CIRADENW TA

KƐWALEW

Kitabu faamucogo

Nin kitabu sɛbɛbaga ye Luka ye, min ka Yesu ta ko Kibaro Diman* kitabu sabanan sɛbɛ. A ka nin kitabu fana sɛbɛ a tericɛ Tehofili le tɔgɔ ra, i n’a fɔ kitabu fɔlɔ.

A bɛ kitabu damina ni Yesu ta yɛlɛnko ye ka taga sankolo ra. O kɔ, Yesu ta karamɔgɔdenw ka wagati min kɛ Zeruzalɛmu, sani Yesu ta layiri ye dafa, a bɛ o fɔ. Pantekɔtilon na, Yesu taganin kɔ tere tan na, Ala Nin Saninman* jigira karamɔgɔdenw kan, ka Ala ta sebagaya di o ma. O ka Yesu ta ko waajuri kɛ, ka Kibaro Diman fɔ. Lanabagaw cayara, Kibaro Diman ko bɔra Zeruzalɛmu ka se fɔ Zude mara yɔrɔ tɔw ra, ani Samari, ani dunuɲa yɔrɔ caman na. O kɛra ka kaɲa ni Yesu yɛrɛ ta cifɔnin ye, ko: «Nin Saninman bɛna jigi aw kan; o cogo ra aw bɛna sebagaya sɔrɔ ka kɛ ne seerew ye, ka kuma ne ta ko ra k’a damina Zeruzalɛmu, ani Zude mara bɛɛ, ani Samari mara, fɔ ka taga se dunuɲa dan bɛɛ ma» (1.8).

Nin kitabu damina ra, an b’a ye ko Piyɛri le bɛ i n’a fɔ lanabagaw ta jɛnkuru ɲamɔgɔ. Nka ka damina sura kɔnɔntɔn na, kitabu sɛbɛbaga bɛ Pɔli ta baaraw le lakari. Pɔli ka tagama caman kɛ ka taga Kibaro Diman fɔ dugu caman na. O tagamaw tagara laban fɔ Rɔmu dugu kɔnɔ. Pɔli ka tɔɔrɔ caman sɔnmina, ani sɛgɛ caman, ka kasorabla caman muɲu. Nka foyi si ma se ka Ala ta kuma bari. Nin Saninman ka Ala ta mɔgɔw dɛmɛ janko o ye kɛ Yesu seerew ye dunuɲa kɔnɔ fɔ bi.

Kitabu kɔnɔkow

Nin Saninman nacogo (1–2)

Karamɔgɔdenw ta waajuri (3–7)

Kibaro Diman ko sera fɔ Samari (8)

Yahudiyaw ka lanabagaw tɔɔrɔ Zeruzalɛmu (9–12)

Pɔli ta tagama fɔlɔ (13–15)

Pɔli ta tagama flanan (16–18)

Pɔli ta tagama sabanan (19–21)

Pɔli minana ka taga fɔ Rɔmu (22–28)

1

Ala ka Nin Saninman min layiri ta karamɔgɔdenw ye

1Ne balemacɛ Tehofili, ne ta kitabu fɔlɔ ra, Yesu tun ka ko minw kɛ, ani a tun ka mɔgɔw karan fɛn minw na kabini a ta kow damina ra fɔ ka taga se a kɔrɔtalon ma ka taga sankolo kɔnɔ, ne tun kɔnna ka o bɛɛ fɔ i ye. 2Nka sani Yesu ye taga sankolo ra, a tun ka karamɔgɔden minw ɲanawoloma, olugu tun ka kan ka ko minw kɛ, a ka o karan o bɛɛ ra Nin Saninman* baraka ra. 3Yesu ta tɔɔrɔ bannin kɔ, a ɲanaman ka a yɛrɛ yira a ta karamɔgɔdenw na; a ka o kɛ ka se fɔ tere binaani, janko o y’a lɔn ko sigiya t’a ra, ko ale ɲanaman lo. Ala bɛna a ta Masaya* sigi cogo min na, a ka o ɲafɔ o ye. 4Lon dɔ, ka Yesu ni a ta karamɔgɔdenw to domuni na ɲɔgɔn fɛ, a k’a fɔ o ye k’a gbɛlɛya, ko: «Aw kana aw yɔrɔ janya Zeruzalɛmu na; ne tun ka ne Fa ta layiri min ko fɔ aw ye, aw ye o makɔnɔ. 5Sabu Yuhana ka mɔgɔw batize ji le ra, nka sani tere dama cɛ Ala bɛna aw batize ni Nin Saninman ye.»

Yesu yɛlɛnna ka taga sankolo kɔnɔ

6Ayiwa, ka Yesu ni a ta karamɔgɔdenw lajɛnnin to, karamɔgɔdenw k’a ɲininka ko: «Matigi, i bɛna Izirayɛli* ta masaya sigi kokura o wagati le ra wa?» 7Yesu ka o jaabi ko: «Ne Fa Ala ka wagati min latigɛ, ani a ka tuma min latigɛ ni a yɛrɛ ta fanga ye, aw man kan ka o lɔn. 8Nka Nin Saninman* bɛna jigi aw kan; o cogo ra aw bɛna sebagaya sɔrɔ ka kɛ ne seerew ye, k’a damina Zeruzalɛmu, ani Zude mara bɛɛ, ani Samari mara, fɔ ka taga se dunuɲa dan bɛɛ ma.» 9Yesu ka o kumaw fɔ ka ban minkɛ, ka karamɔgɔdenw ɲa lɔnin to a ra o b’a flɛra, a kɔrɔtara ka bɔ o cɛ ra ka taga sankolo ra; sankaba dɔ k’a dogo o ma. 10Ka karamɔgɔdenw ɲa lɔnin to sankolo ra ka Yesu tagatɔ flɛ, o barara ka cɛ deregegbɛtigi fla ye o kɔrɔ; 11o cɛ fla ka o ɲininka ko: «Aw Galilekaw, mun le kosɔn aw lɔnin bɛ yan ka to ka sankolo flɛ? Yesu min kɔrɔtara aw ɲa na ka taga sankolo kɔnɔ, ale kelen le bɛna kɔsegi ka na, i ko aw ka a tagatɔ ye cogo min na.»

Matiyasi blara Zudasi nɔ ra

12Ayiwa, karamɔgɔdenw bɔra kuru kan ka sekɔ ka na Zeruzalɛmu; o kuru bɛ wele ko Oliviyesunw kuru, a bɛ Zeruzalɛmu kɛrɛ fɛ, kilo kelen ɲɔgɔn lo. 13O sera Zeruzalɛmu minkɛ, o tun bɛ to ka lajɛn sankaso min kɔnɔ kakɔrɔ, o tagara don o bon kɔnɔ. O tun ye Piyɛri ye, ani Yuhana, ani Yakuba, ani Andere, ani Filipe, ani Toma, ani Baritelemi, ani Matiyu, ani Alife dencɛ Yakuba, ani Simɔn min bɛ wele ko faso kanubagaba1.13 Faso kanubagaba: Kitabu dɔw b’a fɔ ko Zelɔti., ani Yakuba dencɛ Zude. 14O bɛɛ tun lajɛnnin bɛ ni miiriya kelen ye ka to ka Ala daari; muso dɔw fana tun bɛ o ra, ani Yesu bamuso Mariyamu, ani Yesu balemacɛw.

15Ayiwa, o lonw dɔ ra, lanabagaw tun lajɛnna ka se mɔgɔ kɛmɛ ni mugan ɲɔgɔn ma; Piyɛri wurira ka lɔ o cɛ ma, k’a fɔ o ye ko: 16«Ne balemaw, Dawuda tun ka min fɔ Nin Saninman* baraka ra kakɔrɔ, jagboya lo o kow tun ye kɛ. A tun kumana Zudasi ta ko le ra; ale le tun blara mɔgɔw ɲa ka taga Yesu mina. 17Zudasi tun kɛra an ta jɛnkuru mɔgɔ dɔ ye, an bɛɛ tun bɛ baara kelen le kɛ. 18A ka wari min sɔrɔ a ta kojugu sara ye, a tagara o wari kɛ ka foro san. O kɔ fɛ, a ka a yɛrɛ kan don juru ra; a su nana ben fɔ ka yɛrɛgɛ, ka a nogow bɛɛ bɔ kɛnɛ ma. 19Zeruzalɛmukaw bɛɛ ka o ko lɔn, fɔ o ka o foro tɔgɔ la o ta kan na ko: ‹Hakɛlidama›, o kɔrɔ ye ko ‹jori foro›. 20K’a sɔrɔ a sɛbɛra Zaburuw kitabu kɔnɔ, ko:

‹A ta bon lakolon ye to,

mɔgɔ si kana kɛ a kɔnɔ›.

Zaburuw kitabu ko tuun ko:

‹Mɔgɔ wɛrɛ ye a ta baara kɛ a nɔ ra1.20 Nin kuma fɔra Zaburu 69.26 ani 109.8..›

21«O le kosɔn mɔgɔ kelen ka kan ka fara an kan, o ye kɛ an seere ye k’a yira ko Matigi Yesu kununa ka bɔ saya ra. O tigi ka kan ka kɛ mɔgɔ dɔ ye min tun bɛ ni an ye, 22ka a damina Yesu batize wagati ra Yuhana fɛ, fɔ ka taga se a kɔrɔtalon ma ka bɔ an cɛ ra ka taga sankolo ra.»

23Lanabagaw ka mɔgɔ fla yira, Yusufu min bɛ wele ko Barisabasi, ani min tɔgɔlara ko Yutusi, ani Matiyasi. 24O kɔ, lanabagaw ka Ala daari, ko: «Matigi, ele min bɛ mɔgɔ bɛɛ jusukun lɔn, i ka kelen min ɲanawoloma nin mɔgɔ fla ra, o yira an na, 25janko o ye kɛ baaraden ni ciraden* ye, ka bla Zudasi nɔ ra, sabu Zudasi bɔra o ciradenya ra ka taga yɔrɔ wɛrɛ ra, a ka kan ni yɔrɔ min ye.» 26O ka kara la, kara ka Matiyasi le yira; ale farara ciraden tan ni kelen kan.

2

Nin Saninman jigira lanabagaw kan

1Pantekɔti* lon na Yesu ta lanabagaw bɛɛ tun lajɛnnin bɛ yɔrɔ kelen na. 2Mankanba dɔ barara ka bɔ sankolo ra; a bɛ i ko fɔɲɔba mankan. Lanabagaw tun siginin bɛ bon min kɔnɔ, a nana o bon kɔnɔ fa. 3O ka nɛnden dɔw ye, o bɛ i ko tasumamana. O tarantaranna ka na sigisigi o bɛɛ kelen kelen kan. 4Lanabagaw bɛɛ fara Nin Saninman* na, o bɛɛ ka kɛ kuma ye kan wɛrɛw ra; ni Nin Saninman ka kan min don min da ra, o bɛ o kan fɔ.

5Ayiwa, Yahudiya Alaɲasiranbaga dɔw tun bɔra dunuɲa jamanaw bɛɛ ra, ka na to Zeruzalɛmu. 6O mankanba bɔra minkɛ, o mɔgɔw camanba borira ka taga lajɛn o yɔrɔ ra. O bɛɛ kɔnɔnɔbanna, sabu o bɛɛ kelen kelen tun bɛ o yɛrɛ ta kan mɛnna lanabagaw da ra. 7O mɔgɔw bɛɛ kabakoyara, fɔ ka o kɔnɔnɔban. O tun b’a fɔra ɲɔgɔn ye ko: «Mɔgɔ minw bɛ kumana tan, o bɛɛ tɛ Galilekaw le ye wa? 8Mun kosɔn an bɛɛ kelen kelen bɛ an yɛrɛ ta kan mɛnna o da ra? 9Anw minw ye Paritikaw ye, ani Mɛdikaw, ani Elamukaw, ani minw bɔra Mesopotami, ani Zude, ani Kapadɔsi, ani Pɔn, ani Azi jamanaw ra, 10ani Firizi, ani Panfili, ani Misiran jamanaw ra, ani Libi jamana yɔrɔ minw bɛ Sirɛni dugu kɛrɛ fɛ, ani minw bɔra Rɔmu*, ani Yahudiyaw, ani minw donna Yahudiyaya ra, 11ani Kɛrɛtikaw, ani Arabuw, an bɛ Ala ta kobaw lakaritɔ mɛnna o fɛ an yɛrɛ ta kanw na!»

12O mɔgɔw bɛɛ kɔnɔnɔbanna; o m’a lɔn o bɛna min fɔ tuun. O tun b’a fɔra ɲɔgɔn ye ko: «Nin ye mun ye sa?» 13Nka dɔw tun bɛ lanabagaw lɔgɔbɔra k’a fɔ ko: «O ka duvɛndiman dɔ le min ka fa.»

Piyɛri ka mɔgɔw waaju

14O le ra Piyɛri wurira ka lɔ ni karamɔgɔden tɔ tan ni kelen ye, ka kuma ni kanba ye, k’a fɔ ko: «Aw Yahudiyaw, ani aw minw bɛɛ siginin bɛ Zeruzalɛmu, aw ye aw toro malɔ ka ne ta kuma lamɛn, ka nin faamu! 15Nin mɔgɔw ma duvɛn min ka fa, i ko aw b’a miirira cogo min na, sabu sɔgɔmada lo. 16Nka cira Yowɛli tun ka kuma min fɔ, o le bɛ kɛra sisan tan; a ko:

17‹Ala ko: Dunuɲa labanwagatiw ra,

ne bɛna ne Nin* lajigi adamadenw bɛɛ kan.

Ne bɛna kuma don aw dencɛw ni aw denmusow da ra, ka mɔgɔw waaju.

Ala bɛna ko dɔw yira aw ta kanbelenw ra;

aw ta cɛkɔrɔbaw bɛna Ala ta kow ye siko ra.

18Can lo, a bɛna kɛ ten o lonw na;

ne bɛna ne Nin lajigi ne ta jɔncɛw ni ne ta jɔnmusow kan;

ne bɛna kuma don o da ra ka mɔgɔw waaju.

19Ne bɛna kabakofɛn dɔw yira san fɛ, sankolo ra,

ka tagamasiyɛn dɔw yira dugukolo kan:

jori, tasuma, ani bugun sisiman.

20Tere bɛna kɛ dibi ye,

karo bɛna wulen i ko jori.

O bɛɛ le kɔ fɛ Matigi ta lon bɛ se.

O bɛna kɛ lonba le ye, lon min nɔɔrɔ ka bon.

21O wagati ra ni mɔgɔ o mɔgɔ ka Matigi tɔgɔ wele,

o tigi bɛna kisi2.21 Nin kuma fɔra Yowɛli 3.1-5..›

22«Ayiwa, aw Izirayɛlimɔgɔw, aw ye aw toro malɔ ka ne ta kuma lamɛn. Yesu Nazarɛtika tun kɛra mɔgɔ dɔ ye, Ala ka a ta sebagaya yira aw ra min fɛ; a ka kobaw, ani kabakow, ani tagamasiyɛnw kɛ aw cɛ ra, i ko aw yɛrɛ k’a lɔn cogo min na. 23Nka ka kaɲa ni Ala ta latigɛ ni a ta lɔnniya ye ale ta ko ra, aw ka a mina k’a don mɔgɔjuguw boro; o k’a gbengben yiri ra k’a faga. 24Nka Ala k’a kisi ka bɔ saya ra k’a lakunu, sabu saya tun tɛ se ka Yesu mina ka to a ta fanga kɔrɔ. 25Sabu Dawuda tun k’a fɔ Yesu ta ko le ra, ko:

‹Ne tun bɛ ne Matigi yera tuma bɛɛ ne ɲa kɔrɔ,

sabu a bɛ ne kɛrɛ fɛ ka ne dɛmɛ, janko ne baraka kana dɛsɛ.

26O kosɔn ɲagari bɛ ne jusu ra, ne da bɛ ninsɔndiyakumaw fɔ.

Hali ne farisogo fana bɛna laganfiya ni o jigiya ye.

27Sabu i tɛna sɔn ka ne nin to saya dibi ra yi.

I tɛna sɔn fana k’a to i ta mɔgɔ saninman farisogo ye tori kaburu ra.

28Sabu sira minw bɛ taga ɲanamanyakura ra, i ka o yira ne ra.

I bɛna ne jusu fa ɲagari ra, sabu ne bɛna kɛ ni i ye2.28 Nin kuma fɔra Zaburu 16.8-11..›

29«Ayiwa, ne balemaw, aw y’a to ne ye an bɛmacɛ Dawuda ta ko gbɛya k’a fɔ aw ye bi: Ale sara, a su donna; hali bi a ta kaburu bɛ an fɛ yan. 30Dawuda tun ye cira le ye; a tun k’a lɔn fana ko Ala karira a ye ko lon dɔ a bɛna a mamaden dɔ sigi a ta masasiginan kan a nɔ ra2.30 Nin kuma fɔra Zaburu 132.11.. 31Ayiwa, Kirisita*, min ye Ala ta mɔgɔ ɲanawolomanin ye, ale tun bɛna kunu ka bɔ saya ra cogo min na, Ala tun kɔnna ka o le yira Dawuda ra. O le kosɔn a ko:

‹A tɛna to saya dibi ra,

a farisogo tɛna tori kaburu kɔnɔ2.31 Nin kuma fɔra Zaburu 16.10..›

32Ne bɛ Yesu min ko fɔra, Ala ka ale le lakunu ka bɔ saya ra; an bɛɛ ye o ko seerew ye. 33A kɔrɔtara ka taga sigi Ala kininboroyanfan fɛ tuma min na, a tun ka Nin Saninman* min layiri ta an ye, a Fa Ala ka o di a ma. A fana ka o Nin Saninman le lajigi ka na an kan, i ko aw b’a yera, ani aw b’a mɛnna cogo min na. 34Dawuda yɛrɛ ma kɔrɔta ka taga sankolo ra, nka o bɛɛ n’a ta, a ko:

‹Matigi Ala k’a fɔ ne Matigi ye ko:

Na i sigi ne kininboroyanfan fɛ,

35fɔ ne ye na i juguw mina ka o bla i sen kɔrɔ2.35 Nin kuma fɔra Zaburu 110.1..›

36«O kosɔn aw Izirayɛlimɔgɔw bɛɛ ka kan k’a lɔn bi, ko sigiya t’a ra, ko Yesu min gbengbenna yiri ra aw fɛ, ko Ala ka ale le kɛ Matigi ni Kisibaga* ye.»

37Ayiwa, o mɔgɔw ka o kumaw mɛn tuma min na, o kumaw ka o jusu sɔgɔ kosɛbɛ. O ka Piyɛri ni karamɔgɔden tɔw ɲininka ko: «An balemaw, an ka kan ka mun le kɛ sisan?» 38Piyɛri ka o jaabi ko: «Aw ka kan ka nimisa aw ta jurumunw na; aw bɛɛ kelen kelen ka kan ka batize Yesu Kirisita tɔgɔ ra, ka aw ta jurumun yafa sɔrɔ. Ni o kɛra, Ala bɛna Nin Saninman di aw ma. 39Sabu Nin Saninman layiri tara aw fana ye, ani aw ta den minw bɛna na aw kɔ, ani siyamɔgɔ minw bɛ yɔrɔjan, ani an Matigi Ala bɛna mɔgɔ minw bɛɛ wele fana.» 40Piyɛri ka o mɔgɔw waaju ka mɛɛn, k’a fɔ o ye k’a gbɛlɛya ko: «Aw ka kan ka jija ka faran bi mɔgɔjuguw ra, janko aw ye kisi.» 41Mɔgɔ minw sɔnna Ala ta Kuma ma, o ka olugu bɛɛ batize. O lon na, mɔgɔ minw farara lanabagaw kan, o tun bɛ mɔgɔ waga saba bɔ.

Lanabagaw ta jɛnɲɔgɔnya

42Kabini o lon na o mɔgɔw tun bɛ lajɛn wagati bɛɛ ka ciradenw* ta karan lamɛn. O tora lanabagaw ta jɛnɲɔgɔnya ra. O tun bɛ buru tarantaran o ni ɲɔgɔn cɛ, ka o ɲimi, ka o hakiri jigi Matigi ta kuma ra, ka to ka Ala daari ɲɔgɔn fɛ. 43Alaɲasiran tun bɛ o bɛɛ ra, sabu ciradenw tun bɛ kabako caman ani tagamasiyɛn caman kɛra. 44Lanabagaw bɛɛ tun bɛnnin lo. Mɔgɔ si tun tɛ a borofɛn jate a kelen ta ye. O tun bɛ o ta fɛnw bɛɛ taran o ni ɲɔgɔn cɛ. 45Tuma dɔw ra, dɔw tun bɛ o ta foro, walama o borofɛn dɔw fiyeere, ka o wari tarantaran ɲɔgɔn cɛ ka kaɲa ni o bɛɛ ta makoɲata ye. 46Lon o lon o tun bɛ lajɛn Alabatosoba kɔnɔ ɲɔgɔn fɛ ni miiriya kelen ye ka Ala bato. O tun jijara o ra kosɛbɛ. O tun bɛ lajɛn o ta sow kɔnɔ ka buru tarantaran ɲɔgɔn cɛ k’a ɲimi, ka o hakiri jigi Matigi ta kuma ra. O tun bɛ domuni kɛ ɲɔgɔn fɛ ni ninsɔndiya ani jusukun gbɛnin ye. 47O tun bɛ Ala tando wagati bɛɛ. O ko tun ka di mɔgɔw bɛɛ ye.

Matigi tun bɛ minw kisi, a tun bɛ olugu fara lanabagaw ta jɛnkuru* kan lon o lon.

3

Piyɛri ka nabara kɛnɛya

1Lon dɔ, Piyɛri ni Yuhana tun bɛ tagara Alabatosoba ra ɲɔgɔn fɛ ka taga Ala daari; wulada wagati tun lo. 2O y’a sɔrɔ cɛ dɔ tun bɛ yi, o nabaraman le tun worora; lon o lon o tun bɛ o cɛ ta ka taga a sigi Alabatosoba donda dɔ ra, min bɛ wele ko «Donda cɛɲuman», janko mɔgɔ minw bɛ don Alabatosoba kɔnɔ, a ye olugu daari. 3A ka Piyɛri ni Yuhana dontɔ ye Alabatosoba kɔnɔ minkɛ, a ka o daari. 4Piyɛri ni Yuhana ka o ɲa lɔ a ra k’a flɛ; Piyɛri ko a ma ko: «An flɛ.» 5Cɛ fana ka o lalaga ka o flɛ; a tun b’a hakiri ra ko o bɛna fɛn dɔ le di a ma. 6O tuma Piyɛri ko a ma ko: «Wari tɛ ne fɛ, sanin tɛ ne fɛ, nka min bɛ ne fɛ, ne bɛ o di i ma: Yesu Kirisita Nazarɛtikacɛ tɔgɔ baraka ra, wuri ka tagama!» 7Piyɛri ka a mina a kininboro ma k’a lawuri. O yɔrɔnin kelen bɛɛ a senw ni a senkuruw ka baraka sɔrɔ. 8A panna ka wuri ka lɔ a sen kan ka kɛ tagama ye. A donna ni Piyɛri ni Yuhana ye Alabatosoba kɔnɔ; a bɛ tagama, a bɛ panpan ka Ala tando. 9Mɔgɔ bɛɛ k’a tagamatɔ ye, a bɛ Ala tandora. 10O tun k’a lɔn ko cɛ min tun bɛ to ka sigi Alabatosoba Da Cɛɲuman na ka daariri, ko ale yɛrɛ lo. O cɛ sera ka tagama cogo min na, o barara o bɛɛ ra, fɔ ka o bɛɛ kɔnɔnɔban.

Piyɛri ka waajuri kɛ Alabatosoba kɔnɔ

11Cɛ tun tɛ bɔra Piyɛri ni Yuhana kɔ tuun minkɛ, mɔgɔw bɛɛ kabakoyara; o borira ka taga lajɛn Piyɛri ni Yuhana kɔrɔ, Alabatosoba bolon dɔ kɔnɔ, min bɛ wele ko «masacɛ Sulemani ta bolon». 12Piyɛri ka jama ye minkɛ, a k’a fɔ o ye ko: «An balema Izirayɛlimɔgɔw, mun kosɔn nin ko ka aw kabakoya? Mun kosɔn aw bɛ aw ɲa lɔ anw na, k’a kɛ i n’a fɔ anw yɛrɛ ta sebagaya walama an ta Alaɲasiran le k’a to nin cɛ sera ka tagama? 13Iburahima ni Isiyaka ni Yakuba ta Ala, an bɛmaw ta Ala, o le ka a ta baaraden Yesu tɔgɔ bonya; aw ka ale le labla fagamaw ye, ka ban a ra Pilati ɲa kɔrɔ, k’a sɔrɔ ale tun k’a latigɛ ko a bɛ a bla. 14Aw banna mɔgɔ saninman ni mɔgɔ terennin na, ka Pilati daari ko a ye mɔgɔfagabaga dɔ le labla a nɔ ra aw ye. 15Aw ka ɲanamanya banbari tigi faga, nka Ala ka a lakunu ka bɔ saya ra; anw ye a seerew ye. 16Anw lara Yesu tɔgɔ min na, o tɔgɔ le ka baraka don nin cɛ ra; aw ɲa b’a ra, aw k’a lɔn fana. Lanaya, Yesu tɔgɔ ra, o le ka kɛnɛya dafanin di nin cɛ ma aw bɛɛ ɲa na.

17«Nka o bɛɛ n’a ta, ne balemaw, ne k’a lɔn ko kolɔnbariya le k’a to aw ni aw ta kuntigiw ka nin ko kɛ. 18Ala tun ka ko minw fɔ kakɔrɔ a ta ciraw bɛɛ da ra, a ka o le kɛ; ko Kirisita*, Ala ta mɔgɔ ɲanawolomanin ka kan ka tɔɔrɔ. 19O le kosɔn aw ye nimisa aw ta jurumun na, ka sɔn Ala ma, janko aw ta jurumunw ye ko ka bɔ yi. 20Ni o kɛra, Matigi bɛna laganfiya di aw ma, ani Kirisita min ta ko latigɛra aw ye, min ye Yesu ye, a bɛna o ci ka na aw fɛ. 21Nka sisan Yesu ka kan ka to sankolo ra fɔ fɛn bɛɛ ye yɛlɛma ka kɛ kura ye fɔlɔ; Ala tun ka o le fɔ kabini wagatijan a ta cira saninmanw da ra. 22Musa tun k’a fɔ ko: ‹Aw Matigi Ala bɛna cira dɔ lana aw ye ka bɔ aw yɛrɛ balemaw cɛ ra, i n’a fɔ ne. Ni o cira ka fɛn o fɛn fɔ aw ye, aw ye o lamɛn. 23Ni mɔgɔ o mɔgɔ ma sɔn k’a lamɛn, o tigi bɛna halaki ka bɔ Ala ta mɔgɔw cɛ ra3.23 Nin kuma fɔra Sariya 18.15,18,19..› 24Sabu cira minw bɛɛ kumana, k’a damina cira Samawilu ra, o bɛɛ kelen kelen kumana nin wagati kow ra fana. 25Ayiwa, Ala ka ko minw bɛɛ yira ciraw ra, o bɛɛ fɔra aw le ye. Ala ka jɛnɲɔgɔnya min don ni an bɛmaw ye, aw fana bɛ o jɛnɲɔgɔnya ra. Ala ka o le fɔ Iburahima ye ko: ‹Dugukolo ta gbaw bɛɛ bɛna baraka sɔrɔ ne fɛ ele ta duruja sababu le ra3.25 Nin kuma fɔra Damina 22.18; 26.4..› 26O le kosɔn Ala k’a ta baaraden ɲanawoloma tuma min na, a kɔnna k’a ci aw le fɛ fɔlɔ, janko a ye baraka don aw ra, ka aw bɛɛ kelen kelen kisi ka bɔ aw ta sirajuguw kan.»

4

O ka Piyɛri ni Yuhana mina

1Ayiwa, ka Piyɛri ni Yuhana to kuma ra jama fɛ, sarakalasebagaw* ni Alabatosoba kɔrɔsibagaw kuntigi ni Sadusiw* nana bara ka bɔ o kan. 2O k’a ye ko Piyɛri ni Yuhana bɛ mɔgɔw karanna minkɛ, k’a fɔ ko Yesu kununa ka bɔ saya ra, ko suw bɛna kunu fana, o ma diya o ye fiyewu. 3O ka o mina ka o bla kaso ra fɔ o dugusagbɛ, sabu su tun kora ka ban. 4Nka o bɛɛ n’a ta, mɔgɔ minw tun ka Ala ta kuma lamɛn, olugu caman lara Yesu ra; lanabagaw cayara ka se mɔgɔ waga looru ɲɔgɔnna ma.

5Ayiwa, o lon dugusagbɛ, Yahudiyaw kuntigiw ni cɛkɔrɔbaw ni sariya karamɔgɔw* ka ɲɔgɔn lajɛn Zeruzalɛmu. 6Sarakalasebagaw kuntigiba Ane yɛrɛ tun bɛ yi, ani Kayife, ani Yuhana, ani Alɛsandiri, ani cɛ minw bɛɛ ye sarakalasebagaw kuntigiba ta somɔgɔw ye. 7O ka Piyɛri ni Yuhana lɔ o cɛ ma, ka o ɲininka ko: «Sebagaya juman le sababu ra, walama tɔgɔ juman le sababu ra aw ka nin kɛ?» 8O tuma, Piyɛri fanin Nin Saninman* na, a ko o ma ko: «Aw jamana kuntigiw, ani a cɛkɔrɔbaw! 9An ka koɲuman min kɛ nin nabara ye, ani a kɛnɛyara cogo min na, aw bɛ an ɲininkara o le ra bi. 10Ayiwa, aw ni Izirayɛlimɔgɔw bɛɛ ka kan k’a lɔn ko nin cɛ kɛnɛyara Yesu Nazarɛtikacɛ tɔgɔ baraka le ra; aw ka ale le gbengben yiri ra k’a faga, nka Ala ka a lakunu ka bɔ saya ra. Ale le baraka ra nin cɛ kɛnɛyanin lɔnin bɛ aw ɲa kɔrɔ. 11Yesu ta ko le fɔra Kitabu kɔnɔ ko:

‹Aw bonlɔbagaw banna kabakuru min na ko a man ɲi,

o le kɛra bon kabakuru fɔlɔ sɔbɛman ye4.11 Nin kuma fɔra Zaburu 118.22..›

12«Kisiri tɛ sɔrɔ tɔgɔ wɛrɛ ra; sabu Ala ma tɔgɔ wɛrɛ di mɔgɔw ma dugukolo kan yan, an bɛ se ka kisi min sababu ra.»

13Yahudiyaw kuntigiw, ani cɛkɔrɔbaw k’a ye ko Piyɛri ni Yuhana bɛ kumana minkɛ hali siranya tɛ o ra, o kabakoyara; sabu o tun k’a lɔn ko mɔgɔ gbansanw lo, minw ma karan. O k’a lɔn ko o tun bɛ ni Yesu ye. 14Nka o ɲa tun bɛ cɛ kɛnɛyanin lɔnin na o kɔrɔ minkɛ, o tun tɛ se ka foyi fɔ.

15Ayiwa, o ka o labɔ kititigɛjama mɔgɔw cɛ ra. O kɔ, o ka ɲɔgɔn ɲininka ko: «An bɛna mun le kɛ nin mɔgɔw ra? 16Sabu o ka kabakoba min kɛ Zeruzalɛmu, o ma dogo mɔgɔ si ma; an fana tɛ se ka o sɔsɔ. 17Nka o bɛɛ n’a ta, an ye o wele ka kankari la o ye k’a gbɛlɛya kosɛbɛ, ko o kana Yesu tɔgɔ fɔ mɔgɔ si ye tuun, janko o ko kana na yɛrɛgɛ ka taga jamana yɔrɔ bɛɛ ra.»

18O kɔ fɛ, o ka o wele ka na a fɔ o ye k’a gbɛlɛya ko o kana Yesu tɔgɔ fɔ mɔgɔ si ye, o kana mɔgɔ si karan a ra fana. 19Nka Piyɛri ni Yuhana ka o jaabi ko: «Ayiwa, aw yɛrɛ y’a flɛ, yala a bɛnnin lo Ala ɲa kɔrɔ wa, ko anw ye aw kan mina, ka Ala kan bla? 20Anw kɔni ka min ye, ani an ka min mɛn, an tɛ se ka to o fɔbari ye.»

21O ka kankari la Piyɛri ni Yuhana ye tuun k’a gbɛlɛya kosɛbɛ, ka sɔrɔ ka o labla; mɔgɔw ɲasiran kosɔn o ma cogo sɔrɔ ka kiti ben o kan ka o tɔɔrɔ, sabu kabako min tun kɛra, mɔgɔw bɛɛ tun bɛ Ala tandora o kosɔn. 22Cɛ min fana kɛnɛyako kɛra kabako ye, o si tun ka ca ni san binaani ye.

