SARIYA FƆKO FLANAN

KITABU

Kitabu faamucogo

Cira Musa ka nin kitabu kumaw lase Izirayɛlimɔgɔw ma, ka o to Mohabu jamana ra. Izirayɛlimɔgɔw tun ka tagamajan le kɛ kongokolon kɔnɔ ka na lɔ o yɔrɔ ra. O tun ka kan ka bɔ yi ka taga don Kanaana jamana ra.

Ka kaɲa ni mɔgɔ caman ta miiriya ye, cira Musa le kɛra nin kitabu sɛbɛbaga ye. A sura 34 min bɛ Musa yɛrɛ ta saya ko fɔ, mɔgɔ wɛrɛ le bɛ sɔrɔ o sɛbɛbaga ye.

Musa ka nin kumaw bɛɛ fɔ Izirayɛlimɔgɔw ye, janko ka o hakiri jigi Ala ta sariyaw, ani a ta jɛnɲɔgɔnyaw ko ra.

Nin kitabu kunba ye ko Ala le k’a ta mɔgɔw kanu, ka o ɲanawoloma, ka o kisi, ka baraka don o ra. A ta mɔgɔw fana ka kan ka o hakiri to o kow ra, ka Ala kanu, k’a kan mina, janko o ye si sɔrɔ, ka baraka caman sɔrɔ tuun Ala fɛ.

Nin kitabu ta hayanba ye 6.4–6. Yesu ka o hayan kumaw le fɔ, ko o le kɛra Ala ta sariyaw bɛɛ ra belebeleba ye: I ka kan ka i Matigi Ala kanu ni i jusu bɛɛ ye, ani i nin bɛɛ, ani i ta miiriya bɛɛ (Matiyu 22.37).

Kitabu kɔnɔkow

Musa ka Izirayɛlimɔgɔw hakiri jigi Ala ta kokɛninw na (1.1–4.43)

Musa ka Izirayɛlimɔgɔw hakiri jigi Ala ta sariya ta kumaw ra (4.44–28.68)

Musa ka Izirayɛlimɔgɔw hakiri jigi Ala ta jɛnɲɔgɔnya ko ra (28.69–30.20)

Musa ta kumalabanw (31.1–33.29)

Musa ta saya Mohabu jamana ra (34.1-12)

1

Musa ka Izirayɛlimɔgɔw hakiri jigi ko tɛmɛninw na

Kuma damina

1Musa ka kuma minw fɔ Izirayɛlimɔgɔw bɛɛ ye kongokolon kɔnɔ, o kumaw le ye nin ye; o y’a sɔrɔ o tun bɛ Zuridɛn ba terebɔyanfan na, Zuridɛn kɛnɛgbɛ ra, yɔrɔ min ɲasinnin bɛ Sufi dugu ma, ani a bɛ Paran, ni Tofɛli, ni Laban, ni Haserɔti, ni Dizahabu duguw furancɛ ra. 2Ayiwa, ka bɔ Horɛbu kuru ra ka taga Kadɛsi Barineya, Seyiri kuruw sira fɛ, o ye tere tan ni kelen tagama le ye.

3Izirayɛlimɔgɔw ta tagama san binaaninan na, o san karo tan ni kelennan na, o karo tere fɔlɔ, Matigi Ala tun ka fɛn o fɛn fɔ Musa ye, ko a ye a fɔ Izirayɛlimɔgɔw ye, a ka o bɛɛ fɔ o ye. 4O kɛra k’a sɔrɔ o tun ka se sɔrɔ Amɔrikaw ta masacɛ Sihɔn kan, min tun siginin bɛ Hɛsibɔn; o tun ka se sɔrɔ Basan masacɛ Ɔgi kan Edereyi; ale tun siginin bɛ Asitarɔti.

5Ka Izirayɛlimɔgɔw to Zuridɛn ba terebɔyanfan na, Mohabu jamana ra, Musa ka nin sariya ta kumaw fɔ Izirayɛlimɔgɔw ye; a ko:

6Matigi Ala, an ta Ala kumana an fɛ Horɛbu, ko: «Aw siginin mɛɛnna nin kuruyɔrɔw ra ka ban. 7Aw ye wuri ka sira mina, ka taga Amɔrikaw ta kuruyɔrɔw ra; aw ye taga o yɔrɔ jamana fanw bɛɛ ra, ani Zuridɛn kɛnɛgbɛyɔrɔ ra, ani kuruw fan na, ani jamana dugumayanfan na, ani woroduguyanfan kongokolon kɔnɔ, ani kɔgɔjida ra, Kanaanakaw ta jamana ra, ani Liban jamana ra, ka taga se fɔ ba belebele ma, min ye Efirati ba ye1.7 O yɔrɔw tun ye Izirayɛli jamana danw ye..

8«Aw y’a flɛ, ne ka o jamana di aw ma; aw ye wuri ka taga o jamana mina; ne karira aw bɛmaw Iburahima ni Isiyaka ni Yakuba ye, ko ne bɛna o jamana le di o ni o ta duruja nataw ma.»

Kititigɛbagaw

9O wagati le ra, ne k’a fɔ aw ye ko: «Ne kelen tɛ se aw bɛɛ kɔrɔ. 10Matigi Ala, aw ta Ala ka aw caya; bi aw ka ca i ko sankolo lolow; 11nka Matigi Ala, aw bɛmaw ta Ala ye aw caya belen, ka aw kɛ nin ɲɔgɔn waga kelen ye tuun, ka baraka don aw ra, i n’a fɔ a k’a layiri ta aw ye cogo min na. 12Nka ne kelen bɛna se ka lɔ ni aw ta sɛgɛw, ani aw ta kunkow, ani aw ta kɛrɛmisɛnw bɛɛ ye cogo di? 13Ne k’a fɔ aw ye ko aw ye mɔgɔ dɔw ɲanawoloma aw ta gbaw ra, minw ye hakiritigiw ye, ani kolɔnbagaw, ani mɔgɔw bɛ minw jate, janko ne ye olugu sigi aw kunna.»

14Aw ka ne jaabi ko ne ka min fɔ, ko o ka ɲi. 15O ra, ne ka aw ta jamakuruw ta kuntigiw ta; olugu tun ye mɔgɔ hakiritigiw le ye, ani jama tun bɛ mɔgɔ minw jate kosɛbɛ. Ne ka olugu sigi aw kunna. Ne ka dɔw sigi mɔgɔ waga kelen kelen kunna, ka dɔw sigi mɔgɔ kɛmɛ kɛmɛ kunna, ka dɔw sigi mɔgɔ bilooru looru kunna, ka dɔw sigi mɔgɔ tan tan kunna, ka olugu sigi aw ta gbaw kunna. 16O wagati kelen na, ne ka nin ci fɔ aw ta kititigɛbagaw ye; ne ko o ma ko: «Aw ye aw balemaw lamɛn; sɔsɔri minw bɛ wuri aw balemaw ni ɲɔgɔn cɛ, walama o ni lonan dɔw cɛ, aw ye o kitiw tigɛ ka kaɲa ni can le ye. 17Ni aw bɛ kiti tigɛ, aw kana mɔgɔ bɔ mɔgɔ ra. Aw ye bɛɛ lamɛn, mɔgɔba fara a fitini kan. Aw kana siran mɔgɔ si ɲa, sabu Ala le ye kititigɛbaga ye. Ni ko min gbɛlɛyara aw ma, aw ye na ni o ye ne fɛ, ne bɛna o lamɛn.» 18O wagati ra, aw tun ka kan ka fɛn o fɛn kɛ, ne ka o bɛɛ fɔ aw ye.

Mɔgɔ minw tagara jamana flɛ dogo ra

19Ayiwa, an bɔra Horɛbu kuru yɔrɔ ra minkɛ, an ka nin kongokolonjuguba bɛɛ cɛtigɛ; aw yɛrɛ ɲa k’a ye. An ka Amɔrikaw ta kuru sira le ta, i n’a fɔ Matigi Ala, an ta Ala tun k’a fɔ an ye cogo min na; an tagara se Kadɛsi Barineya. 20Ne k’a fɔ aw ye ko: «Aw sera Amɔrikaw ta kuruyɔrɔw ra, ko Matigi Ala, an ta Ala ka o yɔrɔ di an ma. 21Ne k’a fɔ aw ye ko Matigi Ala, aw ta Ala ka nin jamana di aw ma, ko aw ye wuri ka taga jamana mina k’a kɛ aw ta ye, i n’a fɔ Matigi Ala, aw bɛmaw ta Ala k’a fɔ aw ye cogo min na; aw kana siran, aw ja kana tigɛ fana.»

22Ayiwa, aw bɛɛ gbarara ne ra, k’a fɔ ne ye ko: «An ye mɔgɔ dɔw bla an ɲa, olugu ye taga jamana yaala fɔlɔ, ka na a ɲafɔ an ye; an ka kan ka tɛmɛ sira min fɛ, ani an bɛna taga se dugu minw ma, o ye o bɛɛ fɔ an ye.»

23Ne k’a ye ko o miiriya ka ɲi; o ra ne ka cɛ tan ni fla bɔ aw ra, gba bɛɛ ta cɛ kelen kelen, ka olugu ci. 24O mɔgɔw tagara; o tagara kuruyɔrɔw cɛtigɛ, ka taga se fɔ Esikɔli kɛnɛgbɛ ra. O ka o yɔrɔ yaala. 25O ka jamana yiriden dɔw tigɛ ka na o yira an na. O nana jamana cogo lakari an ye, ko: «Matigi Ala, an ta Ala ka jamana min di an ma, jamanaɲuman lo1.25 O kow bɛ sɔrɔ Jateri kitabu kɔnɔ, sura 13, ani 14..»

Izirayɛlimɔgɔw ma sɔn Ala ta kuma ma

26Nka aw ma sɔn ka taga; o ra, Matigi Ala, aw ta Ala tun ka min fɔ, aw murutira, aw ma sɔn ka o kɛ. 27Aw ka Matigi Ala kɔrɔfɔ aw ta fanibonw kɔnɔ, k’a fɔ ko: «Matigi Ala bɛ anw kɔninyara le, o kosɔn a ka anw labɔ Misiran, ka na anw di Amɔrikaw ma, janko olugu ye anw halaki.» 28Aw ko: «An bɛna taga min sisan? An balemaw ka an fari faga pewu, sabu o ko, ko nin jamana mɔgɔw baraka ka bon, o fana ka janjan ni anw ye. O ko a duguw ka bonbon; ko o ka kogo jamijanbaw kɛ ka o lamini, kogo minw janya bɛ i n’a fɔ a bɛ se fɔ sankolo ma. O ko, ko olugu ka hali Anakika1.28 Anaki ta mɔgɔw le tun ye Kanaana jamana mɔgɔw ye. Mɔgɔ belebele jamijan dɔw tun lo. dɔw ye.»

29Ne k’a fɔ aw ye ko: «Aw ja kana tigɛ, aw kana siran o ɲa; 30Matigi Ala, aw ta Ala min bɛ aw ɲa, ale le bɛna o kɛrɛ aw nɔ ra, i n’a fɔ a k’a kɛ aw yɛrɛ ɲa na cogo min na Misiran; 31kongokolon kɔnɔ fana, aw yɛrɛ k’a ye ko Matigi Ala, aw ta Ala ka aw ta aw ta tagama bɛɛ ra i ko mɔgɔ b’a den ta cogo min na, fɔ ka na aw se nin yɔrɔ ra yan.»

32Nka o bɛɛ n’a ta, aw ma la Matigi Ala, aw ta Ala ra, 33k’a sɔrɔ ale yɛrɛ le tun bɛ tagara aw ɲa sira ra, ka to ka jigiyɔrɔw ɲini aw ye; su fɛ a tun bɛ kɛ aw ɲa i ko tasumamana jamijan, tere fɛ a bɛ kɛ i ko sankaba jamijan, janko ka aw ta tɛmɛsira yira aw ra. 34Ayiwa, aw ka o kuma minw fɔ Matigi Ala ma, a ka o bɛɛ mɛn; a dimina ka kari k’a fɔ ko: 35«Ne tun karira ko ne bɛna jamana min di aw bɛmaw ma, nin wagati ta mɔgɔw, nin mɔgɔjuguw si tɛna o jamanaɲuman ye, 36fɔ Yefune dencɛ Kalɛbu; ale kɔni bɛna o jamana ye. A sen lara o jamana min dugukolo kan, ne bɛna o jamana di ale ni a denw ma, sabu a ka Matigi Ala ta sira bɛɛ tagama a cogo ra1.36 O kuma bɛ sɔrɔ Jateriw kitabu 13.6; 14.23; Yosuwe 14.6-14..»

37Ayiwa, Matigi Ala dimina ne fana kɔrɔ aw kosɔn, k’a fɔ ko: «Ele fana tɛna don o jamana ra. 38I ta baaraden Yosuwe, Nuni dencɛ, ale le bɛna don o jamana ra. O ra, a ja gbɛlɛya kosɛbɛ, sabu ale le bɛna Izirayɛlimɔgɔw ladon o jamana ra, k’a kɛ o ta ye. 39Aw tun b’a fɔra ko o bɛna aw mamaden minw mina ka o kɛ jɔnw ye, ani aw ta den minw ma koɲuman lɔn ka bɔ kojugu ra bi, olugu le bɛna taga don o jamana ra; ne bɛna jamana di olugu le ma, a bɛna kɛ olugu le ta ye. 40Nka aw kɔni, aw ye sekɔ ka taga kongokolon fan na, Kɔgɔjiwulen sira fɛ.»

41Ayiwa, aw ka ne jaabi k’a fɔ ko aw ka Matigi Ala hakɛ ta, ko aw bɛna taga ka taga kɛrɛ kɛ i n’a fɔ Matigi Ala, an ta Ala k’a fɔ an ye cogo min na. Aw ka aw ta kɛrɛkɛminanw siri aw yɛrɛ ra, ka aw ja gbɛlɛya ko aw bɛ taga kuruyɔrɔw ra; aw tun b’a miirira ko o ye ko fitini le ye sa.

42Matigi Ala k’a fɔ ne ye ko: «A fɔ o ye ko o kana taga o yɔrɔ ra ka taga kɛrɛ kɛ; ni o tɛ, o juguw bɛna se sɔrɔ o kan, sabu ne tɛ ni o ye.»

43Ne kumana aw fɛ, nka aw ma sɔn ka ne lamɛn. Aw murutira ka ban Matigi Ala ta kuma ma. Aw ka aw kun gbɛlɛya ka taga kuruyɔrɔw ra, ko aw bɛ taga o mɔgɔw kɛrɛ. 44Ayiwa, Amɔrika minw bɛ o kuruyɔrɔw ra, olugu bɔra ka na aw kama i ko lidenw, ka na aw gbɛn. O ka se sɔrɔ aw kan, k’a ta Seyiri, ka na se fɔ Hɔrima. 45Aw sekɔra ka na kasi Matigi Ala ɲa kɔrɔ, nka a ma aw lamɛn, a m’a toro malɔ aw kasikan na. 46O ra, aw tora Kadɛsi ka mɛɛn, ka wagatijan kɛ yi.

2

Izirayɛlimɔgɔw yaalara kongokolon kɔnɔ ka mɛɛn

1An sekɔra, ka taga kongokolon kɔnɔ tuun, Kɔgɔjiwulen sira fɛ, i n’a fɔ Matigi Ala tun k’a fɔ ne ye cogo min na; an ka Seyiri kuruyɔrɔw munumunu ka mɛɛn.

2Matigi Ala k’a fɔ ne ye ko: 3«Aw ka wagatijan kɛ ka ban, aw bɛ nin kuruyɔrɔw munumununa. Sisan aw ye taga sahiliyanfan fɛ. 4A fɔ mɔgɔw ye ko o bɛna taga tɛmɛ o balemaw ta jamana kɔrɔ, minw ye Esawu ta mɔgɔw ye, minw siginin bɛ Seyiri kuruyɔrɔw ra. O bɛna siran aw ɲa, nka aw ye aw yɛrɛ kɔrɔsi kosɛbɛ. 5Aw kana o kɛrɛ, sabu ne tɛna o ta jamana yɔrɔ si di aw ma; hali senlayɔrɔ, ne tɛna a di aw ma o ta jamana ra. Ne ka Seyiri kuruyɔrɔw di Esawu le ma, k’a kɛ a ta ye. 6Ni aw ka fɛn o fɛn domu o ta jamana ra, aw ka kan ka o sara. Hali aw ta ji minta, aw ka kan ka o san o fɛ; 7sabu Matigi Ala, aw ta Ala ka baraka don aw ra, aw ta kokɛtaw bɛɛ ra. A ka aw kɔrɔsi aw ta tagama bɛɛ ra, nin kongokolonba kɔnɔ. Nin ye a san binaani ye, Matigi Ala bɛ ni aw ye, foyi ma aw dɛsɛ.»

8Ayiwa, o ra, an faranna ka an balemaw ta jamana to yɔrɔjan, minw ye Esawu ta mɔgɔw ye, minw siginin bɛ Seyiri kuruyɔrɔw ra; an ka Zuridɛn kɛnɛgbɛ sira bla, ka Elati dugu ni Esiyɔn Gebɛri dugu fana to yɔrɔjan, ka munumunu ka taga Mohabu kongokolon sira ta.

9Matigi Ala k’a fɔ ne ye ko: «Aw kana taga Mohabukaw kɛ an juguw ye, ka kɛrɛ kɛ ni o ye, sabu tɛna yɔrɔ si di an ma o ta jamana ra, sabu ne ka Ari jamana di Mohabukaw le ma, minw ye Lutu ta mɔgɔw ye2.9 Lutu ta mɔgɔw ye Mohabukaw, ani Amɔnkaw le ye. O kuma bɛ sɔrɔ Damina 19.30-38., k’a kɛ o ta ye.»

10Emitikaw le tun siginin bɛ o yɔrɔ ra fɔlɔfɔlɔ. Mɔgɔ barakaman dɔw tun lo, o tun ka ca, o fana tun ka janjan i ko Anakikaw. 11Mɔgɔw tun bɛ o jate Refayika dɔw le ye fana, i n’a fɔ Anakikaw; nka Mohabukaw tun bɛ o wele ko Emitikaw. 12Hɔrikaw le tun siginin bɛ Seyiri kuruyɔrɔw ra kakɔrɔ. Esawu ta mɔgɔw nana olugu wuri ka bɔ yi, ka o faga, ka sigi o nɔ ra, i n’a fɔ Matigi Ala ka jamana min di Izirayɛlimɔgɔw ma, olugu fana ka o jamana mɔgɔw wuri cogo min na.

13Ayiwa, Matigi Ala k’a fɔ ne ye tuun ko: «Sisan aw ye wuri ka Zerɛdi kɔ tigɛ.» An ka Zerɛdi kɔ tigɛ.

14An ka wagati min kɛ tagama ra ka bɔ Kadɛsi Barineya ka na se Zerɛdi kɔ ma, o kɛra san bisaba ni seegi. Sani o wagati cɛ, cɛ minw tun bɛ se ka taga kɛrɛ ra, olugu bɛɛ sara ka bɔ Izirayɛlimɔgɔw ra, i n’a fɔ Matigi Ala tun karira k’a fɔ cogo min na. 15Matigi Ala yɛrɛ wurira o kama, fɔ ka taga o ban Izirayɛlimɔgɔw cɛ ra pewu.

16O kɛrɛkɛcɛw bɛɛ nana sa ka ban Izirayɛlimɔgɔw cɛ ra tuma min na, 17Matigi Ala kumana ne fɛ, k’a fɔ ne ye ko: 18«Aw bɛna Mohabukaw ta mara dan tɛmɛ bi, min ye Ari jamana ye. 19Aw bɛna taga se Amɔn ta mɔgɔw ma; nka aw kana taga ben o kan, ka kɛrɛ kɛ ni o ye, sabu ne tɛna yɔrɔ si di aw ma Amɔn ta mɔgɔw ta jamana ra. Ne ka o yɔrɔ di Lutu ta mɔgɔw le ma, k’a kɛ o ta ye.»

20Mɔgɔw tun bɛ o jamana fana jate Refayikaw ta jamana dɔ le ye; Refayika dɔw le tun siginin bɛ o jamana ra kakɔrɔ. Amɔnkaw tun bɛ o wele ko Zamizumikaw. 21Mɔgɔ barakaman dɔw tun lo, o tun ka ca, o fana tun ka janjan i ko Anakikaw. Matigi Ala ka o halaki ka bɔ Amɔnkaw ɲa; olugu ka o gbɛn, ka sigi o nɔ ra. 22Matigi Ala tun ka o kelen le kɛ Esawu ta mɔgɔw fana ye, minw tun siginin bɛ Seyiri kuruyɔrɔ ra; a ka Hɔrikaw halaki ka bɔ o ɲa. O ka Hɔrikaw gbɛn, ka sigi o nɔ ra, fɔ ka na se bi ma. 23Avika minw tun siginin bɛ dugumisɛnw na, ka taga a bla fɔ Gaza, Kafitɔrikaw le ka olugu fana halaki, ka sigi o nɔ ra. Kafitɔrikaw tun bɔra Kafitɔri jamana2.23 Kafitɔri jamana, o ye Kɛrɛti jamana ye. le ra.

Izirayɛli ka Hɛsibɔn masacɛ Sihɔn kɛrɛ

24O kɔ, Matigi Ala k’a fɔ an ye ko: «Aw ye wuri ka taga Arinɔn kɔ tigɛ; a flɛ, ne bɛ Amɔrikacɛ Sihɔn, Hɛsibɔn masacɛ ni a ta jamana di aw ma. Aw ye taga o kɛrɛ, ka o ta jamana ta. 25K’a damina bi yɛrɛ ra, ne bɛna jatigɛ ni siranya bla dunuɲa siyaw bɛɛ ra aw kosɔn. Ni o ka aw ko mɛn dɔrɔn, o bɛ yɛrɛyɛrɛ, fɔ ka o kɔnɔ gban aw kosɔn.»

26Ayiwa, ka an to Kedemɔti kongokolon kɔnɔ, ne ka ciraden dɔw ci ka taga Hɛsibɔn masacɛ Sihɔn fɛ ni hɛrakuma ye, ka taga a fɔ a ye ko: 27«Sabari k’a to an ye tɛmɛ i ta jamana fɛ. An bɛna teren ka tɛmɛ masacɛ ta sirabajuru kelen le fɛ; an tɛna jɛngɛ ka taga an kininboro fɛ, walama an numanboro fɛ. 28An bɛna domuni min kɛ aw ta jamana ra, aw ye o fiyeere an ma wari ra; hali an bɛna ji min min, aw ye o fana fiyeere an ma wari ra; janko i y’a to an ye tagama ka tɛmɛ i ta jamana fɛ dɔrɔn. 29Esawu ta mɔgɔ minw siginin bɛ Seyiri, ani Mohabuka minw bɛ Ari, olugu ka o le kɛ an ye. Aw fana ye o kɛ an ye, k’a to an ye taga Zuridɛn ba tigɛ ka don an ta jamana ra, Matigi Ala, an ta Ala ka o jamana min di an ma.»

30Nka Hɛsibɔn masacɛ Sihɔn banna, a ma sɔn an ye tɛmɛ a ta jamana fɛ, sabu Matigi Ala, aw ta Ala tun ka o miiriyajuguw don a hakiri ra, k’a jusukun gbɛlɛya, janko k’a don aw boro; a fana nana kɛ o cogo le ra.

31Matigi Ala tun k’a fɔ ne ye ko: «A flɛ, k’a ta sisan, ne bɛ masacɛ Sihɔn ni a ta jamana di aw ma.»

32Ayiwa, masacɛ Sihɔn bɔra ni a ta mɔgɔw bɛɛ ye ka na an kama, ko a bɛna an kɛrɛ Yahasi yɔrɔ ra. 33Matigi Ala, an ta Ala k’a don an boro. An ka ale ni a dencɛw, ni a ta mɔgɔw bɛɛ halaki. 34An k’a ta duguw bɛɛ mina, ka o bɛɛ halaki; ka cɛw, ani musow, ani denfitiniw bɛɛ faga, hali mɔgɔ kelen ma bɔsi. 35Bɛganw, ani naforo minw sɔrɔra o duguw kɔnɔ, an ka o le ta ka o kɛ an yɛrɛ ta ye. 36K’a ta Arowɛri, dugu min bɛ Arinɔn kɔda ra, ani min bɛ kurufurancɛ ra, ka taga a bla fɔ Galadi jamana ra, dugu si mɔgɔw ta baraka ma bonya an ma. Matigi Ala, an ta Ala ka o duguw bɛɛ don an boro. 37Nka an ma sɔn ka se Amɔnkaw ta yɔrɔ si ma; ani yɔrɔ minw ye Yabɔki kɔda yɔrɔw ra, ani dugu minw bɛ kuruyɔrɔw ra, Matigi Ala, an ta Ala tun k’a fɔ an ye ko an kana se o yɔrɔ minw ma.

3

Masacɛ Ɔgi ta ko

1O kɔ, an faranna, ka Basan jamana sira ta. Basan jamana ta masacɛ Ɔgi bɔra ka na an kunbɛn ni a ta kɛrɛkɛjama bɛɛ ye, ko a bɛ an kɛrɛ, ka an to Edereyi. 2Matigi Ala k’a fɔ ne ye ko: «I kana siran a ɲa, sabu ne bɛna a don i boro, ani a ta kɛrɛkɛjama bɛɛ, ani a ta jamana; i bɛna a kɛ i n’a fɔ i ka Amɔrikaw ta masacɛ Sihɔn kɛ cogo min na, min tun siginin bɛ Hɛsibɔn.»

3Ayiwa, a kɛra ten, Matigi Ala, an ta Ala ka Basan masacɛ Ɔgi fana don an boro, a ni a ta kɛrɛkɛjama bɛɛ. An ka o bɛɛ halaki, an ma hali mɔgɔ kelen ɲanaman to. 4O wagati ra, an ka o ta duguw bɛɛ mina. O ta dugu biwɔɔrɔ minw tun bɛ Arigɔbu mara ra, Basan jamana ra, min ye masacɛ Ɔgi ta mara ye. O duguw kelen ma to ni an ma min mina. 5A duguw bɛɛ tun ye dugu barakamanw le ye. O tun ka o lamini ni kogojanw ye; kon minw b’a dondaw ra, olugu tun bɛ dasɔgɔ ni nɛgɛberew le ye. Dugumisɛn caman fana tun bɛ yi, minw tun ma lamini ni kogo ye. 6An ka o bɛɛ halaki ka ban pewu, i n’a fɔ an ka Hɛsibɔn masacɛ Sihɔn ta kɛ cogo min na. An ka duguw bɛɛ halaki pewu, ani a dugumɔgɔw bɛɛ: cɛw, ani musow, ani denfitiniw bɛɛ. 7Nka an ka dugu bɛganw ni a naforow ta ka o kɛ an yɛrɛ ta ye.

8A kɛra ten le, o wagati ra, an ka Zuridɛn ba terebɔyanfan jamana mina Amɔrikaw ta masacɛ fla ra, k’a ta Arinɔn kɔ ra, ka taga a bla fɔ Hɛrimɔn kuru ra. 9Sidɔnkaw bɛ Hɛrimɔn kuru wele ko Siriyɔn; Amɔrikaw b’a wele ko Seniri. 10An ka o kɛnɛgbɛyɔrɔ duguw bɛɛ mina, ani Galadi mara bɛɛ, ani Basan jamana bɛɛ, ka taga a bla Salika ni Edereyi. O duguw bɛɛ tun ye masacɛ Ɔgi ta mara le ye, Basan jamana ra. 11Basan masacɛ Ɔgi kelen le tun tora Refayikaw ta siya ra. A ta lanan3.11 Dɔw b’a miiri ko o lanan tun ye a ta sukɛsu le ye. tun lalagara ni nɛgɛ le ye. A janya tun ye nɔngɔn3.11 Nɔngɔn ɲa kelen bɛ se ka bɛn mɛtɛrɛ tarancɛ le ma. ɲa kɔnɔntɔn ye, k’a bonya kɛ nɔngɔn ɲa naani ye, ka kaɲa ni mɔgɔw ta jatecogo ye. Hali bi o lanan bɛ sɔrɔ Amɔnkaw ta duguba kɔnɔ, min ye Raba dugu ye.

Zuridɛn terebɔyanfan jamana tarancogo

12Ayiwa, an ka o jamana mina o cogo le ra o wagati ra. Yɔrɔ min bɛ Arowɛri sahiliyanfan na, Arinɔn kɔda ra, ne ka o yɔrɔ di Rubɛn ta mɔgɔw ni Gadi ta mɔgɔw ma, ka Galadi kuruyɔrɔw tarancɛ ni a duguw fana di o ma. 13Galadi mara tɔ, ani Basan mara, min tun ye masacɛ Ɔgi ta mara ye, ne ka o di Manase ta gba tarancɛ mɔgɔw ma. Fɔlɔfɔlɔ, Arigɔbu mara min bɛɛ bɛ Basan jamana ra, o fana tun bɛ jate Refayikaw ta yɔrɔ dɔ le ye. 14Manase dencɛ min tɔgɔ tun ye ko Yahiri, ale ka Arigɔbu mara bɛɛ mina, ka taga se fɔ Gesurikaw ni Mahakakaw ta jamana dan na. A k’a yɛrɛ tɔgɔ la o duguw ra, Basan mara ra. O kosɔn hali bi o duguw bɛ wele ko Yahiri ta duguw3.14 Heburukan na, a fɔra ko Havoti Yahiri. O kɔrɔ ye ko: Yahiri ta duguw..

15Ayiwa, ne ka Galadi mara di Manase dencɛ Makiri ma. 16Nka ne ka Galadi mara yɔrɔ dɔ le di Rubɛn ta mɔgɔw ni Gadi ta mɔgɔw ma. O yɔrɔ bɛ taga se fɔ Arinɔn kɔ kɛnɛgbɛ ma; o kɔ le ye a dan ye. A bɛ taga se fana fɔ Yabɔki kɔ ma; o ye a ni Amɔnkaw ta jamana dan ye. 17A terebenyanfan na, a dan ye Zuridɛn kɛnɛgbɛ ye, k’a ta Kinerɛti ba ra, ka taga a bla Zuridɛn kɛnɛgbɛ ta kɔgɔji ma, min ye Kɔgɔji sanin ye, Pisiga kuru kɔrɔ.

18O wagati ra, ne k’a fɔ o ye ko: «Matigi Ala, aw ta Ala ka nin jamana di aw ma k’a kɛ aw ta ye. O ra, aw minw bɛɛ ye kɛrɛkɛdenw ye, aw ye ba tigɛ ka bla aw balemaw Izirayɛlimɔgɔ tɔw ɲa ni aw ta kɛrɛkɛminanw ye. 19Aw ta musow ni aw ta denw, ani bɛgan caman minw bɛ aw fɛ, olugu dɔrɔn le bɛ to aw ta duguw ra yan, ne ka dugu minw di aw ma. Ne k’a lɔn ko bɛgan caman bɛ aw fɛ. 20Aw ye taga aw balemaw dɛmɛ, fɔ Matigi Ala ye na laganfiya di olugu fana ma, i n’a fɔ a k’a di aw ma cogo min na, janko Matigi Ala, aw ta Ala ka jamana min di o ma Zuridɛn ba fan dɔ fɛ, olugu fana ye o sɔrɔ. O kɔ, ne ka yɔrɔ min di aw ma yan, aw bɛɛ bɛ sekɔ ka na sigi o yɔrɔ ra.»

21O wagati ra, ne k’a fɔ Yosuwe ye ko: «Matigi Ala, aw ta Ala ka min kɛ nin masacɛ fla ra, i yɛrɛ ɲa ka o bɛɛ ye. Ayiwa, aw bɛ tagara yɔrɔ min na, ba kɔ fɛ, Matigi Ala bɛna o ɲɔgɔn le kɛ o yɔrɔw masacɛw bɛɛ ra fana. 22Aw kana siran o ɲa, sabu Matigi Ala, aw ta Ala yɛrɛ le bɛna o kɛrɛ aw ye.»

Ala ma sɔn Musa ye don Kanaana jamana ra

23O wagati ra, ne ka Matigi Ala daari k’a gbɛlɛya; ne ko: 24«E! Dunuɲatigi Ala, i ka i ta bonyaba ni i ta sebagayaba yira i ta jɔncɛ ra, min ye ne ye; sabu ala juman wɛrɛ le bɛ sankolo kɔnɔ, walama dugukolo kan, min bɛ se ka ele ta kɛwalew ni i ta kabakobaw ɲɔgɔn kɛ? 25Sabari k’a to ne ye ba tigɛ, ka taga nin jamanaɲuman ye, Zuridɛn ba kɔ fɛ, nin kuruyɔrɔ cɛɲumanw, ani Liban jamana.»

26Nka Matigi Ala dimina ne kɔrɔ aw kosɔn; a ma sɔn ka ne lamɛn. A ko: «Nin kuma dabla ten, i kana foyi fɔ ne ye nin ko ra tuun. 27Yɛlɛn Pisiga kuru kunna, i ye flɛri kɛ terebenyanfan na, ani sahiliyanfan na, ani woroduguyanfan na, ani terebɔyanfan na; jamana flɛ dɔrɔn ni i ɲa ye, sabu i tɛna nin Zuridɛn ba tigɛ ka se yi. 28Yosuwe ka kan ka ko minw kɛ, o fɔ a ye, k’a ja gbɛlɛya, ka baraka don a ra, sabu i bɛna to kuru kan ka nin jamana min ye i ɲa ra, Yosuwe le bɛna bla Izirayɛlimɔgɔw ɲa, ka ba tigɛ ni o ye, ka taga o ladon o jamana ra.»

29Ayiwa, o cogo ra, an tora kurufurancɛ ra yi, Bɛti Pehɔri kɛrɛ fɛ.

