AMƆSI

TA KITABU

Kitabu faamucogo

Amɔsi tun ye bɛgan marabaga le ye. A tun bɛ bɔ Tekoha dugu kɔnɔ; o yɔrɔ tun bɛ Bɛtilɛhɛmu dugu kɛrɛ fɛ, Zuda mara ra. Amɔsi k’a ta ciraya kɛ ka kɔn cira Oze ni cira Ezayi ni cira Mise ɲa. Amɔsi k’a ta cirayakuma fɔ k’a ɲasin jamana sahiliyanfan mɔgɔw le ma. O mɔgɔw tun bɛ sɔnni kɛ Betɛli.

O wagati ra Izirayɛlimɔgɔw tun ka se sɔrɔ o juguw kan, ka fanga ni naforo caman sɔrɔ. O kɛra sababu ye ka wasoya ni fɛrɛ don o mɔgɔw ra, ka o bla terenbariyakow ra, ani ɲɔgɔntɔɲɔri; hali sarakalasebagaw tun tɛ terenna Ala ye tuun. O tun b’a fɔra ko olugu bɛ Matigi Ala ta lon le makɔnɔna, ko Ala bɛna koɲuman kɛ olugu ye o lon na. Nka cira Amɔsi k’a fɔ o ye ko Matigi Ala ta lon tɛna kɛ hɛralon ye o fɛ, o ta jurumunw kosɔn (5.18,20). O kosɔn a k’a fɔ o ye ko o ka kan ka o ta kɛwalew yɛlɛma, ka Ala sago kɛ; ni o tɛ, o ta sarakaw, ani o ta Alabato tɛna foyi ɲa (5.24); Ala fana bɛna o labla o juguw ye.

Amɔsi ko naforotigi minw bɛ fagantanw, ani dɛsɛbagatɔw tɔɲɔ, ko Ala ta kiti bɛna ben olugu kan. Nka a k’a fɔ fana ko minw bɛ kojuguw dabla, Ala bɛna makari olugu ra, ka o dɛmɛ.

Kitabu kɔnɔkow

Ala bɛna kiti ben Izirayɛli kɛrɛfɛjamanaw kan (1.1–2.5)

Ala bɛna kiti ben Izirayɛli jamana kan (2.6–6.14)

Ala bɛ tagamasiyɛn looru yira Amɔsi ra Izirayɛli ta ko ra (7.1–9.15)

1

Matigi Ala kumakan

1Nin ye Amɔsi ta kumaw le ye. Ale tun ye Tekoha dugu bɛgantigi dɔ le ye. Ala ka nin kow yira a ra Izirayɛli jamana ko ra, Zuda masacɛ Oziyasi ta wagati ra, ani Izirayɛli masacɛ Yerobohamu min tun ye Yohasi dencɛ ye, o ta wagati ra. San fla le tɛmɛna o kɔ fɛ, dugukoloyɛrɛyɛrɛ sɔrɔra ka kɛ. 2Amɔsi ko:

«Matigi Ala pɛrɛnkan bɔra Siyɔn, i ko waraba mankan.

A kan bɔra Zeruzalɛmu minkɛ,

bɛgantigiw ta bɛganw ta domuniyɔrɔw binw fagara,

Karimɛli kuru sanfɛyɔrɔw jara.»

Damasikaw

3Matigi Ala ko:

«Damasikaw ta kojugu saba kosɔn, a fɔ kojugu naani yɛrɛ,

ne ka min latigɛ o kama, ne tɛna o to kɛbari ye;

sabu o ka Galadikaw sɛnɛ ni misidaba nɛgɛraman ta ɲinw le ye.

4O ra, ne bɛna tasuma lajigi Hazahɛli ta masabonw kan,

ka Bɛni Hadadi ta masabonbaw jɛni pewu.

5Ne bɛna Damasi dugu donda ta sɔgɔnanw kari,

ka Bikati Avɛni1.5 Bikati Avɛni kɔrɔ ye ko: terenbariya kurufurancɛ. mɔgɔw halaki;

masacɛbere bɛ min boro, ne bɛna o halaki ka bɔ Bɛti Edɛni1.5 Bɛti Edɛni kɔrɔ ye ko: ɲanagbɛbon..