Lanabagaw ta Aladaari

23O ka Piyɛri ni Yuhana labla minkɛ, o tagara karamɔgɔden tɔw fɛ; sarakalasebagaw* kuntigiw, ani cɛkɔrɔbaw ka min fɔ o ye, o ka o bɛɛ lase karamɔgɔden tɔw ma. 24Lanabagaw ka o kuma mɛn minkɛ, o bɛɛ jɛnna ka o miiriya kɛ kelen ye, ka o kan kɔrɔta k’a fɔ Ala ye ko: «Matigi, ele min ka sankolo ni dugukolo dan, ani kɔgɔji ni a kɔnɔfɛnw bɛɛ, 25ele le ka nin kuma don i ta baaraden, an bɛmacɛ Dawuda da ra i ta Nin Saninman* baraka ra, ko:

‹Mun kosɔn siyaw bɛ muruti dɛ?

Mun kosɔn miiriya gbansanw bɛ jamana mɔgɔw kɔnɔ dɛ?

26Dugukolo masacɛw wurira ka lɔ;

kuntigiw ka ɲɔgɔn lajɛn

Matigi ni a ta mɔgɔ ɲanawolomanin kama4.26 Nin kuma fɔra Zaburu 2.1-2..›

27Sabu masacɛ Herodi* ni Ponse Pilati ka jɛn siri ni siya wɛrɛ mɔgɔw* ye, ani Izirayɛlimɔgɔw, nin dugu kɔnɔ yan; o wurira i ta baaraden saninman Yesu kama, i ka min ɲanawoloma. 28O cogo ra i tun ka ko minw latigɛ ka kaɲa ni i ta sebagaya ni i ta hakiritigiya ye kakɔrɔ, o ka o le kɛ. 29Nka Matigi Ala, sisan, o ka kankarigbɛlɛn min la an ye, i ka o mɛn. O kosɔn jagbɛlɛya di i ta baaradenw ma, janko o ja siginin ye i ta kuma fɔ. 30I ta sebagaya di o ma, janko o ye banabagatɔw kɛnɛya, ka tagamasiyɛnw ni kabakow kɛ i ta baaraden saninman Yesu tɔgɔ ra.»

31O ka Ala daari ka ban tuma min na, o tun lajɛnnin bɛ yɔrɔ min na, o yɔrɔ dugukolo yɛrɛyɛrɛra. O bɛɛ fara Nin Saninman na. K’a ta o wagati ra, o ja siginin tun bɛ Ala ta Kuma fɔ ni jagbɛlɛya ye.

Lanabagaw ta jɛnɲɔgɔnya

32Lanabagaw ta jɛnkuru* bɛɛ tun bɛnnin bɛ kelen ma; o tun ka o jusukun kɛ kelen ye, ka o ta miiriya kɛ kelen ye fana. O ra mɔgɔ si tun tɛ a borofɛn jate a kelen ta ye, nka o tun bɛ o borofɛnw bɛɛ tarantaran o ni ɲɔgɔn cɛ. 33Sebagayaba tun bɛ ciradenw* fɛ. O tun bɛ Matigi Yesu kunuko fɔ mɔgɔw ye. Ala ta nɛɛma fana tun cayara lanabagaw kan. 34O kosɔn ɲanibagatɔ tun tɛ o cɛ ra: sabu forow, ani bonw tun bɛ minw fɛ, olugu tun bɛ o dɔw fiyeere, 35ka na o wari di ciradenw ma. O tun bɛ wari tarantaran lanabagaw ra, ka kaɲa ni bɛɛ kelen kelen ta mako ye.

36Ayiwa, Yusufu, tun ye Levi* ta mɔgɔ dɔ ye, min bɛ bɔ Sipere; ciradenw tun ka ale tɔgɔ le la ko Barinabasi, o kɔrɔ ye ko mɔgɔ jagbɛlɛyabaga. 37Foro dɔ tun bɛ ale fɛ; ale ka o fiyeere ka na o wari di ciradenw ma.

5

Ananiyasi ni Safira ta ko

1Ayiwa, cɛ dɔ tun bɛ yi, a tɔgɔ ye ko Ananiyasi; ale ni a muso Safira bɛnna kelen ma ka foro dɔ fiyeere. 2Nka a ka wari taran kelen dogo, ka taga ni a taran kelen ye ka taga o di ciradenw ma; a ni a muso tun bɛnna o ma.

3Piyɛri k’a ɲininka ko: «Ananiyasi, a kɛra cogo di ko Setana ka i jusukun fa ni miiriyajugu ye fɔ k’a to i ka foro wari dɔ dogo ka na faninya fɔ Nin Saninman* ye? 4Ni i tun ma i ta foro fiyeere o, a tun tɛna kɛ i ta bla le ra wa? A fiyeerera minkɛ fana o, a wari bɛɛ tun tɛ i ta bla le ra wa? Mun na i sɔnna ka o kojugu ɲɔgɔn latigɛ i yɛrɛ kɔnɔ? I ma faninya tigɛ mɔgɔ ye dɛ, i ka a tigɛ Ala le ye.»

5Kabini Ananiyasi ka o kuma mɛn, a benna dugu ma ka sa. Mɔgɔ minw ka o ko kibaro mɛn, siranya ka olugu bɛɛ mina. 6Kanbelen dɔw wurira ka Ananiyasi su ta k’a kasanke ka taga a su don.

7Wagati dama tɛmɛnin kɔ, a muso nana; min kɛra a cɛ ra, a tun ma o lɔn. 8Piyɛri k’a ɲininka ko: «Safira, can fɔ ne ye, yala aw ka aw ta foro fiyeere warida min na, o le ye nin ye wa?» Safira ko: «Ɔnhɔn, a fiyeerera o le ra.» 9Piyɛri ko a ma ko: «O tuma a kɛra cogo di, aw fla bɛnna a ma ko aw bɛ Matigi Nin Saninman* kɔrɔbɔ? Ayiwa, mɔgɔ minw ka i cɛ su don, olugu flɛ nin ye da ra, o bɛna taga ni ele fana ye.» 10O yɔrɔnin kelen bɛɛ, muso benna dugu ma Piyɛri sen kɔrɔ ka sa. Kanbelenw donna bon kɔnɔ k’a ye ko a sara; o k’a ta ka taga a su don a cɛ kɛrɛ fɛ. 11O ko ka siranya bla lanabagaw ta jɛnkuru* mɔgɔw bɛɛ ra, ani minw bɛɛ ka o ko mɛn.

Ciradenw ka kabako caman kɛ

12Ciradenw* tun bɛ tagamasiyɛn caman ni kabako caman kɛra mɔgɔw cɛ ra. Lanabagaw tun bɛ to ka ɲɔgɔn lajɛn Sulemani ta bolon kɔnɔ. 13Mɔgɔ si tun tɛ sɔn ka kori o ra; o bɛɛ n’a ta, mɔgɔw tun bɛ o tando kosɛbɛ. 14Mɔgɔ caman tun bɛ lara Matigi ra, cɛw, ani muso, ka fara lanabagaw kan. 15A nana kɛ fɔ mɔgɔw tun bɛ na ni banabagatɔw ye ka na o lala sira kan, kalagaw ni dɛbɛw kan, janko Piyɛri tɛmɛtɔ, hali ni a tɛ se ka maga o ra, a ja dama ye yɛlɛ o dɔw kan dɔrɔn ka o kɛnɛya. 16Jama caman tun bɛ bɔ Zeruzalɛmu kɛrɛfɛduguw ra ka na ni banabagatɔw ni jinatɔw ye. O bɛɛ tun bɛ kɛnɛya.

Yahudiyaw ta ɲamɔgɔw ka ciradenw tɔɔrɔ

17Ayiwa, sarakalasebagaw kuntigiba* ni a nɔfɛmɔgɔw, minw ye Sadusiw* ta jɛnkuru mɔgɔw ye, ciradenw ɲangboya ka olugu mina. 18O ka ciradenw* mina ka o bla kasobonba kɔnɔ. 19Nka su fɛ, Matigi ta mɛlɛkɛ dɔ nana kasobon dondaw dayɛlɛ, ka ciradenw labɔ, k’a fɔ o ye ko: 20«Aw ye taga lɔ Alabatosoba kɔnɔ ka ɲanamanyakura ko kibaro fɔ mɔgɔw ye.»

21Mɛlɛkɛ ka min fɔ, o ka o kɛ; o dugusagbɛ sɔgɔmada joona fɛ, o tagara Alabatosoba kɔnɔ ka taga kɛ mɔgɔw karan ye.

Sarakalasebagaw kuntigiba ni a nɔfɛmɔgɔw nana; o ka kititigɛjama ni Izirayɛli* cɛkɔrɔbaw bɛɛ lajɛn. O ka sorasi dɔw ci ko o ye taga ciradenw labɔ kasobon na ka na ni o ye. 22Sorasiw tagara se yi minkɛ, o ma ciradenw sɔrɔ kasobon kɔnɔ. O sekɔra ka na o ɲafɔ kititigɛjama mɔgɔw ye. 23O ko: «An tagara a sɔrɔ ko kasobon dasɔgɔnin lo ka ɲa; kasobon kɔrɔsibagaw lɔlɔnin bɛ kasobon dondaw ra, o bɛ kasobon kɔrɔsira. Nka an ka da yɛlɛ minkɛ, an ma mɔgɔ si ye kasobon kɔnɔ.»

24Alabatosoba kɔrɔsibagaw kuntigi ni sarakalasebagaw kuntigiw ka o kuma mɛn minkɛ, ciradenw ta ko ka o hakiri ɲagami; o ka kɛ o yɛrɛ ɲininka ye ko: «An bɛna nin ko kɛ di le sa?» 25Ka o to o miiri ra, mɔgɔ dɔ nana a fɔ o ye ko: «Aw ka mɔgɔ minw bla kaso ra, o lɔnin ye Alabatosoba kɔnɔ, o bɛ mɔgɔw karanna.» 26O tuma ra Alabatosoba kɔrɔsibagaw kuntigi ni sorasi dɔw wurira ka taga ciradenw wele ka na jususuma ra; o m’a kɛ fangako ye, sabu o tun bɛ siranna ko mɔgɔw kana na olugu bon ni kabakuruw ye.

27O nana ni o ye ka na o lɔ kititigɛjama ɲa fɛ; sarakalasebagaw kuntigiba ka o ɲininka ko: 28«An tun m’a fɔ aw ye k’a gbɛlɛya ko aw kana mɔgɔ si karan Yesu tɔgɔ ra tuun wa? A flɛ, aw ka Zeruzalɛmu dugumɔgɔw bɛɛ hakiri yɛlɛma ni aw ta karan ye; aw fana b’a fɛ ka Yesu fagari kunko ben anw kan.» 29Piyɛri ni ciraden tɔw ka o jaabi, ko: «An ka kan ka Ala kan le mina, sani an ye mɔgɔw kan mina! 30Aw ka Yesu min gbengben yiri ra k’a faga, an bɛmaw ta Ala ka o le lakunu ka bɔ saya ra. 31Ala k’a kɔrɔta a ta sebagaya ra ka a kɛ Kuntigi ye, ani Kisibaga*, janko Izirayɛlimɔgɔw ye nimisa ka o ta jurumunw yafa sɔrɔ ale baraka ra. 32Anw le kɛra nin kow seerew ye, ani Nin Saninman*, Ala bɛ o Nin Saninman min di a kanminabagaw ma.»

33Kititigɛjama ka o kuma mɛn minkɛ, o dimina, k’a kɛ i n’a fɔ o bɛna ciradenw faga. 34Nka Farisiw* ta sariya* karamɔgɔba dɔ tun bɛ yi, o tɔgɔ ye ko Gamaliyɛli; mɔgɔw bɛɛ tun bɛ a bonya. Ale wurira ka lɔ kititigɛjama cɛ ma k’a fɔ ko o ye ciradenw labɔ kɛnɛ ma fɔlɔ. 35Ciradenw bɔnin kɔ a ko kititigɛjama mɔgɔw ma ko: «Ne balema Izirayɛlimɔgɔw, aw b’a fɛ ka ko min kɛ nin mɔgɔw ra, aw ye aw yɛrɛ kɔrɔsi o ra dɛ! 36Sabu a ma mɛɛn fɔlɔ, cɛ dɔ tun wurira yan, min tɔgɔ tun ye ko Tedasi. Ale tun k’a yɛrɛ kɛ kolɔnbagaba ye, fɔ mɔgɔ kɛmɛ naani ɲɔgɔn tugura a kɔ. Nka a laban o k’a faga, a ta mɔgɔw bɛɛ janjanna; o ko banna o yɔrɔ ra yi. 37O kɔ fɛ, Galilekacɛ dɔ fana wurira tuun, ko Zudasi. Ale ta ko kɛra jamana mɔgɔw jatewagati ra. Ale fana ka mɔgɔ caman nɛgɛ ka o tugu a yɛrɛ kɔ. Nka o ka ale fana faga, a ta mɔgɔw bɛɛ janjanna. 38O le kosɔn, sisan, ne bɛ nin le fɔ aw ye: aw kana nin mɔgɔw ta koɲa siri aw nin kan tuun; aw ye o to o ye taga. Ni a kɛra ko o miiriya ni o kow bɔra mɔgɔw le ra, a bɛna cɛn a yɛrɛ ma lon dɔ. 39Nka ni a kɛra ko a bɔra Ala yɛrɛ le ra, aw tɛna se k’a cɛn fiyewu. Aw ye aw yɛrɛ kɔrɔsi, aw kana ban ka kɛrɛ kɛ ni Ala yɛrɛ ye.»

40Ayiwa, kititigɛjama mɔgɔw sɔnna Gamaliyɛli ta kuma ma. O ka ciradenw wele. O ka o bugɔ ni gbɛɲɛ ye, k’a fɔ o ye ko o kana Yesu tɔgɔ fɔ mɔgɔ si ye tuun; o kɔ, o ka o labla ko o ye taga. 41Ciradenw tagara ka bɔ kititigɛjama kɔrɔ, o bɛ ɲagarira k’a ye ko Ala ka o bonya la olugu kan, k’a to o ye olugu dɔgɔya Yesu tɔgɔ kosɔn. 42O bɛɛ n’a ta, o tun bɛ mɔgɔw karan lon bɛɛ, Alabatosoba kɔnɔ, ani sow kɔnɔ, k’a fɔ o ye ko Yesu le ye Kisibaga ye.

6

Baarakɛbaga wolonfla farara ciradenw kan

1Ayiwa, o wagati ra lanabagaw tun bɛ cayara. Yahudiya gɛrɛkikanfɔbagaw ka Yahudiya heburukanfɔbagaw kɔrɔfɔ, ko o tɛ olugu ta muso cɛ saninw jatera kosɛbɛ domuni ko ra. 2Karamɔgɔden tan ni fla ka o mɛn minkɛ, o ka lanabagaw bɛɛ lajɛnnin wele k’a fɔ o ye ko: «Ni an ka Ala ta Kuma waajuri dabla, ka an ta baara kɛ domuni taran dɔrɔn ye, o tɛ bɛn. 3O le kosɔn, an balemaw, aw ye mɔgɔ wolonfla ɲanawoloma aw cɛ ra, o ye kɛ mɔgɔsɔbɛw ye, minw hakiri ka bon, ani minw fanin lo Nin Saninman* na; an bɛna olugu bla domuniko ɲanabɔri ra. 4An kɔni bɛna an ta baara kɛ Aladaari ni Ala ta Kuma waajuri ye.»

5O kuma diyara jama bɛɛ ye. O ka mɔgɔ minw ɲanawoloma, olugu flɛ: Etiyɛni, ale tun ye lanamɔgɔ ye, a fanin bɛ Nin Saninman na, ani Filipe, ani Porokori, ani Nikanɔri, ani Timon, ani Parimenasi, ani Nikola min tun bɔra Antiyɔsi; ale tun bɛ Yahudiyaw ta diina le ra fɔlɔ. 6O nana o mɔgɔ wolonfla yira ciradenw* na. Olugu ka Ala daari o ye, ka o boro la o kan ka dugawu kɛ o ye.

7Ala ta Kuma tun bɛ sera yɔrɔ caman na. Lanabagaw tun bɛ cayara Zeruzalɛmu kosɛbɛ. Sarakalasebaga* caman fana tun bɛ sɔnna Kibaro Diman* kuma ma.

Yahudiyaw ka Etiyɛni mina

8Etiyɛni fanin tun bɛ Ala ta nɛɛma ni a ta sebagaya ra. A tun bɛ kabakobaw ni tagamasiyɛnw kɛra mɔgɔw cɛ ra. 9Mɔgɔ dɔw bɔra karanso dɔ ra min bɛ wele ko jɔn kunmabɔninw ta karanso. O mɔgɔw tun ye Sirɛnikaw, ani Alɛsandirikaw le ye; dɔw fana tun bɔra Silisi, ani Azi mara ra; o mɔgɔw nana kɛ Etiyɛni sɔsɔ ye. 10Nka Etiyɛni tun bɛ kumana Nin Saninman* baraka ra ni hakiritigiya min ye, o tun tɛmɛna olugu ta hakiri dan kan, fɔ o ma se ka kuma kɛ ni Etiyɛni ye. 11O kɛra minkɛ, o ka mɔgɔ dɔw kɔnɔnɔsu ni wari ye Etiyɛni kama. Olugu ko: «A ka kumajuguw fɔ cira Musa ma, ani Ala yɛrɛ ma!»

12O cogo ra, o ka jama ni cɛkɔrɔbaw ni sariya karamɔgɔw* lawuri Etiyɛni kama. O ka Etiyɛni mina fanga ra ka taga ni a ye kititigɛjama ɲa fɛ. 13O nana ni mɔgɔ dɔw ye; olugu ka faninya la Etiyɛni na k’a fɔ ko: «Tuma bɛɛ cɛ nin le bɛ kumajuguw fɔra Alabatosoba saninman ni cira Musa ta sariya* kama. 14Sabu an k’a mɛn a da ra ko Nazarɛtikacɛ Yesu bɛna Alabatosoba ci, ani ko cira Musa ka landa minw di an ma, ko a bɛna o bɛɛ yɛlɛma.»

15Kititigɛjama mɔgɔw ka o ɲa lɔ Etiyɛni na, a ɲada kɛra o ɲa na i ko mɛlɛkɛ dɔ ta.

7

Etiyɛni ta waajuri

1Sarakalasebagaw kuntigiba* ka Etiyɛni ɲininka ko: «Mɔgɔw ka min fɔ, yala a kɛra ten?» 2Etiyɛni k’a jaabi ko: «Ne faw, ani ne balemaw, aw ye lamɛnni kɛ! Nɔɔrɔtigi Ala ka a yɛrɛ yira an bɛmacɛ Iburahima ra, k’a to Mesopotami jamana ra, sani a ye taga sigi Karan mara ra. 3A k’a fɔ Iburahima ye ko: ‹Bɔ i ta jamana ra, ani i ta gbamɔgɔw cɛ ra. Ne bɛna jamana min yira i ra, i ye taga o yɔrɔ ra7.3 Nin kuma fɔra Damina 12.1..› 4Ayiwa, Iburahima wurira ka bɔ Kalidekaw ta mara ra, ka taga sigi Karan mara ra. A facɛ sara tuma min na, Ala k’a labɔ Karan; an bɛ jamana min na yan bi, a nana sigi o ra. 5Nka Ala tun ma yɔrɔ si di a ma nin jamana kɔnɔ k’a kɛ a ta ye, hali senlayɔrɔ. Nka Ala ka layiri ta a ye ko nin jamana bɛna kɛ a denw ta ye ale kɔ fɛ, k’a sɔrɔ den tun tɛ Iburahima yɛrɛ fɛ o wagati ra. 6Ala k’a fɔ a ye ko: ‹I ta duruja bɛna taga to lonanya ra jamana wɛrɛ ra. O jamana mɔgɔw bɛna o bla jɔnya ra ka o tɔɔrɔ fɔ san kɛmɛ naani. 7Nka o bɛna kɛ siya min ta jɔnw ye, ne yɛrɛ le bɛna kiti ben o siya mɔgɔw kan. O kɔ fɛ, o bɛna bɔ ka na Ala bato nin yɔrɔ ra yan7.6-7 Nin kuma fɔra Damina 15.13-14, ani Bɔri 3.12..› 8O kɔ, Ala ka kɛnɛsigiri yira Iburahima ra, ka o kɛ ale ni Iburahima ta jɛnɲɔgɔnya tagamasiyɛn ye. O kosɔn Iburahima nana Isiyaka sɔrɔ minkɛ, a ka a kɛnɛsigi a worolon tere seeginan. Isiyaka nana Yakuba sɔrɔ, ale fana ka o kɛnɛsigi. Yakuba ka an bɛmacɛ tan ni fla sɔrɔ, ale fana ka olugu kɛnɛsigi.

9«An bɛmacɛ Yusufu ɲangboya ka an bɛma tɔw sɔrɔ; o k’a fiyeere mɔgɔ dɔw ma, olugu tagara ni a ye Misiran. 10Nka Ala tora Yusufu fɛ ka a bɔsi o tɔɔrɔw bɛɛ ma. Ala ka hakiritigiya di a ma k’a ko diya Farawona ye, Misiran masacɛ. Farawona k’a sigi Misiran jamana kuntigiya ra, k’a kɛ masaso ɲamɔgɔ ye. 11O wagatiw ra kɔngɔba benna Misiran jamana bɛɛ kan, ani Kanaana* jamana bɛɛ. Sɛgɛ tun bonyara kosɛbɛ. An bɛmaw tun tɛ foyi sɔrɔra k’a domu.

12«Ayiwa, Yakuba nana a mɛn ko domuni bɛ sɔrɔra Misiran. A ka an bɛmaw ci ko o ye taga siman dɔ san; o kɛra a siɲaga fɔlɔ ye. 13A siɲaga flanan na, Yusufu k’a yɛrɛ yira a balemaw ra. O wagati le ra masacɛ Farawona sɔrɔra ka Yusufu bɔyɔrɔ lɔn. 14O kɔ, Yusufu ka mɔgɔ dɔw ci ka taga a facɛ ni a somɔgɔw bɛɛ ta ka na ni o ye. O tun bɛ mɔgɔ biwolonfla ni looru. 15Yakuba tagara o cogo le ra Misiran. A tora Misiran fɔ ka na sa; an bɛmaw bɛɛ nana sa fana. 16O sara minkɛ, Iburahima tun ka kaburu min san Hamɔri dencɛw fɛ Sikɛmu, o nana ni o ye ka na o suw don o yɔrɔ ra.

17«Ayiwa, i n’a fɔ Ala tun ka layiri min ta Iburahima ye, o kɛwagati tun bɛ surunyara; an ta siya bonyara, o cayara Misiran jamana ra. 18O wagati le ra masacɛ dɔ wɛrɛ nana sigi Misiran jamana kunna; ale tun ma dɔ lɔn Yusufu ta ko ra. 19O masacɛ ka an ta siyamɔgɔw janfa ni ceguya ye, ka an bɛmaw tɔɔrɔ; a tun bɛ o jagboya k’a to o ye o ta denw to kɛnɛ ma, janko denw ye faga. 20O wagati le ra cira Musa worora. A tun cɛ ka ɲi kosɛbɛ, k’a ko diya Ala yɛrɛ ye. A facɛ ni a bamuso k’a dogo k’a lamɔ bon kɔnɔ fɔ karo saba. 21O kɔ, o k’a bla kɛnɛ ma fana; nka Farawona denmuso nana a ye, a ka a ta ka taga a lamɔ, k’a kɛ i ko a yɛrɛ dencɛ. 22O cogo ra, Musa karanna Misirankaw ta lɔnniya bɛɛ ra. Baraka tun bɛ a ta kumaw, ani a ta kɛwalew bɛɛ ra.

23«Musa si nana san binaani sɔrɔ wagati min na, a k’a latigɛ ko a bɛ taga a balema Izirayɛlimɔgɔw flɛ. 24A tagara a ye ko Misirankacɛ dɔ bɛ a balema dɔ bugɔra. Musa ka a balemacɛ dɛmɛ ka Misirankacɛ bugɔ k’a faga ka a balemacɛ dimibɔ. 25A tun bɛ Musa hakiri ra ko o cogo ra a balemaw bɛna a faamu ko Ala bɛna o kisi ale sababu le ra; nka a balemaw ma o faamu. 26O dugusagbɛ Musa tagara a balema dɔw sɔrɔ kɛrɛra. A ko a bɛ olugu sorona o ye bɛn kelen ma; a ko: ‹Aw ye ɲɔgɔn balemaw le ye; mun kosɔn aw bɛ ɲɔgɔn kɛrɛ?› 27Nka min tun bɛ a tɔɲɔgɔn bugɔra, ale ka Musa mafiyɛnya, k’a fɔ ko: ‹Jɔn le ka ele sigi anw kunna ka i kɛ anw ta kititigɛbaga ye? 28Kɔni i t’a fɛ ka ne faga le fana i n’a fɔ i ka Misirankacɛ faga cogo min na kunu?› 29Cɛ ka o kuma fɔ minkɛ, Musa borira ka taga to fɔ Madiyan jamana ra. A ka dencɛ fla sɔrɔ o yɔrɔ ra.

30«San binaani tɛmɛnin kɔ, ka Musa to kongokolon kɔnɔ Sinayi kuru kɛrɛ fɛ, mɛlɛkɛ dɔ ka a yɛrɛ yira a ra yiritunin tasumaman dɔ ra. 31Musa ka o ye minkɛ, o ko ka a kɔnɔnɔban. A gbarara ko a b’a flɛ ka ɲa minkɛ, Matigi Ala kumana a fɛ k’a fɔ a ye ko: 32‹Ne le ye i bɛmaw ta Ala ye, Iburahima, ani Isiyaka, ani Yakuba ta Ala.› Musa siranna fɔ a bɛ yɛrɛyɛrɛ, a ma sɔn ka a ɲa kɔrɔta k’a flɛ tuun. 33O kɔ, Matigi Ala ko Musa ma ko: ‹I ta sanbara bɔ i sen na, sabu i lɔnin bɛ yɔrɔ min na nin ye, o ye yɔrɔ saninman le ye7.27-33 Nin kuma fɔra Bɔri 2.14–3.10..› 34Ala k’a fɔ a ye tuun ko: ‹Ne ta mɔgɔw tɔɔrɔnin bɛ cogo min na Misiran, ne ka o ye, ne ka o ŋunakan mɛn fana. Ne jigira ka na o kisi ka bɔ jɔnya ra. Na, sisan ne bɛ i ci ka taga Misiran.›

35«Ayiwa, Izirayɛlimɔgɔw tun banna o Musa min na k’a fiyɛnya ko: ‹Jɔn le ka ele sigi anw kunna ka i kɛ anw ta kititigɛbaga ye,› Ala nana o Musa le ci k’a kɛ o kuntigi ye, ani ka o kisi ka bɔ Misiran jɔnya ra mɛlɛkɛ sababu ra, mɛlɛkɛ min tun ka a yɛrɛ yira a ra yiritunin tasumaman ra. 36Ale Musa kelen le ka o labɔ Misiran jɔnya ra, ka tagamasiyɛnw ni kabakow kɛ Misiran jamana kɔnɔ, ani o tɛmɛtɔ Kɔgɔjiwulen cɛ ma, ani kongo kɔnɔ ka se fɔ san binaani. 37O Musa kelen le k’a fɔ fana Izirayɛlimɔgɔw ye ko: ‹Ala bɛna cira dɔ lana aw fɛ ka bɔ aw yɛrɛ balemaw cɛ ra, i n’a fɔ ne7.37 Nin kuma fɔra Sariya 18.15,18..› 38Ala ka kuma barakamanw fɔ ale Musa le ye k’a lase an bɛmaw ma; o wagati ra mɔgɔw lajɛnnin tun bɛ kongo kɔnɔ, mɛlɛkɛ tun bɛ kumana ale ni an bɛmaw fɛ Sinayi kuru kan.

39«Nka an bɛmaw ma sɔn a ta kuma ma, o banna a ra, ka o hakiri yɛlɛma Misiran ta fɛnw fɛ; 40o k’a fɔ Haruna ye ko: ‹Batofɛn dɔw lalaga an ye, minw bɛna bla an ɲa ka taga; sabu nin Musa min ka an labɔ Misiran jamana ra, an tɛ a yera, an ma o lɔn fɛn min k’a sɔrɔ7.40 Nin kuma fɔra Bɔri 32.1,23..› 41O cogo ra o ka misiden dɔ bisigiya lalaga, ka saraka bɔ o batofɛn ye, ka ɲagari o yɛrɛ boro ta fɛn lalaganin kosɔn. 42Nka Ala dimina o kɔrɔ ka a kɔ di o ma, k’a to o ye tere ni karo ni lolow bato, i n’a fɔ a sɛbɛra ciraw ta kitabuw ra cogo min na ko:

‹Aw Izirayɛlimɔgɔw, aw bɛ miiri ko aw ka bɛgan sarakaw

ni saraka tɔ minw bɛɛ bɔ kongokolon kɔnɔ san binaani kɔnɔ,

ko aw ka o bɔ ne le ye wa?

43Aw ma o sarakaw bɔ ne ye dɛ,

nka aw ta jo min tɔgɔ ye ko Molɔki, aw ka o ta fanibon le ta,

ani lolo min tɔgɔ ye ko Refan, aw ka olugu bisigiya le lalaga ka o bato.

O le kosɔn ne bɛna aw bla ka taga fɔ Babilɔni kɔ fɛ7.43 Nin kuma fɔra Amɔsi 5.25-27. Molɔki tun ye Kanaanakaw ta batofɛn dɔ tɔgɔ ye. Refan tun ye Babilɔnikaw ta batofɛn dɔ ye..›

44«Ayiwa, ka an bɛmaw to kongokolon kɔnɔ, jɛnɲɔgɔnya kɛsu ta fanibon tun bɛ o boro; Musa tun ka o lalaga i n’a fɔ a tun fɔra a ye cogo min na, ko Ala ka min yira a ra, a ye a lalaga ka kaɲa ni o ye. 45O kɔ fɛ an bɛmaw nana o fanibon di o ta denw ma. Yosuwe le kɛra olugu ɲamɔgɔ ye ka taga ni o fanibon ye siya wɛrɛw ta jamana ra; Ala tun ka o siyaw gbɛn ka bɔ o ta jamana ra, k’a di Izirayɛlimɔgɔw ma. Fanibon tora o fɛ fɔ ka na se Dawuda ta wagati ma. 46Dawuda ka nɛɛma sɔrɔ Ala fɛ fɔ a ka Ala daari ko a y’a to ale ye bon dɔ lɔ Yakuba ta Ala ye. 47Nka Dawuda dencɛ Sulemani le nana kɛ o bon lɔbaga ye.

48«O bɛɛ n’a ta, mɔgɔ boro ka bon min lɔ, Ala Kɔrɔtaninba tɛ sigi o kɔnɔ; i n’a fɔ cira k’a fɔ cogo min na ko:

49‹Sankolo ye ne ta masasiginan ye,

dugukolo ye ne senblayɔrɔ ye;

aw bɛ se ka bon juman le lɔ ne ye,

walama yɔrɔ juman le bɛ yi tuun,

min bɛ se ka kɛ ne laganfiyayɔrɔ ye?

50Ne le ma o fɛnw bɛɛ dan ni ne ta sebagaya ye wa7.50 Nin kuma fɔra Ezayi 66.1-2.?›

51«Ayiwa, aw mɔgɔ murutininw, mɔgɔ jusukungbɛlɛnw, ani mɔgɔ torokungbɛlɛnw, aw bɛ Nin Saninman* sɔsɔ tuma bɛɛ, aw ni aw bɛmaw bɛɛ ka kan. 52Cira juman le bɛ yi, aw bɛmaw ma min tɔɔrɔ? Minw ka Ala ta mɔgɔ terennin nako kibaro fɔ, aw ka olugu faga. Sisan aw nana o mɔgɔ terennin fana janfa k’a faga. 53Aw le tun ka Ala ta sariyaw* sɔrɔ mɛlɛkɛw sababu ra, o bɛɛ n’a ta, aw ma sɔn ka tagama o sariyaw kan.»

Etiyɛni fagacogo

54Yahudiyaw ka o kumaw mɛn minkɛ, o dimina fɔ o bɛ o ɲin ɲimi Etiyɛni kama. 55Nka Etiyɛni fanin Nin Saninman* na, a k’a ɲa lɔ sankolo ra ka Ala nɔɔrɔ ye, ka Yesu lɔnin ye Ala kininboroyanfan fɛ. 56A ko: «Ne ɲa bɛ sankolo dayɛlɛnin na, Min kɛra Adamaden ye*, ne ɲa bɛ o lɔnin na Ala kininboroyanfan fɛ.»