4

Ala ta sariya siratagama

1Ayiwa, Izirayɛlimɔgɔw, sisan ne bɛna aw karan sariyaw ni ci minw na, aw ye o lamɛn, k’a sira tagama, janko aw ye ɲanamanya, ani janko Matigi Ala, aw bɛmaw ta Ala ka jamana min di aw ma, aw ye don o jamana ra k’a kɛ aw ta ye. 2Ne bɛ sariya minw fɔ aw ye, aw man kan ka foyi fara o kan, aw fana man kan ka foyi bɔ o ra; nka aw ye Matigi Ala, aw ta Ala ta sariyaw bɛɛ sira tagama, i n’a fɔ ne ka aw karan a ra cogo min na.

3Matigi Ala ka min kɛ Baali Pehɔri ta ko wagati ra, aw yɛrɛ ɲa ka o ye. Minw bɛɛ tun tagara Baali Pehɔri ta jo bato, Matigi Ala, aw ta Ala ka olugu bɛɛ halaki ka bɔ aw cɛ ra. 4Nka aw minw tora Matigi Ala, aw ta Ala ta sira kan, aw bɛɛ ɲanaman lo bi.

5A flɛ, ne ka aw karan sariyaw ni ciw ra, i n’a fɔ Matigi Ala, ne ta Ala k’a fɔ ne ye cogo min na, janko aw bɛna taga jamana min mina, aw ye o sariyaw sira tagama o jamana kɔnɔ. 6Aw ye o sariyaw sira tagama ka ɲa kosɛbɛ; o le bɛna aw kɛ hakiritigiw ani kolɔnbagaw ye siya tɔw ɲa kɔrɔ. Ni olugu nana o sariyaw bɛɛ ko mɛn, o bɛna a fɔ ko: «Nin siyaba ye hakiritigibaw, ani kolɔnbagabaw yɛrɛ le ye.»

7Can ra, siyaba juman wɛrɛ le bɛ yi, ko o ta ala bɛ o kɔrɔ, i n’a fɔ Matigi Ala, anw ta Ala bɛ an kɔrɔ cogo min na, ani tuma o tuma ni an b’a daari a bɛ an lamɛn? 8Siyaba juman wɛrɛ le bɛ yi tuun, ko Ala ta cifɔninw, ani a ta kolatigɛnin terenninw bɛ o boro, i n’a fɔ ne bɛ nin sariya minw bɛɛ yirara aw ra bi?

9Aw kɔni ye aw yɛrɛ kɔrɔsi le kosɛbɛ, ka aw tagamacogo lɔn janko aw ɲa ka ko minw ye, aw kana ɲina o kow kɔ aw si bɛɛ ra, ani o kow kana bɔ aw jusu ra; aw ye aw denw karan a ra, ka aw mamadenw fana karan a ra.

10Lon min na aw nana lɔ Matigi Ala, aw ta Ala ɲa kɔrɔ Horɛbu kuru kɔrɔ, aw ye aw hakiri to o lon na; o lon na Matigi Ala k’a fɔ ne ye ko: «Jama lajɛn ne kɔrɔ, o ye ne ta kumaw lamɛn, janko o ye ne ɲasiran degi, ka to ka siran ne ɲa o si bɛɛ ra, ani janko o ye o ta denw karan o kumaw ra.» 11Aw gbarara ka na lɔ kuru kɔrɔ. Kuru bɛɛ tun ye tasuma ye; tasumamana tun bɛ yɛlɛnna fɔ sankolo ra; sankaba finmanw ni dibikuruba tun bɛ yi. 12Matigi Ala kan bɔra tasuma ra ka kuma aw fɛ. Aw k’a kumakan mɛn, nka aw ma foyi ye. Aw tun b’a kumakan dɔrɔn le mɛnna. 13A k’a ta jɛnɲɔgɔnya* yira aw ra, ko aw y’a sira tagama, o min ye kumakan tan ye. A ka o sɛbɛ kabakuru walaka fla kan ka o di aw ma. 14O kɔ, Matigi Ala k’a fɔ ne ye o wagati ra, ko ne ye aw karan a ta sariyaw ni a ta ciw ra, janko aw bɛna Zuridɛn ba tigɛ ka taga jamana min mina, aw ye o sariyaw ni o ciw sira tagama o jamana ra.

Izirayɛlimɔgɔw man kan ka jow sɔn

15Lon min na Matigi Ala kan bɔra tasuma ra ka kuma aw fɛ Horɛbu kuru yɔrɔ ra, aw tun ma foyi si le ye. O kosɔn aw ye aw yɛrɛ kɔrɔsi kosɛbɛ, 16janko aw kana na aw yɛrɛ bla kojugu ra, ka batofɛn wɛrɛw lalaga aw yɛrɛ ye, ka fɛn dɔ bisigiya lalaga ka o bato; cɛ bisigiya, walama muso bisigiya, 17walama bɛgan bisigiya, walama kɔnɔ minw bɛ wuri san fɛ, o bisigiya, 18walama fɛnɲanaman minw bɛ fofo dugukolo kan, walama jɛgɛ minw bɛ ji ra. 19Ni aw ka aw ɲa kɔrɔta san fɛ, ka tere flɛ, walama ka karo ni lolow flɛ, ni aw ka sankolokɔnɔfɛnw flɛ, aw kana a to siya tɔw ye aw nɛgɛ, k’a to aw ye aw yɛrɛ majigi o fɛnw kɔrɔ, ka o bato. Matigi Ala, aw ta Ala, ka o fɛnw batori to dunuɲa siya tɔw le boro. 20Nka aw kɔni, Matigi Ala ka aw ta ka aw labɔ Misiran tɔɔrɔjuguba ra, k’a kɛ i n’a fɔ a ka aw labɔ nɛgɛdibiba tasumaman kɔnɔ, janko aw ye kɛ ale yɛrɛ ta siya ye, i n’a fɔ aw bɛ cogo min na bi.

21Ayiwa, Matigi Ala dimina ne kɔrɔ aw kosɔn; a karira ko ale Matigi Ala, aw ta Ala, ale bɛna jamana min di aw ma k’a kɛ aw ta ye, ko ne tɛna Zuridɛn ba tigɛ ka taga don o jamanaɲuman na. 22Ne bɛna sa nin jamana le ra yan, ne tɛna Zuridɛn ba tigɛ; nka aw bɛna ba tigɛ ka taga don o jamanaɲuman na. 23O ra, aw ye aw yɛrɛ kɔrɔsi janko Matigi Ala, aw ta Ala ka jɛnɲɔgɔnya* min don ni aw ye, aw kana na ɲina o kɔ, ani aw kana fɛn dɔ ja lɛsɛ, ka fɛn dɔ bisigiya lalaga ka o bato, k’a sɔrɔ Matigi Ala, aw ta Ala ko aw man kan ka o fɛn bato; 24sabu Matigi Ala, aw ta Ala bɛ i ko tasuma farimanba; a t’a fɛ aw ye ale ni batofɛn wɛrɛ kanu ɲɔgɔn fɛ fiyewu.

25Ni aw nana denw sɔrɔ, ka mamadenw fana sɔrɔ, ni aw nana sigi ka mɛɛn jamana kɔnɔ, ni aw ka aw yɛrɛ lanɔgɔ, ka fɛn dɔ ja lɛsɛ, ka fɛn dɔ bisigiya lalaga ka o bato, ka kojugu kɛ Matigi Ala, aw ta Ala ɲa kɔrɔ, k’a jusu bɔ, 26o tuma, ne bɛ sankolo ni dugukolo kɛ ne seere ye bi aw kama, ko aw bɛna taga o jamana min mina Zuridɛn ba kɔ fɛ, ko aw bɛna halaki joona ka bɔ o jamana ra; aw tɛna sijan sɔrɔ yi, sabu aw bɛna halaki ka ban le pewu. 27Matigi Ala bɛna aw janjan ka taga siya tɔw cɛ ra; a bɛna aw lataga o siya minw cɛ ra, aw tɔ bɛna taga to mɔgɔ dama dama dɔrɔn o siyaw cɛ ra yi. 28Ka aw to o yɔrɔ ra, aw bɛna batofɛn dɔw bato, mɔgɔw yɛrɛ boro ka batofɛn minw lalaga; batofɛn yiriramanw, ani a kabakururamanw, o batofɛn minw tɛ yeri kɛ, o tɛ mɛnni kɛ, o tɛ domuni kɛ, o tɛ kasa mɛn. 29Ka aw to o yɔrɔw le ra fana, aw bɛna kɛ Matigi Ala, aw ta Ala ta jɛnɲɔgɔnya ɲini ye; aw fana bɛna a sɔrɔ, ni aw k’a ta jɛnɲɔgɔnya ɲini ni aw jusukun bɛɛ ye, ani aw nin bɛɛ. 30Ka aw to o ɲani na, ka nin tɔɔrɔw bɛɛ to aw kan, aw bɛna sekɔ o bɛɛ kɔ fɛ ka na Matigi Ala, aw ta Ala ma, ka na a ta kuma lamɛn; 31sabu Matigi Ala, aw ta Ala ye Ala le ye, min bɛ hina. A tɛna aw to aw kelen na, a fana tɛna aw halaki. A karira ka jɛnɲɔgɔnya min don ni aw bɛmaw ye, a tɛna ɲina o jɛnɲɔgɔnya kɔ fana.

Matigi Ala kelenpe le ye Ala ye

32Ayiwa, aw ye mɔgɔw ɲininka wagatijan tɛmɛninw ta kow ra, wagati min aw yɛrɛ tun ma woro fɔlɔ; lon min na Ala ka adamaden dan k’a bla dugukolo kan, k’a ta o lon na fɔ ka na se bi ma, aw ye ɲininkari kɛ o kow ra, k’a ta dunuɲa kun dɔ ra ka taga a bla a kun dɔ ra. Yala nin koba ɲɔgɔn kɛra ka ye wa? Yala mɔgɔ ka nin ko ɲɔgɔn mɛn fɔlɔ wa? 33Yala siya dɔ bɛ yi min ta mɔgɔw ka Ala yɛrɛ kumakan mɛn ka bɔ tasuma cɛ ma, k’a kɛ i n’a fɔ Ala kumana aw fɛ cogo min na, ni o mɔgɔw ma sa wa? 34Yala ala dɔ wurira ka ye ko a bɛ siya dɔ kɛ a yɛrɛ ta ye, ka o siya ta ka bɔ siya dɔ wɛrɛ cɛ ra, i n’a fɔ Matigi Ala, aw ta Ala ka ko minw bɛɛ kɛ aw ye Misiran jamana ra aw yɛrɛ ɲa na wa? A ka tɔɔrɔbaw ben mɔgɔw kan, ka tagamasiyɛnbaw kɛ, ka kabakow kɛ, ka mɔgɔw kɛrɛ, k’a ta sebagaya ni a ta fanga yira, ka siranyakobaw kɛ.

35Ala ka o kow bɛɛ kɛ k’a yira aw ra, janko aw y’a lɔn ko Matigi Ala le ye Ala ye, ko Ala wɛrɛ tɛ yi ale kɔ. 36A k’a kan bɔ sankolo ra ka kuma aw fɛ, janko ka aw karan a ta sira ra. A k’a ta tasumaba lajigi k’a yira aw ra; aw k’a ta kuma mɛn ka bɔ tasuma cɛ ra. 37A ka aw bɛmaw kanu minkɛ, ka na o ta denw fana ɲanawoloma olugu kɔ fɛ, ka o kɛ a yɛrɛ ta ye, o le kosɔn ale yɛrɛ ka aw labɔ Misiran, ni a ta sebagayaba ye. 38Siya dɔw tun bɛ yi, minw tun ka ca ni aw ye, o fanga fana tun ka bon ni aw ta ye; nka a ka olugu gbɛn ka bɔ aw ɲa, ka aw ladon o ta jamana ra, ka o jamana kɛ aw ta ye, i n’a fɔ a bɛ cogo min na bi.

39O ra, aw ka kan k’a lɔn bi, ka aw hakiri to a ra ko Matigi Ala kelenpe le ye Ala ye, sankolo kɔnɔ, ani dugukolo kan, ko dɔ wɛrɛ tɛ yi ale kɔ. 40Ne bɛ a ta sariyaw ani a ta ci minw fɔra aw ye bi, aw ye o sira tagama, janko aw ye hɛra sɔrɔ, aw ni aw ta den minw bɛna na aw kɔ fɛ; janko Matigi Ala, aw ta Ala bɛna jamana min di aw ma k’a kɛ aw ta ye wagati bɛɛ, aw ye sijan sɔrɔ o jamana ra.

Mɔgɔfagabagaw ta karifaduguw

41Ayiwa, Musa ka dugu saba ɲanawoloma Zuridɛn ba terebɔyanfan na, 42janko o ye kɛ mɔgɔfagabagaw ta karifaduguw ye; janko ni mɔgɔ dɔ k’a mɔgɔɲɔgɔn faga, k’a sɔrɔ a m’a lawuri a kama, ni a fana tun tɛ a jugu ye kakɔrɔ, o tigi ye se ka bori ka taga dogo o dugu dɔ ra k’a nin kisi. 43Besɛri tun ye o dugu dɔ ye; a bɛ kongokolon kɔnɔ, kɛnɛgbɛ yɔrɔ ra, Rubɛn ta mɔgɔw ta mara ra. Ramɔti fana tun ye o dugu dɔ ye; a bɛ Galadi mara ra, Gadi ta mɔgɔw ta mara ra. Golan fana tun ye o dugu dɔ ye; ale bɛ Basan jamana ra, Manase ta mɔgɔw ta mara ra.

Izirayɛli ka kan ka Ala kelenpe bato

Kuma damina

44Musa ka sariya min yira Izirayɛlimɔgɔw ra, o sariya le ye nin ye. 45A ka Ala ta jɛnɲɔgɔnya* ta sariyaw, ani Ala ta cifɔninw, ani Ala ta kolatigɛnin minw fɔ o ye o bɔnin kɔ Misiran, olugu le ye nin ye. 46O kɛra k’a sɔrɔ o tun bɛ Zuridɛn ba fan dɔ kan, kuruw furancɛ ra, ka ɲasin Bɛti Pehɔri yɔrɔ ma, Amɔrikaw ta masacɛ Sihɔn ta jamana ra; ale le tun siginin bɛ Hɛsibɔn. Musa ni Izirayɛlimɔgɔw ka se sɔrɔ o masacɛ kan, o bɔnin kɔ Misiran. 47O k’a ta jamana mina, ani Basan masacɛ Ɔgi ta jamana. O masacɛ fla minw tun ye Amɔrikaw ta masacɛw ye, olugu tun bɛ Zuridɛn ba terebɔyanfan le fɛ. 48O ta jamana tun bɛ damina fɔ Arowɛri, Arinɔn kɔda ra, ka taga se fɔ Sihɔn kuru4.48 Sihɔn kuru bɛ wele fana ko Siriyɔn walama Seniri kuru (Sariya 3.9). Siyɔn kuru min bɛ Zeruzalɛmu, ale ni o tɛ kelen ye. ma, min ye Hɛrimɔn kuru ye.

49Zuridɛn kɛnɛgbɛ terebɔyanfan bɛɛ tun b’a ra fana, ka taga se fɔ Kɔgɔji sanin ma, Pisiga kuru kɔrɔ.

5

Ala ta kumakan tan

1Musa ka Izirayɛlimɔgɔw bɛɛ wele, k’a fɔ o ye ko: Izirayɛlimɔgɔw aw ye lamɛnni kɛ! Ne bɛ sariyaw, ani ci minw fɔra aw ye bi, aw ye o lamɛn. Aw y’a karan, k’a sira tagama ka ɲa kosɛbɛ. 2An Matigi Ala ka jɛnɲɔgɔnya don ni an ye Horɛbu kuru kan. 3A ma o jɛnɲɔgɔnya* don ni an bɛmaw le ye; an minw bɛɛ ɲanaman bɛ yan bi, a ka o jɛnɲɔgɔnya* don ni anw le ye. 4Matigi Ala kumakan bɔra tasuma cɛ ma kuru kunna; ale yɛrɛ da kumana aw fɛ. 5Ne lɔra aw ni Matigi Ala cɛ, ka Matigi Ala ta kuma lase aw ma, sabu aw tun bɛ siranna tasuma ɲa; o ra aw ma sɔn ka yɛlɛn kuru kan. Matigi Ala ko:

6«Ne le ye Matigi Ala, i ta Ala ye, min ka i labɔ Misiran jamana ra, jɔnyaso ra.

7«I kana batofɛn wɛrɛ si bato ne kɔ.

8«I kana ja si lɛsɛ i yɛrɛ ye k’a bato. Fɛn minw bɛ sankolo ra o, minw bɛ dugukolo kan o, minw bɛ dugukolo jukɔrɔ ji ra o, i kana o dɔ si bisigiya lalaga ka o bato. 9I kana i kinbiri gban o fɛnw si kɔrɔ, ka o bato. Sabu ne min ye Matigi i ta Ala ye, ne t’a fɛ i ye ne ni batofɛn wɛrɛ kanu ɲɔgɔn fɛ fiyewu. Mɔgɔ minw bɛ o terenbariyakow kɛ, ne bɛna o hakɛ bɔ o tigiw ra, k’a bɔ o ta denw na, k’a bɔ o ta denw ta denw na fana, fɔ ka taga se o ta duruja sabanan, ni a naaninan ma, sabu o bɛ ne kɔninya le. 10Nka mɔgɔ minw bɛ ne kanu, ka ne ta sariyaw sira tagama, ne bɛ koɲuman kɛ olugu ye, k’a kɛ o ta denw ye, ani o ta denw ta denw, fɔ ka taga se o ta duruja waga kelennan ma.

11«I kana Matigi Ala, i ta Ala tɔgɔ fɔ gbansan, sabu mɔgɔ o mɔgɔ bɛ Matigi Ala tɔgɔ fɔ gbansan, Matigi Ala tɛna o tigi jarakibari to.

12«I ka kan ka Nɛnɛkirilon sariya sira tagama, k’a kɛ lon saninman ye, i n’a fɔ Matigi Ala, i ta Ala tun k’a fɔ i ye cogo min na kakɔrɔ. 13I ye baara kɛ tere wɔɔrɔ, ka i ta kokɛtaw bɛɛ kɛ. 14Nka lɔgɔkun tere wolonflanan, o ye Matigi Ala, i ta Ala ta Nɛnɛkirilon le ye. I kana baara si kɛ o lon na; i yɛrɛ o, i dencɛ o, i denmuso o, i ta jɔncɛ o, i ta jɔnmuso o, i ta misi o, i ta fali o, i ta bɛgan min o min; hali lonan min bɛ i fɛ so kɔnɔ, o si kana baara kɛ o lon na; janko i ta jɔncɛw ni i ta jɔnmusow ye nɛnɛkiri i n’a fɔ ele yɛrɛ. 15I hakiri to a ra ko i tun bɛ jɔnya le ra Misiran jamana ra; Matigi Ala le ka i bɔ o jɔnya ra ni a ta sebagaya ni a ta fanga ye. O le kosɔn Matigi Ala, i ta Ala k’a fɔ i ye ko i ye Nɛnɛkirilon bla, i kana baara kɛ.

16«I fa ni i ba bonya, i n’a fɔ Matigi Ala, i ta Ala k’a fɔ i ye cogo min na kakɔrɔ, janko Matigi Ala, i ta Ala bɛna jamana min di i ma, i ye sijan sɔrɔ, ka hɛra sɔrɔ o jamana kɔnɔ.

17«I kana mɔgɔ faga.

18«I kana jɛnɛya kɛ.

19«I kana sonyari kɛ.

20«I kana faninya fɔ k’a la i mɔgɔɲɔgɔn na.

21«I kana ɲabɔ i mɔgɔɲɔgɔn ta muso fɛ. I kana ɲabɔ i mɔgɔɲɔgɔn ta so fɛ, walama a ta foro, walama a ta jɔncɛ, walama a ta jɔnmuso, walama a ta misi, walama a ta fali; i kana ɲabɔ i mɔgɔɲɔgɔn ta fɛn si fɛ.»

22Matigi Ala ka o ciw le fɔ ni kanba ye kuru kan, tasuma cɛ ma, sankabaw ni dibiba cɛ ma; a ka o fɔ aw ta jama bɛɛ lajɛnnin ye, a ma foyi wɛrɛ fara o kan. A ka o sɛbɛ kabakuru walaka fla kan k’a di ne ma.

23Aw ka o kumakan mɛn dibi ra, k’a ye fana ko kuru bɛɛ ye tasuma ye minkɛ, aw ta jamakuruw ta kuntigiw, ani aw ta cɛkɔrɔbaw gbarara ne ra. 24O ko: «A flɛ, Matigi Ala, an ta Ala k’a ta nɔɔrɔ ni a ta bonya yira an na; an k’a kumakan mɛn tasuma cɛ ma. Bi le an k’a ye ko Ala kumana adamaden dɔw fɛ, ko o ma sa. 25O bɛɛ n’a ta, ni anw tora yan, an bɛna sa; sabu nin tasumaba bɛna an faga. Ni an ka kɛ Matigi Ala, an ta Ala kumakan mɛn ye nin cogo ra, an bɛna sa. 26Adamaden juman le ka Ala ɲanaman kumakan mɛn ka bɔ tasuma cɛ ma i ko anw, ni a ma sa? 27O ra, ele ye gbara kuru ra; Matigi Ala bɛna fɛn o fɛn fɔ, i ye o bɛɛ lamɛn; ni a ka fɛn o fɛn fɔ i ye, i ye na o lase an ma, an bɛna a lamɛn; ni a ka min fɔ, an bɛna o kɛ fana.»

28Ayiwa, aw ka kuma min fɔ ne ye, Matigi Ala ka o mɛn. A k’a fɔ ne ye ko: «Nin mɔgɔw ka kuma min fɔ i ye, ne ka o mɛn. O ka min o min fɔ, o bɛɛ ka ɲi. 29E! Ni a kɛra ko o miiriya kelen le tun bɛ o jusu ra tuma bɛɛ, ni o tun bɛ siran ne ɲa, ka ne ta ciw bɛɛ sira tagama, o tuma o ni o denw tun bɛna to hɛra le ra wagati bɛɛ.

30«Taga a fɔ o ye ko o ye sekɔ ka taga o ta fanibonw kɔnɔ. 31Nka ele ye to ni ne ye yan; ne bɛna ne ta kumaw ani ne ta sariyaw ani ne ta kolatigɛninw fɔ i ye, i bɛ taga o karan o ra, janko ne bɛna jamana min di o ma k’a kɛ o ta ye o ye taga o sariyaw sira tagama o jamana ra.»

32A laban Musa ko: «Matigi Ala, aw ta Ala ka ko minw fɔ aw ye, aw ye o bɛɛ kɛ ka ɲa a cogo ra. Aw kana jɛngɛ ka bɔ o sira kan ka taga aw kininboro fɛ walama ka taga aw numanboro fɛ. 33Matigi Ala, aw ta Ala ka sira min yira aw ra, aw ye o sira bɛɛ le tagama, janko aw bɛna taga jamana min ta, aw ye si sɔrɔ o jamana ra, ka hɛra ni sijan sɔrɔ.»

6

Izirayɛlimɔgɔw ka kan ka Matigi Ala kanu

1Ayiwa, Matigi Ala, aw ta Ala ka kumaw, ani kolatigɛninw, ani sariya minw fɔ, ko ne ye aw karan o ra, o le ye nin ye. A ko aw bɛna taga jamana min ta, aw ye o sariyaw sira tagama o jamana ra, 2janko aw ni aw denw, ani aw mamaden minw bɛna na aw kɔ, aw bɛɛ ye siran Matigi Ala, aw ta Ala ɲa, aw si bɛɛ ra; ne ka Ala ta kumaw ni a ta ci minw fɔ aw ye, aw ye o bɛɛ sira tagama, janko aw ye sijan sɔrɔ. 3O ra, aw Izirayɛlimɔgɔw, aw ye lamɛnni kɛ! Aw ye jija ka Ala kan mɛn ka ɲa kosɛbɛ, janko aw ye hɛra sɔrɔ, ka caya kosɛbɛ aw ta jamana ra, nɔnɔ ni li bɛ woyo o jamana min na, i n’a fɔ Matigi Ala, aw bɛmaw ta Ala k’a layiri ta aw ye cogo min na.

4Aw Izirayɛlimɔgɔw, aw ye lamɛnni kɛ! An Matigi Ala le ye Matigi kelenpe ye. 5I ka kan ka Matigi Ala, i ta Ala kanu ni i jusukun bɛɛ ye, ani i nin bɛɛ, ani i baraka bɛɛ. 6Ne bɛ nin kuma minw fɔ aw ye bi, aw ka kan ka o to aw jusukun na. 7Aw ye aw denw karan a ra ka ɲa. Ni aw bɛ aw ta so, walama ni aw bɛ taga tagama ra, aw latɔ, ani aw wuritɔ, o kumaw ye kɛ aw da ra tuma bɛɛ. 8Aw y’a siri aw boro ra i ko tagamasiyɛn, k’a siri aw tenw na fana; 9aw y’a sɛbɛ aw ta bon donda yiriw kan, ani aw ta dugu donda* konw kan.

10Matigi Ala, aw ta Ala karira ko a bɛna jamana min di aw bɛmaw Iburahima ni Isiyaka ni Yakuba ma, a bɛna taga aw ladon o jamana ra; aw bɛna duguba ɲumanmanw sɔrɔ, aw boro ma dugu minw lɔ, 11ka bonw sɔrɔ, bon minw fara fɛnɲuman suguya bɛɛ ra, k’a sɔrɔ aw le ma o fɛnw bla o kɔnɔ; aw bɛna kɔlɔnw sɔrɔ, aw ma kɔlɔn minw sogi; aw bɛna rɛzɛnforow ni oliviyesunw sɔrɔ, aw ma minw sɛnɛ. 12O kosɔn, ni aw nana domuni kɛ ka fa tuma min na, aw kana a to aw ye ɲina Matigi Ala kɔ, ale min ka aw labɔ Misiran jamana ra, jɔnyaso ra.

13Aw ye siran Matigi Ala, aw ta Ala ɲa, ka baara kɛ ale kelenpe ye; aw ye kari ni ale tɔgɔ le ye. 14Siya tɔ minw bɛ aw kɛrɛ fɛ, aw kana tugu olugu ta batofɛnw kɔ ka o bato. 15Sabu Matigi Ala, aw ta Ala bɛ aw cɛ ra; a t’a fɛ aw ye ale ni batofɛn wɛrɛ kanu ɲɔgɔn fɛ. Ni aw ka o kɛ, a bɛna dimi aw kɔrɔ, fɔ ka aw halaki ka bɔ dugukolo kan.

16Aw man kan k’a fɔ ko aw bɛ Matigi Ala, aw ta Ala kɔrɔbɔ, i n’a fɔ aw tun k’a kɛ cogo min na Masa ta yɔrɔ ra. 17Nka Matigi Ala, aw ta Ala ka kuma minw fɔ aw ye, ani a ka sariyaw ni ci minw fɔ aw ye, aw ye o le kɛ. 18Ko minw terennin lo, ani minw ka ɲi Matigi Ala ɲa kɔrɔ, aw ye o le kɛ, janko aw ye hɛra sɔrɔ, ani janko Matigi Ala karira aw bɛmaw ye ko a bɛna jamanaɲuman min di aw ma, aw ye don o jamana ra, k’a kɛ aw ta ye. 19Matigi Ala bɛna aw juguw bɛɛ gbɛn ka bɔ aw ɲa fana, i n’a fɔ a tun k’a fɔ cogo min na.

20Lon dɔ, ni aw dencɛw nana aw ɲininka ko: «Mun kosɔn Matigi Ala ka nin ciw ni nin sariyaw ni nin kumaw fɔ aw ye?» 21Aw y’a fɔ aw dencɛw ye ko: «An tun bɛ jɔnya ra Farawona fɛ Misiran jamana ra; nka Matigi Ala ka an labɔ Misiran a ta sebagaya baraka ra. 22Matigi Ala ka kabakow ni kobaw kɛ an yɛrɛ ɲa na, ka kojugubaw lase Misirankaw ma, ani Farawona ni a ta somɔgɔw bɛɛ ma, 23ka anw labɔ Misiran; a tun karira an bɛmaw ye jamana min ko ra, a nana ni an ye o jamana ra yan, ka na o jamana di an ma. 24Matigi Ala k’a fɔ an ye ko an ye a ta sariyaw bɛɛ sira tagama, ka siran Matigi Ala, an ta Ala ɲa, janko an ye si sɔrɔ, ka kɛ hɛra ra tuma bɛɛ, i ko an bɛ cogo min na bi. 25Ni an ka nin kumaw bɛɛ sira tagama a cogo ra Matigi Ala, an ta Ala ɲa kɔrɔ i n’a fɔ a k’a fɔ an ye cogo min na, o le bɛna an tagamacogo teren ka kaɲa ni Ala sago ye.»

7

Izirayɛlimɔgɔw man kan ka kori siya tɔw ra

1Ayiwa, aw bɛna taga jamana min mina k’a kɛ aw ta ye, Matigi Ala, aw ta Ala le bɛna aw ladon o jamana ra. A bɛna siya caman gbɛn ka bɔ aw ɲa: Hɛtikaw, ani Girigasikaw, ani Amɔrikaw, ani Kanaanakaw, ani Perezikaw, ani Hevikaw, ani Yebusikaw; o ye siya wolonfla ye, minw ka ca ni aw ye, o baraka fana ka bon ni aw ta ye. 2Ni Matigi Ala, aw ta Ala nana o siyaw don aw boro, ni aw ka se sɔrɔ o kan, aw ye o bɛɛ halaki ka ban pewu. Aw kana jɛnɲɔgɔnya si don ni o ye, aw fana kana makari o ra. 3Aw kana o kɛ aw furukɛɲɔgɔnw ye. Aw kana sɔn ka aw denmusow di o dencɛw ma furu ra, aw fana kana sɔn ka o denmusow ɲini ka o di aw dencɛw ma furu ra.

4Ni o tɛ o bɛna aw denw kun yɛlɛma ka o faran ka bɔ Matigi Ala kɔ, k’a to o ye taga batofɛn wɛrɛw bato, ka o kɛ sababu ye k’a to Matigi Ala ta dimi ye se aw ma, fɔ ka aw halaki joona joona. 5O ra, aw ka kan ka min kɛ o ra, o flɛ nin ye: Aw ye o ta sarakabɔnanw waraga; aw ye o ta kabakurujanw cici, ka o ta jo musoman Asera ta berew tigɛtigɛ, ka o ta batofɛn lɛsɛninw jɛni tasuma ra; 6sabu aw ye siya saninyanin le ye, siya min blara danna Matigi Ala, aw ta Ala ye. Matigi Ala, aw ta Ala ka aw ɲanawoloma dugukolo siya tɔw bɛɛ cɛ ra, janko aw ye kɛ ale ta siya ye, siya min ko ka gbɛlɛn a ma.

Matigi Ala ka Izirayɛlimɔgɔw kanu

7Ayiwa, Matigi Ala ma aw kanu, ka aw ɲanawoloma ko sabu aw tun ka ca ni siya tɔw bɛɛ ye; aw le yɛrɛ tun ka dɔgɔ ka tɛmɛ siya tɔw bɛɛ kan. 8Nka Matigi Ala ka aw kanu le, ani a karira ka layiri min ta aw bɛmaw ye fɔlɔfɔlɔ, a tun b’a fɛ ka o dafa; o kosɔn a ka aw labɔ Misiran a ta sebagaya baraka ra, ka aw kisi ka bɔ o jɔnyaso ra, ka aw bɔsi ka bɔ Misiran masacɛ Farawona boro. 9O ra, aw y’a lɔn ko Matigi Ala, aw ta Ala le ye Ala ye, Ala kankelentigi; mɔgɔ minw b’a kanu, k’a ta sariyaw sira tagama, a bɛ to a ta jɛnɲɔgɔnya* ra ni olugu ye, ka koɲuman kɛ o ye, k’a kɛ o ta denw ye, fɔ ka taga se o ta duruja waga kelennan ma. 10Nka minw b’a kɔninya, a bɛ o hakɛ bɔ olugu ra, ka o halaki; minw b’a kɔninya kɔni, a tɛna sumaya ni olugu ta sara ye, a bɛ o hakɛ bɔ o ra o yɔrɔnin bɛɛ le ra.

11O ra, ne bɛ kumaw ni cifɔninw ni kolatigɛnin minw fɔra aw ye bi, aw ye o sira tagama k’a kɛ a kɛcogo ra.

12Ni aw ka nin sariya ta kumaw lamɛn, ni aw k’a sira tagama k’a kɛ a kɛcogo ra, o tuma Matigi Ala, aw ta Ala bɛna to a ta jɛnɲɔgɔnya ra ni aw ye, ka koɲuman kɛ aw ye, i n’a fɔ a tun karira aw bɛmaw ye cogo min na. 13A bɛna aw kanu, ka baraka don aw ra, ka aw caya. A bɛna baraka don aw denw na, ka baraka don aw ta dugukolo ra, ka aw ta simanw ɲa, ka rɛzɛnji ni turu di aw ma caman, ka baraka don aw ta misiw, ani aw ta bɛgan tɔw bɛɛ ra aw ta jamana kɔnɔ, a tun karira aw bɛmaw ye ko a bɛna o jamana min di aw ma. 14A bɛna baraka don aw ra ka tɛmɛ siya tɔw bɛɛ kan. Cɛ tɛna kɛ aw ta jamana ra, walama muso, min bɛ kɛ denworobari ye. Bɛgan tɛna kɛ aw ta bɛganw na fana, min tɛ den woro.

15Matigi Ala bɛna bana suguya bɛɛ mabɔ aw ra. Aw ka Misiran jamana ta bana minw lɔn, a tɛna o si lase aw ma. Minw bɛ aw kɔninya, a bɛna o banaw lase olugu le ma.

16Matigi Ala, aw ta Ala bɛna siya minw bɛɛ don aw boro, aw ye o siyaw bɛɛ halaki le; aw kana a fɔ ko aw bɛ makari o ra ka o to yi, aw fana kana o ta batofɛnw bato, sabu o le bɛna kɛ jan ye ka aw mina.