O bɛna Sirikaw mina ka taga ni o ye Kiri jamana ra.

Matigi Ala ko ten.»

Gazakaw

6Matigi Ala ko:

«Gazakaw ta kojugu saba kosɔn, a fɔ kojugu naani yɛrɛ,

ne ka min latigɛ o kama, ne tɛna o to kɛbari ye;

sabu o ka jamana mɔgɔw bɛɛ cɛ,

ka taga o don Edɔmukaw boro.

7O ra ne bɛna tasuma lajigi Gaza dugu kogo kan,

ka o ta masabonbaw jɛni pewu.

8Ne bɛna Azidɔdi dugutigi halaki.

Masacɛbere bɛ min boro, ne bɛna o halaki ka bɔ Asikalɔn.

Ne bɛna wuri Ekurɔnkaw kama;

ni o kɛra, Filisika tɔw bɛɛ bɛna halaki.»

Dunuɲatigi Ala ko ten.

Tirikaw

9Matigi Ala ko:

«Tirikaw ta kojugu saba kosɔn, a fɔ kojugu naani yɛrɛ,

ne ka min latigɛ o kama, ne tɛna o to kɛbari ye;

sabu o ka mɔgɔ caman mina ka o don Edɔmukaw boro;

balemaya min tun bɛ o cɛ, o ma o hakiri to o ra.

10O ra ne bɛna tasuma lajigi Tiri dugu kogo kan

ka o ta masabonbaw jɛni pewu.»

Edɔmukaw

11Matigi Ala ko:

«Edɔmukaw ta kojugu saba kosɔn, a fɔ kojugu naani yɛrɛ,

ne ka min latigɛ o kama, ne tɛna o to kɛbari ye;

sabu o ka kɛrɛkɛmuru ta ka o balemaw nɔgbɛn;

o ma sɔn ka hina o ra fiyewu.

O dimina, ka to ka cɛnri kɛ wagati bɛɛ;

o ta dimiba ma mala ka ye.

12O ra, ne bɛna tasuma lajigi Teman dugu kan,

ka Bɔsira ta masabonbaw jɛni pewu.»

Amɔnkaw

13Matigi Ala ko:

«Amɔnkaw ta kojugu saba kosɔn, a fɔ kojugu naani yɛrɛ,

ne ka min latigɛ o kama, ne tɛna o to kɛbari ye;

sabu ka o to kɛrɛ ra ko o bɛ dɔ fara o ta jamana kan,

o ka Galadi dugu musokɔnɔmanw kɔnɔw faran.

14O ra, ne bɛna tasuma mana Raba dugu kogo kan

ka o ta masabonbaw jɛni pewu.

O mankan bɛna kɛ i ko kɛrɛkɛlon ta kulekanbaw,

ka kɛ i ko sanfɔɲɔba, sanjiba nalon na.

15O bɛna o ta masacɛ mina ka taga ni a ye;

ale ni a ta jamana kuntigiw bɛɛ.

Matigi Ala ko ten.»

2

Mohabukaw

1Matigi Ala ko:

«Mohabukaw ta kojugu saba kosɔn, a fɔ kojugu naani yɛrɛ,

ne ka min latigɛ o kama, ne tɛna o to kɛbari ye;

sabu o ka Edɔmu masacɛ su kolow jɛni,

fɔ k’a kɛ bugurigbɛ ye.

2Ne bɛna tasuma lajigi Mohabukaw kan,

ka Keriyɔti ta masabonbaw jɛni pewu.

Mohabukaw bɛna halaki o mankanbaw cɛ ra,

ani kɛrɛmankanw, ni burufiyɛkanw cɛ ra.

3Ne bɛna o ta kititigɛbaga halaki ka bɔ o cɛ ra,

ka o ta kuntigiw bɛɛ faga ni o ye.

Matigi Ala ko ten.»