57Kabini Etiyɛni ka o fɔ, mɔgɔw ka kulekanba ci, ka o torow datugu; o kɔ, o bɛɛ girinna ka na ton Etiyɛni kan, 58k’a mina k’a sama ka taga ni a ye dugu kɔ fɛ, ka taga a bon ni kabakuru ye k’a faga. A fagabagaw tun ka o ta deregew bɔ ka o bla kanbelen dɔ kɔrɔ, min tɔgɔ tun ye ko Sɔli. 59Wagati min na o tun bɛ Etiyɛni bonna ni kabakuru ye, a ka Ala daari, ko: «Matigi Yesu, ne nin mina.» 60O kɔ, a ka a kinbiri gban ka pɛrɛn k’a fɔ ko: «Matigi, i kana nin jurumun jate o kun.» Etiyɛni ka o fɔ minkɛ, a sara.

8

Sɔli ka lanabagaw tɔɔrɔ

1Sɔli fana tun sɔnna Etiyɛni fagako ma.

O lon na, kɔni tɔɔrɔba sera lanabagaw bɛɛ ma Zeruzalɛmu; o tɔɔrɔ bonyakojugu fɛ, lanabagaw bɛɛ janjanna ka taga Zude mara ni Samari mara ra. Ciradenw* dɔrɔn le tora Zeruzalɛmu. 2Alaɲasiranbaga dɔw ka Etiyɛni ta ka taga a su don; o kasira kosɛbɛ Etiyɛni ta saya kosɔn.

3Nka Sɔli kɔni tun b’a fɛ ka lanabagaw ban le pewu. A tun bɛ taga don bonw kɔnɔ, ni a ka lanabaga fɛn o fɛn ye, cɛ o muso o, a bɛ o bɛɛ mina fanga ra ka taga o bla kaso ra.

Filipe ka Kibaro Diman fɔ Samari

4Lanabaga minw tun borira ka bɔ Zeruzalɛmu, olugu tun bɛ yaalayaala yɔrɔw ra, ka Ala ta Kibaro Diman* waajuri kɛ. 5O ra, Filipe tagara Samari dugu dɔ ra, ka taga Kisibaga* Yesu Kirisita ta ko waajuri kɛ o mɔgɔw ye. 6Filipe tun bɛ kabako minw kɛra, o dugumɔgɔw ka o kow mɛn minkɛ, ani dɔw nana a ye fana minkɛ, jama caman nana o toro malɔ ka Filipe ta kumaw lamɛn kosɛbɛ. 7Sabu Filipe tun bɛ jinatɔw ta jinaw gbɛn ka bɔ o ra; jinaw tun bɛ kulekanba ci ka bɔ jinatɔw ra. A ka muruguw ni nabara caman kɛnɛya. 8O kɛra ɲagariba ye o dugu kɔnɔ.

9Cɛ dɔ tun bɛ o dugu kɔnɔ kakɔrɔ, o tɔgɔ tun ye ko Simɔn. A tun bɛ jinamoriya kɛ fɔ ka Samarikaw bɛɛ kɔnɔnɔban. A tun bɛ a yɛrɛ kɛra kolɔnbagaba ye. 10Mɔgɔ fitini fara mɔgɔba kan, bɛɛ tun b’a flɛra, k’a lamɛn; o tun b’a fɔra ko: «Nin kɔni ye Ala ta sebagaya yɛrɛ le ye, sebagayaba.» 11O bɛɛ tun b’a flɛ, k’a lamɛn, sabu kabini wagatijan a tun bɛ jinamoriyako minw kɛra, o tun ka o kɔnɔnɔban. 12Nka Filipe ka Ala ta Masaya* ko ni Yesu Kirisita tɔgɔ kibaro Diman fɔ o ye minkɛ, o mɔgɔw sɔnna Filipe ta kuma ma; cɛ fara muso kan, o bɛɛ batizera. 13Hali Simɔn yɛrɛ sɔnna Ala ta Kuma ma. A batizera minkɛ, a tora ni Filipe ye. Filipe tun bɛ tagamasiyɛnw ni kabako minw kɛra, o tun k’a kɔnɔnɔban kosɛbɛ.

Ciradenw ka Ala daari Samari lanabagaw ye

14Ciradenw* tora Zeruzalɛmu k’a mɛn ko Samarika dɔw sɔnna ka la Ala ta Kuma ra; o ka Piyɛri ni Yuhana ci o fɛ. 15Piyɛri ni Yuhana sera Samari tuma min na, o ka Ala daari Samari lanabagaw ye, janko o ye Nin Saninman* sɔrɔ. 16Sabu Nin Saninman* tun ma jigi o mɔgɔw si kan fɔlɔ; o tun batizera Matigi Yesu tɔgɔ le ra dɔrɔn. 17O ra, Piyɛri ni Yuhana ka o boro la o kan minkɛ, o ka Nin Saninman sɔrɔ.

18Ayiwa, Simɔn k’a ye ko lanabagaw ka Nin Saninman sɔrɔ ciradenw ta borolari fɛ minkɛ, a ka wari di o ma, 19k’a fɔ o ye ko: «Aw ye nin sebagaya di ne fana ma, janko ni ne ka ne boro la mɔgɔ o mɔgɔ kan, o tigi ye Nin Saninman sɔrɔ.» 20Piyɛri ko a ma ko: «Ele ni i ta wari bɛɛ ye halaki ɲɔgɔn fɛ, sabu i b’a miiri ko Ala bɛ fɛn min di gbansan, i bɛ se ka o sɔrɔ ni wari ye.» 21O kɔ, Piyɛri k’a fɔ a ye ko: «Ele kɔni nin tɛ nin ko ra, i ta sɔrɔta fana t’a ra, sabu i jusukun ma teren Ala ɲa kɔrɔ. 22Nimisa i ta miirijuguw ra, ka Matigi daari, janko ŋaninyajugu minw bɛ i jusukun na, a ye o yafa i ma, ni a bɛ se ka kɛ; 23sabu ne k’a ye ko ele kɔnɔ fanin lo ɲangboya ni kojugu ra, fɔ ka i siri ka i bla jurumun ta jɔnya ra.» 24Simɔn ko Piyɛri ni Yuhana ma ko: «Aw yɛrɛ ye Matigi daari ne ye, janko aw ka min fɔ, o si kana ne sɔrɔ.»

25Piyɛri ni Yuhana ka seereya kɛ, ka Matigi ta Kibaro Diman fɔ mɔgɔw ye minkɛ, o sekɔra ka taga Zeruzalɛmu; o tagatɔ ka Kibaro Diman fɔ Samari dugumisɛnw caman na ka taga.

Filipe ni Etiyopikacɛ fagama

26Matigi ta mɛlɛkɛ dɔ kumana Filipe fɛ, ko: «Wuri ka taga woroduguyanfan fɛ. Sira min bɛ bɔ Zeruzalɛmu ka taga Gaza, i ye o sira ta; mɔgɔ tɛ tɛmɛna o sira kan tuun.» Filipe wurira o yɔrɔnin bɛɛ ra ka sira ta. 27K’a tagatɔ to, a ka Etiyopikacɛ dɔ ye; o cɛ tun ye Etiyopi jamana masamuso Kandasi ta fagamaba dɔ le ye. Ale le tun siginin bɛ masamuso ta naforo bɛɛ kunna. O cɛ tun tagara Zeruzalɛmu ka taga Ala bato. 28A sekɔtɔ tun siginin bɛ a ta sowotoro kɔnɔ, a bɛ cira Ezayi ta kitabu karanna. 29Nin Saninman* k’a fɔ Filipe ye ko: «Gbara sowotoro nin na.» 30Filipe borira ka gbara wotoro ra minkɛ, a k’a ye ko o Etiyopikacɛ bɛ cira Ezayi ta kitabu karanna. Filipe k’a ɲininka ko: «I bɛ min karanna, i ka o kɔrɔ lɔn wa?» 31O cɛ ka Filipe jaabi ko: «Ne bɛ se k’a kɔrɔ lɔn cogo di, ni mɔgɔ m’a yira ne ra?» A k’a fɔ Filipe ye ko a ye yɛlɛn ka sigi ale kɔrɔ sowotoro kɔnɔ. 32A tun bɛ yɔrɔ min karanna, o flɛ nin ye, ko:

«A tun kɛra i ko saga min minana ka taga a fagayɔrɔ ra,

i n’a fɔ sagaden min tɛ kasi a si kanbagaw boro,

a ma foyi fɔ.

33O k’a mafiyɛnya, o ma sɔn ka lɔ a ra ko jo b’a fɛ.

Jɔn bɛ kuma a ta duruja ko ra?

Sabu o k’a faga k’a ta siya tunu dunuɲa ra8.32-33 Nin kuma fɔra Ezayi 53.7-8..»

34Ayiwa, cɛ ka kuma ta, k’a fɔ Filipe ye ko: «Ne bɛ i daari, a fɔ ne ye, cira bɛ kumana jɔntigi ta ko le ra? A yɛrɛ ko lo wa, walama mɔgɔ wɛrɛ ko lo?» 35O tuma Filipe ka kuma ta; a k’a damina o kuma yɛrɛ ra ka Yesu Kirisita ko Kibaro Diman* fɔ a ye.

36Ka o tagatɔ to, o tagara se kɔ dɔ ma. Cɛ k’a fɔ Filipe ye ko: «Ji ye nin ye! Mun le bɛ ne bari ka batize?» 37[Filipe k’a fɔ a ye ko: «Ni i bɛ la Yesu ra ni i jusukun bɛɛ ye, i bɛ se ka batize.» Cɛ ka Filipe jaabi ko: «Ne lara a ra ko Den min bɔra Ala ra* ko Yesu Kirisita lo.»] 38A ka sowotoro lalɔ; o fla bɛɛ jigira ji ra. Filipe k’a batize. 39O bɔra ji ra wagati min na, Matigi Nin ka Filipe ta ka taga ni a ye. Cɛ ma Filipe ye tuun, nka a ka sira ta ka taga, a ninsɔndiyanin.

40Filipe kɔni nana a yɛrɛ sɔrɔ Azɔti dugu le kɔnɔ. A bɔra yi ka taga Sezare. A tagatɔ, a tɛmɛna dugu o dugu ra, a ka Kibaro Diman fɔ o bɛɛ ra ka taga.

9

Yesu k’a yɛrɛ yira Sɔli ra

(Kɛwalew 22.3-16; 26.9-20; Galasikaw 1.1-16)

1Ayiwa, o wagati ra Sɔli belen tun bɛ kankari lara Matigi Yesu ta karamɔgɔdenw ye, ko ni a ka min o min mina, a bɛ o faga. A tagara sarakalasebagaw kuntigiba* fɛ, 2ko a ye sɛbɛ dɔ di ale ma; a tun b’a fɛ ka taga o sɛbɛ di Yahudiyaw ta karanso kuntigiw ma Damasi dugu kɔnɔ, janko ni a ka mɔgɔ o mɔgɔ sɔrɔ yi min bɛ o sirakura kan, cɛ fara muso kan, a ye o bɛɛ mina ka o siri ka na ni o ye Zeruzalɛmu.

3Ka Sɔli tagatɔ, a surunyanin Damasi ra, yeelenba dɔ barara ka bɔ sankolo ra ka manamana ka Sɔli lamini. 4Sɔli bɔra ka ben dugu ma. A ka kumakan dɔ mɛn, ko: «Sɔli, Sɔli, mun kosɔn i bɛ ne tɔɔrɔra?» 5Sɔli ko: «Ele ye jɔn ye, Matigi?» Kumakan ko: «I bɛ min tɔɔrɔra, o ye ne Yesu le ye. 6Ayiwa, wuri ka taga dugu kɔnɔ; i ka kan ka min kɛ, o bɛna o fɔ i ye yi.»

7Sɔli tagamaɲɔgɔnw ja tigɛninba lɔnin tora, o ma se ka kuma; olugu tun bɛ kumakan mɛnna, nka o tun ma mɔgɔ si ye. 8Sɔli wurira ka lɔ; a ɲa tun yɛlɛnin lo, nka a tun tɛ foyi yera. O k’a boro mina ka taga ni a ye Damasi dugu kɔnɔ. 9Sɔli ka tere saba kɛ, a tun tɛ yeri kɛ, a ma domuni kɛ, a ma ji min.

Ala ka Ananiyasi ci Sɔli fɛ

10O wagati ra Yesu ta karamɔgɔden dɔ tun bɛ Damasi, o tɔgɔ tun ye ko Ananiyasi. Matigi k’a yɛrɛ yira a ra, k’a wele ko: «Ananiyasi.» A ko: «Naamu, Matigi.» 11Matigi ko a ma ko: «Wuri sisan ka sira ta, o bɛ sira min wele ko Sira Terennin. I bɛ taga Zuda ta so kɔnɔ. Ni i sera yi, i bɛ cɛ dɔ koɲininka, a tɔgɔ ye ko Sɔli, a bɔra Tarisi. A bɛ Ala daarira sisan yɛrɛ. 12K’a to Aladaari ra, Ala ka cɛ dɔ yira a ra min tɔgɔ ye ko Ananiyasi. A k’a ye ko o cɛ donna a fɛ bon kɔnɔ k’a boro la a kan, janko a ye yeri kɛ tuun.» 13Ananiyasi ko: «E, Matigi, cɛ nin ka i ta mɔgɔ saninmanw tɔɔrɔ cogo min na Zeruzalɛmu, mɔgɔ caman ka o lakari ne ye. 14A nana ni sɛbɛ dɔ ye yan ka bɔ sarakalasebagaw* kuntigiw fɛ, ko mɔgɔ o mɔgɔ bɛ i tɔgɔ fɔra yan, a ye o bɛɛ mina ka o siri ka taga ni o ye.»

15Nka Matigi k’a fɔ Ananiyasi ye ko: «Taga, sabu ne ka nin cɛ ɲanawoloma k’a kɛ ne ta baarakɛminan le ye, janko a ye ne tɔgɔ waajuri kɛ siya wɛrɛ mɔgɔw* ni o ta masacɛw ye, ani Izirayɛlimɔgɔw ye. 16Tɔɔrɔ minw bɛna se a ma fana ne kosɔn, ne bɛna o bɛɛ yira a ra.»

17Ayiwa, Ananiyasi tagara; a tagara don bon kɔnɔ minkɛ, a k’a boro la Sɔli kan, k’a fɔ a ye ko: «Ne balemacɛ Sɔli, Matigi Yesu min k’a yɛrɛ yira i ra sira kan, ka i natɔ to yan, ale ka ne ci i fɛ, janko i ye yeri kɛ tuun, ani ka fa Nin Saninman* na.» 18O yɔrɔnin kelen bɛɛ fɛn dɔw bɔra Sɔli ɲadenw na ka benben, i n’a fɔ jɛgɛfara; a ɲa yɛlɛra. A wurira, ka batize. 19O kɔ, a ka domuni kɛ, ka baraka sɔrɔ.

Sɔli tora Damasi ka tere dama kɛ ni Yesu ta karamɔgɔdenw ye.

Sɔli ka waajuri kɛ Damasi

20O wagati yɛrɛ ra Sɔli ka kɛ waajuri kɛ ye karansow kɔnɔ, k’a fɔ o ye ko Den min bɔra Ala ra*, ko o ye Yesu le ye. 21Mɔgɔ minw tun bɛ a lamɛnna, olugu bɛɛ kɔnɔnɔbanna; o tun b’a fɔra ko: «Nin cɛ yɛrɛ le tun tɛ Yesu tɔgɔ fɔbagaw tɔɔrɔra Zeruzalɛmu wa? A nakun yɛrɛ tun tɛ yan, janko ka o mɔgɔw mina ka o siri ka taga ni o ye sarakalasebagaw* kuntigiw fɛ Zeruzalɛmu wa?»

22O bɛɛ n’a ta, dɔ le tun bɛ farara Sɔli ta lanaya baraka kan ka taga ɲa; a ta waajuri cogo tun ka Yahudiyaw kɔnɔnɔfiri Damasi, sabu a tun b’a fɔra k’a gbɛya ko Yesu ye Kisibaga* ye; o tun tɛ se ka foyi sɔrɔ k’a jaabi tuun.

23Ayiwa, tere dama tɛmɛnin kɔ, Damasi Yahudiyaw ka janfa siri ko o bɛ Sɔli faga; 24nka Sɔli bɔra o ta janfa kɔrɔ ma. O tun bɛ dugu dondaw bɛɛ kɔrɔsi su ni tere, janko k’a sɔrɔ k’a faga. 25Nka lon dɔ su fɛ, Yesu ta karamɔgɔdenw ka Sɔli don segi dɔ kɔnɔ k’a lajigi dugu kogo kɔ fɛ ni juru ye.

Sɔli tagara Zeruzalɛmu

26Ayiwa, Sɔli sera Zeruzalɛmu minkɛ, a tun b’a fɛ ka kori karamɔgɔden tɔw ra, nka olugu bɛɛ tun bɛ siranna a ɲa, sabu o tun ma la a ra ko a kɛra Yesu ta karamɔgɔden dɔ ye can ra. 27O ra, Barinabasi tagara ni Sɔli ye ciradenw* fɛ; Sɔli ka Matigi ye Damasi sira kan cogo min na, ani Matigi kumana a fɛ cogo min na, ani Sɔli ka Yesu tɔgɔ fɔ k’a gbɛya mɔgɔw bɛɛ ɲa na ni jagbɛlɛya ye cogo min na Damasi, Barinabasi ka o bɛɛ lakari ciradenw ye.

28K’a ta o wagati ra, Sɔli kɛra ciradenw tagamaɲɔgɔn ye Zeruzalɛmu; a tun bɛ kuma kɛnɛ kan, ka mɔgɔw waaju Matigi tɔgɔ ra. 29Sɔli tun bɛ to ka kuma, ani ka sɔsɔri kɛ ni Yahudiya gɛrɛkikanfɔbagaw fana ye; nka olugu fana tun b’a fagayɔrɔ ɲinina. 30Lanabaga tɔw nana bɔ o ko kala ma minkɛ, olugu ka Sɔli lataga Sezare; o kɔ, o k’a lataga Tarisi.

31Ayiwa, o wagati ra lanabagaw ta jɛnkuru* mɔgɔw tun bɛ hɛra ra Zude ni Galile ni Samari. O baraka tun bɛ bonyara, o tun bɛ tagama Matigi ɲasiran na; dɔw fana tun bɛ farara o kan lon o lon Nin Saninman* baraka ra.

Piyɛri ka Ene kɛnɛya

32Ayiwa, Piyɛri tun bɛ yɔrɔw bɛɛ yaalara ka lanabagaw flɛ; lanabaga minw bɛ Lida, a tagara olugu fana fɛ. 33A tagara a sɔrɔ cɛ dɔ lanin bɛ bana ra kabini san seegi, a tɔgɔ ye ko Ene; a tun murugunin lo. 34Piyɛri ko a ma ko: «Ene, Yesu Kirisita bɛ i kɛnɛya! I wuri ka i ta lanan lalaga i yɛrɛ ye.» Ene wurira o yɔrɔnin kelen bɛɛ ra. 35Lida dugumɔgɔw bɛɛ, ani Sarɔn kɛnɛgbɛ mɔgɔw bɛɛ ka o ye minkɛ, o sɔnna Matigi ma.

Piyɛri ka Tabita su lakunu

36Ayiwa, lanabagamuso dɔ tun bɛ Zafa dugu kɔnɔ, a tɔgɔ tun ye ko Tabita, walama Dɔrikasi, gɛrɛkikan na; o kɔrɔ ye ko dagbɛ. O muso tun bɛ koɲuman caman kɛ, ka fagantanw dɛmɛ. 37Tabita nana bana, fɔ ka na sa. O k’a su ko, k’a ta ka taga a la bon dɔ kɔnɔ sankaso san fɛ. 38I n’a fɔ Zafa ni Lida cɛ man jan, Zafa karamɔgɔdenw k’a mɛn ko Piyɛri bɛ sɔrɔ Lida. O ka mɔgɔ fla ci ka taga Piyɛri daari, k’a fɔ a ye ko: «Sabari ka na an fɛ sisan.» 39Piyɛri wurira ka taga ni o ye. A sera yi minkɛ, o tagara ni a ye bon kɔnɔ sankaso san fɛ. Muso cɛ saninw bɛɛ nana Piyɛri lamini, ka to ka kasi. Ka Tabita ɲanaman to ni o ye, a tun bɛ derege fitiniw ni deregeba minw lalaga, o ka o bɛɛ yira Piyɛri ra. 40O tuma Piyɛri ka mɔgɔw bɛɛ labɔ kɛnɛ ma, k’a kinbiri gban dugu ma ka Ala daari. O kɔ, a k’a ɲa yɛlɛma su fan fɛ k’a fɔ ko: «Tabita, i wuri!» Tabita k’a ɲa yɛlɛ; a ka Piyɛri ye minkɛ, a wurira ka sigi. 41Piyɛri k’a mina a boro ma k’a dɛmɛ k’a lawuri. O kɔ, Piyɛri ka lanabagaw ni muso cɛ saninw wele, ka Tabita ɲanaman yira o ra. 42Zafa dugumɔgɔw bɛɛ bɔra o ko kala ma. Mɔgɔ caman lara Matigi ra. 43Piyɛri tora Zafa ka wagatijan kɛ; a tun bɛ cɛ dɔ ta so kɔnɔ, min tɔgɔ ye ko Simɔn, o tun ye gbolologibaga le ye.

10

Mɛlɛkɛ kumana Kɔrinɛli fɛ

1Cɛ dɔ tun bɛ Sezare, min tɔgɔ tun ye ko Kɔrinɛli; sorasikuru min bɛ wele ko Itali sorasikuru, ale tun ye o sorasikuru kuntigiba dɔ ye. 2O cɛ tun ye Alaɲasiranbaga ye, ani Ala batobaga, a ni a ta somɔgɔw bɛɛ. A tun bɛ saraka caman bɔ ka Yahudiya fagantanw sɔn, ka Ala daari tuma bɛɛ.

3Ayiwa, lon dɔ wulada fɛ, Kɔrinɛli k’a ye ko Ala ta mɛlɛkɛ dɔ nana don ale fɛ bon kɔnɔ, ka a wele ko: «Kɔrinɛli!» 4Kɔrinɛli k’a ɲa lɔ mɛlɛkɛ ra; a siranna. A ko: «Mun lo, Matigi?» Mɛlɛkɛ k’a fɔ a ye ko: «I ta Aladaariw ni i ta sarakaw diyara Ala ye; Ala ka a hakiri to i ra. 5Ayiwa, mɔgɔ dɔw ci sisan ka taga Zafa, ka taga cɛ dɔ wele ka na, min tɔgɔ ye ko Simɔn, ani a bɛ wele fana ko Piyɛri. 6A bɛ gbolologibaga dɔ ta so, o fana tɔgɔ ye ko Simɔn; o ta bon bɛ kɔgɔjida ra.»

7Mɛlɛkɛ min kumana Kɔrinɛli fɛ, o tagara minkɛ dɔrɔn, Kɔrinɛli ka a ta baaraden fla wele, ani sorasicɛ kelen, min tun ye a jɛnɲɔgɔn ye; o fana tun ye Alaɲasiranbaga ye. 8Ayiwa, mɛlɛkɛ ka kuma min fɔ, a ka o bɛɛ lakari olugu ye, ka o ci ka taga Zafa.

Ala ka ko minw yira Piyɛri ra

9O lon dugusagbɛ, o mɔgɔ saba tagatɔ, o surunyara Zafa ra minkɛ, o wagati ra Piyɛri tun yɛlɛnna biribon kunna ka Ala daari; o y’a sɔrɔ tere tun bɛ kuncɛ. 10Kɔngɔ nana Piyɛri sɔrɔ, a ko a bɛ domuni kɛ. Ka o to domuni labɛn na, Ala ka fɛn dɔ yira Piyɛri ra. 11A ka sankolo dayɛlɛnin ye, ka fɛn dɔ ye i ko faniba dɔ, a sirinin bɛ a kun naani na, a bɛ jigira ka na dugu ma. 12Bɛgan suguya bɛɛ, ani dugukolo fɛn fofotaw, ani kɔnɔ suguya bɛɛ tun bɛ o fani kɔnɔ. 13Kumakan dɔ ko Piyɛri ma ko: «Piyɛri, wuri ka dɔ faga k’a domu.» 14Piyɛri ko: «Ɔn-ɔn, Matigi, sabu ne ma fɛn nɔgɔnin, walama fɛn saninyabari si domu ka ye10.14 Piyɛri ka nin kuma fɔ ka kaɲa ni cira Musa ta sariya le ye (Sarakalasebagaw 11.1-47)..» 15Piyɛri ka o kumakan mɛn tuun a siɲaga flanan na, ko: «Ala k’a latigɛ ko fɛn min saninyara, ele man kan ka o jate fɛn nɔgɔninw ye.» 16O kuma fɔra ka se fɔ siɲaga saba; o kɔ, o yɔrɔnin bɛɛ o faniba kɔrɔtara ka taga sankolo kɔnɔ.

17Piyɛri hakiri tun ɲagamina; a ka fɛn minw ye, a tun bɛ miirira o kɔrɔ ra. O wagati ra, Kɔrinɛli tun ka mɔgɔ minw ci, olugu nana se Zafa, ka Simɔn ta yɔrɔ koɲininka; o ka yɔrɔ yira o ra minkɛ, o tagara lɔ luda ra. 18O ka weleri kɛ, ka ɲininkari kɛ ko: «Simɔn min bɛ wele ko Piyɛri, ale bɛ yan le wa?» 19Piyɛri ka fɛn minw ye, a belen tun bɛ miirira o kɔrɔ ra minkɛ, Nin Saninman* k’a fɔ a ye ko: «A flɛ, mɔgɔ saba bɛ i koɲininkara kɛnɛ ma. 20Wuri ka jigi, ka taga ni o ye, i kana sigiya; sabu ne le ka o ci i fɛ.» 21Piyɛri jigira ka na o nɔ fɛ; a ko: «Aw bɛ mɔgɔ min yɔrɔɲinina, ne lo. Aw nakun ye juman le ye ne fɛ?» 22O mɔgɔw ka Piyɛri jaabi ko: «Sorasikuntigi Kɔrinɛli le ka an ci; mɔgɔ terennin lo, a bɛ siran Ala ɲa fana. Yahudiyaw bɛɛ bɛ a tɔgɔɲuman fɔra. Ala ta mɛlɛkɛ saninman dɔ ka a yɛrɛ yira a ra k’a fɔ a ye ko a ye i wele ka na a ta so, janko ka i ta kumaw lamɛn.» 23Piyɛri ka o ladon so kɔnɔ, ka siyɔrɔ di o ma. O dugusagbɛ a tagara ni o ye. Zafa lanabaga dɔw tagara ni o ye fana.

24O lon dugusagbɛ, o sera Sezare. O y’a sɔrɔ Kɔrinɛli tun k’a ta somɔgɔw ni a teri ɲanamanw lajɛn a ta so kɔnɔ, ka Piyɛri makɔnɔ. 25Piyɛri dontɔ so kɔnɔ, Kɔrinɛli nana a kunbɛn, ka a kinbiri gban Piyɛri kɔrɔ. 26Nka Piyɛri ka a lawuri k’a fɔ a ye ko: «I wuri, ne fana ye adamaden le ye.» 27Ka Piyɛri to kuma ra ni Kɔrinɛli ye, a donna bon kɔnɔ ka mɔgɔ caman lajɛnnin yi. 28Piyɛri k’a fɔ o ye ko: «Aw k’a lɔn ko ka kaɲa ni an ta sariya* ye, Yahudiya si man kan ka jɛnɲɔgɔnya kɛ ni siya wɛrɛ mɔgɔ* ye, walama ka don a ta so kɔnɔ. Nka Ala k’a yira ne ra ko ne man kan ka mɔgɔ si jate mɔgɔ nɔgɔnin ye, walama mɔgɔ saninyabari. 29O le kosɔn aw ka mɔgɔw ci ka taga ne wele minkɛ, ne nana, hali ne ma sɔsɔri kɛ. Ayiwa, sisan ne bɛ aw ɲininka: ‹Aw ka ne wele ka na kun juman le ra?› »

30Kɔrinɛli ka Piyɛri jaabi ko: «Bi ye a tere naani ye, ka ne to Aladaari ra ne ta bon kɔnɔ wulada fɛ nin wagati ɲɔgɔn na, ne barara ka cɛ dɔ lɔnin ye ne ɲa kɔrɔ, deregegbɛ bɛ a kan na, a bɛ manamanana. A ko ne ma ko: 31‹Kɔrinɛli, i ta Aladaari minana; i ka koɲuman o koɲuman kɛ, Ala hakiri tora o bɛɛ ra fana. 32Mɔgɔ dɔw ci ka taga Zafa, ka taga Simɔn wele, min tɔgɔ lara fana ko Piyɛri. A bɛ cɛ dɔ ta lu kɔnɔ, o fana tɔgɔ ye ko Simɔn, a bɛ gbolobaara kɛ, a ta lu bɛ kɔgɔjida ra.› 33O yɔrɔnin kelen bɛɛ ne ka mɔgɔ dɔw ci ka taga i wele; i nako ɲana. Ayiwa, sisan an bɛɛ lajɛnnin flɛ yan Ala ɲa kɔrɔ; Matigi ka fɛn o fɛn yira i ra, an b’a fɛ ka o lamɛn.»

Piyɛri ka waajuri kɛ Kɔrinɛli ta so kɔnɔ

34O tuma Piyɛri ka kuma ta k’a fɔ ko: «Can ra, ne k’a lɔn sisan ko Ala tɛ mɔgɔ bɔ mɔgɔ ra, 35nka siya o siya ra, mɔgɔ min bɛ siran Ala ɲa, ka tagama terenninya kan, o tigi ko ka di Ala ye. 36Ala ka a ta kuma lase Izirayɛlimɔgɔw ma, ka hɛra Kibaro Diman* fɔ o ye Yesu Kirisita baraka ra. Ale le ye mɔgɔ bɛɛ Matigi ye; 37Yesu ta koɲaw kɛra cogo min na Zude jamana yɔrɔ bɛɛ ra, k’a damina Galile, aw yɛrɛ ka o kow bɛɛ lɔn. O kow kɛra Yuhana ta waajuri ni a ta batizeri* kɔ fɛ. 38Ayiwa, Ala ka Yesu Nazarɛtikacɛ ɲanawoloma cogo min na k’a fa Nin Saninman* na, ka sebagaya di a ma, aw ka o lɔn. A tun bɛ yɔrɔw yaalayaala, ka koɲuman kɛ mɔgɔw ye, ani minw bɛɛ tun bɛ Setana ta jɔnya ra, a tun bɛ olugu bɛɛ kisi ka bɔ o jɔnya ra, sabu Ala tun bɛ ni a ye. 39Yesu ka ko o ko kɛ Yahudiyaw ta jamana ra, ani Zeruzalɛmu dugu yɛrɛ kɔnɔ, anw ye o kow seerew ye. O k’a mina k’a gbengben yiri ra k’a faga. 40Nka a saya tere sabanan, Ala ka a lakunu ka bɔ saya ra, k’a to a ye a yɛrɛ yira mɔgɔw ra. 41Mɔgɔw bɛɛ m’a ye, nka Ala tun ka anw minw ɲanawoloma kakɔrɔ ka kɛ a seerew ye, anw le k’a ye, an minw ka domuni kɛ, ani ka minnin kɛ ni a ye, a kununin kɔ ka bɔ saya ra. 42Yesu ka nin ci di anw ma ko an ye mɔgɔw waaju, k’a fɔ k’a gbɛlɛya ko Ala ka Yesu le sigi k’a kɛ suw, ani ɲanamanw ta kititigɛbaga ye. 43Ciraw bɛɛ kɛra seerew ye k’a fɔ ko ni mɔgɔ o mɔgɔ ka la Yesu ra, o tigi bɛ jurumun yafa sɔrɔ a tɔgɔ baraka ra.»

Nin Saninman jigira siya wɛrɛ mɔgɔw kan

44Ka Piyɛri to o kuma ra, Nin Saninman* jigira a lamɛnbagaw bɛɛ kan. 45Yahudiya lanabaga minw tun ka Piyɛri blasira, olugu kabakoyara k’a ye ko Ala ka Nin Saninman di, k’a lajigi siya wɛrɛ mɔgɔw* fana kan. 46Sabu o k’a ye ko o mɔgɔw bɛ kumana kan wɛrɛw ra, ka Ala bonya. 47O tuma Piyɛri ko: «Mɔgɔ minw ka Nin Saninman sɔrɔ i ko anw fana k’a sɔrɔ cogo min na, yala an bɛ se ka olugu bari ko o kana batize ji ra wa?»

48O ra, Piyɛri k’a latigɛ ko o mɔgɔw ye batize Yesu Kirisita tɔgɔ ra.

O kɔ, o ka Piyɛri daari ko a ye tere dama kɛ o fɛ.

11

Piyɛri ka Kɔrinɛli ta ko ɲafɔ Zeruzalɛmu lanabagaw ye

1Ciradenw* ni lanabaga minw bɛ Zude, olugu k’a mɛn ko siya wɛrɛ mɔgɔw* fana sɔnna Ala ta Kuma ma. 2O kosɔn tuma min na Piyɛri kɔsegira ka na Zeruzalɛmu, Yahudiya lanabagaw ka Piyɛri jaraki, ko: 3«Ele sɔnna ka taga don siya kɛnɛsigibariw ta so kɔnɔ, fɔ ka domuni kɛ ni o ye!»

4O tuma, kow tɛmɛna cogo min na, Piyɛri ka o bɛɛ ɲafɔ o ye kelen kelen. 5A ko: «Tuma min ne tun bɛ Zafa dugu kɔnɔ, lon dɔ, ka ne to Aladaari ra, Ala ka fɛn dɔ yira ne ra: ne ka fɛn dɔ ye, o fɛn tun bɛ i ko faniba dɔ, a sirinin bɛ a kun naani na, a bɛ jigira ka bɔ san fɛ; a nana se ne kɔrɔ. 6Ne k’a lalaga k’a flɛ minkɛ, ne ka dugukolo bɛganw ni kongosogow ni fɛn fofotaw ni kɔnɔw ye o faniba kɔnɔ. 7Ne ka kumakan dɔ mɛn; a ko ne ma ko: ‹Piyɛri, wuri ka dɔ faga k’a domu.› 8Ne ko: ‹Ɔn-ɔn, Matigi, sabu fɛn nɔgɔnin walama fɛn saninyabari si ma don ne da ra ka ye fiyewu.› 9Nka kumakan bɔra sankolo ra tuun a siɲaga flanan na, ko: ‹Ala k’a latigɛ ko fɛn min saninyara, ele man kan ka o jate fɛn nɔgɔninw ye.› 10A kɛra ten ka se fɔ siɲaga saba; o kɔ, o faniba ni a kɔnɔfɛnw yɛlɛnna ka taga sankolo kɔnɔ.

11«O wagati kelen yɛrɛ ra, ne tun bɛ lu min kɔnɔ, mɔgɔ saba nana lɔ o lu donda ra, ko o ka olugu ci ne fɛ ka bɔ Sezare. 12Nin Saninman* k’a fɔ ne ye ko ne ye taga ni o mɔgɔw ye, ko ne kana sigiya. Balemacɛ wɔɔrɔ minw flɛ nin ye, olugu tagara ne blasira. An tagara don Kɔrinɛli ta bon kɔnɔ. 13Ayiwa, Kɔrinɛli k’a fɔ an ye ko ale ka mɛlɛkɛ lɔnin ye a ta bon kɔnɔ, ko mɛlɛkɛ k’a fɔ a ye ko: ‹Mɔgɔ dɔ ci ka taga Zafa ka taga Simɔn wele, min tɔgɔ lara ko Piyɛri; 14ele ni i ta gbamɔgɔw bɛɛ bɛna kisi cogo min na, ale le bɛna o sira yira aw ra.› 15Ayiwa, ne ka kuma damina minkɛ dɔrɔn, Nin Saninman jigira o mɔgɔw kan i n’a fɔ a tun jigira anw kan cogo min na a damina ra. 16O tuma, ne hakiri sɔrɔra ka jigi Matigi ta kuma ra, ko: ‹Yuhana ka mɔgɔw batize ji le ra, nka aw kɔni aw bɛna batize ni Nin Saninman le ye.› 17Ayiwa, anw minw lara Matigi Yesu ra, Ala ka fɛn min di anw ma, ni a nana o fɛn kelen di olugu fana ma, o tuma ne ye jɔn le ye k’a fɔ ko ne bɛ ban Ala sago ma?»

18Ciradenw ni lanabaga tɔw ka Piyɛri ta kuma mɛn minkɛ, o jusu sɔrɔra ka suma, o ka Ala tando; o ko: «Can lo, Ala sɔnna k’a to siya wɛrɛ mɔgɔw* fana ye nimisa o ta jurumunw na, janko o ye ɲanamanya sɔrɔ.»

Antiyɔsi ta lanabagaw ta jɛnkuru

19Etiyɛni faganin kɔ, o ka lanabagaw tɔɔrɔ kosɛbɛ. Lanabaga minw borira ka janjan o tɔɔrɔw wagati ra, olugu dɔw tagara fɔ Fenisi, ani Sipere maraw ra; dɔw tagara Antiyɔsi. Nka olugu tun tɛ Ala ta Kuma fɔ mɔgɔ wɛrɛ ye ni Yahudiyaw dɔrɔn tɛ. 20O bɛɛ n’a ta, o mɔgɔ dɔw tun bɔra Sipere ni Sirɛni ka na Antiyɔsi; olugu kumana siya wɛrɛ mɔgɔw* fana fɛ, ka Matigi Yesu ta Kibaro Diman* fɔ o ye. 21Matigi ta sebagaya tun bɛ o lanabagaw kan; mɔgɔ camanba lara Matigi ra, ka sɔn Matigi ma.

22O ko kibaroya sera Zeruzalɛmu lanabagaw ta jɛnkuru* mɔgɔw ma minkɛ, o ka Barinabasi ci ka taga Antiyɔsi. 23Barinabasi sera Antiyɔsi minkɛ, a ka Ala ta baraka ye lanabagaw kan minkɛ, o ka a jusu diya. A ka lanabagaw ja gbɛlɛya ko o ye jija ka to Matigi ta sira kan. 24Barinabasi tun ye mɔgɔɲuman le ye; a tun fara Nin Saninman* na, lanaya tun b’a jusu ra fana. Jama caman fana sɔnna Matigi ma.

25O kɔ, Barinabasi tagara Tarisi, ka taga Sɔli yɔrɔɲini. 26A ka Sɔli ye minkɛ, a nana ni a ye Antiyɔsi. O ka san kelen dafanin kɛ, o bɛ to ka taga lajɛn ni lanabagaw ye; o ka mɔgɔ caman karan Matigi ta sira ra. Ka lanabagaw wele ko Kirisita* ta mɔgɔw11.26 Kirisita ta mɔgɔw: Tubabukan na o ye keretiyɛnw ye., o dabɔra Antiyɔsi ta lanabagaw le ra.

27O lonw na, cira dɔw tun bɔra Zeruzalɛmu ka na Antiyɔsi. 28O ra kelen tɔgɔ tun ye ko Agabusi; ale wurira k’a fɔ Nin Saninman baraka ra ko kɔngɔba dɔ bɛna ben dunuɲa yɔrɔ bɛɛ kan. O kuma nana kɛ can ye; o kɔngɔba kɛra Rɔmu* masacɛba Kolodi ta tere ra. 29O ra, Antiyɔsi ta lanabagaw k’a latigɛ ka kaɲa ni o bɛɛ kelen kelen seko ye, ka o balemaw dɛmɛ, minw ye Zude lanabagaw ye. 30O ka o le kɛ; o ka o fɛnw don Barinabasi ni Sɔli boro, ka taga o di Zude lanabagaw ta cɛkɔrɔbaw ma.

12

Yakuba fagako ani Piyɛri minako

1O wagati ra, masacɛ Herodi* ka lanabaga dɔw mina ka o tɔɔrɔ. 2A ka Yuhana balemacɛ Yakuba faga ni muru ye. 3A k’a ye ko o diyara Yahudiyaw ye minkɛ, a ko o ye Piyɛri fana mina. O tun kɛra burufunubari ɲanagbɛ* wagati ra. 4Ayiwa, o ka Piyɛri mina k’a bla kaso ra, ka sorasicɛ naani sigiyɔrɔma naani bla k’a kɔrɔsi; a tun b’a fɛ ka Piyɛri ta kiti tigɛ jama ɲa kɔrɔ Jɔnyaban ɲanagbɛ* tɛmɛnin kɔ. 5Piyɛri kɔni tora kasobon kɔnɔ yi; nka lanabagaw tun jijara Aladaari ra a ye.

Piyɛri bɔcogo kaso ra

6Ayiwa, Herodi* tun labɛnna, ko ni dugu gbɛra, a bɛna Piyɛri ta kiti tigɛ jama ɲa kɔrɔ. O su fɛ, Piyɛri tun bɛ sunɔgɔra sorasi fla cɛ ma, k’a sirinin to ni nɛgɛjɔrɔkɔ fla ye. Sorasi dɔw tun lɔlɔnin bɛ da ra, o bɛ kasobon kɔrɔsira. 7Matigi ta mɛlɛkɛ dɔ donna kasobon kɔnɔ; yeelen dɔ manamanana kasobon kɔnɔ. Mɛlɛkɛ ka Piyɛri bugɔbugɔ a kɛrɛn na k’a lakunu, k’a fɔ a ye ko: «Wuri joona!» Nɛgɛjɔrɔkɔ tigɛra ka bɔ a boro ra ka ben dugu ma. 8Mɛlɛkɛ ko: «I yɛrɛ cɛsiri, ka i ta sanbara don!» Piyɛri ka o kɛ. Mɛlɛkɛ ko a ma ko: «I ta deregeba don ka tugu ne kɔ!» 9Piyɛri bɔra ka tugu mɛlɛkɛ kɔ. A tun m’a lɔn ko mɛlɛkɛ bɛ min kɛra ko o ye can le ye; a tun b’a miiri ko siko lo. 10O tagara se kasobon kɔrɔsibagaw ta jɛnkuru fɔlɔ ma; o tɛmɛna o ra ka taga se jɛnkuru flanan ma, ka tɛmɛ o fana ra ka taga se dondaba ma; o tun ye nɛgɛkon le ye, a ɲasinna dugukɔnɔyɔrɔ ma. O donda yɛlɛra a yɛrɛ ma o ɲa. O bɔra ka sira dɔ ta; ka o tagatɔ to, mɛlɛkɛ barara ka tunu Piyɛri ma.

11Ayiwa, o tuma Piyɛri hakiri sigira; a ko: «Sisan ne k’a ye ko can ra, Matigi le ka a ta mɛlɛkɛ ci ka na ne bɔsi Herodi boro, ani Yahudiyaw tun bɛ kojugu minw jate minana, ka ne kisi o bɛɛ ma.»

12Piyɛri hakiri sigira minkɛ, a tagara Mariyamu ta so kɔnɔ; Yuhana min bɛ wele ko Marika, o bamuso lo. Lanabaga caman tun lajɛnna o yɔrɔ ra, o bɛ Ala daarira. 13Piyɛri ka da gbasi; baaradenmuso min tɔgɔ tun ye ko Roda, ale nana ko a bɛna da yɛlɛ. 14A k’a ye ko Piyɛri kan lo minkɛ, ninsɔndiya kosɔn, sani a ye da yɛlɛ Piyɛri ye, a borira ka taga a fɔ tɔw ye ko Piyɛri lɔnin bɛ da ra kɛnɛ ma. 15Mɔgɔw ko a ma ko: «Ele kunkolo tɛ yi!» Nka Roda k’a fɔ k’a gbɛlɛya ko can yɛrɛyɛrɛ lo. O ko: «I b’a sɔrɔ a ta mɛlɛkɛ lo.» 16Piyɛri kɔni tun bɛ da gbasira ye. O nana da yɛlɛ ka Piyɛri ye minkɛ, o bɛɛ kɔnɔnɔbanna.

17Piyɛri ka a boro kɔrɔta, k’a fɔ ko o ye je. Matigi ka a labɔ kaso ra cogo min na, a ka o ɲafɔ o ye; a ko: «Aw ye taga a fɔ Yakuba12.17 Yakuba: ale ye Matigi Yesu balemacɛ ye. ni an balema tɔw ye.» O kɔ, a bɔra ka taga yɔrɔ wɛrɛ ra.

18Ayiwa, dugu nana gbɛ minkɛ, sorasiw bɛɛ hakiri ɲagamininba tun bɛ ɲɔgɔn ɲininkara ko Piyɛri kɛra cogo di le? 19Herodi ka mɔgɔ dɔw ci ka taga Piyɛri yɔrɔɲini, nka o m’a ye. A ka sorasiw wele ka o ɲininka; o kɔ, a ko o ye olugu bɛɛ mina ka o faga. O kɔ, Herodi bɔra Zude ka taga Sezare, ka taga tere dama kɛ yi.

Herodi sacogo

20Herodi* tun diminin lo Tiri dugumɔgɔw ni Sidɔn dugumɔgɔw kɔrɔ kosɛbɛ. O kosɔn olugu ka ɲɔgɔn ye, ka bɛn kelen ma ka teriya don ni masacɛ ta bon kunnasigibaga ye, min ye Bilatusi ye; o tagara masacɛ fɛ ka taga a daari ko a ye sabari ka kɛrɛ ban; sabu olugu ta jamana tun bɛ domuni sɔrɔra ka bɔ masacɛ ta jamana le ra.

21O tun ka lon min sigi o kow ɲanabɔri kama, o lon na Herodi ka a ta masaderege don, ka sigi masasiginan kan, ka kumabaw fɔ jama bɛɛ ɲa na. 22Jama bɛɛ pɛrɛnna, ko: «Nin ye Ala yɛrɛ kan le ye, mɔgɔ kan tɛ!» 23O yɔrɔnin kelen bɛɛ ra, Matigi ta mɛlɛkɛ dɔ ka bana bla Herodi ra, sabu a ma bonya la Ala kan; tumu donna a ɲanaman na k’a faga.

24Ala ta Kuma kɔni tun bɛ tagara ɲa.

25Barinabasi ni Sɔli ka o ta cira kɛ ka ban tuma min na, o bɔra Zeruzalɛmu ka kɔsegi Antiyɔsi. O tagatɔ, o tagara ni Yuhana ye, min bɛ wele ko Marika.

13

Ala ka Barinabasi ni Sɔli ɲanawoloma

1Ciraw ni karamɔgɔw tun bɛ Antiyɔsi lanabagaw cɛ ra: o tun ye Barinabasi ye, ani Simeyɔn min tɔgɔ lara ko Cɛfin, ani Lusisi min bɔra Sirɛni, ani Manahɛni min ni jamanatigi Herodi lamɔna ɲɔgɔn fɛ, ani Sɔli. 2Lanabagaw tun bɛ sun don, ka Matigi bato; ka o to o ra, Nin Saninman* k’a fɔ o ye ko: «Aw ye Barinabasi ni Sɔli bla ne ye danna, janko ne ka o wele baara min kama, o ye o kɛ.» 3Ayiwa, lanabagaw ka sun don, ka Ala daari, ka o boro la Barinabasi ni Sɔli kan ka sɔrɔ ka o bla ka taga.

Barinabasi ni Sɔli ka waajuri kɛ Sipere

4Nin Saninman* ka Barinabasi ni Sɔli ci o cogo le ra. O tagara Selesi; o kɔ, o donna kurun dɔ kɔnɔ o yɔrɔ ra ka taga Sipere. 5O sera Salamisi minkɛ, o ka Ala ta kuma waajuri kɛ Yahudiyaw ta karansow* kɔnɔ. Yuhana min bɛ wele ko Marika, ale tun bɛ ni o ye ka o dɛmɛ.

6O ka Sipere jamana bɛɛ cɛtigɛ ka taga se fɔ Pafɔsi. O ka Yahudiyacɛ dɔ ye, min tun bɛ jinamoriya kɛ, k’a fɔ ko ale ye Ala ta cira ye; a tɔgɔ tun ye ko Bari Yesu. 7O cɛ tun bɛ ni Sipere jamanatigi ye, min ye Sɛriyusi Polusi ye; Sɛriyusi Polusi tun ye mɔgɔ hakiritigi ye. A ka Barinabasi ni Sɔli wele, sabu a tun b’a fɛ ka Ala ta Kuma mɛn o fɛ. 8Nka o jinamoricɛ min tɔgɔ tun ye fana ko Elimasi, gɛrɛkikan na, ale ka kɛ Barinabasi ni Sɔli sɔsɔ ye; a tun b’a fɛ ka jamanatigi kunnacɛn, janko a kana la Ala ta kuma ra. 9O tuma Sɔli, min bɛ wele fana ko Pɔli, ale fanin Nin Saninman na, a ka a ɲa lɔ jinamoricɛ ra k’a flɛ kosɛbɛ, k’a fɔ a ye ko: 10«Ele min jusukun fara nanbara ni juguya suguya bɛɛ ra, ele setanamɔgɔ, koɲuman cɛnbaga, i tɛ Matigi ta sira terenninw yɛlɛmari dabla wa? 11A flɛ, Matigi bɛna a boro la i ɲa kan, i ɲa bɛna fiyen. I bɛna wagati dama kɛ, i tɛna tere yeelen ye.»

O yɔrɔnin bɛɛ Elimasi ɲa finna, ka dibi don a ɲa ra; a ka kɛ a boro yaalayaala ye, ka mɔgɔ ɲini k’a boro mina ka sira yira a ra.

12O ko minw kɛra, jamanatigi ka o ye minkɛ, a lara Yesu ra; a ka Matigi ta karan min mɛn, o k’a kɔnɔnɔban kosɛbɛ.

Pɔli ni Barinabasi ka waajuri kɛ Antiyɔsi Pisidi

13O kɔ fɛ, Pɔli ni a tagamaɲɔgɔnw bɔra Pafɔsi, ka don kurun dɔ kɔnɔ ka taga Pɛrizi, Panfili mara ra. Yuhana, min bɛ wele ko Marika, ale bɔra o kɔ o yɔrɔ ra, ka sekɔ ka taga Zeruzalɛmu. 14Nka Pɔli ni Barinabasi kɔni bɔra Pɛrizi ka taga Antiyɔsi, min bɛ Pisidi mara ra. Nɛnɛkirilon* na, o tagara don karanso kɔnɔ ka sigi. 15O ka sariya kitabu ni ciraw ta kitabu kuma dɔw karan ka ban minkɛ, karanso* kuntigiw ka mɔgɔ ci k’a fɔ Pɔli ni Barinabasi ye ko: «Ne balemaw, ni kuma dɔ bɛ aw fɛ k’a fɔ jama ye ka o waaju, aw bɛ se ka kuma.»

16O tuma Pɔli wurira ka lɔ, ka a boro kɔrɔta, k’a fɔ mɔgɔw ye ko: «Aw Izirayɛlimɔgɔw, ani aw minw bɛ Ala bato, aw ye lamɛnni kɛ! 17An ta siya Izirayɛli* ta Ala le ka an bɛmaw ɲanawoloma, ka o caya, wagati min o tun bɛ Misiran jamana ra. O kɔ, a ka o labɔ o jamana ra ni a ta sebagaya ye. 18A tora o fɛ kongokolon kɔnɔ ka o dɛmɛ, ka o ta kow bɛɛ sɔnmina fɔ sanji binaani. 19O kɔ, a ka siya wolonfla halaki, ka o siyaw gbɛn ka bɔ Kanaana* jamana ra, ka o jamana di an bɛmaw ma, ka a kɛ o ta ye, 20ka se fɔ san kɛmɛ naani ni san bilooru. O bɛɛ kɔ fɛ, a ka kuntigiw sigi Izirayɛli kunna fɔ ka na se cira Samawilu ta wagati ma.

21«O kɔ, an ta siya k’a fɔ Ala ye ko a ye masacɛ di olugu ma. Ayiwa, Boniyaminu ta gbamɔgɔ min tɔgɔ ye ko Kisi, Ala ka o dencɛ Sawuli le kɛ o ta masacɛ ye fɔ san binaani. 22Ayiwa, Ala nana Sawuli bɔ masaya ra wagati min na, a ka Dawuda kɛ o ta masacɛ ye. Ala ka nin seereyakuma fɔ ale ta ko ra, ko: ‹Ne ka Yese dencɛ Dawuda sɔrɔ, ne diyanyamɔgɔ lo; a bɛna ne sago bɛɛ kɛ ka ɲa13.22 Nin kuma fɔra Samawilu fɔlɔ 8.5,19; 10.21; 13.14; 16.12..› 23Ayiwa, Ala nana Kisibaga* di Izirayɛli ma ka bɔ Dawuda ta duruja le ra, i n’a fɔ a tun ka a layiri ta cogo min na; o le ye Yesu ye. 24Nka sani o Kisibaga ye na, Yuhana tun kumana Izirayɛlimɔgɔw bɛɛ fɛ ka o waaju, ko o ye nimisa o ta jurumun na ka batize. 25Tuma min na Yuhana ta baara tun bɛ ɲini ka se a dan na, a tun b’a fɔra mɔgɔw ye ko: ‹Aw b’a bisigi ko ne ye jɔntigi le ye? Aw bɛ min makɔnɔna, ne tɛ o ye dɛ! Nka a flɛ, a bɛna na ne kɔ fɛ; ne man kan hali ka a ta sanbara juru foni ka bɔ a sen na.›

26«Ne balemaw, aw minw kɛra Iburahima ta durujaw ye, ani aw minw bɛ Ala bato, nin kisiri kuma fɔra anw le ye. 27Sabu Yahudiya minw bɛ Zeruzalɛmu, olugu ni o kuntigiw m’a faamu ko Yesu le ye Kisibaga ye; ciraw ta kuma min bɛ karan o ye Nɛnɛkirilon* o Nɛnɛkirilon, o ma o fana faamu. Nka o ka kiti tigɛ Yesu kan, k’a to o ciraw ta kumaw kɛra can ye. 28O ma jaraki si sɔrɔ a ra min bɛ se ka kɛ a fagasababu ye, o bɛɛ n’a ta, o ka Pilati daari ko a y’a faga. 29Ayiwa, o cogo ra, kuma minw tun sɛbɛra Kitabu kɔnɔ Yesu ta ko ra, o kumaw bɛɛ kɛra can ye. O kɔ, o k’a lajigi ka bɔ gbengbenyiri ra ka taga a su don kaburu dɔ kɔnɔ. 30Nka Ala k’a lakunu ka bɔ saya ra. 31A kununin kɔ ka bɔ saya ra, minw tun kɛra a blasirabagaw ye ka bɔ Galile ka na Zeruzalɛmu, Yesu k’a yɛrɛ yira olugu ra lon caman na. O mɔgɔw le kɛra a seerew ye, k’a ta kuma fɔ Izirayɛlimɔgɔw ye. 32Ala tun ka o Kibaro Diman* min layiri ta an bɛmaw ye, anw yɛrɛ nakun ye aw fɛ yan ka na o le fɔ aw ye. 33Ala ka o layiri dafa anw ye, anw minw ye an bɛmaw ta durujaw ye; o le kosɔn a ka Yesu lakunu ka bɔ saya ra, i ko a sɛbɛra Zaburu kitabu flanan na cogo min na, ko:

‹Den min bɔra ne ra, ele lo;

ne kɛra i Fa ye bi13.33 Nin kuma fɔra Zaburu 2.7..›

34Ala ka Yesu kunu minkɛ ka bɔ saya ra, ko a tɛ sa tuun fiyewu, a tun ka o le yira a ta kuma ra, ko:

‹Ne ka layiri saninman minw ta Dawuda ye, layiri ɲanamanw,

sigiya t’a ra, ne bɛna o fɛnw di aw ma13.34 Nin kuma fɔra Ezayi 55.3..›

35O kosɔn a k’a fɔ kitabu dɔ wɛrɛ ra ko:

‹I tɛna sɔn k’a to i ta mɔgɔ saninman su ye tori kaburu kɔnɔ13.35 Nin kuma fɔra Zaburu 16.10..›

36Nka Dawuda min ka o kuma fɔ, ale ka baara kɛ a ta wagati ra ka ban tuma min na ka kaɲa ni Ala sago ye, a sara, a su donna ka taga fara a bɛmaw kan, a su torira. 37Nka Ala ka Yesu min lakunu ka bɔ saya ra, ale kɔni su ma tori. 38O le kosɔn, ne balemaw, aw ka kan k’a lɔn ko ale le baraka ra an bɛ jurumun yafa waajuri kɛ aw ye. 39Aw ma se ka kisi ko minw bɛɛ ma cira Musa ta sariya* sababu ra, ni mɔgɔ o mɔgɔ ka la Yesu ra, o tigi bɛ kisi o kow bɛɛ ma. 40O kosɔn aw ye aw yɛrɛ kɔrɔsi, janko ciraw ka kuma min fɔ, o kana na ban ka aw sɔrɔ, ko:

41‹A flɛ, aw minw bɛ Ala ta kow bɛɛ mafiyɛnya,

aw ye kɔnɔnɔban, o kɔ, aw ye halaki;

sabu ne bɛna ko dɔw kɛ aw ta wagati ra,

hali ni mɔgɔ dɔ nana o ko lakari aw ye,

aw tɛna la a ra13.41 Nin kuma fɔra Habakuki 1.5..› »

42Ayiwa, Pɔli ni Barinabasi bɔtɔ karanso kɔnɔ, mɔgɔw ka o daari ko Nɛnɛkirilon* nata, o ye na kuma olugu fɛ o ko kelen na. 43Jama yɛrɛgɛnin kɔ, Yahudiyaw caman, ani Alaɲasiranbaga minw tun donna Yahudiyaw ta diina ra, olugu tugura Pɔli ni Barinabasi kɔ. Pɔli ni Barinabasi kumana o fɛ ka o ja gbɛlɛya ko o ye nɔrɔ Ala ta nɛɛma ra ni kan kelen ye.

44O Nɛnɛkirilon kunɲɔgɔn, dugumɔgɔw fanba bɛɛ nana lajɛn ka Matigi ta kuma lamɛn. 45Nka Yahudiyaw ka o jama ye minkɛ, o ɲangboya ka o sɔrɔ. O ka Pɔli ni Barinabasi ta kuma sɔsɔ, ka o mafiyɛnya. 46Pɔli ni Barinabasi ka o kun gbɛlɛya k’a fɔ o ye, ko: «Ala ta Kuma tun ka kan ka fɔ aw Yahudiyaw le ye fɔlɔ, nka i n’a fɔ aw banna a ra, k’a jate ko aw man kan ni ɲanamanya banbari ye, ayiwa, sisan an bɛna taga siya wɛrɛ mɔgɔw* fɛ. 47Sabu Matigi ka o le fɔ an ye, ko:

‹Ne Ala ka i sigi ka i kɛ siya wɛrɛ mɔgɔw ta yeelen ye,

janko i ye kisiri kuma lase fɔ dunuɲa fan bɛɛ ra13.47 Nin kuma fɔra Ezayi 49.6..› »

48Kabini siya wɛrɛ mɔgɔw ka o kuma mɛn, olugu bɛɛ ninsɔndiyara, ka kɛ Matigi ta kuma tando ye. Minw bɛɛ tun ɲanawolomara ɲanamanya banbari kama, olugu bɛɛ lara Yesu ra.

49O cogo ra Matigi ta kuma tun bɛ fɔra ka taga jamana yɔrɔ bɛɛ ra. 50Nka Yahudiyaw ka dugu musotɔgɔbatigi Alaɲasiranbagaw ni dugu mɔgɔbabaw kɔnɔnɔsu. Olugu ka Pɔli ni Barinabasi tɔɔrɔ ka o gbɛn ka bɔ o ta mara ra. 51Nka Pɔli ni Barinabasi bɔtɔ, o ka o sennabuguri yuguyugu13.51 Ka sennabuguri yuguyugu: Pɔli ni Barinabasi b’a fɛ k’a yira ko olugu ta foyi tɛ o dugumɔgɔw ta ko ra tuun (Marika 6.11). o kan, ka bɔ ka taga Ikoniyɔmu. 52Antiyɔsi lanabagaw kɔni jusu tun fara ɲagari ra, ani Nin Saninman* na.

14

Pɔli ni Barinabasi ka waajuri kɛ Ikoniyɔmu

1Ayiwa, Pɔli ni Barinabasi sera Ikoniyɔmu tuma min na, o donna Yahudiyaw ta karanso* kɔnɔ. O kumana, fɔ k’a to Yahudiyaw caman, ani siya wɛrɛ mɔgɔw* caman kɛra lanabagaw ye. 2Nka Yahudiya minw tun t’a fɛ ka la Yesu ra, olugu tagara lanabagaw tɔgɔjugu fɔ siya wɛrɛ mɔgɔw ye, ka olugu kɔnɔnɔsu lanabagaw kama. 3O bɛɛ n’a ta, Pɔli ni Barinabasi tora Ikoniyɔmu ka wagatijan kɛ. O tun tɛ siran ka kuma Matigi Yesu ta ko ra; Matigi tun bɛ sebagaya di o ma ka kabakow ni tagamasiyɛnw kɛ, k’a yira ko o tun bɛ waajuri min kɛra Ala ta nɛɛma ko ra, ko o ye can ye. 4Jama nana taran dugu kɔnɔ: dɔw kɛra ni Yahudiyaw ye, dɔw kɛra ni ciradenw* ye.

5Yahudiyaw, ani siya wɛrɛ mɔgɔw, ani o ta kuntigiw tun b’a fɛ ka ben Pɔli ni Barinabasi kan, ka o bon ni kabakuru ye ka o faga. 6Pɔli ni Barinabasi nana bɔ o ko kala ma tuma min na, o borira ka taga Likahoni mara ra, Lisitiri ni Dɛribɛ ni o dafɛduguw fan na. 7O ka Kibaro Diman* fɔ o yɔrɔw ra.

Pɔli ni Barinabasi ka waajuri kɛ Lisitiri

8Cɛ dɔ tun siginin bɛ Lisitiri, o cɛ tun tɛ se ka lɔ a sen kan; a nabaraman le tun worora, a ma tagama ka ye. 9O cɛ tun bɛ Pɔli ta kuma lamɛnna. Pɔli k’a ɲa lɔ a ra k’a flɛ, k’a ye ko lanaya b’a fɛ, min sababu ra a bɛ se k’a kɛnɛya. 10Pɔli k’a fɔ a ye ni kanba ye, ko: «I wuri ka lɔ i sen kan!» A panna ka lɔ a sen kan, ka kɛ tagama ye. 11Kabini jama ka o ye, o bɛɛ pɛrɛnna k’a fɔ Likahonikan na, ko: «E! An ta alaw yɛlɛmana ka kɛ adamadenw ye ka jigi ka na an fɛ.»

12O ka Barinabasi tɔgɔ la ko Zesi, ka Pɔli tɔgɔ la ko Hɛrimɛsi14.12 Gɛrɛkiw fɛ, Zesi le tun ye o ta alaw bɛɛ kuntigiba ye; Hɛrimɛsi tun ye o ta alaw ta daramina ye., sabu Pɔli le tun ye kumafɔbaga ye. 13Zesi ta batoso tun bɛ dugu donda ra. Mɔgɔ min tun ye Zesi ta sɔnnikɛbaga ye, ale ka misitoran dɔw mina ka yirifiyerenw mini o kan na, ka taga ni o ye Zesi ta batoso dondaw ra; ale ni jama bɛɛ tun b’a fɛ ka taga o faga, ka saraka bɔ Barinabasi ni Pɔli ye. 14Nka Pɔli ni Barinabasi ka o kuma mɛn minkɛ, o ka o ta deregew mina ka o faran, ka bori ka jama kunbɛn, ka pɛrɛn k’a fɔ o ye ko: 15«An balemaw, mun kosɔn aw bɛ nin ko kɛra? Anw fana ye aw bɔɲɔgɔnko adamadenw le ye. An nana Kibaro Diman* le fɔ aw ye, ko aw ye faran o batori fufafuw ra ka yɛlɛma ka Ala ɲanaman bato, min ka sankolo ni dugukolo ni kɔgɔji dan, ani o kɔnɔfɛnw bɛɛ. 16Wagati tɛmɛninw na Ala tun ka siyaw bɛɛ to o ye o diyanya siraw tagama. 17O bɛɛ n’a ta, Ala tun bɛ a yɛrɛ yira o ra ni kɛwaleɲuman caman ye: a bɛ sanji di aw ma ka bɔ sankolo ra, ka aw ta simanw ɲa a wagati ra, ka aw ta domuniw caya, ka hɛra ni ninsɔndiya di aw ma.»

18O ka o kumaw bɛɛ fɔ, nka o bɛɛ n’a ta, tun bɛ ɲini ka dɛsɛ ka mɔgɔw bari ka sarakaw faga o ye.

19Ka o to o ra, Yahudiya dɔw bɔra Antiyɔsi, ani Ikoniyɔmu ka na jama kɔnɔnɔsu; o ka Pɔli bon ni kabakuru ye, k’a fofo ka taga a bla dugu kɔ fɛ, sabu o tun b’a miirira ko a sara. 20Lanabagaw tagara lajɛn Pɔli kɔrɔ minkɛ, a wurira ka don dugu kɔnɔ. O lon dugusagbɛ Pɔli ni Barinabasi bɔra ka taga Dɛribɛ.

Pɔli ni Barinabasi sekɔra ka na Antiyɔsi

21Pɔli ni Barinabasi ka Kibaro Diman* fɔ Dɛribɛ dugu kɔnɔ; mɔgɔ caman kɛra lanabagaw ye. O kɔ, o sekɔra ka taga Lisitiri, ka bɔ yi ka taga Ikoniyɔmu, ka sɔrɔ ka taga Antiyɔsi, Pisidi mara ra. 22O tɛmɛtɔ, o ka lanabagaw ja gbɛlɛya, ko o ye jija ka to lanaya ra; o tun b’a fɔra o ye ko: «An ka kan ka sɛgɛ caman sɔnmina fɔlɔ, sani an ye don Ala ta Masaya* ra.»

23O ka ɲamɔgɔ dɔw ɲanawoloma ka o sigi o jɛnkuruw bɛɛ kelen kelen kunna. O kɔ, o ka sun don ka Ala daari, ka o karifa Matigi ma, o lara Matigi min na.

24O kɔ, Pɔli ni Barinabasi ka Pisidi mara cɛtigɛ ka taga Panfili mara ra. 25O ka Ala ta Kuma fɔ Pɛrizi, ka sɔrɔ ka taga Atali. 26O bɔra yi, ka don kurunba kɔnɔ ka taga Antiyɔsi, Siri mara ra. Lanabagaw tun ka Ala daari o ye ka o karifa Ala ta nɛɛma kɔrɔ o dugu le ra; o tun kɛra baara min kama, o tun ka o baara le dafa.

27Ayiwa, o sera Antiyɔsi minkɛ, o ka lanabagaw lajɛn. Ala ka ko minw bɛɛ kɛ ni olugu ye, ani a ka lanaya sira dayɛlɛ siya wɛrɛ mɔgɔw* ye cogo min na, o ka o bɛɛ lakari o ye. 28Pɔli ni Barinabasi tora ni lanabagaw ye ka wagatijan kɛ.

15

Lanabagaw ka ɲɔgɔnyeba kɛ Zeruzalɛmu

(Galasikaw 2.1-9)

1Ayiwa, mɔgɔ dɔw bɔra Zude ka na Antiyɔsi, ka na lanabagaw karan, k’a fɔ o ye ko: «Ni aw ma kɛnɛsigi ka kaɲa ni cira Musa ta sariya ye, aw tɛ kisi.» 2Pɔli ni Barinabasi ma sɔn o kuma ma; o ko kɛra sɔsɔriba ye o ni o mɔgɔw cɛ. A laban, o k’a latigɛ ko Pɔli ni Barinabasi ni lanabaga dɔw ye taga Zeruzalɛmu ciradenw ni ɲamɔgɔw fɛ, ka taga o ko fɔ k’a yira o ra.

3Ayiwa, lanabagaw ta jɛnkuru ka o ci ka taga. O tagatɔ, o tɛmɛna Fenisi mara ni Samari mara ra. Siya wɛrɛ mɔgɔw sɔnna Ala ta Kuma ma cogo min na, o ka o lakari o yɔrɔw ta lanabagaw ye. O kumaw ka o balemaw ninsɔndiya kosɛbɛ.

4Ayiwa, o sera Zeruzalɛmu minkɛ, lanabagaw ni ciradenw ni cɛkɔrɔbaw ka o kunbɛn. Ala ka ko minw bɛɛ kɛ ni olugu ye, o ka o bɛɛ lakari Zeruzalɛmu lanabagaw ye. 5Nka Farisiw* ta jɛnkuru mɔgɔ minw tun kɛra lanabagaw ye, olugu dɔw wurira k’a fɔ ko siya wɛrɛ* mɔgɔ minw lara Yesu ra, ko jagboya lo olugu ye kɛnɛsigi, ani k’a fɔ o ye ko o ka kan ka Musa ta sariya* sira tagama.

6Ayiwa, ciradenw* ni cɛkɔrɔbaw ka ɲɔgɔn lajɛn ka sigi ka o ko sɛgɛsɛgɛ. 7O kuma kɛra sɔsɔrigbɛlɛn ye o ni ɲɔgɔn cɛ; o kɔ, Piyɛri wurira ka lɔ, k’a fɔ ko:

«Ne balemaw, aw yɛrɛ k’a lɔn ko Ala ka ne ɲanawoloma aw cɛ ra kabini wagatijan, janko ne ye Kibaro Diman* fɔ siya wɛrɛ mɔgɔw ye, janko o ye Ala ta Kuma mɛn ka la Yesu ra. 8Ala min bɛ mɔgɔ bɛɛ jusukunnakow lɔn, ale k’a yira ko a sɔnna o ma, o le kosɔn a ka Nin Saninman* di o ma, i n’a fɔ a k’a di an ma cogo min na. 9O b’a yira ko Ala ma faranfasi si kɛ anw ni olugu cɛ; a ka o jusukun saninya lanaya sababu ra. 10Ni a bɛ ten, mun kosɔn aw b’a fɛ ka Ala kɔrɔbɔ? An bɛmaw ni anw yɛrɛw ma se doni min kɔrɔ, mun kosɔn aw b’a fɛ ka o doni la lanabagaw kunna? 11Anw lanin b’a ra cogo min na ko an kisira Matigi Yesu ta nɛɛma baraka ra, olugu fana ta bɛ ten le.»

12Jama bɛɛ jera. O ka Barinabasi ni Pɔli fana lamɛn; Ala ka kabakow ni tagamasiyɛn minw bɛɛ kɛ o fɛ siya wɛrɛ mɔgɔw cɛ ra, o ka o lakari jama ye. 13Pɔli ni Barinabasi kumana ka ban tuma min na, Yakuba ka kuma ta k’a fɔ ko: «Ne balemaw, aw ye ne lamɛn. 14Ala hakiri tora siya wɛrɛ mɔgɔw ra cogo min na, kabini a damina ra, ka dɔw ɲanawoloma o cɛ ra ka o kɛ a yɛrɛ ta ye, Simɔn ka o bɛɛ lakari aw ye ka ban. 15Ayiwa, o kuma ni ciraw ta kuma bɛnna kelen ma, sabu a sɛbɛra Kitabu kɔnɔ, ko:

16‹O kow kɔ fɛ, ne bɛna kɔsegi ka na tuun;

Dawuda ta bon min benna, ne bɛna o lɔ tuun.

Ne bɛna a tomokɔrɔw bɛɛ lawuri ka o lateren,

17janko mɔgɔ tɔw bɛɛ ye Matigi ɲini,

o kɔrɔ ye ko ne ka siya wɛrɛ mɔgɔ minw bɛɛ wele ka kɛ ne ta ye.

18Matigi ka o le fɔ. Ale le ka o kow yira kabini wagatijan15.17-18 Nin kuma fɔra Amɔsi 9.11-12..›

19«Ayiwa, o kosɔn ne ta miiriya ra, siya wɛrɛ mɔgɔ minw sɔnna Ala ta Kuma ma, an man kan ka gbɛlɛya wɛrɛ la olugu kan tuun. 20Nka an ye sɛbɛ ci o ma k’a fɔ o ye ko bɛgan minw fagara jow kan, o kana o sogo domu, o kana jatɔya kɛ, o kana jufasogo domu walama k’a jori min. 21Sabu kabini wagatijan, duguw bɛɛ ra, karansow kɔnɔ, o kow waajuri le bɛ kɛra ka kaɲa ni Musa ta sariya* ye Nɛnɛkirilon* o Nɛnɛkirilon.»

Sɛbɛ min cira siya wɛrɛ lanabagaw ma

22Ayiwa, ciradenw* ni cɛkɔrɔbaw ni lanabagaw ta jɛnkuru bɛɛ bɛnna a ra ko o ka kan ka mɔgɔ dɔw bɔ o cɛ ra, ka olugu fara Pɔli ni Barinabasi kan ka o ci ka taga Antiyɔsi. Zude min bɛ wele ko Barisabasi, o ka a le ɲanawoloma, ani Silasi; lanabagaw tun bɛ o cɛ fla jate kosɛbɛ.

23Ayiwa, o ka o sɛbɛ don olugu boro, k’a fɔ ko:

«An balema lanabaga minw ye siya wɛrɛ mɔgɔw* ye, minw bɛ Antiyɔsi, ani Siri jamana ra, ani Silisi jamana ra, aw balema ciradenw ni lanabagaw ta jɛnkuru* cɛkɔrɔbaw le ka nin sɛbɛ ci aw ma. An bɛ aw fo. 24Anw k’a mɛn ko mɔgɔ dɔw bɔra an fɛ yan ka taga aw hakiri ɲagami ni kuma dɔw ye, fɔ ka hami bla aw ra, k’a sɔrɔ anw ma o ci. 25O kosɔn an bɛnna kelen ma k’a latigɛ ko an bɛ mɔgɔ dɔw bɔ an cɛ ra ka olugu ci aw fɛ ni an balemacɛ kanuninw Barinabasi ni Pɔli ye, 26olugu cɛ fla minw ka o nin bla farati ra an Matigi Yesu Kirisita tɔgɔ kosɔn. 27Ayiwa, o kosɔn an ka Zude ni Silasi ci; an ka min fɔ sɛbɛ kɔnɔ, olugu yɛrɛ da bɛna o kuma kelen dantigɛ aw ye. 28Sabu a diyara Nin Saninman* ye, ani anw fana ye ko an man kan ka doni wɛrɛ la aw kan tuun, ni nin fɛn dama dama tɛ, an bɛ o min gbɛlɛya aw ma. 29Ayiwa, bɛgan minw fagara jow kan, aw kana o sogo domu, ani aw kana jori min, aw kana jufasogo domu; aw ye faran jatɔya ra. Ni aw bɛ se ka faran o kow ra, o ka ɲi. Ka an bɛn.»

30Ayiwa, o ka o mɔgɔw ci ka taga Antiyɔsi; o ka lanabagaw bɛɛ lajɛn, ka o sɛbɛ di o ma. 31Lanabagaw ka o sɛbɛ karan minkɛ, o kumaw ka o ja gbɛlɛya, ka o ninsɔndiya. 32Zude ni Silasi fana tun ye ciraw ye; olugu ka ladirikan caman fɔ lanabagaw ye, ka o ja gbɛlɛya, ka o ta lanaya baraka bonya. 33O tora ni o ye ka tere dama kɛ; o kɔ, lanabagaw ka dugawu kɛ o ye, ka o blasira ka taga o cibagaw fɛ. 34[Silasi k’a latigɛ ka to Antiyɔsi.]

35Pɔli ni Barinabasi tora Antiyɔsi. O ni mɔgɔ dɔ wɛrɛw tun bɛ to ka lanabagaw karan, ka Matigi ta Kibaro Diman* waajuri kɛ.

Pɔli ni Barinabasi faranna ɲɔgɔn na

(Galasikaw 4.13-15)

36Tere dama tɛmɛnin kɔ, Pɔli ko Barinabasi ma ko: «An tɛmɛna dugu minw na ka Ala ta Kuma fɔ, a to an ye sekɔ o yɔrɔw ra ka taga o yɔrɔw lanabagaw cogoya flɛ.»

37Ayiwa, o tagatɔ, Barinabasi tun b’a fɛ Yuhana fana ye taga ni o ye, Yuhana min bɛ wele ko Marika. 38Nka Pɔli ma sɔn o ma fiyewu; a ko, ko kun t’a ra Yuhana ye taga ni o ye tuun, sabu ka o to Panfili mara ra, a bɔra o kɔ, a ma to ni o ye ka baara laban. 39O ko kɛra sɔsɔriba ye o ni ɲɔgɔn cɛ; a laban o faranna ɲɔgɔn na. Barinabasi ka Marika ta, o donna kurun dɔ kɔnɔ ka taga Sipere. 40Pɔli ka Silasi ta ka taga; lanabagaw ka Ala daari o ye, ka o karifa Matigi ta nɛɛma kɔrɔ. 41O ka Siri jamana ni Silisi jamana yaala, ka lanabagaw karan ka o baraka bonya lanaya ra.

16

Timote farara Pɔli ni Silasi kan

1Pɔli ni Silasi tagara Dɛribɛ, ka bɔ yi ka taga Lisitiri. O ka lanabaga dɔ sɔrɔ Lisitiri, min tɔgɔ tun ye ko Timote; a bamuso tun ye Yahudiya lanabaga dɔ ye, a facɛ tun ye Gɛrɛki ye. 2Lisitiri ni Ikoniyɔmu ta lanabagaw tun bɛ Timote tɔgɔɲuman fɔra. 3O kosɔn Pɔli tun b’a fɛ ka Timote kɛ a baarakɛɲɔgɔn ye. O cogo ra a ka Timote kɛnɛsigi16.3 Kɛnɛsigiri tun tɛ Gɛrɛkiw fɛ; o kosɔn Timote denmisɛnman tun ma kɛnɛsigi. Yahudiyaw kosɔn, sabu o bɛɛ tun k’a lɔn ko Timote facɛ ye Gɛrɛki le ye. 4Ayiwa, o tagatɔ, o tɛmɛna dugu minw na, ciradenw* ni Zeruzalɛmu cɛkɔrɔbaw ka ko minw latigɛ, o tun bɛ o fɔ lanabagaw ye janko o ye o sira tagama. 5Lanabagaw ta jɛnkuruw* baraka tun bɛ bonyara lanaya ra; lon o lon dɔ fana tun bɛ fara o kan.

Ala ka Pɔli wele ka taga Masedoni

6Ayiwa, Nin Saninman ma sɔn Pɔli ni a tagamaɲɔgɔnw ye waajuri kɛ Azi mara ra minkɛ, o ka Firizi mara ni Galasi mara cɛtigɛ. 7O surunyanin Misiya mara ra, o k’a latigɛ ko o bɛ don Bitini, nka Yesu ta Nin Saninman ma sɔn o ma. 8O ra, o ka Misiya mara cɛtigɛ ka jigi ka taga Torohasi. 9O lon su fɛ Ala ka fɛn dɔ yira Pɔli ra: a ka Masedonikacɛ dɔ lɔnin ye, o b’a daarira k’a fɔ a ye ko: «Sabari ka na Masedoni ka na an dɛmɛ.» 10Kabini Pɔli ka o ye dɔrɔn, an k’a latigɛ ka taga Masedoni mara ra, sabu an k’a ye ko sigiya t’a ra, Ala le k’a yira an na ko an ye taga Kibaro Diman* fɔ o mɔgɔw ye.

Lidi lara Yesu ra Filipi

(Filipikaw 1.1-11,27-30)

11An donna kurun dɔ kɔnɔ Torohasi, ka teren ka taga Samotirasi. O dugusagbɛ an tagara Nehapolisi. 12An bɔra yi ka taga Filipi, min ye Masedoni mara dugu fɔlɔ ye; o yɔrɔ bɛ Rɔmu* masacɛba ta fanga kɔrɔ. An ka tere dama kɛ o dugu kɔnɔ. 13Nɛnɛkirilon* sera minkɛ, an tagara dugu kɔ fɛ, kɔda ra, sabu an tun k’a mɛn ko Alabatoyɔrɔ dɔ bɛ yi. An sera yi minkɛ, an ka muso dɔw lajɛnnin sɔrɔ yi; an ka Ala ta Kuma fɔ olugu ye. 14Kelen tun bɛ o musow ra, min tɔgɔ tun ye ko Lidi. Ale tun bɛ bɔ Tiyatiri. A tun bɛ fani wulenman sɔngɔgbɛlɛnw le fiyeere. Alaɲasiranbaga tun lo. A tun bɛ an lamɛnna; Matigi ka a jusukun dayɛlɛ k’a to a ka Pɔli ta kuma faamu. 15A batizera minkɛ ale ni a ta lukɔnɔmɔgɔw, a ka an daari k’a fɔ an ye ko: «Ni aw lara a ra ko ne sɔnna Matigi ma can ra, o tuma aw ye na don ne ta so kɔnɔ ka jigi ne fɛ.» A ka o fɔ k’a gbɛlɛya kosɛbɛ.

Pɔli ni Silasi blara kaso ra Filipi

16Lon dɔ, an tun bɛ tagara Aladaariyɔrɔ ra minkɛ, jɔnsunguru dɔ ka an kunbɛn. Jina dɔ le tun bɛ o sunguru ra, min sababu ra a tun bɛ lagbɛri kɛ, ka wari caman sɔrɔ k’a di a matigicɛw ma. 17O muso tora ka tugu an ni Pɔli kɔ, ka to ka pɛrɛn k’a fɔ ko: «Nin mɔgɔw ye Ala Kɔrɔtaninba ta baaradenw ye; kisiri bɛ sɔrɔ sira min na, o bɛ o le fɔra aw ye.»

18A k’a kɛ ten le lon caman. A laban, Pɔli nana dimi, ka yɛlɛma k’a fɔ o jina ye ko: «Ne b’a fɔ i ye Yesu Kirisita tɔgɔ ra, ko i ye bɔ muso ra!» O yɔrɔnin kelen bɛɛ ra, jina bɔra. 19O jɔnsunguru matigicɛw k’a ye ko o ta warisɔrɔsira cɛnna minkɛ, o ka Pɔli ni Silasi mina ka taga ni o ye kititigɛbagaw fɛ jamalajɛnyɔrɔ ra. 20O tagara ni o ye Rɔmu* kititigɛbagaw fɛ, k’a fɔ o ye ko: «Nin mɔgɔw bɛ an ta dugu ɲagamina le. Yahudiyaw lo; 21o bɛ mɔgɔw karanna landa dɔw ra, anw Rɔmukaw man kan ka sɔn landa minw ma, an man kan ka a sira tagama fana.»

22Ayiwa, jama ka o mɛn minkɛ, olugu fana murutira Pɔli ni Silasi kama. Kititigɛbagaw ko o ye Pɔli ni Silasi ta deregew sama ka bɔ o kan na, ka o bugɔ ni gbɛɲɛ ye. 23O ka o bugɔ kosɛbɛ minkɛ, o ka o bla kaso ra, k’a fɔ kasobon kɔrɔsibaga ye ko a ye o kɔrɔsi kosɛbɛ. 24Kabini kasobon kɔrɔsibaga ka o kuma mɛn, a ka Pɔli ni Silasi bla fɔ kasobon kɔnɔnɔyɔrɔ ra, ka o senw don yiri ra.

Kasobon kɔrɔsibaga lara Yesu ra

25Ayiwa, su cɛmancɛ ra, Pɔli ni Silasi tun bɛ Ala daarira ka dɔnkiri la ka Ala tando. Kasoden tɔw bɛɛ tun bɛ o lamɛnna. 26Dugukolo barara ka yɛrɛyɛrɛ kosɛbɛ fɔ ka kasobon jusiginanw yuguyugu; o yɔrɔnin kelen bɛɛ kasobon daw bɛɛ yɛlɛra o yɛrɛ ma, kasodenw bɛɛ ta nɛgɛjɔrɔkɔw tigɛtigɛra. 27Kasobon kɔrɔsibaga kununa ka bɔ sunɔgɔ ra; a k’a ye ko kasobon daw bɛɛ yɛlɛra minkɛ, a ka a ta muru sama ka bɔ ko a b’a yɛrɛ faga, sabu a tun b’a miiri ko kasodenw bɛɛ borira ka bɔ. 28Nka Pɔli pɛrɛnna ni fanga ye, ko: «I kana kojugu kɛ i yɛrɛ ra, an bɛɛ bɛ yan!»

29O tuma ra kasobon kɔrɔsibaga ko o ye fitina mana ka na ni a ye; a teliyara ka don kasobon kɔnɔ. A sirankojugu fɛ, a yɛrɛyɛrɛtɔ tagara ben Pɔli ni Silasi sen kɔrɔ. 30A ka Pɔli ni Silasi labɔ kɛnɛ ma ka o ɲininka ko: «Ne kɔrɔw, ne ka kan ka mun le kɛ, janko ka kisi?» 31Pɔli ni Silasi k’a jaabi ko: «La Matigi Yesu ra, i bɛna kisi, i ni i ta denbaya.»

32O kɔ, Pɔli ni Silasi ka Matigi ta kuma fɔ a ye, ani a ta somɔgɔw bɛɛ. 33O su wagati kelen yɛrɛ ra kasobon kɔrɔsibaga tagara Pɔli ni Silasi ta joriw ko. O yɔrɔnin bɛɛ ale ni a ta sokɔnɔmɔgɔw bɛɛ batizera. 34O kɔ fɛ, kasobon kɔrɔsibaga tagara ni Pɔli ni Silasi ye a ta bon kɔnɔ ka taga domuni di o ma. Ale ni a ta gbamɔgɔw bɛɛ ɲagarira kosɛbɛ, sabu o lara Ala ra.

Fagamaw ko o bɛ Pɔli ni Silasi labla dogo ra

35Ayiwa, dugu gbɛra minkɛ, kititigɛbagaw ka sorasi dɔw ci ka taga a fɔ kasobon kɔrɔsibaga ye ko a ye Pɔli ni Silasi labla. 36Kasobon kɔrɔsibaga ka o kuma fɔ Pɔli ye ko: «Kititigɛbagaw ka mɔgɔ dɔw ci ka n’a fɔ ko ne ye aw labla. Aw ye bɔ ka taga hɛra ra.» 37Pɔli k’a fɔ o sorasiw ye ko: «An minw ye Rɔmu jamanadenw ye, o ka an bugɔ jama bɛɛ ɲa na, k’a sɔrɔ an ta kiti ma tigɛ; o kɔ, o ka an bla kaso ra. Sisan o b’a fɛ ka an labla dogo ra wa? O tɛ se ka kɛ fiyewu, fɔ olugu yɛrɛ le ye na ka na an labɔ.»

38O sorasiw sekɔra ka taga o kumaw fɔ kititigɛbagaw ye. Olugu k’a mɛn minkɛ ko Pɔli ni Silasi ye jamanaden dɔw ye, o siranna. 39O yɛrɛ nana yafa ɲini Pɔli ni Silasi fɛ ka o labla, k’a fɔ o ye ko o ye sabari ka bɔ dugu kɔnɔ. 40Pɔli ni Silasi bɔra kaso ra minkɛ, o tagara Lidi fɛ. O ka lanabagaw ladi ka o ja gbɛlɛya ka sɔrɔ ka taga.

17

Pɔli ni Silasi ka waajuri kɛ Tesaloniki

(Tesalonikikaw fɔlɔ 1; 2.1-16)

1Ayiwa, Pɔli ni Silasi tɛmɛna Anfipolisi, ani Apoloni fɛ, ka taga se Tesaloniki; Yahudiyaw ta karanso dɔ tun bɛ o dugu ra. 2Pɔli donna o karanso kɔnɔ, i n’a fɔ a tun bɛ deri k’a kɛ cogo min na; a kumana ni o yɔrɔ mɔgɔw ye kitabuw kɔnɔkumaw kan, fɔ Nɛnɛkirilon saba. 3Pɔli tun bɛ a fɔ o ye k’a yira o ra ko min kɛra Kisibaga* ye, ko o tun ka kan ka tɔɔrɔ, ka sa, ka kunu ka bɔ saya ra. A ko: «Ne bɛ Yesu min waajuri kɛra aw ye, ale le ye Kisibaga* ye.»

4Yahudiya dɔw k’a ye ko o kuma ye can ye, olugu fana lara Yesu ra ka fara Pɔli ni Silasi kan. Gɛrɛki Alaɲasiranbaga caman fana lara Yesu ra, ani musotɔgɔbatigi caman.

5Nka ɲangboya ka Yahudiyaw sɔrɔ; o ka dugu mɔgɔkunntan dɔw nɛgɛ ka olugu lajɛn, ka o kɔnɔnɔsu, ka mankan wuri ka dugu bɛɛ ɲagami. O ka ɲɔgɔn cɛ ka taga Jasɔn ta so kɔnɔ, ko o bɛ taga Pɔli ni Silasi mina ka na ni o ye jama ɲa kɔrɔ. 6O ma taga Pɔli ni Silasi sɔrɔ yi minkɛ, o ka Jasɔn ni lanabaga dɔw mina ka olugu sama ka taga ni o ye fagamaw fɛ. O pɛrɛnna ko: «Aw y’a flɛ, mɔgɔ minw ka jamana bɛɛ ɲagami, olugu le sera an fɛ yan fana. 7Jasɔn le sɔnna ka o lajigi a ta so kɔnɔ, k’a sɔrɔ o bɛ ko minw kɛra, o tɛ ben ni masacɛba Sezari ta sariyaw ye, sabu o ko masacɛ wɛrɛ bɛ yi, ko o ye Yesu ye.»

8O kumaw ka jama ni fagamaw bɛɛ hakiri ɲagami. 9Jasɔn ni tɔw ka wari le sara, fagamaw ka sɔrɔ ka o bla.

Pɔli ni Silasi ka waajuri kɛ Bere

10Ayiwa, lanabagaw ka Pɔli ni Silasi lataga Bere o lon yɛrɛ su fɛ. O sera yi minkɛ, o tagara don Yahudiyaw ta karanso* kɔnɔ. 11Bere ta Yahudiyaw kɔnɔ tun ka ɲi ka tɛmɛ Tesaloniki taw kan pewu. Ala ta Kuma lamɛnni tun ka di o ye haali. Pɔli ni Silasi tun bɛ fɛn o fɛn fɔ o ye, olugu yɛrɛ tun bɛ o sɛgɛsɛgɛ lon o lon k’a flɛ ni a bɛnnin lo ni ciraw ta kuma ye. 12O Yahudiyaw caman lara Yesu ra; Gɛrɛkiw cɛ ra, musotɔgɔbatigi caman fana lara Yesu ra, ani cɛ caman. 13Nka Tesaloniki Yahudiyaw nana a mɛn minkɛ ko Pɔli ni Silasi bɛ Ala ta Kuma fɔra Bere, o nana Bere dugumɔgɔw fana kɔnɔnɔsu ka o lawuri Pɔli ni Silasi kama. 14Lanabagaw k’a ye ten minkɛ, o yɔrɔnin bɛɛ o tagara ni Pɔli ye kɔgɔjida ra ka taga kurunba dɔ ta; Silasi ni Timote tora Bere. 15Dɔw ka Pɔli blasira ka taga se fɔ Atɛni. Pɔli blasirabagaw sekɔtɔ ka na Bere, Pɔli ka cira fɔ o ye ko o ye taga a fɔ Silasi ni Timote ye ko o ye teliya ka na ale kɔ.

Pɔli kumana Atɛnikaw fɛ

16Ka Pɔli to Atɛni, a bɛ Silasi ni Timote makɔnɔna, a k’a kɔrɔsi k’a ye ko Atɛni dugu fanin lo jow ra; o ko k’a jusu tɔɔrɔ kosɛbɛ. 17O kosɔn a tun bɛ to ka taga karanso* ra ka taga kuma ni Yahudiyaw ye, ani siya wɛrɛ mɔgɔ* minw bɛ siran Ala ɲa. Lon o lon a tun bɛ taga jamalajɛnyɔrɔ ra, ni a ka mɔgɔ minw sɔrɔ yi, a bɛ kuma olugu fɛ. 18Epikuri17.18 Epikuri ta mɔgɔw: Olugu tun b’a fɛ ka o yɛrɛ tanga tɔɔrɔ ma, ka dunuɲa diyabɔ. ta mɔgɔw, ani Sitoyiki17.18 Sitoyiki ta mɔgɔw: Olugu ta ɲamɔgɔ tɔgɔ tun ye ko Zeno. Olugu fɛ, adamaden ka kan ka a yɛrɛ kɔrɔsi, ani ka tɔɔrɔ kun a yɛrɛ ra. ta mɔgɔw ta lɔnnikɛbaga dɔw nana kuma damina ni Pɔli ye. Dɔw ko: «Cɛ kumacamantigi nin ko di dɛ!» Dɔw fana ko: «A bɛ i n’a fɔ a bɛ batofɛnkura dɔw ta ko le fɔra.» O ka o fɔ, sabu Pɔli tun bɛ Yesu ko waajuri kɛra, ka suw kunuko fɔ.

19O ka Pɔli wele ka taga ni a ye dugu kititigɛyɔrɔ ra, yɔrɔ min ye Areyopazi ye, k’a ɲininka ko: «I nana ni karankura min ye, yala an bɛ se ka dɔ mɛn o ra i fɛ wa? 20Sabu an bɛ kuma minw mɛnna i fɛ, o bɛɛ ye kumakura le ye an ɲa na. O kosɔn an b’a fɛ i ye o kow gbɛya an ye.»

21Atɛni dugumɔgɔw, ani lonan minw bɛ o cɛ ra, olugu tun bɛ o ta wagati fanba bɛɛ kɛ kokuraw fɔri ni kokuraw lamɛnni le ra.

22Pɔli lɔnin tora kititigɛyɔrɔ ra k’a fɔ mɔgɔw ye ko: «Aw Atɛnikaw, ne k’a kɔrɔsi k’a ye ko batofɛnw ko ka bon aw ma cogoya bɛɛ ra kosɛbɛ. 23Sabu ne yaalayaalatɔ aw ta dugu kɔnɔ, ne ka aw ta sɔnnikɛyɔrɔw bɛɛ kɔrɔsi; ne ka aw ta sɔnnikɛyɔrɔ dɔ yɛrɛ ye, a sɛbɛra min kan ko: ‹Mɔgɔ tɛ batofɛn min suguya lɔn, o sɔnyɔrɔ le bɛ nin ye.› Ayiwa, aw bɛ min batora k’a sɔrɔ aw m’a lɔn, ne yɛrɛ nakun ye ka na o le ko fɔ aw ye. 24Ala min ka dunuɲa ni a kɔnɔfɛnw bɛɛ dan, ale min ye sankolo ni dugukolo Matigi ye, ale tɛ sigi adamaden boro ta batoso lalaganin kɔnɔ. 25Mɔgɔ boro fana tɛ baara kɛ a ye, k’a kɛ i n’a fɔ a mako b’a ra ko mɔgɔ ye a dɛmɛ; sabu ale yɛrɛ le bɛ ɲanamanya ni nɛnɛkiri ni fɛn bɛɛ di danfɛnw bɛɛ ma. 26A ka siyaw bɛɛ dan ka bɔ mɔgɔ kelen na, ka o sigi dugukolo fan bɛɛ ra, ka o ta wagati dantigɛ, ka o sigiyɔrɔw danw yira o ra. 27A ka o kɛ janko mɔgɔw ye ale yɔrɔɲini, ka jija k’a mɔmɔ ka a ɲini fɔ k’a sɔrɔ; o bɛɛ n’a ta, a yɔrɔ man jan an si ra. 28Sabu ‹ale le ka an dan, ka an ɲanamanya, k’a to an bɛ se ka lamaga.› Aw ta dɔnkirilabaga dɔw fana ka o le fɔ ko: ‹An ye Ala ta denw le ye fana.›

29«Ayiwa, ni an ye Ala denw ye, o tuma an man kan k’a miiri ko Ala bɛ i n’a fɔ batofɛn tɔw, mɔgɔ yɛrɛ boro ka o minw lalaga ni sanin ye, walama warigbɛ, walama kabakuru, ka kaɲa ni o yɛrɛ ta miiriya ye. 30Ayiwa, Ala tɛ aw ta kolɔnbariya wagati ta kow jate tuun; nka sisan a b’a fɔ mɔgɔw bɛɛ ye yɔrɔ bɛɛ, ko o ka kan ka nimisa ka o kow dabla. 31Sabu Ala ka lon dɔ sigi, lon min na a bɛna dunuɲa bɛɛ lajɛnnin ta kiti tigɛ terenninya kan, ale yɛrɛ ta mɔgɔ ɲanawolomani sababu ra; Ala ka ale le lakunu ka bɔ saya ra, janko mɔgɔw bɛɛ ye a lɔn ka la a ra ko Ala ka ale le ɲanawoloma.»

32Ayiwa, mɔgɔw nana suw kunuko kuma mɛn Pɔli da ra minkɛ dɔrɔn, dɔw ka kɛ yɛrɛko ye a ma, k’a lɔgɔbɔ. Dɔw fana ko: «Lon wɛrɛ an bɛna a tɔ lamɛn i fɛ.» 33Pɔli bɔra o cɛ ra ka taga. 34O bɛɛ n’a ta, mɔgɔ dɔw lara Yesu ra, ka fara Pɔli kan. Dugu kititigɛjama mɔgɔ kelen tun bɛ o ra, min ye Denisi ye, ani muso dɔ, min tɔgɔ tun ye ko Damarisi, ani mɔgɔ dama dama.

18

Pɔli sera Korɛnti

(Korɛntikaw fɔlɔ 1.1-9; 2.1-5; Korɛntikaw flanan 11.5-12; 12.12-13)

1O kɔ, Pɔli bɔra Atɛni ka taga Korɛnti. 2A ka Yahudiyacɛ dɔ sɔrɔ yi, min tɔgɔ tun ye ko Akila; ale tun worora Pɔn mara ra. A naninkura tun lo ka bɔ Itali, ani a muso Pirisili, sabu masacɛba Kolodi tun k’a fɔ ko Yahudiyaw bɛɛ ye bɔ Rɔmu*. Pɔli ka jɛnɲɔgɔnya don ni o ye. 3I n’a fɔ o bɛɛ tun bɛ baara kelen le kɛ, Pɔli tora ni o ye, o ka baara kɛ ɲɔgɔn fɛ; o tun bɛ fanibonw le lalaga. 4Nɛnɛkirilon* o Nɛnɛkirilon, Pɔli tun bɛ taga karanso* ra ka taga kuma ni Yahudiyaw ni Gɛrɛkiw ye, janko ka o ta miiriya yɛlɛma, o ye sɔn Matigi ma.

5Nka kabini Silasi ni Timote nana ka bɔ Masedoni, Pɔli k’a ta wagati bɛɛ kɛ Ala ta kuma waajuri le ra. A tun b’a fɔ Yahudiyaw ye k’a gbɛya ko Ala ka Yesu le ɲanawoloma k’a kɛ Kisibaga* ye. 6Nka Yahudiyaw banna Pɔli ta kuma ma, k’a nɛni. Pɔli ka a ta derege yuguyugu o kan, k’a fɔ o ye ko: «Ni aw halakira, o ye aw yɛrɛ nɔ le ye, o tɛ ne ta sira ye tuun. Sisan ne bɛ taga siya wɛrɛ mɔgɔw* le fɛ.»

7Pɔli bɔra o yɔrɔ ra ka taga cɛ dɔ ta so, min tɔgɔ tun ye Titusi Yutusi; Alaɲasiranbaga tun lo. A ta bon tun bɛ karanso* kɛrɛ fɛ. 8Ayiwa, karanso kuntigi Kiripusi lara Matigi ra, a ni a ta gbamɔgɔw bɛɛ. Korɛntika minw tun ka Pɔli ta kuma mɛn, olugu caman lara Yesu ra fana; o ka o batize.

9Ayiwa, lon dɔ su fɛ Matigi kumana Pɔli fɛ siko ra, k’a fɔ a ye ko: «I kana siran! Kuma, i kana je, 10sabu ne bɛ ni i ye; mɔgɔ si tɛna i mina ka kojugu kɛ i ra, sabu ne ta mɔgɔw ka ca nin dugu kɔnɔ.»

11O ra, Pɔli tora Korɛnti ka mɔgɔw karan Ala ta Kuma ra fɔ san kelen ni karo wɔɔrɔ.

12Nka ka Galiyɔn to Akayi jamanatigiya ra, lon dɔ Yahudiyaw bɛnna kelen ma ka wuri Pɔli kama k’a mina ka taga ni a ye kititigɛyɔrɔ ra. 13O ko: «Cɛ nin bɛ mɔgɔw hakiri yɛlɛmana, ko o ye Ala bato cogo wɛrɛ ra, min ni an ta sariya* tɛ bɛn.»

14Ayiwa, sani k’a to Pɔli ye a da yɛlɛ ko a bɛ kuma dɔrɔn, Galiyɔn ko Yahudiyaw ma ko: «Ni a tun kɛra ko nin cɛ tun ka ko bɛnbari, walama kojuguba dɔ le kɛ, ne tun bɛna sigi ka aw Yahudiyaw ta kuma lamɛn kosɛbɛ. 15Nka i n’a fɔ aw bɛ ɲɔgɔn sɔsɔra kumaw le kosɔn, ani mɔgɔtɔgɔw, ani aw ta sariyaw ta kow, o tuma aw yɛrɛ le ka kan ka o ko ɲanabɔ. Ne tɛ sɔn ka nin ko ɲɔgɔn kiti tigɛ.» 16Galiyɔn ka o labɔ kititigɛyɔrɔ ra. 17Kabini o kɛra, o bɛɛ ka Sɔsitɛni mina, min ye karanso kuntigi ye, ka ale bugɔ bɛrɛbɛrɛ kititigɛyɔrɔ ɲa fɛ; Galiyɔn k’a kɛ i n’a fɔ ale yɛrɛ ma o ye.

Pɔli sekɔra ka taga Antiyɔsi

18Pɔli tora Korɛnti ka wagatijan kɛ belen. O kɔ, a ka sira daari lanabagaw fɛ; ale ni Pirisili ni Akila donna kurun kɔnɔ ka taga Siri jamana fan fɛ. Nka Pɔli tun ka dajuru ta Ala fɛ; o ra, a k’a kun li Sankere, o ka sɔrɔ ka taga. 19O tagara se Ɛfɛsi minkɛ, Pɔli ka a tagamaɲɔgɔnw to o yɔrɔ ra. Ale yɛrɛ tagara karanso* ra, ka taga kuma ni Yahudiyaw ye. 20Olugu ka a daari ko a ye to ni o ye ka wagati dama kɛ; nka Pɔli ma sɔn. 21A ka sira ɲini o fɛ k’a fɔ o ye ko ni Ala sɔnna, ale bɛna sekɔ ka na o fɛ tuun. O kɔ, a bɔra Ɛfɛsi ka don kurun kɔnɔ ka taga.

22O tagara se Sezare minkɛ, a bɔra ka taga Zeruzalɛmu ka taga lanabagaw fo; o kɔ, a tagara Antiyɔsi. 23A tora Antiyɔsi ka wagati dama kɛ yi. O kɔ, a tagara Galasi mara ra, ka bɔ yi ka taga Firizi mara ra, ka lanabagaw karan, ka o baraka bonya lanaya ra.

Apolɔsi ka waajuri kɛ Ɛfɛsi ani Korɛnti

24O wagati ra Yahudiyacɛ dɔ nana Ɛfɛsi, min tɔgɔ tun ye ko Apolɔsi; a tun bɔra Alɛsandiri. O cɛ tun bɛ se kuma ra kosɛbɛ; a fana tun bɛ kitabu kumaw lɔn kosɛbɛ. 25A tun karanna Matigi Yesu ta sira ko ra. A tun bɛ jija ka Yesu ko fɔ mɔgɔw ye ka o karan ka ɲa ni a jusukun bɛɛ ye, nka a ta lɔnniya tun danna Yuhana Batizerikɛbaga ta karan dɔrɔn le ma. 26A tun bɛ kuma karanso* kɔnɔ mɔgɔw bɛɛ ɲa na. Pirisili ni Akila ka a ta karan lamɛn minkɛ, olugu k’a wele ka taga Matigi Yesu ta ko lalaga k’a fɔ a ye.

27Ayiwa, Apolɔsi tun b’a fɛ ka taga Akayi mara ra. Lanabagaw ka a ja gbɛlɛya ko a ye taga; o ka sɛbɛ dɔ kɛ k’a ci Akayi lanabagaw ma, ko o ye a minako ɲa. A sera yi minkɛ, mɔgɔ minw lara Yesu ra Ala ta nɛɛma baraka ra, a ka olugu dɛmɛ kosɛbɛ; 28sabu a tun bɛ Yahudiyaw ta firiyɔrɔw yira o ra mɔgɔw bɛɛ ɲa na; a tun b’a yira o ra k’a gbɛya, ko ka kaɲa ni kitabuw ta kuma ye, Ala ka Yesu le ɲanawoloma ka a kɛ Kisibaga* ye.

19

Pɔli ka waajuri kɛ Ɛfɛsi

1Ayiwa, ka Apolɔsi to Korɛnti, Pɔli ka Azi mara kuruyɔrɔw cɛtigɛ ka taga se Ɛfɛsi. A ka lanabaga dɔw sɔrɔ yi. 2Pɔli ka o lanabagaw ɲininka ko: «Yala aw lara Yesu ra wagati min na, aw ka Nin Saninman* sɔrɔ wa?» O ka Pɔli jaabi ko: «An yɛrɛ m’a mɛn ban ko Nin Saninman bɛ yi.» 3Pɔli ka o ɲininka tuun ko: «O tuma aw batizera batizeri* juman le ra?» O ka Pɔli jaabi ko: «Yuhana ta batizeri.» 4Pɔli k’a fɔ o ye ko: «Yuhana ka mɔgɔw batize k’a yira ko o nimisara o ta jurumunw na; nka a tun b’a fɔ o ye ko min bɛna na ale kɔ fɛ, o ka kan ka la o ra; o ye Yesu le ye.»

5O mɔgɔw ka o kuma mɛn tuma min na, o ka sɔrɔ ka batize Matigi Yesu tɔgɔ ra. 6O kɔ, Pɔli ka a boro la o kan minkɛ, Nin Saninman jigira o kan; o ka kɛ kuma ye kan wɛrɛw ra; Ala ka kuma don o da ra ka mɔgɔw waaju. 7O bɛɛ tun bɛ mɔgɔ tan ni fla ɲɔgɔn bɔ.

8Pɔli tun bɛ to ka taga karanso* ra ka taga Ala ta Masaya* Kibaro Diman* fɔ mɔgɔw ye k’a gbɛya. A tun bɛ cogo bɛɛ kɛ janko ka mɔgɔw ta miiriya yɛlɛma ka sɔn Matigi ta kuma ma; a ka o kɛ ka se fɔ karo saba. 9Nka o mɔgɔ dɔw ka o kun gbɛlɛya, ka ban Pɔli ta kuma ma, ka to ka Matigi ta sira ko mafiyɛnya jama ɲa kɔrɔ. O ra, Pɔli ka lanabagaw wele ka bɔ o kɔrɔ, ka taga ni o ye Tiranusi ta karanso ra, ka to ka o karan o yɔrɔ ra lon o lon.

10Pɔli ka o kɛ fɔ san fla. O kosɔn mɔgɔ minw bɛɛ tun bɛ Azi mara ra, Yahudiyaw ni siya wɛrɛ mɔgɔw, olugu bɛɛ ka Matigi ta kuma mɛn. 11Ala tun bɛ kabakoba caman kɛra Pɔli sababu ra. 12Hali fani, walama fanikunkurun minw tun magara Pɔli fari ra, o tun bɛ o la banabagatɔw kan; banabagatɔw tun bɛ kɛnɛya, jinatɔw ta jinaw fana tun bɛ bɔ o ra.

Seva dencɛw ta ko

13Ayiwa, Yahudiya dɔw tun bɛ yaalayaala, ko o bɛ jinaw gbɛn ka bɔ mɔgɔw ra; olugu nana a fɔ ko o bɛ jinaw gbɛn ka bɔ mɔgɔw ra ni Yesu tɔgɔ ye. O tun b’a fɔra ko: «Ne b’a fɔ aw ye ko aw ye bɔ Yesu tɔgɔ ra, Pɔli bɛ Yesu min ko waajuri kɛra!» 14Yahudiyaw ta sarakalasebagaw* kuntigi min tɔgɔ tun ye ko Seva, o dencɛ wolonfla le tun bɛ o baara kɛra. 15Lon dɔ, jina dɔ ka o jaabi ko: «Ne ka Yesu lɔn, ne k’a lɔn fana Pɔli ye mɔgɔ min ye. Nka aw ye jɔntigiw le ye?»

16O jina tun bɛ cɛ min na, o cɛ benna o kan. Ale kelen fanga gbiriyara o bɛɛ ta ma. A ka o bugɔ fɔ ka o mandimi; o fari lakolon le borira ka bɔ bon kɔnɔ. 17O ko kibaroya sera Ɛfɛsi dugumɔgɔw bɛɛ ma, Yahudiya ni siya wɛrɛ mɔgɔw bɛɛ; siranya ka o bɛɛ mina, mɔgɔw fana ka Matigi Yesu tɔgɔ bonya. 18O kosɔn minw tun lara Yesu ra, olugu caman nana lɔ o ta kɛwalejuguw ra, ka o fɔ kɛnɛ kan. 19Minw tun bɛ subagaya kɛ, olugu fana caman nana ni o ta sɛbɛw ye ka na o jɛni mɔgɔw bɛɛ ɲa na. O ka o sɛbɛw sɔngɔ jate mina k’a ye ko a bɛnna warigbɛ waga bilooru le ma. 20O cogo ra, Matigi ta sebagaya baraka ra, Ala ta Kuma waajuri tun bɛ tagara ɲa ni baraka ye.

Mankanba wurira Ɛfɛsi

21O kow bɛɛ kɔ fɛ, Pɔli k’a latigɛ Nin Saninman* baraka ra, ko a bɛ tɛmɛ Masedoni jamana ni Akayi jamana ra ka taga Zeruzalɛmu. A tun b’a fɔra fana ko: «Ni ne sera yi, ne ɲa ka kan ka taga la Rɔmu* fana kan.» 22A ka a ta baarakɛɲɔgɔn fla bla a ɲa ka taga Masedoni, minw ye Timote ni Eratusi ye. Ale yɛrɛ tora Azi mara ra ka wagati dama kɛ belen.

23Ayiwa, o wagati ra mankanba dɔ wurira Matigi ta sira ko ra. 24Saninfagabaga dɔ tun bɛ yi, o tɔgɔ tun ye ko Demetirisi; ale tun bɛ Ɛfɛsikaw ta jo musoman Aritɛmisi ta jobon bisigiyaw le lalaga ni warigbɛ ye, ka o fiyeere. Ale ni a ta baaradenw tun bɛ wari caman sɔrɔ o sababu ra. 25Ayiwa, o cɛ ka a ta baaradenw ni saninfagabaga wɛrɛw lajɛn, k’a fɔ o ye ko: «Ne teriw, aw k’a lɔn ko an bɛ an ta baro sɔrɔra nin baara le ra. 26Nka nin Pɔli bɛ min kɛra, aw yɛrɛ bɛ o yera, aw fana b’a mɛnna; Ɛfɛsi dugu dɔrɔn tɛ, nka a bɛ ɲini ka kɛ Azi mara bɛɛ ta ko le ye. A ka mɔgɔ caman le hakiri yɛlɛma, ka o kunnacɛn, k’a fɔ o ye ko mɔgɔ boro bɛ batofɛn minw lalaga, ko o tɛ batofɛn ye. 27Ayiwa, nin ko bɛ se ka kɛ sababu ye ka an ta baara cɛn, nka o dɔrɔn tɛ; an ta jomusoba Aritɛmisi ta jobon ta ko le bɛna kɛ ko gbansan ye. Ni o kɛra, Azi mara ni dunuɲa tɔ bɛɛ bɛ jo musoman min batora, o ta bonya bɛɛ bɛna bɔ a kan.»

28O kumaw fɔra minkɛ, a lamɛnbagaw dimina; o ka kɛ pɛrɛn ye ko: «Ɛfɛsikaw ta jo musoman Aritɛmisi le ka bon!»

29O mankan ka dugu bɛɛ ɲagami; Pɔli tagamaɲɔgɔn fla minw tun ye Gayusi ni Sitariki ye, minw tun ye Masedonikaw ye, o bɛɛ girinna olugu kan ka o mina ka taga ni o ye jamalajɛnyɔrɔ ra. 30Pɔli yɛrɛ fana tun b’a fɛ ka taga jama kɔ, nka lanabagaw ma sɔn. 31Azi mara mɔgɔba dɔw fana tun bɛ yi, olugu tun ye Pɔli teriw ye. Olugu fana ka mɔgɔ dɔw ci Pɔli fɛ, k’a daari ko a kana taga jamalajɛnyɔrɔ ra. 32O wagati ra mankan cayara jamalajɛnyɔrɔ ra. Dɔw tun bɛ min fɔ, o ni tɔw ta tun tɛ kelen ye. Jama fanba tun ma o lajɛnkun yɛrɛ lɔn. 33Mɔgɔw ka o kow lakari cɛ dɔ ye, min tɔgɔ tun ye ko Alɛsandiri. Yahudiyaw ka ale ɲɔni ka taga jama ɲa fɛ ko a ye kuma. Alɛsandiri ka a boro kɔrɔta ko a bɛ kuma jama fɛ. 34Nka o k’a ye ko Yahudiya lo minkɛ, o bɛɛ jɛnna ka kɛ pɛrɛn ye ko: «Ɛfɛsikaw ta jo musoman Aritɛmisi le ka bon!» O tora o ra ka wagatijan kɛ.

35Dugu sɛbɛrikɛbaga le nana jija ka jama mala; a k’a fɔ o ye ko: «Ɛfɛsikaw, jɔntigi le m’a lɔn ko Ɛfɛsi dugu le ye jomusoba Aritɛmisi ta jobon kɔrɔsibaga ye, ani jo musoman yɛrɛ ja min bɔra san fɛ ka ben? 36Mɔgɔ si tɛ se ka o kow sɔsɔ. O ra, aw ka kan ka aw jusu suma, aw kana foyi kɛ aw yɛrɛ kun fɛ! 37Sabu aw bagara nin cɛ fla ma ka o mina ka na ni o ye, k’a sɔrɔ o ma foyi sonya jobon kɔnɔ, o fana ma kumajugu fɔ an ta jomusoba ma. 38Ayiwa, ni Demetirisi ni a ta baarakɛɲɔgɔnw b’a fɛ ka mɔgɔ dɔ jaraki ko dɔ ra, o tuma kititigɛlonw bɛ yi, fagamaw fana bɛ yi; o ye na ni a ko ye olugu fɛ. 39Walama ni ko wɛrɛ le bɛ aw fɛ, aw bɛ se ka na o ko yira an ta ɲɔgɔnyelon na. 40Ni o tɛ, an ka mankanba min lawuri bi, o bɛ se ka an jaraki o ra ko an b’a fɛ ka jama lamuruti; sabu ni o ka an ɲininka, an tɛna se ka jama lajɛnkun fɔ mɔgɔ ye.»

41Ayiwa, dugu sɛbɛrikɛbaga ka o kuma fɔ, ka jama labla.

20

Pɔli ka tagama min kɛ Masedoni ni Gɛrɛsi

(Korɛntikaw fɔlɔ 16.1-7; Rɔmukaw 15.25-27)

1Ayiwa, mankan nana mala tuma min na, Pɔli ka lanabagaw wele ka o lajɛn. A kumana o fɛ ka o ladi, ka o ja gbɛlɛya, ka sɔrɔ ka sira ɲini o fɛ ko o bɛ taga Masedoni. 2Pɔli tɛmɛtɔ o yɔrɔw ra, a ka lanabagaw ja gbɛlɛya ni ladirikan caman ye, ka sɔrɔ ka taga Gɛrɛsi jamana ra. 3A ka karo saba kɛ yi. A nana labɛn ko a bɛ kurunba dɔ ta ka taga Siri jamana ra; nka a nana a mɛn ko Yahudiya dɔw ka janfa siri a kama o yɔrɔ ra yi minkɛ, a k’a latigɛ ka sekɔ ka na Masedoni. 4Mɔgɔ minw tun bɛ Pɔli blasirara, olugu flɛ nin ye: Pirusi dencɛ Sopatɛri, ale tun bɔra Bere; Sitariki ni Sekundusi, olugu tun bɔra Tesaloniki; Gayusi, min tun bɔra Dɛribɛ; Timote ni Tisiki ni Torofime, olugu tun bɔra Azi mara ra. 5Olugu blara an ɲa ka taga an kɔnɔ Torohasi. 6Burufunubari ɲanagbɛ* tɛmɛnin kɔ, an donna kurunba dɔ kɔnɔ Filipi; an ka tere looru kɛ tagama ra, ka taga o sɔrɔ Torohasi. An ka lɔgɔkun kelen kɛ yi.

Pɔli ta tagamalaban ka taga Torohasi

7Lɔgɔkun tere fɔlɔ, an tun lajɛnna ka Matigi ta domuni kɛ ɲɔgɔn fɛ. Pɔli tun b’a fɛ ka taga o lon dugusagbɛ; a kumana lanabagaw fɛ ka mɛɛn fɔ ka taga se su cɛmancɛ wagati ma. 8An tun lajɛnna sankaso min kɔnɔ, fitina caman tun mananin lo o bon kɔnɔ. 9Kanbelen dɔ tun bɛ ni an ye, min tɔgɔ tun ye ko Etiyusi; ale tun siginin bɛ bon finɛtiri dakun kan. Ale tora o yɔrɔ ra ka sunɔgɔ fɔ ka ɲina a yɛrɛ kɔ. Pɔli kumana k’a mɛɛn minkɛ, sunɔgɔ nana a magaya. A bɔra fɔ sankaso bon sabanan kunna ka na ben dugu ma. O nana a ta k’a ye ko a sara. 10Pɔli jigira ka taga biri a kunna, k’a mina a boro fla ma, k’a fɔ an ye ko: «Aw hakiri kana ɲagami, a nin sekɔra a ma.»

11O kɔ, Pɔli yɛlɛnna; a ni lanabagaw ka Matigi ta domuni kɛ ɲɔgɔn fɛ. O kɔ, Pɔli kumana o fɛ tuun fɔ ka na teresun bɔ, ka sɔrɔ ka taga. 12Etiyusi ta mɔgɔw k’a mina ka taga ni a ye so kɔnɔ, a ɲanaman. O ko ka lanabagaw jusu suma.

Pɔli bɔra Torohasi ka taga Milɛ

13Ayiwa, anw donna kurun kɔnɔ ka bla Pɔli ɲa ka taga se Asɔsi. An tun ka kan ka taga Pɔli ta kurun kɔnɔ o yɔrɔ le ra, sabu ale yɛrɛ tun k’a latigɛ ko a bɛ taga Asɔsi a sen na. 14A tagara an sɔrɔ Asɔsi wagati min na, an k’a ladon an fɛ kurun kɔnɔ ka taga Mitilɛni. 15An bɔra o yɔrɔ ra lon min na, an nana se Kiyɔsi kɛrɛ fɛ o lon dugusagbɛ. O dugusagbɛ flanan an sera Samɔsi. O dugusagbɛ sabanan an sera Milɛ. 16Pɔli tun b’a fɛ ka tɛmɛ Ɛfɛsi kɛrɛ fɛ; a tun t’a fɛ ka lɔ yi tuun, janko a kana na mɛɛn ka tɛmɛ Azi mara ra. A tun kɔrɔtɔra ka se Zeruzalɛmu, janko ni a bɛ se ka kɛ, a ye taga Pantekɔti* lon kunbɛn yi.

Pɔli ka Ɛfɛsi lanabagaw ta cɛkɔrɔbaw ladi

17Pɔli tora Milɛ ka cira bla ka taga Ɛfɛsi lanabagaw ta jɛnkuru cɛkɔrɔbaw wele ka na. 18O nana minkɛ, a k’a fɔ o ye ko: «Kabini lon fɔlɔ min na ne ka ne sen bla Azi mara ra, ne tun bɛ tagama cogo min na aw cɛ ra wagati bɛɛ, aw yɛrɛ ka o lɔn. 19Ne ka ne yɛrɛ majigi wagati bɛɛ ka baara kɛ Matigi ye, ka tɔɔrɔ fɔ ka ɲaji bɔ; Yahudiyaw fana ka janfa siri ne kama wagati caman, ka sɛgɛ caman lase ne ma. 20O bɛɛ n’a ta, aw ta nafa bɛ fɛn o fɛn na, ne ma o si dogo aw ma; ne ka aw karan jamayɔrɔw ra, ka aw karan aw yɛrɛ ta sow kɔnɔ, 21k’a fɔ mɔgɔw bɛɛ ye k’a gbɛlɛya, Yahudiya fara siya wɛrɛ mɔgɔ* kan, ko o ye nimisa o ta jurumunw na ka sɔn Ala ma, ka la an Matigi Yesu ra.

22«Ayiwa, sisan a flɛ, Nin Saninman bɛ ne jagboya ka taga Zeruzalɛmu; nka min bɛna taga ne sɔrɔ yi, ne tɛ o lɔn. 23Ne bɛ tɛmɛ dugu o dugu ra, Nin Saninman yɛrɛ b’a yira ne ra ko kasorabla ni tɔɔrɔw bɛ ne ɲa. 24Nka ne tɛ ne ta saya, walama ne ɲanaman jate fɛnba ye. Min ka gbɛlɛn ne ma, o ye ko ne ye ne ta tagama kɛ ka se a dan ma, ani Matigi Yesu ka baara min karifa ne ma, ne ye o kɛ ka dafa, ka Ala ta nɛɛma Kibaro Diman* ko fɔ mɔgɔw ye.

25«Ayiwa, ka a ta bi ra, ne ka Ala ta Masaya* waajuri kɛ aw min o min cɛ ra yan, ne k’a lɔn ko aw si ɲa tɛna la ne kan tuun. 26O kosɔn ne b’a fɔ aw ye k’a gbɛlɛya bi, ko aw ra ni min firira, o ye o tigi yɛrɛ nɔ le ye. 27Sabu Ala sago ye min ye aw ta kisiri ko ra, ne ka o bɛɛ fɔ aw ye, ne ma foyi dogo aw ra.

28«Ayiwa, aw ye aw yɛrɛ kɔrɔsi; Nin Saninman ka aw bla sagakuru min kunna, aw ye o fana kɔrɔsi ka ɲa; aw ye aw janto Ala ta jɛnkuru ra, a ka min kunmabɔ ni a yɛrɛ jori ye. 29Ne yɛrɛ k’a lɔn ko ni ne tagara, mɔgɔlafiribaga dɔw bɛna don aw cɛ ra i ko warajuguw bɛ don sagaw cɛ ra cogo min na; o tɛna sagaw to. 30Mɔgɔ dɔw bɛna wuri hali aw yɛrɛw cɛ ra yan ni faninyakuma dɔw ye, ka lanabagaw lafiri, ka o tugu o yɛrɛ kɔ. 31O ra, aw ye aw yɛrɛ cogoya lɔn; aw ye aw hakiri to a ra ko ne ka san saba kɛ aw cɛ ra, ka aw bɛɛ kelen kelen ladi su ni tere, fɔ ka ɲaji bɔ aw kosɔn.

32«Ayiwa, sisan ne bɛ aw karifa Ala ma, ani a ta nɛɛma kuma ma. Ale le bɛ se ka aw baraka bonya lanaya ra; a ka fɛn min layiri ta aw ye, a bɛna o di aw ma, ani a ta mɔgɔ ɲanawolomaninw bɛɛ.

33«Ne ma ɲabɔ mɔgɔ si ta wari fɛ, walama mɔgɔ ta sanin, walama mɔgɔ ta faniw. 34Aw yɛrɛ k’a lɔn ko ne yɛrɛ boro le ka baara kɛ ka ne ni ne tagamaɲɔgɔnw bɛɛ mako ɲa.

35«Ne k’a yira aw ra cogo bɛɛ ra ko an ka kan ka baara kɛ ten le, ka dɛsɛbagatɔw dɛmɛ, ani ka an hakiri jigi Matigi Yesu ta kuma ra, ko: ‹Dugawu bɛ sɔnni le ra ka tɛmɛ sɔrɔri kan.› »

36Ayiwa, Pɔli ka o kuma fɔ ka ban minkɛ, a ka a kinbiri gban ka Ala daari ni lanabagaw bɛɛ ye. 37Lanabagaw bɛɛ kasira kosɛbɛ Pɔli tagako ra; o ka a fo ni kanuyafori ye. 38Pɔli tun k’a fɔ minkɛ ko o si ɲa tɛna la ale kan tuun, o kuma le tun ka o jusu kasi kosɛbɛ. O kɔ, o tagara Pɔli blasira kurunda ra.

21

Pɔli tagacogo Zeruzalɛmu

1Ayiwa, an ni lanabagaw nana faran ɲɔgɔn na tuma min na, an donna kurun kɔnɔ, ka teren ka taga Kɔsi. O dugusagbɛ an sera Rodi, ka bɔ yi ka taga Patara. 2An ka kurunba dɔ sɔrɔ yi, o tun bɛ tagara Fenisi mara ra; an donna o kɔnɔ ka taga. 3An surunyara Sipere jamana ra; an tun bɛ o jamana yera, nka an k’a to an numanboroyanfan fɛ ka taga Siri jamana fan fɛ. Kurunba tagara lɔ Tiri, sabu doni minw tun bɛ kurun kɔnɔ, o tun ka kan ka jigi o dugu le ra.

4An ka lanabaga dɔw sɔrɔ Tiri; an ka tere wolonfla kɛ ni olugu ye. Tɔɔrɔ minw tun bɛna Pɔli sɔrɔ Zeruzalɛmu, Nin Saninman tun ka o yira o lanabagaw ra, o kosɔn o k’a fɔ Pɔli ye ko a kana taga Zeruzalɛmu. 5An tun ka kan ka tereda minw kɛ, o dafara minkɛ, an ka sira mina; lanabagaw bɛɛ bɔra, o ni o ta musow ni o ta denw, ka taga an blasira, ka bɔ ni an ye fɔ dugu kɔnɔ. An bɛɛ ka an kinbiri gban jida ra yi, ka Ala daari. 6O kɔ, an ka fori di ɲɔgɔn ma minkɛ, an donna kurun kɔnɔ; olugu sekɔra ka taga o ta so.

7An bɔra Tiri ka taga Pitolemasi; o kɛra an ta tagama dan ye. An tagara o yɔrɔ lanabagaw fo, ka tere kelen kɛ ni o ye. 8O dugusagbɛ an tagamana ka taga Sezare. An tagara Kibaro Diman fɔbaga Filipe ta so kɔnɔ; lanabagaw tun ka cɛ wolonfla minw ɲanawoloma Zeruzalɛmu, ale tun ye o ra kelen ye. An jigira ale ta so. 9Denmuso sunguru naani tun bɛ Filipe fɛ, Ala tun bɛ kuma don olugu da ra ka mɔgɔw waaju. 10An ka tere dama kɛ Filipe ta so; lon dɔ, cira dɔ nana ka bɔ Zude; o tɔgɔ tun ye ko Agabusi. 11O cɛ nana an fɛ, ka na Pɔli ta kurusijara ta ka a yɛrɛ senw ni a borow siri ni o ye, k’a fɔ ko: «Nin Saninman ko: ‹Nin kurusijara ye mɔgɔ min ta ye, Yahudiyaw bɛna o tigi mina Zeruzalɛmu k’a siri nin cogo le ra, ka a don siya wɛrɛ mɔgɔw* boro.› »

12Kabini an ka o kuma mɛn, an ni o yɔrɔ lanabagaw bɛɛ ka kɛ Pɔli daari ye ko a ye sabari a kana taga Zeruzalɛmu. 13Pɔli ko: «Aw kana kasi ten, ka ne jusu kasi. A kana dan kasorabla dama ma, hali ni ne ka kan ka sa Zeruzalɛmu, Matigi Yesu tɔgɔ kosɔn, ne sɔnna o ma.»

14An k’a ye ko Pɔli t’a fɛ k’a ta miiriya bɔ Zeruzalɛmu taga kan minkɛ, an jera. An ko: «Min ye Matigi sago ye, o ye kɛ.»

15An ka o wagati kɛ Sezare minkɛ, an ka an yɛrɛ labɛn ka taga Zeruzalɛmu. 16Sezare lanabaga dɔw tagara an blasira. O tagara ni an ye cɛ dɔ ta so, min tɔgɔ ye ko Minasɔn. Ale bɛ bɔ Sipere; lanabaga lo kabini wagatijan. An tun ka kan ka jigi o cɛ ta so.

Pɔli tagara Yakuba fɛ Zeruzalɛmu

17An sera Zeruzalɛmu minkɛ, lanabagaw ka an kunbɛn ni ninsɔndiya ye. 18O lon dugusagbɛ Pɔli tagara ni an ye Yakuba fɛ; lanabagaw ta cɛkɔrɔbaw bɛɛ nana fana. 19Pɔli ka mɔgɔw fo ka ban tuma min na, Ala ka ko o ko kɛ siya wɛrɛ mɔgɔw* cɛ ra a ta waajuri baraka ra, a donna o bɛɛ ra ka o ɲafɔ o ye kelen kelen. 20O mɔgɔw ka o mɛn minkɛ, o ka Ala tando. O kɔ, o ko Pɔli ma ko: «An balemacɛ, i m’a ye, Yahudiya waga caman le lara Yesu ra yan, nka hali bi o bɛɛ cɛsirinin bɛ cira Musa ta sariya* ko ra. 21Ayiwa, mɔgɔ dɔw nana a fɔ o ye ko Yahudiya minw bɛ siya wɛrɛ mɔgɔw cɛ ra, ko ele le k’a fɔ olugu ye ko o ye cira Musa ta sariyaw* bla, ko o kana o ta denw kɛnɛsigi tuun, ko o kana landaw si kɛ fana. 22Ayiwa, an bɛna nin ko mina cogo di? Sigiya t’a ra, o bɛna a mɛn ko i nana. 23O ra, an bɛna min fɔ i ye, i ka kan ka o le kɛ. Ayiwa, cɛ naani bɛ an fɛ yan, olugu tun ka dajuru ta Ala fɛ. 24I bɛ don ni o ye Alabatosoba kɔnɔ, ka i yɛrɛ saninya ni o ye ka kaɲa ni sariya ye. I yɛrɛ ye o bɛɛ ta kunlisara bɔ janko o ye o kun li. Ni o kɛra, Yahudiyaw bɛna a lɔn ko mɔgɔw ka ko o ko fɔ i ta ko ra, ko o si tɛ can ye. O bɛna a ye fana ko ele yɛrɛ bɛ tagamana sariya kan. 25Nka siya wɛrɛ mɔgɔ minw lara Yesu ra, an ka sɛbɛ ci olugu ma ka an ta miiriya yira o ra; an k’a fɔ o ye ko sogo o sogo fagara jow kan, o kana o domu, o kana a jori min, o kana jufasogo domu, o kana jatɔya kɛ.»

26Ayiwa, Pɔli farara o cɛ naani kan. O dugusagbɛ, a ka a yɛrɛ saninya ni o ye. O kɔ, o tagara don Alabatosoba lu kɔnɔ ɲɔgɔn fɛ, Pɔli ka o ta saninyarilonw dafawagati yira, o kɔrɔ ye lon min o bɛɛ kelen kelen ta saraka ka kan ka bɔ.

Mɔgɔw ka Pɔli mina Alabatosoba kɔnɔ

27Tere wolonfla tun bɛna dafa wagati min na, Azi mara Yahudiyaw ka Pɔli ye Alabatosoba kɔnɔ. O ka jama bɛɛ kɔnɔnɔsu; o ka Pɔli mina, 28ka kɛ pɛrɛn ye ko: «Izirayɛlimɔgɔw, aw ye na o, aw ye na! Cɛ min bɛ yaala ka mɔgɔw bɛɛ karan yɔrɔ bɛɛ, ka an ta siya mangboya, ka an ta sariyaw mangboya, ani ka yɔrɔ saninman mangboya, ale le ye nin ye. Sisan a yɛrɛ ka siya wɛrɛ mɔgɔ* dɔw ladon Alabatosoba kɔnɔ, ka an ta yɔrɔ saninman lanɔgɔ.»

29O ka o fɔ, sabu o tun ka Ɛfɛsikacɛ Torofime ni Pɔli ye ɲɔgɔn fɛ dugu kɔnɔ. A kɛra o ɲa na ko Pɔli donna ni a ye Alabatosoba kɔnɔ le.

30A kɛra ten, dugu bɛɛ ɲagamina. Mɔgɔw tun borira ka bɔ dugu fan bɛɛ ra ka na. O ka Pɔli mina k’a sama ka bɔ Alabatosoba kɔnɔ, ka Alabatosoba daw datugu. 31I n’a fɔ o tun b’a fɛ ka Pɔli faga, o kuma sera sorasiw kuntigiba ma, ko Zeruzalɛmu dugu bɛɛ ɲagaminin lo. 32O yɔrɔnin kelen bɛɛ sorasiw kuntigiba ka sorasi dɔw ta, ani sorasikuntigi dɔw; o borira ka don dugu kɔnɔ. Yahudiyaw ka sorasiw kuntigiba ni a ta sorasiw ye minkɛ, o ka Pɔli bugɔri dabla. 33Sorasiw kuntigiba nana Pɔli mina. A k’a fɔ sorasiw ye ko o ye Pɔli siri ni nɛgɛjɔrɔkɔ fla ye. Pɔli sirinin kɔ, a ka ɲininkari kɛ ko Pɔli ye jɔn ye, ko a ka mun le kɛ? 34Jama bɛɛ tun bɛ pɛrɛnna, nka dɔw tun bɛ min fɔ, o ni tɔw ta tun tɛ kelen ye. Sorasiw kuntigiba nana a ye ko a tɛ kuma kelen sɔrɔra k’a mɛn mankan bonyakojugu fɛ minkɛ, a k’a fɔ sorasiw ye ko o ye taga ni Pɔli ye bonba kɔnɔ. 35Pɔli tagara se donda yɛlɛnyɔrɔ ma minkɛ, sorasiw ka Pɔli ta, jama ta fariya kosɔn; 36sabu jamaba tun tugura a kɔ, o bɛɛ bɛ pɛrɛnna ko: «Aw y’a faga!»

Pɔli kumana jama fɛ

(Kɛwalew 9.1-19; 26.9-20; Galasikaw 1.11-16; Timote fɔlɔ 1.12-17)

37Pɔli dontɔ bonba kɔnɔ, a ko sorasiw kuntigiba ma ko: «Yala ne bɛ se ka kuma i fɛ wa?» Sorasiw kuntigiba ko: «I bɛ gɛrɛkikan mɛn wa? 38O tuma Misirankacɛ min murutira yan, ni a wagati ma mɛɛn, fɔ a tagara ni mɔgɔ waga naani ye kongo kɔnɔ mɔgɔfaga kama, ele le tɛ o ye wa!» 39Pɔli ka jaabi ko: «Ne ye Yahudiya le ye, ne bɔra Tarisi, Silisi jamana ra. Ne ye dugu min mɔgɔ ye, o dugu ka bon. Sabari k’a to ne ye kuma jama fɛ.»

40Sorasiw kuntigiba sɔnna ko Pɔli ye kuma. Pɔli lɔnin tora bon donda yɛlɛnyɔrɔ kan ka a boro kɔrɔta mɔgɔw fɛ ko a b’a fɛ ka kuma o fɛ. Mɔgɔw bɛɛ jera; Pɔli kumana o fɛ aramekan na; a ko:

22

1«Ne balemaw, ani ne faw, ne bɛna kuma min fɔ sisan k’a yira aw ra ko ne ma kojugu si kɛ, aw ye o lamɛn!»

2Mɔgɔw k’a ye ko a bɛ kumana o fɛ aramekan na minkɛ, o bɛɛ jera, ka mankan bɛɛ dabla. Pɔli ko:

3«Ne ye Yahudiya le ye, ne worora Tarisi, Silisi jamana ra. Nka ne lamɔna Zeruzalɛmu yan. Ne ta karamɔgɔfa tun ye Gamaliyɛli ye; ale le ka ne karan ka ɲa, ka kaɲa ni an bɛmaw ta sariya* kow bɛɛ ye. Ne fana tun cɛsirinin lo Ala ko ra kosɛbɛ, i n’a fɔ aw bɛ cogo min na bi. 4Mɔgɔ minw bɛ nin sira kan, ne ka olugu tɔɔrɔ fɔ ka dɔw faga, ka o siri ka o bla kaso ra, cɛ fara muso kan. 5Sarakalasebagaw kuntigiba*, ani cɛkɔrɔbaw ta ɲamɔgɔw ta jɛnkuru ye ne seerew ye o kow ra. Ne yɛrɛ tun ka sɛbɛ sɔrɔ o fɛ ka taga a di Damasi Yahudiyaw ma, janko ni ne tagara lanabaga dɔw sɔrɔ o yɔrɔ ra, ne ye olugu mina ka o siri ka na ni o ye Zeruzalɛmu, janko ka o tɔɔrɔ.

6«Ayiwa, ka ne tagatɔ to sira ra, ne surunyara Damasi ra minkɛ, teregban fɛ, yeelenba dɔ barara ka bɔ sankolo ra ka manamana ka ne lamini. 7Ne benna dugu ma; ne ka kumakan dɔ mɛn, ko: ‹Sɔli, Sɔli, mun kosɔn i bɛ ne tɔɔrɔra?› 8Ne k’a ɲininka ko: ‹Ele ye jɔn ye, Matigi?› A ko ne ma ko: ‹Ne ye Yesu Nazarɛtikacɛ le ye; i bɛ ne le tɔɔrɔra.› 9Ayiwa, mɔgɔ minw tun bɛ ni ne ye, olugu ka yeelenba ye, nka min tun bɛ kumana ne fɛ, o ma o tigi kan mɛn. 10Ne ka ɲininkari kɛ, ko: ‹Ne ka kan ka mun le kɛ, Matigi?› Matigi ko ne ma ko: ‹Wuri ka taga Damasi; Ala b’a fɛ i ye min kɛ, o bɛna taga o fɔ i ye.› 11I n’a fɔ yeelen bonyakojugu kosɔn ne tun tɛ foyi yera tuun, mɔgɔ minw tun bɛ ni ne ye, olugu ka ne boro mina ka taga ni ne ye Damasi.

12«O y’a sɔrɔ cɛ dɔ tun bɛ Damasi, a tɔgɔ ye ko Ananiyasi. Alaɲasiranbaga tun lo, ani sariya siratagamabaga; Damasi Yahudiyaw bɛɛ tun bɛ a tɔgɔɲuman fɔ. 13A nana ne fɛ ka na lɔ ne kɔrɔ k’a fɔ ne ye ko: ‹Ne balemacɛ Sɔli, i ɲa yɛlɛ ka flɛri kɛ.› O yɔrɔnin kelen bɛɛ, ne ɲa yɛlɛra, ne k’a ye. 14A k’a fɔ ne ye ko: ‹An bɛmaw ta Ala ka i ɲanawoloma, janko i ye a sago lɔn. Min kelenpe terennin bɛ, a k’a to i ye o ye, ani ka a yɛrɛ kumakan mɛn. 15Sabu i ka min ye, ani i ka min mɛn, i bɛna kɛ a seere ye mɔgɔw bɛɛ ɲa kɔrɔ, ka o bɛɛ fɔ o ye. 16Ayiwa, sisan i kana sigi ka fɛn wɛrɛ makɔnɔ tuun. Wuri ka batize k’a to i ta jurumunw ye yafa i ma Matigi Yesu tɔgɔ baraka ra22.16 Pɔli k’a ta seereya fɔ (Kɛwalew 9.1-16; 26.12-18)..›

17«O kɔ, ne sekɔra ka na Zeruzalɛmu minkɛ, lon dɔ, ka ne to Aladaari ra Alabatosoba kɔnɔ, Ala ka fɛn dɔ yira ne ra. 18Ne ka Matigi ye, a k’a fɔ ne ye ko: ‹I teliya ka bɔ Zeruzalɛmu dugu kɔnɔ, sabu i bɛna kuma min fɔ ne ta ko ra, mɔgɔ si tɛna sɔn o ma yan.› 19Ne ko: ‹Matigi, ne tun bɛ donna karansow* kɔnɔ cogo min na ka lanabagaw mina ka o bugɔ ka o bla kaso ra, o yɛrɛ ka o lɔn. 20Hali o tun bɛ i ta seere Etiyɛni fagara wagati min na, ne yɛrɛ tun bɛ o yɔrɔ ra. Ne tun sɔnna Etiyɛni fagari ma; ne ka a fagabagaw ta deregew mina o ye.› 21Nka Matigi ko: ‹Taga, sabu ne bɛna i ci ka taga yɔrɔjan, siya wɛrɛ mɔgɔw* le fɛ.› »

Pɔli ko ale ye Rɔmu jamanaden ye

22Ayiwa, jama bɛɛ tun jera ka Pɔli lamɛn fɔ ka na se nin kumaw ma. Nka kabini Pɔli ka nin kumaw fɔ minkɛ, jama ka kɛ pɛrɛn ye ko: «Nin mɔgɔ suguya ka kan ka faga ka bɔ dunuɲa kɔnɔ, a ɲanaman man kan ka to!»

23O tun bɛ pɛrɛnna, ka o ta deregew bɔ ka o fifafifa, ka buguri cɛ ka o seri san fɛ ka gbangban lawuri. 24Sorasiw kuntigiba k’a fɔ sorasiw ye ko o ye don ni Pɔli ye bonba kɔnɔ, ka a bugɔ ni gbɛɲɛ ye, k’a jagboya ka kuma. A ka ko min kɛ k’a to mɔgɔw bɛ pɛrɛnna a kunna, a ye o fɔ. 25Wagati min o ka Pɔli siri ko o b’a bugɔ, sorasikuntigi min tun bɛ Pɔli kɛrɛ fɛ, Pɔli ko o ma ko: «Ka kaɲa ni sariya ye, yala a bɛnnin lo ko aw ye Rɔmu jamanaden dɔ bugɔ ni gbɛɲɛ ye k’a sɔrɔ kiti ma ben a kan wa?» 26Sorasikuntigi ka o mɛn minkɛ, a tagara o fɔ sorasiw kuntigiba ye, ko: «Ele tun b’a fɛ ka mun le kɛ tan? Cɛ nin ye Rɔmu jamanaden le ye dɛ!» 27Sorasiw kuntigiba yɛrɛ tagara Pɔli ɲininka ko: «Yala can lo ko ele ye Rɔmuka le ye wa?» Pɔli ko: «Ɔnhɔn.» 28Sorasiw kuntigiba ko: «Ne ka wariba le sara ka sɔrɔ ka kɛ Rɔmuka ye dɛ!» Pɔli ko: «Ne worora a ra le!»

29O yɔrɔnin bɛɛ ra minw tun b’a fɛ ka Pɔli bugɔ k’a jagboya ka kuma, olugu bɔra a kɔrɔ. Sorasiw kuntigiba yɛrɛ siranna, sabu ale le k’a to o ka Pɔli siri, k’a sɔrɔ Rɔmuka lo.

Pɔli bɛ kuma kititigɛjama mɔgɔw fɛ

30Ayiwa, Pɔli jarakikun yɛrɛ tun ye fɛn min ye Yahudiyaw fɛ, sorasiw kuntigiba tun b’a fɛ ka o lɔn. O le kosɔn o lon dugusagbɛ, a ka nɛgɛjɔrɔkɔ bɔ Pɔli ra, ka sarakalasebagaw* kuntigiw ni kititigɛjama bɛɛ wele ka o lajɛn. O kɔ, o tagara ni Pɔli ye ka taga a lɔ o cɛ ma.

23

1Pɔli ka a ɲa lɔ kititigɛjama ra k’a fɔ ko: «Ne balemaw, fɔ ka na se bi ma, ne ka ne tagamacogo kɛ ka kaɲa ni Ala sago ye; ne jusukun tɛ ne jaraki o ra.» 2Pɔli ka o fɔ minkɛ, sarakalasebagaw kuntigiba* Ananiyasi k’a fɔ Pɔli kɛrɛfɛmɔgɔ dɔw ye ko o ye Pɔli bugɔ a da ra. 3Pɔli ko a ma ko: «Ele flankafu, Ala fana bɛna i bugɔ. Ele siginin bɛ yan ka kiti tigɛ ka kaɲa ni sariya* ye, nka i ko o ye ne bugɔ, k’a sɔrɔ sariya ma o fɔ.» 4Mɔgɔ minw tun bɛ Pɔli kɛrɛ fɛ, olugu ko Pɔli ma ko: «I bɛ Ala ta sarakalasebagaw kuntigiba le nɛnina kɛ!» 5Pɔli ka o jaabi ko: «Ne balemaw, ne m’a lɔn ko sarakalasebagaw kuntigiba lo. Sabu a sɛbɛra Kitabu kɔnɔ, ko: ‹I kana kumajugu fɔ i ta jamana ɲamɔgɔ dɔ ma23.5 Nin kuma fɔra Bɔri 22.27..› »

6Ayiwa, Pɔli tun k’a lɔn ko kititigɛjama mɔgɔ dɔw tun ye Sadusiw* ye, dɔw tun ye Farisiw* ye. O kosɔn, a pɛrɛnna kititigɛjama cɛ ma, k’a fɔ ko: «Ne balemaw, ne ye Farisi yɛrɛworo le ye. Ne lanin b’a ra ko suw bɛna kunu lahara minkɛ, o le kosɔn kiti bɛ tigɛra ne kan bi.»

7Kabini Pɔli ka o fɔ, sɔsɔri donna Farisiw ni Sadusiw cɛ; jama kan taranna. 8Sabu Sadusiw ko, ko suw tɛna kunu lahara, ko mɛlɛkɛ tɛ yi, ko nin wɛrɛw si tɛ yi fana; k’a sɔrɔ Farisiw lanin bɛ o kow bɛɛ ra. 9Mankan bonyara kosɛbɛ; Farisiw ta jɛnkuru sariya karamɔgɔ* dɔw wurira ka muruti k’a fɔ jama ye ko: «An kɔni ma kojugu si sɔrɔ nin cɛ ra. A bɛ se ka kɛ ko nin dɔ, walama mɛlɛkɛ dɔ le kumana a fɛ.»

10Sɔsɔri nana bonya ka taga a fɛ; sorasiw kuntigiba nana siran ko o kana na ban ka Pɔli samasama fɔ k’a faga. O kosɔn, a ka sorasi dɔw ci ko o ye jigi ka taga Pɔli bɔsi o boro ka taga ni a ye sorasiw ta bonba kɔnɔ.

11O lon dugusagbɛ su fɛ, Matigi ka a yɛrɛ yira Pɔli ra k’a fɔ a ye ko: «I ja gbɛlɛya; i ka seereya bɔ ne ta ko ra Zeruzalɛmu yan cogo min na, i ka kan ka ne ta ko seereya kɛ Rɔmu* o cogo kelen na fana.»

Yahudiyaw ka janfa siri Pɔli kama

12O dugusagbɛ sɔgɔmada fɛ, Yahudiya dɔw ka janfa siri Pɔli kama. O karira ɲɔgɔn ye ko olugu tɛna domuni kɛ, o tɛna ji min, fɔ ni o ka Pɔli faga. 13Yahudiya minw tun ka o janfa siri, o tun ka ca ni mɔgɔ binaani ye. 14O mɔgɔw tagara sarakalasebagaw* kuntigiw ni cɛkɔrɔbaw fɛ, ka taga a fɔ o ye ko: «An k’a latigɛ ka kari ɲɔgɔn ye ko an si tɛna domuni kɛ, walama ka ji min, fɔ ni an ka Pɔli faga. 15O kosɔn, aw ni kititigɛjama mɔgɔ tɔw bɛɛ, aw ye bɛn a ra ka taga sorasiw kuntigiba daari ko a ye Pɔli di aw ma k’a kɛ i n’a fɔ aw b’a fɛ ka a ta koɲa sɛgɛsɛgɛ le ka ɲa. An kɔni labɛnnin lo k’a kɔnɔ sira ra k’a faga sani a ye se aw ma yan.»

16Nka Pɔli balemamuso dencɛ ka o janfa ko mɛn. Ale borira ka taga bonba kɔnɔ ka taga o fɔ Pɔli ye. 17O tuma, Pɔli ka sorasikuntigi dɔ wele k’a fɔ a ye ko: «Taga ni kanbelennin nin ye sorasiw kuntigiba fɛ; kuma dɔ b’a fɛ k’a fɔ a ye.»

18O sorasikuntigi tagara ni kanbelennin nin ye sorasiw kuntigiba fɛ ka taga a fɔ a ye ko: «Kasoden Pɔli le ka ne wele k’a fɔ ne ye ko ne ye na ni kanbelennin nin ye i fɛ, ko kuma b’a fɛ k’a fɔ i ye.» 19Sorasiw kuntigiba ka kanbelennin mina a boro ma ka gbara ni a ye kɛrɛ fɛ ka a ɲininka ko: «Mun le bɛ i fɛ k’a fɔ ne ye?» 20Kanbelennin k’a fɔ a ye ko: «Yahudiyaw le bɛnna a ra ko o bɛna i daari sini, ko i ye Pɔli bla ka taga kititigɛjama fɛ. O ko o b’a fɛ ka a ta koɲa sɛgɛsɛgɛ le ka ɲa tuun. 21Nka i kana la o ra! Sabu o ta mɔgɔ dɔw bɛna dogo sira ra ka Pɔli kɔnɔ. O ka ca ni mɔgɔ binaani ye. O k’a latigɛ ka kari Ala ra ko o tɛna domuni kɛ, o tɛna ji min fɔ ni o ka Pɔli faga. O labɛnnin lo ka ban. O bɛ ele ta kuma le makɔnɔna.»

22Sorasiw kuntigiba k’a fɔ kanbelennin ye k’a gbɛlɛya ko a kana a to mɔgɔ wɛrɛw ye o kuma mɛn. Kanbelennin bɔra ka taga.

Sorasiw kuntigiba ka Pɔli lataga jamanatigi Felisi fɛ

23O kɔ, sorasiw kuntigiba ka sorasikuntigi fla wele k’a fɔ o ye ko: «Aw ye sorasicɛ kɛmɛ fla fara ɲɔgɔn kan, ani sotigi biwolonfla, ani cɛ tamantigi kɛmɛ fla. O bɛɛ ye labɛn; ni su kora, o bɛ taga Sezare. 24Aw ye so dɔ labɛn Pɔli ye fana, janko a ye se jamanatigi Felisi fɛ yi, foyi kana a sɔrɔ.»

25A ka sɛbɛ kɛ k’a ci Felisi ma, ko: 26«Ne Kolodi Lisiyasi bɛ nin sɛbɛ ci jamanatigiɲuman Felisi ma; ne ta fori bɛ i ye. 27Yahudiyaw tun ka nin cɛ mina, o tun bɛ ɲini k’a faga. Wagati min na ne k’a mɛn ko Rɔmuka lo, ne ka ne ta sorasi dɔw ci ka taga a bɔsi o boro. 28A tun ka ko kelen min kɛ k’a to Yahudiyaw b’a jarakira, ne tun b’a fɛ ka o lɔn. O kosɔn ne tagara ni a ye o ta kititigɛjama fɛ. 29Nka ne nana a kɔrɔsi k’a ye ko o bɛ a jarakira kun min na, o ye olugu yɛrɛ ta sariyaw* ko le ye; ni o tɛ, a tun ma kojugu si kɛ min ka kan ni fagari ye walama kasorabla. 30O kɔ fɛ o ka ne lasɔmi minkɛ ko Yahudiyaw ka janfa siri a kama, o yɔrɔnin bɛɛ, ne k’a bla ka taga i fɛ, k’a fɔ Yahudiyaw ye ko o b’a jarakira kun min na, ko o ye taga o fɔ ele yɛrɛ ye. [Ka an bɛn.]»

31Min fɔra sorasiw ye, o ka o kɛ; o ka Pɔli ta o su fɛ ka taga se fɔ Antipatirisi. 32O dugusagbɛ, sorasi minw tun bɛ o sen na, olugu sekɔra ka na o ta bonba kɔnɔ. Minw tun bɛ so kan, olugu tagara ni Pɔli ye. 33O sera Sezare minkɛ, o ka sɛbɛ di jamanatigi ma, ka Pɔli yira a ra. 34Jamanatigi ka sɛbɛ karan ka ban minkɛ, a ka Pɔli ɲininka ko: «I bɔra mara juman le ra?» Pɔli k’a fɔ a ye ko ale bɔra Silisi. 35A ko Pɔli ma ko: «Ni i jarakibagaw nana se yan tuma min na, ne bɛna i lamɛn.» A ko o ye Pɔli bla Herodi* ta bonba kɔnɔ k’a kɔrɔsi.

24

Yahudiyaw ka Pɔli jaraki Felisi ɲa kɔrɔ

1Ayiwa, tere looru tɛmɛnin kɔ, sarakalasebagaw kuntigiba* Ananiyasi nana Sezare, ale ni cɛkɔrɔba dɔw, ani cɛ kumalɔnbagaba dɔ, min tɔgɔ ye ko Tɛrituli. Ko min donna o ni Pɔli cɛ, a nana o ɲafɔ jamanatigi Felisi ye. 2O ka Pɔli wele ka na. Tɛrituli k’a damina ka Pɔli jaraki; a ko: «Jamanatigiɲuman, an bɛ hɛraba min na jamana kɔnɔ bi, ele le baraka ra an ka o hɛra sɔrɔ. Ele ta hakiritigiyaba le kosɔn fana, yɛlɛmanin caman kɛra jamana kɔnɔ, ka jamana lataga ɲa fɛ. 3An bɛɛ bɛ i waleɲumanlɔn o kow bɛɛ ra wagati bɛɛ, ani yɔrɔ bɛɛ, jamanatigiɲuman Felisi. 4Nka i n’a fɔ ne t’a fɛ ka i lasigi ka mɛɛn, o kosɔn ne bɛ i daari i ye sabari ka an lamɛn dɔɔnin.

5«Ayiwa, an k’a ye ko nin cɛ ye cɛnrikɛbaga le ye, min ka kɛrɛ lawuri dunuɲa Yahudiyaw bɛɛ cɛ ra; ale le ye Nazarɛtikaw ta diina ɲamɔgɔ ye. 6A tun bɛ ɲini ka an ta Alabatosoba yɛrɛ lanɔgɔ, o le kosɔn an k’a mina. [An tun b’a fɛ k’a ta kiti tigɛ ka kaɲa ni an ta sariya* ye; 7nka sorasiw kuntigiba Lisiyasi nana a bɔsi an boro fanga ra, 8ko an ye na a jarakikun fɔ ele yɛrɛ ye.] Ni i yɛrɛ ka a ɲininka ka ɲa, an b’a jarakira ko minw na, i bɛna o lɔn.»

9Yahudiya tɔw fana lɔra o kuma kelen kan, ko Tɛrituli ka min fɔ, ko o ye can ye.

Pɔli kumana jamanatigi ɲa kɔrɔ

10Ayiwa, jamanatigi k’a fɔ Pɔli ye ko a ye a ta fɔ. Pɔli ka kuma ta k’a fɔ jamanatigi ye ko: «Ne k’a lɔn ko ele bɛ an ta siya ta kiti tigɛra kabini san caman. O le kosɔn ne tɛ siran ka kuma k’a yira i ra ko ne ma kojugu si kɛ. 11Ne nana Zeruzalɛmu ka na Ala bato, a ma tɛmɛ tere tan ni fla kan fɔlɔ. Ni i ka o ko sɛgɛsɛgɛ, i bɛna a ye ko can lo. 12O wagatiw bɛɛ kɔnɔ, o ma ne ye sɔsɔri ra ni mɔgɔ si ye, walama ko ne bɛ jama lamuruti ra Alabatosoba kɔnɔ, walama karanso* dɔ kɔnɔ, walama dugu kɔnɔ yɔrɔ dɔ ra. 13Nin mɔgɔw tɛ se ka foyi si fɔ k’a yira ko o bɛ ne jarakira kun min na ko o ye can ye.

14«Ayiwa, ne kɔni bɛ lɔ min na k’a fɔ i ɲa na, o ye ko, ne bɛ an bɛmaw ta Ala le batora ka kaɲa ni nin sira ye, olugu ko o min tɛ can ye. Nka fɛn o fɛn sɛbɛra sariya* kitabuw ni ciraw ta kitabuw kɔnɔ, ne lara o bɛɛ ra. 15Ne jigi bɛ Ala kan ko min na, olugu fana jigi bɛ a kan o ko kelen le ra, ko mɔgɔɲumanw ni mɔgɔjuguw bɛɛ su bɛna kunu lahara. 16O le kosɔn ne bɛ jija, janko ne jusukun gbɛnin ye to, ne jarakibari ye kɛ Ala ɲa kɔrɔ, ani mɔgɔw ɲa kɔrɔ.

17«Ayiwa, san caman tɛmɛnin kɔ, ne nana Zeruzalɛmu ka na ne ta siyamɔgɔ dɔw dɛmɛ ni wari ye, ani ka sarakaw bɔ Ala ye. 18O nana ne sɔrɔ o koɲaw le ra Alabatosoba kɔnɔ; ne tun saninyanin lo, jama tun tɛ yi, sɔsɔri tun tɛ yi. Azi mara Yahudiya dɔw le tun bɛ ni ne ye. 19Ni a kɛra ko ne tun ka kojugu dɔ le kɛ, olugu le tun ka kan ka kɛ yan ka ne jaraki i ɲa kɔrɔ. 20Ni o tɛ, wagati min na ne ta kiti tun bɛ tigɛra kititigɛjama ɲa kɔrɔ, ni a kɛra ko ne ka kojugu dɔ kɛ yi, mɔgɔ minw bɛ yan, olugu ye o fɔ i ye. 21Ka ne lɔnin to o ɲa fɛ, ne kumana ni kanba ye, ka nin kuma kelen le fɔ ko: ‹Ne lanin b’a ra ko suw bɛna kunu ka bɔ saya ra lahara, o le ka ne bla kiti ra aw ɲa fɛ bi.› »

22Ayiwa, i n’a fɔ Felisi tun ka lanaya ko faamu, a ka kiti bla lon wɛrɛ ra, k’a fɔ o ye ko: «Aw ye taga; ni sorasiw kuntigiba Lisiyasi nana na, ne bɛna aw ta koɲa ɲanabɔ.» 23O kɔ, a ko sorasikuntigi dɔ ma ko a ye Pɔli to kaso ra, k’a kɔrɔsi, nka a y’a to a ye laganfiyayɔrɔ sɔrɔ; ni a teri dɔw b’a fɛ ka na bɔ a ye ka fɛn dɔ di a ma, a ye sɔn o ma.

Pɔli kumana jamanatigi ni a muso ɲa kɔrɔ

24Tere dama tɛmɛnin kɔ, jamanatigi Felisi nana ni a muso ye, min ye Durusili ye; o muso tun ye Yahudiya ye. O ka mɔgɔ ci ka taga Pɔli wele ka na. Mɔgɔ bɛ la Yesu Kirisita ra cogo min na, Pɔli ka o ɲafɔ o ye. 25Nka Pɔli kumana ka se terenninya ma tuma min na, ani mɔgɔ ka kan ka a yɛrɛ mina jurumun ma cogo min na, ani lahara ta kiti, Felisi siranna; a ko Pɔli ma ko: «Taga fɔlɔ; ni ne nana wagati sɔrɔ, ne bɛna i wele tuun.» 26A tun b’a hakiri ra fana ko Pɔli bɛna wari le di ale ma, o kosɔn a tun bɛ to ka Pɔli wele ka na kuma a fɛ tuma caman.

27O ka san fla kɛ o ra ten. Pɔrisusi Fɛtusi nana sigi jamanatigiya ra Felisi nɔ ra. Felisi tun b’a fɛ ka a yɛrɛ ko diya Yahudiyaw ye, o kosɔn a ka Pɔli to kaso ra yi.

25

Pɔli ko a ta kiti bɛ tigɛ masacɛba le fɛ

1Fɛtusi sigira jamanatigiya ra Zude mara ra minkɛ, a tere sabanan, a bɔra Sezare ka taga Zeruzalɛmu. 2A sera yi minkɛ, sarakalasebagaw* kuntigiw, ani Yahudiyaw ta ɲamɔgɔw tagara a fɛ ka taga Pɔli jaraki. 3O ka Fɛtusi daari ko a ye sabari ka Pɔli bla ka na Zeruzalɛmu; nka o tun ka janfa le siri Pɔli kama janko ka na a natɔ faga sira ra. 4Fɛtusi ka o jaabi ko Pɔli bɛna to kaso ra Sezare, ko sani wagati dɔɔnin ale yɛrɛ bɛna sekɔ ka taga yi. 5A ko o ma ko: «Aw ta kuntigiw ka kan ka taga ni ne ye Sezare; ni o sera yi, aw bɛ Pɔli jarakira kun min na, o yɛrɛ bɛna o fɔ.»

6Fɛtusi ma tɛmɛ tere seegi walama tere tan kan Zeruzalɛmu. O kɔ, a sekɔra ka taga Sezare. O dugusagbɛ a tagara sigi kititigɛyɔrɔ ra, ka mɔgɔ dɔ ci ko o ye na ni Pɔli ye. 7Pɔli nana minkɛ, Yahudiya minw tun nana ka bɔ Zeruzalɛmu, olugu lɔra ka Pɔli lamini k’a jaraki ni kojugu caman ye, k’a sɔrɔ o tun tɛ se ka o kow si can yira. 8O kɔ, Pɔli ka kuma ta; a ko: «Ne ma kojugu si kɛ Yahudiyaw ta sariya* kama, walama Alabatosoba kama, walama masacɛba Sezari kama.» 9I n’a fɔ Fɛtusi tun b’a fɛ ka a yɛrɛ ko diya Yahudiyaw ye, o kosɔn a ka Pɔli ɲininka ko: «I b’a fɛ ka taga Zeruzalɛmu, janko i ta kiti ye taga tigɛ ne ɲa kɔrɔ o yɔrɔ ra nin ko ra wa?» 10Pɔli ko: «Ne lɔnin bɛ masacɛba Sezari yɛrɛ ta kititigɛyɔrɔ ra ka ban. Ne ta kiti ka kan ka tigɛ yan le. Ne ma foyi kɛ Yahudiyaw ra; ele yɛrɛ ka o lɔn kosɛbɛ. 11Ni a tun kɛra ko jo tɛ ne fɛ, walama ko ne ka ko dɔ kɛ min ka kan ni fagari ye, ne tun tɛna ban fagari ma. Nka o bɛ fɛn o fɛn fɔra ne kama, i n’a fɔ can tɛ o si ra, o tuma mɔgɔ si tɛ se ka ne labla o ye. Ne b’a fɛ ne ta kiti ye taga tigɛ masacɛba Sezari le ɲa kɔrɔ.»

12Ayiwa, Fɛtusi ni a jɛnɲɔgɔnw ka ɲɔgɔn ye wagati min na ka ban, a ka Pɔli jaabi ko: «I ko i ta kiti bɛ tigɛ masacɛba Sezari le ɲa kɔrɔ, ayiwa, i bɛna taga masacɛba Sezari fɛ.»

O nana ni Pɔli ye Agiripa ɲa kɔrɔ

13Tere dama tɛmɛnin kɔ, masacɛ Agiripa ni Bɛrɛnisi nana Sezare, ka na Fɛtusi fo. 14Ayiwa, o ka tere caman kɛ Sezare. Fɛtusi nana Pɔli ta koɲaw yira masacɛ ra. A ko: «Felisi ka cɛ dɔ to kaso ra yan. 15Wagati min na ne tagara Zeruzalɛmu, sarakalasebagaw* kuntigiw, ani Yahudiya ta cɛkɔrɔbaw ka o cɛ jaraki, ka ne daari ko ne ye kiti ben a kan. 16Ne ka o jaabi ko Rɔmukaw fɛ, fagama man kan ka mɔgɔ labla ko a ye faga, ni o tigi ni a jarakibagaw ma ɲɔgɔn ye kititigɛbaga ɲa kɔrɔ, janko a fana ye kuma k’a ta fɔ a jarakibagaw ɲa kɔrɔ. 17Ayiwa, o mɔgɔw nana ni ne ye yan, ne fana ma a ko bla ka mɛɛn; o dugusagbɛ yɛrɛ, ne tagara kititigɛyɔrɔ ra, ka mɔgɔ ci ka taga cɛ wele ka na. 18O cɛ jarakibagaw wurira ka lɔ ka kuma. Nka ne tun bɛ kojugu minw miirira a ta ko ra, a jarakikun ma taga kɛ o si ye. 19O tun bɛ ɲɔgɔn sɔsɔra o yɛrɛw ta sariya* ta kow le ra, ani Yesu tɔgɔ dɔ, o min tun sara, nka Pɔli ko a ɲanaman lo. 20Ne tun ma a lɔn ne bɛna a kɛ cogo min na ka nin ko ɲɔgɔn ɲanabɔ. O le kosɔn ne ka Pɔli ɲininka ni a bɛ sɔn ka taga Zeruzalɛmu, a ta kiti ye taga tigɛ o yɔrɔ ra. 21Nka Pɔli k’a ɲini ko masacɛba Sezari yɛrɛ le ye ale ta ko ɲanabɔ. O ra ne k’a fɔ ko o y’a mara sani ne ye na a bla ka taga masacɛba Sezari fɛ.» 22Agiripa ko Fɛtusi ma ko: «Ne yɛrɛ b’a fɛ ka o cɛ lamɛn.» Fɛtusi ko: «Sini i bɛna a lamɛn.»

23Ayiwa, o dugusagbɛ, masacɛ Agiripa ni Bɛrɛnisi mɔgɔbaraman le nana don kititigɛyɔrɔ ra, ani sorasiw kuntigibaw, ani dugu ɲamɔgɔw. O kɔ, Fɛtusi ko o ye na ni Pɔli ye. 24O tuma Fɛtusi ko: «Masacɛ Agiripa, ani aw minw bɛɛ bɛ ni an ye yan, aw ka nin cɛ ye; Yahudiyaw ta jama bɛɛ nana ne fɛ ka na ale le jaraki Zeruzalɛmu, ani yan, ka pɛrɛn ko a ɲanaman man kan ka to. 25Ne kɔni fɛ a ma kojugu si kɛ min bɛ se ka kɛ a fagasababu ye. I n’a fɔ ale yɛrɛ ko a ta kiti ka kan ka tigɛ masacɛba le fɛ, o ra ne k’a latigɛ k’a bla ka taga masacɛba fɛ. 26Nka ne ma kuma gbɛnin si sɔrɔ a ta ko ra, ne bɛ se ka min sɛbɛ k’a ci masacɛba Sezari ma; o le kosɔn ne k’a wele ka na aw ɲa kɔrɔ, ele yɛrɛ masacɛ Agiripa ɲa kɔrɔ, janko ni a ɲininkara, ne ye fɛn dɔ sɔrɔ k’a sɛbɛ k’a ci masacɛba Sezari ma. 27Sabu ka kasoden bla ka taga masacɛba Sezari fɛ, k’a sɔrɔ jarakikun si ma sɔrɔ a ta ko ra k’a fɔ, o ye hakirintanya le ye.»

26

Pɔli kumana masacɛ Agiripa ɲa kɔrɔ

(Kɛwalew 9.1-30; 22.1-21)

1Ayiwa, Agiripa ko Pɔli ma ko:

«Min bɛ i fɛ, o fɔ.» O tuma, Pɔli ka a boro kɔrɔta, ka kuma, k’a ta fɔ; a ko: 2«Masacɛ Agiripa, a diyara ne ye ka ne yɛrɛ sɔrɔ ele ɲa kɔrɔ bi, ka a yira i ra ko Yahudiyaw bɛ ne jarakira ko minw bɛɛ ra, ko o si tɛ can ye. 3Sabu ele yɛrɛ bɛ Yahudiyaw ta landaw ani o ta sɔsɔriw bɛɛ lɔn kosɛbɛ. O kosɔn, ne bɛ i daari ko i ye muɲu ka ne lamɛn.

4«Ayiwa, kabini ne denmisɛnman, ne tagamacogo tun ye min ye ne ta siyamɔgɔw cɛ ra Zeruzalɛmu, Yahudiyaw bɛɛ ka o lɔn. 5Ni o b’a fɛ ka can fɔ kɔni, o ka ne lɔn kabini wagatijan; ne tun bɛ Farisiw* ta jɛn le ra, o min ye an ta diina siraw bɛɛ ra gbɛlɛnman ye. 6Nka sisan, Ala tun ka layiri min ta an bɛmaw ye, ne jigi bɛ o kan minkɛ, o le ka ne bla kiti ra bi. 7An ta siya gba tan ni fla jigi tun bɛ o layiri kan. O kosɔn o tun bɛ Ala bato su ni tere. O jigi min bɛ ne fɛ, masacɛ Agiripa, Yahudiyaw bɛ ne jarakira o le kosɔn! 8Aw Yahudiyaw, mun kosɔn aw b’a miiri ko Ala tɛ se ka suw lakunu wa?

9«Ne fana tun b’a miirira ko can ra ne tun ka kan ka Yesu Nazarɛtikacɛ tɔgɔ kɛrɛ le kosɛbɛ. 10Ne ka o le kɛ Zeruzalɛmu; ne tun ka fanga sɔrɔ sarakalasebagaw* kuntigiw fɛ, ka lanabaga caman mina ka o bla kaso ra. Ni o tun bɛ lanabagaw fagara fana, ne tun bɛ fara o fagabagaw kan. 11Wagati caman ne tun bɛ o tɔɔrɔ karansow* bɛɛ kɔnɔ, ka o jagboya ko o ye ban lanaya ma. Ne dimikojugu o kɔrɔ, ne tun bɛ taga fɔ dugu wɛrɛw ra ka taga lanabagaw tɔɔrɔ yi.

12«O cogo le ra, lon dɔ, sarakalasebagaw kuntigiw ka ne ci ni sɛbɛ dɔ ye ka taga Damasi lanabagaw kama. 13Ka ne tagatɔ to Damasi, masacɛ Agiripa, tuma min na tere tun bɛ kuncɛ, ne barara ka yeelenba dɔ ye, a bɔra sankolo ra, ka manamanana ka ne ni ne tagamaɲɔgɔnw lamini. O yeelen tun ka bon ni tere yeelen ye. 14An bɛɛ bɔra ka ben dugu ma; ne ka kumakan dɔ mɛn, a ko ne ma Aramekan na ko: ‹Sɔli, Sɔli, mun kosɔn i bɛ ne tɔɔrɔra? Ni sɛnɛkɛmisi ka muruti ko a bɛ bere tan, o tɛ ɲa misi ma dɛ!› 15Ne k’a jaabi ko: ‹Ele ye jɔn ye, Matigi?› Matigi ko: ‹Ne ye Yesu le ye, i bɛ min tɔɔrɔra. 16Wuri ka lɔ sisan, sabu ne ka ne yɛrɛ yira i ra, janko i ye kɛ ne ta baaraden ye. I ka ne ye cogo min na bi, i bɛna o seereya kɛ ka o fɔ dɔ wɛrɛw ye, ani ne bɛna ko minw yira i ra, i bɛna o bɛɛ fɔ o ye fana. 17Ne bɛna i ci Yahudiyaw ni siya wɛrɛ mɔgɔ* minw fɛ, olugu bɛna tɔɔrɔ minw la i kan, ne bɛna i bɔsi o bɛɛ ma. 18Ne bɛ i ci o fɛ, janko i ye taga o ɲa yɛlɛ, ka o labɔ dibi ra ka o lana yeelen na, ka o labɔ Setana ta fanga kɔrɔ k’a to o ye sɔn Ala ma, janko o ye la ne ra ka o ta jurumunw yafa sɔrɔ, ani ka o ninyɔrɔ sɔrɔ ni Ala ta mɔgɔ saninyaninw ye.›

19«Ayiwa, o cogo ra, masacɛ Agiripa, ne ka fɛn min ye ka bɔ sankolo ra, ne ma ban o ma. 20Ne ka o kow waajuri kɛ Damasi dugumɔgɔw le ye fɔlɔ, o kɔ, Zeruzalɛmukaw, ani Zude mara bɛɛ, ani siya wɛrɛ mɔgɔw. Ne k’a fɔ bɛɛ ye ko o ka kan ka nimisa o ta jurumunw na ka kɔsegi Ala ma, ka kɛwale kɛ, kɛwale min b’a yira ko o nimisara can ra. 21O le kosɔn, Yahudiyaw ka ne mina Alabatosoba kɔnɔ ko o bɛ ne faga. 22Nka Ala ta dɛmɛri baraka ra ne ɲanaman tora fɔ ka na se bi ma. Ne ka min lɔn Ala ko ra, ne bɛ o seereya kɛ mɔgɔ fitiniw ni mɔgɔbaw ye. Cira tɔw ka min fɔ, ani cira Musa ka min fɔ, ko a ka kan ka kɛ, ne tɛ foyi fɔ ka tɛmɛ o kan. 23O k’a fɔ ko Ala ta mɔgɔ ɲanawolomanin bɛna tɔɔrɔ; ko ale le bɛna kɛ mɔgɔ fɔlɔ ye ka kunu ka bɔ saya ra, ka kisiri yeelen bɔ an ta siya ye, ani siya wɛrɛ mɔgɔw ye.»

24Ka Pɔli to o kuma ra, k’a yira ko ale ma jaraki, Fɛtusi pɛrɛnna k’a fɔ ko: «Pɔli, fa bɛ i ra! I ta karanba ka fa bla i ra!» 25Nka Pɔli ko: «Jamanatigiɲuman Fɛtusi, fa tɛ ne ra dɛ! Ne bɛ kuma minw fɔra, o ye cankumaw le ye, ani kuma ɲanamanw. 26Masacɛ yɛrɛ ka o kow bɛɛ lɔn, o kosɔn ne bɛ sɔn ka lɔ a ɲa kɔrɔ ka kuma ni jagbɛlɛya ye. Ne lara a ra ko a ka o kow bɛɛ lɔn, sabu o kow si ma kɛ dogo ra. 27Masacɛ Agiripa, ele lara ciraw ta kuma ra wa? Ne k’a lɔn ko i lara a ra!»

28Agiripa ko Pɔli ma ko: «Pɔli, a tora dɔɔnin i bɛna ne hakiri yɛlɛma ka ne fana kɛ lanabaga dɔ ye dɛ!» 29Pɔli k’a jaabi ko: «Ni a kɛra wagatisurun ko ye o, walama wagatijan ko o, Ala m’a kɛra ko a kana dan ele kelen ma, nka ele ni mɔgɔ minw bɛɛ bɛ ne lamɛnna bi, aw bɛɛ ye kɛ i n’a fɔ ne bɛ cogo min na, nka aw kana siri ni nɛgɛjɔrɔkɔ le ye i ko ne.»

30O tuma, masacɛ wurira ka lɔ, ani jamanatigi, ani Bɛrɛnisi, ani mɔgɔ minw tun siginin bɛ ni o ye. 31O bɔtɔ, o tun bɛ a fɔra ye ɲɔgɔn ye ko: «Cɛ nin ma foyi le kɛ, min ka kan ni fagari ye, walama kaso.»

32O kɔ, Agiripa k’a fɔ Fɛtusi ye ko: «Ni cɛ nin tun ma a ta ko don masacɛba Sezari boro, a tun bɛ se ka bla.»

27

Fɛtusi ka Pɔli bla ka taga Rɔmu

(Korɛntikaw flanan 11.25-26)

1Wagati min na a latigɛra ko an ye don kurun kɔnɔ ka taga Itali, o ka Pɔli ni kasoden dama dama di sorasikuntigi dɔ ma, min tɔgɔ ye ko Zuliyusi; ale tun bɛ Rɔmu* masacɛba ta sorasikuru le ra. 2An donna kurunba dɔ kɔnɔ, o kurunba tun bɔra Adaramiti, a bɛ tagara Azi mara fan fɛ. Sitariki tun bɛ ni an ye; ale ye Masedonika ye, a bɛ bɔ Tesaloniki. 3O dugusagbɛ, an sera Sidɔn; Zuliyusi tun ka Pɔli minako ɲa kosɛbɛ. A tun b’a to Pɔli ye taga bɔ a teriw ye, janko a mako bɛ fɛn minw na, a ye o sɔrɔ. 4An bɔra o yɔrɔ ra minkɛ, an tɛmɛna Sipere jamana konkonda ra, ka o dugukolo to an ni fɔɲɔ cɛ, sabu fɔɲɔ tun bɛ an kunbɛnna. 5O kɔ, an ka Silisi mara ni Panfili mara ta kɔgɔji cɛtigɛ, ka taga se Mira dugu ma, Lisi mara ra. 6Ayiwa, sorasikuntigi ka kurunba dɔ ye o yɔrɔ ra, o bɔra Alɛsandiri, a bɛ tagara Itali. A ka an ladon o kɔnɔ.

7An ka lon caman kɛ ji kan, kurun tun bɛ tagara dɔɔnin dɔɔnin. An sɛgɛra kosɛbɛ ka sɔrɔ ka se Kinidi dugu ɲa fɛ. I n’a fɔ fɔɲɔ tun bɛ an barira ka taga ɲa fɛ, an tɛmɛna Kɛrɛti jamana kɛrɛ fɛ ka taga Salamɔni dugu fan fɛ. 8An sɛgɛra ka sɔrɔ ka tɛmɛ o yɔrɔ ra, ka taga se yɔrɔ dɔ ra, min tɔgɔ ye ko «Kurunlɔyɔrɔɲumanw». Lase dugu bɛ a yɔrɔ kɛrɛ fɛ.

9An tun ka wagatijan kɛ tagama ra ka ban. Kurunbori tun bɛ kɛra farati le ye, sabu nɛnɛba wagati tun sera, sundonwagati tun tɛmɛna ka ban. O le ra, Pɔli ka mɔgɔw lasɔmi ko: 10«Ne teriw, ne ɲa b’a ra ko an ta kurunnatagama tɛna laban ni cɛnri ma bɔ a ra. A tɛna dan kurunkɔnɔminanw ni kurunba yɛrɛ cɛnri ma dɛ, nka an minw bɛ kurun kɔnɔ, an fana bɛ se ka to a ra.»

11Nka sorasikuntigi tun lara kurunboribaga ni kurunkuntigi le ra; a ma Pɔli ta kuma jate. 12O yɔrɔ kurunlɔyɔrɔ tun man ɲi nɛnɛwagati ra. O kosɔn mɔgɔ caman bɛnna a ra ko o ye bɔ o yɔrɔ ra; ni a bɛ se ka kɛ, o ye jija ka se Fenikisi, Kɛrɛti jamana kurunlɔyɔrɔ ra, janko o ye nɛnɛwagati kɛ o yɔrɔ ra. O yɔrɔ ɲasinna terebenyanfan ma.

Fɔɲɔba wurira ji kan

13O wagati ra fɔɲɔ fitini dɔ bɔra woroduguyanfan fɛ; a kɛra o ɲa na ko o ka min latigɛ ko o bɛna se ka o kɛ. O ka kurun labla, kurun ka kɛ taga ye Kɛrɛti jamana kɛrɛ fɛ. 14Nka dɔɔnin kɛra, fɔɲɔba dɔ bɔra Kɛrɛti jamana fan fɛ, ka na kɛ an kan; o fɔɲɔ tɔgɔ ye ko «Erakilɔn.» 15O fɔɲɔba ka kurun ta. An ma se ka fɔɲɔ bari; an ka an yɛrɛ to fɔɲɔ boro a ka kɛ taga ye ni an ye. 16An tagara tɛmɛ dugukolo dɔ woroduguyanfan fɛ kɔgɔji cɛ ma, o dugukolo tɔgɔ ye ko Koda. O yɔrɔ donna an ni fɔɲɔ cɛ. Kurundennin min tun bɛ an fɛ, an jijara ka o bɔ ji ra, nka o kɛ ma diya. 17An ka kurundennin ladon tuma min na, o ka kurunba yɛrɛ siri ni juru ye janko a kana cɛn. O kɔ, o ka kurun ta faniba lajigi, sabu o tun bɛ siranna ko fɔɲɔ kana na taga kurunba sigi kɛnkɛn kan Libi jamana fan fɛ. An ka an yɛrɛ to fɔɲɔ boro, a ka kɛ taga ye ni an ye. 18Fɔɲɔ tora ka an fifa kosɛbɛ; a ma ɲa, o lon dugusagbɛ, o ka kurunkɔnɔdoni dɔw firi ji ra. 19O tere sabanan, kurunboribagaw yɛrɛ ka kurunboriminanw firi ji ra. 20An ka lon caman kɛ, an ɲa tɛ tere ye, an tɛ lolow fana ye su fɛ. Fɔɲɔ kɔni tun bɛ juguyara ka taga a fɛ, fɔ an jigi bɛɛ tigɛra, an ko an tɛna kisi fiyewu.

21Kurunkɔnɔmɔgɔw si tun ma domuni kɛ kabini wagatijan. Pɔli nana wuri ka lɔ o cɛ ma k’a fɔ o ye ko: «Ne teriw, aw tun ka kan ka ne ta kuma mɛn, ka to Kɛrɛti; o ra aw tun tɛna sɛgɛba nin la aw yɛrɛ kan, ka bɔnɔ kurunkɔnɔminanw na fana. 22Nka sisan ne b’a fɔ aw ye ko aw ye aw ja gbɛlɛya. Aw si nin tɛna to nin ko ra; aw bɛna bɔnɔ kurun dɔrɔn le ra. 23Ne ye Ala min ta ye, ani ne bɛ baara kɛra min ye, o ta mɛlɛkɛ dɔ nana ne fɛ bi su fɛ. 24A ko: ‹Pɔli, i kana siran, jagboya lo ko ele ye taga lɔ masacɛba Sezari ɲa fɛ. O kosɔn, mɔgɔ o mɔgɔ bɛ ni i ye kurunba kɔnɔ, Ala bɛna ele ni olugu bɛɛ kisi ɲɔgɔn fɛ a ta ɲumanya kosɔn.› 25O ra, ne teriw, aw ye aw ja gbɛlɛya, sabu ne lanin bɛ Ala ra ko mɛlɛkɛ k’a fɔ ne ye cogo min na, ko a bɛna kɛ o cogo le ra. 26Nka kurun bɛna taga cɛn ni an ye dugukolo dɔ le kan ji cɛ ma.»

27Ayiwa, o su tun ye an su tan ni naaninan ye ji kan, fɔɲɔ belen bɛ an fifara Adiriyatiki Kɔgɔjiba kan. Su cɛmancɛ wagati ra, kurunboribagaw k’a bisigi ko an bɛ surunyara dugukolo ra. 28O ka juru jigi ji ra ka ji dunya flɛ. O k’a ye ko ji dunya ye mɛtɛrɛ bisaba ni wolonfla. Kurun gbarara ɲa fɛ dɔɔnin, o ka juru jigi ji ra tuun, a kɛra mɛtɛrɛ mugan ni seegi. 29O tun bɛ siranna ko kurun kana na taga gbasi farakuru dɔw ra ji jukɔrɔ. O kosɔn, nɛgɛ gbiriman minw bɛ kurun lalɔ, o ka o naani bla ji ra kurun kɔfɛyɔrɔ ra, ka sigi ka kɛ dugugbɛ kɔnɔ ye, o kɔrɔtɔninba. 30Kurunboribagaw tun b’a fɛ ka bori ka kurun to; o ka kurun fitini bɔ k’a bla ji kan, k’a kɛ i n’a fɔ o b’a fɛ ka nɛgɛ gbiriman dɔ bla ji ra kurunba ɲafɛyɔrɔ ra. 31Pɔli ka o ye minkɛ, a ko sorasikuntigi ni sorasi tɔw ma ko: «Ni nin mɔgɔw ma to kurunba kɔnɔ yan fiyewu, aw tɛna kisi.» 32Sorasiw ka kurundennin juruw tigɛ, k’a ben kɔgɔji ra.

33Ayiwa, ka mɔgɔw siginin to o bɛ dugugbɛda makɔnɔna, Pɔli ka o ja gbɛlɛya ko o bɛɛ ye domuni kɛ. A ko: «Bi ye a tere tan ni naani ye, aw si hakiri ma sigi, aw si ma domuni kɛ. 34O ra, ne bɛ aw daari, aw ye jija ka domuni kɛ. O le bɛna kɛ sababu ye ka a to aw ye kisi. Aw ra mɔgɔ si tɛna bɔnɔ hali a kunsigiden kelen na.»

35Pɔli ka o fɔ minkɛ, a ka buru ta ka baraka la Ala ye o bɛɛ ɲa na, ka dɔ tigɛ k’a ɲimi. 36Tɔw ka o ye minkɛ, o bɛɛ ja gbɛlɛyara, o fana ka domuni kɛ. 37An bɛɛ lajɛnnin tun ye mɔgɔ kɛmɛ fla ni biwolonfla ni wɔɔrɔ, kurun kɔnɔ. 38O ka domuni kɛ ka fa tuma min na, simankisɛ min tun bɛ kurun kɔnɔ, o ka o firi kɔgɔji ra, ka kurun fiyɛnya.

Kurun cɛnna ji kan

39Ayiwa, dugu nana gbɛ minkɛ, o tun bɛ yɔrɔ min na, kurunboribagaw ma cogoya kelen sɔrɔ o yɔrɔ ko ra. O ka jisiranin dɔ ye; dugukolojalan tun bɛ o yɔrɔ ra. O ko o bɛ taga ni kurun ye o yɔrɔ ra k’a flɛ. 40O ka nɛgɛ gbirimanw foni ka bɔ kurun na, ka o bla ji ra, ka kurunborinan juru fana foni. O kɔ, o ka faniba wuri k’a lɔ kurun ɲafɛyɔrɔ ra, janko fɔɲɔ ye kurun ɲɔni ka taga dugukolo fan fɛ. 41Nka dɔɔnin kɛra, kurun barara ka taga sigi kɛnkɛn kan jiwoyo fla cɛ ma. Kurun ɲafɛyɔrɔ donna kɛnkɛn na, a ma se ka bɔ. O y’a sɔrɔ jikurubaw tun bɛ kurun kɔfɛyɔrɔ gbasira fɔ k’a cɛn.

42Sorasiw tun b’a fɛ ka kasodenw faga, janko o dɔ kana na ben ji ra ka nɔmu ka bori ka taga. 43Nka sorasikuntigi tun t’a fɛ o ye Pɔli faga; o kosɔn a banna o ma. Minw ka ji lɔn, a ko olugu ye kɔn ka ben ji ra, ka nɔmu ka taga dugukolojalan kan. 44Ko tɔw ye yirifɛrɛn dɔw, walama kurun yiri dɔw mina, ka jija ni o ye ka bɔ. A kɛra ten mɔgɔ bɛɛ sera kɔgɔjida ra dugukolojalan kan, foyi ma kɛ mɔgɔ si ra.

28

Pɔli sera Maliti jamana ra

1Ayiwa, an kisira ka bɔ kɔgɔji ra wagati min na, o k’a fɔ an ye ko o yɔrɔ tɔgɔ ye ko Maliti. 2O yɔrɔ mɔgɔw ka an mina ka ɲa kosɛbɛ. I n’a fɔ sanji tun bɛ benna, nɛnɛ fana tun bɛ yi, o ka tasumaba dɔ mana ka an bɛɛ wele ka na o tasuma kɔrɔ. 3Pɔli nana lɔgɔmisɛn caman cɛ ko a b’a kɛ tasuma ra minkɛ, sajugu dɔ bɔra o ra tafundɛnin kosɔn ka nɔrɔ Pɔli boro ra. 4O yɔrɔ mɔgɔw ka sa nɔrɔnin ye Pɔli boro ra minkɛ, o k’a fɔ ɲɔgɔn ye ko: «Sigiya t’a ra, i b’a sɔrɔ nin cɛ kɔni ye mɔgɔfagabaga yɛrɛ le ye; sabu a kisira ka bɔ kɔgɔji ra, o bɛɛ n’a ta, an ta jo cantigi ma sɔn a ye ɲanamanya.»

5Nka Pɔli ka a boro yuguyugu ka sa ben tasuma ra; Pɔli yɔrɔ si ma a dimi. 6K’a sɔrɔ o mɔgɔw tun b’a miirira ko Pɔli fari bɛna funu o yɔrɔnin kelen bɛɛ ra, walama ko a bɛna ben ka sa. Nka o nana makɔnɔni kɛ ka mɛɛn, k’a ye ko foyi ma kɛ Pɔli ra minkɛ, o ta miiriya yɛlɛmana; o ko, ko Pɔli ye ala dɔ le ye.

7Cɛ min tun ye o yɔrɔ ɲamɔgɔ fɔlɔ ye, min tɔgɔ ye ko Pubilusi, ale ta sigiyɔrɔ tun bɛ an kɛrɛ fɛ. A ka an bonya kosɛbɛ ka an lajigi a ta so kɔnɔ fɔ tere saba. 8Pubilusi facɛ tun man kɛnɛ, sumaya ni tɔgɔtɔgɔni tun b’a ra. Pɔli tagara a fɛ ka taga Ala daari a ye ka a boro la a kan; a kɛnɛyara. 9Kabini o kɛra, o yɔrɔ banabagatɔw bɛɛ nana Pɔli fɛ; o bɛɛ kɛnɛyara fana. 10O mɔgɔw ka bonya suguya bɛɛ la an kan. An tagawagati nana se ka taga kurun ta minkɛ, o ka an makoɲafɛnw bɛɛ di an ma.

Pɔli sera Rɔmu

(Rɔmukaw 1.9-15)

11An tun ka karo saba le kɛ o yɔrɔ ra. An tagalon, an donna Alɛsandiri kurun dɔ le kɔnɔ. O kurun tun lɔra o yɔrɔ ra ka nɛnɛba banwagati kɔnɔ; o kurun tɔgɔ tun ye «Flaninw». 12An tagara se Sirakusi; an ka tere saba kɛ o dugu ra. 13An bɔra o dugu ra, an tɛmɛna kɔgɔji konkonda fɛ ka taga se Rezo. O dugusagbɛ, an tagatɔ, fɔɲɔ dɔ bɔra an numanboroyanfan fɛ ka na kɛ an kan. An ka tere fla le kɛ ka sɔrɔ ka se Puzɔli. 14An ka lanabaga dɔw ye o dugu kɔnɔ; olugu ka an daari ko an ye lɔgɔkun kelen kɛ ni o ye. An nana bɔ o yɔrɔ le ra ka taga se Rɔmu*. 15Ayiwa, Rɔmu lanabagaw tun ka an nako kibaroya mɛn minkɛ, olugu nana an kunbɛn fɔ Apiyusi lɔgɔfiyɛ ra, ani Lonanjigiyɔrɔ saba yɔrɔ ra. Kabini Pɔli ka olugu ye, a ka baraka la Ala ye, a jigi sigira. 16An sera Rɔmu minkɛ, sorasikuntigi ka kasodenw di sorasiw kuntigiba ma. Nka o sɔnna ko Pɔli ye taga to yɔrɔ dɔ ra a danna; o ka sorasicɛ kelen bla ni a ye k’a kɔrɔsi.

Pɔli ka Rɔmu Yahudiyaw waaju

17Ayiwa, tere saba tɛmɛnin kɔ, Pɔli ka Rɔmu* Yahudiyaw ta ɲamɔgɔw wele ka na. O nana lajɛn tuma min na, Pɔli ko o ma ko: «Ne balemaw, hali k’a sɔrɔ ne ma kojugu si kɛ an ta siyamɔgɔw ra, ne ma kojugu si kɛ an bɛmaw ta landakow kama fana, o bɛɛ n’a ta, o ka ne mina Zeruzalɛmu ka ne di Rɔmu fagamaw ma. 18Olugu nana ne ɲininka tuma min na, o tun b’a fɛ ka ne labla, sabu o ma foyi si sɔrɔ ne ta ko ra min bɛ ne fagakun bɔ. 19Nka Yahudiyaw ma sɔn ko o ye ne bla. O kosɔn, a tun kɛra ne fɛ jagboya ye ko ne ye ne ta koɲaw to masacɛba Sezari boro. Nka o t’a yira ko ne b’a fɛ ka ne ta siya jaraki dɛ! 20O le kosɔn, ne ka aw wele ka na yan ka kuma ni aw ye; sabu Izirayɛlimɔgɔw jigi bɛ Kisibaga* min kan, ne sirinin bɛ ni nɛgɛjɔrɔkɔ ye o le kosɔn.»

21O ka Pɔli jaabi ko: «Anw ma sɛbɛ si sɔrɔ ka bɔ Zude, ele ta ko ra; an balema si ma bɔ yi fana ka na kuma dɔ fɔ an ye, walama ka i tɔgɔjugu fɔ an ye yan. 22Nka an b’a fɛ ka i yɛrɛ lamɛn, ka i ta miiriya lɔn; sabu an k’a lɔn ko mɔgɔw wurira nin sira kama yɔrɔ bɛɛ ra.»

23Ayiwa, o ka lon dɔ sigi; o lon na o caman nana Pɔli fɛ a ta bon kɔnɔ. Pɔli kumana o fɛ, ka Ala ta Masaya* ko ɲafɔ o ye. A tun bɛ cogoya bɛɛ kɛra janko o ye Yesu ta ko lɔn ka kaɲa ni cira Musa ta sariya* ni cira tɔw ta kitabuw kumaw ye. O tora o ra k’a ta sɔgɔma fɔ wula fɛ. 24Dɔw sɔnna Pɔli ta ma, nka dɔw ma sɔn ka la a ra. 25O mɔgɔw tun ma na bɛn kelen ma; o tagatɔ Pɔli ka nin kuma kelen le fɔ o ye; a ko: «Cira Ezayi tun ka kuma min fɔ aw bɛmaw ye Nin Saninman* baraka ra, o tun ye can yɛrɛ le ye! 26A ko:

‹Taga a fɔ nin siya mɔgɔw ye ko:

Aw bɛna mɛnni kɛ kosɛbɛ, nka aw tɛna foyi faamu.

Aw bɛna flɛri kɛ kosɛbɛ, nka aw tɛna foyi ye.

27Sabu nin siya mɔgɔw ka o jusukun gbɛlɛya;

o ka o torow gberen,

ka o ɲadenw datugu,

janko o ɲadenw kana yeri kɛ,

o jusukunw kana faamuri kɛ;

ni o tɛ, o tun bɛna na yɛlɛma ka sɔn ne ma,

janko ne ye o kisi28.27 Nin kuma fɔra Ezayi 6.9-10..› »

28Pɔli k’a fɔ o ye tuun ko: «Aw ka kan ka a lɔn ko kisiri min bɔra Ala fɛ, ko o nana siya wɛrɛ mɔgɔw fana kama; olugu kɔni bɛna a lamɛn!»

29[Pɔli ka o fɔ minkɛ, Yahudiyaw tagara; o ka kɛ ɲɔgɔn sɔsɔ ye kosɛbɛ.]

30Pɔli ka san fla dafanin kɛ a ta bon kɔnɔ; a tun ka o bon ta sara ra. Mɔgɔ minw bɛɛ tun bɛ na bɔ a ye, a tun bɛ sigi ka olugu bɛɛ lamɛn. 31A tun bɛ Ala ta Masaya ko waajuri kɛ, ka mɔgɔw karan, ka Matigi Yesu Kirisita ta ko yira o ra. A tun bɛ o kɛ, siranya tun t’a ra, mɔgɔ si tun t’a bari fana.