Izirayɛlimɔgɔw bɛna se sɔrɔ siya tɔw bɛɛ kan

17Aw bɛ se k’a miiri aw yɛrɛ kɔnɔ k’a fɔ ko: «Nin siyaw ka ca ka tɛmɛ anw kan; anw bɛna se ka o gbɛn cogo di?» 18Aw kana siran o ɲa. Matigi Ala, aw ta Ala ka min kɛ Farawona ni Misiran jamana bɛɛ ra, aw ye aw hakiri to o ra. 19Tuma min na Matigi Ala, aw ta Ala tun bɛ aw labɔra Misiran, a ka tɔɔrɔba minw ben Misirankaw kan, ani a ka kabakow ni koba minw kɛ, ani a k’a ta sebagaya ni a ta fanga yira cogo min na, aw yɛrɛ ɲa ka o ye. Ayiwa, aw bɛ siranna siya minw bɛɛ ɲa, Matigi Ala, aw ta Ala bɛna o ɲɔgɔn le kɛ olugu ra. 20Matigi Ala, aw ta Ala bɛna o bɛɛ ja wuri, k’a to o bɛɛ ye bori aw ɲa; hali minw bɛna bɔsi ka bori ka taga dogo, aw bɛna olugu gbɛn fɔ ka o bɛɛ halaki. 21O ra, aw ja kana tigɛ o siyaw kosɔn, sabu Matigi Ala, aw ta Ala bɛ aw cɛ ra; Alaba lo, ani siranyafɛnba lo fana.

22Matigi Ala bɛna o siyaw gbɛn dɔɔnin dɔɔnin le ka bɔ aw ɲa. Aw tɛna se ka o bɛɛ gbɛn yɔrɔnin kelen na; ni o tɛ, kongowaraw bɛna caya jamana kɔnɔ ka aw lamini. 23Matigi Ala, aw ta Ala bɛna o siyaw don aw boro; a bɛna o ja wuri, ka o bɛɛ ɲagami ɲɔgɔn na, fɔ ka taga o bɛɛ halaki. 24A bɛna o ta masacɛw don aw boro; aw bɛna o bɛɛ faga fɔ ka o tɔgɔ tunu ka bɔ dugukolo kan. O si kelen tɛna se ka lɔ ka aw kɔnɔ; aw bɛna o bɛɛ halaki. 25Aw ye o ta batofɛn lɛsɛninw jɛni tasuma ra. Sanin ni warigbɛ minw bɛ o batofɛnw na, aw kana ɲabɔ o dɔ fɛ, ka o ta; ni o tɛ, o bɛna kɛ sababu ye ka aw lafiri. Sabu Matigi Ala, aw ta Ala bɛ o fɛnw haramuya le. 26Aw man kan ka o fɛn haramuyanin si ladon aw ta so kɔnɔ, janko Matigi Ala kana na aw danga ka aw bla halakiri kama, i n’a fɔ o fɛnw blara halakiri kama cogo min na. Aw ka kan ka ɲigi o fɛnw na, ka o haramuya, sabu Ala ka o fɛnw danga ka o bla halakiri le kama.

8

Ala ka Izirayɛlimɔgɔw karan kongokolon kɔnɔ

1Ayiwa, ne bɛ nin kuma minw fɔra aw ye bi, aw ye jija ka o bɛɛ kɛ a cogo ra, janko aw ye si sɔrɔ, ka caya, ani janko Matigi Ala karira ko a bɛna jamana min di aw bɛmaw ma, aw ye taga don o jamana ra k’a kɛ aw ta ye. 2Matigi Ala, aw ta Ala tɛmɛna ni aw ye sira minw fɛ nin san binaani bɛɛ ra kongokolon kɔnɔ, ani a ka sɛgɛ min la aw kan, ani ka aw kɔrɔbɔ cogo min na, aw ye aw hakiri to o ra. A ka o kɛ janko ka aw jusukun cogoya lɔn, k’a lɔn ni aw bɛna ale ta sariyaw sira tagama, walama ni aw tɛna a tagama. 3A ka sɛgɛ la aw kan, k’a to kɔngɔ ka aw tɔɔrɔ. A ka aw baro ni mane* ye; aw tun ma o domunifɛn lɔn, aw bɛmaw fana tun m’a lɔn. A ka o kɛ janko ka aw karan ko domuni dama le tɛ mɔgɔ baro; ko nka kuma min o min bɛ bɔ Matigi Ala da ra, o le fana bɛ mɔgɔ baro. 4O san binaani bɛɛ kɔnɔ, aw ta faniw ma kɔrɔ ka faran, aw senw fana ma funu. 5O ra, aw y’a lɔn k’a faamu ko Matigi Ala, aw ta Ala bɛ aw koro i ko mɔgɔ bɛ a den koro cogo min na.

Izirayɛlimɔgɔw man kan ka ɲina Ala kɔ

6Aw ye Matigi Ala, aw ta Ala ta ciw kɛ, k’a ta siraw bɛɛ tagama a cogo ra, ka siran a ɲa. 7Sabu Matigi Ala bɛna taga aw ladon jamana ɲumanba le ra; kɔw, ani bununw, ani jibaw bɛ woyo kurufurancɛw ra, ani kuruw kan o jamana ra. 8Simanw bɛ o jamana ra, ani rɛzɛn, ani toro, ani gerenadisunw, ani oliviye, ani li. 9Aw bɛna domuni kɛ ka fa o jamana ra, foyi tɛna aw dɛsɛ. Nɛgɛ bɛ sɔrɔ o jamana kabakuruw ra, aw bɛna siranɛgɛ bɔ a kuruw kan fana.

10Nka ni aw nana domuni kɛ ka fa tuma min na, aw ye Matigi Ala, aw ta Ala tando o jamanaɲuman kosɔn a ka min di aw ma. 11Aw ye aw yɛrɛ kɔrɔsi, aw kana ɲina Matigi Ala, aw ta Ala kɔ; ani ne k’a ta kumaw ni a ta ciw, ani a ta sariya minw fɔ aw ye, aw kana o sira tagama dabla. 12Ni aw nana domuni kɛ ka fa, ka soɲumanw lɔ ka don o kɔnɔ, 13ni aw ta misiw ni aw ta bɛgan tɔw nana kɛ caya ye, ni aw ta warigbɛ ni aw ta sanin nana kɛ caya ye, ni aw ta fɛnw bɛɛ nana kɛ caya ye, 14o tuma, aw ye aw yɛrɛ kɔrɔsi, aw kana na aw yɛrɛ bonya, fɔ ka ɲina Matigi Ala, aw ta Ala kɔ, ale min ka aw labɔ jɔnyaso ra Misiran jamana ra. 15A blara aw ɲa ka nin kongokolonjuguba cɛtigɛ, sajuguw ni bundɛninw ka ca o yɔrɔ min na; a tagara ni aw ye yɔrɔ janinw ni jintanyɔrɔw ra, ka ji woyo ka bɔ faragbɛlɛnw na k’a di aw ma. 16A ka aw baro ni mane* le ye o kongokolon kɔnɔ; aw bɛmaw tun ma o domuni lɔn. A ka o kɛ janko ka aw majigi, ka aw kɔrɔbɔ k’a flɛ, ka sɔrɔ ka na koɲuman kɛ aw ye o kɔ fɛ. 17Aw ye aw yɛrɛ kɔrɔsi, aw kana na a miiri k’a fɔ aw yɛrɛ kɔnɔ ko: «Ne yɛrɛ ta sebagaya ni ne yɛrɛ boro baraka le k’a to ne ka nin naforow sɔrɔ.» 18Aw ye aw hakiri to Matigi Ala, aw ta Ala ra; sabu ale le bɛ o naforow sɔrɔ baraka di aw ma; a bɛ o kɛ k’a yira ko ale tun karira aw bɛmaw ye ka jɛnɲɔgɔnya* min don ni o ye, ko ale bɛ o jɛnɲɔgɔnya kan hali bi.

19Ni aw kɔni ka ɲina Matigi Ala, aw ta Ala kɔ, ka taga ala wɛrɛw kɔ, ka taga aw kinbiri gban olugu kɔrɔ, ka o bato, ne b’a fɔ aw ye bi k’a gbɛlɛya, ko ni aw ka o kɛ, aw bɛɛ bɛna halaki pewu. 20Aw bɛna sa i n’a fɔ Matigi Ala ka siya tɔ minw halaki aw ɲa fɛ, sabu aw ma Matigi Ala, aw ta Ala ta kuma lamɛn.

9

Ala ka Kanaanakaw gbɛn kun min na

1Izirayɛlimɔgɔw, aw ye lamɛnni kɛ! Aw bɛna Zuridɛn ba tigɛ bi. Siya minw ka ca ni aw ye, ani minw baraka ka bon ni aw ta ye, aw bɛna taga olugu ta jamanaw mina, ani o ta dugu barakaman minw lamininin bɛ ni kogojanw ye k’a wuri fɔ san fɛ. 2O jamanaw mɔgɔw ka janjan, baraka bɛ o ra kosɛbɛ; Anakikaw lo. Aw ka o ko mɛn; aw k’a mɛn fana ko mɔgɔ si tɛ se ka lɔ Anakikaw ɲa ko a bɛ o kɛrɛ. 3Nka aw ye la a ra bi, k’a lɔn ko Matigi Ala, aw ta Ala yɛrɛ le bɛ bla aw ɲa fɛ ka taga i ko tasuma farimanba; ale le bɛna o siyaw halaki, ka o kɛ aw sago ye. O ra, aw bɛna o gbɛn ka bɔ o ta jamana ra, ka o bɛɛ faga yɔrɔnin kelen na, i n’a fɔ Matigi Ala yɛrɛ k’a layiri ta aw ye cogo min na.

4Nka ni Matigi Ala, aw ta Ala nana o siyaw gbɛn ka bɔ aw ɲa, aw kana a fɔ aw yɛrɛ kɔnɔ ko: «Anw terennin lo minkɛ, o kosɔn Matigi Ala ka an ladon nin jamana ra k’a kɛ an ta ye.» O tɛ dɛ! Nin siyaw ta kɛwalejuguya le kosɔn Matigi Ala bɛ o gbɛn ka bɔ aw ɲa. 5A tɛ ko aw terennin lo, walama ko jarakiyɔrɔ tɛ aw ra minkɛ, ko o kosɔn nin siyaw ta jamana dira aw ma. O ta kɛwalejuguya le kosɔn Matigi Ala, aw ta Ala bɛ o gbɛn ka bɔ aw ɲa, janko a tun karira ka layiri min ta aw bɛmaw Iburahima ni Isiyaka ni Yakuba ye, ka o layiri fa. 6O kosɔn, aw ka kan k’a lɔn ko Matigi Ala, aw ta Ala tɛ nin jamanaɲuman dira aw ma k’a kɛ aw ta ye aw yɛrɛ ta terenninya le kosɔn; sabu aw ye mɔgɔ torokungbɛlɛnw le ye.

Saninmisiden ta ko

7Aw ta kɛwalew k’a to Matigi Ala dimina aw kɔrɔ cogo min na kongokolon kɔnɔ, aw ye aw hakiri to o ra, aw kana ɲina o kɔ. K’a ta aw bɔlon na Misiran jamana ra, fɔ ka na aw se nin yɔrɔ ra, aw ma sɔn ka Matigi Ala ta kuma lamɛn ka ye.

8Horɛbu kuru yɔrɔ ra, aw ta kɛwalew k’a to Matigi Ala dimina aw kɔrɔ. A tun dimina aw kɔrɔ, fɔ a ta miiriya ra, a tun b’a fɛ ka aw bɛɛ halaki. 9O y’a sɔrɔ ne tun yɛlɛnna kuru kan; Ala ka jɛnɲɔgɔnya* min don ni aw ye, a tun ka o jɛnɲɔgɔnya sariyaw sɛbɛ kabakuru walaka minw kan, ne tun tagara o walakaw le mina. Ne ka tere binaani ni su binaani le kɛ kuru kunna, ne ma domuni kɛ, ne ma ji min. 10Matigi Ala ka o kabakuru walaka fla di ne ma; Ala yɛrɛ ta sɛbɛrinɔ le tun b’a kan. A tun ka kuma minw bɛɛ fɔ aw ye kuru kunna, tasuma cɛ ma, lon min na ne ka aw bɛɛ lajɛn, o kumaw le tun sɛbɛnin bɛ o walakaw kan.

11Ayiwa, tere binaani ni su binaani tɛmɛnin kɔ le, Matigi Ala sɔrɔra ka o walaka fla di ne ma, a ta jɛnɲɔgɔnya* sariyaw tun sɛbɛnin bɛ walaka minw kan. 12O tuma ra, Matigi Ala k’a fɔ ne ye ko: «Wuri ka bɔ yan, i ye jigi ka taga joona joona, sabu i bɔra ni i ta mɔgɔ minw ye Misiran, o ka kojuguba kɛ. Ne tun ka sira min yira o ra, o ka o yɛrɛ mabɔ o le ra yɔrɔnin kelen na ka ban. O ka sanin yeele ka o kɛ batofɛn dɔ ye.»

13Matigi Ala k’a fɔ ne ye tuun ko: «Ne ɲa b’a ra cogo min na, nin mɔgɔw ye mɔgɔ torokungbɛlɛnw le ye. 14A to ne ye o halaki ka o tɔgɔ tunu ka bɔ dugukolo kan pewu; o kɔ, ne bɛna ele kɛ siya wɛrɛ ye, siya min baraka ka bon, ani min ka ca ka tɛmɛ nin mɔgɔw kan.»

15Ayiwa, ne jigira ka bɔ kuru tasumaman kan, ni walaka fla ye ne boro, jɛnɲɔgɔnya ta kumaw tun sɛbɛnin bɛ o walaka minw kan. 16Ne ka flɛri kɛ k’a ye ko aw ka jurumun kɛ, ka Matigi Ala, aw ta Ala hakɛ ta. Aw tun ka sanin yeele k’a kɛ misiden dɔ bisigiya ye, ka o bato. Matigi Ala tun ka sira min yira aw ra, aw tun ka aw yɛrɛ mabɔ o sira ra yɔrɔnin kelen na. 17A kɛra ten, ne ka o walaka fla mina ka o firi dugu ma, ka o bɛɛ cici aw yɛrɛ ɲa na.

Musa ka Ala daari Izirayɛlimɔgɔw ye

18Ne ka ne kinbiri gban Matigi Ala ɲa kɔrɔ, ka tere binaani ni su binaani kɛ tuun, i n’a fɔ ne tun k’a kɛ cogo min na kakɔrɔ; ne ma domuni kɛ, ne ma ji min; ne ka o kɛ aw ta jurumunw bɛɛ kosɔn, sabu fɛn minw ma bɛn Matigi Ala ɲa kɔrɔ, aw tun ka o le kɛ k’a to Matigi Ala dimina. 19Matigi Ala tun dimina, ani a jusu tun bɔra aw kɔrɔ, fɔ a tun b’a fɛ ka aw halaki; ne ka o ye minkɛ, ne ja tigɛra. Nka Matigi Ala sɔnna ka ne ta daariri lamɛn tuun. 20Matigi Ala tun dimina Haruna fana kɔrɔ; a tun b’a fɛ ka ale fana faga. Ne ka Ala daari Haruna fana ye o wagati kelen na. 21Aw tun ka saninmisiden min bisigiya lalaga, min kɛra aw ta jurumun sababu ye, ne ka o ta, k’a don tasuma ra k’a jɛni, k’a cici fɔ ka mugumugu. Kɔ min bɛ woyo ka bɔ kuru kan, ne k’a mugu firi o kɔ ji ra.

22Aw ta kɛwalew kosɔn, Matigi Ala tun dimina aw kɔrɔ fana ka an to Tabera; a kɛra o cogo kelen na ka an to Masa, ani ka an to Kiburɔti Hatava.

23Wagati min na Matigi Ala ka aw bla ka bɔ Kadɛsi Barineya, a k’a fɔ aw ye ko ale ka jamana min di aw ma, ko aw ye taga o jamana mina k’a kɛ aw ta ye. Nka aw banna Matigi Ala, aw ta Ala ta kuma ma. Aw ma sɔn ka la Ala ra, k’a kan mina. 24Kabini ne kɔni ka aw lɔn, aw ma sɔn Matigi Ala ta kuma ma ka ye.

25O le kosɔn ne tun ka ne kinbiri gban Matigi Ala ɲa kɔrɔ, k’a daari tere binaani ni su binaani, sabu Matigi Ala tun b’a fɛ ka aw halaki. 26Ne ka Matigi Ala daari k’a fɔ ko: «E, Dunuɲatigi Ala, sabari i kana i ta mɔgɔw halaki, sabu nin mɔgɔw ye i ta le ye. Ele le ka o kunmabɔ ni i ta fanga ye, ka o labɔ Misiran jamana ra i ta sebagaya baraka ra. 27I hakiri to i ta jɔnw na, Iburahima, ani Isiyaka, ani Yakuba. I kana ta nin mɔgɔw ta kanminabariya ni o ta juguya ni o ta jurumun fɛ; 28ni o tɛ, i ka an labɔ jamana min na, o jamana mɔgɔw bɛna a fɔ ko: ‹Matigi Ala tun ka jamana min layiri ta nin mɔgɔw ye, a tun tɛ se ka taga o ladon o jamana ra, nin mɔgɔw ko tun man di a ye fana; o kosɔn a ka o labɔ Misiran ka taga o halaki kongokolon kɔnɔ.› 29E, Matigi Ala, k’a sɔrɔ i ta mɔgɔw lo; nin mɔgɔw ye i ta le ye; ele le ka o labɔ Misiran i ta sebagayaba ni i ta fanga baraka ra.»

10

Walakakuraw

1Ayiwa, o wagati ra, Matigi Ala k’a fɔ ne ye ko: «Kabakuru walaka fla lɛsɛ i n’a fɔ fɔlɔtaw, ka yɛlɛn ni o ye kuru kan ne fɛ yan. I ye yiri kɛsu dɔ fana lalaga. 2Kuma minw tun bɛ walaka fɔlɔw kan, i ka minw ci, ne bɛna o kuma kelenw sɛbɛ o walakakuraw kan; i bɛna o walakaw bla kɛsu kɔnɔ.»

3Ne ka kɛsu dɔ lalaga ni akasiyayiri ye, ka walaka fla lɛsɛ, ka o kɛ i n’a fɔ fɔlɔtaw; ne yɛlɛnna kuru kan ni o walaka fla ye ne boro. 4Matigi Ala tun ka min sɛbɛ walaka fɔlɔw kan, a ka o kelen sɛbɛ walakakuraw kan. A tun ka kumakan tan min fɔ aw ye kuru kan tasuma cɛ ma, lon min na ne ka aw lajɛn, a ka o le sɛbɛ, ka o di ne ma. 5Ne jigira ka bɔ kuru kan ka na. Ne tun ka yiri kɛsu min lalaga, ne ka walakaw bla o kɔnɔ, i n’a fɔ Matigi Ala tun k’a fɔ ne ye cogo min na. O tora o kɛsu kɔnɔ yi.

6Izirayɛlimɔgɔw bɔra Berɔti Bene Yakan, ka taga Mosera. Haruna sara o yɔrɔ le ra, a su donna yi le fana. A dencɛ Elehazari sigira sarakalasebagaya ra a nɔ ra. 7Izirayɛlimɔgɔw bɔra o yɔrɔ ra ka taga Gudigoda, ka bɔ Gudigoda ka taga Yotibata; kɔ caman tun bɛ o yɔrɔ ra. 8O yɔrɔ le ra Matigi Ala ka Levi ta mɔgɔw ɲanawoloma, ka o bla danna, ko olugu ye to ka Matigi Ala ta jɛnɲɔgɔnya kɛsu* ta, ka to Matigi Ala ɲa kɔrɔ, ka to k’a ta baara kɛ, ani ka dugawu kɛ mɔgɔw ye Matigi Ala tɔgɔ ra. Levi ta mɔgɔw ka o baara le kɛ fɔ ka na se bi ma. 9O kosɔn Levi ta mɔgɔw ma ninyɔrɔ foyi sɔrɔ, o ma dugukolo foyi sɔrɔ o yɛrɛ ta ye i n’a fɔ o balema tɔw. Matigi Ala yɛrɛ le ye olugu ninyɔrɔ ye, i n’a fɔ Matigi Ala, aw ta Ala tun k’a fɔ o ye cogo min na.

10Ayiwa, ne tun tora kuru kunna fɔ tere binaani ni su binaani, i n’a fɔ siɲaga fɔlɔ ta kɛra cogo min na. Matigi Ala sɔnna ka ne ta daariri jaabi tuun, a ma aw halaki. 11Matigi Ala k’a fɔ ne ye ko: «Wuri ka bla nin mɔgɔw ɲa aw ye taga; ne tun karira o bɛmaw ye ko ne bɛna jamana min di o ma, aw ye taga o jamana mina.»

Izirayɛlimɔgɔw ka kan ka Ala kanu

12Ayiwa, sisan, aw Izirayɛlimɔgɔw, Matigi Ala bɛ mun wɛrɛ le ɲini aw fɛ, ni Matigi Ala, aw ta Ala ɲasiran tɛ? Aw ye a ta siraw bɛɛ tagama, k’a kanu, ka baara kɛ a ye ni aw jusukun bɛɛ ye, ani aw nin bɛɛ. 13Ne bɛ a ta kumaw ni a ta sariya minw fɔra aw ye bi, aw ye o bɛɛ sira tagama, janko aw ye hɛra sɔrɔ.

14Sankolo bɛɛ, ani yɔrɔ minw bɛ fɔ sankolo kunna yi belen, ani dugukolo ni a kɔnɔfɛnw bɛɛ, o bɛɛ ye Matigi Ala ta le ye. 15Nka aw bɛmaw ko le diyara Matigi Ala ye; Matigi Ala ka olugu le kanu. Aw minw fana kɛra o denw ye, aw minw nana aw bɛmaw kɔ fɛ, Matigi Ala ka aw le ɲanawoloma siya tɔw bɛɛ cɛ ra, i n’a fɔ aw yɛrɛ ɲa b’a ra cogo min na bi. 16O ra, aw ye aw jogo yɛlɛma, ka aw yɛrɛ di Ala ma; aw kana kɛ mɔgɔ torokungbɛlɛnw ye! 17Sabu Matigi Ala, aw ta Ala le ye alaw bɛɛ ta Ala le ye, ani matigiw bɛɛ ta Matigi; Alaba lo, ani Sebɛɛtigi Ala, ani siranyafɛnba. A tɛ mɔgɔ bɔ mɔgɔ ra, a tɛ bonya mina mɔgɔ fɛ janko ka o tigi fisaya ni tɔw ye. 18Feritaw, ani muso cɛ saninw, a bɛ lɔ ni olugu ta ko ye. A bɛ lonanw kanu, ka domuni ni fiyɛrɛbɔ di o ma. 19Aw ka kan ka lonanw kanu, sabu aw fana tun ye lonanw le ye Misiran jamana ra. 20Aw ye siran Matigi Ala, aw ta Ala ɲa, ka nɔrɔ ale kelen le ra, k’a bato; aw ye kari ni ale tɔgɔ le ye fana. 21Aw ka kan ka ale le tando, sabu aw ta Ala lo. Ale le ka nin kobaw ni nin siranyakobaw kɛ aw cɛ ra; aw yɛrɛ ɲa ka o ye. 22Aw bɛmaw mɔgɔ biwolonfla le tagara Misiran. Nka sisan Matigi Ala, aw ta Ala ka aw kɛ siya caman ye, ka aw caya i ko lolow.

11

Ala ka koba min kɛ Izirayɛlimɔgɔw ye

1Aw ka kan ka Matigi Ala, aw ta Ala kanu, k’a ta kokɛtaw ni a ta cifɔninw ni a ta kolatigɛninw ni a ta kumaw bɛɛ sira tagama.

2Aw ta denw ɲaw ma min ye, o ma min lɔn, aw kɔni ka o lɔn. O ra, Matigi Ala, aw ta Ala ka aw karan o fɛn minw na, aw ye aw hakiri to o ra bi; aw k’a ta bonya min ye, ani a ta sebagaya ni a ta fanga, 3ani a ka tagamasiyɛnw ni koba minw kɛ Misiran jamana ra, ka Misiran masacɛ Farawona ni a ta jamana bɛɛ kɛrɛ. 4Tuma min na Misirankaw tun wurira ka gban aw kɔ, a ka min kɛ o ta kɛrɛkɛjama ra, ani o ta sow ni o ta sowotorow ra, ani a ka o tunu Kɔgɔjiwulen ji jukɔrɔ cogo min na, ka o halaki ka ban pewu, aw hakiri bɛ o ra. 5A ka min kɛ aw ye, k’a damina kongokolon kɔnɔ fɔ ka na se nin yɔrɔ ra, aw hakiri bɛ o ra fana. 6A ka min kɛ Eliyabu dencɛ fla ra, Datan ni Abiramu, minw tun ye Rubɛn ta mɔgɔw ye, aw ka o lɔn; dugukolo dayɛlɛra ka o ni o ta somɔgɔw ni o ta bonw ni o ta bɛganw ni o nɔfɛmɔgɔw bɛɛ kunu Izirayɛlimɔgɔw bɛɛ ɲa na cogo min na, aw hakiri bɛ o bɛɛ ra; 7sabu Matigi Ala ka nin koba minw bɛɛ kɛ, aw yɛrɛ ɲa ka o kow bɛɛ ye.

8O ra, ne bɛ nin kuma minw bɛɛ fɔra aw ye bi, aw ye o bɛɛ sira tagama, janko aw bɛna Zuridɛn ba tigɛ, ka taga don jamana min na, aw ye se sɔrɔ ka o jamana mina, 9ani ka sijan sɔrɔ o jamana ra. Matigi Ala karira aw bɛmaw ye ko a bɛna o jamana di o ni o ta durujaw ma, nɔnɔ ni li bɛ woyo o jamana min na.

10Aw bɛna taga don o jamana min na, o tɛ i ko aw bɔra Misiran jamana min na; sabu Misiran, aw tun bɛ aw ta siman dan forow ra, ka sɔrɔ k’a sɔn tuun i ko nankɔ bɛ sɔn cogo min na. 11Nka aw bɛna taga jamana min mina, kuruw ni dingakɔnɔyɔrɔw bɛ o jamana ra; sanji bɛ ben o jamana ra kosɛbɛ. 12Jamana dɔ lo, Matigi Ala, aw ta Ala b’a janto jamana min na tuma bɛɛ. A b’a kɔrɔsi, k’a ta san damina ra ka taga a bla fɔ san laban na.

13Ne bɛ kuma minw fɔra aw ye bi, ni aw ka sɔn o ma, ni aw ka Matigi Ala, aw ta Ala kanu k’a bato ni aw jusukun bɛɛ ye, ani ni aw nin bɛɛ ye, 14a bɛna sanji ben aw ta dugukolo kan a wagati ra, k’a ta sanji fɔlɔ ma ka taga a bla sanji laban na. Aw bɛna siman sɔrɔ, ani rɛzɛnji ni turu. 15A bɛna bin fana falen kongo ra aw ta bɛganw ye; aw bɛɛ bɛna domuni kɛ fɔ ka fa.

Izirayɛlimɔgɔw ka kan ka Ala kan mina

16Aw ye aw yɛrɛ kɔrɔsi, janko siya tɔw kana na aw nɛgɛ, k’a to aw ye ban Matigi Ala ra, ka taga batofɛn wɛrɛw fɛ ka taga aw kinbiri gban olugu kɔrɔ ka o bato. 17Ni aw ka o kɛ, Matigi Ala bɛna dimi aw kɔrɔ kosɛbɛ; a bɛna sankolo datugu, sanji tɛna ben tuun; siman tɛna sɔrɔ aw ta forow ra tuun. O tuma, Matigi Ala bɛna jamanaɲuman min di aw ma, aw bɛɛ bɛna halaki joona ka bɔ o jamana ra.

18Ne bɛ nin kuma minw fɔra aw ye, aw ye o kumaw to aw hakiri ra, ani aw jusukun na; aw y’a kɛ tagamasiyɛn ye, k’a siri aw borow ra, k’a siri aw tenw na fana. 19Aw ye aw denw karan a ra. Ni aw bɛ aw ta so, ani ni aw bɛ taga tagama ra, ani aw latɔ, ani aw wuritɔ, o kumaw ye kɛ aw da ra tuma bɛɛ. 20Aw y’a sɛbɛ aw ta bon donda yiriw kan, ani aw ta dugu donda konw kan. 21Ni o kɛra, Matigi Ala karira aw bɛmaw ye ko a bɛna jamana min di o ma, aw ni aw ta durujaw bɛna sijan sɔrɔ o jamana kɔnɔ; ni sankolo ma wuri ka bɔ dugukolo kunna fiyewu, aw ta duruja tɛna ban o jamana ra.

22Sabu ne bɛ nin kuma minw fɔra aw ye, ni aw ka o bɛɛ mɛn, k’a sira tagama, ka Matigi Ala, aw ta Ala kanu, k’a ta siraw bɛɛ tagama k’a dafa, ka nɔrɔ a ra, 23o tuma, Matigi Ala bɛna nin siya tɔw bɛɛ gbɛn ka bɔ aw ɲa fɛ; hali ni o siyaw ka ca ni aw ye, ni o fanga ka bon ni aw ta ye cogo o cogo, aw bɛna o ta jamana mina o ra. 24Ni aw sen ka se yɔrɔ o yɔrɔ, o yɔrɔ bɛ kɛ aw ta ye. Aw ta jamana bɛna bonya, k’a ta kongokolon na woroduguyanfan na, ka taga a bla fɔ Liban jamana ra sahiliyanfan na, ani k’a ta Efirati ba ra terebɔyanfan na, ka taga a bla fɔ Kɔgɔjiba ra terebenyanfan na. 25Mɔgɔ si tɛna se ka lɔ ka aw kɔnɔ. Aw bɛna tɛmɛ jamana minw bɛɛ ra, Matigi Ala, aw ta Ala bɛna jatigɛ ni siranya bla o mɔgɔw bɛɛ ra aw kosɔn, i n’a fɔ a k’a fɔ cogo min na.

26Ayiwa, a flɛ, ne bɛ dugawu ni danga bla aw ɲa kɔrɔ bi. 27Ne bɛ Matigi Ala, aw ta Ala ta kuma minw fɔra aw ye bi, ni aw ka sɔn ka o kɛ, o le ye dugawu ye. 28Nka ni aw ma sɔn Matigi Ala, aw ta Ala ta kuma ma, ani ne ka Matigi Ala ta sira min yira aw ra bi, ni aw ka o bla, ka taga batofɛn wɛrɛw kɔ, aw ma batofɛn minw cogo lɔn, o le bɛna kɛ danga ye.

29Ayiwa, aw bɛna taga jamana min mina k’a kɛ aw ta ye, ni Matigi Ala, aw ta Ala nana aw ladon o jamana ra tuma min na, aw bɛna taga dugawu kumaw fɔ Garizimu kuru kan, ka danga kumaw fɔ Ebali kuru kan. 30Aw k’a lɔn ko o kuruw bɛ Zuridɛn ba kɔ fɛ, terebenyanfan sira kɔ fɛ, Kanaanaka minw siginin bɛ Zuridɛn kɛnɛgbɛ ra, Giligali dugu ɲa fɛ, olugu ta jamana ra, More ta yirisunbaw kɔrɔ.

31Matigi Ala, aw ta Ala bɛ jamana min dira aw ma, a tora dɔɔnin aw bɛna Zuridɛn ba tigɛ ka taga o jamana mina. Aw bɛna taga sigi o jamana ra, k’a kɛ aw ta ye. 32O ra, ne bɛ ciw ni sariya minw bɛɛ fɔra aw ye bi, aw ye o bɛɛ sira tagama k’a dafa.

12

Musa kɔsegira Ala ta sariyaw kan

Matigi Ala ka kan ka bato yɔrɔ min na

1Matigi Ala, aw bɛmaw ta Ala bɛ jamana min di aw ma, k’a kɛ aw ta ye, ka aw to si ra o jamana kɔnɔ, aw ka kan ka sariya minw sira tagama, ani aw ka kan ka ko minw bɛɛ kɛ aw si bɛɛ ra, o ye nin ye: 2Aw bɛna siya minw gbɛn, o siyaw bɛ o ta batofɛnw sɔn yɔrɔ minw na, aw ye o yɔrɔw bɛɛ cɛn pewu; o yɔrɔw bɛ sɔrɔ kurujanw kunna, ani kongoriw kan, ani yiriba flaburumanw jukɔrɔ. 3Aw ye o ta sarakabɔnanw waraga; aw ye o ta kabakurujanw cici, ka o ta jo musoman Asera ta berew jɛni tasuma ra, ka o ta batofɛn lɛsɛninw bugɔ ka o benben. Aw ye o batofɛnw bɛɛ tɔgɔw tunu ka bɔ o yɔrɔw ra le pewu.

4Aw kana Matigi Ala, aw ta Ala bato i n’a fɔ o siyaw bɛ o ta batofɛnw bato cogo min na. 5Aw ta gbaw bɛɛ ra, ni Matigi Ala, aw ta Ala yɛrɛ nana gba min ta yɔrɔ ɲanawoloma, k’a tɔgɔ la o yɔrɔ ra, ka o kɛ a batoyɔrɔ ye, o tuma aw ka kan ka taga a bato o yɔrɔ dɔrɔn le ra. 6Aw ka kan ka taga aw ta saraka jɛnitaw* di Matigi Ala ma o yɔrɔ le ra, ani aw ta jɛnɲɔgɔnya sarakaw*, ani aw ta yagaw, ani aw ta siman fɔlɔ sarakaw*, ani aw ta dajurudafa sarakaw, ani aw yɛrɛ diyanya sarakaw, ani aw ta misiw ni aw ta sagaw ni aw ta baw den fɔlɔw sarakaw bɛɛ. 7Aw ka kan ka aw ta sarakaw domu o yɔrɔ le ra, Matigi Ala, aw ta Ala ɲa kɔrɔ; Matigi Ala, aw ta Ala ka baraka don aw ra, ka aw ta baara nafa minw di aw ma, aw ni aw ta somɔgɔw ye o diyabɔ ka ɲagari o yɔrɔ ra.