Zudakaw

4Matigi Ala ko:

«Zudakaw ta kojugu saba kosɔn, a fɔ kojugu naani yɛrɛ,

ne ka min latigɛ o kama, ne tɛna o to kɛbari ye;

sabu o ka o kɔ di Matigi Ala ta sariya ma,

o ma Ala ta cifɔninw sira tagama.

O bɛmaw tun ka faninyasira minw tagama,

o faninya kelenw le ka o lafiri.

5Ne bɛna tasuma lajigi Zudakaw kan,

ka Zeruzalɛmu ta masabonbaw jɛni pewu.»

Izirayɛlimɔgɔw

6Matigi Ala ko:

«Izirayɛlimɔgɔw ta kojugu saba kosɔn, a fɔ kojugu naani yɛrɛ,

ne ka min latigɛ o kama, ne tɛna o to kɛbari ye;

sabu wari kosɔn, o ka mɔgɔ terennin fiyeere;

o ka fagantan fiyeere sennasanbara fla kosɔn.

7O bɛ o sen la fagantanw kun kan, i ko mɔgɔ bɛ a sen la dugu ma cogo min na.

O bɛ mɔgɔ barakantanw tɔɲɔ.

Den ni fa bɛɛ bɛ taga jɛn ni sunguru kelen ye,

ka ne tɔgɔ saninman lanɔgɔ.

8O ka fani minw mina o ta jurunantigiw fɛ ka o ta juruw tɔnɔmasigi, o bɛ la o faniw le kan, sarakabɔnanw bɛɛ kɔrɔ.

O ka wari ben mɔgɔ minw kan, o mɔgɔw ka o wariw sara ni duvɛn min ye, o bɛ o duvɛn min o ta alaw ta batosow kɔnɔ.

9K’a sɔrɔ ne ka Amɔrikaw halaki ka o bɔ o ɲa fɛ.

O mɔgɔ minw tun ka jan i ko sɛdirisunw,

o baraka ka bon i ko yirisunbaw.

Nka ne ka o yiriw denw cɛn o yirisunw sanfɛyɔrɔ ra, ka o lilinw cɛn dugukolo jukɔrɔ.

10Ne le ka aw labɔ Misiran jamana ra,

ka bla aw ɲa kongokolon kɔnɔ fɔ san binaani,

janko ka taga Amɔrikaw ta jamana di aw ma.

11Ne ka aw dencɛ dɔw kɛ ne ta ciraw ye,

ka aw ta kanbelen dɔw kɛ ne ta mɔgɔ saninmanw ye.

Yala a ma kɛ ten wa, Izirayɛlimɔgɔw?

Matigi Ala ko ten.»

12«Nka aw ka duvɛn di Ala ta mɔgɔ saninmanw2.12 Mɔgɔ saninmanw: mɔgɔ minw ka o yɛrɛ saninya Ala ye, minw bɛ wele ko Nazirikaw. ma, o k’a min;

aw k’a fɔ ciraw ye ko o kana cirayakuma fɔ.

13«A flɛ, ne fana bɛna aw terege yɔrɔ kelen na,

i n’a fɔ wotoro min fara siman kansiriw ra, o bɛ fɛn dɔn k’a terege cogo min na.

14Mɔgɔ sen teliman tɛna se ka bori ka dogo,

mɔgɔ barakaman ta baraka tɛna se ka foyi ɲa a ye,

kɛrɛkɛcɛ tɛna se k’a yɛrɛ kisi.

15Kalanbonbaga tɛna se ka lɔ a lɔyɔrɔ ra tuun,

kɛrɛkɛcɛ sen teliman tɛna bɔsi,

sotigi tɛna se k’a yɛrɛ kisi.

16Hali kɛrɛkɛcɛw bɛɛ ra jagbɛlɛn,

ale fari lakolon le bɛna bori o lon na.

Matigi Ala ko ten.»

3

Ala k’a ta mɔgɔw jaraki

1Aw ye nin kumaw lamɛn: Matigi Ala bɛ kuma min fɔra aw Izirayɛlimɔgɔw ma, Izirayɛli ta gba bɛɛ lajɛnnin ma, ne Ala ka o gba minw labɔ Misiran.

