?

15Faamuri jusu bɛ mɔgɔ min fɛ, o le bɛ lɔnniya sɔrɔ,

hakiritigi toro bɛ lɔnniyakumaw le ɲini.

16Mɔgɔ ta bonyafɛnw le bɛ sira dayɛlɛ a ye,

fɔ ka taga a lase fagamaw kɔrɔ.

17Ni mɔgɔ min kɔnna k’a ta ɲafɔ kititigɛyɔrɔ ra, a bɛ kɛ i n’a fɔ jo bɛ ale le fɛ,

fɔ mɔgɔ wɛrɛ le ye na, ka na o ko sɛgɛsɛgɛ, can yɛrɛ bɛ sɔrɔ ka lɔn.

18Karala bɛ kɛrɛ ban,

a bɛ fangatigiw faran ka o bɔ ɲɔgɔn na.

19Ka gbara i balema tɔɲɔnin na, o ka gbɛlɛn ka tɛmɛ dugu barakaman minari kan;

Masabonba donda belen kari ka di ka tɛmɛ kɛrɛban kan.

20Mɔgɔ da bɛ min fɔ, i bɛ se ka i ta domuni sɔrɔ o sababu ra,

i darakuma bɛ se ka kɛ sababu ye ka i wasa.

21Saya ni si bɛ sɔrɔ adamaden nɛnkun na,

ni kuma ka diya mɔgɔ min ye, o tigi fana bɛ kuma tɔnɔ sɔrɔ.

22Ni mɔgɔ ka muso sɔrɔ, a ka fɛnɲuman sɔrɔ,

Matigi Ala ka koɲumanba le kɛ a ye fana.

23Fagantan ta kuma ye makarikanw le ye,

nka naforotigi ta jaabiri ye kumagbɛlɛnw le ye.

24Mɔgɔ jɛnɲɔgɔn dɔw bɛ cɛnri le lase i ma,

nka teri dɔ bɛ yi, o bɛ nɔrɔ i ra ka tɛmɛ hali i balema kan.

19

1Fagantan min jusukun gbɛnin lo,

o ka fisa ni mɔgɔ hakirintan ye min da tɛ kuma terennin fɔ.

2Ka don ko ra ni jusugban ye k’a sɔrɔ i ma jatemina kɛ fɔlɔ, o man ɲi;

teriyakojugu fana bɛ mɔgɔ lafiri.

3Adamaden ta nalomanya le bɛ cɛnri lase a ma,

o kɔ, a b’a jusu bɔ Matigi Ala kɔrɔ.

4Naforo bɛ mɔgɔ teriw caya,

nka dɛsɛbagatɔ teri bɛ ban a ra.

5Seerejugu jarakibari tɛna to fiyewu,

faninyafɔbaga fana tɛna bɔsi.

6Mɔgɔ caman b’a fɛ ka o yɛrɛ ko diya fagamaw ye,

mɔgɔ min bɛ mɔgɔ sɔn, bɛɛ bɛ kɛ o teri ye.

7Fagantan balemaw bɛɛ b’a kɔninya,

janko ka n’a fɔ a teriw; olugu bɛ o yɛrɛ mabɔ a ra le;

hali ni a b’a fɛ ka kuma ni dɔ ye, a tɛ mɔgɔ si ye.

8Mɔgɔ min bɛ hakiri ɲini, o tigi b’a yɛrɛ nin kanu;

mɔgɔ min bɛ faamuri ɲini, o tigi bɛna fɛnɲuman sɔrɔ.

9Seerejugu jarakibari tɛna to fiyewu,

faninyafɔbaga fana bɛna halaki.

10Mɔgɔ hakirintan man kan ni mɔgɔbaya ye,

jɔn fana man kan ka sigi kuntigiya ra fagamaden kunna.

11Mɔgɔ min bɛ tagama ni hakiri ye, o tigi sabarinin lo;

mɔgɔw b’a hakɛ ta, a tɛ o jate minkɛ, o le ye a ta bonya ye.

12Masacɛ diminin mankan bɛ i ko jarakanbelen kasikan,

nka a ta ɲumanya bɛ i ko gɔmiji min bɛ sumaya jigi binw kan.

13Den hakirintan bɛ bɔnɔ le lase a facɛ ma,

musow ta kɛrɛ fana ye kodablabari le ye, i ko ji min bɛ tɔnitɔni tuma bɛɛ.

14Mɔgɔ bɛ se ka bon ni naforo sɔrɔ cɛn ye i facɛ fɛ,

nka muso hakiriman dibaga ye Matigi Ala le ye.

15Salibagatɔya bɛ mɔgɔ bla sunɔgɔba le ra;

mɔgɔ farifaganin le fana bɛ to kɔngɔ ra.

16Mɔgɔ min bɛ kuma lamɛn, o tigi b’a nin kisi,

nka mɔgɔ min t’a tagamacogo kɔrɔsi, o tigi bɛ sa.

17Ni mɔgɔ min ka makari dɛsɛbagatɔ ra, o tigi ka juru le don Matigi Ala ra;

Ala bɛna a ta koɲuman sara a ye.

18I den koro a korowagati ra,

nka i kana dimi a kɔrɔ k’a faga.

19Mɔgɔ jusu fariman ta fariya hakɛ ka kan ka bɔ a ra,

ni o tɛ, ni i k’a to yi, i bɛna a to a b’a ɲɔgɔn wɛrɛ le kɛ tuun.

20Ni i bɛ ladirikan mɛn, ka sɔn karan ma,

a laban i fana bɛ kɛ hakiritigi ye.

21Miiriya caman bɛ mɔgɔ jusukun na,

nka Matigi Ala ka min latigɛ, o le bɛ kɛ.

22Min bɛ ɲini adamaden fɛ, o ye koɲuman ye;

nka fagantan belen ka fisa ni faninyatigɛbaga ye.

23Matigi Ala ɲasiran bɛ si di mɔgɔ ma,

a bɛ i wasa, i bɛ si hɛra ra, kojugu si tɛ se i ma.

24Salibagatɔ b’a boro don tominan kɔnɔ,

nka a tɛ se k’a lase hali a da ma.

25Ni i ka kumakolonfɔbaga bugɔ, ni naloman ka o ye, ale bɛ ceguya;

ni i ka faamuribaga jaraki ko dɔ ra, a bɛ faamuri sɔrɔ.

26Den min b’a facɛ minako juguya, k’a bamuso gbɛn,

o ye denkolon le ye, den min bɛ mɔgɔ lebu.

27Ne dencɛ, ni i kɔni b’a fɛ ka i yɛrɛ mabɔ lɔnniyakuma ta sira kan,

o tuma i ye ladirikanw lamɛnni dabla.

28Seere sɔnkolon mako tɛ can ra,

kojugu ka di kojugukɛbaga ye i ko to.

29Tɔɔrɔ labɛnna kumakolonfɔbagaw kama,

bugɔribere fana labɛnna hakirintanw kɔ kama.

20

1Duvɛn bɛ mɔgɔ bla kumakolonfɔ ra, minnifɛn fariman bɛ mɔgɔ bla mankanci ra,

ni mɔgɔ o mɔgɔ ka a yɛrɛ bla o ra, o tigi tɛ kɛ hakiritigi ye.

2Masacɛ diminin ta jatigɛ bɛ i ko jarakanbelen kasikan jatigɛ;

ni mɔgɔ min k’a jusu wuri, o tigi ka kojuguba kɛ a yɛrɛ ra.

3Ka i yɛrɛ mabɔ kɛrɛkow ra, mɔgɔ ta bonya bɛ o le ra,

nka naloman bɛɛ ka teli ka don kɛrɛ ra.

4Nɛnɛ kosɔn, salibagatɔ tɛ sɔn ka bɔ ka taga sɛnɛ kɛ,

ni simantigɛwagati nana se, a bɛ siman ɲini a tɛ foyi sɔrɔ.

5Adamaden jusukun ta kolatigɛninw bɛ i ko kɔlɔn min ji yɔrɔ ka jan,

nka mɔgɔ faamurikɛbaga bɛ se ka o ji bi.

6Mɔgɔ caman bɛ o yɛrɛ ta koɲuman lakari,

nka lanamɔgɔ yɛrɛ, o sɔrɔ man di.

7Mɔgɔ terennin jusukun gbɛnin lo,

a ta den minw bɛ to a kɔ fɛ, olugu ta ɲana!

8Ni masacɛ sigira a ta kititigɛsiginan kan,

a ɲa bɛ kojugu bɛɛ ye k’a lɔn.

9Jɔn le bɛ se k’a fɔ ko: «Ne ka ne jusukun ko k’a gbɛ,

ne saninyara ka bɔ ne ta jurumun bɛɛ ra»?

10Ka kilo yɛlɛma, walama ka sumanikɛminan yɛlɛma,

Matigi Ala bɛ o ko fla bɛɛ haramuya.

11Hali denfitini ta kɛwalew b’a yira a bɛna kɛ mɔgɔ suguya min ye,

ni a bɛna kɛ mɔgɔ terennin ye, ani mɔgɔsɔbɛ, o bɛ lɔn a ta kɛwalew fɛ.

12Matigi Ala le ka toro dan mɛnni kama,

ka ɲa dan yeri kama.

13I kana a to sunɔgɔ ye diya i ye ka tɛmɛ, ni o tɛ, fagantanya bɛna ben i kan,

i ɲa yɛlɛ, ni o kɛra, i bɛ fa domuni na.

