OZE

TA KITABU

Kitabu faamucogo

Cira Oze, ani cira Amɔsi, ani cira Ezayi, ani cira Mise, olugu bɛɛ tun ye wagati kelen mɔgɔw ye.

Cira Oze ka ciraya kɛ k’a yira Ala ta mɔgɔw ra ko Ala ye kankelentigi ye a ta mɔgɔw ta fan fɛ, ko nka a ta mɔgɔw ma kɛ kankelentigiw ye; o bɔra Ala kɔ ka taga ala wɛrɛw, ani batofɛn wɛrɛw bato. O kosɔn Ala k’a fɔ cira ye ko a ka kan ka jatɔmuso dɔ furu, k’a yira a ta mɔgɔw ra ko o bɛ Ala kan bla, i n’a fɔ jatɔmuso min tɛ se ka sigi cɛ kelen fɛ.

Izirayɛli jamana ɲamɔgɔw banna Ala ra, ka taga o yɛrɛ karifa siya wɛrɛw ma, ani batofɛn wɛrɛw ma. O kosɔn Ala bɛna a ta mɔgɔw wele o kiti ra. Oze ka den minw sɔrɔ ni a muso jatɔyakɛbaga ye, o denw tɔgɔw kɛra tagamasiyɛnw ye, k’a yira ko Ala banna Izirayɛlimɔgɔw ra o ta kojuguw kosɔn.

Nka cɛ bɛ yafa a furumuso ma cogo min na, Ala fana bɛna yafa a ta mɔgɔw ma o cogo ra. Ala ko o ma ko:

«Ne bɛna o kɛnɛya ka bɔ o ta lanabariya ra.

Ne bɛna o kanu ni ne jusukun bɛɛ ye;

sabu ne ta dimi mabɔra o ra» (14.5).

O ra, an b’a ye ko nin kitabu kumaw bɛ Ala ni a ta mɔgɔ ta kanuya ko le yira. A bɛ damina ni Ala ta kanuya ko le ye (11.1-4). Ala bɛ to o kanuya kan wagati bɛɛ; a b’a fɛ a ta mɔgɔw ye o kanuya jate, ka sɔn a ma (5.15–6.6; 14.2-9). Cira b’a fɛ a lamɛnbagaw y’a faamu fana ko dan tɛ Ala ta kanuya ra.

Kitabu kɔnɔkow

Oze ta furu ko (1–3)

Ala bɛ Izirayɛlimɔgɔw jaraki (4–13)

Ala bɛna yafa a ta mɔgɔw ma (14)

1

Oze ta furu ko

1Matigi Ala ka nin kuma lase Bɛri dencɛ Oze ma. O kɛra Zuda mara masacɛ Oziyasi, ani Yotamu, ani Ahazi, ani Ezekiyasi ta wagatiw le ra, ani Izirayɛli masacɛ Yerobohamu, Yohasi dencɛ ta wagati ra.

2Matigi Ala ka kuma min fɔ Oze ye, ko a y’a lase mɔgɔw ma, o kuma damina ye nin ye. Matigi Ala k’a fɔ Oze ye ko:

«Taga jatɔmuso dɔ furu,

ka jatɔmusodenw sɔrɔ ni a ye;

sabu jamana k’a yɛrɛ bla jatɔyajugu le ra;

o ka o kɔ don Matigi Ala ra.»

3Oze tagara Dibilayimu denmuso Gomɛri ta. A nana kɔnɔ ta ka dencɛ woro a ye.

4Matigi Ala k’a fɔ Oze ye ko:

«Den tɔgɔ la ko Zizirɛli1.4 Zizirɛli tun ye dugu dɔ tɔgɔ ye, ani kɛnɛgbɛba dɔ tɔgɔ. Kɛrɛ caman tun kɛra o yɔrɔ ra. Masacɛ Akabu ni a ta somɔgɔw bɛɛ fagara o yɔrɔ ra (Masacɛw flanan 9–10).,

sabu fagari min kɛra Zizirɛli, a tɔ ye dɔɔnin, ne bɛna o hakɛ bɔ Yehu ta durujaw ra;

ne bɛna Izirayɛli mara ta masaya ban.

5O lon na, ne bɛna Izirayɛlimɔgɔw ta kalan kari

Zizirɛli dingakɔnɔyɔrɔ ra.»

6Gomɛri nana kɔnɔ ta tuun, ka denmuso woro. Ala k’a fɔ Oze ye ko:

«A tɔgɔ la ko Lo Ruhama1.6 Lo Ruhama kɔrɔ ye ko: hina tɛ yi tuun.;

sabu ne tɛna to ka hina Izirayɛlimɔgɔw ra tuun,

ka to ka yafa o ma wagati bɛɛ.

7«Nka min ye Zuda ta mɔgɔw ye, ne bɛna hina olugu ra, ka o kisi ni Matigi Ala, o ta Ala ta baraka ye. Ne tɛna o kisi kalan baraka ra, walama kɛrɛkɛmuru baraka ra, walama kɛrɛ baraka ra, walama sow, walama sotigiw baraka ra.»

8Gomɛri nana Lo Ruhama dabɔ sin na minkɛ, a ka kɔnɔ wɛrɛ ta tuun ka dencɛ woro. 9Ala ko Oze ma ko:

«A tɔgɔ la ko Lo Ami1.9 Lo Ami kɔrɔ ye ko: ne ta mɔgɔw tɛ.;

sabu aw tɛ ne ta mɔgɔw ye tuun,

ne fana tɛ aw ta Ala ye tuun.»

2

Ala bɛna koɲuman minw kɛ a ta mɔgɔw ye

1«Nka lon dɔ Izirayɛlimɔgɔw bɛna caya

ka kɛ i ko kɔgɔjida kɛnkɛn,

mɔgɔ tɛ se ka min jate,

walama k’a da lɔn.

Yɔrɔ min na a tun fɔra o ma ko:

‹Aw tɛ ne ta mɔgɔ ye!›

O yɔrɔ kelen le ra o bɛna a fɔ o ma ko:

‹Ala ɲanaman ta mɔgɔw!›

2Zuda mara mɔgɔw, ani Izirayɛlimɔgɔw bɛɛ bɛna lajɛn tuun.

O bɛna kuntigi kelen sigi o yɛrɛ kunna;

olugu le bɛna jamana mara,

sabu Zizirɛli ta lon bɛna kɛ lonba le ye.

3Aw y’a fɔ aw balemacɛw ma ko: ‹Ne ta mɔgɔw!›

Aw y’a fɔ aw balemamusow ma ko: ‹Hinasɔrɔbagaw!› »

Izirayɛli ka Ala kan bla

4«Aw ye aw bamuso jaraki!

Aw y’a jaraki dɛ!

Sabu a tɛ ne muso ye tuun,

ne fana tɛ a cɛ ye tuun.

A ye a ta jatɔya tagamasiyɛnw bɔ a ɲada ra,

k’a ta jɛnɛya tagamasiyɛnw bɔ a sinw kan.

5Ni o tɛ, ne bɛna a ta faniw bɔ a ra k’a fari lakolon to,

k’a kɛ i ko a worora cogo min na.

Ne bɛna a kɛ i ko kongokolon,

k’a kɛ i ko jamana jintan,

k’a to minlɔgɔ y’a faga.

6A ta denw kɔni, ne tɛna hina olugu ra tuun,

sabu jatɔmusodenw lo.

7O bamuso k’a yɛrɛ bla jatɔya ra;

o bamuso min ka o kɔnɔ ta, ale ka maroyako le kɛ,

sabu a ko: ‹Ne bɛna gban ne ta ɲamɔgɔcɛw le kɔ;

minw bɛ ne ta domuni ni ne ta minji dira ne ma,

minw bɛ ne ta sagasifaniw, ani ne ta lɛnfaniw dira ne ma,

minw bɛ ne ta turu ni ne ta rɛzɛnji dira ne ma.›

8«Ayiwa, a flɛ, ne bɛna ŋaniw bla a ɲa,

k’a ta sira datugu;

ne bɛna kogo lɔ k’a lamini,

a tɛna tɛmɛsira sɔrɔ tuun.