2«Ne ka aw dama le ɲanawoloma dunuɲa ta gbaw bɛɛ cɛ ra;

o kosɔn aw ka terenbariyako minw bɛɛ kɛ, ne bɛna aw ɲininka o bɛɛ ra.»

3Yala mɔgɔ fla bɛ se ka tagama ɲɔgɔn fɛ,

ni o fla ma bɛn a ra wa?

4Yala jara bɛ se ka kule kongo kɔnɔ gbansan,

ni a ma sogo mina wa?

Jaraden bɛ kasi a ta dinga kɔnɔ gbansan,

ni a ma fɛn dɔ mina wa?

5Kɔnɔnin bɛ se ka mina jan na dugu ma,

ni jan tun ma la a ɲa wa?

Jan fana bɛ se ka pan a yɛrɛ ma dugu ma,

ni foyi ma mina a ra wa?

6Kɛrɛkɛburu bɛ se ka fiyɛ dugu kɔnɔ,

ni dugumɔgɔw ja ma tigɛ wa?

Kojugu dɔ bɛ se ka ben dugu dɔ kan,

ni Matigi Ala le m’a kɛ wa?

7O ra, Dunuɲatigi Ala tɛ foyi kɛ,

ni a ma o gundo yira a ta jɔnw na,

olugu minw ye a ta ciraw ye.

8Jara kulera!

Jɔn le ja tɛ tigɛ?

Dunuɲatigi Ala kumana!

Jɔn le bɛ se ka ban ka o cirayakuma fɔ?

Ala ta kiti bɛna ben Samarikaw kan

9Aw ye aw kan lase Azidɔdi masabonbaw ma,

aw ye aw kan lase Misiran jamana masabonbaw ma.

Aw y’a fɔ ko: «Aw ye na lajɛn Samari kuruw kan,

k’a flɛ ɲagban min bɛ mɔgɔw kan yi,

ani tɔɲɔri min bɛ mɔgɔw kan yi!

10O tɛ terenninya sira lɔn tuun.»

Matigi Ala ko ten!

O ka fɛn minw sɔrɔ kojugu ni benkanni sababu ra,

o ka o ta masabonbaw fa ni o le ye.

11O kosɔn Dunuɲatigi Ala ko:

«Aw juguw bɛna na jamana fan bɛɛ lamini.

O bɛna aw ta so barakamanw ben,

ka aw ta masabonbaw naforow cɛ.»

12Matigi Ala ko:

«Sagagbɛnbaga bɛ a ta saga sen kunkurun fla, walama saga torofara tigɛnin sama ka bɔ jara da ra cogo min na,

Izirayɛlimɔgɔ minw siginin bɛ Samari, olugu tɔ bɛna sama ka bɔ o juguw boro o cogo le ra,

olugu minw bɛ to ka la ka jan Damasi dugu ta lafɛnɲumanw kan,

ani a kalagaɲumanw kan.

13«Aw ye nin lamɛn, ka Yakuba ta somɔgɔw lasɔmi!

Dunuɲatigi Ala, Fangatigi Ala kumakan lo.

14Lon min na ne bɛna wuri Izirayɛlimɔgɔw kama

ka o ta kojuguw hakɛ bɔ o ra,

o lon na ne bɛna wuri Betɛli ta sarakabɔnanw fana kama.

Sarakabɔnan gbanw bɛna kari ka bɔ a ra, ka ben dugu ma.

15O ka o ta bon minw lɔ nɛnɛwagatiw kama,

ani o ka minw lɔ fundɛninwagatiw kama

ne bɛna olugu bɛɛ benben ɲɔgɔn kan.

O ka o ta bonba minw lalaga, ka o cɛɲa ni samaɲinw ye, olugu bɛɛ bɛna cɛn.

O le bɛna kɛ o ta bonba labanw ye.

Matigi Ala ko ten.»

4

Samari musow ta kanminabariya

1«Aw ye nin kuma lamɛn, Basan mara misimusow!