8An bɛ Ala batora cogo min na yan, aw tɛna a bato o cogo ra tuun; yan, ni min ka min diya, o bɛ o le kɛ, 9sabu Matigi Ala, aw ta Ala bɛna jamana min di aw ma, ka o kɛ aw laganfiyayɔrɔ ye, aw ma se o yɔrɔ ra fɔlɔ. 10Nka Matigi Ala, aw ta Ala bɛ jamana min dira aw ma k’a kɛ aw ta ye, aw bɛna Zuridɛn ba tigɛ, ka taga sigi o jamana ra; aw jugu minw bɛɛ ka aw lamini, Ala bɛna a to aw ye se sɔrɔ olugu bɛɛ kan, ka ɲasuma; o kɔ, aw bɛna to hɛra ni laganfiya ra.

11O tuma ra, Matigi Ala, aw ta Ala bɛna yɔrɔ dɔ le ɲanawoloma k’a tɔgɔ la o yɔrɔ ra. Ne ka fɛn minw fɔ aw ye, aw ka kan ka taga ni o fɛnw ye o yɔrɔ le ra: aw ta saraka jɛnitaw, ani aw ta jɛnɲɔgɔnya sarakaw, ani aw ta yagaw, ani aw ta siman fɔlɔ sarakaw, ani aw b’a fɛ ka saraka minw bɔ Matigi Ala ye ka aw ta dajuruw dafa. 12Aw ye aw ta ɲanagbɛw kɛ, ka ɲagari o yɔrɔ le ra Matigi Ala, aw ta Ala ɲa kɔrɔ, aw ni aw dencɛw, ani aw denmusow, ani aw ta jɔncɛw, ni aw ta jɔnmusow, ani Levi ta mɔgɔ minw bɛ aw ta dugu ra; sabu ninyɔrɔ tɛ olugu fɛ, dugukolo si ma di o ma jamana kɔnɔ min ye o ta ye.

13O ra, aw ye aw yɛrɛ kɔrɔsi, aw kana aw ta saraka jɛnitaw bɔ yɔrɔ bɛɛ, yɔrɔ min ka aw diya. 14Ni Matigi Ala, aw ta Ala nana yɔrɔ min ɲanawoloma aw ta gbaw ta maraw dɔ ra, aw bɛna aw ta saraka jɛnitaw bɔ yi le; ne ka fɛn o fɛn fɔ aw ye fana, aw ka kan ka o bɛɛ kɛ yi le.

15Nka ni Matigi Ala, aw ta Ala nana baraka don aw ra, ka bɛganw di aw ma, ni a diyara aw ye tuma o tuma, aw bɛ se ka aw ta bɛgan dɔ faga ka o sogo domu aw yɛrɛ ta dugu kɔnɔ. Mɔgɔ minw saninyara o, minw ma saninya o, o bɛɛ bɛ se ka o sogo domu, sabu a bɛ i ko aw ka sogo gbansan dɔ le faga, dagbɛ walama minan. 16Aw man kan ka bɛgan jori le domu; aw y’a bɔn dugu ma i ko ji.

17Nka aw bɛ aw ta simanw ni aw ta rɛzɛnji ni aw ta turu yaga minw di Ala ma, aw man kan ka o domu aw yɛrɛ ta duguw kɔnɔ; aw bɛ aw ta bɛganw den fɔlɔ minw di Ala ma fana, walama aw bɛ saraka min o min bɔ ka aw ta dajuru dafa, walama aw yɛrɛ diyanya saraka, walama siman fɔlɔ sarakaw, aw man kan ka o domu aw yɛrɛ ta dugu kɔnɔ. 18Aw ka kan ka na o fɛnw domu Matigi Ala, aw ta Ala le ɲa kɔrɔ; ni Matigi Ala, aw ta Ala nana yɔrɔ min ɲanawoloma, aw ni aw dencɛw, ani aw denmusow, ani aw ta jɔncɛw, ni aw ta jɔnmusow, ani Levi ta mɔgɔ minw bɛ aw ta dugu ra, aw ka kan ka na o fɛnw domu o yɔrɔ le ra. Aw ye ɲagari o yɔrɔ ra Matigi Ala, aw ta Ala ɲa kɔrɔ, aw boro ta baara nafa kosɔn. 19Ka aw to si ra aw ta jamana kɔnɔ, aw ye aw janto Levi ta mɔgɔw ra kosɛbɛ, aw kana ɲina o kɔ fiyewu.

20Ayiwa, ni Matigi Ala, aw ta Ala nana aw ta jamana bonya, i n’a fɔ a k’a layiri ta aw ye cogo min na, lon dɔ ni sogo domulɔgɔ ka mɔgɔ dɔ sɔrɔ, ni o tigi ko: «Ne kɔni b’a fɛ ka sogo domu bi», ayiwa, a bɛ se ka sogo domu a sago ma. 21Matigi Ala, aw ta Ala ka yɔrɔ min ɲanawoloma k’a tɔgɔ la o yɔrɔ ra, ni a kɛra ko o yɔrɔ ka jan aw ra, o tuma aw bɛ se ka bɛgan dɔ faga, misi walama saga walama ba dɔ, ka o domu aw yɛrɛ ta dugu kɔnɔ aw sago ma, i n’a fɔ ne k’a fɔ cogo min na. 22Aw y’a domu i ko sogo gbansan, i ko dagbɛsogo, walama i ko minansogo. Mɔgɔ minw saninyara, ani minw ma saninya, olugu bɛɛ bɛ se ka o sogo domu. 23Nka aw ye aw yɛrɛ kɔrɔsi, aw kana jori domu fiyewu, sabu bɛgan ta ɲanamanya bɛ sɔrɔ a jori le ra. Fɛn min bɛ bɛgan ɲanamanya, aw man kan ka o domu ni a sogo ye. 24O kosɔn aw man kan ka jori domu. Aw y’a bɔn dugu ma i ko ji. 25Aw kana jori domu; ni o kɛra, aw ani aw ta den minw bɛ na aw kɔ, aw bɛɛ bɛna kɛ hɛra ra; ko minw terennin lo Matigi Ala ɲa kɔrɔ, aw ye to ka o le kɛ.

26Nka aw b’a fɛ ka fɛn minw di Ala ma saraka ye, ani ni aw bɛ saraka minw bɔ ka aw ta dajuruw dafa, Matigi Ala yɛrɛ ka yɔrɔ min ɲanawoloma, aw ka kan ka taga o sarakaw bɔ o yɔrɔ le ra.

27Aw ka kan ka aw ta saraka jɛnitaw* jori ni a sogo bɛɛ jɛni Matigi Ala, aw ta Ala ta sarakajɛnifɛn* kan, k’a lase Ala ma; nka ni saraka tɔw lo, aw ye olugu jori bɔn sarakajɛnifɛn kan, k’a sogo domu.

28Ne bɛ nin kuma minw fɔra aw ye, aw ye aw janto o ra, ka o lamɛn kosɛbɛ, k’a sira tagama, janko aw ye kɛ hɛra ra tuma bɛɛ, aw ni aw ta den minw bɛna na aw kɔ fɛ; ko minw terennin lo Matigi Ala, aw ta Ala ɲa kɔrɔ, aw ye to ka o le kɛ.

Izirayɛlimɔgɔw man kan ka Kanaanakaw ladegi

29Aw bɛna taga siya minw gbɛn, ni Matigi Ala, aw ta Ala nana o siyaw bɛɛ halaki ka ban tuma min na, ni aw nana o gbɛn ka bɔ yi, ka sigi o ta jamana ra tuma min na, 30aw ye aw yɛrɛ kɔrɔsi, aw kana na ben o ta jan na, ka kɛ o ta kɛwalew ladegi ye, o halakinin kɔ ka ban; aw kana a fɔ ko aw bɛ ɲininkari kɛ o siyaw ta batofɛnw ko ra, k’a fɔ ko: «Nin siyaw tun bɛ o ta alaw batora cogo di le dɛ? Anw fana b’a fɛ ka o ladegi.» 31Aw man kan ka Matigi Ala, aw ta Ala bato o siyaw ta batocogow ra; sabu ni olugu bɛ o ta alaw bato, o bɛ ko haramunin suguya bɛɛ le kɛ, Matigi Ala bɛ ko minw kɔninya. O bɛ hali o dencɛw ni o denmusow jɛni tasuma ra ka o ta alaw bonya ni o ye.

13

Jobatobagaw bɛɛ ka kan ka faga

1Ne ka fɛn o fɛn fɔ aw ye, aw ye o bɛɛ kɛ, k’a sira tagama; aw kana foyi fara a kan, aw fana kana foyi bɔ a ra. 2Ayiwa, ni cira dɔ nana wuri aw cɛ ra, walama mɔgɔ dɔ, min ko, ko ale bɛ ko nataw ye siko ra k’a fɔ, ni a ka tagamasiyɛnba dɔ fɔ, walama kabako dɔ, ko o ko bɛna kɛ, 3a ka min fɔ ni o nana kɛ can ye, nka ni o kɔ fɛ o tigi ko aw ma ko aw ye taga batofɛn wɛrɛw kɔ, ka taga o bato, aw ma batofɛn minw lɔn, 4aw man kan ka o cira, walama o sikokɛbaga ta kuma lamɛn. Matigi Ala, aw ta Ala le b’a fɛ ka aw kɛ k’a flɛ, k’a lɔn ni can ra aw b’a kanu ni aw jusukun bɛɛ ye, ani aw nin bɛɛ. 5Aw ka kan ka tugu Matigi Ala, aw ta Ala kelen le kɔ, ka ale bato. Aw ye a ta kuma lamɛn, k’a kan mina. Aw y’a bato, ka nɔrɔ a ra. 6O cira, walama o sikokɛbaga ka kan ka faga, sabu a kumana ka aw lamuruti Matigi Ala, aw ta Ala ma, Ala min ka aw labɔ Misiran, ka aw kisi ka bɔ o jɔnyaso ra. Matigi Ala, aw ta Ala ka sira min yira aw ra, o tigi tun b’a fɛ ka aw lafiri ka bɔ o sira le kan. O ra, aw ye o kojugu bɔ aw cɛ ra.

7Ayiwa, hali aw balemacɛ dɔ, aw ni min bɛ bamuso kelen na, walama aw dencɛ dɔ, walama aw denmuso dɔ, walama aw muso min ko ka di aw ye, walama aw tericɛ min ko ka gbɛlɛn aw ma kosɛbɛ, o dɔ bɛ se ka aw nɛgɛ dogo ra, ko: «An ye taga ala wɛrɛw bato», k’a sɔrɔ aw ni aw bɛmaw si tun ma o alaw lɔn. 8Siya minw ka aw lamini, olugu ta alaw lo. O siya dɔw yɔrɔ ka surun aw ra, nka dɔw yɔrɔ ka jan, o bɛ fɔ dunuɲa kun dɔ ra. 9Ayiwa, aw kana sɔn ka o tigi ta kuma lamɛn; aw kana a flɛ ka makari a ra, aw kana hina a ra, aw fana kana sɔn k’a sutara. 10Aw y’a faga le. Aw yɛrɛ boro le ka kan ka kɔn ka se a ma, o kɔ, mɔgɔ tɔw boro bɛ sɔrɔ ka se a ma k’a faga. 11Aw y’a bon ni kabakuru ye fɔ k’a faga, sabu a tun b’a fɛ ka aw lafiri ka bɔ Matigi Ala, aw ta Ala le kɔ, Ala min ka aw labɔ Misiran jamana ra, jɔnyaso ra. 12Ni a kɛra ten, Izirayɛlimɔgɔw bɛɛ bɛna o ko mɛn, ka siran Ala ɲa. O ra, aw ra mɔgɔ si tɛna o kojugu ɲɔgɔn kɛ tuun.

13Ayiwa, Matigi Ala, aw ta Ala bɛna dugu minw di aw ma k’a kɛ aw sigiyɔrɔ ye, ni aw nana kuma dɔ mɛn lon dɔ ka bɔ o dugu dɔ ra, 14ko aw yɛrɛ ta siya mɔgɔkolon dɔw wurira ka o ta dugumɔgɔw lafiri, k’a fɔ o ye ko o ye taga ala wɛrɛw bato, aw ma ala minw lɔn, 15ayiwa, aw ye ɲininkari kɛ o ko ra, k’a sɛgɛsɛgɛ k’a flɛ kosɛbɛ, k’a lɔn ni can lo, ko o ko kɛra, ni o ko haramunin ɲɔgɔn kɛra aw cɛ ra. 16Ni can lo, aw ye taga o dugumɔgɔw bɛɛ faga ni kɛrɛkɛmuru ye. Aw ye o dugu ni a kɔnɔfɛnw bɛɛ halaki ka ban pewu, ka o ta bɛganw bɛɛ faga ni muru ye. 17O kɔ, aw ye dugu naforo bɛɛ lajɛn dugu kɛnɛgbɛ cɛ ma, ka dugu ni a naforo bɛɛ jɛni, k’a kɛ i ko saraka jɛnita* Matigi Ala, aw ta Ala ɲa kɔrɔ. O dugu bɛna kɛ tomo le ye, ka to ten tuma bɛɛ, a tɛna lɔ ka ye tuun. 18Fɛn o fɛn ka kan ka halaki ka ban pewu, aw boro man kan ka maga o ra. Ni o kɛra, Matigi Ala ta dimi bɛ mala. A bɛna makari aw ra, ka ɲa aw ma, ka aw caya, i n’a fɔ a tun karira aw bɛmaw ye cogo min na. 19A bɛna o kɛ, ni aw sɔnna k’a kan mina, ani ne bɛ kuma minw fɔra aw ye bi, ni aw ka o sira tagama, ko minw terennin lo Matigi Ala, aw ta Ala ɲa kɔrɔ, ni aw bɛ o kɛ.

14

Sogo saninyaninw, ani sogo saninyabariw

1Aw ye Matigi Ala, aw ta Ala ta mɔgɔw le ye. Aw kana aw fari cici ni muru ye, walama ka aw kun ɲafɛyɔrɔ li, ko mɔgɔ dɔ sara aw fɛ; 2sabu aw ye siya saninyanin le ye, siya min blara danna Matigi Ala, aw ta Ala ye. Matigi Ala, aw ta Ala ka aw ɲanawoloma dugukolo siya tɔw bɛɛ cɛ ra, janko aw ye kɛ ale ta siya kanunin ye, siya min ko ka gbɛlɛn a ma.

3Aw kana fɛn haramunin si domu. 4Aw bɛ se ka sogo minw domu, o ye nin ye: misi, ani saga, ani ba, 5ani minan, ani sɔn, ani dagbɛ, ani mankalanin, ani sigin, ani kɔngɔrɔn, ani tango. 6Bɛgan minw sen gbɔgɔrɔ cira fla ye, ani o bɛ bin ɲimiko fla kɛ14.6 Ka bin ɲimiko fla kɛ: O kɔrɔ ye ko o bɛganw bɛ bin ɲimi, nka o kɔ fɛ, o bɛ o bin kelen lana o da ra tuun k’a ɲimi kosɛbɛ ka sɔrɔ k’a kunu., aw bɛ se ka olugu le domu. 7Nka minw bɛ bin ɲimiko fla kɛ dɔrɔn, walama minw sen gbɔgɔrɔ cira fla ye dɔrɔn, aw man kan ka olugu domu; olugu flɛ nin ye: ɲɔgɔmɛ, ani sonzannin, ani farawoɲinan. O bɛ bin ɲimiko fla kɛ, nka o sen gbɔgɔrɔ ma ci fla ye. Aw ye o sogo jate i n’a fɔ sogo saninyabari. 8Aw man kan ka lɛ domu, sabu a sen gbɔgɔrɔ cira fla ye, nka a tɛ bin ɲimiko fla kɛ. Aw y’a sogo jate i n’a fɔ sogo saninyabari. Aw kana o fɛnw si sogo domu; aw kana maga hali o su ra.

9Ayiwa, fɛnɲanaman minw bɛ ji ra, aw bɛ se ka o minw domu, o flɛ nin ye: jinɔmunan ni fara bɛ minw na, aw bɛ se ka olugu le domu. 10Nka jinɔmunan ni fara tɛ minw na aw man kan ka olugu si domu. Aw ye olugu jate i n’a fɔ fɛn saninyabari.

11Kɔnɔ o kɔnɔ saninyanin lo, aw bɛ se ka o domu. 12Aw man kan ka kɔnɔ minw domu, olugu ye nin ye: bɔn, ani dugaba, ani kɔgɔjibɔn, 13ani kongoduga, ani duga suguya tɔw, 14ani kankan, ani o kɔnɔ suguyaw, 15ani kɔnɔsogolon, ani gbingbingbɛ, ani jidarakɔnɔ, ani sɛgɛn, ani sɛgɛn suguya tɔw, 16ani gbingbinfin, ani jɛgɛminakɔnɔ, ani gbingbinba, 17ani gbingbin fitini, ani kɔnɔdaba, ani dugafin, 18ani baninkɔnɔ, ani kɔnɔsenjan suguya bɛɛ, ani kɔnɔ kunsigitigi, ani tolen14.18 Nin kɔnɔw caman tɛ sɔrɔ an ta jamana ra, o kosɔn an tɛ se ka o bɛɛ tɔgɔ yɛrɛ sɔrɔ k’a fɔ..

19Fɛn misɛnman minw bɛ wuri kaman na, aw ye o bɛɛ jate i n’a fɔ fɛn saninyabari. Aw man kan ka o domu. 20Nka kaman bɛ fɛnɲanaman minw na, ni o saninyanin lo, aw bɛ se ka olugu domu.

21Aw kana bɛgan jufanin si sogo domu. Lonan minw siginin bɛ aw ta dugu ra, aw y’a di olugu ma, o ye a domu, walama aw y’a fiyeere lonan dɔ ma; sabu aw ye siya saninyanin le ye, min blara danna Matigi Ala, aw ta Ala ye.

Aw kana badennin tobi ni a ba ta nɔnɔ ye14.21 Ka badennin tobi ni a ba ta nɔnɔ ye: o tun bɛ se ka kɛ o yɔrɔ mɔgɔw ta landa dɔ ye; Izirayɛlimɔgɔw tun man kan ka o ɲɔgɔn kɛ (Bɔri 23.19)..

Yaga sariya

22Aw ka kan ka aw ta forow ta simanw bɛɛ yaga bɔ san o san. 23Ni Matigi Ala, aw ta Ala nana yɔrɔ min ɲanawoloma k’a tɔgɔ la o yɔrɔ ra, aw ka kan ka taga ni aw ta simanw yaga ni aw ta rɛzɛnji yaga ni aw ta turu yaga ye o yɔrɔ le ra, ka taga domuni kɛ yi; aw ka kan ka taga aw ta misiw ni aw ta sagaw ni aw ta baw ta den fɔlɔw sarakaw domu o yɔrɔ le ra, Matigi Ala, aw ta Ala ɲa kɔrɔ, janko aw ye Matigi Ala, aw ta Ala ɲasiran degi tuma bɛɛ. 24Nka Matigi Ala, aw ta Ala ka yɔrɔ min ɲanawoloma k’a tɔgɔ la o yɔrɔ ra, ni a kɛra ko o yɔrɔ ka jan ka tɛmɛ aw ta so ra, k’a sɔrɔ Matigi Ala, aw ta Ala ka baraka don aw ta siman na k’a caya, fɔ aw tɛ se ka taga ni aw ta yaga bɛɛ ye o yɔrɔ ra, sira janya kosɔn, 25o tuma aw ye aw ta yaga falen wari ra, ka taga ni o wari ye aw boro Matigi Ala, aw ta Ala ta yɔrɔ ra, a ka yɔrɔ min ɲanawoloma. 26Ni aw sera yi, ni fɛn o fɛn ka aw diya: misiw, walama sagaw, walama baw, walama rɛzɛnji, walama minnifɛn fariman wɛrɛw, ni fɛn o fɛn ka aw diya, aw ye o san ni o wari ye. Aw ye domuni kɛ ka ɲagari Matigi Ala, aw ta Ala ɲa kɔrɔ, aw ni aw ta somɔgɔw. 27Nka Levi ta mɔgɔ minw bɛ aw ta dugu kɔnɔ, aw kana ɲina olugu kɔ, ka domuni kɛ ka o to; sabu Levi ta mɔgɔw ma ninyɔrɔ foyi sɔrɔ, dugukolo foyi ma di o ma i n’a fɔ aw.

28Ni san fla tɛmɛna, aw y’a san sabanan ta siman bɛɛ yaga bɔ, k’a lajɛn k’a mara aw ta dugu kɔnɔ. 29Ni o kɛra, Levi ta mɔgɔ minw ma ninyɔrɔ sɔrɔ, ani o ma dugukolo dɔ sɔrɔ i n’a fɔ aw, ani lonanw, ani ferita minw bɛ aw ta dugu kɔnɔ, ani muso cɛ saninw, olugu bɛna o domu ka fa. Ni o kɛra, ni aw ka aw boro don baara o baara ra, Matigi Ala, aw ta Ala bɛna baraka don aw ra, ka o bɛɛ ɲa.

15

Nɛnɛkirisan sariya

1San wolonfla o san wolonfla, aw ka kan ka aw ta jurunantigiw bɛɛ ta juruw to o ye o san wolonflanan laban na. 2O bɛna kɛ cogo min na, o flɛ nin ye: Izirayɛlimɔgɔ min o min ka juru don a balema dɔ ra, o tigi ka kan ka yafa o wari kɔ. A man kan k’a fɔ ko a Izirayɛliɲɔgɔn, walama ko a balema ye o juru sara a ye tuun, sabu Matigi Ala ka wagati min latigɛ, ko bɛɛ ka kan ka kaari a ta juru kɔ, o wagati le sera. 3Lonan minw ka juru ta aw fɛ, aw kɔni bɛ se ka aw ta juruw kani olugu ra. Nka aw balemaw ka juru minw ta aw fɛ, aw ka kan ka kaari ka o to yi.

4O bɛɛ n’a ta, fagantan tɛna kɛ aw cɛ ra, sabu Matigi Ala bɛna jamana min di aw ma k’a kɛ aw ta ye, a bɛna baraka don aw ra o jamana ra, ka aw borofɛnw caya. 5Nka aw ka kan ka Matigi Ala, aw ta Ala kan mina fɛn bɛɛ ra, ani ne bɛ kuma minw bɛɛ fɔra aw ye bi, aw ka kan ka aw janto o kumaw bɛɛ ra k’a bɛɛ kɛ.

6Matigi Ala bɛna baraka don aw ra i n’a fɔ a k’a fɔ cogo min na. Aw bɛna juru don jamana caman na, nka aw tɛna juru ta mɔgɔ si fɛ; aw bɛna sigi jamana caman kunna, nka jamana si tɛna sigi aw kunna.

7Matigi Ala, aw ta Ala bɛna jamana min di aw ma, ni a sɔrɔra ko aw balema dɔ ye fagantan ye aw ta dugu dɔ ra o jamana ra, aw man kan ka aw jusukun gbɛlɛya, ka ban ka aw balema fagantan sɔn. 8Aw ka kan ka aw boro labla ka juru don a ra, min bɛ se k’a mako bɛɛ ɲa. 9Aw ye aw yɛrɛ kɔrɔsi, aw kana na ta juguya fɛ k’a fɔ aw yɛrɛ kɔnɔ ko: «San wolonflanan surunyara ka ban, juru ko bɛɛ ka kan ka ban san min na, o sera ka ban.» Aw kana o miiriya ɲɔgɔn don aw jusu ra, ka aw ɲa tugu aw balema fagantan na, ka ban k’a dɛmɛ; ni o tɛ, ni a kulera ni aw tɔgɔ ye ka Matigi Ala wele, o hakɛ bɛna to aw kan. 10O ra, aw ye aw balema sɔn fɔ k’a wasa; aw kana a sɔn ni jusu fla ye. Ni aw bɛ o kɛ, Matigi Ala, aw ta Ala bɛna baraka don aw ra aw ta baaraw bɛɛ ra, ani aw ta kokɛtaw bɛɛ ra. 11Fagantanw kɔni tɛna fɔn jamana kɔnɔ. O kosɔn ne bɛ nin kuma fɔ aw ye, ko aw ye aw boro labla aw balemaw ye, minw ye ɲanibagatɔw, ani fagantanw ye aw ta jamana ra.

Jɔnya sariya

12Ayiwa, ni aw balema Heburu dɔ fiyeerera aw ma, cɛ walama muso, ka kɛ aw ta jɔn ye, ni a ka baara kɛ aw ye san wɔɔrɔ, a san wolonflanan, aw ka kan k’a labla a ye taga. 13Ni aw b’a labla tuma min na fana, aw man kan k’a borolakolon bla ka taga. 14Aw y’a sɔn caman aw ta bɛganw na, ani aw ta siman na, ani aw ta rɛzɛnji ra; Matigi Ala, aw ta Ala ka baraka don aw ra, ka aw sɔn cogo min na, aw fana ye a sɔn ten. 15Aw ye aw hakiri to a ra ko aw fana tun bɛ jɔnya le ra Misiran jamana ra, ko Matigi Ala, aw ta Ala le ka aw kunmabɔ o ra; o kosɔn ne bɛ nin kuma fɔra aw ye bi.

16Nka ni jɔn yɛrɛ ko, ko a t’a fɛ ka taga ka bɔ aw ta so, sabu aw ni aw somɔgɔw ko ka di a ye, a fana bɛ hɛra ra aw ta so, 17o tuma aw ye misɛni dɔ ta ka o jɔncɛ dɛn bonda yiri kan, k’a toro sɔgɔ; ni o kɛra, a bɛ to jɔnya ra aw fɛ a si bɛɛ ra. Jɔnmusow fana ta bɛ kɛ ten.

18Ka aw ta jɔnw labla, o man kan ka kɛ aw fɛ kogbɛlɛn ye, sabu a ka baara min kɛ aw ye o san wɔɔrɔ kɔnɔ, aw ka tɔnɔ min sɔrɔ o ra, o ka ca ni baaraden gbansan ta ye fɔ siɲaga fla. Ni o kɛra, Matigi Ala, aw ta Ala bɛna baraka don aw ra aw ta baaraw bɛɛ ra.

Bɛgan den fɔlɔ sariya

19Aw ka kan ka aw ta misiw, ani aw ta sagaw, ani aw ta baw den fɔlɔ cɛmanw bla danna Matigi Ala, aw ta Ala ye. Aw man kan ka sɛnɛ kɛ ni aw ta misi den fɔlɔ cɛman ye; aw fana man kan ka aw ta sagaw ta den fɔlɔw siw kan.

20Matigi Ala ka yɔrɔ min ɲanawoloma ka o kɛ a batoyɔrɔ ye, san o san aw ni aw ta somɔgɔw ka kan ka taga aw ta bɛganw den fɔlɔw kɛ saraka ye o yɔrɔ le ra, ka o saraka domu Matigi Ala, aw ta Ala ɲa kɔrɔ. 21Nka ni fiyɛn dɔ bɛ o bɛgan na, ni a sen kelen cɛnna, walama ni a fiyenna, walama ni fiyɛn cɛjugu dɔ bɛ a fari yɔrɔ dɔ ra, aw man kan k’a di Matigi Ala, aw ta Ala ma saraka ye. 22Aw ye o bɛgan domu aw ta dugu kɔnɔ. Mɔgɔ minw saninyara o, minw ma saninya o, o bɛɛ bɛ se ka o sogo domu, sabu a bɛ i ko aw ka sogo gbansan dɔ le faga, dagbɛ walama minan. 23Aw man kan ka bɛgan jori le domu; aw y’a bɔn dugu ma i ko ji.

16

Jɔnyaban ɲanagbɛ

1Aw ka kan ka aw hakiri to Abibu karo16.1 Abibu karo, o ye Yahudiyaw ta san karo fɔlɔ ye. ra, ka Jɔnyaban ɲanagbɛ* kɛ ka Matigi Ala, aw ta Ala bonya; sabu Abibu karo le ra Matigi Ala, aw ta Ala ka aw labɔ Misiran jamana ra su fɛ.

2Ni Matigi Ala, aw ta Ala nana yɔrɔ min ɲanawoloma k’a tɔgɔ la o yɔrɔ ra, aw ka kan ka taga Jɔnyaban ɲanagbɛ saraka bɔ o yɔrɔ le ra ka Matigi Ala, aw ta Ala bonya; aw ye misi walama saga walama ba kɛ saraka ye. 3O ɲanagbɛ wagati ra, aw man kan ka burufununin domu. Aw ye burufunubari le domu fɔ tere wolonfla. Aw ye o jusukasi buru domu, ka aw hakiri jigi ko aw bɔtɔ Misiran jamana ra, aw teliyara le ka bɔ. Aw ye o kɛ, janko aw si bɛɛ ra, aw hakiri ye to aw bɔlon na Misiran jamana ra. 4Burufunufɛn si man kan ka ye mɔgɔ si fɛ aw ta jamana bɛɛ kɔnɔ, fɔ ka taga o tere wolonfla ban. Bɛgan minw fana kɛra saraka ye tere fɔlɔ wula fɛ, o si sogo tɔ man kan ka bla ka si.

5Matigi Ala, aw ta Ala ka dugu minw di aw ma k’a kɛ aw sigiyɔrɔw ye, aw man kan ka Jɔnyaban ɲanagbɛ saraka bɔ o duguw si ra. 6Nka Matigi Ala yɛrɛ ka yɔrɔ min ɲanawoloma k’a tɔgɔ la o yɔrɔ ra, aw ka kan ka taga Jɔnyaban ɲanagbɛ saraka faga o yɔrɔ le ra wula fɛ, terebenda wagati ra; aw bɔra Misiran wagati min na, aw y’a kɛ ka bɛn o wagati ɲɔgɔn le ma. 7Matigi Ala, aw ta Ala ka yɔrɔ min ɲanawoloma, aw ye o saraka sogo tobi k’a domu o yɔrɔ ra. O dugusagbɛ sɔgɔma, aw bɛ sekɔ ka taga aw ta so. 8Aw ka kan ka burufunubari le domu fɔ tere wɔɔrɔ. A tere wolonflanan, aw ye jamalajɛnba kɛ, ka Matigi Ala, aw ta Ala bonya; aw kana baara si kɛ o lon na.

Simantigɛ ɲanagbɛ

9Ayiwa, ni aw nana wɔrɔsɔ ta ka aw ta simantigɛ damina lon min na, aw ye lɔgɔkun wolonfla jate k’a damina o lon na. 10Ni o lɔgɔkun wolonfla dafara, aw ye simantigɛ ɲanagbɛ* kɛ, ka aw diyanya sarakaw bɔ Matigi Ala ye; Matigi Ala, aw ta Ala ka baraka don aw ra cogo min na, aw ye saraka bɔ a ye ka kaɲa ni o ye. 11Matigi Ala bɛna yɔrɔ min ɲanawoloma k’a tɔgɔ la o yɔrɔ ra, aw ye taga ɲagari Matigi Ala, aw ta Ala ɲa kɔrɔ o yɔrɔ ra, aw ni aw dencɛw, ani aw denmusow, ani aw ta jɔncɛw, ani aw ta jɔnmusow, ani Levi ta mɔgɔ minw bɛ aw ta dugu ra, ani lonanw, ani feritaw, ani muso minw bɛ aw cɛ ra, ni o cɛw sara. 12Aw ye aw hakiri to a ra, ko fɔlɔfɔlɔ aw tun bɛ jɔnya ra Misiran; o ra, sisan, aw ye aw janto nin sariyaw ra ka o sira tagama ka ɲa kosɛbɛ.

Gbatakɔrɔsigi ɲanagbɛ

13Ni aw ka aw ta simanw tigɛ k’a gbasi, ka aw ta rɛzɛnji bɔ ka o bɛɛ ladon ka ban tuma min na, aw ye gbatakɔrɔsigi ɲanagbɛ* kɛ fɔ tere wolonfla. 14Aw ye o ɲanagbɛ kɛ ka ɲagari, aw ni aw dencɛw, ani aw denmusow, ani aw ta jɔncɛw, ani aw ta jɔnmusow, ani Levi ta mɔgɔw, ani lonanw, ani feritaw, ani muso cɛ sanin minw bɛ aw ta duguw ra. 15Matigi Ala bɛna yɔrɔ min ɲanawoloma ka o kɛ a batoyɔrɔ ye, aw ye o ɲanagbɛ kɛ o yɔrɔ le ra tere wolonfla, ka Matigi Ala, aw ta Ala bonya; sabu Matigi Ala, aw ta Ala bɛna baraka don aw ra ka aw ta siman ɲa, ka aw ta baara bɛɛ ɲa. O ra, aw ye ɲagari kosɛbɛ.

16Matigi Ala, aw ta Ala bɛna yɔrɔ min ɲanawoloma, aw ta cɛw bɛɛ ka kan ka na Matigi Ala, aw ta Ala ɲa kɔrɔ o yɔrɔ ra siɲaga saba san kɔnɔ, burufunubari ɲanagbɛ* ra, ani simantigɛ ɲanagbɛ* ra, ani gbatakɔrɔsigi ɲanagbɛ ra; mɔgɔ si borolakolon man kan ka na Matigi Ala ɲa kɔrɔ. 17Matigi Ala, aw ta Ala ka baraka don aw ra k’a to aw ka sɔrɔri kɛ; o ra, ni fɛn min se ka kɛ aw ye, aw ye o di Ala ma ka kaɲa ni o baraka ye.

Kititigɛ sariya

18Matigi Ala, aw ta Ala bɛna dugu minw bɛɛ di aw ma, aw ye kititigɛbagaw ni kuntigi dɔw sigi o duguw bɛɛ ra, gba bɛɛ ni a ta. Olugu ye mɔgɔw ta kitiw tigɛ ka ɲa. 19Aw kana mɔgɔ si tɔɲɔ kiti ra, aw kana mɔgɔ bɔ mɔgɔ ra. Aw kana sɔn ka bonyafɛn mina mɔgɔ fɛ, ka kiti diya o tigi ra. Sabu bonyafɛn bɛ mɔgɔ hakiritigi ɲa fiyen, ka mɔgɔ terennin ta kuma jɛngɛ. 20Terenninya, ani terenninya dɔrɔn, aw ye o sira le tagama, janko aw ye to si ra, ani janko Matigi Ala, aw ta Ala bɛna jamana min di aw ma, aw ye o jamana sɔrɔ, ka to a ra.