9A bɛna gban a ɲamɔgɔcɛw kɔ,

nka a tɛna se ka kun o ra.

A bɛna o yɔrɔɲini,

nka a tɛna o ye.

Ni o kɛra, a bɛna a fɔ ko:

‹Ne bɛna sekɔ ka taga ne cɛkɔrɔ fɛ;

sabu ale ta wagati tun ka di ne ra,

ka tɛmɛ sisan ta wagati kan.›

10A tun m’a lɔn

ko ne le tun bɛ domuni ni rɛzɛnji ni turu dira a ma;

ko o tun bɛ wari ni sanin min kɛra ka Baali* ta jo sɔn,

ko ne le tun bɛ o wari ni o sanin caman bɛɛ dira a ma.

11«Ayiwa, ne bɛna na ne ta simanw mina a ra simankanwagati ra,

ka ne ta rɛzɛnji mina a ra rɛzɛntigɛwagati ra.

A tun bɛ ne ta sagasifaniw ani ne ta lɛnfani minw donna,

ne bɛna o fana bɔ a ra.

12Sisan ne bɛna a fari lakolonba le bɔ kɛnɛ kan a ɲamɔgɔcɛw bɛɛ ɲa na.

Mɔgɔ si tɛna se k’a bɔsi ka bɔ ne boro.

13Ne bɛna a ta ɲanagbɛw bɛɛ lalɔ:

a ta Alabato ɲanagbɛw,

ani a ta karokura ɲanagbɛw,

ani a ta Nɛnɛkirilon ɲanagbɛw, ani

ɲanagbɛ tɔw bɛɛ.

14Ne bɛna a ta rɛzɛnsunw, ani a ta torosunw cɛn,

a tun b’a fɔra ko a ɲamɔgɔcɛw ka minw di a ma a ta sara ye.

Ne bɛna o forow kɛ ŋanituw le ye,

k’a to kongosogow ye na a yiridenw domu.

15A ka wagati min bɛɛ kɛ Baali ta josɔn na

ka wusunan sarakaw* bɔ Baali ta jo ye,

ani wagati min a tun b’a yɛrɛ pari

ni a ta nunnanɛgɛw ni a ta kannakɔnɔnw ye,

ka gban a ta ɲamɔgɔcɛw kɔ, ka ɲina ne kɔ,

ne bɛna o bɛɛ hakɛ bɔ a ra.

Matigi Ala ko ten.»

Ala ni a ta mɔgɔw bɛna bɛn kelen ma

16«Ayiwa, a flɛ, ne yɛrɛ bɛna a nɛgɛ tuun ka taga ni a ye kongokolon kɔnɔ,

ka taga kuma a fɛ ni kanuya ye.

17Ne bɛna a ta rɛzɛnforow sekɔ a ma o yɔrɔ le ra,

ka Akɔri dingakɔnɔyɔrɔ2.17 Akɔri dingakɔnɔyɔrɔ tun bɛ Zeriko dugu kɛrɛ fɛ; a yɔrɔ tun kɛra tɔɔrɔyɔrɔ le ye (Yosuwe 7.24-26; 15.7). kɛ a jigisɔrɔyɔrɔ ye.

A bɛna dɔnkiriw la o yɔrɔ ra i n’a fɔ a sunguruman,

i n’a fɔ lon min na a bɔra Misiran jamana ra.

18«Ayiwa, o lon na kɔni,

Matigi Ala ko ten,

i bɛna ne wele le ko: ‹Ne furucɛ!›

I tɛna ne wele tuun ko: ‹Ne matigicɛ Baali!›

19Ne bɛna Baali ta jow tɔgɔw bɔ a da ra;

mɔgɔ si hakiri tɛna to o tɔgɔw ra tuun.

20«O lon na, ne bɛna jɛnɲɔgɔnya* dɔ don

o ni kongosogow cɛ,

o ni kɔnɔw cɛ,

o ni dugukolo fɛnɲanaman tɔw bɛɛ cɛ.

Ne bɛna bonnikɛkalanw, ani kɛrɛkɛmuruw, ani kɛrɛkow ban jamana kɔnɔ,

k’a to bɛɛ ye la ka sunɔgɔ hɛra ni laganfiya ra.

21«Ne bɛna i mamina ka i kɛ ne ta muso ye wagati bɛɛ;

ne bɛna i mamina ka i kɛ ne ta muso ye,

ka kaɲa ni terenninya ni can ye

ani ɲumanya ni hina.

22Ne bɛna i mamina ka i kɛ ne ta muso ye ni kankelentigiya ye;

ni o kɛra, i bɛna Matigi Ala lɔn.

23«O lonw na kɔni, ne bɛna aw jaabi,

Matigi Ala ko ten.

24Ne bɛna sankolo jaabi,

sankolo bɛna dugukolo jaabi,

dugukolo bɛna siman ni rɛzɛnjikura ni turu jaabi,

olugu bɛna Zizirɛli mara mɔgɔw jaabi.

25Ne bɛna o dan, ka o caya jamana kɔnɔ i ko siman, ka o kɛ ne ta ye.

Ne bɛna hina Lo Ruhama ra;

ne bɛna a fɔ Lo Ami ma, ko: ‹Ne ta mɔgɔw!›

O fana bɛna a fɔ ne ma ko: ‹An ta Ala!› »

3

Oze k’a muso kanu tuun

1Matigi Ala k’a fɔ ne ye tuun ko: «Taga i muso kɔ, i y’a kanu tuun, hali ni cɛ wɛrɛ b’a kanuna, hali ni a bɛ jɛnɛya ra ni cɛ wɛrɛ ye. A kanu i ko Matigi Ala bɛ Izirayɛlimɔgɔw kanu cogo min na, hali k’a sɔrɔ olugu tugura batofɛn wɛrɛw kɔ; o batofɛnw ta rɛzɛnburuw3.1 O tun bɛ o rɛzɛnburuw kɛ ka batofɛn dɔw sɔn (Ezayi 16.7; Yeremi 7.18; 44.19). le ka di o ye kosɛbɛ.»

2O ra, ne ka warigbɛ tan ni looru, ani simankisɛ kilo kɛmɛ naani ni kilo bilooru sara, ka o muso ta kokura. 3Ne ko a ma ko: «To ne fɛ ka mɛɛn, i kana i yɛrɛ bla jatɔya ra, i kana sɔn cɛ wɛrɛ ra; ne fana bɛna to ni i ye o cogo kelen le ra.»

4Ayiwa, Izirayɛlimɔgɔw bɛna wagatijan kɛ, masacɛ tɛna kɛ o fɛ, kuntigi tɛna kɛ o fɛ, o tɛna saraka bɔ, kabakurujan tɛna kɛ o fɛ, o bɛ min sɔn, saninderege3.4 Saninderege tun ye sarakalasebaga ta fani dɔ ye, a tun bɛ se ka lagbɛri kɛ ni min ye. tɛna kɛ o fɛ, batofɛn tɛna kɛ o fɛ.

5Nka o kɔ fɛ, Izirayɛlimɔgɔw bɛna sekɔ ka na; o bɛna Matigi Ala ta jɛnɲɔgɔnya ɲini, o ta Ala, ka o ta masacɛ Dawuda ta duruja fana yɔrɔɲini. Wagati nataw ra, Alaɲasiran bɛna don o ra; o yɛrɛyɛrɛtɔ bɛna na Matigi Ala fɛ, janko ka na nɛɛma sɔrɔ a fɛ.

4

Ala k’a ta mɔgɔw jaraki

1«E, Izirayɛlimɔgɔw, aw ye Matigi Ala ta kuma lamɛn,

sabu kiti dɔ bɛ Matigi Ala ni a ta jamana mɔgɔw cɛ,

sabu kankelentigiya banna, ɲumanya banna,

Ala lɔnniya banna jamana kɔnɔ.