Aw minw bɛ Samari kuru kan,

aw bɛ dɛsɛbagatɔw tɔɲɔ,

aw bɛ aw fanga digi fagantanw kan,

aw b’a fɔra aw cɛw ye ko:

‹Aw ye na ni minnifɛn dɔ ye, an y’a min!›

2Dunuɲatigi Ala karira a yɛrɛ tɔgɔ saninman na,

ko lon dɔ bɛna se, sigiya tɛ o ra, o lon na kɔni,

o bɛna nɛgɛ le don aw nun na ka aw mina ka taga ni aw ye;

o bɛna aw kɔmɔgɔw mina ni dulen le ye ka taga ni o ye.

3Aw bɛna bori ka bɔ kogo wow fɛ.

Bɛɛ bɛna teren ka taga a ta sira fɛ.

O bɛna aw gbɛn ka taga fɔ Hɛrimɔn.

Matigi Ala ko ten!

Izirayɛlimɔgɔw ta tɔɔrɔ

4Aw kɔni ye taga Betɛli, ka taga kojugu kɛ faasi!

Aw kɔni ye taga Giligali, ka taga dɔ fara a kan tuun sa!

Lon o lon sɔgɔma aw ye aw ta sarakaw bɔ.

Tere saba o tere saba, aw ye aw ta yagaw bɔ.

5Aw ye ɲumanlɔn sarakaw* bɔ,

ka burufunufɛn kɛ aw ta sarakaburuw ra.

Aw ye aw ta diyanya sarakaw* wangola,

k’a ko fɔ, janko bɛɛ y’a mɛn;

sabu o le ka di aw ye, aw Izirayɛlimɔgɔw!»

Dunuɲatigi Ala ko ten.

6«O le kosɔn aw ta duguw bɛɛ ra, ne fana ka aw kɔnɔbara lakolon to;

ka domunintanya ben aw kan aw ta sigiyɔrɔw bɛɛ ra.

Nka o bɛɛ n’a ta, aw belen ma nimisa ka sekɔ ka na ne fɛ!

Matigi Ala ko ten.»

7«O le kosɔn ne ka sanji fana tigɛ aw ra,

k’a sɔrɔ a tɔ tun tora karo saba sani siman ye se tigɛri ma.

Ne ka sanji ben dugu dɔw ra, ka dugu dɔw to yi.

Foro dɔw ka sanji sɔrɔ, nka foro minw m’a sɔrɔ, olugu jara.

8Dugu fla, walama dugu saba, o ta mɔgɔw tagara dugu wɛrɛ ra, ka taga ji ɲini k’a min;

nka o ji ma o ta minlɔgɔ ban.

O bɛɛ n’a ta, aw belen ma nimisa ka sekɔ ka na ne fɛ.

Matigi Ala ko ten.»

9«Ne ka banaw bla aw ta sɛnɛfɛnw na ka o ja, ka o tori.

Tɔnw ka aw ta nankɔrafɛnw, ani aw ta rɛzɛnsunw, ani aw ta torosunw, ani aw ta oliviyesunw domu.

O bɛɛ n’a ta, aw belen ma nimisa ka sekɔ ka na ne fɛ!

Matigi Ala ko ten.

10Ne ka banajugu ben aw kan i ko ne ka min ɲɔgɔn kɛ Misirankaw ra.

Ne ka aw ta kanbelenw faga ni kɛrɛkɛmuru ye, ka aw ta sow mina aw ra.

Mɔgɔ minw sara aw ta sigiyɔrɔ ra, fɔ ka o suw tori, ne ka o kasa don aw nun na.

Nka o bɛɛ n’a ta, aw belen ma nimisa ka sekɔ ka na ne fɛ!

Matigi Ala ko ten.

11Ne ka aw dɔw halaki i n’a fɔ Sodɔmukaw, ani Gomɔrikaw;

dɔw porokotora ka kisi, i ko o ka lɔgɔkunkurun min sama ka bɔ tasuma ra.

Nka o bɛɛ n’a ta, aw belen ma nimisa ka sekɔ ka na ne fɛ!

Matigi Ala ko ten.