14Sannikɛbaga b’a fɔ ko: «Nin man ɲi, nin man ɲi fiyewu!»

Nka ni a k’a kɔ don, a b’a fɔ ko ale ka fɛnɲuman sɔrɔ.

15Sanin bɛ sɔrɔ, lulu caman fana bɛ sɔrɔ,

nka lɔnniyakuma dawula ka bon ni a bɛɛ ye.

16Ni mɔgɔ min k’a yɛrɛ kɛ mɔgɔ wɛrɛ ta juru ko seere ye,

o tigi ta derege ka kan ka mina a ra ka o juru tɔnɔmasigi;

ni mɔgɔ min ka layiri ta, ko a bɛ lɔ ni mɔgɔ wɛrɛ ta ko ye,

fɛn dɔ ka kan ka mina o tigi ra k’a kɛ a sarati ye.

17Domuni min sɔrɔra nanbara ra, o ka di mɔgɔ da ra,

nka a laban bɛ kɛ bɛrɛkoro le ye ka i da fa.

18Ladiri le bɛ mɔgɔ ta kokɛtaw ɲa,

sani i ye taga kɛrɛ ra, i ka kan ka hakiri ɲini fɔlɔ.

19Nafigi bɛ mɔgɔw ta gundow labɔ kɛnɛ kan,

mɔgɔ min da ka fiyɛn, i kana o tigi kɛ i jɛnɲɔgɔn ye.

20Ni mɔgɔ min k’a facɛ ni a bamuso mafiyɛnya,

o tigi ta fitina bɛ faga k’a to dibiba cɛ ma.

21Naforo min barara ka sɔrɔ joona joona,

a laban, baraka tɛ kɛ o ra.

22I kana a fɔ ko: «Ne bɛna nin kojugu juru sara le!»

A to Matigi Ala ma, ale bɛna i bɔsi.

23Kilo suguya fla, fiyeerefɛn kelen, Matigi Ala bɛ o haramuya;

sumanikɛnan dayaganin, o man ɲi.

24Mɔgɔ ta dunuɲalatigɛ bɛ Matigi Ala le boro,

o kosɔn adamaden yɛrɛ tɛ se ka foyi faamu a yɛrɛ ta kow ra.

25Mɔgɔ min b’a da teliya k’a fɔ ko: «Ne bɛ nin di Matigi Ala ma»,

o dajuru tanin kɔ a bɛ sɔrɔ ka miiri, o tigi b’a yɛrɛ sen don jan le ra.

26Masacɛ hakiritigi bɛ mɔgɔjuguw fiyɛ, ka o woloma ka bɔ mɔgɔ tɔw cɛ ra,

a bɛ simangbasiwotoro senw yɛlɛn o kan ka tɛmɛ.20.26 O kɔrɔ ye ko a b’a kɛ i ko simangbasibagaw b’a kɛ cogo min na: O bɛ siman gbasi, k’a fiyɛ, walama o bɛ wotoro senw bori a kan k’a ɲaga bɔ a ra.

27Matigi Ala ta fitina bɛ yeelen bɔ adamaden nin kɔnɔ,

o le bɛ mɔgɔ jusukun kɔnɔnɔyɔrɔ bɛɛ sɛgɛsɛgɛ.

28Ɲumanya ni kankelentigiya, o le bɛ masacɛ tanga,

koɲuman le bɛ baraka don a ta fanga ra.

29Kanbelenw ta masiri ye o ta baraka le ye,

nka kunsigigbɛ ye mɔgɔkɔrɔbaw ta nɔɔrɔ ye.

30Bisan ta jorinɔw, o ye kojugukɛbaga ta kojugu fla ye;

a bɛ bugɔri min mina, o le b’a jusukun saninya.

21

1Masacɛ jusukun bɛ Matigi Ala boro kɔnɔ i ko jiwoyo,

ni fan min k’a diya, a b’a ɲasin o fan na.

2Mɔgɔ ta kɛwalew bɛɛ ka ɲi a yɛrɛ ɲa na,

nka Matigi Ala le bɛ mɔgɔ jusukun cogoya lɔn.

3Ka terenninya ni can sira tagama,

Matigi Ala fɛ, o le ka fisa ni sarakabɔ ye.

4Yɛrɛyira bɛ o flɛrikɛcogo ra, yɛrɛbonya bɛ o jusukun na;

mɔgɔjuguw ta dawula bɛɛ ye jurumun le ye.

5Mɔgɔ min bɛ jatemina kɛ a ta baara ra, o laban bɛ nafa sɔrɔ,

nka mɔgɔ min bɛ kɔrɔtɔ kow ra, o tigi bɛ fagantanya.

6Ka naforo sɔrɔ faninya sababu ra,

o bɛ i ko fɔɲɔ tɛmɛtɔ, min bɛ saya lase mɔgɔ ma.

7Mɔgɔjuguw ta kɛwalejuguw le bɛna kɛ o minasababu ye,

sabu o tɛ sɔn ka can sira tagama.

8Kojugukɛbaga ta kɛwalew si terennin tɛ,

nka mɔgɔ jarakibari tagamacogo ka ɲi.

9Ka si logologonin dɔ ra biribon kunna21.9 O wagati ta bonw tun ye biribonw le ye. Mɔgɔ tun bɛ se ka la o bonw san fɛ fundɛninwagati ra, nka a tun man kan ka kɛ mɔgɔ siyɔrɔ ye., o belen ka fisa,

sani i ye si ni muso kɛrɛtigɛbaga ye bon kelen na.

10Mɔgɔjugu jusukun bɛ sama kojugu le nɔ fɛ,

a tɛ makari hali a teri ra.

11Ni i ka kumakolonfɔbaga bugɔ, ni naloman ka o ye, ale bɛ hakiri sɔrɔ;

ni i ka hakiri di hakiritigi ma, o bɛ dɔ fara a ta lɔnniya kan.

12Terenninya tigi Ala ɲa lɔnin bɛ mɔgɔjugu ta so ra,

a bɛ halakiri ben mɔgɔjuguw kan.

13Ni mɔgɔ min k’a toro datugu dɛsɛbagatɔ kulekan na,

lon dɔ ale yɛrɛ fana bɛna kule, nka mɔgɔ tɛna a jaabi.

14Ka bonyafɛn dogo k’a di mɔgɔ ma, o b’a tigi ta dimi mala,

ka bonyafɛn dogo i ta deregeba jukɔrɔ k’a di mɔgɔ ma, o b’a tigi ta jusugban mala.

15Ka can sira tagama, o ye ɲagariko le ye mɔgɔ terennin fɛ,

nka o ye siranyakoba le ye mɔgɔ terenbari fɛ.

16Adamaden min bɛ a yɛrɛ mabɔ hakirisɔrɔsira ra,

o laban bɛna taga a yɛrɛ sɔrɔ suw le cɛ ra.

17Kodiman kanubagajugu bɛ kɛ fagantan ye,

duvɛn ni fɛndiman kanubagajugu tɛ kɛ waritigi ye fiyewu!

18Mɔgɔjugu le bɛ kɛ mɔgɔ terennin kunmabɔsara ye,

janfamɔgɔ bɛ bla mɔgɔɲuman nɔ ra.

19Ka sigi jamana dɔ ra kongokolon kɔnɔ i kelen na yi, o belen ka fisa,

sani i ye sigi ni muso kɛrɛtigɛbaga mɔgɔtɔɔrɔbaga ye.

20Fɛnɲuman ni turu maranin bɛ mɔgɔ hakiritigi ta so kɔnɔ,

nka adamaden hakirintan bɛ a ta bɛɛ domu ka ban.

21Ni mɔgɔ min ka tugu terenninya ni koɲuman kɔ,

o tigi bɛ si sɔrɔ, ani terenninya, ani bonya.

22Hakiritigi bɛ se ka don cɛfariw ta dugu kɔnɔ,

o jigi tun bɛ o ta bon barakaman min kan, a bɛ o ci.

23Ni mɔgɔ min k’a da ni a nɛnkun kɔrɔsi,

o tigi b’a yɛrɛ kisi degu ma.

24Yɛrɛyirabaga ni yɛrɛwasobaga tɔgɔ le ye ko kumakolonfɔbaga;

a bɛ a ta kow kɛ ni a jusu gbanninba ni yɛrɛyira le ye.

25Salibagatɔ ta negerafɛnw sɔrɔbariya b’a faga,

sabu a boro tɛ sɔn baara ma.

26Tere bɛɛ, a bɛ ɲabɔ fɛnw fɛ, a tɛ wasa;

nka mɔgɔ terennin bɛ mɔgɔ sɔn, hali a tɛ jatemina kɛ a ra.

27Matigi Ala bɛ mɔgɔjuguw ta saraka haramuya,

janko ka n’a fɔ ni o saraka bɔra ni miiriyajugu ye.

28Seere faninyafɔbaga bɛ halaki,

nka mɔgɔ min bɛ ko lamɛn ka ɲa, o ta kuma le bɛ laban.

29Mɔgɔjugu b’a kun gbɛlɛya ka kow kɛ,

nka mɔgɔɲuman kɔni, ale b’a janto a yɛrɛ ra.

30Hakiritigi si tɛ yi, faamuribaga si tɛ yi, ladibaga si tɛ yi,

min bɛ se ka lɔ Matigi Ala ɲa kɔrɔ.

31Sow kɔni bɛ labɛn kɛrɛkɛlon kama,

nka sesɔrɔri bɛ bɔ Matigi Ala le ra.