Minw bɛ batofɛn wɛrɛw bato

21Aw ka sarakabɔnan min lɔ Matigi Ala, aw ta Ala ye, aw kana jo musoman Asera ta bere si turu o sarakabɔnan kɔrɔ. 22Aw kana kabakurujanw lɔlɔ yɔrɔ si ka o bato, sabu o fɛnw man di Matigi Ala, aw ta Ala ye fiyewu.

17

1Aw man kan ka saraka si bɔ Matigi Ala, aw ta Ala ye, misi, walama saga, walama ba, fiyɛn bɛ min na, walama nɔ bɛ min fari yɔrɔ dɔ ra; sabu o saraka ɲɔgɔn ye saraka haramunin le ye Matigi Ala, aw ta Ala ɲa kɔrɔ.

2Ayiwa, Matigi Ala, aw ta Ala bɛna dugu minw di aw ma, ni a sɔrɔra ko cɛ dɔ, walama muso dɔ bɛ aw cɛ ra o dugu dɔ ra, min bɛ Matigi Ala, aw ta Ala ta sariya cɛn, ka kojugu kɛ Matigi Ala ɲa kɔrɔ, 3ni a bɛ taga batofɛn wɛrɛw kɔ, ka taga a kinbiri gban olugu kɔrɔ ka o bato, ka tere walama karo walama lolow bato, o tigi bɛ o min kɛra ten, Ala ta sariya ma o fɔ. 4Ayiwa, ni o kuma fɔra aw ye, ni aw ka o ko mɛn dɔrɔn, aw ye ɲininkari kɛ o ko ra kosɛbɛ, k’a lɔn ni can lo, ni a kɛra ko o ko bɛ kɛra, ni o ko haramunin ɲɔgɔn bɛ kɛra aw cɛ ra. 5Ni can lo, o cɛ, walama o muso min ka o kojugu kɛ, aw ye na ni o tigi ye aw ta dugu donda* ra, k’a bon ni kabakuru ye k’a faga.

6Nka sani aw ye mɔgɔ dɔ faga, mɔgɔ fla walama saba le ka kan ka sɔrɔ ka lɔ a ra, ko olugu ye a ta kojugu seere ye. Aw man kan ka mɔgɔ si faga mɔgɔ kelen dɔrɔn ta seereya kosɔn. 7Seerew yɛrɛ boro le ka kan ka kɔn ka se a ma; o kɔ, mɔgɔ tɔw boro bɛ sɔrɔ ka se a ma k’a faga. Aw ye o kɛ janko ka kojugu bɔ aw cɛ ra.

Kiti minw ka gbɛlɛn

8Ni o nana ni kiti dɔ ye aw ta dugu kititigɛyɔrɔ ra, ni mɔgɔfagako lo, walama ni ko dɔ le donna mɔgɔ fla cɛ, walama ni dɔ le ka dɔ mandimi, ni o ko gbɛlɛyara aw ma, ni aw tɛ se ka o kiti tigɛ, aw ye taga ni o ko ye Matigi Ala, aw ta Ala ta yɔrɔ ra, a ka yɔrɔ min ɲanawoloma. 9Levi ta mɔgɔw, minw ye sarakalasebagaw ye, ani mɔgɔ min ye kititigɛbaga ye o wagati ra, aw ye taga ni a ye olugu fɛ. Ni aw ka olugu ɲininka, min ka kan ka kɛ, o bɛna o fɔ aw ye. 10Ni o ka min latigɛ Matigi Ala ta yɔrɔ ɲanawolomanin na, aw y’a kɛ ten le. Ni o ka min o min fɔ aw ye, aw ye aw janto o ra, ka o kɛ. 11Ni o ka sariya min yira aw ra, aw ye o sira tagama; ni o ka min latigɛ, aw ye o le kɛ. Ni o ka min fɔ aw ye, aw kana jɛngɛ ka bɔ o sira kan ka taga aw kininboro fɛ, walama ka taga aw numanboro fɛ. 12Ayiwa, sarakalasebaga min sigira Matigi Ala, aw ta Ala ta baara kama, walama kititigɛbaga min sigira aw cɛ ra, ni mɔgɔ min k’a yɛrɛ bonya, ka ban ka olugu lamɛn, o tigi ka kan ka faga; aw y’a faga janko ka kojugu bɔ Izirayɛlimɔgɔw cɛ ra, 13janko mɔgɔw bɛɛ ye o ko mɛn, ka siran; ni o kɛra, o tɛna sɔn ka ta yɛrɛbonya fɛ tuun ka o ko ɲɔgɔn kɛ.

Masacɛ ka kan ka min kɛ

14Matigi Ala, aw ta Ala bɛna jamana min di aw ma, ni aw nana taga don o jamana ra, k’a kɛ aw ta ye, ka sigi a ra, ni lon dɔ aw nana a fɔ ko aw b’a fɛ ka masacɛ dɔ sigi aw yɛrɛ kunna i n’a fɔ siya tɔ minw ka aw lamini, 15Matigi Ala, aw ta Ala yɛrɛ bɛna masacɛ min ɲanawoloma, aw ye o le sigi. O masacɛ ka kan ka kɛ aw yɛrɛ ta siyamɔgɔ dɔ le ye. Aw man kan ka lonan dɔ kɛ aw ta masacɛ ye, min tɛ aw balema Izirayɛlimɔgɔ dɔ ye. 16Nka aw ta masacɛ man kan ka kɛ so caman tigi ye, a fana kana a fɔ ko a bɛ mɔgɔw bla ka taga Misiran, o ye taga so caman ɲini ale ye, sabu Matigi Ala k’a fɔ aw ye ko aw man kan ka sekɔ o sira fɛ tuun. 17Aw ta masacɛ man kan ka kɛ muso caman tigi ye fana; ni o tɛ, o musow bɛna a hakiri yɛlɛma ka bɔ Ala kan. A fana man kan ka warigbɛ camanba ni sanin camanba lajɛn a yɛrɛ ye.

18Ni a nana sigi masaya ra, sarakalasebagaw, minw ye Levi ta mɔgɔw ye, olugu bɛna nin sariyaw fɔ a ye; a ye o sariyaw sɛbɛ kitabu dɔ kɔnɔ, ka o bla a yɛrɛ fɛ. 19O sariya kitabu ka kan ka sɔrɔ a kɔrɔ, ani a ka kan ka to k’a karan a si bɛɛ ra, janko a ye Matigi Ala, a ta Ala ɲasiran degi, ka o sariyaw kumaw ni a ciw bɛɛ kɛ, k’a bɛɛ sira tagama. 20Ni o kɛra, a tɛna a yɛrɛ bonya, k’a yɛrɛ fisaya a balema tɔw ma, a tɛna nin kumaw sira bla ka jɛngɛ ka taga a kininboro fɛ walama ka taga a numanboro fɛ; a bɛna sijan sɔrɔ a ta masaya ra, Izirayɛlimɔgɔw cɛ ra, a ni a ta denw.

18

Sarakaw ka kan ka di Levi ta mɔgɔw ma

1Ayiwa, sarakalasebagaw, minw ye Levi ta mɔgɔw ye, ani Levi ta mɔgɔ tɔw bɛɛ, olugu man kan ka ninyɔrɔ foyi sɔrɔ jamana kɔnɔ, dugukolo si tɛna di o ma k’a kɛ o ta ye, i n’a fɔ Izirayɛlimɔgɔ tɔw. Saraka minw bɛ jɛni tasuma ra Matigi Ala ye, o ka kan ka baro o le ra, ani fɛn tɔ minw bɛ di Ala ma. 2Olugu tɛna dugukolo foyi sɔrɔ jamana kɔnɔ i n’a fɔ o balema tɔw. Matigi Ala yɛrɛ le ye olugu ninyɔrɔ ye, i n’a fɔ a tun k’a fɔ o ye cogo min na.

3Minw bɛ misisaraka, walama sagasaraka bɔ Matigi Ala ye, olugu jagboyara ka min di sarakalasebagaw ma, o ye kaman ni dagbaga ni furu ye; o ka kan ka o le di sarakalasebagaw ma.

4Aw ka kan ka aw ta siman ni aw ta rɛzɛnji ni aw ta turu ninyɔrɔ fɔlɔ di sarakalasebagaw ma; ni aw ka aw ta sagaw si kan, aw ye sagasi ninyɔrɔ fɔlɔ fana di o ma, 5sabu Matigi Ala, aw ta Ala ka olugu le ɲanawoloma gba tɔw bɛɛ ra, janko o ye sarakalasebagaya baara kɛ Matigi Ala tɔgɔ ra wagati bɛɛ, olugu ni o ta durujaw.

6Ni Levi ta mɔgɔ dɔ bɔra aw ta dugu dɔ ra, a tun siginin bɛ dugu min na, ni a kɛra dugu o dugu ye Izirayɛli jamana ra, ni a bɔra yi ka na Matigi Ala ta yɔrɔ ra, sabu o yɔrɔ ko b’a jusu ra kosɛbɛ, 7a bɛ se ka sarakalasebagaya baara kɛ Matigi Ala ye, a ta Ala, i n’a fɔ a balemaw, Levi ta mɔgɔ tɔ minw bɛ sarakalasebagaya kɛra Matigi Ala ɲa kɔrɔ. 8Sarakalasebaga tɔw bɛ min sɔrɔ k’a kɛ o ta baro ye, a fana ka kan ka o ɲɔgɔn le sɔrɔ; ni a k’a borofɛn dɔw fiyeere ka wari min sɔrɔ, o wari fana ye a ta ye.

Ala bɛ ko minw haramuya

9Matigi Ala, aw ta Ala bɛna jamana min di aw ma, ni aw nana taga don o jamana ra, siya minw tun bɛ o jamana ra, aw kana o siyaw ta ko haramuninw ladegi. 10Mɔgɔ si kana sɔrɔ aw ra min b’a dencɛ walama a denmuso di ko o ye a don tasuma ra k’a kɛ ka jo sɔn. Aw ra, mɔgɔ si kana a yɛrɛ kɛ jotigi ye, walama lagbɛrikɛbaga, walama tagamasiyɛn lɔnbaga, walama jinamori, 11walama subaga. Aw si kana taga jinatigi fɛ, walama flɛrikɛbaga fɛ; mɔgɔ minw b’a fɔ ko o bɛ kuma ni suw ye, mɔgɔ si kana taga olugu dɔ fɛ, 12sabu mɔgɔ o mɔgɔ bɛ o kow kɛ, Matigi Ala bɛ o tigi haramuya. O ko haramuninw le kosɔn fana Matigi Ala, aw ta Ala bɛna o siyaw gbɛn ka bɔ aw ɲa. 13Aw ka kan ka aw tagamacogo ɲa, ka kɛ mɔgɔ jarakibariw ye Matigi Ala, aw ta Ala ɲa kɔrɔ. 14Aw bɛna taga siya minw gbɛn, olugu bɛ lagbɛrikɛbagaw ni jotigiw le lamɛn; nka aw kɔni, Matigi Ala, aw ta Ala tɛ sɔn aw ye o ɲɔgɔn kɛ.

Ciraw ta ko

15Ayiwa, Matigi Ala, aw ta Ala bɛna cira dɔ lana aw ye ka bɔ aw yɛrɛ balemaw cɛ ra, i n’a fɔ ne; aw ka kan ka o cira lamɛn. 16Aw ka min daari Matigi Ala, aw ta Ala fɛ Horɛbu kuru yɔrɔ ra, jama lajɛnlon na, Matigi Ala bɛna o le jaabi. Aw tun k’a fɔ ko: «An t’a fɛ ka Matigi Ala, an ta Ala kan mɛn tuun, an fana t’a fɛ ka nin tasumaba ye tuun; ni o tɛ, an bɛna sa.»

17Matigi Ala k’a fɔ ne ye ko: «O ka min fɔ, o ka ɲi. 18Ne bɛna cira dɔ lana o ye ka bɔ o yɛrɛ balemaw cɛ ra, i n’a fɔ ele. Ne bɛna ne ta kumaw don a da ra; ni ne ka fɛn o fɛn fɔ a ye, a bɛna o bɛɛ lase o ma. 19A bɛna kuma min fɔ ne tɔgɔ ra, ni mɔgɔ o mɔgɔ ma sɔn ka o kuma lamɛn, ne yɛrɛ le bɛna o tigi ɲininka.

20«Nka ni cira min ka sɔn k’a kun gbɛlɛya ka kuma dɔ fɔ ne tɔgɔ ra, ne m’a ci ko a ye kuma min fɔ, walama ni cira min kumana mɔgɔw fɛ batofɛn wɛrɛw tɔgɔ ra, o cira ka kan ka faga.»

21Ayiwa, aw bɛna aw yɛrɛ ɲininka k’a fɔ ko: «An bɛna a kɛ cogo di k’a lɔn ko o cira ta kuma ma bɔ Matigi Ala ra?» 22Ayiwa, ni cira ka min fɔ Matigi Ala tɔgɔ ra, ni o ko ma na kɛ can ye, ni a ko ma kɛ, o tuma Matigi Ala le ma o cira ci. A ka o kuma bɔ a yɛrɛ ra k’a fɔ yɛrɛyira le kosɔn. O ra, aw kana siran o cira ɲa.

19

Karifaduguw ta ko

(Jateri 35.9-34; Yosuwe 20.1-9)

1Matigi Ala, aw ta Ala bɛna siya minw ta jamana di aw ma, ni Matigi Ala, aw ta Ala nana o siyaw halaki, ni aw ka o siyaw gbɛn, ka sigi o ta duguw ni o ta bonw kɔnɔ tuma min na, 2o tuma Matigi Ala, aw ta Ala ka o jamana min di aw ma, aw ye dugu saba ɲanawoloma o jamana cɛmancɛ ra, ka o duguw bla danna. 3Matigi Ala, aw ta Ala ka o jamana min di aw ma, aw ye o jamana taran saba ye, ka sira dɔw bɔ, minw bɛ taga o dugu saba dɔ ra, janko ni mɔgɔ min ka mɔgɔ faga, o tigi ye se ka bori ka taga dogo o dugu dɔ ra.

4Ni mɔgɔ min k’a mɔgɔɲɔgɔn faga, k’a sɔrɔ a m’a lawuri a kama, a fana tun m’a tigi kɔninya kakɔrɔ, ka kaɲa ni nin sariya ye, o mɔgɔfagabaga ɲɔgɔn le bɛ se ka bori ka taga dogo o dugu dɔ ra k’a yɛrɛ kisi. 5A bɛ i n’a fɔ ni mɔgɔ fla tagara kongo ra ka taga yiri tigɛ. Kelen k’a ta jende kɔrɔta ko a bɛ yiri tigɛ minkɛ, jendeden bɔra ka taga a tɔɲɔgɔn gbasi k’a faga. O tigi bɛ se ka bori ka taga o duguw dɔ ra k’a yɛrɛ kisi; 6ni o tɛ, hakɛbɔbaga dimininba bɛna o mɔgɔfagabaga gbɛn. Ni a kɛra ko sira ka jan, a laban a bɛna kun a ra, k’a bugɔ k’a faga, k’a sɔrɔ a tun man kan ni fagari ye, sabu a tun m’a tɔɲɔgɔn kɔninya kakɔrɔ. 7O le kosɔn, ne ka nin ci fɔ aw ye, ko aw ye o dugu saba ɲanawoloma, ka o bɔ danna.

8Nka ni Matigi Ala, aw ta Ala nana aw ta jamana bonya, i n’a fɔ a karira aw bɛmaw ye cogo min na, ani a ka layiri ta aw bɛmaw ye ko a bɛna jamana min di o ma, ni a nana o jamana bɛɛ di aw ma tuma min na, 9o tuma, aw bɛna dugu saba wɛrɛ fara o duguw kan. Nka ne bɛ kuma minw fɔra aw ye bi, aw kɔni ka kan ka o sira bɛɛ tagama k’a dafa, ka Matigi Ala, aw ta Ala kanu, k’a ta siraw bɛɛ tagama ka ɲa. 10Aw bɛna dugu saba wɛrɛ fara o duguw kan, janko Matigi Ala, aw ta Ala ka jamana min di aw ma k’a kɛ aw ta ye, o kana na mɔgɔ jarakibari dɔ faga o jamana ra; ni o tɛ, o fagari hakɛ bɛna ben aw kan.

11Nka ni mɔgɔ dɔ k’a mɔgɔɲɔgɔn kɔninya, ka taga dogo a ɲa, ka ben a kan k’a bugɔ fɔ k’a faga, ka bori ka taga o karifadugu dɔ ra, 12o tigi yɛrɛ ta dugu cɛkɔrɔbaw ye mɔgɔ ci ka taga a mina, ka na a di hakɛbɔbaga ma, janko a y’a faga. 13Aw man kan ka makari a ra fiyewu. A ka mɔgɔ jarakibari min faga, aw ye o tigi fagari hakɛ bɔ Izirayɛli jamana kan, janko aw ye hɛra sɔrɔ.

14Matigi Ala, aw ta Ala bɛna jamana min di aw ma, ni yɔrɔ min nana di aw ma o jamana ra, aw bɛmaw ka kabakuru minw bla ka o kɛ aw ta yɔrɔ ni aw sigiɲɔgɔn ta yɔrɔ dan ye, aw man kan ka o kabakuruw bɔ o nɔw ra ka dɔ fara aw ta yɔrɔ kan.

Seereya kɛcogo

15Aw man kan ka mɔgɔ si jaraki ka kiti ben a kan mɔgɔ kelen dɔrɔn ta kuma kosɔn, ko a ka mɔgɔ faga, walama ko a ka kojugu dɔ kɛ, ni a kɛra kojugu min o min ye. Sani aw ye ko dɔ jate ko can lo, seere fla walama seere saba ka kan ka sɔrɔ o ko ra.

16Ni dɔ kɛra seerejugu ye ka kojugu dɔ faninya la mɔgɔ dɔ ra, 17o mɔgɔ fla ka kan ka taga lɔ Matigi Ala ɲa kɔrɔ, sarakalasebagaw ɲa fɛ, ani o wagati ta kititigɛbagaw ɲa fɛ, ka kuma. 18Kititigɛbagaw ye o ko sɛgɛsɛgɛ kosɛbɛ. Ni a sɔrɔra ko seere ye faninyafɔbaga le ye, ni a ka kuma min fɔ k’a la a balema ra, ni can tɛ o ye, 19o tuma ale tun b’a fɛ ka kojugu min kɛ a balema ra, aw ye o ɲɔgɔn le kɛ ale yɛrɛ ra. 20Ni a kɛra ten, tɔw bɛna o ko mɛn, ka siran Ala ɲa. O ra, aw ra mɔgɔ si tɛna o kojugu ɲɔgɔn kɛ tuun. 21Aw kana makari a tigi ra fiyewu. Ni min ka mɔgɔ ɲa ci, o ta ye ci a ɲɔgɔn ye; ni min ka mɔgɔ ɲin bɔn, o ta ye bɔn a ɲɔgɔn ye; ni min ka mɔgɔ boro kari, o ta ye kari a ɲɔgɔn ye; ni min ka mɔgɔ sen kari, o ta ye kari a ɲɔgɔn ye.

20

Kɛrɛkɛdenya sariya

1Ni aw bɔra ka taga kɛrɛ kɛ ni aw juguw ye, hali ni aw k’a ye ko sow ni sowotorow, ni kɛrɛkɛdenw ka ca o fɛ ka tɛmɛ aw kan, aw kana siran o ɲa; sabu Matigi Ala, aw ta Ala min ka aw labɔ Misiran jamana ra, ale bɛ ni aw ye. 2Ni kɛrɛ wagati surunyara, sarakalasebaga ye gbara ɲa fɛ ka taga kuma mɔgɔw fɛ. 3A ye a fɔ o ye ko: «Izirayɛlimɔgɔw, aw ye lamɛnni kɛ! Aw bɛna kɛrɛ kɛ ni aw juguw ye bi. Aw kana aw fari faga, aw kana siran, aw ja kana wuri, aw ja kana tigɛ o ɲa; 4sabu Matigi Ala, aw ta Ala bɛ ni aw ye, a bɛna aw juguw kɛrɛ aw ye, ka aw kisi ka bɔ o boro.»

5O kɔ, kɛrɛkɛjama kuntigiw ye kuma kɛrɛkɛdenw fɛ, k’a fɔ o ye ko: «Aw ra jɔntigi le ka bonkura lɔ ni a ma don a ra fɔlɔ? O tigi ye sekɔ ka taga a ta so, janko o kana na a faga kɛrɛ ra k’a to mɔgɔ wɛrɛ ye don a ta bon kɔnɔ a kɔ fɛ. 6Aw ra jɔntigi le ka rɛzɛnforo sɛnɛ ni a m’a rɛzɛnmɔ diyabɔ fɔlɔ? O tigi ye sekɔ ka taga a ta so, janko o kana na a faga kɛrɛ ra k’a to mɔgɔ wɛrɛ ye taga a ta rɛzɛnmɔ diyabɔ a kɔ. 7Aw ra jɔntigi le ka muso mamina ni a m’a furu fɔlɔ? O tigi ye sekɔ ka taga a ta so, janko o kana na a faga kɛrɛ ra k’a to mɔgɔ wɛrɛ ye a ta maminamuso ta a kɔ.»

8Kɛrɛkɛjama kuntigiw ye kuma kɛrɛkɛdenw fɛ tuun, k’a fɔ ko: «Aw ra jɔntigi le bɛ siranna, fɔ k’a baraka ban? O tigi ye sekɔ ka taga a ta so, janko a kana na kɛ sababu ye k’a balema tɔw fana lasiran ka o baraka ban.»

9Ni kɛrɛkɛjama kuntigiw kumana kɛrɛkɛdenw fɛ ka ban, o ye ɲamɔgɔ dɔw ɲanawoloma ka o bla kɛrɛkɛjama ɲa.

Duguw kɛrɛcogo

10Ayiwa, ni aw tagara dugu dɔ kama ko aw bɛ taga a kɛrɛ, aw ye kɔn ka bɛn le ɲini ni o ye fɔlɔ. 11Ni o sɔnna aw ta ma, ka o ta dugu labla aw ye, o tuma o dugumɔgɔ bɛɛ bɛna kɛ aw ta jɔnw ye, ka to ka jagboyabaaraw kɛ aw ye. 12Nka ni o ma sɔn aw ta ma, ni o ko o bɛ aw kɛrɛ le, o tuma aw ye o ta dugu lamini ni aw ta kɛrɛkɛjama ye. 13Ni Matigi Ala nana o dugu don aw boro, aw ye o dugu cɛw bɛɛ faga ni muru ye, 14ka musow ni denmisɛnw ni bɛganw, ani dugu kɔnɔfɛnw, ani a naforo bɛɛ ta ka o kɛ aw yɛrɛ ta ye; Matigi Ala, aw ta Ala ka aw juguw ta borofɛn minw kɛ aw ta ye, aw ye o ta. 15Dugu o dugu yɔrɔ ka jan aw ra, minw tɛ yan siyaw ta dugu ye, aw ka kan ka o duguw bɛɛ kɛ ten le.

16Nka Matigi Ala, aw ta Ala ka siya minw ta jamana di aw ma k’a kɛ aw ta ye, ni o yɔrɔ duguw lo, aw kana adamaden si ɲanaman to o duguw kɔnɔ. 17Aw ka kan ka o duguw ni a kɔnɔfɛnw bɛɛ halaki ka ban pewu. O siyaw le ye Hɛtikaw ye, ani Amɔrikaw, ani Kanaanakaw, ani Perezikaw, ani Hevikaw, ani Yebusikaw. Aw ye o halaki i n’a fɔ Matigi Ala, aw ta Ala k’a fɔ aw ye cogo min na, 18janko o siyaw bɛ ko haramunin minw bɛɛ kɛra o ta batofɛnw ye, o kana na aw karan o ra, k’a to aw ye o ladegi, ka Matigi Ala, aw ta Ala hakɛ ta.

19Ni aw tagara kɛrɛ ra dugu dɔ kama, ni aw ta kɛrɛkɛjama ka o dugu lamini ka mɛɛn, aw kana jende se o yɔrɔ yirisun dɔ ma. Aw ye o yiriw denw domu; aw kana o tigɛ. Yala yiriw ye mɔgɔw le ye wa, ka na a kɛ ko aw bɛ olugu fana kɛrɛ? 20Nka aw k’a lɔn ko yiri minw den tɛ domu, aw bɛ se ka olugu le tigɛ ka o ben, ka o yiriw kɛ kɛrɛkɛminan dɔw ye ka dugu kɛrɛ, fɔ ka taga a to aw ye se sɔrɔ dugu kan.

21

Mɔgɔ min fagabaga ma lɔn

1Matigi Ala, aw ta Ala bɛna jamana min di aw ma k’a kɛ aw ta ye, ka aw to o jamana kɔnɔ, lon dɔ ni aw ka mɔgɔ dɔ su lanin ye foro dɔ kɔnɔ, ni aw m’a lɔn mɔgɔ min k’a faga, 2aw ye taga a fɔ aw ta dugu cɛkɔrɔbaw ni a kititigɛbagaw ye; olugu ye taga su layɔrɔ ni o yɔrɔ duguw bɛɛ kelen kelen cɛ suma. 3Dugu min yɔrɔ ka surun su ra, ni o dugu lɔnna, o dugu cɛkɔrɔbaw bɛna misiden musoman dɔ mina, min ma baara kɛ fɔlɔ, min ma sɛnɛ kɛ ka ye fɔlɔ. 4O ye taga ni o misi ye kɛnɛgbɛ dɔ ra, mɔgɔ ma yɔrɔ min sɛnɛ, ani siman ma dan yɔrɔ min na; kɔ dɔ ye sɔrɔ a yɔrɔ ra, kɔ min tɛ ja ka ye. Ni o sera yi, o ye misiden kan kari o kɔ ra.

5O kɔ, sarakalasebagaw, minw ye Levi ta mɔgɔw ye, olugu bɛ gbara ka na; sabu Matigi Ala, aw ta Ala ka olugu le ɲanawoloma ko o ye baara kɛ a ye, ka dugawu kɛ mɔgɔw ye Matigi Ala tɔgɔ ra. Ni sɔsɔri donna ko o ko ra mɔgɔw cɛ, walama ni mɔgɔ dɔ ka dɔ mandimi, sarakalasebagaw ta kuma le ka kan ka o kow bɛɛ ban.

6Dugu min yɔrɔ ka surun su ra, o dugu cɛkɔrɔbaw bɛɛ ye o tɛgɛ ko misi kan, o ka misi min kan kari kɔ ra. 7O kɔ, o y’a fɔ ko: «Anw boro ma nin cɛ faga, an ɲa fana m’a fagatɔ ye. 8E! Matigi Ala, sabari ka yafa i ta mɔgɔw, Izirayɛlimɔgɔw ma, i ka minw kunmabɔ. O bagara mɔgɔ jarakibari min ma k’a faga, i kana sɔn ka o fagari kunko ben i ta mɔgɔw, Izirayɛlimɔgɔw kan.» Ni o kɛra, o cɛ fagari jurumun bɛ kafari.

9O ra, o bagara mɔgɔ jarakibari min ma, k’a faga, o tigi fagari hakɛ bɛ bɔ aw kan, sabu ko minw terennin lo Matigi Ala ɲa kɔrɔ, aw ka o kɛ.

Muso minaninw ta furuko sariya

10Ni aw tagara kɛrɛ kɛ ni aw juguw ye, ni Matigi Ala ka o don aw boro, ni aw ka o dɔw mina ka na ni o ye, 11ni aw nana muso dɔ ye o mɔgɔ minaninw cɛ ra, min cɛ ka ɲi, ni a ko diyara aw ye, fɔ aw b’a fɛ k’a ta k’a kɛ aw muso ye, 12o tuma aw ye taga ni a ye aw ta so kɔnɔ. Aw y’a kun li, k’a sɔninfaraw tigɛ. 13A minana ni fani minw ye, a ye o faniw bɔ a yɛrɛ ra ka fani wɛrɛw don, ka to so kɔnɔ yi, k’a facɛ ni a bamuso su kasi fɔ karo kelen. O kɔ, aw bɛ se ka don a fɛ, k’a ta k’a kɛ aw muso ye.

14Nka o kɔ fɛ, ni a ko ma na diya aw ye tuun, aw y’a bla, a ye taga yɔrɔ min k’a diya. Aw man kan k’a fiyeere k’a wari mina, walama k’a mina i ko jɔn, sabu aw tun k’a kɛ aw muso ye ka ban.

Dencɛ fɔlɔ sariya

15Ni muso fla bɛ cɛ dɔ fɛ, kelen ko ka di a ye, nka tɔ kelen ko man di a ye, ni o muso fla bɛɛ ka dencɛw sɔrɔ a fɛ, muso min ko man di a ye, ni o le ka dencɛ fɔlɔ woro, 16ni a nana kɛ a borofɛnw taran ye a dencɛw ra tuma min na, a man kan k’a diyanyamuso dencɛ kɛ dencɛ fɔlɔ ye, ka dencɛ fɔlɔ ninyɔrɔ di o ma, k’a sɔrɔ muso min ko man di a ye, o dencɛ le ye dencɛ fɔlɔ ye. 17Muso min ko man di a ye dɛ, a ka kan ka lɔ a ra ko o dencɛ le ye a dencɛ fɔlɔ ye; a ka kan ka ninyɔrɔ fla di o ma, sabu ale le ye a ta baraka nɔ fɔlɔ ye; ale le ka kan ka kɔrɔya tɔnɔ sɔrɔ.

Den kanminabariw ta ko sariya

18Ni dencɛ dɔ bɛ cɛ dɔ fɛ, ni o den nana kɛ mɔgɔ murutinin ye, ani mɔgɔ kanminabari ye, a tɛ a facɛ kan mina, a tɛ a bamuso kan mina; hali ni o k’a bugɔ, a tɛ o kan mina, 19o den facɛ ni a bamuso ye a mina ka taga ni a ye o ta dugu cɛkɔrɔbaw fɛ, dugu donda21.19 Dugu donda le tun ye kititigɛyɔrɔ ye. ra.

20O ye a fɔ o ta dugu cɛkɔrɔbaw ye ko: «A flɛ, an dencɛ kɛra mɔgɔ murutinin ye, ani mɔgɔ kanminabari. A tɛ sɔn ka an kan mina, a b’a yɛrɛ blara dɔrɔmin na fana.» 21Ni o fɔra, o ta dugu cɛw bɛɛ ye kabakuruw ta ka o den bon fɔ k’a faga.

Aw ye o kɛ janko ka kojugu bɔ aw cɛ ra, janko Izirayɛlimɔgɔ tɔw bɛɛ ye o ko mɛn ka siran.

Mɔgɔ su dulonnin sariya

22Ni mɔgɔ dɔ ka kojugu dɔ kɛ min ka kan ni fagari ye, ni aw ka o tigi faga k’a su dulon yiri ra, 23aw kana a to a su ye si yiri ra. Aw ka kan k’a su lajigi k’a sutara o lon yɛrɛ ra, sabu mɔgɔ min fagara k’a su dulon yiri ra, o tigi danganin lo Ala fɛ. Matigi Ala, aw ta Ala ka jamana min di aw ma k’a kɛ aw ta ye, aw man kan ka o jamana lanɔgɔ fana.

22

Ɲɔgɔndɛmɛ sariya

1Ni aw dɔ ka aw balema ta misi walama a ta saga tununin ye, aw kana tɛmɛ a kɔrɔ; aw y’a mina ka taga a di a ma. 2Ni a kɛra ko aw balema yɔrɔ ka jan aw ra, walama ni aw m’a lɔn, o tuma aw ye o bɛgan to aw ta so, fɔ lon min na aw balema bɛna a ko fɔ; o tuma aw ye a di a ma. 3Ni aw ka aw balema ta fali tununin ye, walama a ta fani, walama ni aw k’a ta fɛn o fɛn tununin ye, aw ka kan ka o ko kelen le kɛ; aw man kan ka tɛmɛ a kɔrɔ ka taga.

4Ni aw ka aw balema ta fali walama a ta misi bennin ye sira ra, aw kana tɛmɛ a kɔrɔ ka taga, aw y’a dɛmɛ k’a lawuri.

Ko minw ma daga

5Muso man kan ka cɛfani don, cɛ fana man kan ka musofani don; sabu mɔgɔ o mɔgɔ bɛ o kɛ, Matigi Ala, aw ta Ala bɛ o tigi haramuya.

6Ni aw tɛmɛtɔ ka kɔnɔ dɔ ta ɲaga ye yiri ra, walama dugu ma, ni bamuso lanin bɛ a denw kan, walama a ta fanw kan, aw man kan ka bamuso ni denw bɛɛ mina ɲɔgɔn fɛ. 7Aw ye denw dɔrɔn le mina, ka bamuso to a ye taga. Ni aw b’a kɛ ten, Ala bɛna hɛra kɛ aw ye, ka aw sɔn si ra.

8Ni aw ka biribonkura lɔ, aw ka kan ka kogo dɔ kɛ k’a sanfɛyɔrɔ lamini, janko mɔgɔ dɔ kana na bɔ biribon kunna ka ben ka sa, ka o fagari hakɛ ben aw ta bon kan.

9Aw man kan ka siman suguya wɛrɛ dan aw ta rɛzɛnforo ra; ni o tɛ, aw ka siman min dan o, rɛzɛn yɛrɛ o, o bɛɛ ka kan ka bla danna Ala le ye.

10Aw man kan ka misi ni fali siri misidaba kelen na ka sɛnɛ kɛ.

11Aw kana sagasi ni lɛn jese ɲagami, ka o dan k’a kɛ fani ye ka o don.

12Aw ka kan ka jesejuruw siri aw ta deregebaw kun naani na.