12O le kosɔn aw Izirayɛlimɔgɔw, ne bɛna aw kɛ tan le!

Ayiwa, i n’a fɔ ne bɛna aw kɛ tan,

o ra, aw ye aw yɛrɛ labɛn ka na lɔ ka aw ta Ala ta kiti makɔnɔ, aw Izirayɛlimɔgɔw!»

13Sabu Ala min ka kuruw dan, Ala min ka fɔɲɔ dan,

min bɛ a ta miiriyaw yira adamadenw na,

min bɛ kɛnɛbɔda yɛlɛma k’a kɛ dibi ye,

min bɛ tagama dugukolo kan yɔrɔ kɔrɔtaninw kuncɛ ma,

Matigi Ala, Fangatigi, o le bɛ ne tɔgɔ ye.

5

Kojugu minw bɛna se Izirayɛli ma

1E, Izirayɛlimɔgɔw, aw ye nin kuma lamɛn!

Ne bɛ nin sangadɔnkiri min lara aw kunna, aw ye o dɔnkiri lamɛn!

2E, Izirayɛli, sunguru cɛɲuman benna, a tɛ wuri tuun!

A lanin bɛ a yɛrɛ ta dugukolo le kan;

mɔgɔ si ma sɔrɔ k’a lawuri;

3sabu Dunuɲatigi Ala ko:

«Cɛ waga kelen bɛ bɔ dugu min kɔnɔ ka taga kɛrɛ ra,

cɛ kɛmɛ dɔrɔn le bɛna sekɔ o dugu kɔnɔ.

Cɛ kɛmɛ bɛ bɔ dugu min kɔnɔ ka taga kɛrɛ ra,

cɛ tan dɔrɔn le bɛna sekɔ o dugu kɔnɔ.

A bɛna kɛ ten le Izirayɛli jamana ra.»

4O kosɔn Matigi Ala ko Izirayɛli ta somɔgɔw ma ko:

«Aw ye ne Ala ta jɛnɲɔgɔnya ɲini,

janko aw ye si sɔrɔ.

5Aw kana taga foyi ɲini Betɛli,

aw kana taga Giligali,

aw kana se Bɛri Seba;

sabu o bɛna Giligalikaw bɛɛ cɛ ka taga,

Betɛli bɛna kɛ tomo le ye.

6Aw ye Matigi Ala ta jɛnɲɔgɔnya ɲini,

janko aw ye si sɔrɔ.

Ni o tɛ, Ala bɛna jigi Yusufu ta somɔgɔw kan, ka o halaki i ko tasuma;

mɔgɔ tɛna sɔrɔ ka tasuma faga Betɛli dugumɔgɔw ye.

7«Aw bɛ can yɛlɛma k’a kɛ jalaji ye;

aw bɛ terenninya firi dugu ma.

8Ala min ka teremana wagati ta lolow, ani samiya wagati ta lolow dan,

min bɛ dibikuruba yɛlɛma ka o kɛ kɛnɛbɔda ye,

ka tere yɛlɛma k’a kɛ su ye,

min bɛ kɔgɔji ta jiw wele

ka o bɔn dugukolo kɔ kan,

ale tɔgɔ le ye ko Matigi Ala!

9Ale le bɛ halakiri lase fangatigiw ma,

ka o ta so barakamanw bɛɛ halaki.

10«Mɔgɔ min bɛ kiti tigɛ ka aw jaraki aw ta terenbariya kosɔn, aw bɛ o tigi kɔninya.

Mɔgɔ min bɛ can fɔ aw ye, aw bɛ o tigi haramuya.

11Ayiwa, i n’a fɔ aw bɛ fagantanw dɔndɔn ni aw senw ye,

ka o jagboya ka siman di aw ma,

o ra, aw ka kabakurubonba minw lɔlɔ,

aw tɛna don o bonw kɔnɔ.

Aw ka rɛzɛnforoɲuman minw sɛnɛ,

aw tɛna o rɛzɛnw ji min.

12Sabu ne k’a lɔn ko aw ta kojuguw ka ca,

ko aw ta jurumunw ka bon.

Aw bɛ mