Pɔli ka lɛtɛrɛ min ci

RƆMUKAW

ma

Kitabu faamucogo

Yesu ta ciraden Pɔli ka tagama minw kɛ ka taga Kibaro diman waajuri kɛ, a ka nin lɛtɛrɛ sɛbɛ o tagama sabanan laban le ra. A bɛ i ko Yahudiya minw tun kɛra lanabagaw ye, i n’a fɔ Pirisili ni Akila, olugu dɔw tun ka Kibaro Diman fɔ Rɔmu dugu kɔnɔ. Lanabaga minw tun sɔrɔra o sababu ra, olugu le kɛra Rɔmu ta lanabagaw ta jɛnkuru fɔlɔ ye. O kosɔn Pɔli tun b’a fɛ ka taga Rɔmu, ka sɔrɔ ka taga Ɛsipaɲi. A tun ka nin lɛtɛrɛ sɛbɛ janko ka o tagama le labɛn (15.22-24).

O lanabaga dɔw tun bɛ lajɛn Pirisili ni Akila ta so kɔnɔ (16.3-5).

Pɔli tun b’a fɛ ka Rɔmu lanabagaw karan fɛn dama dama ra:

A fɔlɔ, Kibaro Diman waajuri kun ye min ye siya wɛrɛ mɔgɔw fɛ. A b’a yira ko Kibaro Diman bɛ mɔgɔ bɛɛ le kisi, Yahudiya fara siya wɛrɛ mɔgɔ kan (1.16). Ni mɔgɔ o mɔgɔ k’a jigi la Ala kan ka sɔn Yesu ta Kibaro Diman ma, o tigi bɛ kisi, sabu Ala tɛ mɔgɔ bɔ mɔgɔ ra (1.18–8.39).

O kɔ, a bɛ weleri lase Izirayɛlimɔgɔw bɛɛ ma, ko o ka kan ka sɔn Ala ta nɛɛma ma (9–11). Ala bɛna a ta mɔgɔ weleninw bɛɛ kisi, Yahudiya fara siya wɛrɛ mɔgɔ kan.

Kitabu tɔ, min ye sura 12–15 ye, Pɔli bɛ lanabagaw ladi, janko o ye o tagamacogo kɔrɔsi, ka o janto ɲɔgɔn na, ani ka fagamaw bonya. Kitabu sura laban ye Pɔli ta forikanw ye.

Kitabu kɔnɔkow

Kitabu daminakumaw (1.1-17)

Adamaden bɛɛ ka kan ka Ala ta jɛnɲɔgɔnya ɲini (1.18–3.20)

Yesu Kirisita le kɛra kisiri sira ye (3.21–4.25)

Yesu bɛ ɲanamanyakura min di lanabagaw ma (5–8)

Ala sago ye min ye Izirayɛlimɔgɔw ta fan fɛ (9–11)

Lanabaga tagamacogokura (12–15)

Pɔli ta forikan, ani a ta kumalabanw (16)

1

Pɔli ta fori

1Ne Pɔli, Yesu Kirisita ta baaraden, ne yɛrɛ le ka nin sɛbɛ kɛ. Ala ka ne wele ka ne kɛ ciraden* ye, ka ne bla danna janko ne ye a ta Kibaro Diman* lase mɔgɔw ma.

2Ala tun ka o Kibaro Diman layiri ta kabini wagatijan; a ta ciraw tun ka o ko fɔ Kitabu saninmanw kɔnɔ. 3Den min bɔra Ala ra*, o Kibaro Diman bɛ kuma o ta ko le ra; ka kaɲa ni adamadenya cogo ye, masacɛ Dawuda mamaden lo, 4nka ka kaɲa ni Nin Saninman* ye, a kununa ka bɔ saya ra minkɛ, Ala k’a yira o fɛ ni a ta sebagaya ye, ko Den* min bɔra ale ra, ko o lo. 5Ale Yesu Kirisita, an Matigi baraka ra, Ala nɛɛmara an ye ka an kɛ ciradenw ye, janko ale Yesu tɔgɔ kosɔn siya wɛrɛ mɔgɔw* bɛɛ ye sɔn Kibaro Diman ma ka Ala kan mina. 6Ala ka aw minw wele ka aw kɛ Yesu ta ye, aw fana nin bɛ o mɔgɔw ra.

7Aw minw bɛɛ bɛ Rɔmu*, a ka aw minw kanu ka aw wele ka kɛ a ta mɔgɔ saninmanw ye, ne Pɔli bɛ nin sɛbɛ ci aw le ma. An Fa Ala, ani an Matigi Yesu Kirisita ye nɛɛma aw ye ka hɛra kɛ aw ye.

Rɔmu lanabagaw lɔgɔ bɛ Pɔli ra

(Rɔmukaw 15.23-32)

8Ayiwa, ne bɛ kɔn fɔlɔ ka baraka la Ala ye Yesu Kirisita sababu ra aw bɛɛ kosɔn, sabu mɔgɔw bɛ aw ta lanaya lakarira dunuɲa yɔrɔ bɛɛ ra. 9Den min bɔra Ala ra*, ne bɛ baara kɛ Ala ye ni ne jusu bɛɛ ye, ka ale ta Kibaro Diman* waajuri le kɛ. Ni ne bɛ Ala daari tuma o tuma, Ala ye ne seere ye ko ne bɛ ne hakiri to aw ra ka Ala daari aw ye. 10Ne bɛ to ka Ala daari tuma bɛɛ, ko ni a sago lo, a y’a to ne ye sira sɔrɔ ka taga aw fɛ yi. 11Ne b’a fɛ yɛrɛ le ka aw ye, janko ka Nin Saninman* ta nɛɛma dɔ lase aw ma, ka aw baraka bonya lanaya ra. 12O kɔrɔ ye ko an bɛɛ ye jagbɛlɛya sɔrɔ ɲɔgɔn fɛ lanaya ra, o lanaya kelen min bɛ an bɛɛ fɛ.

13Ne balemaw, ne b’a fɛ ko aw y’a lɔn ko ne k’a latigɛ siɲaga caman ko ne bɛ taga aw fɛ yi, nka fɔ ka na se bi ma, ne ma sira sɔrɔ; ne b’a fɛ ko ne ta baara ye nafa sɔrɔ aw cɛ ra fana, i n’a fɔ a ka nafa sɔrɔ siya wɛrɛw* cɛ ra cogo min na. 14Mɔgɔ bɛɛ ta juru bɛ ne ra Kibaro Diman fɔri ko ra: dugubakɔnɔmɔgɔw, ani kongosomɔgɔw, mɔgɔ karanninw, ani mɔgɔ karanbariw bɛɛ. 15O le kosɔn aw minw bɛ Rɔmu*, a lɔgɔ bɛ ne ra ka taga Kibaro Diman lase aw fana ma.

Sebagaya min bɛ sɔrɔ Kibaro diman na

16Kibaro Diman fɔri maroya tɛ ne ra fiyewu; sebagaya lo Ala fɛ ka lanabagaw bɛɛ kisi, a kɔnna ka lase Yahudiyaw le ma; o kɔ, siya wɛrɛ mɔgɔw*. 17Sabu o Kibaro Diman le b’a fɔ ko Ala bɛ mɔgɔ jate mɔgɔ terennin ye; o bɛ kɛ lanaya dɔrɔn le sababu ra, k’a ta a damina ra fɔ a laban na, i n’a fɔ a sɛbɛra Kitabu kɔnɔ cogo min na, ko: «Mɔgɔ terennin bɛ ɲanamanya lanaya le sababu ra1.17 Nin kuma fɔra Habakuki 2.4..»

Dunuɲamɔgɔw ta terenbariya

18Ala bɛ a ta dimi lajigi mɔgɔw kan ka bɔ sankolo ra mɔgɔw ta Alaɲasiranbariya ni o ta terenbariyakow bɛɛ le kosɔn; o ta terenbariyakow kosɔn o mɔgɔw bɛ mɔgɔ tɔw bari ka can lɔn. 19Kiti bɛ ben o kan, sabu mɔgɔ bɛ se ka min lɔn Ala ko ra, o ma dogo o ma; Ala yɛrɛ ka o yira o ra k’a gbɛya. 20Ala yɛrɛ bɛ cogo min na, mɔgɔ si tɛ se k’a ye a ɲa ra; nka kabini dunuɲa dantuma a ka fɛn minw dan, a ta sebagaya banbari, ani a ta Alaya, o bɛɛ bɛ lɔn k’a gbɛya o fɛnw le fɛ. 21Jo tɛna kɛ o fɛ Ala ɲa kɔrɔ, sabu o ka Ala lɔn, nka o ma sɔn k’a bonya i n’a fɔ Ala, o tɛ baraka la a ye fana. O ta miiriyaw ye fu le ye; o kosɔn o jusukun hakirintanw blara dibi ra. 22O bɛ o yɛrɛ jate mɔgɔ hakiritigiw ye, k’a sɔrɔ nalomanw lo. 23Nɔɔrɔtigi Ala min tɛ sa ka ye, sani o ye o bato, o ka yirimɔgɔninw le lalaga, ani kɔnɔw bisigiyaw, ani sogo sen naaniw, ani fɛn fofotaw, ka o fɛnw bato, nin tɛ o fɛn minw na.

24O kosɔn Ala ka o to o yɛrɛ ma o ta nɔgɔninyakow ra, ka kaɲa ni o yɛrɛ jusukun diyanyakow ye. O bɛ o yɛrɛ lanɔgɔ jatɔya ra o yɛrɛ ni ɲɔgɔn cɛ. 25O ka faninya bla Ala ta can nɔ ra. Ala ta danfɛnw, o bɛ olugu le bato ka baara kɛ o ye, ka danbaga Ala yɛrɛ to yi, an bɛ min tando tuma bɛɛ. Amina!

26O bɛɛ le kosɔn Ala ka o to o ta jarabijuguw boro marobariyakow ra. Ala ko min kana kɛ, o bɛ o le kɛ. O ta musow yɛrɛ ka o cɛw to yi, ka to ka jɛn ni ɲɔgɔn ye. 27Cɛw fana bɛ ten. O cɛɲɔgɔnw yɛrɛ nege gbankojugu o ra, o ka o musow to yi; cɛw yɛrɛ gbansan bɛ jɛn ni ɲɔgɔn ye. O kosɔn bɔnɔ bɛna o sɔrɔ ka kaɲa ni o yɛrɛ ta lafiriri ye.

28I n’a fɔ o ma sɔn ka Ala lɔn, o kosɔn Ala ka o to o yɛrɛ ma ni o ta miirijuguw ye, janko ko min man kan ka kɛ, o ye o kɛ. 29O jusukun fanin lo terenbariya suguya bɛɛ ra; o kɔnɔ ka jugu, o nata ka bon, ɲangboya bɛ o ra, o jusukun fanin lo celiya ra; mɔgɔfaga ka di o ye, ani kɛrɛ, ani nanbara; miiriyajuguw bɛ o kɔnɔ, ani nafigiya, 30ani tɔgɔcɛnri; o tɛ Ala ko jate; o maro ka dɔgɔ, o bɛ waso, o bɛ o yɛrɛ bonya. O timina ka di kojugu ra, o tɛ o worobagaw kan mina. 31Hakirintanw lo, o tɛ o ta layiriw dafa ka ye; o jusukun ka gbɛlɛn, o tɛ hina. 32K’a sɔrɔ o k’a lɔn cɔ ko Ala ta kiti bɛ yi: ko mɔgɔ minw bɛ o ko ɲɔgɔnw kɛ, olugu ka kan ni saya le ye. O bɛɛ n’a ta, o belen b’a kɛ; ka fara o bɛɛ kan, mɔgɔ wɛrɛ minw bɛ o kojugu ɲɔgɔnw kɛra, o mɔgɔw ko le ka di o ye.

2

Ala bɛna kiti tigɛ ni terenninya ye

(Matiyu 7.1-5; Yakuba 2.12-13)

1Ayiwa, ele min bɛ tɔw jaraki, n’i kɛra mɔgɔ min o min ye, yafa tɛna kɛ ele yɛrɛ ma. Ni i bɛ tɔw jaraki, i bɛ i yɛrɛ le jarakira; sabu ele bɛ tɔw jaraki ko minw na, ele yɛrɛ bɛ o kɛ! 2K’a sɔrɔ an bɛɛ k’a lɔn ko mɔgɔ minw bɛ o kow kɛ, Ala bɛ kiti tigɛ o kan ka kaɲa ni can le ye.

3Ayiwa, ni ele bɛ tɔw jaraki, k’a sɔrɔ ele yɛrɛ bɛ o kow kɛ o, i ta miiriya ra i bɛna bɔsi Ala ta kiti ma wa? 4Walama Ala ta ɲumanyaba ni a ta sabari, ani a ta muɲuri, ele tɛ o jate fɛn ye wa? I m’a lɔn ko a bɛ o ɲumanya bɛɛ kɛra i ye le ka sira bla i kɔrɔ janko i ye nimisa ka jurumun dabla wa? 5Nka i toro ka gbɛlɛn; i t’a fɛ ka nimisa i ta jurumun na. O kosɔn i bɛ dimi belebele le labɛnna i yɛrɛ kama Ala ta dimilon ɲa, lon min na Ala bɛna a ta dimi ni a ta kiti terennin bɔ kɛnɛ kan.

6A bɛna mɔgɔ bɛɛ kelen kelen sara ka kaɲa ni a ta kɛwalew ye. 7Minw bɛ jija koɲuman na, ka tandori ni bonya ni ɲanamanya banbari ɲini, Ala bɛna ɲanamanya banbari di olugu ma.

8Nka minw bɛ muruti Ala ma, ka ban can ma, ka sɔn terenbariya ma, Ala ta dimi ni a ta jusugban bɛna ben olugu kan. 9Tɔɔrɔ ni ɲagban, o le bɛna ben kojugukɛbaga bɛɛ kelen kelen kan; Yahudiyaw le bɛ kɛ fɔlɔ ye, o kɔ, siya wɛrɛ mɔgɔw*. 10Nka mɔgɔ o mɔgɔ bɛ koɲuman kɛ, o tigi bɛna tandori ni bonya ni jususuma le sɔrɔ; Yahudiyaw le bɛna kɛ fɔlɔ ye, o kɔ, siya wɛrɛ mɔgɔw; 11sabu Ala tɛ mɔgɔ bɔ mɔgɔ ra.

12Minw bɛɛ bɛ jurumun kɛ k’a sɔrɔ o ma cira Musa ta sariya* lɔn, olugu bɛna halaki, nka kiti tɛna tigɛ o kan ka kaɲa ni o sariya ye. Minw bɛ jurumun kɛ k’a sɔrɔ o ka cira Musa ta sariya lɔn, kiti bɛna tigɛ olugu kan ka kaɲa ni o sariya ye. 13Sabu minw bɛ sariya ta kumaw lamɛn dɔrɔn, Ala tɛna olugu le jate mɔgɔ terenninw ye; minw bɛ sariya sira tagama, Ala bɛna olugu le jate mɔgɔ terenninw ye.

14Ayiwa, siya wɛrɛ mɔgɔw minw tɛ cira Musa ta sariya lɔn, ni olugu bɛ sariya sira tagama o yɛrɛ ma, hali ni o tɛ o sariya lɔn, a bɛ i n’a fɔ o yɛrɛ ka sariya dɔ kɛ o yɛrɛ ye. 15O b’a yira o cogo ra ko cira Musa ta sariya ka ci minw fɔ, ko o sɛbɛnin lo o jusukun na. O hakiri b’a yira o ra, o jusukun bɛ o sɔsɔ tuma dɔw ra, walama o yɛrɛ bɛ jo di o yɛrɛ ma tuma dɔw ra.

16Ayiwa, ne ka ko minw fɔ, o bɛɛ bɛna yira lon dɔ, lon min na Ala bɛna a fɔ Yesu Kirisita ye ko a ye mɔgɔw ta ko dogoninw kiti tigɛ; ne ka Kibaro Diman* min waajuri kɛ, a bɛna kɛ ka kaɲa ni o le ye.

Ala bɛ Yahudiyaw jaraki

17Ayiwa, Yahudiya tɔgɔ bɛ ele ra, ele bɛ i jigi la cira Musa ta sariya* kan, ka i yɛrɛ bonya ko i ye Ala ta mɔgɔ ye. 18Ele ka Ala sago lɔn; i bɛ se ka koɲuman lɔn k’a kɛ, sabu i karanna sariya ra. 19I b’a jate i yɛrɛ kɔnɔ ko tɔw fiyenna, ko ele le bɛ sira yira olugu ra, ani ko tɔw bɛ dibi ra, ko ele le bɛ o bla yeelen na. 20I ko tɔw ye kolɔnbariw ni denmisɛnw ye, ko ele le ye olugu ta karanfa ye; sabu i lanin b’a ra ko i ka can sira lɔnniya bɛɛ lɔn cira Musa ta sariya ra.

21Ayiwa, ne ko: ele min bɛ tɔw karan, mun kosɔn ele tɛ i yɛrɛ karan? Ele min bɛ waajuri kɛ ko mɔgɔ kana sonyari kɛ, ele yɛrɛ bɛ sonyari kɛ! 22Ele min b’a fɔ ko mɔgɔ kana jɛnɛya kɛ, ele yɛrɛ bɛ jɛnɛya kɛ! Ele min ko i bɛ jo haramuya, ele yɛrɛ bɛ fɛnw sonya josɔnyɔrɔw ra! 23I bɛ i yɛrɛ bonya ko i ka sariya lɔn, nka i bɛ sariya cɛn, ka Ala tɔgɔ cɛn. 24Sabu a sɛbɛra Kitabu kɔnɔ, ko: «Aw Yahudiyaw le kosɔn siya wɛrɛ mɔgɔw* bɛ Ala tɔgɔ cɛnna2.24 Nin kuma fɔra Ezayi 52.5..»

Kɛnɛsigiri kɔrɔ ye min ye

25Can lo, nafa bɛ kɛnɛsigiri ra, ni i kɔni bɛ sariya sira tagama. Nka ni i bɛ sariya cɛnna, o tuma i ta kɛnɛsigiri ye fu le ye. 26Mɔgɔ min ma kɛnɛsigi, ni o tigi bɛ sariya sira tagama, yala Ala tɛna o tigi jate i n’a fɔ a kɛnɛsiginin lo wa? 27Mɔgɔ min ma kɛnɛsigi, ni o bɛ sariya sira tagama, yala o tigi tɛna kiti ben ele kan wa, ele min bɛ sariya cɛn, k’a sɔrɔ sariya sɛbɛnin bɛ i boro, i kɛnɛsigira fana? 28Ayiwa, mɔgɔw ɲa bɛ min ye i ra, o le tɛ i kɛ Yahudiyaw yɛrɛyɛrɛ ye; nɔ min fana bɛ kɛ mɔgɔ farikolo ra, o tɛ kɛnɛsigiri yɛrɛ ye. 29Nka Yahudiyaya bɛ lɔn mɔgɔ jusukun le ra. Nin Saninman* bɛ min kɛ mɔgɔ jusukun na, o le ye kɛnɛsigiri yɛrɛ ye; min bɛ kɛ ka kaɲa ni sariya ye o tɛ. O Yahudiya ta tandori tɛ bɔ mɔgɔ ra, a bɛ sɔrɔ Ala le fɛ.

3

Ala ye kankelentigi le ye

1Ayiwa, ni a bɛ o cogo ra, Yahudiyaya nafa ye juman le ye tuun? Walama kɛnɛsigiri ɲaci ye juman ye? 2Ayiwa, nafa b’a ra yɛrɛ le cogo caman na. A fɔlɔ, Ala ka a ta kuma lase Yahudiyaw le ma. 3Ayiwa, hali ni a kɛra ko dɔw ma a kan mina, yala olugu ta kanminabariya bɛ se ka Ala ta kankelentigiya cɛn wa? 4Fiyewu, o tɛ se ka kɛ! Hali ni adamadenw bɛɛ ye faninyafɔbagaw le ye, Ala kɔni ye kankelentigi le ye, i n’a fɔ a sɛbɛra Kitabu kɔnɔ cogo min na, ko:

«Ele Ala, ni i bɛ kuma, bɛɛ b’a lɔn ko i terennin lo.

Ni o ka i jaraki, nɔ tɛna ye i ra3.4 Nin kuma fɔra Zaburu 51.6..»

5Ayiwa, ni an ta terenbariya bɛ kɛ sababu ye ka Ala ta terenninya yira, o tuma an bɛna mun le fɔ o ra? Yala an bɛna a fɔ le ko jo tɛ Ala fɛ, ni a bɛ dimi an kɔrɔ ka kiti ben an kan wa? Ne bɛ kumana ka kaɲa ni adamadenw ta cogo le ye. 6Fiyewu! Ni Ala tun terennin tɛ, a tun bɛna se ka kiti tigɛ dunuɲamɔgɔw kan cogo di?

7Ayiwa, ni ne ta faninya fana bɛ kɛ sababu ye ka Ala ta can yira, ka nɔɔrɔ la a kan, o tuma mun kosɔn kiti bɛ tigɛ ne kan tuun ko ne ka jurumun kɛ? 8Ayiwa, mun kosɔn an t’a fɔ ko an ye kojugu kɛ, janko koɲuman ye bɔ a ra? Dɔw bɛ ne tɔgɔ cɛnna ko ne bɛ mɔgɔw karanna o kuma le ra. O mɔgɔw kɔni tɛna bɔsi Ala ta kiti ma le fiyewu.

Mɔgɔ si terennin tɛ

9Ayiwa, ne bɛna mun le fɔ ka a laban? Yala an Yahudiyaw ka fisa ni mɔgɔ tɔw ye wa? Fiyewu! Ne k’a yira ka ban ko Yahudiyaw o, siya wɛrɛ mɔgɔw* o, o bɛɛ bɛ jurumun fanga kɔrɔ. 10I n’a fɔ a sɛbɛra Kitabu kɔnɔ cogo min na, ko:

«O mɔgɔ tɛ yi, min terennin lo; hali mɔgɔ kelen.

11O si tɛ hakiritigi ye, o si tɛ Ala ta jɛnɲɔgɔnya ɲini.

12O bɛɛ ka o kɔ munu Ala ma;

o bɛɛ kɛra ɲacintanw ye.

O si tɛ koɲuman kɛ, hali mɔgɔ kelenpe.

13O kandinga ye kaburu dayɛlɛnin le ye,

o bɛ o nɛnden kɛ ka mɔgɔw lafiri.

O darakan ka jugu i ko fɔnfɔnnin baga;

14mɔgɔdangakumaw, ani kumagbomanw dɔrɔn le bɛ o da ra.

15O sen ka teli mɔgɔfaga fɛ;

16ni o bɛ tɛmɛ yɔrɔ o yɔrɔ, cɛnri ni bɔnɔ le bɛ o kɔ;

17min ye hɛra sira ye, o tɛ o lɔn.

18O tɛ tagama Alaɲasiran na fiyewu3.10-18 Nin kuma fɔra Zaburu 14.1-3; 53.2-4; 5.10; 140.4; 10.7; Ezayi 59.7-8; Zaburu 36.2..»

19Ayiwa, an k’a lɔn ko cira Musa ta sariya* bɛ fɛn o fɛn fɔ, sariya dira minw ma, a b’a fɔra olugu le ye. O ra kuma tɛna sɔrɔ mɔgɔ si fɛ; dunuɲamɔgɔw bɛɛ jarakinin lo fana Ala ɲa kɔrɔ. 20O le kosɔn mɔgɔ si tɛna jate mɔgɔ terennin ye Ala ɲa kɔrɔ sariya sira tagama sababu ra, sabu sariya b’a yira an na le dɔrɔn ko an ka jurumun kɛ.

Ala bɛ mɔgɔ kisi lanaya le baraka ra

(Galasikaw 2.15,16; 3.8-14,22-29; Ɛfɛsikaw 2.7-9)

21Ayiwa, sisan Ala bɛ an jate mɔgɔ terenninw ye cogo min na, a ka o yira an na, nka sariya* sababu tɛ. Sariya kitabuw, ani ciraw ta kitabuw tun kɔnna ka o kuma fɔ k’a gbɛya: 22Ni mɔgɔ o mɔgɔ ka la Yesu Kirisita* ra, Ala bɛ o tigi jate mɔgɔ terennin ye; a tɛ mɔgɔ bɔ mɔgɔ ra, 23sabu mɔgɔ bɛɛ ka jurumun kɛ, o kosɔn mɔgɔ si tɛ se ka Ala ta nɔɔrɔ ye. 24Nka Ala ka o jate mɔgɔ terenninw ye gbansan a ta nɛɛma baraka ra, sabu Yesu Kirisita ka o kunmabɔ o ta jurumun na. 25Minw lara Yesu ta jori saraka ra, Ala ka ale Yesu le kɛ olugu ta jurumun sara ye, janko ka a ta terenninya yira. Fɔlɔfɔlɔ, jurumun minw tun kɛra, a tun ka o muɲu, a ma o hakɛ bɔ o ra. 26Nka sisan a bɛ mɔgɔw jate mɔgɔ terenninw ye cogo min na, a ka o yira: minw lara Yesu Kirisita ra, Ala bɛ to a ta terenninya ra, ka olugu jate mɔgɔ terenninw ye fana.

27Ayiwa, an ta yɛrɛbonya sababu bɛ min? Sababu si tɛ yi! Mun kosɔn? Sabu ka sariya sira tagama, o tɛ jate, nka lanaya le bɛ jate. 28O ra, an bɛ se k’a fɔ ko Ala bɛ mɔgɔ jate mɔgɔ terennin ye lanaya dɔrɔn le baraka ra, cira Musa ta sariya sira tagama sababu tɛ. 29Yala Ala ye Yahudiyaw dɔrɔn ta Ala le ye wa? A tɛ siya wɛrɛ mɔgɔw* fana ta Ala ye wa? Siya tɔw fana ta Ala lo kɛ! 30Sabu Ala kelenpe le bɛ yi; ale le bɛ Yahudiyaw jate mɔgɔ terenninw ye lanaya baraka ra, ka siya wɛrɛ mɔgɔw fana jate mɔgɔ terenninw ye o lanaya kelen baraka ra. 31Ayiwa, yala o kɔrɔ ye ko lanaya sababu ra an bɛ cira Musa ta sariya kɛ fɛngbansan ye wa? Ɔn-ɔn dɛ! An yɛrɛ b’a bonya le ka ɲa.

4

Iburahima ta lanaya

(Galasikaw 3.6-9,29; Zaburu 32)

1Ayiwa, an bɛna mun le fɔ Iburahima ta ko ra, ale min ye an bɛmacɛ ye adamadenya sira fɛ? Ale ta kɛra cogo di le? 2Ni Ala tun ka Iburahima jate mɔgɔ terennin ye a ta kɛwalew le kosɔn, a tun bɛna se ka a yɛrɛ bonya; nka a tɛ se ka a yɛrɛ bonya Ala ɲa kɔrɔ. 3Kitabu ka mun fɔ? A ko: «Iburahima lara Ala kumakan na, Ala k’a jate mɔgɔ terennin ye a ta lanaya kosɔn4.3 Nin kuma fɔra Damina 15.6..» 4Aw k’a lɔn ko ni mɔgɔ ka baara kɛ, a ka kan ka sara; nka a bɛ o sara min sɔrɔ, o tɛ di a ma gbansan; a ta baara sara lo. 5Nka ni mɔgɔ min ma kɛwale kɛ, Ala min bɛ Alaɲasiranbariw jate mɔgɔ terenninw ye, ni a ka la o ra dɔrɔn, Ala bɛ a jate mɔgɔ terennin ye a ta lanaya kosɔn. 6Ala bɛ mɔgɔ min jate mɔgɔ terennin ye, ni a ma kɛwale kɛ, Dawuda bɛ o tigi ta hɛra le lakari, k’a fɔ ko:

7«Ala ka minw ta terenbariyakow yafa o ma,

ka o ta jurumun datugu pewu, olugu ta ɲana.

8Matigi Ala tɛ mɔgɔ min ta jurumun jate,

o tigi ta ɲana4.8 Nin kuma fɔra Zaburu 32.1-2..»

Kɛnɛsigiri tɛ mɔgɔ kisi

9Ayiwa, yala minw kɛnɛsigira, olugu dɔrɔn le ka kan ka o koɲuman sɔrɔ wa, walama kɛnɛsigibariw fana ka kan ka a sɔrɔ? An k’a fɔ sisan ko «Iburahima lara Ala kumakan na, Ala ka a jate mɔgɔ terennin ye a ta lanaya kosɔn.» 10O kɛra wagati juman kelen le ra? A kɛnɛsiginin kɔ wa, walama sani a ye kɛnɛsigi? A ma kɛ a kɛnɛsiginin kɔ dɛ; a kɛra k’a sɔrɔ a ma kɛnɛsigi. 11O kɔ le, Iburahima ka kɛnɛsigiri sɔrɔ i n’a fɔ tagamasiyɛn, k’a yira ko Ala ka a jate mɔgɔ terennin ye a ta lanaya kosɔn, sani a ye kɛnɛsigi. O cogo ra, kɛnɛsigibari minw lara Ala ra, ani Ala ka o jate mɔgɔ terenninw ye, Iburahima kɛra olugu bɛɛ ta bɛmacɛ ye. 12O cogo kelen na, minw kɛnɛsiginin lo, olugu bɛɛ ta bɛmacɛ lo fana; o kɔrɔ ye ko minw tɛ dan kɛnɛsigiri dɔrɔn ma, nka o bɛ tagama lanaya sira kan i n’a fɔ an bɛmacɛ Iburahima tun k’a kɛ cogo min na, sani a ye kɛnɛsigi.