22

1Tɔgɔɲuman ka fisa ni naforoba ye;

warigbɛ o, sanin o, mɔgɔw ye kɛ i fɛ, o le ka fisa ni nin bɛɛ ye.

2Naforotigi o, fagantan o,

Matigi Ala le ye nin fla bɛɛ danbaga ye.

3Ni mɔgɔ ceguman ka kojugu natɔ ye, a bɛ dogo,

nka naloman bɛ kojugu ye, ka taga don a ra, k’a yɛrɛ tɔɔrɔ.

4Yɛrɛmajigi, ani Matigi Ala ɲasiran,

o tɔnɔ ye naforo ni bonya ni si ye.

5Ŋaniw, ani janw le bɛ mɔgɔ terenbari ta sira kan,

nka mɔgɔ min b’a janto a yɛrɛ ra, o b’a yɛrɛ mabɔ o fɛnw na.

6Den ka kan ka sira min ta, a karan o ra,

ni o kɛra, hali ni a kɔrɔyara, a tɛna o sira bla.

7Naforotigiw le ye fagantanw kuntigiw ye,

jurutabaga ye jurudonbaga ta jɔn ye.

8Ni mɔgɔ min ka juguya dan, o bɛ kojugu siman le tigɛ,

a tun bɛ a ta jusugban ben mɔgɔw kan ni bere min ye, o bɛ tunu.

9Mɔgɔ hinabaga le bɛ baraka sɔrɔ,

sabu a bɛ a ta domuni dɔ di fagantanw ma.

10Ni i ka kumakolonfɔbaga gbɛn, kɛrɛ bɛ ban,

sɔsɔri ni ɲɔgɔnfiyɛnyari bɛɛ bɛ dabla.

11Jusukungbɛninya ka di mɔgɔ min ye, min bɛ kumaɲuman fɔ,

o tigi bɛ kɛ masacɛ teri ye.

12Matigi Ala b’a janto lɔnniya ra,

nka a bɛ mɔgɔjanfabaga ta kumaw cɛn.

13Salibagatɔ ko: «Jara bɛ kɛnɛ ma!

Ni ne bɔra, a bɛna ne faga sira kan yi!»

14Muso sungurubaw da ye dingadun le ye,

ni Matigi Ala dimina cɛ min kɔrɔ, o cɛ le bɛ ben o dinga kɔnɔ.

15Fatɔya le sirinin bɛ denmisɛn jusukun na,

korori bisan le bɛ se k’a mabɔ a ra.

16Mɔgɔ min bɛ fagantan minako juguya janko k’a yɛrɛ ta naforo caya,

walama mɔgɔ min bɛ naforotigi sɔn, o tigi bɛ laban fagantanya le ra.

Mɔgɔ ka kan k’a yɛrɛ kɔrɔsi

17I toro malɔ ka hakiritigiw ta kuma lamɛn!

I janto ne ta lɔnniyakumaw ra.

18Sabu ni i ka o kumaw mara i jusukun na,

k’a fɔ i da ra tuma bɛɛ, o ka di.

19Ne bɛna ele fana karan bi,

janko i ye i jigi la Matigi Ala kan.

20Yala ne ma ladirikan ni lɔnniyakuma

bisaba sɛbɛ ka o di i ma wa?

21Ne ka cankumaw le fɔ i ye, sigiya tɛ kuma minw na,

janko i ye i cibaga jaabi ni jaabiri ɲanaman ye.

22I kana dɛsɛbagatɔ tɔɲɔ, ko dɛsɛbagatɔ lo,

i kana ɲanibagatɔ sɛgɛ kititigɛyɔrɔ ra;

23sabu Matigi Ala bɛna lɔ ni o kunko ye,

minw ka o borofɛnw mina, a bɛna olugu nin mina o ra.

24I kana teriya don ni mɔgɔ jusubatigi ye,

mɔgɔ min jusu gban ka di, i kana o kɛ i jɛnɲɔgɔn ye.

25Ni o tɛ, i bɛna a ta kokɛcogo ladegi,

ka i yɛrɛ mina jan na.

26Minw bɛ layiri ta, ka o yɛrɛ kɛ mɔgɔ wɛrɛ ta juru ko seere ye,

i kana kɛ o mɔgɔ dɔ ye.

27Ni i yɛrɛ k’a lɔn ko i tɛna se k’a sara,

mun na i b’a to o ye na hali i ta lanan ta ka bɔ i kɔrɔ?

28I bɛmaw tun ka kabakuru min bla kabini fɔlɔfɔlɔ ka yɔrɔw dan sigi,

i kana o kabakuru bɔ a nɔ ra.

29Ni i ka mɔgɔ o mɔgɔ ye min timina ka di a ta baara ra,

a laban o tigi bɛna taga baara kɛ masacɛw le ye,

a tɛna baara kɛ mɔgɔ gbansanw ye tuun.

23

1Ni i sigira domuni na ni fagama dɔ ye,

min bɛ i ɲa kɔrɔ, i yɛrɛ kɔrɔsi o ra kosɛbɛ.

2Ni i ye mɔgɔ ye min nogo ka bon,

o tuma muru la i kan na dɛ!

3I kana ɲabɔ a ta domuni dimanw fɛ,

sabu mɔgɔnɛgɛdomuni lo.

4I kana i yɛrɛ sɛgɛ ko i bɛ kɛ naforotigi ye;

o bɔ i ta miiriya ra!

5A dan ye i ɲa ye la naforo kan dɔrɔn, o y’a sɔrɔ a tununa,

sabu sigiya t’a ra, a bɛ kamanw don a yɛrɛ ra,

ka wuri i ko bɔn, ka taga san fɛ.

6I kana sɔn ka mɔgɔ tɛgɛgbɛlɛn ta domuni domu,

i kana ɲabɔ a ta domuni dimanw fɛ;

7sabu mɔgɔ dɔ lo, ni a ka wari o wari bɔ, a bɛ o bɛɛ jate mina a yɛrɛ kɔnɔ;

a b’a fɔ i ma ko: «A domu! A min!»

K’a sɔrɔ o kuma tɛ bɔra a jusukun na.

8A laban, i ka to min o min domu, i bɛna o fɔɔnɔ;

i ka kumadiman minw fɔ a ye, o bɛɛ kɛra gbansan ye fana.

9I kana kuma ka don mɔgɔ hakirintan toro ra,

sabu a bɛna i ta hakiritigiyakumaw mafiyɛnya.

10Kabakuru min blara kabini fɔlɔfɔlɔ ka yɔrɔw dan sigi, i kana o bɔ a nɔ ra,

i kana don feritaw ta foro ra;

11sabu baraka bɛ o ta hakɛbɔbaga ra,

ale le bɛna lɔ ni o kunko ye ka i kɛrɛ.

12I sɔbɛ don karan na ni i jusu bɛɛ ye,

i toro malɔ ka lɔnniyakumaw lamɛn.

13I kana den tanga korori ma;

ni i k’a koro ni bisan ye, a tɛ sa.

14Ni i b’a koro ni bisan ye,

i b’a nin le kisira saya ma.

Denfaw ta ladirikanw

15Ne dencɛ, ni hakiritigiya bɛ ele jusu ra,

o bɛna ne fana jusu diya.

16Ni kumaɲumanw ka bɔ i da ra,

o le bɛna ne jusu ɲagari kosɛbɛ.

17I kana ɲabɔ jurumunkɛbagaw fɛ,

nka Matigi Ala ɲasiran le ye kɛ i jusu ra lon bɛɛ;

18ni o kɛra, i bɛna labankoɲuman sɔrɔ,

i jigi fana tɛna tigɛ.

19Ne dencɛ, ele kɔni ye ne lamɛn ka kɛ hakiritigi ye,

ka i hakiri bla siraɲuman kan.

20I kana kɛ ni dɔrɔtɔw ye,

walama minw bɛ o ta kɛ sogobadomu ye;

21sabu dɔrɔtɔw, ani domunibakɛbagaw laban ye fagantanya ye.

O bɛ to o sunɔgɔ le ra, fɔ ka na o kannaderege bɛɛ ban ka o bla fanikolondon na.

22I facɛ lamɛn, sabu ale le ka i woro,

i kana i bamuso fana dɔgɔya hali ni a kɔrɔra.

23Can san, i kana a fiyeere,

hakiritigiya, ani ladiri, ani faamuri san.

24Mɔgɔ terennin facɛ kɔni bɛ ɲagari yɛrɛ le,

mɔgɔ min ka den hakiriman woro, o bɛ ninsɔndiya le.

25A to i facɛ ni i bamuso ye ninsɔndiya;

i bamuso ka i woro, a to a ye ɲagari.

Muso yaalabaga

26Ne dencɛ, i yɛrɛ di ne ma,

ne ta kumaw kanu, k’a sira tagama;

27sabu jatɔmuso ye dingadun le ye,

muso yaalabaga ye kɔlɔn le ye, min kɔnɔ gbɛndɛnin lo.

28A bɛ dogo ka cɛw kɔnɔ i ko benkannikɛbaga;

cɛ minw bɛ o ta musow janfa, a bɛ olugu caya cɛw cɛ ra.

Dɔrɔminbaga

29Jɔn le bɛ «yooyi» fɔ? Jɔn le bɛ «waayi» fɔ?

Jɔn le bɛ kɛrɛ ra tuma bɛɛ? Jɔn le bɛ jusukasikumaw fɔ tuma bɛɛ?