Muso jarakiri sariya

13Ni cɛ dɔ ka muso dɔ furu, ka jɛn ni a ye, o kɔ, ni o muso ko nana gboya a ye, 14ni a ka kojugu dɔ faninya la muso ra k’a tɔgɔ cɛn, k’a fɔ ko: «Ne ka nin muso furu, nka ne jɛnna ni a ye minkɛ, ne m’a sɔrɔ so!» 15Ayiwa, ni a ka o fɔ, muso facɛ ni a bamuso ye taga ni muso ta lafani ye cɛkɔrɔbaw fɛ dugu donda ra, k’a yira ko muso furulon na, a tun sɔrɔra so. 16Muso facɛ ye a fɔ cɛkɔrɔbaw ye ko: «Ne ka ne denmuso di nin cɛ ma furu ra, nka sisan a ko gboyara a ye. 17A ka kojugu dɔw faninya la ne denmuso ra, ko ale m’a sɔrɔ so; k’a sɔrɔ ne denmuso ta lafani ye nin ye, min b’a yira ko a sɔrɔra so a furulon na.» O kɔ, muso ta mɔgɔw ye muso ta lafani foni k’a yira dugu cɛkɔrɔbaw ra. 18O tuma cɛkɔrɔbaw ye o cɛ mina ka bugɔ ni gbɛɲɛ ye. 19O kɔ, o ye warida dɔ ben a kan, warigbɛ kɛmɛ, ko a ye o di muso facɛ ma, sabu a ka Izirayɛli ta sunguruden dɔ le tɔgɔ cɛn. Muso ka kan ka to a fɛ; fɔ ka taga a sa a man kan k’a bla.

20Nka ni a kɛra ko cɛ ka min fɔ o ye can le ye, ni foyi ma sɔrɔ k’a yira ko muso tun sɔrɔra so, 21o tuma, o ye na ni a ye a facɛ ta bon donda ra, cɛw ye a bon ni kabakuru ye fɔ k’a faga, sabu a ka maroyakoba le kɛ Izirayɛlimɔgɔw cɛ ra; a ka jatɔya kɛ k’a to a facɛ ta so. Aw ye o kɛ janko ka kojugu bɔ aw cɛ ra.

Ko minw ma daga cɛ ni muso cɛ

22Ni cɛ dɔ minana k’a to a bɛ jɛnna ni muso furunin dɔ ye, o fla bɛɛ ka kan ka faga, cɛ min jɛnna ni muso ye, ani muso yɛrɛ. Aw ye o kɛ janko ka kojugu bɔ Izirayɛlimɔgɔw cɛ ra.

23Ni cɛ dɔ ka sunguru maminanin dɔ ye dugu kɔnɔ, ka jɛn ni a ye, 24aw ye o fla bɛɛ mina ka taga ni o ye dugu donda ra, ka o bon ni kabakuru ye ka o faga. Sunguru bɛ faga sabu a ma kule k’a to dugumɔgɔw ye a kulekan mɛn. Cɛ bɛ faga sabu a k’a mɔgɔɲɔgɔn dɔ ta muso le lebu. Aw ye o kɛ janko ka kojugu bɔ aw cɛ ra.

25Nka ni a kɛra ko cɛ bɛnna ni sunguru maminanin ye kongo le kɔnɔ, ka ben a kan yi, o tuma o cɛ kelen le ka kan ka faga. 26Aw kana foyi kɛ sunguru ra. A ma kojugu foyi kɛ min ka kan ni fagari ye; sabu a ta kɛra i ko mɔgɔ bɛ ben a mɔgɔɲɔgɔn kan cogo min na kongo kɔnɔ k’a faga. 27I n’a fɔ cɛ bɛnna ni sunguru ye kongo le kɔnɔ, a bɛ se ka kɛ ko sunguru kulera, nka mɔgɔ m’a kulekan mɛn, ka taga a bɔsi.

28Ayiwa, ni cɛ dɔ ka sunguru dɔ ye dugu kɔnɔ, min ma mamina, ni a benna a kan, ni o yera, 29o cɛ min jɛnna ni sunguru ye, ale ka kan ka warigbɛ bilooru sara sunguru facɛ ye. A ka kan fana ka sunguru ta k’a kɛ a muso ye, sabu a jɛnna ni a ye jagboya ra ka ban; fɔ ka taga a sa, a tɛ se k’a bla tuun fiyewu.

23

1Mɔgɔ si man kan ka jɛn ni a facɛ muso ye, k’a facɛ lebu.

Minw man kan ka don Ala ta jama cɛ ra

2Cɛ o cɛ bɔra cɛya ra* walama min cɛya tigɛra ka bɔ yi, o man kan ka don Matigi Ala ta jama cɛ ra.

3Mɔgɔ o mɔgɔ worora jɛnɛya sababu ra, o man kan ka don Matigi Ala ta jama cɛ ra. Hali a ta denw ta denw, fɔ ka taga se a ta duruja tannan ma, o man kan ka don Matigi Ala ta jama cɛ ra.

4Amɔnkaw ni Mohabukaw man kan ka don Matigi Ala ta jama cɛ ra fiyewu. O ta duruja si yɛrɛ le man kan ka don Matigi Ala ta jama cɛ ra; hali o ta denw ta denw, ka taga se a ta duruja tannan ma. 5Sabu aw bɔtɔ Misiran jamana ra, o ma na aw kunbɛn sira ra ni ji ni domuni ye. O ka wari di Behɔri dencɛ Balamu ma janko a ye na ka bɔ Petɔri, Mesopotami jamana ra, ka na aw danga. 6Nka Matigi Ala, aw ta Ala ma sɔn ka Balamu23.6 Balamu ta ko bɛ sɔrɔ Jateri kitabu kɔnɔ, a sura 5. lamɛn. Matigi Ala, aw ta Ala ka danga yɛlɛma k’a kɛ dugawu ye aw kan, sabu a bɛ aw kanu. 7O ra, ka aw to si ra, aw kana o ta hɛra ɲini, walama ka teriya don ni o ye le fiyewu.

8Nka aw man kan ka Edɔmukaw haramuya, sabu aw balemaw lo. Aw man kan ka Misirankaw fana haramuya, sabu aw tun bɛ lonanya ra o ta jamana ra. 9O ta duruja sabanan mɔgɔw bɛ se ka don Matigi Ala ta jama cɛ ra.

Ala ta mɔgɔw ta sigiyɔrɔ ka kan ka saninya

10Ni aw tagara kɛrɛ ra aw juguw kama, ni aw tagara sigi yɔrɔ dɔ ra, aw ye aw yɛrɛ kɔrɔsi, aw kana aw yɛrɛ lanɔgɔ.

11Ni lawa bɔnna cɛ dɔ fɛ su fɛ k’a lanɔgɔ, a ka kan ka bɔ tɔw cɛ ra ka taga to kɛnɛ ma. 12Wulada fɛ, a ye a yɛrɛ ko; ni tere benna, a bɛ sɔrɔ ka kori ni jama ye.

13Aw ka kan ka yɔrɔ dɔ labɛn aw ta sigiyɔrɔ kɔ fɛ, aw bɛ se ka taga so kɔ yɔrɔ min na. 14Aw ka kan ka daba dɔ bla aw ta minanw na, janko ni aw bɛ taga so kɔ, aw bɛ o kɛ ka dinga dɔ sogi, ka sokɔtaga kɛ, o kɔ, k’a datugu.

15Sabu Matigi Ala, aw ta Ala bɛ aw cɛ ra, a bɛ yaala aw cɛ ra, janko ka aw tanga, ka aw juguw kɛrɛ ka o don aw boro. O kosɔn aw sigiyɔrɔ ka kan ka saninya, janko Matigi Ala, aw ta Ala kana fɛn nɔgɔnin si ye aw cɛ ra; ni o tɛ, a bɛna ban aw ra.

Jɔnya sariya

16Ni jɔn dɔ bɔra a matigicɛ fɛ, ka na karifa aw dɔ ma, aw man kan k’a mina ka taga a di a matigicɛ ma. 17Aw y’a to a ye sigi aw fɛ; ni yɔrɔ min k’a diya, a ye to yi; ni dugu min k’a diya, a ye sigi yi. Aw man kan k’a minako juguya fana.

Jatɔya wari sariya

18Izirayɛli muso si, walama a cɛ si man kan ka jɛn ni josɔnbagaw ye k’a yɛrɛ bla jatɔya ra ni o ye. 19Muso ta jatɔya sara ta wari, walama cɛ ta jatɔya sara ta wari, aw man kan ka na ni o ye Matigi Ala, aw ta Ala batoyɔrɔ ra, ka na o kɛ ka dajuru dɔ dafa; sabu Matigi Ala, aw ta Ala bɛ o mɔgɔ suguya fla bɛɛ haramuya.

Jurudon sariya

20Aw man kan ka wari juru don aw balema dɔ ra ka tɔnɔ ɲini a ra, walama domunifɛn, walama mɔgɔ bɛ se ka fɛn o fɛn juru don ka tɔnɔ sɔrɔ a ra. 21Aw kɔni bɛ se ka juru don jamana wɛrɛ mɔgɔw ra ka tɔnɔ ɲini olugu fɛ, nka aw kana tɔnɔ ɲini aw balema dɔ fɛ. Ni o kɛra, aw bɛna taga don jamana min na k’a kɛ aw ta ye, ni aw sera yi, Matigi Ala, aw ta Ala bɛna baraka don aw ra aw ta kokɛtaw bɛɛ ra.

Dajuru sariya

22Ni aw ka dajuru ta Matigi Ala, aw ta Ala fɛ, aw kana mɛɛn ka o dajuru dafa. Sabu sigiya t’a ra, Matigi Ala, aw ta Ala bɛna aw ɲininka; o hakɛ fana bɛna kɛ aw kan. 23Ni aw ma dajuru ta, o tɛ jurumun ye. 24Nka ni aw ka kuma o kuma bɔ aw da ra, aw ka kan ka o kɛ k’a dafa, sabu aw yɛrɛ le ka aw ta dajuru ta aw yɛrɛ ma Matigi Ala, aw ta Ala fɛ ni aw yɛrɛ da ye.

Rɛzɛnw ni simanw sariya

25Ni aw donna aw balema dɔ ta rɛzɛnforo ra, aw bɛ se ka rɛzɛnmɔ domu ka fa aw sago ma. Nka aw man kan ka rɛzɛn bɔ k’a don aw ta minan kɔnɔ ka taga ni a ye.

26Ni aw donna aw balema dɔ ta simanforo ra fana, aw bɛ se ka simankisɛ dɔw bɔ ni aw boro ye ka o ɲimi; nka aw man kan ka wɔrɔsɔ don aw balema ta siman na k’a tigɛ ka taga ni a ye.

24

Furu sariya dɔw

1Ni mɔgɔ dɔ ka muso dɔ furu, o kɔ fɛ ni o muso ko ma na diya a ye tuun, sabu muso ka ko dɔ kɛ min ma bɛn, o cɛ ye furusasɛbɛ dɔ kɛ, ka o di o muso ma, k’a bla, a ye taga ka bɔ a ta so kɔnɔ. 2Ni muso tagara ka bɔ a ta so kɔnɔ, ka taga furu cɛ wɛrɛ ma, 3ni a ko ma na diya o cɛ fana ye, ni ale fana ka furusasɛbɛ dɔ kɛ ka o di o muso kelen ma, k’a bla, ko a ye taga ka bɔ a ta so kɔnɔ, walama o cɛ flanan min k’a furu ni o sara, 4o tuma cɛ fɔlɔ min tun kɔnna k’a bla, ale tɛ se ka muso ta k’a kɛ a muso ye tuun, sabu o muso saninyanin tɛ tuun. Ni a k’a ta, o bɛ kɛ ko haramunin le ye Matigi Ala ɲa kɔrɔ. Matigi Ala, aw ta Ala bɛna jamana min di aw ma k’a kɛ aw ta ye, aw man kan ka hakɛ si bla o jamana kan.

5Ni cɛ o cɛ ka musokura furu, aw man kan ka o bla ka taga kɛrɛkɛyɔrɔ ra, walama k’a jagboya ka forobabaara dɔ kɛ. A ka kan ka to a yɛrɛ ma so kɔnɔ fɔ san kelen, janko a ka muso min furu, a ni o ye ɲɔgɔn diyabɔ.

Ɲɔgɔntɔɲɔri sariya

6Aw man kan ka aw mɔgɔɲɔgɔn ta wugu ni a wuguden bɛɛ mina a ra ka aw ta juru tɔnɔmasigi; aw man kan ka hali wuguden dɔrɔn mina. Ni aw ka o kɛ, a kɛra i n’a fɔ aw ka o tigi ta baro sɔrɔsababu le mina a ra ka aw ta juru tɔnɔmasigi.

7Ni aw ka Izirayɛlimɔgɔ dɔ ye, min k’a balema Izirayɛlimɔgɔ dɔ sonya, k’a kɛ a ta jɔn ye, walama k’a fiyeere, aw ka kan ka o son faga. Aw ye o kɛ janko ka kojugu bɔ aw cɛ ra.

Farirabana sariya

8Aw ye aw yɛrɛ kɔrɔsi farirabanaw ra. Levi ta mɔgɔw, minw ye sarakalasebagaw ye, ni olugu ka min fɔ aw ye, aw ye o kɛ a cogo ra. Ne ka min fɔ o ye, aw y’a kɛ ka kaɲa ni o le ye.

9Aw bɔtɔ Misiran, Matigi Ala, aw ta Ala ka min kɛ Mariyamu na ka aw to sira ra, aw ye aw hakiri to o ra.

Fagantanw minacogo

10Ni aw ka fɛn dɔ juru don aw mɔgɔɲɔgɔn na, ni a ka kɛ fɛn o fɛn ye, ni a ko a bɛna fɛn min kɛ ka o juru tɔnɔmasigi, aw man kan ka taga don a ta bon kɔnɔ ka o ta aw yɛrɛ ma. 11Ni aw tagara a fɛ, aw ye to kɛnɛ ma. Aw ka juru don ale min na, ale yɛrɛ le bɛna bɔ ni o fɛn ye kɛnɛ ma ka na a di aw ma. 12Ni ɲanibagatɔ lo, aw man kan ka si ni a borofɛn ye aw boro. 13Ni tere benna, aw ye taga a ta deregeba di a ma, janko a ye se k’a yɛrɛ datugu ni a ye su fɛ ka sunɔgɔ. Ni o kɛra, a bɛna dugawu kɛ aw ye; o fana bɛna kɛ koɲuman ye Matigi Ala, aw ta Ala ɲa kɔrɔ.

14Aw kana aw ta baaraden ɲanibagatɔ fagantan tɔɲɔ, ni a kɛra aw balema Izirayɛlimɔgɔ dɔ ye, walama lonan dɔ, min siginin bɛ aw ta jamana ra, aw ta dugu kɔnɔ. 15Aw ka kan k’a ta tere baara sara di a ma sani tere ye ben; sabu ɲanibagatɔ lo, a kɔrɔtɔninba bɛ o wari le makɔnɔna; ni o tɛ, ni a kulera ni aw tɔgɔ ye ka Matigi Ala wele, o hakɛ bɛ to aw kan.

16Aw man kan ka facɛman faga den ta jurumun kosɔn; aw man kan ka den fana faga facɛman ta jurumun kosɔn. Bɛɛ ka kan ka faga a yɛrɛ ta jurumun le kosɔn.

17Aw man kan ka lonanw, ani feritaw tɔɲɔ; aw man kan ka muso cɛ sanin ta fani mina a ra ka aw ta juru tɔnɔmasigi. 18Aw ye aw hakiri to a ra ko aw tun bɛ jɔnya ra Misiran, ko Matigi Ala, aw ta Ala le ka aw kunmabɔ o ra; o kosɔn ne bɛ nin ciw fɔ aw ye ko aw ye o kɛ.

19Ni aw ka aw ta siman tigɛ ka ɲina siman kansiri dɔ kɔ foro kɔnɔ, aw man kan ka sekɔ ka taga o ta tuun. Aw ye o to yi, o bɛ kɛ lonanw ni feritaw ta ye, ani muso cɛ saninw. Ni o kɛra, Matigi Ala, aw ta Ala bɛna baraka don aw ra; ni aw ka aw boro don baara o baara ra, o bɛ ɲa.

20Ni aw ka aw ta oliviyesunw yuguyugu k’a denw burun, den minw tora yiri ra, ni o ma ben, aw man kan ka sekɔ ka taga olugu tigɛ tuun. Aw ye o to yi, o bɛ kɛ lonanw ni feritaw ta ye, ani muso cɛ saninw.

21Ni aw ka aw ta rɛzɛnmɔw tigɛ, rɛzɛn minw tora yiri ra, aw man kan ka sekɔ ko aw bɛ olugu tigɛ tuun. Aw ye o to yi, o bɛ kɛ lonanw ni feritaw ta ye, ani muso cɛ saninw.

22Aw ye aw hakiri to a ra, ko aw tun bɛ jɔnya ra Misiran jamana ra; o kosɔn ne bɛ nin ciw fɔ aw ye ko aw ye o kɛ.

25

Bugɔri sariya

1Ni kɛrɛ donna mɔgɔ fla cɛ, o fla ye taga kititigɛyɔrɔ ra, kititigɛbagaw b’a kiti tigɛ. Jo bɛ min fɛ, o bɛ o labla; min jarakira, o bɛ kiti ben o kan. 2Min jarakira, ni o ka kan ni bugɔri le ye, o tuma kititigɛbaga ye a la dugu ma, o ye a bugɔ ni gbɛɲɛ ye ale yɛrɛ ɲa na. A ta kojugu ka kan ni gbɛɲɛ da hakɛya min ye, o gbɛɲɛ da le bɛ bɔ a ra. 3Nka a man kan ka tɛmɛ gbɛɲɛ ɲa binaani kan; ni o tɛ, ni aw k’a bugɔ ka tɛmɛ o kan, aw bɛna aw balema lamaroya ka tɛmɛ a dan kan.

Misi ta baara sariya

4Ni aw ka misi bla ko a ye siman dɔndɔn k’a kisɛ bɔ, aw man kan ka a da siri.

Balemaw ta furu sariya

5Ni balemacɛ fla bɛ ɲɔgɔn fɛ, ni kelen nana sa, k’a sɔrɔ a ma den to a kɔ, o muso man kan ka bɔ lu kɔnɔ ka taga furu cɛ wɛrɛ ma. A cɛ balemacɛ le ka kan k’a ta, k’a furu k’a kɛ a muso ye, k’a balemacɛ lɔyɔrɔ fa. 6A bɛna dencɛ fɔlɔ min sɔrɔ, o bɛ jate i ko banbaga dencɛ; banbaga tɔgɔ le bɛ la o ra, janko a tɔgɔ kana tunu ka bɔ Izirayɛlimɔgɔw cɛ ra.

7Nka ni cɛ min t’a fɛ k’a balemacɛ muso ta, o tuma o muso ka kan ka taga cɛkɔrɔbaw fɛ dugu donda ra, ka taga a fɔ o ye ko: «Ne cɛ balemacɛ ma sɔn k’a balemacɛ tɔgɔ lawuri Izirayɛlimɔgɔw cɛ ra. A t’a fɛ ka ne ta, k’a balemacɛ lɔyɔrɔ fa ni ne ye.» 8O tuma cɛkɔrɔbaw ye cɛ wele ka kuma a fɛ. Ni a belen tora a ta kuma kan, ko a t’a fɛ ka muso furu le fiyewu, 9o tuma muso ye gbara a ra cɛkɔrɔbaw ɲa na, ka o cɛ ta sanbara sen kelen bɔ a sen na, ka daji tu a ɲa ra. O kɔ, a ye a fɔ a ma ko: «Mɔgɔ min t’a fɛ ka den sɔrɔ a balemacɛ ye janko a balemacɛ tɔgɔ kana tunu, nin le bɛ kɛ o tigi ra.» 10Izirayɛli jamana ra, mɔgɔw bɛna to ka o cɛ ta somɔgɔw wele ko cɛ sanbara bɔnin ta somɔgɔw.

Muso man kan ka don cɛ fla ta kɛrɛ ra

11Ayiwa, ni cɛ fla bɛ kɛrɛ ra, ni kelen ta muso k’a ye ko o bɛ ale ta cɛ bugɔra, ni a nana ko a bɛna a cɛ dɛmɛ k’a bɔsi ka bɔ a kɛrɛkɛɲɔgɔn boro, ni a k’a cɛ kɛrɛkɛɲɔgɔn mina a cɛya ra, 12aw ka kan ka o muso boro tigɛ; aw kana makari a ra fiyewu.

Jago sariya

13Sumanikɛfɛn suguya fla man kan ka sɔrɔ aw ta bɔrɔ kɔnɔ, ka kelen gbiriya, ka kelen fiyɛnya. 14Sumanikɛminan suguya fla man kan ka sɔrɔ aw ta so, ka kelen bonya, ka kelen dɔgɔya. 15Aw ta sumanikɛfɛn ka kan ka gbiriya ka bɛn ni a cogo ye; aw ta sumanikɛminan fana ka kan ka bonya ka bɛn ni a cogo ye. Ni o kɛra, Matigi Ala, aw ta Ala bɛna jamana min di aw ma, aw bɛna sijan sɔrɔ o jamana ra; 16sabu mɔgɔ o mɔgɔ bɛ o kow kɛ, mɔgɔ o mɔgɔ bɛ janfa kɛ, Matigi Ala, aw ta Ala bɛ olugu bɛɛ haramuya.

Amalɛki ta mɔgɔw ta ko

17Amalɛki ta mɔgɔw ka min kɛ aw ra ka aw to sira ra, aw bɔtɔ Misiran, aw ye aw hakiri to o ra. 18Ka aw sɛgɛnin ni aw baraka bannin to, o nana kun aw ra sira ra; aw ta mɔgɔ minw bɛɛ tun bɛ kɔ fɛ, o benna olugu kan, hali o ma siran Ala ɲa. 19O kosɔn aw jugu minw bɛ aw laminiw na, ni Matigi Ala, aw ta Ala nana aw kisi ka bɔ olugu bɛɛ boro tuma min na, Matigi Ala, aw ta Ala bɛna jamana min di aw ma k’a kɛ aw sigiyɔrɔ ye, ani k’a kɛ aw ta ye, ni a nana laganfiya di aw ma o jamana ra, o tuma ra aw ka kan ka Amalɛki ta siya tɔgɔ tunu ka bɔ dugukolo kan pewu; aw kana ɲina o kɔ.

26

Siman fɔlɔ sarakaw dicogo

1Matigi Ala, aw ta Ala bɛna jamana min di aw ma k’a kɛ aw ta jamana ye, ni aw nana taga se o jamana ra, ka o jamana mina ka sigi a ra tuma min na, 2o tuma, Matigi Ala, aw ta Ala ka o jamana min di aw ma, ni aw ka siman o siman sɔrɔ o jamana dugukolo ra, aw ye o siman bɛɛ kun fɔlɔw bɔ, ka o kɛ segi dɔ kɔnɔ. Matigi Ala, aw ta Ala bɛna yɔrɔ min ɲanawoloma, k’a tɔgɔ la o yɔrɔ ra, aw ye taga ni a ye o yɔrɔ ra. 3Sarakalasebaga min bɛ sarakalasebagaya ra o wagati ra, aw ye taga ale fɛ, ka taga a fɔ a ye ko: «Ne b’a fɔ Matigi Ala, i ta Ala ye bi ko Matigi Ala tun karira ko a bɛna jamana min di an bɛmaw ma, ko ne donna o jamana ra.» 4Sarakalasebaga bɛna segi mina aw boro k’a bla Matigi Ala, aw ta Ala ta sarakabɔnan ɲa fɛ. 5O kɔ, aw bɛna kuma ta k’a fɔ Matigi Ala, aw ta Ala ɲa kɔrɔ tuun ko: «Ne bɛmacɛ tun ye Arameka le ye, a tun bɛ yaala ni a ta bɛganw ye yɔrɔw ɲa fɛ. A tun tagara Misiran ni mɔgɔ dama dama ye, ka taga sigi yi; k’a to yi, a ta mɔgɔw cayara ka na kɛ siyaba ye, ani siya barakaman. 6Misirankaw ka an minako juguya, ka an tɔɔrɔ; o ka an bla jagboyabaaraw ra. 7An kasira ka Matigi Ala, an bɛmaw ta Ala tɔgɔ wele. Matigi Ala ka an kasikan mɛn; o tun ka an minako juguya, ka sɛgɛ ni ɲani min la an kan, a ka o ye. 8Matigi Ala ka an labɔ Misiran a ta sebagaya ni a ta fanga baraka ra, ka kobaw kɛ ka siranyaba bla mɔgɔw ra, ka tagamasiyɛnw ni kabakow kɛ. 9A blara an ɲa ka na ni an ye nin yɔrɔ ra, ka na nin jamana di an ma, nɔnɔ ni li bɛ woyo jamana min na. 10Ayiwa, Matigi Ala, sisan a flɛ i ka o dugukolo min di ne ma, ne nana o siman kun fɔlɔw di i ma.»

O kuma fɔnin kɔ, aw bɛ o fɛnw bla Matigi Ala, aw ta Ala ɲa kɔrɔ, ka aw kinbiri gban Matigi Ala, aw ta Ala ɲa kɔrɔ k’a bato. 11O kɔ, aw ni Levi ta mɔgɔw, ani lonan minw bɛ ni aw ye, aw bɛ ɲagari ɲɔgɔn fɛ; Matigi Ala, aw ta Ala ka fɛnɲuman minw bɛɛ di aw ni aw ta somɔgɔw ma, aw ye ɲagari o kosɔn.

San saba ta yaga

12Ayiwa, ni san fla tɛmɛna, a sabanan, o bɛ kɛ yagabɔ san ye26.12 San o san o tun bɛ yaga bɔ k’a di Ala ma, nka san saba o san saba, o tun bɛ yagaw bla danna, ka o di Levi ta mɔgɔw ma, ani lonanw, ani feritaw, ani muso cɛ saninw.. Ni aw nana aw ta simanw bɛɛ yaga bɔ ka ban, aw ye o yagaw di Levi ta mɔgɔw ma, ani lonanw, ani feritaw, ani muso cɛ saninw. Olugu bɛna o domu aw ta dugu kɔnɔ ka fa.

13O tuma aw bɛna nin kuma fɔ Matigi Ala, aw ta Ala ɲa kɔrɔ, ko: «Matigi Ala, fɛn o fɛn tun ka kan ka di Ala ma, ne ka o bɛɛ labɔ ne ta so; ne ka o di Levi ta mɔgɔw ma, ani lonanw, ani feritaw, ani muso cɛ saninw. I ka ci minw fɔ ne ye, ne k’a kɛ ka kaɲa ni o ye. Ne ma i ta sariya si cɛn, ne fana ma ɲina o si kɔ. 14Ne ma nin yaga dɔ domu ka ne to sangako dɔ ra, ne saninyabari ma maga a dɔ ra, ne m’a dɔ di saraka ye su dɔ kosɔn fana. Ne ka Matigi Ala, ne ta Ala kan mina; a ka fɛn o fɛn fɔ, ne ka o bɛɛ kɛ. 15O ra, Matigi Ala, ka i to i ta yɔrɔ saninman kɔnɔ, san fɛ, i ta mɔgɔw, Izirayɛlimɔgɔw flɛ, ka baraka don o ra; i ka jamana min di an ma, baraka don o jamana ra, i n’a fɔ i tun karira an bɛmaw ye cogo min na, ko i bɛna o jamana di o ma, nɔnɔ ni li bɛ woyo jamana min na.»

Ala ta sariyaw sira tagamacogo

16Ayiwa, Matigi Ala, aw ta Ala b’a fɔ aw ye bi ko aw ye a ta sariyaw ni a ta kolatigɛninw bɛɛ kɛ. Aw ka kan k’a sira tagama ka ɲa ni aw jusukun bɛɛ ye, ani aw nin bɛɛ. 17Aw k’a latigɛ bi, k’a fɔ ko Matigi Ala le ye aw ta Ala ye, ko aw bɛna a ta sira tagama, ko aw bɛna a ta cifɔninw ni a ta kumaw ni a ta kolatigɛninw bɛɛ kɛ, k’a kan mina. 18Bi, Matigi Ala fana k’a latigɛ k’a fɔ ko aw ye a ta mɔgɔw ye; a ka layiri ta ko aw le bɛna kɛ a ta mɔgɔ kanuninw ye, minw ko ka gbɛlɛn a ma, ko aw ka kan k’a ta kumaw bɛɛ sira tagama. 19Ni o kɛra, a ka siya minw bɛɛ dan, a bɛna aw ta bonya ni aw tɔgɔ ni aw ta dawula tɛmɛ o siyaw bɛɛ ta kan pewu, janko aw ye kɛ Matigi Ala, aw ta Ala ta siya saninman ye, i n’a fɔ a tun k’a fɔ aw ye cogo min na.

27

Dugawu ni danga

Ebali kuru ta tagamasiyɛn kabakuru

1Ayiwa, Musa ni Izirayɛli cɛkɔrɔbaw ka nin ciw fɔ Izirayɛlimɔgɔw ye, ko: «Ne bɛ nin kuma minw bɛɛ fɔ aw ye bi, aw ye o bɛɛ sira tagama. 2Matigi Ala, aw ta Ala bɛna jamana min di aw ma, ni aw nana Zuridɛn ba tigɛ, ka taga don o jamana ra, aw bɛna kabakuruba dɔw lɔlɔ, ka o mun ka o gbɛ. 3Matigi Ala, aw ta Ala bɛna jamana min di aw ma, ni aw nana Zuridɛn ba tigɛ, ka taga don o jamana ra, nɔnɔ ni li bɛ woyo o jamana min na, i n’a fɔ aw bɛmaw ta Ala k’a fɔ aw ye cogo min na, o tuma aw ye nin sariya ta kumaw bɛɛ sɛbɛ o kabakuruw kan.

Ebali kuru sarakabɔnan

4«Ni aw nana Zuridɛn ba tigɛ, ne k’a fɔ aw ye bi ko aw ye o kabakuru minw lɔlɔ, aw ye o kabakuruw lɔlɔ Ebali kuru kan, ka o mun ka o gbɛ. 5Aw ye sarakabɔnan dɔ lɔ fana Matigi Ala, aw ta Ala ye o yɔrɔ ra, ni kabakuruw ye; aw man kan ka nɛgɛ se o kabakuruw ma, ko aw bɛ o lɛsɛ. 6Aw ka kan ka Matigi Ala, aw ta Ala ta sarakabɔnan lalaga ni kabakuru kulugutuw le ye. Aw ye saraka jɛnitaw* bɔ Matigi Ala, aw ta Ala ye o sarakabɔnan kan. 7Aw ye ninsɔndiya sarakaw* fana bɔ, ka domuni kɛ ka ɲagari Matigi Ala, aw ta Ala ɲa kɔrɔ.

8«Aw ka kan ka nin sariya ta kumaw bɛɛ sɛbɛ o kabakuruw kan, k’a sɛbɛ k’a dakaɲa ka ɲa kosɛbɛ.»

9Musa ni Levi ta mɔgɔ minw ye sarakalasebagaw ye, olugu kumana Izirayɛlimɔgɔw bɛɛ fɛ, ko: «Izirayɛlimɔgɔw, aw ye aw toro malɔ ka lamɛnni kɛ! Bi aw kɛra Matigi Ala, aw ta Ala ta mɔgɔw le ye. 10Aw ka kan ka Matigi Ala, aw ta Ala kan lamɛn, ani ne bɛ a ta kumaw, ani a ta sariya minw fɔra aw ye bi, aw ye o bɛɛ sira tagama.»

Danga kumaw

11O lon kelen bɛɛ ra, Musa ka nin ciw fɔ Izirayɛlimɔgɔw ye:

12Ni aw nana Zuridɛn ba tigɛ, o tuma Simeyɔn, ani Levi, ani Zuda, ani Isakari, ani Yusufu, ani Boniyaminu ta gbaw, olugu bɛna lɔ Garizimu kuru kan ka dugawu kumaw fɔ mɔgɔw ye. 13Rubɛn, ani Gadi, ani Asɛri, ani Zabulɔn, ani Dan, ani Nɛfitali, olugu ta gbaw bɛna taga lɔ Ebali kuru kan, ka danga kumaw fɔ.

14O tuma, Levi ta mɔgɔw bɛna kuma ta k’a fɔ Izirayɛlimɔgɔw ye ni kanba ye, ko:

15«Mɔgɔ min bɛ fɛn dɔw lɛsɛ ka o kɛ batofɛn dɔ ye, walama ka nɛgɛ yeele k’a kɛ fɛn dɔ bisigiya ye, ka o bla yɔrɔ dogonin dɔ ra k’a bato, k’a sɔrɔ Matigi Ala bɛ o fɛn lalaganinw ɲɔgɔn haramuya, Ala ye o tigi danga.» Mɔgɔw bɛɛ y’a jaabi, k’a fɔ ko: «Amina!»

16«Mɔgɔ min b’a facɛ ni a bamuso mafiyɛnya, Ala ye o tigi danga.» Mɔgɔw bɛɛ y’a fɔ ko: «Amina!»

17«Mɔgɔ min b’a mɔgɔɲɔgɔn ta yɔrɔ dan yɛlɛma ka dɔ bɔ a ta yɔrɔ ra, Ala ye o tigi danga.» Mɔgɔw bɛɛ y’a fɔ ko: «Amina!»

18«Mɔgɔ min bɛ fiyentɔ ta sira latunu a ma Ala ye o tigi danga.» Mɔgɔw bɛɛ y’a fɔ ko: «Amina!»

19«Mɔgɔ min bɛ lonan tɔɲɔ, walama ferita, walama muso cɛ sanin, Ala ye o tigi danga.» Mɔgɔw bɛɛ y’a fɔ ko: «Amina!»

20«Mɔgɔ min bɛ la ni a facɛ muso ye, Ala ye o tigi danga, sabu a k’a facɛ le lebu.» Mɔgɔw bɛɛ y’a fɔ ko: «Amina!»