Ala ta layiri bɛ sɔrɔ lanaya le baraka ra

(Heburuw 11.8-19)

13Ala ka layiri min ta Iburahima ni a duruja ye ko dunuɲa bɛna kɛ o ta ye, o layiri ma ta sariya* sira tagama kosɔn; nka Ala ka a jate mɔgɔ terennin ye a ta lanaya kosɔn minkɛ, o le k’a to layiri tara a ye. 14Ni Ala ta layirifɛnw bɛ sɔrɔ sariya sira tagama sababu le ra, o tuma kun tɛ lanaya ra tuun, layiri fana tɛ jate tuun. 15Sabu sariya bɛ Ala ta dimi le lase an ma dɔrɔn; ni sariya tɛ yɔrɔ min na, sariya cɛnko fana tɛ yi.

16O kosɔn Ala ka o layiri ta an ye lanaya le baraka ra, janko a ye kɛ nɛɛma ye min dira an ma gbansan, ka kɛ Iburahima ta duruja bɛɛ ta ye; sariya sira tagamabagaw daman ta tɛ, nka minw lara Ala ra i n’a fɔ Iburahima, olugu fana ta lo, sabu Iburahima kɛra an bɛɛ bɛmacɛ le ye, 17i n’a fɔ a sɛbɛra Kitabu kɔnɔ cogo min na, ko: «Ne ka i kɛ siya caman bɛmacɛ ye.» Ayiwa, an bɛmacɛ lo Ala ɲa kɔrɔ, sabu a lara Ala ra, Ala min bɛ suw lakunu, ani min bɛ fɛndanbariw dan. 18Ayiwa, hali k’a sɔrɔ Iburahima jigi tun tigɛra ka ban, Ala ka min fɔ a ye, a lara o ra ka a jigi la a kan; o cogo ra a kɛra «siya caman bɛmacɛ» ye, i n’a fɔ Ala tun k’a fɔ cogo min na ko: «I ta duruja bɛna caya nin cogo le ra4.18 Nin kuma fɔra Damina 15.5..» 19Ala ka o fɔ tuma min na, Iburahima farikolo tun kɔrɔra ka ban, sabu a si tun bɛ san kɛmɛ bɔ. Denworo tuma fana tun tɛmɛna a muso Saran kan. Nka Iburahima ma o si jate; o ma foyi bɔ a ta lanaya ra. 20A ma a jigi tigɛ ka sigiya Ala ta layiri ra, nka dɔ le yɛrɛ farara a ta lanaya kan, fɔ a ka Ala tando. 21Iburahima tun lanin b’a ra yɛrɛ le jate ko Ala ka fɛn min layiri ta, ko a bɛ se fana ka o kɛ. 22O lanaya le kosɔn «Ala ka a jate mɔgɔ terennin ye.» 23Nka o kuma min sɛbɛra ko «Ala ka a jate mɔgɔ terennin ye,» o ma sɛbɛ Iburahima kelen kosɔn dɛ! 24A sɛbɛra an fana kosɔn; Ala min ka an Matigi Yesu lakunu ka bɔ saya ra, anw minw lara o ra, anw fana bɛ jate mɔgɔ terenninw ye Ala ɲa kɔrɔ. 25Ala k’a to a sara an ta jurumun kosɔn, ka kunu ka bɔ saya ra, janko an ye jate mɔgɔ terenninw ye Ala ɲa kɔrɔ.

5

Ala ka hɛra don an ni a yɛrɛ cɛ

(Piyɛri fɔlɔ 1.3-9; Yuhana fɔlɔ 4.9,10)

1O cogo ra Ala ka an jate mɔgɔ terenninw ye lanaya baraka ra; sisan a ka hɛra don an ni ale Ala yɛrɛ cɛ an Matigi Yesu Kirisita baraka ra. 2Ale Kirisita* le sababu ra Ala ka o nɛɛma kɛ an ye; an lanin lo a ra, an bɛ an jigi la a kan ka ɲagari, sabu an jigi b’a kan ko lon dɔ an bɛna Ala ta nɔɔrɔ sɔrɔ. 3O dɔrɔn tɛ, hali ni tɔɔrɔ ka se an ma, an bɛ ɲagari o ra; sabu tɔɔrɔ le b’a to an bɛ jija lanaya ra. 4Ni an bɛ jija, o b’a to an bɛ kɛ kankelentigiw ye tɔɔrɔ ra; ni an kɛra kankelentigi ye, o le b’a to an jigi bɛ sigi. 5Ayiwa, jigi tɛ mɔgɔ janfa, sabu Ala k’a ta kanuya caya an jusukun na Nin Saninman* baraka ra, a ka o min di an ma.

6Can lo, wagati min an tun ye barakantanw ye, Ala ka wagati min latigɛ, o sera minkɛ, Kirisita sara anw Alaɲasiranbariw kosɔn. 7Mɔgɔ ye sɔn ka sa hali mɔgɔ terennin kosɔn, o kɛ man di. A bɛ se ka kɛ ko mɔgɔ dɔ bɛ sɔn k’a ja gbɛlɛya ka sa mɔgɔɲuman dɔ kosɔn. 8Nka Ala bɛ an kanu cogo min na, a ka o yira nin le fɛ: ka an to jurumun na, Kirisita sara an kosɔn. 9Sisan kɔni Ala ka an jate mɔgɔ terenninw ye Yesu jori baraka ra; o ra, sigiya t’a ra, fana ko a bɛna an kisi Ala ta dimi ma. 10An tun bɛ Ala juguw le ye, nka Den min bɔra Ala ra*, Ala ka bɛn don an ni a yɛrɛ cɛ o Den* ta saya baraka ra; o ra, sigiya t’a ra, ko bɛn donna an ni Ala cɛ minkɛ, ko an bɛna kisi Yesu ta ɲanamanya sababu ra. 11Ka fara o kan, an bɛ ɲagari kosɛbɛ Ala ta jɛnɲɔgɔnya ra an Matigi Yesu Kirisita baraka ra; sisan ale le ka an ni Ala cɛ bɛn.

Adama ni Kirisita

(Korɛntikaw fɔlɔ 15.21-22,45-49,56-57)

12Mɔgɔ kelen le sababu ra jurumun donna dunuɲa kɔnɔ, jurumun k’a to saya fana nana dunuɲa kɔnɔ; o cogo ra saya sera adamaden bɛɛ ma, sabu o bɛɛ ka jurumun kɛ. 13Sani Ala ye sariya* di cira Musa ma, jurumun tun bɛ dunuɲa ra ka ban. Nka i n’a fɔ sariya tun tɛ yi fɔlɔ, Ala tun tɛ jurumun jate. 14O bɛɛ n’a ta, k’a ta Adama ta wagati ra fɔ ka na se cira Musa ta wagati ma, saya fanga tun bɛ mɔgɔw kan. Hali minw ma Ala ta cifɔninw cɛn i n’a fɔ Adama k’a cɛn cogo min na, olugu tun bɛ sa. Min tun ka kan ka na, Adama kɛra ale tagamasiyɛn le ye.

15Nka Ala bɛ nɛɛma min di gbansan, o ni Adama ta jurumun tɛ kelen ye. Can lo, mɔgɔ caman sara ale kelen ta jurumun kosɔn. Nka Ala ta nɛɛma, ani nɛɛma min bɔra mɔgɔ kelen fɛ, Yesu Kirisita, k’a di mɔgɔ caman ma, o nɛɛma nafa le ka bon. 16Ala bɛ nɛɛma min di gbansan, o nɔ, ani mɔgɔ kelen ta jurumun nɔ tɛ se ka suma ni ɲɔgɔn ye. Mɔgɔ kelen ta jurumun nana ni jarakiri ye, k’a sɔrɔ Ala ka nɛɛma min di gbansan jurumun camanba kɔ fɛ, o nɛɛma ka an kunmabɔ, ka an kɛ mɔgɔ terenninw ye. 17Can lo, mɔgɔ kelen ta jurumun le kosɔn saya fanga sera bɛɛ ma. Nka minw bɛɛ ka Ala ta nɛɛmaba sɔrɔ, Ala ka minw jate mɔgɔ terenninw ye, olugu bɛna ɲanamanyakura ni kuntigiya sɔrɔ mɔgɔ kelen sababu ra, min ye Yesu Kirisita ye; o nafa le ka bon.

18Ayiwa, mɔgɔw bɛɛ jarakira cogo min na Adama ta jurumun kelen kosɔn, o cogo kelen na Yesu Kirisita ta kɛwaleɲuman kelen kosɔn Ala bɛ mɔgɔ bɛɛ kunmabɔ ka ɲanamanya di o ma. 19Mɔgɔ kelenpe ta kanblari sababu ra mɔgɔ caman kɛra jurumunkɛbagaw ye cogo min na, o cogo ra fana mɔgɔ kelenpe ta kanminari kosɔn Ala bɛ mɔgɔ caman jate mɔgɔ terenninw ye.

20Sariya kɔni dira, janko k’a yira an na ko an ta jurumun ka ca; nka jurumun cayara yɔrɔ min na, Ala ta nɛɛma belen cayara o yɔrɔ ra ka tɛmɛ a kan pewu. 21An tun bɛ jurumun fanga kɔrɔ minkɛ, o le ka saya lase mɔgɔ bɛɛ ma; nka sisan an bɛ nɛɛma ta fanga kɔrɔ minkɛ, o b’a to Ala bɛ an jate mɔgɔ terenninw ye, ka ɲanamanya banbari di an ma an Matigi Yesu Kirisita baraka ra.

6

Lanabaga bɔra jurumun fanga kɔrɔ

(Kɔlɔsikaw 3.1-10)

1Ayiwa, an bɛna mun le fɔ sa? Yala o kɔrɔ ye ko an ye to ka jurumun kɛ, janko Ala ta nɛɛma ye caya wa? 2Fiyewu! An minw sara ka an sen bɔ jurumun ta ko ra, anw belen bɛ se ka ɲanamanya jurumun na cogo di tuun? 3An minw bɛɛ batizera ka kɛ ni Yesu Kirisita ye jɛnɲɔgɔnya ra, aw m’a lɔn ko an batizera minkɛ, a bɛ i n’a fɔ an sara ni a ye le wa? 4An batizera minkɛ, a kɛra i n’a fɔ an sara ni a ye, ani an su donna ni a ye, janko an ye ɲanamanyakura sɔrɔ i n’a fɔ Fa Ala ka Yesu Kirisita lakunu ka bɔ saya ra ni a ta sebagaya nɔɔrɔman ye cogo min na.

5Can lo, i n’a fɔ an ni ale kɛra kelen ye a ta saya ra, an bɛna kunu fana a ta jɛnɲɔgɔnya ra i n’a fɔ a kununa cogo min na. 6An ye nin faamu ka ɲa, ko jogokɔrɔ min tun bɛ an na, a kɛra i n’a fɔ o ni Kirisita* gbengbenna yiri ra ɲɔgɔn fɛ ka sa; janko o jogo min tun ye jurumun ye an na, o fanga ye ban, ani an kana to o jurumun fanga kɔrɔ tuun. 7Sabu ni mɔgɔ min sara, o tigi bɔra jurumun ta fanga kɔrɔ.

8Ayiwa, i n’a fɔ an ni Kirisita sara ɲɔgɔn fɛ, an lanin b’a ra ko an bɛna ɲanamanya, ka kɛ ni a ye fana. 9An k’a lɔn fana ko Yesu Kirisita kununa ka bɔ saya ra, ko a tɛ sa tuun: saya ta fanga tɛ se a kɔrɔ tuun. 10A sara siɲaga kelenpe ka jurumun ta fanga ban. Nka a kununa ka bɔ saya ra; a bɛ ɲanamanya min na sisan, a bɛ ɲanamanyara Ala le ye. 11O cogo ra aw fana ye aw yɛrɛ jate k’a kɛ i n’a fɔ aw sara ka bɔ jurumun ta fanga kɔrɔ; sisan aw bɛ ɲanamanyara Ala le ye Yesu Kirisita ta jɛnɲɔgɔnya ra.

12Ayiwa, aw kana aw farikolo to jurumun boro, ka kɛ jurumun ta jɔnw ye; aw kana sɔn farikolo negejuguw ma. 13Aw kana aw farikolo yɔrɔ si bla jurumun na tuun, ka terenbariyakow kɛ; nka aw ye aw yɛrɛ di Ala ma i n’a fɔ mɔgɔ minw kununa ka bɔ saya ra ka kɛ mɔgɔkuraw ye. Aw ye aw farikolo yɔrɔw bɛɛ di Ala ma, janko ka terenninya sira tagama. 14Jurumun ta fanga tɛna kɛ aw kan tuun, sabu aw tɛ sariya ta fanga kɔrɔ, aw bɛ nɛɛma le kɔrɔ.

Lanabaga kɛra Ala ta jɔn le ye

15Ayiwa, yala an ka kan ka to ka jurumun kɛ, ko sabu an tɛ sariya ta fanga kɔrɔ tuun, ko an bɛ nɛɛma le kɔrɔ wa? Fiyewu! 16Aw m’a lɔn ko ni aw bɛ baara kɛra mɔgɔ dɔ ye ka aw yɛrɛ majigi a ye, aw bɛ kɛ o tigi ta jɔn le ye wa? Ka kɛ jurumun ta jɔn ye, o laban ye saya le ye; ka kɛ Ala ta jɔn ye, ka a kan mina, o laban ye terenninya ye. 17Nka an ye Ala tando, sabu aw minw tun bɛ jurumun ta jɔnya ra fɔlɔfɔlɔ, aw karanna can min na, aw sɔnna o ma ni aw jusukun bɛɛ ye. 18Sisan aw bɔra jurumun ta jɔnya ra, ka kɛ Ala ta jɔnw ye ka tagama terenninya ra. 19Ne bɛ nin kumaw fɔra ka kaɲa ni adamadenya cogo le ye, aw ta hakiri dɔgɔya kosɔn. Aw tun ka aw farikolo yɔrɔw bla nɔgɔninyakow ni juguya ta jɔnya ra kojugu kama cogo min na, o cogo kelen na sisan aw ye aw farikolo yɔrɔw bla Ala ta jɔnya ra ka ɲanamanya terenninya ra, ani saninyari.

20Aw tun bɛ jurumun ta jɔnya ra wagati min na, foyi tun tɛ aw jagboya ka Ala ta terenninya sira tagama. 21Nka aw ka mun nafa le sɔrɔ o kɛwalew ra? O laban bɛ maroya le blara aw ra sisan, sabu o kow laban ye saya le ye. 22Nka sisan aw bɔra jurumun ta jɔnya ra ka kɛ Ala ta jɔnw ye; aw bɛ nafa min sɔrɔ o ra, o ye saninyari ye, a laban fana ye ɲanamanya banbari ye. 23Sabu jurumun sara ye saya le ye; nka Ala bɛ nɛɛma min di gbansan, o ye ɲanamanya banbari ye, an Matigi Yesu Kirisita ta jɛnɲɔgɔnya ra.

7

Lanabaga bɔra sariya ta jɔnya ra

(Ɛfɛsikaw 5.25-31; Galasikaw 2.19,20)

1Ayiwa, ne balemaw, ne bɛna min fɔ aw ye, aw ka o lɔn kosɛbɛ, sabu aw ka sariya* lɔn. Ka mɔgɔ to nin na le, a ka kan ka sariya sira tagama. 2A bɛ i n’a fɔ muso furunin; ka kaɲa ni sariya ye, ni a cɛ ma sa, a bɛ cɛ ta furu kɔnɔ. Nka ni a cɛ sara, o tuma sariya min tun k’a siri a cɛ ra, o sariya bɔra a kunna. 3O kosɔn, ni a tagara sigi cɛ wɛrɛ kun, k’a sɔrɔ a cɛ ma sa, o b’a fɔ ko a ka jɛnɛya kɛ. Nka ni a cɛ sara, o tuma a bɔra sariya fanga kɔrɔ; ni a ka sigi cɛ wɛrɛ kun, a ma jɛnɛya kɛ.

4Ayiwa, ne balemaw, aw fana ta bɛ ten le. A bɛ i n’a fɔ aw sara sariya ta fan fɛ, Kirisita* ta saya kosɔn; aw kɛra a ta ye, janko Ala min k’a lakunu ka bɔ saya ra, aw ye kɛwaleɲumanw kɛ o ye. 5Can lo, an tun bɛ tagama ka kaɲa ni an yɛrɛ sago ye tuma min na, sariya tun bɛ ko dɔw yira an na k’a fɔ an ye ko kojugu lo; o bɛɛ n’a ta, an belen tun b’a fɛ ka o kow kɛ. O negejugu tun bɛ an kɔnɔnɔsu ka an bla saya sira kan. 6Sisan kɔni an bɔra sariya ta fanga kɔrɔ, sabu an tun bɛ o min ta jɔnya ra, a bɛ i n’a fɔ an sara ka bɔ o ta jɔnya ra. O cogo ra an bɛ se ka baara kɛ Ala ye cogokura ra Nin Saninman* baraka ra; an t’a kɛ tuun ka kaɲa ni sirakɔrɔ ye, min sɛbɛra sariya ra.

Sariya le bɛ jurumun yira

7Ayiwa, an bɛna mun le fɔ sa? Yala o kɔrɔ ye ko sariya* le bɛ mɔgɔ bla jurumun na wa? Fiyewu! Nka sariya le k’a to ne ka ne ta jurumun lɔn. Ka ɲabɔ mɔgɔ wɛrɛ ta fɛn fɛ, ne tun tɛna o lɔn kojugu ye, ni sariya tun m’a fɔ ko: «I kana ɲabɔ mɔgɔ borofɛn fɛ7.7 Nin kuma fɔra Bɔri 20.17; Sariya 5.21..» 8O cogo ra jurumun ka cogo sɔrɔ ka nege suguya bɛɛ don ne ra, sariya sababu ra; sabu ni sariya tɛ yi, jurumun ye fɛn sanin le ye. 9Wagati min na ne tun ma sariya lɔn fɔlɔ, ne tun bɛ ɲanamanya; nka sariya nana wagati min na, jurumun nege ka ne sɔrɔ minkɛ, 10o kɛra sababu ye k’a to ne sara. O ra, Ala ka sariya min di janko an ye ɲanamanya sɔrɔ, o ka saya lase ne ma. 11Jurumun ka cogo sɔrɔ ka ne lafiri sariya sababu ra, ka saya lase ne ma o sariya kelen sababu ra fana.

12Ayiwa, sariya kɔni saninyanin lo; a ta cifɔninw saninyanin lo, o terennin lo, o ka ɲi fana. 13O tuma sariya min ye fɛnɲuman ye, o le kɛra sababu ye ka saya lase ne ma wa? Fiyewu! Jurumun le k’a to o fɛnɲuman kɛra sababu ye ka ne lafiri, ka saya lase ne ma; o kɛra janko jurumun ye yira k’a gbɛya. O cogo ra sariya le sababu ra, jurumun yirara k’a gbɛya ko a ka jugu.

Lanabaga sago ni jurumun fanga

14Ayiwa, an k’a lɔn ko sariya* bɔra Ala le ra; nka ne kɔni ye adamaden jurumuntɔ le ye, i n’a fɔ mɔgɔ min fiyeerera ka kɛ jurumun ta jɔn ye. 15Sabu ne bɛ ko minw kɛ, ne tɛ o faamu; ne b’a fɛ ka min kɛ, ne tɛ o kɛ fana. Ko minw man di ne ye cɔ, ne bɛ o le kɛ. 16Ayiwa, ne t’a fɛ ka ko minw kɛ, ni ne bɛ o le kɛra, o tuma ne sɔnna a ma ko sariya ka ɲi. 17O cogo ra, ne bɛ kojugu minw kɛra, o tɛ ne yɛrɛ sago ye tuun; jurumun min bɛ ne jusukun na, o le bɛ ne blara o ra. 18Ne k’a lɔn ko fɛnɲuman tɛ ne kɔnɔ, i n’a fɔ ne ye adamaden gbansan le ye; sabu ne kɔni b’a fɛ ka koɲuman kɛ, nka ne tɛ se ka a kɛ. 19Ne b’a fɛ ka koɲuman min kɛ, ne tɛ o kɛ; nka ne t’a fɛ ka kojugu min kɛ, ne bɛ o le kɛ. 20Ayiwa, ne t’a fɛ ka ko minw kɛ, ni ne bɛ o le kɛ, o tuma o tɛ ne yɛrɛ sago ye tuun; jurumun min bɛ ne jusukun na, o fanga le bɛ ne blara o ra.

21Ne bɛ o sariya fanga ye ne yɛrɛ kan: ni ne b’a fɛ ka koɲuman kɛ, kojugu nege le bɛ ne sɔrɔ. 22Ne jusukun na Ala ta sariya ka di ne ye haali. 23Nka ne bɛ sariya wɛrɛ ta fanga ye ne yɛrɛ kan, min bɛ siyɛn tara ni ne yɛrɛ sago ta sariya ye; o sariya min bɛ ne kan, o le ka ne kɛ jurumun ta jɔn ye. 24E! Ne ɲanibagatɔ flɛ nin ye! O fanga min bɛ ne farikolo bla jurumun na, ka saya lase ne ma, jɔn le bɛna ne bɔsi ka bɔ o boro sa? 25Ala, baraka, Yesu Kirisita sababu ra; ale le bɛ ne bɔsi.

Ayiwa, o cogo ra, ne jusukun na ne bɛ sɔn Ala ta sariya ma; nka ne farisogo ta fan fɛ, ne bɛ kɛ jurumun ta sariya ta jɔn ye.

8

Lanabaga ani Nin Saninman* sago

(Galasikaw 3.13-14; 5.16-25)

1Ayiwa, sisan, minw bɛɛ bɛ Yesu Kirisita ta jɛnɲɔgɔnya ra, Ala tɛna kiti ben olugu si kan tuun. 2Sabu Nin Saninman* min bɛ ɲanamanya di Yesu Kirisita ta jɛnɲɔgɔnya ra, o ta fanga ka ne kisi ka bɔ jurumun ni saya ta fanga ra. 3Cira Musa ta sariya* tun tɛ se ka o kɛ, sabu an adamadenw baraka ka dɔgɔ. O kosɔn sariya tun tɛ se ka min kɛ, Ala ka o kɛ: Den min bɔra Ala ra*, Ala ka o ci ka na; a kɛra adamaden ye i n’a fɔ an jurumuntɔw. An tun bɛ jurumun fanga min kɔrɔ, a ka a yɛrɛ di saraka ye ka o fanga cɛn. 4Ala ka o kɛ, janko an minw tɛ tagama ka kaɲa ni an yɛrɛ sago ye tuun, fɔ Nin Saninman sago, sariya ko an ye min kɛ, an ye se ka o kɛ. 5Sabu minw bɛ tagama ka kaɲa ni o yɛrɛ sago ye, olugu bɛ miiri o yɛrɛ diyanyakow le ra. Nka minw bɛ tagama ka kaɲa ni Nin Saninman sago ye, olugu bɛ Nin Saninman diyanyakow le kɛ. 6Ka miiri an yɛrɛ diyanyakow ra, o ye saya ye; nka ka miiri Nin Saninman diyanyakow ra, o ye ɲanamanya ni hɛra ye. 7Sabu minw bɛ miiri o yɛrɛ sago ra, olugu ye Ala juguw le ye; o tɛ o yɛrɛ majigi Ala ta sariya ye, o fana tɛ se. 8O kosɔn minw bɛ tagama ka kaɲa ni o yɛrɛ sago ye, olugu ko tɛ se ka diya Ala ye fiyewu.

9Aw kɔni, aw tɛ tagama ka kaɲa ni aw yɛrɛ sago ye; aw bɛ tagama ka kaɲa ni Nin Saninman sago le ye; sabu Ala Nin bɛ aw kɔnɔ. Ni Kirisita* ta Nin tɛ mɔgɔ min kɔnɔ, o tigi tɛ Kirisita ta ye. 10Ni Kirisita bɛ aw kɔnɔ, aw farikolo kɔni bɛna sa lon dɔ jurumun kosɔn; nka aw nin bɛna ɲanamanya, sabu Ala ka aw jate mɔgɔ terenninw ye. 11Ala min ka Yesu lakunu ka bɔ saya ra, ni o ta Nin Saninman siginin bɛ aw kɔnɔ, o tuma, min ka Kirisita lakunu ka bɔ saya ra, o bɛna aw farikolo sataw fana ɲanamanya a ta Nin Saninman baraka ra, o min siginin bɛ aw kɔnɔ.

12O le kosɔn ne balemaw, juru min bɛ an na, o tɛ an yɛrɛ farisogo ta juru ye tuun, min bɛ a to an bɛ ɲanamanya ka kaɲa ni an yɛrɛ sago ye. 13Sabu ni aw bɛ tagama ka kaɲa ni aw yɛrɛ sago ye, aw bɛna sa; nka ni aw ka aw farikolo ta kɛwalejuguw faga Nin Saninman baraka ra, o tuma aw bɛna ɲanamanya. 14Sabu minw bɛɛ bɛ tagama ka kaɲa ni Ala Nin Saninman sago ye, olugu bɛɛ ye Ala denw ye. 15Sabu aw ka Nin Saninman min sɔrɔ, ale tɛ aw kɛ jɔn ye, k’a to aw ye to ka siran tuun. Nka o Nin Saninman bɛ aw kɛ Ala denw le ye; ale baraka le ra an bɛ Ala wele ni kanba ye, k’a fɔ ko: «An Fa!» 16Nin Saninman yɛrɛ bɛ seereya kɛ ka bɛn ni an yɛrɛ nin ta seereya ye, ko an kɛra Ala denw ye. 17Ayiwa, ni an kɛra Ala denw ye, o tuma a ka fɛn minw layiri ta an ye, an bɛna o sɔrɔ fana. An bɛna o fɛn minw sɔrɔ, an ni Kirisita le bɛna o sɔrɔ ɲɔgɔn fɛ; sabu ni an bɛ tɔɔrɔ ni a ye, an bɛna bonya sɔrɔ ni a ye fana.

Lanabaga ta jigiya

(Yuhana 10.27-30)

18Ne b’a jate ko tɔɔrɔ min bɛ an kan sisan, o tɛ se ka suma ni sini ta bonya ye hali dɔɔnin, Ala bɛna o bonya min yira an na.

19Ala bɛna a ta denw ta bonya yira lon min na, danfɛnw bɛɛ kɔrɔtɔnin bɛ o lon makɔnɔna. 20Sabu Ala ta danfɛnw bɛɛ kɛra ɲacintanw ye. A tun man di o ye ka kɛ ten, nka Ala yɛrɛ le ka o kɛ; o bɛɛ n’a ta, jigiya bɛ yi hali bi. 21Sabu lon dɔ, Ala bɛna a ta danfɛnw bɛɛ bɔ saya ta jɔnya ra; Ala denw kɛra o yɛrɛ ta ye bonya min kama, o bɛna dɔ sɔrɔ o ra.

22An k’a lɔn ko fɔ ka na se bi ma, danfɛnw bɛɛ bɛ ŋunana tɔɔrɔ boro, i n’a fɔ muso lasiritɔ min b’a fɛ ka jigi. 23Nka olugu dɔrɔn tɛ; Nin Saninman* dira an minw ma, ka kɛ i n’a fɔ Ala ta nɛɛma fɔlɔ, anw fana bɛ ŋunana an yɛrɛ kɔnɔ. Lon min Ala bɛna an kɛ a ta denw ye ka an farikolo bɔ jɔnya ra pewu, an bɛ o lon le makɔnɔna. 24Sabu an kisira, nka an ta kisiri ye jigiya le ye. Nka i ɲa bɛ jigiya min na, o tɛ jigiya ye tuun. I ɲa lara fɛn min kan ka ban, yala o ye jigiya dama le ye tuun wa? 25Nka i n’a fɔ an ɲa tɛ fɛn min na, an jigi bɛ o kan, an bɛ muɲu ka a kɔnɔ.

26O cogo ra, Nin Saninman fana bɛ an dɛmɛ an ta barakantanya kosɔn; sabu an ka kan ka Ala daari cogo min na, an yɛrɛ tɛ o lɔn. Nka Nin Saninman kɔni bɛ Ala daari an ye ni ŋunakanw ye, minw tɛ se ka lakari. 27O ra, Ala min bɛ mɔgɔ jusukunnakow bɛɛ lɔn, ale bɛ Nin Saninman ta miiriyaw lɔn; sabu Nin Saninman bɛ daariri kɛ Ala ta mɔgɔ saninmanw ye ka kaɲa ni Ala sago le ye.