O bɛ jɔn le bugɔ gbansan k’a mandimi tuma bɛɛ?

Jɔn ɲadenw wulennin lo tuma bɛɛ?

30Minw bɛ to duvɛnminyɔrɔ ra ka mɛɛn, olugu lo;

minw bɛ to ka duvɛn suguya caman ɲagami k’a min, olugu lo.

31I kana duvɛn ɲa wulencogo flɛ ka ɲabɔ a fɛ dɛ!

I kana a kangatɔ ni a manamanatɔ flɛ fiyɛ kɔnɔ ka ɲabɔ a fɛ dɛ!

A kɔni jigi ka di mɔgɔ kan na,

32nka a laban, a bɛ i kin i ko sa,

a bɛ i sɔgɔ i ko fɔnfɔnnin.

33O tuma i ɲa bɛ to ka minimini, i bɛ fɛn wɛrɛw ye,

i ta miiriya bɛ i bla kumakunntanfɔ ra.

34I bɛ kɛ i ko mɔgɔ min lanin bɛ kɔgɔji cɛ ma,

i ko mɔgɔ min lanin bɛ kurunba fifatɔ ta fanisiribere san fɛ.

35I b’a fɔ ko: «O bɛ ne bugɔra, nka a tɛ digira ne ra,

o bɛ ne bugɔra ni bisan ye, nka a tɛ ne dimina!

Ne bɛna se ka wuri tuma juman le dɛ,

janko ka dɔ wɛrɛ min tuun?»

24

Mɔgɔ hakiritigi ni mɔgɔjugu

1I kana ɲabɔ mɔgɔ kɛwalejuguw fɛ,

i kana o ta jɛnɲɔgɔnya ɲini.

2Sabu o jusukun bɛ cɛnri le miiri,

o da bɛ kojuguw dɔrɔn le fɔ.

3So bɛ lɔ hakiritigiya le sababu ra,

baraka bɛ don so ra faamuri le sababu ra.

4Bonw bɛ fa lɔnniya le sababu ra,

ka fa fɛn nafamanw, ani fɛndiman suguya bɛɛ ra.

5Mɔgɔ hakiritigi baraka ka bon,

dɔ le fana bɛ to ka fara mɔgɔ kolɔnbaga baraka kan;

6sabu mɔgɔw bɛ hakiri min di i ma, o le sababu ra i bɛ se ka kɛrɛ kɛ;

ni ladibagaw ka caya, o le bɛ na ni sesɔrɔri ye.

7Hakiritigiya yɔrɔ ka jan naloman ma,

o kosɔn a tɛ a da yɛlɛ ka kuma dugu donda ta ɲɔgɔnyew ra.

8Mɔgɔ min bɛ janfa siri ka kojugu kɛ,

o tigi tɔgɔ le ye ko cɛnrikɛbaga.

9Naloman bɛ ko o ko ŋaninya, o bɛɛ ye jurumun le ye;

mɔgɔw bɛ kumakolonfɔbaga haramuya.

10Ni wagatigbɛlɛn ka se, ni i ka i fari faga,

o tuma i baraka ka dɔgɔ dɛ!

11O bɛ tagara ni minw ye o fagayɔrɔ ra, olugu bɔsi,

minw fifatɔ bɛ tagara fagayɔrɔ ra, olugu kisi.

12Ni o tɛ, ni i ko: «Ne tun m’a lɔn!»

O tuma, min bɛ adamaden jusunankow lɔn, ale tɛ a yera wa?

Min b’a janto i nin na, yala ale t’a lɔn wa?

Yala a tɛna bɛɛ kelen kelen sara ka kaɲa ni a ta kɛwalew ye wa?

13Ne dencɛ, li domu, sabu a ka di,

li min bɛ bɔ liɲaga ra, o ka timi mɔgɔ da kɔnɔ cogo min na,

14i ka kan k’a lɔn ko hakiritigiya fana ka di i jusukun ye ten le.

Ni i k’a sɔrɔ, i bɛna labankoɲuman sɔrɔ,

i jigi fana tɛna tigɛ.

15I kana ta juguya fɛ ka jan la mɔgɔ terennin ɲa a ta so,

i kana a sigiyɔrɔ cɛn;

16sabu mɔgɔ terennin bɛ se ka ben siɲaga wolonfla, nka a bɛ wuri a bɛɛ ra,

k’a sɔrɔ kojugukɛbagaw bɛ to kojugu ra ka o yɛrɛ halaki pewu.

17Ni i jugu ka ben, i kana ɲagari o ra,

ni a sen ka talon, i jusu kana diya o ra;

18ni o tɛ, ni Matigi Ala ka o ye, o tɛna diya ale ye;

o ra, dimi min tun b’a jusu ra i jugu kama, a bɛ o ban.

19I kana i jusu gban mɔgɔ kɛwalejuguw kosɔn,

i kana ɲabɔ mɔgɔjuguw fɛ;

20sabu mɔgɔ kɛwalejugu tɛ labankoɲuman sɔrɔ,

mɔgɔjugu ta fitina bɛ faga.

21Ne dencɛ, siran Matigi Ala ɲa, siran masacɛ ɲa,

i kana don mɔgɔ murutininw ta jɛn ra;

22sabu cɛnri bɛna bara ka ben o kan le,

Matigi Ala ni masacɛ fana bɛna kojugu min la o kan, jɔn ka o lɔn?

Hakiritigiw kumakan

23Nin ye hakiritigiw ta kuma dɔ wɛrɛw ye:

Ka mɔgɔ dɔ fisaya ni dɔ ye kiti ra, o man ɲi.

24Kititigɛbaga min b’a fɔ mɔgɔjugu ma ko: «I ma jaraki!»

Jama bɛna o danga, mɔgɔw bɛna a mangboya.

25Nka min bɛ mɔgɔjugu jaraki, o ta le bɛ ɲa;

dugawu ni hɛra le bɛ ale kan.

26Ni i bɛ mɔgɔ jaabi, ni i ka gbɛ a tigi ye,

o le b’a yira ko i b’a kanu.

27I ta kɛnɛmabaaraw kɛ ka ɲa,

i ta foro labɛn ka ɲa

o kɔ, i ye i ta bon lɔ.

28I kana kɛ seere ye ka i mɔgɔɲɔgɔn jaraki gbansan,

i kana mɔgɔw lafiri ni i darakan ye.

29I kana a fɔ ko: «A ka min kɛ ne ra, ne bɛna o ɲɔgɔn le kɛ a ra,

nin cɛ nin ka min kɛ ne ra, ne bɛna o juru sara a ra.»

Salibagatɔ

30Ne tɛmɛna salibagatɔ dɔ ta foro kɔrɔ,

ne tɛmɛna mɔgɔ jusuntan dɔ ta rɛzɛnforo kɔrɔ.

31Ne k’a ye ko ŋaniw wurira fan bɛɛ ra,

binw falenna ka yɔrɔ bɛɛ datugu,

kabakurukogo min tun k’a lamini, o benna.

32Ne k’a flɛ, k’a jate mina kosɛbɛ,

ne ka min ye, o ka ne ladi.

33Ka sunɔgɔ dɔɔnin, ka i ɲa tugu ka jingɔ dɔɔnin,

ka i boro fla kuru ka la dɔɔnin,

34ni i ka to o ra, fagantanya bɛna bara i ra, i ko son bɛ bara mɔgɔ ra cogo min na,

ɲani bɛna bara i ra i ko kɛrɛkɛcɛ murutigi bɛ bara mɔgɔ ra cogo min na.

25

Masacɛw ka kan ni bonya le ye

1Masacɛ Sulemani ta zana dɔ wɛrɛw ye nin ye; Zuda masacɛ Ezekiyasi ta mɔgɔw le tun ka olugu sɛbɛ.

2Ka kow dogo, Ala ta bonya bɛ o le ra;

ka kow sɛgɛsɛgɛ, masaw ta bonya bɛ o le ra.

3Sankolo janya tɛ se ka lɔn, dugukolo dunya tɛ se ka suma,

masacɛ jusukun fana tɛ se ka sɛgɛsɛgɛ k’a cogo lɔn.

4Ni warigbɛ kora ka nɔgɔ bɔ a ra,

o tuma saninfagabaga bɛ se k’a lalaga k’a kɛ minan dɔ ye.

5Ni mɔgɔjuguw gbɛnna ka bɔ masacɛ kɔrɔ,

a ta fanga bɛ baraka sɔrɔ terenninya sababu ra.

6I kana i yɛrɛ bonya masacɛ ɲa kɔrɔ,

i kana i yɛrɛ bla mɔgɔbaw lɔyɔrɔ ra;

7sabu mɔgɔw ye i wele k’a fɔ i ma ko: «Wuri ka na sigi ɲa fɛ yan,» o ka fisa,

sani o ye na i dɔgɔya fagamaw yɛrɛ ɲa na.

Kokɛcogoɲuman ni kumacogoɲuman

8I ɲa ka fɛn min ye,

i kana teliya ka taga o fɔ kititigɛyɔrɔ ra,

ni o tɛ, ni i kitikɛɲɔgɔn nana kiti ben i kan ka i lamaroya,

i bɛna a kɛ di sisan?

9Ni ko ka don i ni i sigiɲɔgɔn cɛ, o ɲanabɔ aw ni ɲɔgɔn cɛ,

nka i kana mɔgɔ wɛrɛ ta gundo fɔ.

10Ni o tɛ, ni a tigi nana a mɛn, a bɛna i lamaroya;

o tuma ele ta tɔgɔjugu tɛna fɔ ka ban.

11Sanin yiriden bisigi kɛra ka warigbɛ ɲɛgɛn,

o ye kuma bɛnnin fɔnin ye a fɔwagati ra.

12Tororanɛgɛ saninlaman, ani sanin yɛrɛworo masirifɛn bɛ cogo min na,

hakiritigi ta jarakirikuma bɛ ten le a lamɛnbaga toro ra.

13Jisuma bɛ min ɲa mɔgɔ ye simankanwagati ra, fundɛnin na,

ciradenɲuman bɛ o le ɲa a cibaga ye;

a b’a matigicɛ jusu suma.

14Sankaba ni sanfɔɲɔ min tɛ sanji lana,

o ye mɔgɔ dɔ ye min b’a yɛrɛ tando ko ale bɛ mɔgɔw sɔn, k’a sɔrɔ can tɛ.

15Sabari sababu ra, mɔgɔ bɛ se ka fagama ta miiriya yɛlɛma,

kumadiman bɛ se ka hali korokun ci.

16Ni i ka li sɔrɔ, min bɛ i bɔ o dɔrɔn le domu,

ni o tɛ, ni i ka fa a ra k’a dama tɛmɛ, i b’a fɔɔnɔ.

17I kana to ka taga i mɔgɔɲɔgɔn ta so tuma bɛɛ,

ni o tɛ, ni a nana sɛgɛ i kɔrɔ, a laban a bɛ i kɔninya.

18Berekuru, walama kɛrɛkɛmuru, walama biɲɛ nunbɔnin bɛ min kɛ mɔgɔ ra,

mɔgɔ min bɛ kɛ seerejugu ye a mɔgɔɲɔgɔn kama, o tigi bɛ o ɲɔgɔn le kɛ mɔgɔw ra.

19Ɲin min yɔgɔyɔgɔra, walama sen min mugura, ka i jigi la o kan,

o bɛ i n’a fɔ i bɛ i jigi la janfamɔgɔ kan i degu wagati ra.

20Ka i ta derege bɔ i kan na nɛnɛ ra,

walama ka lemurukumu kɛ sɛgɛn kan25.20 Kitabu dɔw kɔnɔ a sɛbɛra ko: ka lemurukumu kɛ jori kan.,

o bɛ i ko ni i bɛ ɲagari dɔnkiri la mɔgɔ jusu kasinin ye.

21Ni kɔngɔ bɛ i jugu ra, domuni di a ma.

Ni minlɔgɔtɔ b’a ra, ji di a ma.

22Ni i bɛ o kɛra, a bɛ i ko i bɛ takami le cɛra ka o kɛ a kun na;

Matigi Ala fana bɛna i sara.

23Sahiliyanfan fɔɲɔ bɛ na ni sanji ye cogo min na25.23 O jamana ra, sanji bɛ bɔ sahiliyanfan le fɛ.,

nɛnkun min bɛ mɔgɔ kɔrɔfɔ dogo ra, o fana bɛ na ni ɲanasisi ye.

24Ka si logologonin dɔ ra biribon kunna25.24 Aw ye 21.9 flɛ., o belen ka fisa,

sani i ye si ni muso kɛrɛtigɛbaga ye bon kelen na.

25Jisuma ka di mɔgɔ sɛgɛnin minlɔgɔtɔ ye cogo min na,

kibaro diman ye bɔ fɔ jamanajan dɔ ra ka n’a fɔ i ye, o fana ka di ten le.

26Bununji duurunin, ani kɔlɔnji cɛnnin bɛ cogo min na,

ni mɔgɔ terennin k’a yɛrɛ to kojugukɛbaga boro, a bɛ kɛ ten le.

27Ka li domu k’a dama tɛmɛ, o man ɲi,

ka bonya ɲini k’a dama tɛmɛ, o man ɲi.

28Dugu min lablanin lo, ni laminikogo t’a ra,

o ye mɔgɔ dɔ ye min tɛ se k’a yɛrɛ mina foyi ra.

26

Hakirintanw

1Nɛnɛ man ɲi fundɛninwagati ra,

sanji man ɲi simankanwagati ra,

bonya fana man ɲi hakirintan kan.

2Kɔnɔnin bɛ wuri ka taga cogo min na,

walama naganaganin bɛ tɛmɛ cogo min na,

ni i ka mɔgɔ danga k’a sɔrɔ kun t’a ra, o danga fana bɛ tɛmɛ le.

3Bisan ka kan ni so ye, karafe ka kan ni fali ye,

bere ka kan ni hakirintan kɔ ye.

4I kana hakirintan jaabi ka kaɲa ni a ta hakirintanya ye,

ni o tɛ, i fana bɛ kɛ a bɔɲɔgɔnko dɔ ye.

5Hakirintan jaabi ka kaɲa ni a ta hakirintanya ye,

ni o tɛ, a bɛna a yɛrɛ jate hakiritigi ye.

6Ni mɔgɔ min k’a ta cira don hakirintan boro,

a kɛra i ko o tigi k’a yɛrɛ sen tigɛ le, ka kunko dɔ lase a yɛrɛ ma.

7Nabara senw tɛ foyi ɲa a ye cogo min na,

ni hakirintan da ka zana fɔ, o fana tɛ foyi ɲa.

8Ni i ka hakirintan bonya,

a kɛra i n’a fɔ i ka kabakuru siri tafura kɔnɔ ko i b’a bon.

9Zana bɛ hakirintan da ra,

o bɛ i ko ŋanibisan donna dɔrɔtɔ boro.

10Mɔgɔ min bɛ hakirintanw bɛɛ ta baara ra,

ni a ka min o min tɛmɛtɔ ye, a bɛ o ta,

o tigi bɛ i ko kalantigi min bɛ mɔgɔw bɛɛ bonna ka o mandimi.

11Wuru bɛ sekɔ a ta fɔɔnɔ ma cogo min na,

hakirintan fana bɛ sekɔ a ta nalomanya ma ten le.

12Ni i ka mɔgɔ o mɔgɔ ye min b’a yɛrɛ jate hakiritigi ye,

mɔgɔ ka kan k’a jigi la hakirintan kan ka tɛmɛ o tigi kan belen.

Salibagatɔ

13Salibagatɔ ko: «Waraba dɔ bɛ sira ra,

jara bɛ yaalayaalara sirada ra!»

14Kon bɛ to ka yɛlɛma a donyɔrɔw kan cogo min na,

salibagatɔ bɛ to ka yɛlɛma a ta lanan kan ten le.

15Salibagatɔ b’a boro don tominan kɔnɔ,

nka ka to lase a da ma, o b’a sɛgɛ.

16Salibagatɔ b’a yɛrɛ jate hakiritigi ye,

ka tɛmɛ hali cɛ wolonfla kan, minw bɛ mɔgɔ jaabicogo lɔn.

Kɛrɛtigɛbaga

17Tɛmɛbaga min b’a yɛrɛ ɲagami kɛrɛ dɔ ra min t’a ta ye,

o bɛ i ko mɔgɔ min bɛ wuru ye, k’a mina a toro ma.

18Fatɔ bɛ biɲɛ tasumamanw bon,

ka kalan bon ka mɔgɔw faga cogo min na,

19mɔgɔ min b’a mɔgɔɲɔgɔn janfa,

ka sɔrɔ k’a fɔ ko: «Ne tun bɛ toron le kɛra,» o tigi fana bɛ ten le.

20Ni lɔgɔ banna, tasuma bɛ faga,

ni nafigi tɛ yi, kɛrɛ bɛ ban!

21Finfin bɛ kɛ takami ye cogo min na,

lɔgɔ bɛ tasuma mana cogo min na,

kɛrɛtigɛbaga bɛ kɛrɛ juguya ten le.

22Nafigi darakan bɛ i ko domunidiman,

i b’a kunu cogo min na, a bɛ jigi i kɔnɔbara ra ten.

23Ka warigbɛ ɲagaminin kɛ ka bɔgɔdaga kɔ mun,

o ye kumadimanfɔbaga kɔnɔnɔjugu ye.

24I jugu bɛ se ka i nɛgɛ n’a darakan ye,

k’a sɔrɔ nanbara le fanin b’a jusukun na.

25Hali ni a k’a kumakan diya cogo o cogo, i kana la a ra,

sabu haramu wolonfla le b’a jusukun na.

26Kɔninya min b’a jusukun na, a bɛ nanbara kɛ ka o dogo,

nka a laban, a ta juguya bɛ yira kɛnɛ kan bɛɛ ɲa na.

27Mɔgɔ min ka dinga sogi, o tigi le bɛ ben a kɔnɔ,

mɔgɔ min ka kabakuru kolonkolon, kabakuru bɛ kɔsegi ka ben o tigi yɛrɛ le kan.

28Faninyafɔbaga bɛ kuma ka digi mɔgɔ minw na, a bɛ olugu kɔninya fana;

da min bɛ mɔgɔ nɛgɛ, o bɛ cɛnri kɛ.

27

Ladirikanw

1I bɛna min kɛ sini, i kana i yɛrɛ tando o ra bi,

sabu min bɛ se ka kɛ sisan ni sini cɛ, i tɛ o lɔn.

2Mɔgɔ tɔw le ka kan ka i tando, i yɛrɛ tɛ,

a to mɔgɔ wɛrɛ ye i tando, a kana bɔ i yɛrɛ da ra.

3Kabakuru ka gbiri, kɛnkɛn fana ye fɛn gbiriman ye,

nka naloman bɛ dimi min don mɔgɔ ra, o doni ka gbiri ni nin fla bɛɛ ye.

4Jusugban ye kojuguba ye, dimi ye jiba woyotɔ le ye,

nka jɔn bɛ se ka lɔ ka celiya kɔnɔ?

5Mɔgɔ ye gbɛ i ye, ka i jaraki, o ka fisa,

sani a ye ta kanuya fɛ ka i ta jaraki dogo i ma.

6I teri min bɛ kuma ka digi i ra, o le bɛ i fɛ,

nka i jugu bɛ i nɛgɛ le ni a ta kanuyaforiw ye.

7Mɔgɔ fanin bɛ ban li ra,

k’a sɔrɔ kɔngɔtɔ fɛ, fɛn bɛɛ ka di, hali fɛn kunaman.

8Mɔgɔ min bɛ bɔ a ta so ka taga fɔ yɔrɔjan,

o bɛ i ko kɔnɔ min bɛ bɔ a ta ɲaga kɔnɔ ka taga fɔ yɔrɔjan.

9Turu kasadiman ni wusunan bɛ mɔgɔ ninsɔndiya,

nka teriya ta diyanya le bɛ mɔgɔ jusu saaro.

10I kana ban i teri ra, walama i facɛ ta teri,

ni cɛnri ka se i ma, i kana taga i balema dɔ ta so;

sabu i sigiɲɔgɔn min yɔrɔ ka surun i ra,

ale ka fisa ni i balema ye, min yɔrɔ ka jan i ra.

11Ne dencɛ, kɛ hakiritigi ye, ka ne jusu diya,

ni o kɛra, ne bɛna se ka ne mafiyɛnyabagaw jaabi.

12Ni mɔgɔ ceguman ka kojugu natɔ ye, a bɛ dogo,

nka naloman bɛ kojugu ye, ka taga don a ra, k’a yɛrɛ tɔɔrɔ.

13Ni mɔgɔ min k’a yɛrɛ kɛ mɔgɔ wɛrɛ ta juru ko seere ye,

o tigi ta derege ka kan ka mina a ra ka o juru tɔnɔmasigi;

ni mɔgɔ min ka layiri ta, ko a bɛ lɔ ni muso yaalabaga dɔ ta kunko ye,

fɛn dɔ ka kan ka mina o tigi ra ka o kɛ a sarati ye.

14Ni i bɛ taga dugawu kɛ i teri ye ni kanba ye sɔgɔmada joona fɛ,

a bɛ kɛ i n’a fɔ i b’a dangara le.

15Ji min bɛ tɔnitɔni tuma bɛɛ sanji wagati ra, ni a tɛ lɔ ka ye,

o ni muso kɛrɛtigɛbaga bɛɛ ye kelen ye.

16Ni mɔgɔ min ko a b’a lalɔ, a kɛra i n’a fɔ o tigi ko a bɛ fɔɲɔ le lalɔ,

walama ko a bɛ turuji dɛrɛ k’a mina a tɛgɛ kɔnɔ.

17Nɛgɛ bɛ nɛgɛ dabɔ,

mɔgɔ le b’a mɔgɔɲɔgɔn sɔn hakiri ra.

18Ni mɔgɔ min k’a janto torosun na, o tigi le b’a den domu,

ni mɔgɔ min k’a matigicɛ minako ɲa, o tigi le bɛ o bonya sɔrɔ.

19Ni i ka ji flɛ, i bɛ i yɛrɛ ɲada cogo le ye,

ni i ka adamaden dɔ jusukun sɛgɛsɛgɛ, i bɛ i yɛrɛ jogo le ye.

20Saya dibi ni lahara dibi tɛ fa ka ye,

adamaden ɲa fana tɛ fa flɛri ra ka ye.

21O bɛ warigbɛ don daganin kɔnɔ tasuma ra, ka sanin yeele furunɛ kan, k’a silɔn,

mɔgɔw bɛ tandori min lase adamaden ma, o le b’a cogo yira.

22Hali ni i ka naloman don kolon kɔnɔ k’a susu i ko simankisɛ,

a ta nalomanya tɛ bɔ a ra.

Mɔgɔ ka kan k’a janto a borofɛnw na

23I ka kan ka jija ka i ta bɛganw cogoya lɔn ka ɲa tuma bɛɛ,

ka i janto o ra ka ɲa kosɛbɛ;

24sabu naforo tɛ to mɔgɔ boro wagati bɛɛ,

masafugula tɛ to mɔgɔ kun na tuma bɛɛ.

25Ni i ka bin kan, ni binkura bɔra,

i bɛ binjalan cɛ kuruw kan.

26I bɛ sagaw si kan, ka o kɛ i ta fiyɛrɛbɔ ye,

ka bakɔrɔnin dɔw fiyeere, ka o kɛ ka foro dɔ san.

27I bɛ baw ta nɔnɔ kɛ i ni i ta gbamɔgɔw ta domuni ye,

ani ka i ta baaradenmusow fana baro.

28

Mɔgɔ ka kan ka sɔn ladiri ma

1Mɔgɔjugu bɛ bori hali k’a sɔrɔ mɔgɔ t’a gbɛnna,

nka mɔgɔ terennin lanin bɛ a yɛrɛ ra i ko jarakanbelen.

2Ni jamana mɔgɔw murutira, kuntigiw bɛ caya;

nka ni faamurikɛbaga ni lɔnnikɛbaga ka sɔrɔ o ra, o bɛ jamana sabati ka mɛɛn.

3Ni kuntigi fagantan bɛ dɛsɛbagatɔw minako juguya,

o bɛ i n’a fɔ sanjiba min bɛ ben ka simanw cɛn, ka mɔgɔw bla kɔngɔ ra.

4Minw bɛ sariya sira bla, olugu bɛ mɔgɔjuguw tando,

nka minw bɛ sariya sira tagama, olugu bɛ mɔgɔjuguw kɛrɛ.

5Mɔgɔ kɛwalejugu tɛ can sira faamu,

nka minw bɛ Matigi Ala ta jɛnɲɔgɔnya ɲini, olugu b’a bɛɛ faamu.

6Fagantan min jusukun gbɛnin lo,

o ka fisa ni naforotigi dɔ ye, min tɛ sira terennin tagama.

7Den min bɛ sariya sira tagama, o ye faamurikɛbaga ye,

nka min bɛ tagama ni mɔgɔ sɔnkolonw ye, o b’a facɛ lamaroya.

8Mɔgɔ min bɛ juru don mɔgɔw ra, ka tɔnɔba la a kan, janko k’a ta naforo caya,

o tigi bɛ naforo min lajɛnna, o laban bɛ taga mɔgɔ wɛrɛ fɛ, min bɛ makari dɛsɛbagatɔw ra.

9Mɔgɔ min b’a toro datugu janko a kana sariya lamɛn,

hali o tigi ta Aladaari ye haramu le ye.

10Mɔgɔ min bɛ mɔgɔɲumanw lafiri ka o bla sirajugu kan,

o tigi bɛ ben a yɛrɛ ta dinga soginin kɔnɔ,

nka minw jusukun gbɛnin lo, olugu bɛ hɛra sɔrɔ.

11Naforotigi b’a yɛrɛ jate hakiritigi ye,

nka fagantan faamurikɛbaga bɛ se k’a kɔrɔbɔ.

12Ni mɔgɔ terenninw ka se sɔrɔ, o ye ɲagarikoba le ye,

nka ni mɔgɔjuguw ka wuri, bɛɛ bɛ dogo.

13Mɔgɔ min bɛ a ta hakɛw dogo, o ta kow si tɛ ɲa,

nka min bɛ lɔ a ta hakɛw ra, k’a dabla, Ala bɛ hina o tigi ra.

14Kojugu ɲasiran bɛ mɔgɔ min na tuma bɛɛ, o tigi ta ɲana,

nka mɔgɔ min b’a jusukun gbɛlɛya, kojugu bɛ ben o kan.

15Ni mɔgɔjugu ka sigi kuntigiya ra fagantanw kunna,

a bɛ kɛ i ko jara kasitɔ, walama wara kɔngɔtɔ.

16Kuntigi kolɔnbari bɛ tɔɲɔri caman kɛ,

nka ɲamɔgɔ min bɛ naforojugu kɔninya, o bɛ sijan sɔrɔ.

17Mɔgɔfaga hakɛ bɛ mɔgɔ min kɔ,

o bɛ bori a yɛrɛ ma fɔ kaburu ra; mɔgɔ kana a lalɔ dɛ!

18Mɔgɔ min bɛ tagama ni jusukun gbɛnin ye, o bɛ kisi,

nka mɔgɔ min bɛ sira fla tagama, o laban bɛ ben a fla dɔ kan.

19Mɔgɔ min bɛ a ta foro sɛnɛ, o bɛ domuni sɔrɔ ka fa,

nka mɔgɔ min bɛ tugu fɛngbansanw nɔ fɛ, o bɛ fa fagantanya le ra.

20Mɔgɔ kankelentigi bɛ dugawu caman sɔrɔ,

nka mɔgɔ min kɔrɔtɔra k’a ta naforo sɔrɔ, o jarakibari tɛna to.

21Ka mɔgɔ dɔ fisaya dɔ ye, o man ɲi;

nka buru kunkurunnin kelen kosɔn, mɔgɔ bɛ se k’a yɛrɛ bla kojugu ra.