21«Mɔgɔ min bɛ la ni bɛgan ye, bɛgan min o min, Ala ye o tigi danga.» Mɔgɔw bɛɛ y’a fɔ ko: «Amina!»

22«Mɔgɔ min bɛ la ni a balemamuso ye, a facɛ denmuso, walama a bamuso denmuso, Ala ye o tigi danga.» Mɔgɔw bɛɛ y’a fɔ ko: «Amina!»

23«Mɔgɔ min bɛ la ni a muso bamuso ye, Ala ye o tigi danga.» Mɔgɔw bɛɛ y’a fɔ ko: «Amina!»

24«Mɔgɔ min bɛ dogo k’a mɔgɔɲɔgɔn faga, Ala ye o tigi danga.» Mɔgɔw bɛɛ y’a fɔ ko: «Amina!»

25«Mɔgɔ min bɛ wari mina janko ka mɔgɔ jarakibari faga, Ala ye o tigi danga.» Mɔgɔw bɛɛ y’a fɔ ko: «Amina!»

26«Mɔgɔ min tɛ a janto nin sariya ta kumaw ra, k’a sira tagama, Ala ye o tigi danga.» Mɔgɔw bɛɛ y’a fɔ ko: «Amina!»

28

Ala kanminari tɔnɔ ye dugawu ye

1Ayiwa, ni aw ka Matigi Ala, aw ta Ala kan mina kosɛbɛ, ani ne bɛ a ta kuma minw fɔra aw ye bi, ni aw ka o bɛɛ sira tagama ka ɲa, o tuma Matigi Ala, aw ta Ala bɛna aw ta siya kɔrɔta ka tɛmɛ dugukolo siya tɔw bɛɛ kan pewu. 2Ni aw kɔni ka Matigi Ala, aw ta Ala kan mina, nin dugawuw bɛɛ bɛna jigi aw kan ka tugu aw kɔ yɔrɔ bɛɛ.

3Ala bɛna baraka don aw ra duguw kɔnɔ,

ka baraka don aw ra kongow ra.

4A bɛna baraka don aw ra ka aw ta denw caya,

ka baraka don aw ra ka aw ta simanw fana ɲa;

a bɛna baraka don aw ta bɛganw na:

misiw, ani sagaw, ani baw,

k’a to o ye bugu.

5A bɛna baraka don aw ra ka aw ta segiw fa siman na,

ka aw ta domuni caya.

6A bɛna baraka don aw ra aw tagatɔ,

ka baraka don aw ra aw sekɔtɔ.

7Aw jugu minw bɛna wuri aw kama, Matigi Ala bɛna a to aw ye se sɔrɔ olugu bɛɛ kan. O bɛna jɛn ka na aw kama sira kelen le fɛ, nka o bɛna bori aw ɲa ka yɛrɛgɛ ka taga sira wolonfla fɛ.

8Matigi Ala bɛna baraka lajigi aw kan, ka aw ta bondow fa, ka aw bororabaaraw bɛɛ ɲa. A bɛna jamana min di aw ma, a bɛna baraka don aw ra o jamana ra.

9Ni aw ka Matigi Ala, aw ta Ala ta kumaw lamɛn, ani a ka sira min yira aw ra, ni aw ka o sira tagama, a bɛna aw kɛ a ta siya saninman ye, i n’a fɔ a karira aw ye cogo min na. 10Ni o kɛra, dugukolo siya tɔw bɛɛ bɛna a ye ko aw ye Matigi Ala ta mɔgɔw le ye. O bɛna siran aw ɲa. 11Matigi Ala karira ka layiri ta aw bɛmaw ye ko a bɛna jamana min di aw ma, a bɛna aw borofɛnw ɲa ka o caya o jamana ra. A bɛna den caman di aw ma, ka aw ta bɛganw caya, ka aw ta simanw ɲa kosɛbɛ. 12Matigi Ala bɛna a ta sanjiɲuman bɔyɔrɔw dayɛlɛ sankolo ra aw ye, ka sanji ben dugukolo kan a wagati ra; aw bɛna baara o baara kɛ, a bɛna baraka don o bɛɛ ra. Aw bɛna juru don jamana caman na, nka aw tɛna juru ta mɔgɔ si fɛ. 13Matigi Ala bɛna aw le bla siya tɔw ɲa fɛ; aw tɛna kɛ kɔ fɛ ka ye. Aw bɛna kɛ tɔw kunna tuma bɛɛ, aw tɛna kɛ o jukɔrɔ fiyewu. Nka ne bɛ Matigi Ala, aw ta Ala ta kuma minw fɔ aw ye bi, aw ka kan ka o lamɛn, ka o sira tagama ka ɲa kosɛbɛ. 14Ne bɛ ci minw bɛɛ fɔ aw ye bi, aw man kan ka mabɔ o ra ka taga aw kininboro fɛ walama ka taga aw numanboro fɛ, ka tugu batofɛn wɛrɛw kɔ, ka olugu bato.

Ala kanblari tɔnɔ ye danga ye

15Nka ni aw ma Matigi Ala, aw ta Ala kan lamɛn, ani ne bɛ a ta kuma ni a ta sariya minw bɛɛ fɔra aw ye bi, ni aw ma o sira tagama ka ɲa kosɛbɛ, o tuma danga ko minw bɛɛ bɛna se aw ma ka aw mina, o flɛ nin ye:

16Ala bɛna aw danga duguw kɔnɔ,

ka aw danga kongow ra.

17A bɛna aw danga, ka aw ta segiw lakolon to,

ka aw domunintanya.

18A bɛna aw danga ka aw kɛ densɔrɔbariw ye,

ka aw danga, k’a to aw ta siman kana ɲa;

a bɛna aw danga, k’a to aw ta bɛganw,

misiw, ani sagaw, ani baw,

o si kana bugu.

19A bɛna aw danga aw tagatɔ,

ka aw danga aw sekɔtɔ.

20Matigi Ala bɛna danga ben aw kan, ka kɔnɔnɔfiri ni gbɛlɛyabaw la aw kan aw ta kokɛtaw bɛɛ ra, fɔ ka taga aw halaki, ka aw bɛɛ ban yɔrɔnin kelen na, sabu aw ta kɛwalejuguw kosɔn, aw bɔra Matigi Ala kɔ. 21Aw bɛna taga don jamana min na k’a mina, Matigi Ala bɛna banajuguw bla aw ra o jamana ra, fɔ ka taga aw halaki ka aw ban. 22O banajuguba bɛna aw fasa, ka kɛ farigban ye aw ra, ka aw fari funufunu, ka aw fari jɛnijɛni. Ja ni simancɛnbana dɔw fana bɛna aw ta simanw bɛɛ cɛn. Bana bɛna aw tɔɔrɔ fɔ ka taga aw halaki ka ban. 23Sankolo bɛna ja aw kunna i ko siranɛgɛ, ka dugukolo ja aw sen kɔrɔ i ko nɛgɛ. 24Matigi Ala bɛna aw ta jamana sanji kɛ gbangban ni buguri le ye. O le bɛna jigi aw kan ka bɔ san fɛ, fɔ ka taga aw halaki.

25Matigi Ala bɛna a to aw juguw ye se aw ra. Aw bɛna jɛn ka taga o kama sira kelen fɛ; nka aw bɛna bori o ɲa ka yɛrɛgɛ ka taga sira wolonfla le fɛ. Ni dugukolo siyaw nana aw ta cogo ye, o bɛɛ ja bɛna tigɛ. 26Aw suw le bɛna kɛ kɔnɔw ni waraw bɛɛ ta baro ye; mɔgɔ si tɛna o gbɛn aw ra. 27Matigi Ala bɛna Misirankaw ta sumuniw ɲɔgɔn bla aw ra, ani koko, ani sɔninya, ani kaba min tɛ se ka kɛnɛya. 28A bɛna kunkolowuri bla aw ra; a bɛna aw ɲa fiyen, ka hakiriɲagami bla aw ra. 29Teregban fɛ, aw bɛna mɔmɔri le kɛ, i ko fiyentɔw b’a kɛ cogo min na. Ni aw ka ko o ko kɛ, o si tɛna ɲa. Lon o lon, o bɛna aw tɔɲɔ, ka aw borofɛnw bɛɛ cɛ; mɔgɔ si tɛna sɔrɔ ka aw bɔ aw juguw boro.

30Aw bɛna muso dɔ mamina, nka cɛ wɛrɛ bɛna jɛn ni a ye. Aw bɛna bonkura lɔ, nka aw tɛna si a kɔnɔ. Aw bɛna rɛzɛnforo sɛnɛ, nka aw tɛna a den diyabɔ. 31O bɛna aw ta misiw mina ka o kannatigɛ aw yɛrɛ ɲa na, nka aw tɛna a sogo dɔ sɔrɔ k’a domu. O bɛna aw ta faliw mina aw yɛrɛ ɲa na ka taga ni o ye, o fana tɛna o sekɔ aw ma tuun. Aw ta sagaw bɛna mina ka di aw juguw ma; mɔgɔ si tɛna sɔrɔ ka o bɔ o boro. 32O bɛna aw dencɛw ni aw denmusow mina ka taga o di jamana wɛrɛ mɔgɔw ma. Aw bɛna to ka o ɲanaflɛ lon o lon, fɔ ka taga aw ɲadenw sɛgɛ flɛri ra, nka se tɛna kɛ aw ye ka foyi kɛ. 33Aw ma siya minw lɔn, olugu le bɛna aw ta dugukolo siman domu, ka aw ta baara tɔnɔ domu. O bɛna aw tɔɲɔ le lon o lon, ka aw minako juguya kosɛbɛ. 34Aw ɲa bɛna ko minw ye, o laban bɛna aw kɛ fatɔw ye. 35Matigi Ala bɛna jorijugu dɔw bla aw ra, jori minw tɛ se ka kɛnɛya. A bɛ damina aw kinbirikunw ni aw wotow ra, ka yɛrɛgɛ aw fari bɛɛ ra, k’a ta aw sentɛgɛ ra, ka taga a bla fɔ aw kuncɛ ra.

36Aw ka aw ta masacɛ min sigi, Matigi Ala bɛna aw ni o masacɛ bɛɛ lataga siya dɔ wɛrɛ ta jamana ra, aw ni aw bɛmaw si ma siya min lɔn. Aw bɛna ala wɛrɛw bato o yɔrɔ ra, ala minw tɛ foyi ye ni yiri ni kabakuru tɛ. 37Matigi Ala bɛna aw lataga siya minw bɛɛ ta jamana ra, olugu bɛna kaba aw ra; o bɛna aw tɔgɔ don o ta zanaw ra, ka yɛrɛko aw ma.

38Aw bɛna siman caman dan aw ta foro ra, nka aw bɛna siman fitini dɔrɔn le sɔrɔ ka o tigɛ, sabu tɔnw bɛna a domu. 39Aw bɛna rɛzɛnw sɛnɛ, ka baara kɛ o rɛzɛnforow ra, nka aw tɛna a rɛzɛnji sɔrɔ k’a min; aw tɛna rɛzɛnmɔ foyi sɔrɔ a ra, sabu tumuw bɛna a domu. 40Oliviyesunw bɛna kɛ aw ta jamana yɔrɔ bɛɛ ra, nka aw tɛna turu foyi sɔrɔ a ra; aw tɛna hali fitini sɔrɔ ka aw fari mun ni a ye, sabu a denw bɛɛ gberen bɛna benben. 41Aw bɛna dencɛw ni denmusow sɔrɔ, nka o tɛna to aw boro, sabu o bɛna o mina ka taga ni o ye jamana wɛrɛ ra. 42Tɔnw bɛna aw ta jamana yiriw ni a simanw bɛɛ domu.

43Lonan minw bɛ aw cɛ ra, olugu bɛna kɔrɔta ka tɛmɛ aw kan. Dɔ le bɛna fara o ta bonya kan ka taga, nka aw kɔni bɛna to ka ben le. 44Olugu bɛna fɛnw singa aw ma, nka aw tɛna foyi sɔrɔ k’a singa olugu ma. Olugu le bɛna kɛ ɲamɔgɔw ye, aw bɛ kɛ kɔmɔgɔw ye.

45O dangaw bɛɛ bɛna se aw ma ka tugu aw kɔ yɔrɔ bɛɛ, ka aw mina, ka aw halaki; sabu aw ma Matigi Ala, aw ta Ala kan mina, ani a ka kumaw, ani sariya minw fɔ aw ye, aw ma o sira tagama. 46O dangaw bɛna kɛ Ala ta tagamasiyɛnw ani a ta lasɔminifɛnw le ye wagati bɛɛ, ani tuma bɛɛ, ka aw ni aw ta durujaw lasɔmi.

47Wagati min na aw tun wasara fɛn bɛɛ ra, o wagati ra aw ma Matigi Ala, aw ta Ala bato ni ninsɔndiya ni jusuɲuman ye. 48O kosɔn Matigi Ala bɛna aw jugu minw lana aw kama, aw kɔngɔtɔ, ani aw minlɔgɔtɔ, ani aw fari lakolon, ani aw borolakolon bɛna baara kɛ olugu ye. A bɛna jagboyabaara gbɛlɛnmanw le la aw kan, fɔ ka taga aw halaki.

49Matigi Ala bɛna siya dɔ lana ka bɔ fɔ yɔrɔjan, fɔ dugukolo dan na, aw tɛ siya min ta kan mɛn; olugu bɛna bara ka ben aw kan i ko bɔn. 50O siya mɔgɔw ka jugu; o ɲa bɛ siranya bla mɔgɔ ra. O tɛ mɔgɔkɔrɔba bonya, o fana tɛ makari denmisɛn na. 51O bɛna aw ta bɛganw ni aw ta sɛnɛfɛnw domu, fɔ ka taga aw halaki. O tɛna siman foyi to aw fɛ, o tɛna rɛzɛnji foyi to aw fɛ, o tɛna turu foyi to aw fɛ, o tɛna aw ta misiw ni aw ta sagaw ni aw ta baw si to yi; o bɛna aw ban le pewu. 52O bɛna aw ta duguw bɛɛ lamini, aw ta jamana bɛɛ kɔnɔ, Matigi Ala bɛna o jamana min di aw ma, fɔ ka taga aw ta kogow bɛɛ benben, aw jigi tun bɛ o kogo barakaman jamijan minw kan.

53Aw juguw bɛna aw ta duguw bɛɛ lamini ka sɛgɛba min la aw kan, o sɛgɛ bonyakojugu fɛ, hali aw yɛrɛ worodenw, aw bɛna o sogo domu; Matigi Ala ka dencɛw ni denmuso minw di aw ma, aw bɛna olugu sogo domu. 54Hali cɛ min tun ye aw ta cɛw bɛɛ ra mɔgɔɲuman ye, ani fɛntigi ye, o tɛna sɔn ka makari a yɛrɛ balemacɛ ra, walama a muso min ko ka di a ye, walama a ta den minw ɲanaman tora. 55A bɛna a ta den min sogo ɲimi, a tɛna sɔn ka a ta mɔgɔw si sɔn o sogo ra, sabu foyi wɛrɛ tɛ a fɛ k’a domu. Aw juguw bɛna aw ta dugu bɛɛ lamini ka sɛgɛba min la aw kan, o sɛgɛ bonyakojugu le bɛna na ni nin kow ye.

56Muso min tun ye aw ta musow bɛɛ ra mɔgɔɲuman ye, ani fɛntigi ye, min ta ɲumanya ni a ta fɛntigiya kosɔn a tun bɛ kɛ i n’a fɔ a kana hali a sentɛgɛ la dugu ma, o muso bɛna juguya a cɛ ma, a tun b’a cɛ min kanu; a bɛna juguya a dencɛw ni a denmusow ma; 57sabu a ka denɲɛnin min woro kura ye, ani donso min bɔra a fɛ den nanin kɔ, a bɛna dogo ka o domu a kelen na. Aw juguw bɛna aw ta duguw lamini ka sɛgɛba min la aw kan, o sɛgɛ bonyakojugu le bɛna na ni nin kow ye fana.

58Ayiwa, nin sariya minw sɛbɛra nin kitabu kɔnɔ, ni aw ma o sariya ta kumaw bɛɛ sira tagama ka ɲa, ni aw ma siran nin tɔgɔ nɔɔrɔman ani nin siranyatɔgɔba ɲa, min ye Matigi Ala, aw ta Ala tɔgɔ ye, 59o tuma Matigi Ala bɛna banajuguw ben aw ni aw ta durujaw kan; o banajuguw bɛna aw tɔɔrɔ ka mɛɛn, o fana tɛna ban ka ye. 60Aw tun bɛ siranna Misiran jamana ta banajugu minw bɛɛ ɲa, a bɛna o bɛɛ lase aw ma; o banaw tɛna ban aw ra ka ye. 61Matigi Ala bɛna banajuguw ni kojugu suguya bɛɛ lase aw ma, fɔ ka taga aw halaki; hali bana minw ko ma fɔ nin sariya kitabu kɔnɔ, o bɛɛ bɛna se aw ma.

62Aw minw tun ka ca i ko sankolo lolow, aw tɔ bɛna to mɔgɔ dama dama dɔrɔn, sabu aw ma sɔn ka Matigi Ala, aw ta Ala kan lamɛn.

63A tun ka di Matigi Ala ye ka koɲuman kɛ aw ye, ani ka aw caya cogo min na cɔ, a bɛna diya a ye ten le fana ka aw halaki ka aw ban pewu. Aw bɛna taga don jamana min na k’a kɛ aw ta ye, o bɛna aw sama ka aw labɔ o jamana ra jagboya ra. 64Matigi Ala bɛna aw janjan ka taga ni aw ye siyaw bɛɛ cɛ ra, dunuɲa fan bɛɛ ra. Ka aw to o yɔrɔw ra, aw bɛna ala wɛrɛw bato, ala minw yiriraman lo, ani o kabakururaman, aw ni aw bɛmaw si tun ma ala minw lɔn kakɔrɔ. 65Ka aw to o siyaw cɛ ra, aw hakiri tɛna sigi; aw tɛna yɔrɔ si sɔrɔ aw bɛ se ka hali aw sen lɔ yɔrɔ min na ka laganfiya. Matigi Ala bɛna siranya don aw jusu ra, ani ɲanafin, ani jigitigɛ. 66Aw bɛna sigiya aw yɛrɛ nin ko ra tuma bɛɛ; aw tɛ a lɔn ni aw bɛna sa walama ni aw bɛna baro. Siranyaba bɛna kɛ aw ra su ni tere; aw saya ni aw baro ko hami bɛna kɛ aw ra. 67Jatigɛ bonyakojugu fɛ aw jusu ra, ani aw bɛna ko minw ye, o kow siranya kosɔn, sɔgɔmada fɛ, aw bɛna to k’a fɔ ko: «E, ni a tun kɛra ko wulada le sera!» Ni wulada fana sera aw bɛna a fɔ ko: «E, ni a tun kɛra ko sɔgɔmada lo!»

68Matigi Ala bɛna aw ladon jirakurunw kɔnɔ ka aw kɔsegi Misiran jamana ra. Ne tun k’a fɔ ko aw ɲa tɛna Misiran sira min ye tuun dɛ, aw bɛna kɔsegi o sira le fɛ. Aw bɛna taga aw yɛrɛ di aw juguw ma o yɔrɔ ra, ko o ye aw san, ka aw kɛ o ta jɔncɛw ni o ta jɔnmusow ye, nka mɔgɔ si tɛna sɔrɔ ka aw san.

Ala ta jɛnɲɔgɔnya sira tagamacogo

Ala ka min kɛ Izirayɛlimɔgɔw ye

69Matigi Ala k’a fɔ Musa ye ko a ye jɛnɲɔgɔnya min don ni Izirayɛlimɔgɔw ye Mohabu jamana ra, o jɛnɲɔgɔnya ta kumaw ye nin ye; Ala tun kɔnna ka jɛnɲɔgɔnya min don ni o ye ka o to Horɛbu kuru yɔrɔ ra, nin jɛnɲɔgɔnya farara o kan tuun.

29

Ala ka min kɛ Izirayɛlimɔgɔw ye

1O ra, Musa ka Izirayɛlimɔgɔw bɛɛ lajɛnnin wele k’a fɔ o ye ko: Matigi Ala ka fɛn minw bɛɛ kɛ Farawona ni a ta jamana ɲamɔgɔw ni a ta jamana bɛɛ ra aw yɛrɛ ɲa na Misiran jamana ra, aw ka o bɛɛ ye. 2Aw ɲa ka o tɔɔrɔbaw ni o tagamasiyɛnbaw ni o kabakobaw ye. 3Nka hali bi, Matigi Ala ma jusukun di aw ma ban, jusukun min bɛ faamuri kɛ; a ma ɲa di aw ma fɔlɔ, ɲa min bɛ yeri kɛ; a ma toro di aw ma fɔlɔ, toro min bɛ mɛnni kɛ. 4Matigi Ala blara aw ɲa kongokolon kɔnɔ fɔ san binaani. Aw ta faniw si ma kɔrɔ ka faran aw kan na, aw ta sanbaraw fana ma cɛn aw senw na; 5a ma aw baro ni buru le ye, walama duvɛn, walama minnifɛn fariman dɔ wɛrɛ; a ka o kɛ janko aw y’a lɔn ko ale le ye Matigi Ala, aw ta Ala ye.

6Aw nana, ka na se fɔ nin yɔrɔ ra tuma min na, Sihɔn min ye Hɛsibɔn dugu masacɛ ye, ani Ɔgi min ye Basan dugu masacɛ ye, olugu bɔra ka na an kama ko o bɛna an kɛrɛ; nka an ka se sɔrɔ o kan. 7An ka o ta jamana mina, k’a di Rubɛn ta mɔgɔw ni Gadi ta mɔgɔw ni Manase ta mɔgɔw tarancɛ ma, k’a kɛ o ta ye.

Izirayɛlimɔgɔw ka kan ka to Ala ta jɛnɲɔgɔnya ra

8O kosɔn, aw ka kan ka nin jɛnɲɔgɔnya ta kumaw bɛɛ sira tagama ka ɲa; ni o kɛra, aw ta kokɛtaw bɛɛ bɛna ɲa.

9Ayiwa, aw bɛɛ nana lɔ Matigi Ala, aw ta Ala ɲa kɔrɔ bi, aw ni aw ta kuntigiw, ani aw ta cɛkɔrɔbaw, ani aw ta jamana ɲamɔgɔw, ani Izirayɛli cɛ tɔw bɛɛ, 10ani aw ta musow, ani aw ta denw, ani lonan minw bɛ aw cɛ ra, minw bɛ aw ta lɔgɔw tigɛ, ani minw bɛ aw ta ji bi. 11Aw nana lɔ yan, janko ka don Matigi Ala, aw ta Ala ta jɛnɲɔgɔnya ra. A karira aw ye ka o jɛnɲɔgɔnya don ni aw ye bi, 12janko k’a yira bi ko aw ye ale ta mɔgɔw ye, ko ale ye aw ta Ala ye, i n’a fɔ a tun k’a fɔ aw ye cogo min na, ani i n’a fɔ a karira aw bɛmaw Iburahima, ni Isiyaka ni Yakuba ye cogo min na. 13Ne tɛ nin jɛnɲɔgɔnya donna ni aw dɔrɔn ye, ka kari aw dɔrɔn ye; 14aw minw bɛɛ bɛ ni an ye yan bi Matigi Ala, an ta Ala ɲa kɔrɔ, aw dɔrɔn tɛ, nka hali minw tɛ yan bi fɔlɔ, olugu bɛɛ nin b’a ra.

15An tun siginin bɛ Misiran jamana ra cogo min na, ani an tɛmɛna siya minw na, an ka olugu ta jamanaw cɛtigɛ cogo min na, aw ka o lɔn. 16Aw ka o ta fɛn haramuninw ye: o ta batofɛn yiriramanw, ani a kabakururamanw, ani a warigbɛramanw, ani a saninlamanw. 17Aw ra cɛ si, walama muso si, walama lu si ta mɔgɔw, walama gba si ta mɔgɔw kana o jusu yɛlɛma ka faran ka bɔ Matigi Ala, an ta Ala kɔ, ka taga o siyaw ta alaw bato. Mɔgɔ si kana o kɛ, ka kɛ i ko yiri lilin min falenna aw cɛ ra, ka kɛ yiri kunaman ni bagayiri ye aw cɛ ra.

18Matigi Ala karira aw ye ka nin jɛnɲɔgɔnya min don ni aw ye, o kumaw mɛnnin kɔ, aw ra, ni mɔgɔ dɔ k’a miiri a jusukun na, k’a fɔ ko hali ni ale k’a yɛrɛ jusukun diyanyakow le kɛ, ko foyi tɛna se ale ma ni hɛra tɛ, o tigi bɛna halakiri lase mɔgɔ tɔw bɛɛ le ma. 19Matigi Ala tɛna sɔn ka yafa a ma fiyewu. A ka Matigi to yi ka ala wɛrɛ bato minkɛ, Matigi Ala ta dimi bɛna ben a kan o kosɔn. Danga kuma minw bɛɛ fɔra nin kitabu kɔnɔ, o bɛɛ bɛna ben a kan. Matigi Ala bɛna a halaki k’a tɔgɔ bɔ dugukolo kan pewu. 20Matigi Ala bɛna a faran ka bɔ Izirayɛlimɔgɔw ta gbaw bɛɛ ra, k’a halaki; danga kuma minw bɛɛ fɔra nin jɛnɲɔgɔnya ko ra, minw sɛbɛra nin sariya kitabu kɔnɔ, a bɛna o dangaw bɛɛ ben a kan.

Ala bɛ Izirayɛlimɔgɔw ta kanminabariya hakɛ bɔ o ra

21Aw ta den minw bɛna woro aw kɔ fɛ, aw ta duruja nataw, ani lonan minw bɛna bɔ fɔ jamanajanw na ka na, o halakiri minw kɛra jamana kɔnɔ, ani Matigi Ala ka o bana minw lase jamana mɔgɔw ma, olugu bɛna o bɛɛ ye. 22O bɛna a fɔ ko: «Kiribi ni kɔgɔ ni tasuma ka jamana bɛɛ lajɛnnin halaki; siman tɛ se ka dan a ra, foyi tɛ falen, bin tɛ falen a ra. A bɛ i ko Sodɔmu ni Gomɔri ni Adima ni Seboyimu duguw, Matigi Ala dimina, ka fariya ka o dugu minw halaki.» 23Siya tɔw bɛɛ bɛna a fɔ ko: «Mun kosɔn Matigi Ala ka nin ko kɛ nin jamana ra dɛ? Mun le k’a jusu bɔ, k’a to a dimina ka fariya nin cogo ra?» 24Mɔgɔw bɛna o jaabi ko: «Matigi Ala, o bɛmaw ta Ala tun ka o labɔ Misiran jamana ra ka jɛnɲɔgɔnya min don ni o ye, o ka o jɛnɲɔgɔnya le cɛn; 25o tagara o kinbiri gban ala wɛrɛw le kɔrɔ, ka o bato; o tun ma ala minw lɔn, ani ala minw tun tɛ olugu ta ala batotaw ye. 26O kosɔn Matigi Ala ta dimi wurira nin jamana kama; danga kuma minw bɛɛ fɔra nin kitabu kɔnɔ, a ka o dangaw bɛɛ ben o kan. 27Matigi Ala dimina, ka fariya, k’a jusu bɔ kosɛbɛ nin mɔgɔw kama, fɔ a ka o sama ka o labɔ o ta jamana ra, ka taga o firi jamana wɛrɛ ra; o bɛ o yɔrɔ le ra hali bi.»

28Ayiwa, ko dogoninw ye Matigi Ala, an ta Ala ta le ye; nka ko minw yirara an na, o ye anw ni anw denw ta le ye tuma bɛɛ, ani wagati bɛɛ, janko anw ye nin sariya ta kumaw bɛɛ sira tagama.

30

Izirayɛlimɔgɔw ka kan ka nimisa

1Ayiwa, ne tun ka dugawu kumaw ni danga kuma minw fɔ aw ye, ni o kow bɛɛ nana se aw ma, ni aw hakiri tora o kumaw ra, ka aw to o siyaw bɛɛ cɛ ra yi, Matigi Ala, aw ta Ala tun ka aw gbɛn ka taga siya minw cɛ ra, ni aw nimisara ka sekɔ ka na Matigi Ala, aw ta Ala fɛ, 2ni aw ni aw ta denw bɛɛ ka sɔn ka Ala kan mina ni aw jusukun bɛɛ ye, ani aw nin bɛɛ, ani ne ka ci minw bɛɛ fɔ aw ye, ni aw ka o sira tagama, 3o tuma, Matigi Ala, aw ta Ala bɛna aw ta mɔgɔ minaninw lana aw ta jamana ra tuun, ka makari aw ra; Matigi Ala, aw ta Ala tun ka aw janjan ka taga siya minw bɛɛ cɛ ra, a bɛna aw labɔ yi, ka na aw lajɛn ɲɔgɔn kan tuun. 4Hali ni a kɛra ko aw tun blara ka taga fɔ dunuɲa dan le ra, Matigi Ala, aw ta Ala bɛna taga aw ta o yɔrɔ ra, ka na aw lajɛn ɲɔgɔn kan tuun. 5Nin jamana min tun ye aw bɛmaw ta ye kakɔrɔ, Matigi Ala, aw ta Ala bɛna sekɔ ka na ni aw ye o jamana ra tuun, ka na a kɛ aw ta ye tuun. A bɛna aw borofɛnw ɲa, ka aw caya fɔ ka tɛmɛ aw bɛmaw kan tuun. 6Matigi Ala, aw ta Ala bɛna aw ni aw ta durujaw jusukun yɛlɛma; ni o kɛra, aw bɛna Matigi Ala, aw ta Ala kanu ni aw jusukun bɛɛ ye, ani aw nin bɛɛ, ka si sɔrɔ. 7O tuma Matigi Ala bɛna o danga kow ben aw juguw le kan, minw ka aw kɔninya ka aw minako juguya. 8O tuma aw kɔni, aw bɛna sekɔ ka na Matigi Ala fɛ, k’a ta kuma lamɛn; ne bɛ a ta kuma minw fɔra aw ye bi, aw bɛna o bɛɛ sira tagama. 9Matigi Ala, aw ta Ala bɛna aw borofɛnw ɲa ka o caya, ka aw bororabaara bɛɛ ɲa, ka den caman di aw ma, ka aw ta bɛganw caya, ka aw ta siman ɲa; sabu a bɛna diya Matigi Ala ye ka koɲuman kɛ aw ye tuun, i n’a fɔ a tun ka di a ye ka koɲuman kɛ aw bɛmaw ye cogo min na. 10Nka aw ka kan ka Matigi Ala, aw ta Ala kan mina; a ta kumaw ni a ta ci minw sɛbɛra nin sariya kitabu kɔnɔ, aw ka kan ka sɔn ka o bɛɛ sira tagama, ka sekɔ ka na Matigi Ala, aw ta Ala ma ni aw jusukun bɛɛ ye, ani aw nin bɛɛ.

Ala ta sariya tɛ yɔrɔjan na

11Ne bɛ nin kuma minw fɔra aw ye bi, o sariya man gbɛlɛn ka tɛmɛ aw ta faamuri kan, a fana tɛ yɔrɔ wɛrɛ ra, yɔrɔ min ka jan aw ra. 12A tɛ sɔrɔ fɔ sankolo le ra, ka na a fɔ ko: «Jɔn le bɛna yɛlɛ an ye san fɛ ka taga a ɲini, ka na a fɔ an ye, an ye a lamɛn, janko an ye a sira tagama?» 13A tɛ sɔrɔ fɔ kɔgɔji kɔ fɛ le, ka na a fɔ ko: «Jɔn le bɛna taga kɔgɔji kɔ fɛ an ye, ka taga a ɲini, ka na a fɔ an ye, an ye a lamɛn, janko an ye a sira tagama?» 14O si tɛ; nin kuma bɛ aw kɛrɛ fɛ, a bɛ aw da ra, a bɛ aw jusukun na fana, janko aw y’a sira tagama.

Ɲanamanya ni saya

15Ayiwa, a flɛ, ne bɛ ɲanamanya ni hɛra bla aw ɲa kɔrɔ bi, ka saya ni bɔnɔ fana bla aw ɲa kɔrɔ. 16Ne b’a fɔ aw ye bi ko aw ye Matigi Ala, aw ta Ala kanu, ka tagama a ta sira kan, k’a ta kumaw ni a ta sariyaw ni a ta ciw bɛɛ kɛ, janko aw ye si sɔrɔ, ka caya, ani janko aw bɛna taga don jamana min na, k’a kɛ aw ta ye, Matigi Ala, aw ta Ala ye baraka don aw ra o jamana ra.

17Nka ni aw ka aw ta miiriya yɛlɛma ka faran ka bɔ Matigi Ala, an ta Ala kɔ, ka ban k’a kan mina, ni aw k’a to o ka aw nɛgɛ, k’a to aw ye taga aw kinbiri gban batofɛn wɛrɛw kɔrɔ ka o bato, 18o tuma ne b’a fɔ aw ye bi ko aw bɛna halaki yɛrɛ le, sigiya tɛ o ra; aw bɛna Zuridɛn ba tigɛ ka taga don jamana min na k’a kɛ aw ta ye, aw tɛna sijan sɔrɔ o jamana ra. 19Ne bɛ sankolo ni dugukolo kɛ ne seerew ye bi aw kama. Ne bɛ ɲanamanya ni saya bla aw ɲa kɔrɔ, ka dugawu ni danga fana bla aw ɲa kɔrɔ. Aw ye ɲanamanya le ta, janko aw ni aw ta durujaw ye si sɔrɔ, 20ka Matigi Ala, aw ta Ala kanu, k’a ta kumaw lamɛn, ka tugu a kɔ, sabu o le bɛna aw ɲanamanya; o ra, Matigi Ala karira ko a bɛna jamana min di aw bɛmaw ma, Iburahima ni Isiyaka ni Yakuba, a bɛna a to aw ye sigi o jamana ra, ka sijan sɔrɔ.

31

Musa ta kumalabanw

Yosuwe blara Musa nɔ ra

1Ayiwa, Musa kumana Izirayɛlimɔgɔw bɛɛ lajɛnnin fɛ tuun, ka nin kumaw fɔ o ye, ko:

2«Bi, ne si ye san kɛmɛ ni mugan. Ne tɛna se ka to ka bla aw ɲa tuun. Matigi Ala fana k’a fɔ ne ye ko ne tɛna nin Zuridɛn ba tigɛ. 3Matigi Ala, aw ta Ala yɛrɛ le bɛna bla aw ɲa. A bɛna nin siyaw halaki aw ɲa, k’a to aw ye o ta jamanaw mina. Yosuwe fana bɛna Zuridɛn ba tigɛ ka bla aw ɲa, i n’a fɔ Matigi Ala k’a fɔ cogo min na. 4Matigi Ala bɛna nin siyaw kɛ i n’a fɔ a ka Amɔrikaw ta masacɛw Sihɔn ni Ɔgi kɛ cogo min na; a bɛna o ni o ta jamana bɛɛ halaki. 5Matigi Ala bɛna o don aw boro; ni o kɛra, ne ka kuma min fɔ aw ye, aw ka kan ka o le kɛ o ra. 6Aw ye jija ka aw yɛrɛ ja gbɛlɛya! Aw kana siran, aw ja kana tigɛ o ɲa fana, sabu Matigi Ala, aw ta Ala yɛrɛ le bɛna kɛ ni aw ye; a bɛna a janto aw ra tuma bɛɛ, a tɛna aw kelen to fiyewu.»

7Ayiwa, Musa ka Yosuwe wele, k’a fɔ a ye Izirayɛlimɔgɔw bɛɛ ɲa na, ko: «I jija ka i ja gbɛlɛya, sabu Matigi Ala tun karira nin mɔgɔw ta bɛmaw ye ko a bɛna jamana min di o ma, ele le ka kan ka bla o ɲa ka taga ni o ye o jamana ra, ele le fana bɛna jamana taran o cɛ, k’a di o ma. 8Matigi Ala yɛrɛ le bɛna bla i ɲa, ale yɛrɛ le bɛna kɛ ni i ye; a bɛna a janto i ra tuma bɛɛ, a tɛna i kelen to fiyewu. I kana siran, i ja kana tigɛ fana.»

Sariya kitabu karan ko

9Musa ka nin sariya sɛbɛ k’a di Levi dencɛw sarakalasebagaw ma, minw tun bɛ to ka Matigi Ala ta jɛnɲɔgɔnya kɛsu* ta, ani Izirayɛli cɛkɔrɔbaw bɛɛ ma. 10Musa k’a fɔ o ye ko: «San wolonfla o san wolonfla, gbatakɔrɔsigi ɲanagbɛ* wagati ra, aw ka kan ka aw ta jurunantigiw ta juruw to o ye san min na, 11ni Izirayɛlimɔgɔw bɛɛ nana lɔ Matigi Ala, aw ta Ala ɲa kɔrɔ wagati min na Matigi Ala ta yɔrɔ ra, aw ye nin sariya ta kumaw karan Izirayɛlimɔgɔw bɛɛ ɲa na. 12Aw ka kan ka jama bɛɛ lajɛn, cɛw, ani musow, ani denmisɛnw, ani lonan minw siginin bɛ aw ta duguw ra, janko o ye aw ta karan lamɛn, ka Matigi Ala, aw ta Ala ɲasiran degi, ka nin sariya ta kumaw bɛɛ sira tagama ka ɲa. 13O cogo ra, o ta den minw tun ma nin sariya lɔn, olugu fana bɛna a mɛn; ni o kɛra, aw bɛna Zuridɛn ba tigɛ ka taga don jamana min na k’a kɛ aw ta ye, o bɛna Matigi Ala, aw ta Ala ɲasiran degi wagati bɛɛ ka aw to o jamana ra.»

Ala ka Izirayɛlimɔgɔw ta kɛwalejuguw ko fɔ

14Matigi Ala k’a fɔ Musa ye tuun ko: «I sawagati surunyara. Yosuwe wele, aw ye taga Ɲɔgɔnkunbɛn fanibon* kɔnɔ; ne bɛna ne ta ciw fɔ a ye.» Musa ni Yosuwe tagara Ɲɔgɔnkunbɛn fanibon kɔnɔ.

15Matigi Ala k’a yɛrɛ yira fanibon kɔnɔ sankaba jamijan dɔ ra. Sankaba jamijan nana lɔ fanibon donda ra. 16Matigi Ala k’a fɔ Musa ye ko: «I bɛna sa, ka taga fara i bɛmaw kan. Nka sani dɔɔnin, nin mɔgɔw bɛna taga don jamana min na, o bɛna ne to yi, ka taga to ka o jamana mɔgɔw ta alaw le bato, ka o yɛrɛ lanɔgɔ; ne ka jɛnɲɔgɔnya* min don ni o ye, o bɛna o cɛn. 17O lon na, ne bɛna dimi o kɔrɔ kosɛbɛ. Ne bɛna o to yi, ka ne ɲada dogo o ma, k’a to o ye o halaki; kojugu caman ni tɔɔrɔ caman bɛna o sɔrɔ.» O tuma ra o bɛna a fɔ ko: «An Matigi Ala tɛ ni an ye tuun minkɛ, o le m’a to nin kojuguw bɛɛ bɛ sera an ma wa?» 18O lon na, ne kɔni bɛna ne ɲada dogo o ma, o ta kojuguw bɛɛ kosɔn, sabu o tagara ala wɛrɛw bato.

19«Ayiwa, sisan, aw ye nin dɔnkiri kumaw sɛbɛ; aw ye Izirayɛlimɔgɔw karan a ra, o ye to k’a la. O dɔnkiri le bɛna kɛ ne seere ye o kama. 20Ne tun karira nin mɔgɔw bɛmaw ye ko ne bɛna jamana min di o ma, nɔnɔ ni li bɛ woyo jamana min na, ne bɛna taga ni o ye o jamana ra. O bɛna domuni kɛ ka fa, ka bonya fɔ ka tɔrɔ; nka o kɔ, o bɛna yɛlɛma batofɛn wɛrɛw fɛ ka taga olugu bato, ka ne mafiyɛnya, ka o ni ne ta jɛnɲɔgɔnya cɛn. 21Ni kojuguw ni gbɛlɛya caman nana se o ma tuma min na, o tuma nin dɔnkiri le bɛna kɛ ne seere ye o kama, sabu hali o ta durujaw bɛna to ka nin dɔnkiri la, o hakiri tɛna bɔ a kɔ fiyewu. Ne karira nin mɔgɔw ye ko ne bɛna jamana min di o ma, hali k’a sɔrɔ ne ma se ni o ye o jamana ra ban, o bɛna taga ko o ko kɛ, ne ka o bɛɛ lɔn ka ban.»

22Ayiwa, Musa ka o dɔnkiri sɛbɛ o lon na, ka Izirayɛlimɔgɔw karan o ra.

23O kɔ, Matigi Ala k’a ta ciw fɔ Nuni dencɛ Yosuwe ye; a ko: «I jija ka i ja gbɛlɛya, sabu ne karira ko ne bɛna jamana min di Izirayɛlimɔgɔw ma, ele le bɛna bla o ɲa ka taga ni o ye o jamana ra; ne yɛrɛ bɛna kɛ ni i ye.»

24Musa nana nin sariya ta kumaw sɛbɛ kitabu dɔ kɔnɔ ka ban pewu tuma min na, 25Levi dencɛw, sarakalasebaga minw bɛ to ka Matigi Ala ta jɛnɲɔgɔnya kɛsu* ta, a k’a fɔ olugu ye ko: 26«Aw ye nin sariya kitabu ta k’a bla Matigi Ala, aw ta Ala ta jɛnɲɔgɔnya kɛsu kɛrɛ fɛ; a bɛna bla o yɔrɔ ra, ka kɛ ne seere ye aw kama. 27Sabu ne ka aw ta murutiri ni aw ta torokungbɛlɛya lɔn. Ni aw murutira ka ban Matigi Ala ma ka ne ɲanaman to aw cɛ ra, o tuma, ni ne nana sa do? 28Aw ye aw ta gbaw ta cɛkɔrɔbaw bɛɛ lajɛn ne kɔrɔ, ani aw ta kuntigiw; ne bɛna nin kumaw fɔ o bɛɛ ɲa na, ka sankolo ni dugukolo kɛ ne seerew ye o kama. 29Sabu ne k’a lɔn ko ni ne sara, sigiya t’a ra, aw bɛna kɛwalejugu dɔw kɛ ka aw yɛrɛ lanɔgɔ; ne ka aw karan sira min na, aw bɛna o sira bla. Nka a laban, bɔnɔ le bɛna aw sɔrɔ, sabu aw bɛna to ka kojugu kɛ Matigi Ala ɲa kɔrɔ, ka Matigi Ala ta dimi lawuri aw yɛrɛ ta kɛwalew kosɔn.»

30Ayiwa, o kɔ, Musa ka nin dɔnkiri kumaw bɛɛ fɔ, fɔ ka taga a laban, k’a don Izirayɛlimɔgɔw jama bɛɛ lajɛnnin toro ra.

32

Ala ta jɛnɲɔgɔnya dɔnkiri

1Sankolo, i toro malɔ, ne bɛna kuma;

dugukolo, ne darakan lamɛn.

2Ne ta lɔnniyakumaw ye jigi i ko sanji,

ne ta darakan ye bɔ i ko gɔmiji,

i ko sanji ji min bɛ ben binkura kan,

i ko sanjiba min bɛ ben bin nuguninw kan.

3Sabu ne bɛna Matigi Ala tɔgɔ fɔ, janko bɛɛ y’a mɛn;

bɛɛ ye an ta Ala tando a tɔgɔ bonya kosɔn!

4Ale le ye an ta barakatigi ye, a ta kɛwale bɛɛ dafanin lo;

a ta siraw bɛɛ terennin lo.

Ala kankelentigi lo, a tɛ ko bɛnbari si kɛ;

a terennin lo, cantigi Ala lo.

5Nka aw le ma teren Ala ye;

o kosɔn aw tɛ Ala ta mɔgɔw ye tuun.

O maroya le bɛ aw kan, aw mɔgɔ hakirintanw, aw mɔgɔlafiribagaw!

6Aw siya naloman, siya hakirintan,

aw bɛ se ka nin ko kɛ Ala ra cogo di?

Ale le tɛ aw Fa ni aw danbaga ye wa?

Ale le ma aw dan, ka baraka don aw ra wa?

7Aw ye miiri fɔlɔfɔlɔ wagatiw ra,

aw ye miiri wagatijan tɛmɛninw na.

Aw ye aw bɛmaw ɲininka, olugu bɛna o kow fɔ aw ye;

aw ye cɛkɔrɔbaw ɲininka, olugu bɛna a ɲafɔ aw ye.

8Wagati min na Ala kɔrɔtaninba ka dunuɲa jamanaw taran adamadenw na,

ka mɔgɔw janjan dugukolo yɔrɔ bɛɛ ra,

a ka bɛɛ ta jamana dan yira;

a ka yɔrɔ dɔ bla Izirayɛlimɔgɔw ye ka kaɲa ni o hakɛya ye;

9sabu Matigi Ala ninyɔrɔ ye a yɛrɛ ta mɔgɔw le ye.

Yakuba ta mɔgɔw32.9 Yakuba ta mɔgɔw, o ye Izirayɛlimɔgɔw ye. le ye a ta ye.

10Matigi Ala ka Izirayɛlimɔgɔw sɔrɔ kongokolon le kɔnɔ,

yɔrɔ lakolon dɔ ra yi, kongowuruw kasitɔw cɛ ra yi.

A ka o mara, k’a janto o ra,

ka o kɔrɔsi, i ko mɔgɔ b’a ɲakisɛ kɔrɔsi cogo min na,

11i ko bɔn bɛ a kamanw lamaga cogo min na a ta denw kunna,

janko ka o labɔ ɲaga kɔnɔ;

o jigitɔ a b’a kaman yangan,

ka o ta ka o la a kamansiw kan.

12Matigi Ala kelenpe le tagara ni a ta mɔgɔw ye;

ala wɛrɛ si tun tɛ ni a ye k’a dɛmɛ.

13A tagara o layɛlɛn jamana kuruyɔrɔw ra,

ka o baro ni jamana yiridenw ye.

A ka li bɔ faraw cɛ ra k’a di o ma;

ka oliviyesunw falen faragbɛlɛnw na ka o turu di o ma.

14O ka misiw ni sagaw ta nɔnɔ min, k’a nare domu.

O ka sagadenw, ani Basan sagajigiw, ani bakɔrɔninw sogo yɔrɔɲumanw domu;

o ka mugu tɛntɛnnin ɲumanmanw kɛ o baro ye,

ka o ta rɛzɛnmɔ ɲumanmanw ji min.

15Nka Yesurun32.15 Yesurun, o ye Izirayɛli ye. fara fɔ ka tɔrɔ minkɛ, a murutira.

O fara, ka bonya, ka tɔrɔ minkɛ,

o bɔra o danbaga Ala kɔ;

o ka o kɔ di o ta barakatigi ma, min kɛra o kisibaga ye.

16O ka siya wɛrɛw ta alaw bato, k’a to Ala dimina, sabu o ka ale ni ala wɛrɛw kɛ kelen ye;

o ka o ko haramuninw kɛ, k’a ta dimi lawuri.

17O ka sarakaw bɔ jinaw ye, o minw tɛ Ala ye.

O ka ala wɛrɛw bato, o tun ma minw lɔn kakɔrɔ;

ala minw bɔra kura ye,

o bɛmaw tun ma deri ka minw bato.

18Aw ta barakatigi Ala min baraka ra aw worora, aw bɔra o le kɔ!

Ala min baraka ra aw worora, aw ɲinana o le kɔ!

19Ayiwa, Matigi Ala k’a ye ten minkɛ, a banna o ra,

sabu minw ye a dencɛw ni a denmusow ye, olugu k’a ta dimi lawuri.

20A ko: «Ne tɛna ne janto o ra tuun!

Ne bɛna a flɛ o laban bɛna kɛ min ye;

sabu kumayɛlɛmabagaw lo,

mɔgɔ kankelentigiw tɛ.

21Fɛn minw tɛ Ala ye, o ka ne ni olugu kɛ kelen ye, k’a to ne dimina.

O ka o ta batofɛn gbansanw le bato, fɔ ka ne jusu bɔ.

O kosɔn siya min tɛ siya ɲanaman ye, ne bɛna o ɲangboya don o ra;

ne bɛna siya hakirintan dɔ le ta, janko ka dimi don o ra.

22Sabu ne ta dimi wurira, ka mana i ko tasuma;

a tasuma bɛ jɛni ka se fɔ lahara;

a bɛ dugukolo ni a simanw bɛɛ jɛni,

ka kuruw jɛni fɔ o jukɔrɔyɔrɔw ra.

23Ne bɛna kojuguw caya o kan,

ka ne ta biɲɛw bɛɛ kɛ ka o bon.

24Ne bɛna kɔngɔ ben o kan, fɔ ka o baraka ban;

ka farigban ni banajuguw bla o ra fɔ ka o faga.

Ne bɛna kongowaraw bla o cɛ ra, o ye o kin,

ka sajuguw bla o cɛ ra fana, o ye o kin.

25Mɔgɔw bɛna o ta denw faga ni kɛrɛkɛmuru ye kɛnɛ ma, ka o kɛ denntan ye.

Ka o to o ta bonw kɔnɔ fana, jatigɛ bɛna kɛ o ra.

O bɛna kanbelenw ni sunguruw faga,

ka denɲɛninw ni cɛkɔrɔba sigbɛtigiw bɛɛ faga.

26«Ne tun b’a fɛ ka o janjan, ka o lataga fɔ yɔrɔjanw na;

k’a to mɔgɔw bɛɛ hakiri ye bɔ o kɔ pewu.

27Nka ne siranna o juguw kosɔn;

olugu kana na o yɛrɛ bonya,

k’a fɔ ko: Anw yɛrɛ baraka le sera o ra,

nin bɛɛ tɛ Matigi Ala nɔ ye.

28«Ayiwa, Izirayɛlimɔgɔw ye siya naloman le ye,

hakiri tɛ o fɛ ka ko faamu.

29E, ni hakiri le tun bɛ o fɛ, o tun bɛna a faamu,

o laban bɛna kɛ min ye o tun bɛna o lɔn!

30Cɛ kelenpe bɛ kɛ cogo di ka Izirayɛli cɛ waga kelen gbɛn?

Cɛ fla dɔrɔn bɛ kɛ cogo di ka Izirayɛli cɛ waga tan labori?

Ni a ma kɛ ko Izirayɛli ta Barakatigi le ka o labla o ye,

ni a ma kɛ ko Matigi Ala le ka o don o boro?

31Sabu o juguw yɛrɛ k’a lɔn ko min ye olugu ta barakatigi ye,

o tɛ i n’a fɔ Izirayɛli ta Barakatigi.

32Olugu bɛ i n’a fɔ Sodɔmu ta mɔgɔw,

o bɛ i n’a fɔ Gomɔri ta mɔgɔw;

o bɛ i n’a fɔ baga bɛ rɛzɛnsun min denw na,

i n’a fɔ rɛzɛn min denw ka kuna.

33O ta rɛzɛnji bɛ i ko sa baga,

a bɛ i ko fɔnfɔnnin min baga bɛ mɔgɔ faga.

34«Ne ka ko dɔ labɛn dogo ra;

ne ka ko min dogo k’a mara yi, o flɛ:

35Ni aw juguw benlon nana se,

ne le bɛna aw hakɛ bɔ o ra, ka o ta kojugu juru sara.

Kojugu bɛna ben o kan lon min na, o lon tɔ man jan tuun;

o halakilon bɛ nana yi.

36«Matigi Ala bɛna a ta mɔgɔw ta kiti tigɛ,

a bɛna makari a ta jɔnw na,

ni a nana a ye ko o bɛɛ baraka banna,

jɔn fara hɔrɔn kan.

37A bɛna a fɔ o ma ko: Aw ta alaw bɛ min sisan?

Aw tun bɛ aw yɛrɛ karifara ala barakatigi minw ma, o bɛ min?

38Aw tun bɛ aw ta sarakaw fagara, k’a sogo yɔrɔɲumanw di ala minw ma, olugu bɛ min?

Aw tun bɛ aw ta rɛzɛnji sarakaw bɔra k’a di ala minw ma, olugu bɛ min?

Ayiwa, o ye wuri ka aw kisi sa!

O ye wuri ka aw tanga!

39«Aw y’a lɔn ko ne, ne kelenpe le ye Ala ye,

Ala wɛrɛ tɛ yi ne kɔ.

Ne le bɛ nin don mɔgɔ ra, ne le fana bɛ nin bɔ mɔgɔ ra;

ne le bɛ mɔgɔ bana, ne le bɛ mɔgɔ kɛnɛya.

Mɔgɔ si tɛ se ka mɔgɔ kisi ka bɔ ne boro.

40Ne bɛ ne boro kɔrɔta san fɛ,

ka kari, ko sigiya t’a ra, ne le ye Ala ɲanaman ye wagati bɛɛ.

41Ni ne nana ne ta kɛrɛkɛmuru dabɔ, fɔ a bɛ manamana,

ni ne boro nana kɛrɛkɛmuru mina mɔgɔw kama,

o tuma ne bɛna ne dimibɔ ne juguw bɛɛ ra,

ka ne kɔninyabagaw bɛɛ ta kɛwalew hakɛ bɔ o ra.

42Ne ta biɲɛw bɛna o bɛɛ jori min fɔ ka fa;

mɔgɔ mandimininw jori, ani mɔgɔ minaninw jori.

Ne ta kɛrɛkɛmuru bɛna ne juguw sogo domu,

ka ne juguw ta kuntigiw bɛɛ kun tigɛ.»

43Ayiwa, aw siya wɛrɛ mɔgɔw, aw ye ɲagari ni Ala ta mɔgɔw ye!

Sabu Matigi Ala bɛ a ta jɔnw dimibɔ o fagabagaw ra,

k’a yɛrɛ mɔnɛbɔ a juguw bɛɛ ra,

k’a ta jamana ni a ta mɔgɔw ta jurumunw kafari.

44Ayiwa, Musa ni Nuni dencɛ Yosuwe ka nin dɔnkiri kumaw bɛɛ fɔ Izirayɛlimɔgɔw ɲa na.

45Musa ka nin kumaw bɛɛ fɔ Izirayɛlimɔgɔw bɛɛ ye ka ban tuma min na, 46a k’a fɔ o ye ko: «Ne ka nin kuma minw bɛɛ fɔ aw ye bi Ala ɲa kɔrɔ, aw ye aw hakiri to o ra kosɛbɛ, ka aw denw karan a ra, janko o ye nin sariya ta kumaw bɛɛ sira tagama k’a dafa a cogo ra.

47«Aw kana nin kumaw jate k’a kɛ kuma gbansan dɔrɔn ye dɛ! Nin kumaw le bɛna si di aw ma; sabu aw bɛna Zuridɛn ba tigɛ ka taga jamana min mina, nin kumaw le sababu ra aw bɛna sijan sɔrɔ o jamana ra.»

Ala ka Musa ta saya ko fɔ

48O lon kelen na, Matigi Ala k’a fɔ Musa ye ko: 49«Wuri ka yɛlɛn Abarimu kuruw kan, ka taga se fɔ Nebo kuru kunna, Mohabu jamana ra, Zeriko dugu ɲa fɛ, ka Kanaana jamana flɛ; ne bɛna o jamana le di Izirayɛlimɔgɔw ma k’a kɛ o ta ye. 50I bɛna yɛlɛn o kuru min kan, i bɛna sa o yɔrɔ le ra, ka taga fara i bɛmaw kan, i n’a fɔ i kɔrɔcɛ Haruna sara Hɔri kuru kan cogo min na, ka taga fara a bɛmaw kan; 51sabu ka aw to Meriba ta ji yɔrɔ ra, min bɛ Kadɛsi, Zini kongokolon kɔnɔ, aw ma la ne ra ka ne kan mina Izirayɛlimɔgɔw ɲa na; aw ma ne bonya ne ta saninmanya kosɔn Izirayɛlimɔgɔw ɲa na. 52O ra ne bɛna o jamana min di Izirayɛlimɔgɔw ma, i bɛna to yɔrɔjan le dɔrɔn ka o jamana ye i ɲa ra, nka i yɛrɛ tɛna don a ra.»

33

Musa ka dugawu kɛ Izirayɛlimɔgɔw ye

1Matigi Ala ta jɔncɛ Musa ka dugawu minw kɛ Izirayɛlimɔgɔw ye sani a ye sa, o dugawuw le ye nin ye: 2A ko:

«Matigi Ala nana ka bɔ Sinayi kuru kan,

a wurira i ko tere, ka bɔ Seyiri jamana ra.

A tora Paran kuruyɔrɔw ra, ka manamana.

Mɛlɛkɛ waga caman le tun k’a lamini;

a nana a ta mɔgɔw fɛ,

a nana ni sariya manamanatɔ ye a boro, i ko tasuma.

3Can lo, Matigi Ala le bɛ a ta mɔgɔw kanu;

a ta mɔgɔ saninmanw bɛɛ bɛ a boro kɔnɔ.

O bɛɛ bɛna o kinbiri gban a sen kɔrɔ,

janko k’a ta ciw lamɛn.

4Musa ka o sariyaw le di an ma,

o le ye Yakuba ta mɔgɔw33.4 Yakuba ta mɔgɔw, o ye Izirayɛlimɔgɔw ye. ta cɛn ye.

5Wagati min Izirayɛlimɔgɔw ɲamɔgɔw lajɛnna

ni Izirayɛli ta gbaw ye,

ale le tun kɛra Yesurun33.5 Yesurun, o kɔrɔ ye ko: Izirayɛli. ta masacɛ ye.»

6«Ala y’a to Rubɛn ye si sɔrɔ, a si kana ban,

hali ni a ta mɔgɔw man ca.»

7Musa ka min fɔ Zuda ta ko ra:

«E, Matigi Ala, Zuda kasikan lamɛn,

i ye a lana a ta mɔgɔw fan fɛ.

A ka kɛrɛ kɛ ni a yɛrɛ boro baraka ye;

na a dɛmɛ ka a juguw kɛrɛ!»

8A ka min fɔ Levi ta ko ra:

«Matigi Ala, i ka Urimi ni Tumimi33.8 Urimi ni Tumimi tun ye sarakalasebaga ta baarakɛminan dɔw ye. Ala tun bɛ tagamasiyɛn dɔw yira sarakalasebaga ra ni o fɛnw ye, ka Izirayɛlimɔgɔw ta kiti tigɛ. Aw ye Bɔri kitabu 28.30, ani Sarakalasebagaw 8.8 flɛ. di i ta jɔn Alaɲasiranbaga ma,

minw ye Levi ye.

I ka a kɔrɔbɔ Masa ta yɔrɔ ra,

i ka Meriba ta jiko kiti ben a kan.

9O kɔ, a ka a ɲa bɔ a bamuso ni a facɛ ra,

ka ele kelenpe kanu.

A banna a balemaw bɛɛ ra,

ka ban hali a denw na,

ka ele ta darakan dɔrɔn le lamɛn,

ka i ta jɛnɲɔgɔnya* sariya sira tagama.

10O ka Yakuba ta mɔgɔw karan i ta ciw ra,

o ka Izirayɛlimɔgɔw karan i ta sariyaw ra.

O ka wusunan sarakaw bɔ i ye,

ka saraka jɛnitaw* jɛni i ye, i ta sarakajɛnifɛn* kan.

11E, Matigi Ala, baraka don a ta baaraw bɛɛ ra,

ka sɔn a boro ta baara bɛɛ ma.

A juguw bɛɛ soro tigɛ,

a kɔninyabagaw si kana se ka wuri ka lɔ tuun!»

12A ka min fɔ Boniyaminu ta ko ra:

«Ale ye Matigi Ala ta mɔgɔ kanunin le ye!

A bɛ Matigi Ala kɛrɛ fɛ hɛra ni laganfiya ra.

Matigi Ala bɛna a tanga tuma bɛɛ;

a siginin bɛ o cɛ ra.»

13A ka min fɔ Yusufu ta ko ra:

«Matigi Ala ye baraka don a ta jamana ra,

ka sanji ɲanaman ben o ye ka bɔ san fɛ,

ka dugukolo jukɔrɔjiw di o ma fana.

14Tere ye o ta simanw mɔ o ye,

ka simanw bɛɛ ra ɲumanman di o ma,

k’a to o ye simankuraw sɔrɔ,

o ye simanw bɛɛ ra ɲumanman sɔrɔ karo o karo.

15Kuruw ta fɛnw bɛɛ ra ɲumanman, o ye o sɔrɔ;

kongoriw ta fɛnw bɛɛ ra ɲumanman, o ye o sɔrɔ.

16Dugukolo fara fɛn o fɛn na, o bɛɛ ra ɲumanman,

ani Ala min tun k’a yɛrɛ yira yiritunin tasumaman ra, ale ta koɲumanw,

o bɛɛ ye kɛ Yusufu kunna

ale min kɛra a balemaw ɲamɔgɔ ye.

17Bonya ye Yusufu ta le ye, o min ta fanga bɛ i ko misitoran den fɔlɔ cɛman ta fanga;

a gbanw bɛ i ko sigin ta gbanw.

A bɛ siya tɔw bɛɛ tu ni o gbanw ye,

fɔ ka taga se dugukolo dan na.

Efirayimu ta kɛrɛkɛjamaw bɛna a kɛ ten le,

Manase ta kɛrɛkɛjamaw bɛna a kɛ ten le.»

18A ka min fɔ Zabulɔn ta ko ra:

«Zabulɔn ye ɲagari a ta tagamaw ra,

Isakari ye ɲagari a ta fanibonw kɔnɔ.

19Aw bɛna siyaw wele ka na kuru kan ka na sarakaw bɔ,

saraka minw bɛnnin bɛ Ala ma.

O bɛna kɔgɔji kɔnɔfɛnw sɔrɔ ka wasa o ra;

naforo minw dogonin bɛ kɔgɔji kɛnkɛn jukɔrɔ, o bɛna o sɔrɔ.»

20A ka min fɔ Gadi ta ko ra:

«Mɔgɔ o mɔgɔ ka Gadi bonya, Ala ye baraka don o tigi ra.

Gadi bɛ la i ko jara;

a bɛ sogo faga, k’a tigɛtigɛ, k’a ta a senw na ka taga a bla a kun na.

21A bɛ jamana yɔrɔ bɛɛ ra ɲumanman ta a yɛrɛ ye.

Kuntigiw ninyɔrɔ ye a ta le ye.

A blara mɔgɔw ɲa,

janko o ye Matigi Ala ta sira tagama,

ani Ala ka ko minw latigɛ Izirayɛlimɔgɔw ye, ka o bɛɛ kɛ.»

22A ka min fɔ Dan ta ko ra:

«Dan ye jarakanbelen le ye,

min bɛ pan ka bɔ Basan mara ra.»

23A ka min fɔ Nɛfitali ta ko ra:

«Nɛfitali ka Ala ta ɲumanya sɔrɔ k’a caya,

a wasara Matigi Ala ta baraka ra.

Ale le bɛ sigi jamana terebenyanfan ni a woroduguyanfan na.»

24A ka min fɔ Asɛri ta ko ra:

«Ala ka baraka don Asɛri ra i ko Izirayɛlimɔgɔ tɔw.

Ala ye a ko diya a balemaw ye,

k’a ta oliviyesunw caya fɔ a ye a sen tunu a turu ra!

25A ta dugu donda sɔgɔnanw ye nɛgɛ ni siranɛgɛ le ye.

A bɛna kɔrɔ ka sa ni a baraka ye.»

26«E, Yesurun33.26 Yesurun, o ye Izirayɛli ye., aw ta Ala bɔɲɔgɔnko tɛ!

A bɛ yɛlɛn ka sigi sankolo kan ka na aw dɛmɛ;

a bɛ yɛlɛn ka sigi sankabaw kan ka na, a ni a ta bonya.

27Ala banbari le ye aw dogoyɔrɔ ye.

A boro baraka ye baraka banbari le ye.

A bɛna aw juguw gbɛn ka bɔ aw ɲa,

k’a fɔ aw ye ko aw ye o halaki.

28«Izirayɛli bɛna to hɛra ni laganfiya ra,

Yakuba ta mɔgɔw sigira o danna jamana dɔ ra,

siman ni rɛzɛn ka ca jamana min na;

sanji bɛ ben caman jamana min na.

29«E, Izirayɛli, i ta ɲana, sabu siya juman le bɛ i ko ele?

Matigi Ala ka i kisi.

Matigi Ala le ye i ta nɛgɛbɛnnan ye, i dɛmɛbaga;

ale le ye i ta kɛrɛkɛmuru ye, min b’a to i bɛ se sɔrɔ.

I juguw bɛna o yɛrɛ majigi i kɔrɔ;

i bɛna tagama o kan.»

34

Musa ta saya

1Ayiwa, o kɔ, Musa bɔra Mohabu kɛnɛgbɛw yɔrɔ ra, ka taga yɛlɛn Nebo kuru kan, ka taga se fɔ kuru kuncɛ ma, kuru yɔrɔ min bɛ wele ko Pisiga; o bɛ Zeriko dugu ɲa fɛ. Matigi Ala ka jamana bɛɛ yira a ra k’a to o yɔrɔ ra, k’a ta Galadi mara ra ka taga a bla fɔ Dan mara ra, 2ani Nɛfitali ta mara bɛɛ, ani Efirayimu ni Manase ta mara bɛɛ, ani Zuda ta mara bɛɛ, ka taga se fɔ Kɔgɔjiba ma, 3ani woroduguyanfan kongokolon, ani Zeriko dugu, min bɛ wele ko tamarosunw ta dugu, o kɛnɛgbɛyɔrɔ bɛɛ, ka taga se fɔ Sowari. 4Matigi Ala k’a fɔ a ye ko: «Ne tun karira ko ne bɛna jamana min di Iburahima ni Isiyaka ni Yakuba ma, k’a kɛ o ta durujaw ta ye, o jamana le ye nin ye. Ne ka o jamana yira i ra, k’a to i ɲa ye a ye, nka i sen tɛna don a ra fiyewu.»

5Matigi Ala ta jɔncɛ Musa sara o yɔrɔ le ra, Mohabu jamana ra, ka kaɲa ni Matigi Ala ta kuma ye. 6Matigi Ala k’a su don kɛnɛgbɛ dɔ ra, Mohabu jamana ra, Bɛti Pehɔri yɔrɔ ɲa fɛ. Mɔgɔ si ma Musa ta kaburu yɔrɔ lɔn fɔ ka na se bi ma.

7Musa sara k’a si to san kɛmɛ ni mugan. A ɲadenw baraka tun ma dɔgɔya, foyi fana tun ma bɔ a farikolo baraka ra.

8Izirayɛlimɔgɔw ka Musa su kasi fɔ tere bisaba, Mohabu kɛnɛgbɛw ra; o kɔ, o ka Musa ta sanga ni a su kasi lalɔ.

9Hakiritigiyaba tun bɛ Nuni dencɛ Yosuwe fɛ, sabu Musa tun k’a boro la a kun na, ka dugawu kɛ a ye. O ra, Izirayɛlimɔgɔw k’a kan mina. Matigi Ala tun ka ci minw bɛɛ fɔ Musa ye, o ka o bɛɛ kɛ a cogo ra.

10Ayiwa, cira wɛrɛ ma bɔ tuun Izirayɛli jamana ra i ko Musa, min ni Matigi Ala tun bɛ kuma da ni da. 11Matigi Ala tun k’a ci ka taga Misiran ka taga kabakow ni kobaw kɛ Farawona ni a ta jamana ɲamɔgɔw ɲa na, ani a ta jamana mɔgɔw bɛɛ ɲa na. 12Musa ka kabakobaw ani siranyakoba minw kɛ ni a ta sebagaya ye Izirayɛlimɔgɔw bɛɛ ɲa na, mɔgɔ si ma o ɲɔgɔn kɛ ka ye.