2Danga kumaw, ani nanbara, ani mɔgɔfaga,

ani sonyari, ani jɛnɛya, o le bɛ yɔrɔ bɛɛ ra;

adamadenw jori bɛ yɔrɔ bɛɛ.

3O kosɔn sukasi bɛna kɛ jamana kɔnɔ;

jamana mɔgɔw bɛɛ baraka bɛna ban,

ani fɛnɲanaman minw bɛ kongo kɔnɔ, ani kɔnɔw bɛɛ;

hali kɔgɔjirajɛgɛw, o bɛɛ bɛna faga ka ban.

4«Nka mɔgɔ si kana sɔsɔri kɛ ni a mɔgɔɲɔgɔn ye,

mɔgɔ si kana si jaraki;

ne bɛ kiti ra ni aw sarakalasebagaw le ye.

5Aw bɛna talon ka ben teregban fɛ,

aw ni ciraw bɛɛ bɛna talon ka ben su fɛ;

ne bɛna aw bamuso4.5 Aw bamuso, o kɔrɔ ye Izirayɛli ta jamana. halaki.

6Ne ta mɔgɔw bɛ halakira o ta kolɔnbariya kosɔn;

i n’a fɔ aw banna lɔnniya ra,

o ra ne bɛna aw bɔ ne ta sarakalasebagaya ra.

I n’a fɔ aw ɲinana aw ta Ala ta sariya kɔ,

o ra ne fana bɛna ɲina aw ta denw kɔ.

7«O bɛ cayara ka taga cogo min na,

o ta jurumun fana bɛ cayara ka taga ten le.

Ne bɛna o ta yɛrɛbonya yɛlɛma

k’a kɛ maroya ye.

8Ne ta mɔgɔw bɛ jurumun minw kɛ,

sarakalasebagaw bɛ baro o sarakaw le ra.

Ni ne ta mɔgɔw bɛ kojugu kɛ,

o le ka di o ye kosɛbɛ.

9Min bɛna kɛ mɔgɔ tɔw ra,

o kelen le bɛna kɛ sarakalasebagaw ra.

Ne bɛna o ta kojuguw hakɛ bɔ o ra;

ne bɛna o sara ka kaɲa ni o ta kɛwalew ye.

10O bɛna domuni kɛ, nka o tɛna fa.

O bɛ jatɔya kɛ, nka o tɛna den sɔrɔ;

sabu o bɔra Matigi Ala kɔ

11ka o yɛrɛ bla jatɔya ra,

ka duvɛnkɔrɔ ni duvɛnkura min.

O le ka faamuri bɔ ne ta mɔgɔw hakiri ra.

12«Ne ta mɔgɔw bɛ o ta yirimɔgɔninw le ɲininka;

o ta lagbɛrikɛbere le bɛ kuma o fɛ.

Jatɔya jusu min bɛ o ra, o le ka o lafiri;

o bɛ to jatɔya ra, ka o yɛrɛ mabɔ o ta Ala ra.

13O bɛ sarakaw bɔ kuruw kunna;

o bɛ wusunan sarakaw* bɔ kongoriw kan,

ani yirisunbaw, ani pepiliyesunw, ani terebɛntisunw jukɔrɔ,

ko sabu o yiriw suma ka di.

O le kosɔn aw denmusow bɛ jatɔya kɛ,

aw dencɛw ta musow bɛ jɛnɛya kɛ.

14Ne tɛna aw denmusow ta jatɔya hakɛ bɔ o ra,

walama ka aw dencɛw ta musow ta jɛnɛya hakɛ bɔ o ra,

sabu o ta cɛw yɛrɛ bɛ jɛnna ni jatɔmusow ye,

ka jɛn ka sarakaw bɔ ni jatɔyakɛbagaw ye o ta sɔnnikɛyɔrɔw ra.

Hakiri tɛ jamana min ta mɔgɔw fɛ, o mɔgɔw bɛ halaki le.

15«E, Izirayɛli, hali ni ele ka i yɛrɛ bla jatɔya ra,

Zuda fana kana na jaraki ben a yɛrɛ kan;

aw kana taga Giligali4.15 Giligali tun ye sɔnnikɛyɔrɔ dɔ ye, Zeriko dugu kɛrɛ fɛ, min kɛra sababu ye ka Izirayɛlimɔgɔw kunnacɛn ka o bla josɔn na (Oze 9.15; 12.12; Samawilu fɔlɔ 11.13-15).,

aw kana taga Bɛti Avɛni4.15 Bɛti Avɛni kɔrɔ ye ko: kojuguso; o tɔgɔ lara Betɛli ra, sabu Yerobohamu tun ka saninmisiden dɔ lalaga ka o bla Betɛli ka o kɛ batofɛn dɔ ye.,

ka taga kari k’a fɔ ko:

‹Ne bɛna kari Matigi Ala ɲanaman tɔgɔ ra!›

16«Misimuso bɛ muruti cogo min na,

Izirayɛli fana bɛ muruti o cogo le ra.

Yala o cogo ra Matigi Ala bɛ se ka domuni di o ma

i ko sagaden min ɲasumanin bɛ yɔrɔ laganfiyanin na wa?

17Efirayimu4.17 Efirayimu tun ye Izirayɛli mara bɛɛ ra belebeleba ye, o kosɔn tuma dɔw ra a bɛ bla Izirayɛli mara bɛɛ nɔ ra. jɛnna ni josɔnbagaw le ye;

aw y’a to yi!

18Ni duvɛn ka o bla dɔrɔn, o bɛ o yɛrɛ bla jatɔya ra;

maroyakow le ka di o ta kuntigiw ye kosɛbɛ.

19Fɔɲɔ bɛna o ta ka taga ni o ye;

ni o kɛra, o ka saraka minw bɔ, o maroya bɛna o mina.»

5

Izirayɛli ni Zuda ta kiti

1«Aw sarakalasebagaw, aw ye nin lamɛn!

Aw Izirayɛlimɔgɔw, aw ye aw janto nin kuma ra!

Masacɛ ta somɔgɔw, aw ye aw toro malɔ!

Nin kiti dabɔra aw le kama,

sabu aw kɛra jan le ye mɔgɔw ɲa Misipa5.1 Misipa tun ye jo musoman Asera ta sɔnnikɛyɔrɔ dɔ ye Oze ta wagati ra.,

aw kɛra jɔ sirinin le ye mɔgɔw ɲa Tabɔri kuru5.1 Tabɔri kuru tun ye Kanaanakaw ta sɔnnikɛyɔrɔ dɔ ye. kan.

2Aw ka dingaba le sogi mɔgɔw ɲa Sitimu,

nka ne bɛna aw ta kojuguw bɛɛ hakɛ bɔ aw ra.

3«Ne kɔni ka Efirayimu lɔn,

Izirayɛli ma dogo ne ma.

Sisan, Efirayimu, ele ka jatɔya kɛ,

Izirayɛli k’a yɛrɛ lanɔgɔ.

4O ta kɛwalew bɛ o bari

k’a to o tɛ se ka sekɔ ka na ne Ala fɛ tuun;

sabu jatɔya jusu le bɛ o ra,

o fana tɛ Matigi Ala lɔn.

5Izirayɛli ta yɛrɛbonya le k’a jaraki.

Izirayɛli ni Efirayimu ta kojuguw bɛna o laben.

Zuda fana bɛna ben ni o ye.

6«O bɛna taga ni o ta bɛgan sarakaw ye,

ko o bɛ taga Matigi Ala bato;

nka o tɛna Matigi Ala ye,

sabu Matigi Ala bɔra o cɛ ra.

7O ka Matigi Ala janfa,

sabu o ka sokɔfɛdenw woro.

Sisan, karokura bɔlon na,

o ni o borofɛnw bɛɛ bɛna halaki.»

Efirayimu ni Zuda ta kɛrɛ

8«Aw ye buru fiyɛ Gibeha!

Aw ye siranɛgɛburu fiyɛ Rama!

Aw ye kule ka Bɛti Avɛnikaw lasɔmi!

Boniyaminukaw, aw ye aw kɔfɛyɔrɔ kɔrɔsi dɛ!

9Efirayimu bɛna kɛ yɔrɔ lakolon ye

Ala ta kiti lon na.

Ne bɛ o kuma min lase Izirayɛli ta gbaw ma,

sigiya si tɛ o kuma ra.

10Zuda kuntigiw bɛ i ko mɔgɔ minw bɛ yɔrɔw danw yɛlɛma ka dɔ fara o ta yɔrɔ kan.

O kosɔn ne bɛna ne ta jusugban bɔn o kan i ko jiba.

11«O ka Efirayimu minako juguya, ka kiti ben a kan;

sabu a k’a latigɛ ko a bɛ tugu fɛngbansanw le nɔ fɛ.

12O le kosɔn ne kɔni bɛna Efirayimu cɛn

i ko cɛnrifɛn bɛ fɛn cɛn cogo min na.

Ne bɛna Zuda fana cɛn,

i ko fɛn bɛ tori ka cɛn cogo min na.

13Efirayimu k’a ta bana ye tuma min na,

Zuda k’a ta joriw ye tuma min na,

Efirayimu tagara Asirikaw fɛ;

a ka cira bla ka taga o ta masacɛba fɛ.

Nka ale tɛna se ka aw kɛnɛya,

a tɛna se ka aw ta joriw flakɛ.

14«Ne le bɛna wuri Efirayimu kama i ko jara,

ka wuri Zuda ta somɔgɔw kama i ko jarakanbelen.

Ne, ne bɛna o sogo tigɛtigɛ, ka taga;

ne bɛna o mina ka taga ni o ye, mɔgɔ si tɛna se ka o bɔsi ne boro.

15O kɔ, ne bɛ sekɔ ka taga ne bɔyɔrɔ ra,

fɔ o yɛrɛ ye na a lɔn ko olugu jarakira.

O tuma le ra, o bɛna jija ka ne ta nɛɛma ɲini;

o deguninba bɛna jija ka ne ta jɛnɲɔgɔnya ɲini.»

6

Ala ta mɔgɔw ta nimisarikumaw

1«Ayiwa, aw ye na,

an ye sekɔ Matigi Ala fɛ.

Ale le benna an kan i ko wara,

nka a bɛna an bɔsi.

A ka tɔɔrɔ ben an kan,

nka a bɛna an ta tɔɔrɔw ban.

2Sani tere fla cɛ, a bɛna a to an ye ɲanamanya tuun;

a tere sabanan, a bɛna an lawuri,

janko an ye ɲanamanya a ɲa kɔrɔ.

3An y’a lɔn ko Matigi Ala le ye Ala ye;

an ye jija k’a lɔn.

I n’a fɔ sigiya t’a ra, ko dugugbɛda bɛna se,

sigiya t’a ra, fana ko a bɛna na an dɛmɛ.

A bɛna na an fɛ i ko sanji,

i ko sanji laban min bɛ sumaya don dugukolo ra.»

Ala k’a ta mɔgɔw jaraki

4«E, Efirayimu, ne bɛna mun le kɛ ele ra sa?

E, Zuda, ne bɛna mun le kɛ ele ra?

Aw ta kanuya bɛ tɛmɛ i ko sɔgɔmada bugun,

a bɛ tɛmɛ i ko gɔmiji min bɛ ja yɔrɔnin kelen na.

5O le kosɔn, ne ka ne ta ciraw ci aw kama;

ne ka aw halaki ni ne darakumaw le ye.

Ne ta kiti bɛna ben aw kan i ko tere yeelen.

6Sabu ne bɛ kanuya le fɛ,

ne tɛ saraka fɛ;

ne bɛ Ala lɔnniya le fɛ

ka tɛmɛ saraka jɛnitaw* kan6.6 Yesu Kirisita ka nin kuma fɔ (Matiyu 9.13; 12.7)..

7«Aw ka ne ta jɛnɲɔgɔnya* cɛn, i ko Adama k’a cɛn cogo min na;

aw ka ne janfa o yɔrɔ le ra.

8«Galadi6.8 Galadi tun ye Zuridɛn ba kɔfɛyɔrɔ dugu dɔ ye. Masacɛ Pekaya fagara o yɔrɔ ra (Masacɛw flanan 15.25). ye kojugukɛbagaw ta dugu le ye;

mɔgɔ faganinw joriw nɔw bɛ yi.

9Benkannikɛbaga bɛ dogo ka mɔgɔw kɔnɔ cogo min na,

sarakalasebagaw b’a kɛ ten le.

O bɛ dogo ka mɔgɔw faga Sikɛmu dugu sira ra;

o bɛ o kojugubaw le kɛra.

10Ne ka kojugubaw ye Izirayɛlimɔgɔw cɛ ra;

Efirayimu bɛ jatɔya kɛra,

Izirayɛli b’a yɛrɛ lanɔgɔra.

11«E, Zuda, simantigɛ6.11 Simantigɛ, o kɔrɔ ye ko Ala bɛna o ta kojuguw sara di o ma. dɔ labɛnna ele fana kama!»

7

Ala k’a ta mɔgɔw jaraki tuun

1«Tuma min ne tun b’a fɛ ka ne ta mɔgɔw ta bonya lasekɔ o ma,

tuma min ne tun b’a fɛ ka Izirayɛli kisi,

Efirayimu ta jurumunw, ani Samari7.1 O wagati ra Samari le tun ye Izirayɛli mara ta duguba ye. ta kɛwalejuguw bɔra kɛnɛ kan;

sabu o ka janfakow kɛ.

Sonw bɛ don fɔ bonw kɔnɔ,

benkannikɛbagaw bɛ ben mɔgɔw kan kɛnɛ ma.

2«O tun t’a miirira o jusu ra

ko ne hakiri bɛ o ta kojuguw bɛɛ ra.

Sisan kɔni o ta kɛwalejuguw ka o lamini fan bɛɛ ra;

ne ɲa bɛ o ta kɛwalew bɛɛ ra.

3«O bɛ kojuguw kɛ ka masacɛ ninsɔndiya,

ka nanbarakow kɛ ka kuntigiw ninsɔndiya.

4O bɛɛ ye jɛnɛyakɛbagaw le ye!

O bɛ i ko burujɛnigba gbanninmanba;

ni burujɛnibaga ka mugu nɔɔni ka ban, hali a tɛ tasuma kundon tuun,

fɔ ka taga burumugu bɛɛ funu.

5An ta masacɛ ta ɲanagbɛ7.5 Ni masacɛ tun bɛ sigi masaya ra, o tun bɛ ɲanagbɛba dɔ kɛ a ye; mɔgɔ dɔw tun bɛ se ka janfa siri, janko ka masacɛ faga o ɲanagbɛ wagati ra (Masacɛw flanan 15.8-31). lon na,

kuntigiw bɛ fa duvɛn na fɔ ka bana bla o yɛrɛ ra;

masacɛ fana b’a boro lɔ o mɔgɔlɔgɔbɔbagaw ye.

6«O bɛ gbara masacɛ ra,

k’a sɔrɔ o jusu gbannin lo i ko burujɛnigba;

o kɔrɔtɔninba lo ka o ta janfa siri.

Su bɛɛ, o ta dimi tun malara,

nka sɔgɔma o ta dimi bɛ wuri i ko tasumamana.

7O bɛɛ jusu gbannin lo i ko burujɛnigba;

o bɛ o ta kuntigiw halaki.

O ta masacɛw bɛɛ bɛ benben,

nka o si tɛ ne tɔgɔ wele.

8«Efirayimu k’a yɛrɛ ɲagami siya tɔw ra;

Efirayimu kɛra i ko ŋɔmi min ma yɛlɛma.

9Siya wɛrɛ mɔgɔw k’a baraka ban,

nka ale yɛrɛ ma o lɔn.

A bɛ kɔrɔra fɔ k’a kunsigi gbɛ,

nka ale yɛrɛ ma o lɔn.

10«Izirayɛli ta yɛrɛbonya le k’a jaraki.

Nka o bɛɛ n’a ta, o tɛ sekɔ ka na Matigi Ala fɛ, o ta Ala;

o tɛ Matigi Ala ta jɛnɲɔgɔnya ɲini.

11Efirayimu kɛra i ko tugani naloman,

hakiri tɛ min fɛ.

O bɛ Misirankaw le wele ko o ye na o dɛmɛ,

o bɛ taga Asirikaw le fɛ ko olugu ye o dɛmɛ.

12«Nka ka o tagatɔ to,

ne bɛ ne ta jɔ firi o kan ka o mina,

ka o sama ka o ben,

i ko kɔnɔw bɛ ben cogo min na.

Ni ne nana a mɛn tuma o tuma ko o bɛ lajɛnna,

ne bɛna o ta kojuguw hakɛ bɔ o ra.

13Bɔnɔ le bɛna o sɔrɔ,

sabu o borira ka o yɛrɛ mabɔ ne ra.

Kojuguba le bɛna ben o kan,

sabu o murutira ne ma.

Ne kɔni tun b’a fɛ ka o bɔsi,

nka olugu bɛ faninyaw le fɔra ne ta ko ra.

14O bɛ to ka maɲumankokanw fɔ o ta layɔrɔw ra,

nka o tɛ kule ni o jusukun bɛɛ ye ka ne wele.

O bɛ o yɛrɛ fari tigɛtigɛ7.14 O tun bɛ o fari tigɛtigɛ ka o ta batofɛnw le daari, janko o batofɛnw ye o ta sɛnɛfɛnw ɲa (Masacɛw fɔlɔ 18.28). janko ka siman ni rɛzɛn sɔrɔ,

nka o bɛ o kɔ don ne ra.

15«Ne le tun bɛ o karan, ka baraka don o ra;

nka olugu ka kojugu le miiri ne kama.

16Hali ni o sekɔra ka bɔ o ta sirajugu kan,

o tɛ teren ka na ne Ala fɛ.

O bɛ i ko kalan min terennin tɛ.

O juguw bɛna o ta kuntigiw faga ni kɛrɛkɛmuru ye,

o ta kumajuguw kosɔn.

Mɔgɔw bɛna yɛrɛko o ma Misiran jamana ra.»

8

Ala ta mɔgɔw ka Ala kan bla

1«Buru la i da ra, k’a fiyɛ!

Kojugu bɛ nana Matigi Ala ta so kama i ko bɔn!

Sabu o ka ne ta jɛnɲɔgɔnya* cɛn;

o ma sɔn ne ta sariyaw ma.

2O kulera ka ne wele ko:

‹An ta Ala, anw Izirayɛlimɔgɔw, anw ka i lɔn!›

3«Izirayɛli banna koɲuman ma;

o kosɔn o juguw bɛna o nɔgbɛn.

4O yɛrɛ ka masacɛw sigi o yɛrɛ kunna,

k’a sɔrɔ ne le ma o ci.

O ka kuntigiw sigi o yɛrɛ kunna,

k’a sɔrɔ ne ma bɔ a kala ma.

O ka o ta warigbɛw ni o ta saninw gbasi ka o kɛ batofɛnw ye,

ka o kɛ sababu ye ka o yɛrɛ halaki.

5«E, Samari, mɔgɔ si tɛ aw ta saninmisiden8.5 Yerobohamu le tun ka o saninmisiden lalaga ka o bla Betɛli (Masacɛw fɔlɔ 12.28-29). fɛ;

ne dimina aw kɔrɔ kosɛbɛ.

Aw bɛna se ka bɔ aw ta saninyabariya ra tuma juman le?

6«Aw ta saninmisiden tɛ Ala ye!

A bɔra Izirayɛlimɔgɔw yɛrɛ le ra;

baarakɛbaga dɔ le k’a lalaga.

O kosɔn o bɛna Samari ta saninmisiden cici fɔ k’a mugumugu.

7«O ka fɔɲɔ le dan siman nɔ ra;

o fana bɛna sanfɔɲɔ le tigɛ siman nɔ ra.

O ta simanw si tɛna falen;

ni min ka falen, kisɛ tɛna kɛ o ra.

Ni kisɛ fana kɛra min na,

mɔgɔ wɛrɛw le bɛna o bɛɛ domu o fɛ.

8«Siya wɛrɛw ka Izirayɛli kunu.

Sisan o bɛ siya tɔw cɛ ra i ko mina ɲacintan;

9sabu o tagara Asiri.

Efirayimu bɛ i ko kongofali min bɛ a kelen na;

10Efirayimu k’a ɲamɔgɔcɛw san ni bonyafɛnw le ye.

Nka hali ni o ka bonyaw di siya wɛrɛw ma, ne bɛna o lajɛn;

kuntigiw ta masacɛba bɛna o minako juguya, fɔ ka o halaki.

11«Efirayimu ka sarakabɔnan caman lɔ

ko a bɛ jurumunyafa sarakaw* bɔ;

nka o sarakabɔnanw yɛlɛmana

ka kɛ jurumunkɛyɔrɔw le ye.

12Hali ni ne ka ne ta sariya ta kumaw sɛbɛ caman k’a di o ma,

a bɛna kɛ o fɛ i ko o toro ma kuma min mɛn ka ye fiyewu.

13O bɛ sarakaw faga ne ye, ka o sogo domu;

nka o sarakaw man di ne Matigi Ala ye.

Sisan Matigi Ala bɛna a hakiri to o ta jurumunw na,

a bɛna o ta terenbariyaw hakɛ bɔ o ra.

O bɛna sekɔ ka taga Misiran8.13 Ka sekɔ ka taga Misiran, o kɔrɔ ye ko Izirayɛli bɛna tɔɔrɔ tuun, i n’a fɔ wagati min na o tun bɛ jɔnya ra Misiran.!

14«Izirayɛli ɲinana a danbaga kɔ;

o ka masabonbaw le lɔ.

Zuda ka dugu barakaman caman lɔ,

nka ne bɛna tasuma lajigi o ta duguw kan,

ka o ta masabonbaw jɛni.»

9

Bɔnɔ min bɛna Izirayɛli sɔrɔ

1«Ele kana ninsɔndiya dɛ, Izirayɛli!

Ele kana ɲagari i ko jamana tɔw;

sabu ele ka jatɔya kɛ,

ka i yɛrɛ mabɔ i ta Ala ra.

I bɛ i ta jatɔya sara min sɔrɔ simangbasikɛnɛw9.1 O simangbasikɛnɛw fana tun ye sɔnnikɛyɔrɔ dɔw ye. bɛɛ kan,

o le diyara i ye.

2Nka simangbasikɛnɛ ta siman,

ani rɛzɛnforogiyɔrɔ ta rɛzɛn tɛna se ka mɔgɔw baro,

rɛzɛnji tɛna o labɔ.

3O tɛna to Matigi Ala ta jamana ra.

Efirayimu bɛna sekɔ ka taga Misiran;

o bɛna taga domuni saninyabariw domu Asiri jamana ra.

4O tɛna rɛzɛnji sarakaw* bɔ Matigi Ala ye tuun;

o ta saraka faganinw tɛna diya Ala ye.

O ta saraka domuniw bɛna kɛ o fɛ i ko sanga domuni;

ni mɔgɔ min k’a domu, o tigi b’a yɛrɛ lanɔgɔ.

O ta sarakaw bɛna kɛ o yɛrɛ ta le ye;

a tɛna don Matigi Ala ta so kɔnɔ.

5«Aw bɛna mun le kɛ ɲanagbɛlonba ra?

Aw bɛna mun le kɛ Matigi Ala ta ɲanagbɛlon na?

6«Ayiwa, o tagatɔ flɛ,

sabu o ta jamana bɛɛ cɛnna.

Misiran jamana le bɛna aw ladon;

Mɛnfisi9.6 Mɛnfisi tun ye Misiran ta duguba ye. Masacɛw ta kaburuw tun bɛ yi. Oze bɛ nin fɔ ka Izirayɛlimɔgɔw lɔgɔbɔ. dugu le bɛna kɛ aw ta kaburu ye.

Binjuguw bɛna o ta naforo bɛɛ cɛn;

ŋaniyiriw bɛna wuri o ta bonw kɔnɔ.

7«Ayiwa, hakɛbɔlon bɛ nana!

Kojugu saralon bɛ nana!

Izirayɛli ka kan ka o lɔn.

Ala ta cira kɛra fatɔ le ye,

Ala Nin bɛ min kɔnɔ, o kɛra hakirintan ye!

Aw ta terenbariya cayakojugu le nana ni o ye,

ani aw ta juguya cayakojugu.

8«Ala ta cira le ye Efirayimu kɔrɔsibaga ye

Ala yɛrɛ tɔgɔ ra.

Nka o bɛ jan la a ɲa a tɛmɛsiraw bɛɛ ra,

ka kojugu suguya bɛɛ kɛ a ra, hali a ta Ala ta so kɔnɔ.

9O ka o yɛrɛ bla kojugukɛ ra fɔ ka tɛmɛ a dan kan,

i n’a fɔ o tun k’a kɛ Gibeha cogo min na.

Ala bɛna a hakiri to o ta jurumunw na;

a bɛna o sara ka kaɲa ni o ta terenbariyakow ye.

10«Ne tun ka Izirayɛli sɔrɔ minkɛ,

a tun kɛra i ko mɔgɔ ka rɛzɛnmɔ sɔrɔ kongokolon kɔnɔ.

Ne ka aw bɛmaw ye minkɛ,

o tun kɛra i ko mɔgɔ ka torosun den fɔlɔ mɔninw sɔrɔ.

Nka o nana se Baali Pehɔri9.10 Baali Pehɔri ta ko: Aw ye Jateri 25; 31.16 flɛ. minkɛ,

o ka o yɛrɛ bla o marobariyakow ra;

a laban olugu yɛrɛ kɛra fɛn haramunin ye

i n’a fɔ o tun ka o batofɛn min kanu.

11Efirayimu ta nɔɔrɔ bɛna taga

i ko kɔnɔ bɛ wuri a kaman na ka taga cogo min na.

Muso tɛna kɔnɔ ta tuun,

musokɔnɔman tɛna ye tuun, janko ka na fɔ ko a bɛ jigi.

12Hali ni o ka den sɔrɔ, k’a lamɔ,

sani o denw ye kɔrɔya, ne bɛna o bɔsi o boro9.12 Kitabu dɔw kɔnɔ a sɛbɛra ko: janko mɔgɔ si kana to o kɔ..

Ni ne ka na ne yɛrɛ mabɔ o ra tuma min na,

o tuma ra bɔnɔ le bɛna o sɔrɔ.

13Ne tun bɛ Efirayimu yera i n’a fɔ Tiri dugu,

min tun siginin bɛ yɔrɔɲuman na.

Nka Efirayimu bɛna a denw cɛ ka taga ni o ye o fagabaga fɛ.

14E, Matigi Ala, a di o ma!

I bɛna mun le di o ma sa?

Kɔnɔcɛnbana bla o ta musow ra,

ka o sinw ja.

15«O ka o ta kojugu bɛɛ kɛ Giligali,

o kosɔn ne ka o kɔninya o yɔrɔ ra.

Ne bɛna o gbɛn ka bɔ ne ta so kɔnɔ

o ta kɛwalejuguw kosɔn.

Ne tɛna to ka o kanu tuun;

o ta kuntigiw bɛɛ ye mɔgɔ murutininw le ye.

16«Efirayimu benna,

a lilinw bɛɛ jara.

A tɛna den kɛ tuun.

Hali ni o ka den sɔrɔ,

ne bɛna o denw faga,

o den minw ko ka gbɛlɛn o ma.

17Ne ta Ala bɛna ban o ra,

sabu o ma sɔn k’a lamɛn.

O bɛna to ka yaala o kun fɛ le

siya tɔw cɛ ra yi.»

10

Izirayɛli ta jurumunw cayara

1«Izirayɛli tun ye rɛzɛnsunɲuman le ye,

min tun bɛ den kosɛbɛ.

Nka a denw nana caya minkɛ,

a k’a ta sɔnnikɛyɔrɔw fana caya.

A ta jamana nana cɛɲa minkɛ,

a bɛ kabakurujan minw sɔn a ka olugu fana cɛɲa.

2O jusu terennin tɛ;

nka sisan o bɛna o ta kojugu sara sɔrɔ.

Ala yɛrɛ bɛna o ta sɔnnikɛyɔrɔw benben,

ka o ta kabakurujanw cɛn.

3«O bɛna a fɔ ko: ‹Masacɛ tɛ an fɛ,

sabu an ma siran Matigi Ala ɲa k’a bonya;

nka hali ni masacɛ tun bɛ an fɛ,

a tun bɛna se ka mun le kɛ an ye?›

4O bɛ kuma gbansanw fɔ;

o bɛ kari ɲɔgɔn ye, ka layiriw ta ni kumalakolonw ye.

O kosɔn kitiw bɛ wuri yɔrɔ bɛɛ,

i ko bagasun bɛ falen foro kɔnɔ walanw cɛ ra cogo min na.

5«Samarikaw bɛ siranna Bɛti Avɛni ta misiden ta ko ra,

sabu o jo ni a ta bonya bɛɛ tagara.

O ta mɔgɔw bɛna sukasi kɛ a kunna,

o ni o ta sɔnnikɛbaga minw tun bɛ ɲagarira o jo bonya kosɔn fɔlɔfɔlɔ.

6O bɛna taga o jo di Asirikaw ma,

k’a kɛ o ta masacɛba ta bonya ye.

Maroya bɛna Efirayimu mina,

Izirayɛli kun bɛna suuru a ta kɛwalew kosɔn.

7Samari halakira ka ban pewu!

O ta masacɛ kɛra i ko jiwoyo ka yirikunkurun min ta.

8Avɛni sɔnnikɛyɔrɔ minw bɛ kongoriw kan,

Izirayɛli tun bɛ jurumun kɛra o yɔrɔ minw na,

o yɔrɔw bɛna halaki;

binjuguw ni ŋanisunw bɛna falen yi.

O wagati ra, o bɛna a fɔ kuruw ye ko:

‹Aw ye an datugu!›

O b’a fɔ kongoriw ye ko:

‹Aw ye ben an kan10.8 Nin kumaw b’a yira ko Izirayɛlimɔgɔw jigi tigɛra. Nin kumaw fɔra ka dunuɲa laban ta kiti ko yira (Luka 23.30,Yirari 6.16).!›

9«Kabini Gibeha ta ko wagati ra, Izirayɛli, ele ka terenbariyakow kɛ;

i fana tora o ko kelenw le ra.

Yala kɛrɛ ma mɔgɔ terenbariw halaki Gibeha wa?

10Ni wagati min ka ne diya, ne bɛna o ta kojuguw hakɛ bɔ o ra.

Siya wɛrɛw bɛna lajɛn o kama;

o ka jurumun fla min kɛ,

o bɛna nɛgɛjɔrɔkɔw don o ra o jurumunw kosɔn.

11«Efirayimu ye misigberen le ye, min korora ka ɲa;

ka siman dɔndɔn k’a kisɛ bɔ, o le ka di a ye.

Nka ne bɛna zu la a kan cɛɲuman kan;

ne bɛna misidaba siri Efirayimu na,

Zuda bɛna sɛnɛ kɛ,

Yakuba10.11 Yakuba, o kɔrɔ ye Izirayɛli. bɛna misidaba sama.

12«Aw ye terenninya le dan

ka ɲumanya sɔrɔ a siman ye.

Aw ye forokura labɛn;

sabu Matigi Ala ta nɛɛma ɲiniwagati sera,

sani a ye na terenninya jigi aw kan, i ko sanji.

13Nka aw ka juguya le sɛnɛ,

aw fana ka kojugu le sɔrɔ o siman ye;

aw ka aw ta nanbara tɔnɔ le domu,

sabu aw ka aw jigi la aw yɛrɛ ta lɔnniya le kan,

aw ka aw jigi la aw ta kɛrɛkɛden camanw le kan.

14O kosɔn kɛrɛ mankan bɛna wuri aw ta mɔgɔw cɛ ra.

Aw ta kɛrɛbonbaw bɛɛ bɛna benben,

i n’a fɔ Saliman ka Bɛti Aribɛli halaki cogo min na kɛrɛkɛlon na,

lon min na o ka bamusow ni o denw bɛɛ dɔndɔn ka o terege ɲɔgɔn kan.

15Betɛli ta ko bɛna min lase aw ma, o le ye nin ye;

sabu aw ta kojugu dama tɛmɛna.

Ni dugu gbɛra dɔrɔn,

o bɛna a sɔrɔ ko Izirayɛli masacɛ ta banna pewu.»

11

Izirayɛli ma Ala ta makari lɔn

1«Wagati min Izirayɛli tun ye denmisɛn ye, ne tun k’a kanu.

Ne ka ne dencɛ wele ka bɔ Misiran11.1 Nin kuma fɔra Matiyu 2.5..

2Nka sisan mɔgɔ wɛrɛw ka o wele,

o fana tagara olugu le kɔ;

o ka Baali* ta jo sɔn,

ka wusunan sarakaw* bɔ batofɛn wɛrɛw ye.

3K’a sɔrɔ ne le ka Efirayimu fitinitɔ mina a boro ma k’a degi tagama ra;

nka o m’a lɔn ko ne le tun bɛ olugu kisira.

4Ne ka o mina ni mɔgɔya ye,

ka nɔrɔ o ra ni kanuya ye.

Ne ka doni ta ka bɔ o kan na,

ka suuru ka domuni di o ma.

5«O tɛna sekɔ ka taga Misiran tuun,

nka Asirikaw ta masacɛ bɛna sigi o kunna,

sabu o ma sɔn ka sekɔ ka na ne fɛ.

6Kɛrɛkɛmuru bɛna to ka yɛlɛma, ka cɛnri kɛ o ta duguw kɔnɔ;

o juguw bɛna o ta duguw dondaw ta sɔgɔnanw karikari,

ka o bɛɛ faga ka ban,

o ta ŋaninyajuguw kosɔn.

7Ne ta mɔgɔw kɛra lanabariw le ye;

ne b’a fɔ o ye ko o ye o ɲa kɔrɔta ka ne flɛ,

nka o tɛ sɔn ka o ɲa kɔrɔta.»

Ala bɛ makari a ta mɔgɔw ra

8«E, Efirayimu, ne bɛ se ka ban aw ra cogo di?

Izirayɛli, ne bɛ se ka aw labla aw juguw ye cogo di?

Yala ne bɛ se ka aw mina i ko ne ka Adima11.8 Adima ni Seboyimu: o dugu fla halakira ni Sodɔmu ni Gomɔri duguw ye (Damina 10.9; 14.2,8). dugu mina cogo min na wa?

E, yala ne bɛ se ka aw kɛ i ko ne ka Seboyimu dugu kɛ cogo min na wa?

Aw hina bonyara ne jusu ra,

fɔ ka ne ta miiriyaw bɛɛ yɛlɛma.

9Ne tɛna aw mina ka kaɲa ni ne ta dimiba ye,

ne tɛna Efirayimu halaki tuun;

sabu ne tɛ adamaden ye,

ne ye Ala le ye.

Ne le ye Ala saninman ye aw cɛ ra;

ne diminin tɛna na aw kama.

10«O bɛna tugu Matigi Ala kɔ,

Matigi Ala min kan bɛ i ko jara kulekan.

Ni Matigi Ala kan bɔra,

a denw yɛrɛyɛrɛtɔ bɛ bori ka na ka bɔ terebenyanfan na.

11O yɛrɛyɛrɛtɔ bɛna bori ka na ka bɔ Misiran i ko kɔnɔninw;

o bɛna na ka bɔ Asiri jamana ra i ko jɛnɛtuganiw.

Ne bɛna o ladon o ta sow kɔnɔ tuun.

Matigi Ala ko ten.»

12

Ala ka Yakuba ta mɔgɔw jaraki

1«Efirayimu ka ne lamini ni faninya le ye,

Izirayɛli ka ne lamini ni janfa le ye.

Hali bi Zuda murutira Ala ma;

o murutira Ala saninman cantigi ma.

2Efirayimu b’a yɛrɛ barora ni fɔɲɔ le ye;

a bɛ bori terebɔyanfan ta fɔɲɔ le kɔ.

Lon o lon a bɛ dɔ fara a ta nanbara kan,

ka dɔ fara a ta kojuguw kan.

A ka jɛnɲɔgɔnya don ni Asiri jamana ye;

a bɛ oliviye turu bla ka taga Misiran.

3Matigi Ala bɛ kiti le ra ni Zuda ye;

a bɛna Yakuba ta mɔgɔw sara ka kaɲa ni o tagamacogo ye,

ka o ta kɛwalejuguw sara di o ma.

4Ka Yakuba12.4 Yakuba ta ko: Damina 25.19-26; 32.23-32. to a bamuso kɔnɔbara ra, a k’a flaninɲɔgɔn sen mina;

a kɔrɔyara minkɛ, a ka siyɛn ta ni Ala ye.

5A ka siyɛn ta ni mɛlɛkɛ ye ka se sɔrɔ.

A kasira ka Ala daari ko Ala ye baraka don ale ra.

A ka Ala ye Betɛli;

Ala kumana ni a ye o yɔrɔ ra.

6«Matigi Ala, Fangatigi!

Matigi Ala, o le ye a tɔgɔ ye.

7O kosɔn ele kɔni ka kan ka sekɔ ka na i ta Ala fɛ,

ka ɲumanya ni terenninya sira tagama,

ka i jigi la i ta Ala kan tuma bɛɛ!

8«Nin mɔgɔw bɛ o ta sumanikɛnanw yɛlɛma i ko Kanaanakaw,

sabu tɔɲɔri le ka di o ye.

9Efirayimu ko: ‹Ne ka fɛn caman sɔrɔ,

ne ka naforoba sɔrɔ!

Nka mɔgɔ tɛna foyi sɔrɔ ne ta kokɛtaw ra

min ye jurumun ye!›

10«Kabini aw bɔra Misiran jamana ra,

ne le ye Matigi Ala ye, aw ta Ala.

Ne bɛna fanibonw le kɛ aw siyɔrɔw ye tuun,

i n’a fɔ aw b’a kɛ cogo min na aw ta gbatakɔrɔsigi ɲanagbɛ12.10 O ɲanagbɛ ra Izirayɛlimɔgɔw tun bɛ si gbataw kɔrɔ ka o hakiri jigi o ta kongokolon tagama wagati ra. lonw na.

11«Ne kumana ciraw fɛ;

ne yɛrɛ ka fɛn caman yira o ra.

Ne ka kuma kɔrɔmanw don ciraw da ra

ko o y’a fɔ mɔgɔw ye.

12«Kojugu bɛ Galadi,

o kosɔn olugu tɛna kɛ foyi ye.

O bɛ misitoranw kɛ saraka ye Giligali,

o kosɔn o ta sarakabɔnanw bɛna benben ka kɛ kabakurutonw ye forow kɔnɔ, walanw cɛ ra.

13«Yakuba tun borira

ka taga Aramu mara kongoyɔrɔw ra,

Izirayɛli ka baara kɛ ka muso dɔ mamina;

a ka saga gbɛn janko ka muso sɔrɔ k’a furu.12.13 O kuma bɛ sɔrɔ Damina 18.1-5; 29.1-30.

14«Matigi Ala ka Izirayɛli labɔ Misiran cira dɔ le sababu ra;

a k’a janto o ra, cira12.14 O cira ye cira Musa le ye (Jateri 12.6-8; Sariya 18.15-18). dɔ le sababu ra.

15«Efirayimu ka Ala jusu bɔ kosɛbɛ;

o kosɔn a Matigi bɛna a ta kojugu ben a yɛrɛ kun na,

k’a ta mafiyɛnyariw sekɔ k’a ben a yɛrɛ kan.»

13

Izirayɛli ta kiti

1«Ni Efirayimu tun kumana, mɔgɔw tun bɛ yɛrɛyɛrɛ;

ale le tun kɔrɔtara ka tɛmɛ bɛɛ kan Izirayɛli jamana ra.

Nka a ka Baali* ta jo sɔn, k’a yɛrɛ jaraki;

o kosɔn a sara.

2Nka hali sisan o belen bɛ dɔ farara o ta jurumunw kan.

O bɛ o ta warigbɛ yeele ka o kɛ batofɛnw ye.

O bɛ o fɛnw lalaga ka kaɲa ni o yɛrɛ ta hakiri le ye;

mɔgɔ boro nɔ lo.

O b’a fɔ mɔgɔw ye ko: ‹Aw ye sarakaw faga nin jow ye!›

Mɔgɔw bɛ sɔn ka nin misiden warigbɛramanw kanu fɔ ka o da sɔnsɔn cogo di?

3O kosɔn o bɛna tɛmɛ i ko sɔgɔmada bugun;

o bɛna kɛ i ko gɔmiji min tɛ mɛɛn ka ja.

O bɛna kɛ i ko fɔɲɔ bɛ simanɲaga min ta simangbasikɛnɛ kan ka taga ni a ye;

o bɛna kɛ i ko sisi min bɛ bɔ gbabugu wo fɛ ka tunu.

4«K’a sɔrɔ ne le ye Matigi Ala ye, aw ta Ala,

kabini aw bɔtɔ Misiran jamana ra.

Aw ma Ala wɛrɛ lɔn ni ne tɛ,

kisibaga wɛrɛ fana tɛ yi ni ne tɛ.

5Ne le ka ne janto aw ra kongokolon kɔnɔ,

tuma min na aw tun bɛ o dugukolo jintan na.

6«Nka o nana domuni sɔrɔ ka fa!

O fara minkɛ, o ka o yɛrɛ bonya;

o kosɔn o ɲinana ne kɔ.

7O kosɔn ne fana bɛna ben o kan i ko jara;

ne bɛna dogo ka dɛn sira ra ka o kɔnɔ i ko waraninkala.

8Ne bɛna fariya o ma i ko wara min denw tara ka bɔ a kɔrɔ;

ne bɛna o disiw kari ka o dayɛlɛ,

ka o domu i ko jaramuso.

Kongowaraw bɛna o sogo tɔ tigɛtigɛ.

9«Izirayɛli, ele halakira,

sabu ne min ye aw dɛmɛbaga ye,

aw wurira ne kama!

10Aw ta masacɛ min tun ka kan ka aw kisi

ale bɛ min?

Aw ta duguw kititigɛbagaw bɛ min,

aw tun b’a fɔra minw kosɔn ko: ‹Masacɛ ni kuntigiw di an ma13.10 O kow bɛ sɔrɔ Samawilu fɔlɔ 6.1-10.!›

11Ne diminin le tun ka masacɛ di aw ma;

o ra ne jusu bɔnin le fana nana o masacɛ ta ka bɔ yi!

12«Efirayimu ta jurumun bɛɛ sɛbɛnin lo k’a bla,

o ta terenbariyaw maranin lo.

13Dimi bɛna ben o kan i ko muso jigibagatɔ ta dimi;

nka dɛn dɔ lo, hakiri tɛ min fɛ;

a worotuma sera,

nka a tɛ sɔnna ka bɔ.

14«Ayiwa, yala ne bɛ sɔn ka nin mɔgɔw kisi saya dibi ma tuun wa?

Ne bɛ sɔn ka o bɔsi saya ma tuun wa?

E, saya, i ta sebagaya yira o ra dɛ!

Saya dibi, i ta fagaribiɲɛ bɔ o kama dɛ13.14 Pɔli ka nin kumaw fɔ k’a yira ko saya ma se ka foyi kɛ Yesu Kirisita ra (Korɛntikaw fɔlɔ 15.55).!

Ne tɛna o flɛ ni hina ye tuun.

15«Hali ni Efirayimu ta sɔrɔta cayara k’a siginin to a balemaw cɛ ra,

terebɔyanfan ta fɔɲɔ gbanninman bɛna na;

Matigi Ala bɛna o fiyɛ ka bɔ kongokolon fan na,

ka o ta bununw ja,

ka o ta kɔlɔnw ja.

O juguw bɛna o ta naforoblayɔrɔ fɛn nafamanw bɛɛ cɛ ka taga ni a ye.»

14

1«Jaraki bɛna ben Samarikaw kan,

sabu o murutira o ta Ala ma.

O juguw bɛna o faga ni kɛrɛkɛmuru ye;

o bɛna o ta denfitiniw terege dugu ma,

ka o ta musokɔnɔmanw kɔnɔ faran.»

Ala ko a ta mɔgɔw ye nimisa o ta jurumun na

2«E, Izirayɛli, aw ye sekɔ ka na Matigi Ala fɛ, aw ta Ala;

sabu aw ta jurumunw le ka aw laben.

3Aw ye sekɔ ka na Matigi Ala fɛ;

aw ye na kuma, k’a fɔ a ye ko:

An ta jurumunw bɛɛ yafa an ma,

ka an minako ɲa.

An bɛ an darakan le di i ma saraka ye ka i bonya ni o ye,

misitoranw nɔ ra.

4Asirikaw tɛna se ka an kisi,

an tɛna yɛlɛn sow kan ka taga kɛrɛ ra.

An yɛrɛ boro ka fɛn min lalaga, an tɛna a fɔ o ma tuun ko: ‹An ta Ala!›

Sabu ele le bɛ hina ferita ra!»

Ala bɛna koɲuman kɛ a ta mɔgɔw ye

5«Ne bɛna o kɛnɛya ka bɔ o ta lanabariya ra.

Ne bɛna o kanu ni ne jusukun bɛɛ ye;

sabu ne ta dimi mabɔra o ra.

6Ne bɛna ne ta baraka lajigi Izirayɛli kan i ko gɔmiji;

o bɛna fiyeren i ko kongobinw,

ka o lilin don dugukolo ra i ko Liban jamana ta sɛdiriyiribaw.

7O yiriborow bɛna janya;

o ta cɛɲa bɛna kɛ i ko oliviyesun ta cɛɲa,

ka o kasa diya i ko Liban yiritu kasa.

8Mɔgɔw bɛna sigi o suma ra tuun.

O bɛna falen i ko simankisɛ, ka wuri,

ka fiyeren ka ɲa i ko rɛzɛn.

O bɛna tɔgɔ sɔrɔ i ko Liban jamana ta rɛzɛnji.

9E, Efirayimu, ne ni batofɛn juman le bɛ kelen ye?

Ne le bɛ aw ta daariri jaabi,

ne le bɛ ne janto aw ra.

Ne le bɛ i ko sipɛrɛsisun min nugunin lo tuma bɛɛ;

aw bɛ den sɔrɔ ne le sababu ra.»

10Ni mɔgɔ min ye hakiritigi ye,

o tigi ye hakiri sɔrɔ nin kow ra.

Ni mɔgɔ min ye faamurikɛbaga ye,

o tigi ye nin kow faamu.

Sabu Matigi Ala ta siraw terennin lo.

Mɔgɔ terenninw bɛ o siraw le tagama;

nka Ala kanblabagaw bɛ talon ka ben o sira kan.