Ala ta kanuyaba

28An k’a lɔn ko mɔgɔ minw bɛ Ala kanu, ani Ala ka o wele ka kaɲa ni a ta latigɛ ye, ko ni fɛn o fɛn ka olugu sɔrɔ, Ala b’a to o bɛɛ laban bɛ kɛ koɲuman le ye olugu ta fan fɛ. 29Ala kɔnna ka minw ɲanawoloma ka o kɛ a ta mɔgɔw ye, a ka olugu ta ko latigɛ ka bla, ka olugu kɛ i n’a fɔ Den* min bɔra ale Ala ra, janko o Den ye kɛ fɔlɔ ye a balemaw caman cɛ ra. 30A ka minw ta ko latigɛ ka bla, a ka olugu wele fana; a ka minw wele, a ka olugu jate mɔgɔ terenninw ye fana; a ka minw jate mɔgɔ terenninw ye, a ka nɔɔrɔ la olugu kan fana.

31Ayiwa, an bɛna mun le fɔ nin ko ra sa? Ni Ala bɛ an fɛ, jɔn le bɛ se ka wuri an kama? 32Den min bɔra Ala yɛrɛ ra, a ma o bɔsi saya ma, nka a k’a di saraka ye an bɛɛ kosɔn; mun le bɛna a bari ka fɛn bɛɛ di an ma o Den sababu ra? 33Jɔn le bɛ se ka Ala ta mɔgɔ ɲanawolomaninw jaraki sa? Sabu Ala yɛrɛ le ka o jate mɔgɔ terenninw ye. 34O kosɔn jɔn le bɛna o jaraki? Sabu Yesu Kirisita sara; o dɔrɔn tɛ, a kununa ka bɔ saya ra; a siginin bɛ Ala kininboroyanfan fɛ, a bɛ Ala daari an ye. 35Jɔn le bɛ se ka an faran ka bɔ Kirisita* ta kanuya ra sa? Ɲagban tɛ se, siranya tɛ se, tɔɔrɔ tɛ se, kɔngɔ tɛ se, fagantanya tɛ se, farati tɛ se, fagari tɛ se, foyi le tɛ se! 36I n’a fɔ a sɛbɛra Kitabu kɔnɔ cogo min na, ko:

«Ala, ele le kosɔn, o bɛ an fagayɔrɔ ɲinina lon o lon;

o bɛ an jate i ko saga minw blara fagari kama8.36 Nin kuma fɔra Zaburu 44.23..»

37Nka o tɔɔrɔw bɛɛ ra anw le ye sesɔrɔbagaw ye ka tɛmɛ bɛɛ kan, an kanubaga Ala baraka ra. 38Ne lara a ra, hali sigiya t’a ra, ko saya o, ɲanamanya o, mɛlɛkɛw o, jinaw o, setigi wɛrɛw o, sisan ta fɛnw o, fɛn nataw o, 39sankolokɔnɔfɛnw ta fangaw o, dugukolokanfɛnw ta fangaw o, ko danfɛn si le tɛ se ka an faran ka bɔ Ala ta kanuya ra, a ka o kanuya min yira an na an Matigi Yesu Kirisita baraka ra.

9

Ala ka Izirayɛlimɔgɔw ɲanawoloma

(Galasikaw 4.22-31)

1Ne bɛ can le fɔra, faninya tɛ, sabu ne bɛ Kirisita* ta le ye; ne k’a lɔn ne jusukun na fana Nin Saninman* baraka ra, ko ne bɛ can le fɔra. 2Ɲanasisiba le bɛ ne kan, ne jusukun fana tɔɔrɔnin lo tuma bɛɛ ne balema Izirayɛlimɔgɔw kosɔn. 3Sabu hali ni ne tun dangara olugu nɔ ra, ka faran ka bɔ Kirisita ta jɛnɲɔgɔnya ra, janko olugu ye o jɛnɲɔgɔnya sɔrɔ ka kisi, ne tun bɛ sɔn o ma. 4Olugu le ye Izirayɛlimɔgɔw ye; Ala ka olugu le kɛ a ta mɔgɔw ye, ka nɔɔrɔ la o kan, ka jɛnɲɔgɔnya don ni o ye, ka a ta cifɔninw ani a batocogo yira o ra, ka layiriw ta o ye. 5Olugu le bɔra an bɛmaw ra. Adamadenya sira fɛ, Kirisita bɔra olugu le ra; ale le bɛ fɛn bɛɛ kunna; Ala lo, min ka kan ka tando tuma bɛɛ. Amina.

6Ayiwa, o kɔrɔ tɛ ko Ala ta kuma kɛra fɛngbansan ye dɛ! Sabu minw bɛɛ bɔra Izirayɛli* ta duruja ra, o bɛɛ le ma kɛ Izirayɛlidenw yɛrɛyɛrɛ ye. 7Minw bɛɛ bɔra Iburahima ra, olugu bɛɛ le fana tɛ Iburahima ta denw yɛrɛyɛrɛ ye. Sabu Ala k’a fɔ Iburahima ye ko: «I ta duruja bɛna bɔ Isiyaka le ra9.7 Nin kuma fɔra Damina 21.12..» 8Ayiwa, o kɔrɔ ye ko den minw worora adamaden baraka ra, olugu le tɛ jate Ala denw ye; minw worora Ala ta layiri sababu ra, olugu le bɛ jate Ala ta duruja ye. 9Ala ka layiri ta ka kuma min fɔ, o flɛ nin ye, ko: «Ne bɛna sekɔ ka na san wɛrɛ ɲɔgɔntumasi; o tuma Saran bɛna dencɛ sɔrɔ9.9 Nin kuma fɔra Damina 18.10-14..»

10Ayiwa, a ma dan Saran ta ma, nka Rebeka ta fana kɛra ten; ale ka flaninw kɔnɔ ta an bɛmacɛ Isiyaka fɛ. 11O wagati ra, k’a sɔrɔ denw tun ma woro ban, o ma koɲuman kɛ, o ma kojugu kɛ, Ala kumana Rebeka fɛ, janko a tun b’a fɛ ka min ɲanawoloma ka kaɲa ni a ta latigɛ ye, o le ye kɛ, a kana kɛ mɔgɔ kɛwale baraka ra, nka a ye kɛ ka kaɲa ni ale Ala yɛrɛ sago le ye. 12Ala k’a fɔ Rebeka ye ko: «Kɔrɔcɛman le bɛna kɛ dɔgɔcɛman ta jɔn ye,» i n’a fɔ a sɛbɛra Kitabu kɔnɔ cogo min na, ko:

13«Ne ka Yakuba kanu, ka ban Esawu ra9.11-13 Nin kuma fɔra Damina 25.23; Malaki 1.2-3..»

Ala ka siya wɛrɛ mɔgɔw fana ɲanawoloma

14Ayiwa, an bɛna mun le fɔ sa? Yala terenbariya bɛ Ala ta kow ra wa? Fiyewu! 15Sabu Ala ko cira Musa ma ko: «Ni ne b’a fɛ ka makari mɔgɔ min na, ne bɛ makari o tigi ra; ni ne ko ne bɛ hina min na, ne bɛ hina o tigi ra fana9.15 Nin kuma fɔra Bɔri 33.19..» 16O cogo ra, mɔgɔ sago, walama mɔgɔ ta baara tɛ se k’a to Ala ye hina i ra; Ala yɛrɛ le bɛ se ka hina mɔgɔ ra. 17Kitabu kɔnɔ, Ala k’a fɔ Farawona ye ko: «Ne ka ele sigi masaya ra, ka ele kɛ sababu ye ka ne ta sebagaya yira, janko ne tɔgɔ ye fɔ dugukolo yɔrɔ bɛɛ ra9.17 Nin kuma fɔra Bɔri 9.16..» 18O kosɔn ni Ala b’a fɛ ka hina min na, a bɛ hina o ra; ni a b’a fɛ ka min jusukun gbɛlɛya, a bɛ o jusukun gbɛlɛya fana.

19Dɔw bɛna a fɔ ko: «O tuma mun kosɔn Ala bɛ mɔgɔw jaraki tuun? Jɔn bɛ se ka ban a sago ma?» 20Ayiwa, ele min bɛ o fɔ, ele adamaden gbansan, ele ye mun le ye ko ele bɛ Ala sɔsɔ? Yala bɔgɔdaga bɛ se k’a fɔ dagalalagabaga ma wa, ko: «Mun kosɔn i ka ne lalaga tan?» 21Yala dagalalagabaga ta le tɛ bɔgɔ ye wa? A bɛ se ka o bɔgɔ kelen kɛ ka daga sɔngɔgbɛlɛn dɔ lalaga, ani ka daga gbansan dɔ fana lalaga.

22Ayiwa, Ala tun b’a fɛ ka a ta dimi ni a ta sebagaya yira minkɛ, o kosɔn minw ka a ta dimi lawuri, a ka olugu ta kɛwalejuguw sɔnmina ka muɲu o kɔrɔ kosɛbɛ; o mɔgɔw blara halakiri le kama. 23Ayiwa, a hinara minw na ka o labɛn ka bla bonya kama, ni a ko a bɛ a ta bonya la olugu kan, k’a caya, aw bɛ se ka mun le fɔ o ra? 24Ala ka anw le wele; a ma an wele ka bɔ Yahudiyaw dɔrɔn le cɛ ra dɛ, a ka an wele ka bɔ siya wɛrɛ mɔgɔw* ra fana. 25A ka o le fɔ cira Oze ta kitabu kɔnɔ, ko:

«Mɔgɔ minw tun tɛ ne ta siya ye,

ne bɛna olugu le wele ko ‹ne ta siya.›

Minw tun tɛ ne ta mɔgɔ kanuninw ye,

ne bɛna olugu wele ko ‹ne ta mɔgɔ kanuninw.›

26A tun fɔra o ye yɔrɔ min na ko o tɛ ‹Ala ta mɔgɔw› ye,

o yɔrɔ yɛrɛ ra o bɛna wele ko ‹Ala ɲanaman yɛrɛ ta denw9.26 Nin kuma fɔra Oze 2.1-3; 2.25..› »

27Cira Ezayi fana pɛrɛnna k’a fɔ Izirayɛlimɔgɔw ta ko ra, ko:

«Hali ni Izirayɛlimɔgɔw cayara ka kɛ i ko kɔgɔjida kɛnkɛn,

o bɛɛ ra mɔgɔ dama dama le bɛna kisi.

28Sabu Matigi ka kiti min latigɛ, a bɛna o kiti tigɛ joona joona dunuɲamɔgɔw kan9.27-28 Nin kuma fɔra Ezayi 10.22-23..»

29Cira Ezayi tun k’a fɔ fana ko:

«Ni Fangatigi Ala tun ma makari an na ka duruja dɔ to an ye,

an tun bɛna ban pewu i ko Sodɔmukaw,

an tun bɛna kɛ i ko Gomɔrikaw le9.29 Nin kuma fɔra Ezayi 1.9..»

Terenninya tɛ sɔrɔ sariya sababu ra

(Rɔmukaw 3.19-29; Galasikaw 3.8-14,21-29)

30Ayiwa, an bɛna mun le fɔ sa? Siya wɛrɛ mɔgɔ* minw tun tɛ terenninya sira ɲinina, Ala ka olugu jate mɔgɔ terenninw ye; o ka o terenninya sɔrɔ lanaya sababu ra. 31K’a sɔrɔ Izirayɛlimɔgɔw, olugu minw tun bɛ terenninya ɲinina sariya sababu ra, olugu ma o sɔrɔ. 32Mun kosɔn? Sabu Izirayɛlimɔgɔw m’a ɲini lanaya sababu ra, nka o k’a ɲini o yɛrɛ ta kɛwalew le sababu ra. O sen talonna kabakuru le ra ka ben. 33I n’a fɔ a sɛbɛra Kitabu kɔnɔ cogo min na, ko:

«A flɛ, ne bɛ sentalon kabakuru dɔ bla Siyɔn,

min bɛna kɛ dɔw kunnacɛn sababu ye.

Nka ni mɔgɔ min ka a jigi la a kan, Ala tɛna o tigi janfa fiyewu9.33 Nin kuma fɔra Ezayi 28.16.!»

10

1Ayiwa, ne balemaw, ne bɛ min fɛ ni ne jusukun bɛɛ ye, ani ne bɛ Ala daarira min na ne ta siya Izirayɛlimɔgɔw ta ko ra, o ye ko o ye kisi. 2Sabu ne bɛ nin seereya kɛ, ko o cɛsirinin lo Ala ko ra, nka hakiri tɛ o fɛ. 3Ala bɛ mɔgɔ jate mɔgɔ terennin ye cogo min na, o ma o faamu. O b’a fɛ ka kɛ mɔgɔ terenninw ye o yɛrɛ ta kɛwalew le sababu ra. O ra, Ala bɛ mɔgɔ jate mɔgɔ terennin ye sira min fɛ, o ma sɔn o ma. 4Kirisita* le kɛra sariya* laban ye, janko ni mɔgɔ minw bɛɛ ka la ale ra, Ala ye olugu jate mɔgɔ terenninw ye.

Ni mɔgɔ min ka la Matigi ra o bɛ kisi

5Ayiwa, mɔgɔ bɛ se ka jate mɔgɔ terennin ye sariya* sababu ra cogo min na, cira Musa ka o fɔ; a ko: «Ni mɔgɔ min ka se ka nin kow sira tagama, o tigi bɛ kisi o sababu ra10.5 Nin kuma fɔra Sarakalasebagaw 18.5..» 6Mɔgɔ bɛ se ka jate mɔgɔ terennin ye lanaya sababu ra cogo min na, o fɔra, ko: «I kana a fɔ i yɛrɛ kɔnɔ ko: ‹Jɔn le bɛna yɛlɛn ka taga sankolo ra an ye?› (O kɔrɔ ye ko ka Kirisita* lajigi.) 7Walama ko: ‹Jɔn le bɛna jigi dugukolo jukɔrɔ an ye?› (O kɔrɔ ye ko ka Kirisita lawuri ka bɔ saya ra.)» 8O kuma bɛ mun le fɔ sa? A ko: «Kuma bɛ i kɛrɛ fɛ, a bɛ i da ra, a bɛ i jusukun na fana.» O kuma ye lanaya ta kuma le ye, an bɛ min waajuri kɛra mɔgɔw ye. 9Ni i k’a fɔ i da ra ko Yesu le ye Matigi ye, ani ka la a ra i jusukun na ko Ala k’a lakunu ka bɔ saya ra, i bɛ kisi. 10Sabu ka la Yesu ra i jusukun na, o le b’a to Ala bɛ i jate mɔgɔ terennin ye; k’a fɔ i da ra, o le b’a to i bɛ kisiri sɔrɔ. 11Sabu a sɛbɛra Kitabu kɔnɔ ko: «Ni mɔgɔ o mɔgɔ ka la Matigi ra, Ala tɛna o tigi janfa fiyewu10.11 Nin kuma fɔra Ezayi 28.16..» 12O kosɔn Yahudiyaw o, siya wɛrɛ mɔgɔw* o, dɔ ma bɔ dɔ ra; Matigi kelenpe le bɛ o bɛɛ kunna, ani minw bɛɛ bɛ a tɔgɔ wele, a bɛ koɲuman kɛ olugu bɛɛ ye k’a caya. 13Sabu a sɛbɛra ko: «Ni mɔgɔ o mɔgɔ ka Matigi tɔgɔ wele, o tigi bɛ kisi10.13 Nin kuma fɔra Yowɛli 3.5..»

14Nka o bɛna a tɔgɔ wele cogo di, ni o ma la a ra? O bɛna la a ra cogo di, ni o ma a ko mɛn? O bɛna a ko mɛn cogo di, ni mɔgɔ ma a waajuri kɛ? 15Mɔgɔ bɛna a waajuri kɛ cogo di, ni mɔgɔ ma ci a kama? I n’a fɔ a sɛbɛra Kitabu kɔnɔ cogo min na, ko: «Minw bɛ na ni kibaro dimanw ye, olugu nacogo ka ɲi10.15 Nin kuma fɔra Ezayi 52.7..» 16Nka o bɛɛ n’a ta, mɔgɔw bɛɛ ma sɔn Kibaro Diman* ma. O kosɔn cira Ezayi k’a fɔ ko: «Matigi, jɔntigi le sɔnna ka la an ta waajuri kumaw ra10.16 Nin kuma fɔra Ezayi 53.1.?»

17Ayiwa, an bɛ waajuri min lamɛn, lanaya bɛ sɔrɔ o le fɛ; o waajuri bɔra Kirisita ta kuma le ra.

18Ayiwa, ne ko: Yala Izirayɛlimɔgɔw ma o waajuri mɛn le wa? O k’a mɛn kɛ! Sabu a sɛbɛra ko:

«O kumakan sera dugukolo fan bɛɛ ra;

o ta kumaw sera fɔ dunuɲa danw na10.18 Nin kuma fɔra Zaburu 19.5..»

19Ayiwa, ne bɛ ɲininkari kɛ tuun, ko: Yala Izirayɛlimɔgɔw ma o faamu le wa? Cira Musa kɔnna k’a fɔ ko:

«Aw tɛ siya min jatera,

ne bɛna a to o celiya ye aw mina;

aw bɛ siya min flɛra hakirintan ye,

ne bɛna a to o dimi ye aw mina10.19 Nin kuma fɔra Sariya 32.21..»

20O kɔ, cira Ezayi fana k’a ja gbɛlɛya k’a fɔ ko:

«Mɔgɔ minw tun tɛ ne yɔrɔɲinina, olugu ka ne ye;

minw tun tɛ miirira ne ta ko ra, ne ka ne yɛrɛ yira olugu le ra10.20 Nin kuma fɔra Ezayi 65.1..»

21Nka Izirayɛlimɔgɔw ta ko ra, a ko:

«Ne ka ne boro lɔ tere kururu bɛɛ

siya murutinin ni siya bannin dɔ le ye10.21 Nin kuma fɔra Ezayi 65.2..»

11

Ala ma ban Izirayɛlimɔgɔw ra

1Ayiwa, ni a bɛ ten o, o kɔrɔ ye ko Ala banna a ta mɔgɔw, Izirayɛlimɔgɔw ra wa? Fiyewu! Sabu ne fana ye Izirayɛliden le ye, ne bɔra Iburahima ta duruja ra, Boniyaminu ta gba ra. 2Ala kɔnna ka a ta mɔgɔ minw ɲanawoloma ka o kɛ a ta ye, a ma ban olugu ra. Cira Iliya11.2 Iliya: Dɔw b’a fɔ a ma ko Eli. ka kuma min fɔ Izirayɛlimɔgɔw kama Ala ɲa kɔrɔ, Kitabu ka min fɔ o ko ra, aw ma o lɔn wa? 3A ko: «Matigi, o ka i ta ciraw faga, ka i ta sarakajɛnifɛnw* cici. Ne kelenpe le tora; o b’a fɛ ka ne fana faga11.3 Nin kuma fɔra Masacɛw fɔlɔ 19.10,14..» 4Nka Ala ka a jaabi cogo di? A ko: «I kelen ma to; ne ka mɔgɔ waga wolonfla le mara ne yɛrɛ ye. Olugu si ma o kinbiri gban Baali* kɔrɔ ka a bato11.4 Nin kuma fɔra Masacɛw fɔlɔ 19.18..» 5O cogo ra fana, an bɛ wagati min na sisan, Izirayɛlimɔgɔw tɔ fitini bɛ yi, Matigi ka minw ɲanawoloma ka kaɲa ni a ta nɛɛma ye. 6Ayiwa, ni Ala ka o ɲanawoloma ka kaɲa ni a ta nɛɛma ye, o cogo ra o yɛrɛ ta kɛwalew nɔ tɛ tuun; ni o tɛ, Ala ta nɛɛma tɛna kɛ nɛɛma ye tuun.

7Ayiwa, o kɔrɔ le ye di? Izirayɛlimɔgɔw tun bɛ min ɲinina, o ma o sɔrɔ; Ala ka minw ɲanawoloma, olugu le ka o sɔrɔ. Tɔw jusukun gbɛlɛyara. 8I n’a fɔ a sɛbɛra Kitabu kɔnɔ cogo min na, ko:

«Ala ka o hakiri lasunɔgɔ,

janko o kana yeri kɛ,

ani o kana mɛnni kɛ o toro ra.

A kɛra ten le fɔ ka na se bi ma11.8 Nin kuma fɔra Sariya 29.3; Ezayi 6.10..»

9Dawuda fana ko:

«Ala y’a to o ta domunibaw ye kɛ jan ye ka o mina,

ka kɛ jɔ ye ka o mina, ka kɛ o ben sababu ye;

o ye kɛ o ta kojugu sara ye.

10Ala ye o ɲaw ye fin, o kana yeri kɛ tuun;

ka sɛgɛ la o kan, o kɔ kurunin ye to wagati bɛɛ.11.10 Nin kuma fɔra Zaburu 69.23-24.»

Ala ka min kɛ siya wɛrɛ mɔgɔw ye

(Matiyu 21.40-43; Ɛfɛsikaw 2.7-13)

11Ayiwa, ne ko: Izirayɛlimɔgɔw talonna minkɛ, yala o benna pewu le wa? Fiyewu! Nka o ta firiri kɛra sababu ye k’a to siya wɛrɛ mɔgɔw* ka kisiri sɔrɔ, janko olugu celiya ye kɛ o ra. 12Ayiwa, ni Izirayɛlimɔgɔw ta firiri kɛra nafa ye dunuɲamɔgɔw fɛ o, ani o majigira minkɛ, ni o kɛra, nafa ye siya wɛrɛ mɔgɔw fɛ, o tuma ni o bɛɛ nana yɛlɛma ka na Ala fɛ, o tɛna kɛ koba ye ka tɛmɛ a tɔ bɛɛ kan wa?

13Ne bɛ nin fɔra sisan aw siya wɛrɛ mɔgɔw* le ye. Ala ka ne kɛ siya wɛrɛ mɔgɔw ta ciraden* ye, ne fana bɛ ɲagari o baara kosɔn, 14janko ni a bɛ se ka kɛ, o celiya ye kɛ ne ta siyamɔgɔw ra, ka kɛ sababu ye k’a to dɔw ye kisi. 15Sabu Ala ka o bla kɛrɛ fɛ minkɛ, ni o kɛra, sababu ye ka bɛn don dunuɲamɔgɔw ni Ala cɛ, o tuma ni Ala nana o bla o nɔ ra do? O bɛna kɛ koba le ye, ka kɛ i ko suw le kununa ka bɔ saya ra.

16Ni burukun fɔlɔ dira Ala ma saraka ye, a tɔ bɛɛ le bɛ saninya. Ni yiri lilinw saninyanin lo, a borow fana saninyanin lo. 17Ayiwa, Izirayɛlimɔgɔw, minw ye oliviye ɲanaman yiriborow ye, ni Ala ka o yiriboro dɔw tigɛtigɛ ka ele nɔrɔ o nɔ ra, ele siya wɛrɛ* mɔgɔ min ye kongo oliviye yiriboro ye, ni Ala k’a to ele ka nafa sɔrɔ oliviye ɲanaman lilinw na, k’a to o yiri ji ye ele baro, 18ele kana waso yiri ɲanaman ta borow ma. Ni i bɛ waso, i ka kan k’a lɔn ko ele le ma lilinw mina; nka lilinw le ka ele mina.

19I bɛna a fɔ ko: «O yiriborow ma tigɛ ka bɔ yi, janko ne le ye nɔrɔ o nɔ ra wa?» 20Can lo! Olugu tigɛra ka bɔ yi o ta lanabariya le kosɔn, ele nɔrɔra o nɔ ra i ta lanaya kosɔn. O kosɔn ele kana waso, nka siran Ala ɲa! 21Sabu ni Ala ma yiriboro ɲanaman to yi, a tɛna ele fana to yi. 22Aw y’a flɛ, Ala ta ɲumanya ni a ta fariya bɛ yira cogo min na. Minw bɛ bɔ a ta sira kan, a ta fariya bɛ se olugu le ma, nka Ala ta ɲumanya bɛ ele kan, ni i kɔni ka to a ta ɲumanya ra. Ni o tɛ, ele fana bɛna tigɛ ka bɔ yi. 23Ni Izirayɛlimɔgɔw fana ka bɔ o ta lanabariya sira kan, Ala bɛna o nɔrɔ o nɔkɔrɔ ra; sabu se bɛ Ala ye ka o nɔrɔ kura ye tuun. 24Ele tigɛra ka bɔ kongo oliviye yiri ra, ka na ele nɔrɔ oliviye ɲanaman yiri ra, k’a sɔrɔ aw tɛ yiri suguya kelen ye! Olugu minw ta yiri lo, olugu nɔrɔ tɛna diya belen wa?

Izirayɛlimɔgɔ tɔw ta kisiri ko

25Ayiwa, ne balemaw, ne b’a fɛ aw ye nin gundo lɔn, janko aw kana aw yɛrɛ jate hakiritigiw ye ka tɛmɛ tɔw kan. Izirayɛlimɔgɔ dɔw jusukun gbɛlɛyara, fɔ Ala ka siya wɛrɛ mɔgɔ* minw ɲanawoloma, olugu bɛɛ ye don fɔlɔ. 26O cogo ra Izirayɛli bɛɛ bɛna kisi, i n’a fɔ a sɛbɛra cogo min na, ko:

«Kisibaga* bɛna bɔ Siyɔn,

a bɛna Yakuba ta denw ta terenbariya bɔ o ra.

27Ne bɛna o jɛnɲɔgɔnya le don ni o ye,

ni ne ka na o ta jurumunw bɔ o kunna tuma min na11.27 Nin kuma fɔra Ezayi 59.20-21..»

28Ayiwa, Izirayɛlimɔgɔw ma sɔn Kibaro Diman* ma minkɛ, o ra o kɛra Ala juguw ye, janko aw ye o nafa sɔrɔ. Nka ka kaɲa ni Ala ta ɲanawolomari ye, Ala bɛ o kanu a ta layiri taninw kosɔn o bɛmaw ye. 29Sabu Ala bɛ fɛn minw di, a tɛ sekɔ ka o mina tuun; a tɛ mɔgɔ wele, ka sekɔ ka ban o tigi ra tuun. 30Fɔlɔfɔlɔ aw tun tɛ Ala kan mina; Izirayɛlimɔgɔw nana ban Kibaro Diman ma minkɛ, o kɛra sababu ye k’a to Ala hinara aw ra. 31O cogo ra, olugu le ka Ala kan bla, janko Ala ye hina aw ra; Ala hinara aw ra cogo min na, a bɛna hina olugu fana ra ten. 32Sabu Ala ka mɔgɔw bɛɛ to o ta kanminabariya ra, ka na hina o bɛɛ ra.

Ala ta sebagayaba

33E! Can ra, Ala ta fɛntigiya, ani a ta hakiritigiya, ani a ta lɔnniya dunya tɛ se ka lɔn! A ta kolatigɛninw ka bon ka tɛmɛ adamaden hakiri dan kan! A ta siraw tɛ se ka lɔn! 34I n’a fɔ a sɛbɛra cogo min na, ko:

«Jɔn le ka Matigi Ala ta miiriya lɔn?

Jɔn le kɛra a ladibaga ye?

35Jɔn le kɔnna ka fɛn di Ala ma, ka n’a fɔ ko ale ta juru b’a ra11.35 Nin kuma fɔra Ayuba 41.3.?»

36Fɛn bɛɛ bɔra ale le ra, fɛn bɛɛ bɛ a nɔ ra ale le baraka ra, fɛn bɛɛ bɛ ale le ta ye; a ka kan ni bonya ye wagati bɛɛ, ani tuma bɛɛ! Amina.

12

Lanabaga ta tagamacogokura

1Ayiwa, ne balemaw, i n’a fɔ Ala ka o ɲumanyaba kɛ an ye, o kosɔn ne bɛ aw daari ko aw ye aw yɛrɛ farikolo di Ala ma, i ko saraka ɲanaman, ani saraka saninman, saraka min ka di Ala ye; o le fana ye batorisɔbɛ ye. 2Aw kana aw ta kokɛtaw kaɲa ni nin dunuɲamɔgɔw ta ye. Nka aw y’a to Ala yɛrɛ ye miiriyakura don aw hakiri ra, ka aw yɛlɛma; o cogo ra, Ala bɛ min fɛ, min ka ɲi, min ka di a ye, min dafanin lo, aw bɛna o faamu.

Lanabagaw ka kan ka jɛn ka baara kɛ

(Korɛntikaw fɔlɔ 12.12-27; Ɛfɛsikaw 4.1-16)

3Ala ka nɛɛma min kɛ ne ye, o nɛɛma baraka ra ne b’a fɔ aw bɛɛ kelen kelen ye ko Ala ka aw kɛ min ye, aw kana aw yɛrɛ jate ka tɛmɛ o kan; aw ye yɛrɛmajigiya don aw yɛrɛ ra. Ala ka se min di aw ma aw ta lanaya kosɔn, aw ye aw ta kow kɛ ka kaɲa ni o le ye. 4Farikolo kelen le bɛ an fɛ, nka a yɔrɔw ka ca. An farikolo yɔrɔ si ni si ta baara tɛ kelen ye fana. 5O cogo kelen na, anw lanabagaw ka ca, nka an bɛɛ kɛra farikolo kelen ye Kirisita* ta jɛnɲɔgɔnya ra; an bɛɛ sirira ɲɔgɔn na, ka kɛ ɲɔgɔn farikolo yɔrɔ dɔ ye. 6Nka an ninyɔrɔw tɛ kelen ye ka kaɲa ni Ala ta nɛɛma dinin ye an ma. O kosɔn ni Ala bɛ kuma don min da ra ka mɔgɔw waaju, o tigi ye o kɛ ka kaɲa ni lanaya ye. 7Ni dɔ ta kɛra baara ye, o tigi ye o baara kɛ. Ni min ta kɛra karan ye, o tigi ye mɔgɔw karan. 8Ni min ta kɛra ka mɔgɔw ja gbɛlɛya, o tigi ye o kɛ. Min bɛ mɔgɔw sɔn, o tigi ye a boro labla ka o kɛ. Ni min kɛra mɔgɔw ɲamɔgɔ ye, o tigi ye o kɛ ka ɲa. Min bɛ ɲanibagatɔw dɛmɛ, o tigi ye o kɛ ni ɲagari ye.

Lanabagaw ka kan ka tagama kanuya ra

9Aw ta ɲɔgɔnkanu kana kɛ ni flankafuya ye. Aw ye kojugu haramuya. Aw ye nɔrɔ koɲuman le ra kosɛbɛ. 10Aw ye ɲɔgɔn kanu kosɛbɛ i ko balemaw. A ye kɛ bɛɛ jusu ra ko ale le ka kan ka kɔn ka tɔw bonya. 11Aw ye aw yɛrɛ cɛsiri baara ra, aw kana kɛ salibagatɔw ye. Aw ye baara kɛ Matigi ye ni aw jusukun bɛɛ ye. 12Jigiya min bɛ aw fɛ, aw ye ɲagari o kosɔn. Aw ye tɔɔrɔ muɲu; aw ye jija Aladaari ra.

13Ala ta mɔgɔ minw mako bɛ dɛmɛri na, aw ye olugu dɛmɛ. Aw ye jija ka lonanw ladon. 14Minw bɛ aw tɔɔrɔ, aw ye dugawu kɛ olugu ye; aw ye dugawu le kɛ, aw kana mɔgɔ danga. 15Minw bɛ ɲagari, aw ye ɲagari ni olugu ye; minw bɛ kasi, aw ye kasi ni olugu ye. 16Aw ye bɛn kelen ma. Aw kana miiri kobabaw ma ka aw yɛrɛ bonya, aw ye sɔn yɛrɛmajigiya le ma. Aw kana aw yɛrɛ jate ko aw ye hakiritigiw ye.

17Ni mɔgɔ dɔ ka kojugu kɛ aw ra, aw kana o juru sara ni kojugu dɔ wɛrɛ ye. Aw ye jija ka koɲuman kɛ bɛɛ ye. 18Ni a kɔni ka dan aw ma, aw ye aw seko bɛɛ kɛ k’a to hɛra ye kɛ aw ni mɔgɔ bɛɛ cɛ. 19Ne balema kanuninw, aw yɛrɛ kana aw yɛrɛ dimibɔ; aw y’a to Ala ma. Sabu a sɛbɛra Kitabu kɔnɔ, ko: «Ne le bɛna hakɛ bɔ, ne le bɛna kojugu juru sara. Matigi Ala ko ten12.19 Nin kuma fɔra Sariya 32.35..» 20Ala ta Kuma ko fana, ko: «Ni kɔngɔ bɛ i jugu ra, domuni di a ma; ni minlɔgɔtɔ b’a ra, ji di a ma. Ni i bɛ o kɛra, a bɛ i ko i bɛ takami le cɛra ka o kɛ a kun na12.20 Nin kuma fɔra Zanaw 25.21-22..» 21I kana a to kojugu ye se i ra. Nka jija ka koɲuman kɛ ka se sɔrɔ kojugu kan.

13

Lanabagaw ka kan ka koro fagamaw ye

(Piyɛri fɔlɔ 2.13-17)

1Ayiwa, mɔgɔ bɛɛ ka kan ka koro fagamaw ye; sabu fanga tɛ yi, ni min ma bɔ Ala ra. Fagama minw sigira, Ala le ka olugu sigi. 2O kosɔn mɔgɔ min bɛ ban fagamaw ta ma, o tigi banna Ala ta Kuma le ma. Minw fana bɛ ban fagamaw ta ma, olugu bɛna kiti le lase o yɛrɛ ma. 3Ni i bɛ koɲuman kɛ, i sirankun tɛ fagamaw ɲa. Ni i bɛ kojugu kɛ, o le b’a to i bɛ siran fagamaw ɲa. Ni i t’a fɛ ka siran fagamaw ɲa, o tuma i ye koɲuman kɛ; ni i ka koɲuman kɛ, o bɛna i tando. 4Fagamaw bɛ baara min kɛra, o bɛ o kɛra Ala le ye, aw ta ɲa kosɔn. Ni i bɛ kojugu kɛ, o tuma i ka kan ka siran o ɲa, sabu maramafɛn min bɛ o boro, o tɛ o boro gbansan. O bɛ Ala ta baara le ra; o bɛ Ala dimibɔ kojugukɛbaga ra, ka a ta kojugu hakɛ bɔ o ra. 5O kosɔn aw ka kan ka koro fagamaw ye; o bɛ se ka tɔɔrɔ min lase an ma, a kana kɛ o ɲasiran dɔrɔn kosɔn, nka aw yɛrɛ ka kan ka a lɔn aw jusukun na ko ka koro o ye, ko o ka ɲi.

6O le kosɔn fana aw bɛ ninsɔngɔ sara. Sabu fagama minw bɛ o baara kɛra, Ala le ka olugu bla o baara ra, ko o y’a kɛ ka ɲa. 7Ayiwa, mɔgɔ bɛɛ kelen kelen ka kan ni min ye, aw ye o kɛ o ye. Aw ka kan ka ninsɔngɔ sara min ye, aw ye a sara o ye. Aw ka kan ka wusugu sara min ye, aw ye a sara o ye. Aw ka kan ka siran min ɲa, aw ye siran o ɲa. Min ka kan ni bonya ye, aw ye o bonya.

Ka tagama kanuya ra

(Matiyu 22.35-40; Yuhana fɔlɔ 3.11-23)

8Ayiwa, ne balemaw, ni ɲɔgɔnkanu tɛ, mɔgɔ si ta juru wɛrɛ kana kɛ aw ra; sabu ni mɔgɔ min bɛ mɔgɔ tɔw kanu, o tigi ka Ala ta sariya bɛɛ le dafa. 9Sabu ci minw fɔra ko: «I kana jɛnɛya kɛ, i kana mɔgɔ faga, i kana sonyari kɛ, i kana ɲabɔ mɔgɔ borofɛn fɛ,» ani a tɔw bɛɛ, o kumaw bɛɛ bɛ nin kuma kelen le kɔnɔ ko: «I ka kan ka i mɔgɔɲɔgɔn kanu i ko i yɛrɛ13.9 Nin kuma fɔra Bɔri 20.13-17; Sariya 5.17-21; Sarakalasebagaw 19.18..» 10Ni i bɛ i mɔgɔɲɔgɔn kanu, i tɛ kojugu kɛ a ra. O kosɔn ni i bɛ tɔw kanu, i ka Ala ta sariya* bɛɛ le dafa.

Ka dibirakow dabla

11Ayiwa, aw ka kan ka o kuma jate, sabu an bɛ wagatigbɛlɛn min na sisan, aw yɛrɛ ka o lɔn. Aw kunutuma sera ka bɔ sunɔgɔ ra, sabu kisiri yɔrɔ ka surun an na sisan ka tɛmɛ an ta lanaya daminawagati kan. 12Ne balemaw, su janfara dɛ! Dugugbɛ surunyara. Kɛwalejugu minw bɛ kɛ dibi ra, an ye o dabla pewu, ka an yɛrɛ labɛn ka tagama yeelen le ra. 13An ye an tagamacogo teren, k’a gbɛ i n’a fɔ an bɛ kow kɛ tere fɛ cogo min na. An ye an yɛrɛ kɔrɔsi domuniba dama tɛmɛninw ma, ani dɔrɔtɔya, ani jatɔya, ani marobariyako dama tɛmɛninw, ani kɛrɛmisɛnw, ani ɲangboya. 14Aw ye Matigi Yesu Kirisita ta cogo don aw yɛrɛ ra i ko derege; aw kana miiri aw farisogo ta negerakow ra, ko aw bɛ farisogo diyanyakow kɛ.

14

Lanabagaw ka kan ka ɲɔgɔn ta ko muɲu

(Korɛntikaw fɔlɔ 4.3-5; 8.1-13; 10.23-33)

1Ne balemaw, aw ra minw baraka ka dɔgɔ lanaya ra, aw ye sɔn olugu ma; aw kana o ta miiriya sɔsɔ. 2Dɔ fɛ, domunifɛn bɛɛ bɛ se ka domu; nka dɔ baraka ka dɔgɔ lanaya ra minkɛ, ale bɛ nankɔrafɛnw dɔrɔn le domu. 3Min bɛ domunifɛn bɛɛ domu, ale kana a mɔgɔɲɔgɔn mafiyɛnya, ko mun kosɔn a tɛ fɛn bɛɛ domu; min tɛ domunifɛn bɛɛ domu, ale fana kana a mɔgɔɲɔgɔn jaraki, ko mun kosɔn a bɛ fɛn bɛɛ domu; sabu Ala sɔnna a ma. 4Ele ye jɔn ye, ko ele bɛ mɔgɔ wɛrɛ ta baaraden jaraki? Ni a lɔra o, walama ni a benna o, o ye a matigicɛ ta ko le ye. A fana bɛna teren, sabu se bɛ Matigi Ala ye ka baraka don a ra.

5Ayiwa, mɔgɔ dɔ bɛ yi, ale bɛ lonw bɔ ɲɔgɔn na, nka dɔ wɛrɛ fɛ lonw bɛɛ ka kan. Miiriya min bɛ min fɛ, o ye to ni o ye, sigiya kana kɛ a fɛ. 6Min bɛ lonw bɔ ɲɔgɔn na, ale bɛ o kɛ ka Matigi le bonya. Min bɛ domunifɛn bɛɛ domu, ale bɛ o kɛ ka Matigi le bonya, sabu a bɛ baraka la Ala ye; min fana tɛ domunifɛn bɛɛ domu, ale bɛ o kɛ ka Matigi le bonya, sabu ale fana bɛ baraka la Ala ye.

7An si tɛ ɲanamanya an yɛrɛ ye, an si tɛ sa fana an yɛrɛ ye. 8Ni an bɛ ɲanamanya, an bɛ ɲanamanya Matigi le ye; ni an bɛ sa, an bɛ sa Matigi le ye. O kosɔn ni an ɲanaman lo o, ni an sara o, an ye Matigi ta le ye. 9Kirisita* sara, ka kunu ka bɔ saya ra, janko ka kɛ suw ni ɲanamanw bɛɛ Matigi ye. 10Ayiwa, mun kosɔn ele bɛ i balema jaraki? Mun kosɔn ele fana bɛ i balema mafiyɛnya? K’a sɔrɔ an bɛɛ le bɛna taga lɔ Ala ɲa kɔrɔ, a bɛ an ta kiti tigɛ. 11Sabu a sɛbɛra Kitabu kɔnɔ, ko:

«Matigi ko:

‹Ne bɛ kari ko sigiya t’a ra, ko ne le ye Ala ɲanaman ye;

adamadenw bɛɛ bɛna o kinbiri gban ne le kɔrɔ,

bɛɛ da bɛna ne tando14.11 Nin kuma fɔra Ezayi 45.23..› »

12O cogo ra, an bɛɛ kelen kelen bɛna taga an yɛrɛ ta ɲafɔ Ala ɲa kɔrɔ lon dɔ.

Lanabaga man kan ka a balema kunnacɛn

(Korɛntikaw fɔlɔ 8.1-13)

13O kosɔn an kana ɲɔgɔn jaraki tuun. Nka aw ye jija k’a to aw kana foyi kɛ min bɛ se ka kɛ sababu ye ka aw balema dɔ bla kojugu ra, walama ka a kunnacɛn. 14An Matigi Yesu baraka ra, ne kɔni k’a lɔn k’a gbɛya, ani ne lanin b’a ra ko domunifɛn tɛ yi min ma saninya. Ni mɔgɔ min ka domunifɛn jate ko a saninyanin tɛ, a saninyanin tɛ o tigi le fɛ. 15Ni ele bɛ fɛn min domu, ni o bɛ kɛ sababu ye ka i balema jusu kasi, o tuma i ma kanuya sira tagama. Kirisita* sara o balema min kosɔn, i kana a to i ta domunifɛn ye kɛ sababu ye ka o lafiri. 16Aw b’a jate ko fɛn min ka ɲi, o man kan ka kɛ sababu ye k’a to mɔgɔw ye aw tɔgɔjugu fɔ. 17Ala ta Masaya* kun tɛ domuni ni minni ye; nka a kun ye Nin Saninman* ta terenninya ni a ta jususuma ni a ta ɲagari le ye. 18Mɔgɔ min bɛ baara kɛ Kirisita ye ni o miiriya ye, o tigi ko ka di Ala ye; mɔgɔw fana bɛ a tɔgɔɲuman fɔ.

19O le kosɔn, fɛn min bɛ na ni hɛra ye, ka an bɛɛ kelen kelen lataga ɲa lanaya ra, an ye jija ka o le ɲini. 20Ala ka min kɛ i balema ye, i kana o cɛn domunifɛn kosɔn. Can lo, domunifɛn bɛɛ ka ɲi; nka ni a domuko bɛ kɛ sababu ye ka i balema bla kojugu ra, o man ɲi. 21O kosɔn ni i tɛ sogo ɲimi, ni i tɛ duvɛn min, fɛn o fɛn bɛ se ka kɛ sababu ye ka i balema dɔ bla jurumun na, ni i bɛ se ka o fɛnw bɛɛ ye ka o to yi, o ka ɲi. 22Ayiwa, aw ta miiriya ye min ye o ko ra, o ye to aw yɛrɛ ni Ala cɛ. Mɔgɔ min bɛ domunifɛn jate fɛnɲuman ye, ka a domu, hali a tɛ sigiya a jusukun na, o tigi ta ɲana. 23Nka ni i bɛ fɛn dɔ domu k’a sɔrɔ sigiya bɛ ele yɛrɛ jusukun na o ko ra, ele jarakinin lo, sabu i bɛ ko kɛ k’a sɔrɔ ele yɛrɛ ma la a ra ko a bɛnnin lo. Ni i bɛ ko o ko kɛ k’a sɔrɔ i yɛrɛ ma la a ra ko a bɛnnin lo, o ye jurumun le ye.

15

Lanabaga barakantanw dɛmɛcogo

1Anw minw baraka ka bon lanaya ra, an ye sɔn barakantanw ma ni o ta barakantanya ye; an kana an yɛrɛ diyanyakow kɛ. 2An ye an mɔgɔɲɔgɔn diyanyakow le kɛ, a ta ɲa kama, janko a baraka ye bonya lanaya ra. 3Sabu hali Kirisita* ma a yɛrɛ diyanyako kɛ. Nka a kɛra i n’a fɔ min sɛbɛra Kitabu kɔnɔ, ko: «I mafiyɛnyabagaw bɛ mafiyɛnyarikuma minw fɔ i ma, o kumaw bɛ ben ne le kan15.3 Nin kuma fɔra Zaburu 69.10..» 4Kuma minw bɛɛ sɛbɛra Kitabu kɔnɔ kakɔrɔ, o sɛbɛra le ka an karan muɲuri ra, ka an jusu saaro, janko an ye jigi sɔrɔ. 5Muɲuri tigi Ala, ani jususaaro tigi Ala y’a to aw ye bɛn kelen ma, ka kaɲa ni Yesu Kirisita ta miiriya ye. 6Ni o kɛra, aw bɛɛ bɛ jɛn ka aw kan kɛ kelen ye, ka Ala bonya, min ye an Matigi Yesu Kirisita Fa ye.

Yesu Kirisita nana mɔgɔw bɛɛ kosɔn

(Ɛfɛsikaw 2.11-19)

7Kirisita* sɔnna aw ma cogo min na, aw fana ye sɔn ɲɔgɔn ma ten; o le bɛ bonya la Ala tɔgɔ kan. 8Ne b’a fɔ aw ye ko Kirisita kɛra Yahudiyaw ta baaraden ye, janko Ala tun ka layiri minw ta o bɛmaw ye, a ye o dafa, k’a yira ko ni Ala ka min fɔ, a bɛ o kɛ. 9A nana minkɛ, o kosɔn siya wɛrɛ mɔgɔw* fana bɛ Ala bonya Ala ta makari kosɔn, i n’a fɔ a sɛbɛra Kitabu kɔnɔ cogo min na, ko:

«O kosɔn ne bɛna i tɔgɔ tando siya wɛrɛ mɔgɔw cɛ ra,

ka dɔnkiriw la ka i tɔgɔ bonya15.9 Nin kuma fɔra Samawilu flanan 22.50; Zaburu 18.50..»

10A sɛbɛra fana tuun ko:

«Aw siya wɛrɛ mɔgɔw, aw ye ɲagari ni Ala ta mɔgɔw ye15.10 Nin kuma fɔra Sariya 32.43.!»

11A sɛbɛra fana tuun ko:

«Aw siya wɛrɛ mɔgɔw, aw bɛɛ ye Matigi tando;

dunuɲamɔgɔw bɛɛ ye a tando15.11 Nin kuma fɔra Zaburu 117.1.!»

12Cira Ezayi fana ko:

«Mɔgɔ dɔ bɛna bɔ Yese ta duruja ra;

a bɛna kɛ siya tɔw bɛɛ kunna,

a bɛna kɛ siya wɛrɛ mɔgɔw jigiya ye15.12 Nin kuma fɔra Ezayi 11.10..»

13Ayiwa, ne balemaw, jigi tugubaga Ala ye aw fa ɲagari ni jususuma ra, lanaya baraka ra, janko aw jigi ye bonya kosɛbɛ Nin Saninman* baraka ra.

Pɔli ta baarakɛcogo

(Korɛntikaw flanan 10.13-18)

14Ne balemaw, ne yɛrɛ lara a ra ko aw kɔni, aw ta miiriya ye koɲuman le ye; lɔnniya suguya bɛɛ bɛ aw fɛ, aw bɛ se ka ɲɔgɔn ladi fana. 15O bɛɛ n’a ta, ne ta sɛbɛ yɔrɔ dɔw ra, ne ka ne yɛrɛ ja gbɛlɛya ka ko dɔw fɔ aw ye, janko ka aw hakiri jigi; ne ka o kɛ, sabu Ala ka baraka don ne ra ka o baara karifa ne ma. 16A ka ne kɛ Yesu Kirisita ta baaraden ye aw siya wɛrɛ mɔgɔw* cɛ ra. Ala ka baara min di ne ma, ne bɛ o kɛ i ko Ala ta sarakalasebaga*, ka Kibaro Diman* fɔ, janko aw siya wɛrɛ mɔgɔw* ko ye diya Ala ye, ka kɛ Ala ta ye, ka bla danna Ala ye, Nin Saninman* baraka ra. 17O kosɔn ne bɛ baara min kɛra Ala ye, ne bɛ se ka ne yɛrɛ tando o ra Yesu Kirisita ta jɛnɲɔgɔnya ra. 18Sabu ne tɛna sɔn ka fɛn si fɔ, fɔ ne ka min kɛ Yesu Kirisita sababu ra, k’a to aw siya wɛrɛ mɔgɔw ye sɔn Ala ma; a ka o kɛ ne ta kuma ni ne ta kɛwalew le sababu ra, 19ani tagamasiyɛnw, ani kabakow, ani Ala Nin Saninman ta sebagaya. O cogo le ra, ne ka Kirisita* ta Kibaro Diman fɔ yɔrɔ bɛɛ, k’a damina Zeruzalɛmu ni a laminiw na, ka taga se fɔ Iliri jamana ra. 20Kirisita tɔgɔ ma deri ka fɔ yɔrɔ min na, ne tun t’a fɛ ka Kibaro Diman fɔ yɔrɔ wɛrɛ ni o yɔrɔ tɛ, janko ne kana taga baara kɛ mɔgɔ wɛrɛ ta baara nɔ ra. 21I n’a fɔ min sɛbɛra Kitabu kɔnɔ, ko:

«A tɔgɔ tun ma fɔ minw ye, olugu le bɛna a ye;

minw tun ma a ko mɛn, olugu le bɛna a lɔn15.21 Nin kuma fɔra Ezayi 52.15..»

Pɔli tun b’a fɛ ka taga Rɔmu

22Ayiwa, o baaraw bɛɛ le ka ne bari tuma caman ka taga aw fɛ yi.

23Nka sisan ne ta baara banna yan mara ra. Kabini san caman ne tun b’a fɛ ka taga aw fɛ yi; 24ne b’a fɛ ka tɛmɛ ka aw flɛ, ne tagatɔ Ɛsipaɲi jamana ra. Ni ne ka aw lɔgɔrakɛ dɔɔnin, aw bɛna ne dɛmɛ ka ne lase ne tagayɔrɔ ra. 25Sisan ne bɛ tagara Zeruzalɛmu ka taga lanabagaw ta cira ko ɲanabɔ. 26Sabu Masedoni jamana ni Akayi jamana lanabagaw k’a latigɛ o yɛrɛ ma ka o boro kɛ ɲɔgɔn kan, ka Yahudiya lanabaga fagantanw dɛmɛ Zeruzalɛmu. 27Olugu yɛrɛ le ka o ko latigɛ. Nka can ra, o ta kokɛta tun lo fana; sabu Ala ka nɛɛma min kɛ Yahudiya lanabagaw ye, ni olugu siya wɛrɛ mɔgɔw* ka dɔ sɔrɔ o ra, a ka kan fana olugu ye Yahudiya lanabagaw dɛmɛ ni o borofɛnw ye. 28Ni o kow ɲanabɔra, ni ne tagara o wari di, ne tagatɔ Ɛsipaɲi, ne bɛna tɛmɛ aw fɛ yi. 29Ne tagatɔ aw fɛ yi, ne k’a lɔn ko ne bɛna taga ni Kirisita* ta barakaba ye.

30Ayiwa, ne balemaw, ne bɛ aw daari an Matigi Yesu Kirisita tɔgɔ kosɔn, ani Nin Saninman* ta kanuya kosɔn, ko aw ye to ka Ala daari ne ye, ka ne dɛmɛ ne ta kɛrɛ ra; 31janko ne ye bɔsi Zude jamana lanabariw boro, ani ne bɛ tagara wari min di lanabagaw ma Zeruzalɛmu, o ye o mina ni ɲagari ye. 32Ni Ala ka o kɛ, ne ni ɲagari le bɛna se aw fɛ yi; ne bɛna nɛnɛkiriyɔrɔ sɔrɔ aw fɛ yi dɔɔnin fana. 33Hɛra tigi Ala ye kɛ ni aw bɛɛ ye. Amina.

16

Pɔli ta fori

1Ayiwa, ne bɛ an balemamuso Febe tɔgɔɲuman fɔ aw ye; Sankere lanabagaw ta jɛnkuru* dɛmɛbaga dɔ lo. 2Ni a ka se aw fɛ yi, aw y’a minako ɲa, an Matigi ta jɛnɲɔgɔnya kosɔn, k’a bonya i n’a fɔ Ala ta mɔgɔ ka kan ka bonya cogo min na. Ni a mako ka lɔ fɛn o fɛn na, aw y’a dɛmɛ o ra, sabu a ka balema caman dɛmɛ, ka ne yɛrɛ dɛmɛ.

3Aw ye Pirisili ni Akila fo; ne baarakɛɲɔgɔnw lo, Yesu Kirisita ta baara ra. 4Olugu le ka ne kisi, k’a kɛ fɔ o yɛrɛ nin tun bɛ ɲini ka to a ra; ne kelen le tɛ o waleɲumanlɔn, nka siya wɛrɛ mɔgɔ* lanabagaw ta jɛnkuruw bɛɛ lo.

5Lanabaga minw bɛ ɲɔgɔn lajɛn o ta so, aw ye olugu fana fo.

Aw ye ne balemacɛ kanunin Epayinɛti fo, min ye Azi jamana mɔgɔ fɔlɔ ye ka la Kirisita* ra.

6Aw ye Mariyamu fo, ale min ka baaragbɛlɛn caman kɛ aw ye.

7Aw ye Andoronikusi ni Zuniyasi fo. Ne siyaɲɔgɔn Yahudiya dɔw lo; an tun bɛ kaso ra fana ɲɔgɔn fɛ. Mɔgɔw bɛ olugu fana jate kosɛbɛ ciradenw* cɛ ra. O lara Yesu ra ne ɲa.

8Aw ye Anpiliyasi fo; ne balema kanunin lo Matigi ta jɛnɲɔgɔnya ra.

9Aw ye Uribɛni fo; ne baarakɛɲɔgɔn lo Kirisita ta baara ra.

Aw ye ne balema kanunin Sitakisi fo.

10Aw ye Apɛlɛsi fo; ale tɔɔrɔra Kirisita tɔgɔ kosɔn, nka a ta lanaya ma bɔ a nɔ ra.

Aw ye Aritobuli ta somɔgɔw fo.

11Aw ye Herodiyɔn fo; ne siyaɲɔgɔn Yahudiya dɔ lo.

Aw ye Narisisi ta somɔgɔw fo, olugu minw bɛ Matigi ta jɛnɲɔgɔnya ra.

12Aw ye Tirifɛni ni Tirifozi fo, o balemamuso fla minw jijanin bɛ Matigi ta baara ra.

Aw ye an balemamuso kanunin Pɛrisidi fo; ale ka baara kɛ Matigi ye kosɛbɛ.

13Aw ye Rufusi fo; Matigi ta mɔgɔ ɲanaman lo. Aw ye a bamuso fo; ne fana bamuso lo.

14Aw ye Asɛnkiriti fo, ani Filegɔn, ani Ɛrimɛsi, ani Patorobasi, ani Hɛrimasi, ani balema minw bɛɛ bɛ ni o ye.

15Aw ye Filolɔgi fo, ani Zuli; ka Nere ni a balemamuso fo, ka Olɛnpi fo, ani lanabaga minw bɛɛ bɛ ni o ye.

16Aw ye ɲɔgɔn fo ni kanuyafori saninman ye.

Kirisita ta lanabagaw bɛɛ bɛ aw fo.

Pɔli ta ladiri laban

17Ne balemaw, ne bɛ aw daari ko mɔgɔ minw bɛ lanabagaw faran, ka o kunnacɛn, aw ye aw yɛrɛ kɔrɔsi o mɔgɔw ra. An ka aw karan min na, o tɛ sɔn o ma. Aw ye aw yɛrɛ mabɔ o ra! 18O mɔgɔ suguyaw tɛ baara kɛ an Matigi Yesu Kirisita ye; o bɛ baara kɛ o yɛrɛ kɔnɔbara le ye. Mɔgɔ minw ma fɛn faamu lanaya ra, o bɛ olugu nɛgɛ ni kumadimanw ni mɔgɔmalasakumaw ye. 19Nka aw kɔni, aw ka Ala kan mina cogo min na, bɛɛ ka o lɔn. O kosɔn ne bɛ ɲagari aw kosɔn. Ne b’a fɛ fana ko aw ye kɛ hakiritigiw ye ka koɲuman kɛ; kojugu nɔ kana ye aw ta kɛwalew si ra.

20Ayiwa, a tɛna mɛɛn, hɛra tigi Ala bɛna Setana ɲɔɲɔ aw senw kɔrɔ.

An Matigi Yesu Kirisita ye nɛɛma aw ye.

21Ne baarakɛɲɔgɔn Timote bɛ aw fo; ani ne siyaɲɔgɔn Yahudiyaw, minw ye Lusisi, ani Jasɔn, ani Sosipatɛri ye.

22Ayiwa, ne Tɛritusi16.22 Tɛritusi le ka nin lɛtɛrɛ sɛbɛ Pɔli ye., ne min ka nin lɛtɛrɛ sɛbɛ, ne fana bɛ aw fo Matigi ta jɛnɲɔgɔnya ra.

23Ne ta jatigicɛ Gayusi bɛ aw fo; yan lanabagaw ta jɛnkuru bɛɛ ta jatigicɛ lo fana. Dugu warimarabaga Eratusi bɛ aw fo, ani an balemacɛ Karitusi.

24[An Matigi Yesu Kirisita ye nɛɛma aw bɛɛ ye. Amina.]

Ala tandori

25An ye Ala tando, se bɛ ale min ye ka aw baraka bonya ka kaɲa ni Kibaro Diman* ye, ne bɛ min waajuri kɛ, ka Yesu Kirisita ko fɔ, ka kaɲa ni Ala ta gundo yiranin ye an na; o gundo tun dogonin lo kabini san caman, 26nka sisan a yirara kɛnɛ kan ka kaɲa ni ciraw ta kuma fɔninw ye, ani Ala banbari ta kolatigɛnin. O gundo yirara, janko siyaw bɛɛ ye Kibaro Diman mɛn, ka sɔn Yesu ma, ka Ala kan mina.

27Ala kelenpe le ye hakiritigi ye. An ye ale tɔgɔ le tando tuma bɛɛ, ani wagati bɛɛ, Yesu Kirisita baraka ra. Amina.