22Mɔgɔ tɛgɛgbɛlɛn bɛ bori naforo kɔ;

a m’a lɔn ko fagantanya le bɛna ben ale kan.

23Mɔgɔ min bɛ a mɔgɔɲɔgɔn jaraki ni a firira, a laban o tigi ko le bɛ diya a ye;

nka min b’a nɛgɛ k’a ta jaraki dogo a ma, o ko tɛna diya a ye.

24Mɔgɔ min b’a facɛ, walama a bamuso borofɛn sonya, k’a fɔ ko hakɛ tɛ o ra,

o tigi ye cɛnrikɛbaga jɛnɲɔgɔn ye.

25Mɔgɔ wasabari bɛ kɛrɛ lawuri,

nka min b’a jigi la Matigi Ala kan, o bɛ wasa.

26Mɔgɔ min jigi lanin bɛ a yɛrɛ jusukunnakow le kan, o ye hakirintan ye,

nka min bɛ tagama ni hakiritigiya ye, ale bɛ bɔsi.

27Mɔgɔ o mɔgɔ bɛ fagantan sɔn, o tɛ kɛ dɛsɛbagatɔ ye;

nka min b’a ɲa datugu fagantan na, danga caman le bɛ o tigi kan.

28Ni mɔgɔjuguw ka wuri, bɛɛ bɛ dogo,

nka ni o halakira, mɔgɔ terenninw bɛ caya.

29

1Mɔgɔ min jarakira fɔ siɲaga caman, ni o tigi belen b’a torokun gbɛlɛya,

o tigi bɛna bara ka halaki, fla tɛ halakiri min na.

2Ni mɔgɔ terenninw cayara, jamana mɔgɔw bɛ ɲagari,

nka ni mɔgɔjuguw bɛ kuntigiya ra, mɔgɔw bɛ kɛ ŋuna ye.

3Hakiritigiya ka di mɔgɔ min ye, o bɛ a facɛ ninsɔndiya,

nka min bɛ jɛn ni jatɔmusow ye, o b’a borofɛnw bɛɛ cɛn.

4Masacɛ bɛ a ta jamana sabati can le baraka ra,

nka min bɛ to ka wari ben jamanadenw kan, o bɛ a ta jamana cɛn.

5Mɔgɔ min b’a mɔgɔɲɔgɔn nɛgɛ,

o tigi bɛ jɔ le sirira a sen kɔrɔ.

6Mɔgɔ kɛwalejugu yɛrɛ ta hakɛw le bɛ kɛ jan ye k’a mina,

nka mɔgɔ terenninw bɛ ɲagari fɔ ka dɔnkiri la.

7Mɔgɔ terennin bɛ dɛsɛbagatɔw ta jo lɔn,

nka o faamuri ɲɔgɔn tɛ mɔgɔjugu fɛ.

8Kumakolonfɔbagaw bɛ tasuma fiyɛ dugu kan,

nka mɔgɔ hakiritigiw bɛ mɔgɔw ta dimi mala.

9Ni hakiritigi ka taga ni naloman ye kiti ra,

naloman kɔni bɛna dimi, ka yɛrɛkobaw kɛ, nka foyi tɛ ɲanabɔ.

10Mɔgɔfagabaga bɛ mɔgɔ jusukun gbɛnin kɔninya,

nka mɔgɔɲuman b’a janto a ra.

11Hakirintan bɛ a ta dimi bɛɛ yira kɛnɛ kan yɔrɔ kelen na,

nka hakiritigi b’a yɛrɛ mina ka sabari.

12Kuntigi min b’a janto faninyakumaw ra,

o ta jamana ɲamɔgɔw bɛɛ bɛ kɛ mɔgɔjuguw ye.

13Fagantan o, mɔgɔtɔɲɔbaga o,

nin fla bɛɛ bɛ yeri kɛ Matigi Ala ta yeelen le sababu ra.

14Masa min bɛ dɛsɛbagatɔ ta kiti tigɛ can kan,

o ta fanga bɛ baraka sɔrɔ wagati bɛɛ.

15Bisan ni korori le bɛ den kɛ hakiritigi ye,

nka den min tora a yɛrɛ ma, o b’a bamuso lamaroya.

16Ni mɔgɔjuguw ka caya, hakɛ bɛ caya,

nka mɔgɔ terenninw bɛna to ka o bentɔ flɛ.

17I den koro, ni o kɛra, a bɛna i jusu suma,

a bɛna i nin laganfiya.

18Ni mɔgɔ tɛ yi min bɛ Ala ta kuma lamɛn ka mɔgɔw ladi, mɔgɔw tɛ o yɛrɛ mina foyi ra tuun;

nka mɔgɔ min bɛ sariya sira tagama, o tigi ta ɲana!

19Mɔgɔ tɛ jɔncɛ koro ni kuma dama ye;

hali ni a ka ko faamu, a t’a kɛ.

20Ni i ka mɔgɔ o mɔgɔ ye min tɛ jatemina kɛ ka sɔrɔ ka kuma,

mɔgɔ ka kan k’a jigi la hakirintan kan, ka tɛmɛ o tigi kan belen.

21Ni i ka i ta jɔncɛ ladiya kojugu a denmisɛnman,

a laban, a tɛ foyi ɲa.

22Mɔgɔ diminin bɛ kɛrɛ lawuri,

mɔgɔ jusu gbannin bɛ hakɛko caman kɛ.

23Adamaden ta yɛrɛbonya le bɛ dɔgɔyari lase a ma,

nka mɔgɔ majiginin bɛ bonya sɔrɔ.

24Mɔgɔ min jɛnɲɔgɔn ye son ye, o tigi b’a yɛrɛ nin le kɔninya;

a bɛ dangarikumaw mɛn, nka a tɛ foyi fɔ.

25Adamadenw ɲasiran ye jan le ye,

nka ni mɔgɔ min k’a jigi la Matigi Ala kan, a bɛ o tigi tanga.

26Mɔgɔ caman b’a fɛ ka o yɛrɛ ko diya fagamaw ye,

nka Matigi Ala le bɛ bɛɛ ta kiti tigɛ can kan.

27Mɔgɔ terenninw bɛ mɔgɔ terenbariw haramuya,

mɔgɔjuguw fana bɛ mɔgɔɲumanw haramuya.

30

Aguri ni Lemuwɛli ta kumaw

1Nin ye Yake dencɛ Aguri ta kumaw ye. Nin cɛ ka kuma minw fɔ Itiyɛli ye, Itiyɛli ni Ukali30.1 Itiyɛli ni Ukali: Heburu kan na, nin tɔgɔ fla kɔrɔ bɛ se ka kɛ fana ko: «Ne sɛgɛra, Ala, ne sɛgɛra, ne baraka dɛsɛra.».

Ɲininkarigbɛlɛnw

2Can lo, ne ye naloman ye ka tɛmɛ mɔgɔ bɛɛ kan,

adamaden hakiri tɛ ne fɛ.

3Ne ma hakiritigiya karan,

ne fana ma mɔgɔ saninmanw ta lɔnniya sɔrɔ.

4Jɔntigi le yɛlɛnna ka taga sankolo kɔnɔ ka sekɔ ka na ka ye?

Jɔntigi le ka fɔɲɔ mina a boro kɔnɔ ka ye?

Jɔntigi le ka ji mina k’a don a ta deregeba jukɔrɔ ka ye?

Jɔntigi le ka dugukolo danw bɛɛ sigi?

A tigi tɔgɔ ye di? A dencɛ fana tɔgɔ ye di?

Ni i ka o lɔn, a fɔ!

5Ala ta darakumaw bɛɛ gbɛnin lo,

minw bɛ o yɛrɛ karifa Ala ma, a bɛ olugu tanga i ko nɛgɛbɛnnan.

6I kana foyi fara o kumaw kan,

ni o tɛ, a bɛna i jaraki, i bɛ kɛ faninyafɔbaga ye.

Fɛn fla

7Matigi Ala, ne bɛ fɛn fla ɲini i fɛ,

i kana ban ka o di ne ma sani ne ye sa:

8Kuma gbansanw, ani faninyakumaw mabɔ ne ra.

I kana ne kɛ fagantan ye, i fana kana ne kɛ naforotigi ye,

nka domuni min bɛ ne bɔ, o di ne ma;

9janko ne kana na fa ka tɛmɛ, fɔ ka na ban Ala ra,

k’a fɔ ko: «Matigi Ala yɛrɛ ye jɔn le ye dɛ?»

Walama fagantanya kana na ne bla sonyari ra,

k’a to ne ye ne ta Ala tɔgɔ cɛn.

10I kana taga baaraden tɔgɔjugu fɔ a matigicɛ kɔrɔ,

janko a kana na i danga, ka i jaraki.

Mɔgɔjugu suguya naani

11Mɔgɔ dɔw bɛ o facɛ dɔgɔya,

o fana tɛ o bamuso bonya!

12Mɔgɔ dɔw bɛ o yɛrɛ jate ko o saninyara,

k’a sɔrɔ o ma ko ka bɔ o ta nɔgɔ ra fɔlɔ.

13Mɔgɔ dɔw bɛ o ɲa lɔ tɔw ra ni wasoya ye,

yɛrɛbonya bɛ hali o flɛrikɛcogo ra.

14Mɔgɔ dɔw ɲinw ye kɛrɛkɛmuruw le ye,

o ɲinw ye muruw le ye,

janko ka ɲanibagatɔw domu ka o ban dugukolo kan,

ka fagantanw domu ka o ban adamadenw cɛ ra.

Fɛn fla fɛn saba ani fɛn naani

15Denmuso fla bɛ tɔrimaganan fɛ,

kelen tɔgɔ ye: «A di!»

Tɔ kelen fana tɔgɔ ye: «A di!»

Fɛn saba bɛ yi, minw tɛ fa ka ye,

a fɔ fɛn naani yɛrɛ, minw t’a fɔ ko: «Ne wasara»:

16Lahara dingaba,

muso min ma den sɔrɔ ka ye,

dugukolo min ma fa ji ra,

ani tasuma min t’a fɔ fiyewu ko: «Ne wasara!»

17Mɔgɔ min b’a ɲa lɔ a facɛ ra k’a lɔgɔbɔ,

min b’a ɲadon a bamuso ra, ka ban k’a kan mina,

kɔda ta kankan kɔnɔw bɛna o tigi ɲadenw wɔgɔbi ka bɔ,

bɔn ta denw bɛna o domu.

18Fɛn saba bɛ yi, minw tɛmɛna ne ta lɔnniya kan,

a fɔ fɛn naani yɛrɛ, ne tɛ minw faamu:

19Bɔn tɛmɛsira sankolo ra,

sa tɛmɛsira fara kan,

jirakurun tɛmɛsira kɔgɔji kan,

ani cɛ tɛmɛsira ka taga sunguru kɔ.

20Muso jɛnɛyakɛbaga cogo bɛ tan le:

a bɛ domuni kɛ k’a da jɔsi30.20 A bɛ domuni kɛ k’a da jɔsi: O kɔrɔ ye ko a ta kɛwalejuguw tɛ foyi cɛn a ye.,

k’a fɔ ko: «Ne ma kojugu kɛ!»

21Dugukolo bɛ se ka yɛrɛyɛrɛ fɛn saba kosɔn,

a fɔ fɛn naani yɛrɛ, a tɛ se ka minw muɲu:

22Jɔncɛ ye kɛ masacɛ ye, o ye dɔ ye,

mɔgɔkolon ye fa domuni na, o ye dɔ ye,

23muso min mangboyara o ye cɛ sɔrɔ, o ye dɔ ye,

jɔnmuso ye sigi a matigimuso nɔ ra, o fana ye dɔ ye.

24Fɛnɲanaman naani bɛ dunuɲa ra, minw ka dɔgɔ,

nka o ta hakiritigiya ka bon kosɛbɛ:

25Dugumɛnɛw, olugu ye danfɛn dɔw ye fanga tɛ minw na,

nka simantigɛwagati ra, o bɛ o ta domuni labɛn k’a bla.

26Farawoɲinanw, olugu fana ye danfɛn dɔw ye baraka tɛ minw na,

nka o bɛ o ta dogoyɔrɔ ɲini fɔ faraw le cɛ ra.

27Kuntigi tɛ ɲɔdomutɔnw fɛ,

nka o bɛ bla ɲɔgɔn kɔ ka taga jɛnkuru jɛnkuru i ko kɛrɛkɛdenw.

28Basa bɛ se ka mina ni boro ye,

nka a bɛ don fɔ masacɛw ta masasow kɔnɔ.

29Fɛnɲanaman saba bɛ yi, minw sentacogo cɛ ka ɲi,

a fɔ fɛn naani yɛrɛ, minw tagamacogo cɛ ka ɲi:

30Jara, min ye kongofɛnw bɛɛ ta cɛfari ye,

a tɛ bori foyi ɲa,

31dondo, min bɛ kanbelenya tagama kɛ,

ani bakɔrɔnin30.31 O jamana ta bakɔrɔninw ka jan, o cɛ ka ɲi fana.,

ani masacɛ min bɛ tagama a ta kɛrɛkɛjama ɲa fɛ.

32Ni mɔgɔ min tun kɛra hakirintan ye, fɔ k’a yɛrɛ bonya,

walama ni ŋaninyajuguw tun bɛ mɔgɔ min kɔnɔ,

o tigi y’a boro la a da ra ka je;

33sabu ni i ka nɔnɔ bisi, nare bɛ bɔ a ra,

ni i ka nun bisi, jori bɛ bɔ a ra,

ni i ka dimi bisi, kɛrɛ bɛ bɔ a ra.

31

Masacɛ bamuso ta ladiriw

1Nin ye masacɛ Lemuwɛli ta kumaw ye, a bamuso k’a karan ni ladirikan minw ye:

2Ne dencɛ, ne bɛna mun le fɔ ele ye sa?

Ne woroden, ne bɛna mun le fɔ i ye dɛ?

Ne ka dajuru ta den min kosɔn, ne bɛna mun kuma le fɔ o ye sa?

3I kana i baraka bɛɛ di musow ma,

muso minw bɛ masaw laben, i kana i yɛrɛ to olugu boro.

4Masacɛ man kan ka duvɛn min, Lemuwɛli!

Fagama man kan ka bori minnifɛn farimanw nɔ fɛ.

Masacɛ man kan ka o kɛ!

5Ni o tɛ, ni a ka duvɛn min, a bɛna ɲina sariya sigininw kɔ,

ka sɛgɛbagatɔw bɛɛ ta jo bɔsi o ra.

6Minnifɛn farimanw ye di sabagaw le ma,

duvɛn ye di mɔgɔ jusukasininw le ma.

7O y’a min ka ɲina o ta fagantanya kɔ,

o hakiri ye bɔ o ta sɛgɛ kɔ pewu!

8Se tɛ minw ye ka kuma, i da yɛlɛ ka kuma olugu nɔ ra;

kuma, ka sɛgɛbagatɔ ta jo di a ma.

9I da yɛlɛ ka kuma, ka kiti tigɛ ni terenninya ye,

ka fagantan ni ɲanibagatɔ ta jo di a ma.

Muso barakaman makirikan

10Muso barakaman sɔrɔ man di dɛ!31.10 Nin hayanw bɛɛ kelen kelen bɛ damina ni heburukan sigininden dɔ ye, k’a ta a sigininden fɔlɔ ra, min ye Alɛfu ye, ka taga a bla a laban na min ye Tavu ye.

A sɔngɔ ka gbɛlɛn ka tɛmɛ hali luluw kan pewu.

11A cɛ lanin b’a ra ni a jusukun bɛɛ ye,

foyi kɔni tɛna fɔn ale ta so.

12A bɛ koɲuman le kɛ a cɛ ye,

a tɛ kojugu kɛ a ra, a si bɛɛ ra.

13A bɛ sagasiw ni lɛn ɲini,

k’a yɛrɛ timinadiya ka o baara ni a boro ye.

14A bɛ i ko jagokɛbagaw ta jirakurunbaw,

a bɛ a ta baro ɲini ka bɔ fɔ yɔrɔjan ka na ni a ye.

15Sani dugu ye gbɛ, i b’a sɔrɔ a wurira ka ban;

a bɛ domuni di a ta sokɔnɔmɔgɔw ma,

a bɛ a ta baaradenmusow ta baaraw yira o ra.

16A bɛ foro dɔ ko miiri a yɛrɛ kɔnɔ, o kɔ, a bɛ o foro san,

ni a ka min sɔrɔ a ta baara ra, a bɛ o kɛ ka rɛzɛn sɛnɛ.

17A b’a yɛrɛ cɛsiri ka baraka don a yɛrɛ ra,

k’a boro don baara ra.

18A b’a ye ko a bɛ tɔnɔ caman sɔrɔra a ta jago ra,

o ra, a ta fitina tɛ faga su fɛ.

19A bɛ sagasi mina a boro kelen na,

a borokandenw bɛ jɛnɛkala munu ka jese dan.

20A b’a tɛgɛ labla ka ɲanibagatɔw sɔn,

a b’a boro foni fagantanw ye.

21Nɛnɛwagati ra, a tɛ siran ko nɛnɛ bɛna a ta somɔgɔw mina,

sabu a ka sagasifani gbirimanw dan o bɛɛ ye.

22A bɛ kosow dan,

lɛnfaniw, ani faniɲuman wulenmanw fana b’a fɛ.

23Ni a cɛ ka taga sigi ni dugu cɛkɔrɔbaw ye dugu donda ra,

mɔgɔ bɛɛ b’a bonya.

24A bɛ faniw dan ka o fiyeere,

a bɛ cɛsirinanw fiyeere jagokɛbagaw ma.

25Baraka ni nɔɔrɔ, o le ye a ta masiri ye;

a bɛ sigi ka yɛrɛko, sabu sini ta ko hami t’a ra.

26A b’a da yɛlɛ ka kuma ni hakiritigiya ye,

ladiriɲumanw le bɛ bɔ a da ra.

27A b’a janto a ta sokɔnɔkow bɛɛ ra ka ɲa,

a tɛ sɔn salibagatɔya ma, a bɛ baara kɛ le k’a ta baro sɔrɔ.

28A denw bɛ wuri k’a fɔ a ma ko a ta ɲana,

a cɛ fana b’a tando, ko:

29«Muso caman ye muso barakamanw ye,

nka ele kɔni ta tɛmɛna olugu bɛɛ ta kan.»

30Farikolo nɔɔrɔ bɛ mɔgɔ lafiri, cɛɲa ye fɛngbansan le ye,

Matigi Ala ɲasiran bɛ muso min na, o le bɛna tando.

31Aw ye muso barakaman ta baara tɔnɔ di a ma,

mɔgɔw y’a tando a ta kɛwalew kosɔn jamalajɛnyɔrɔw ra.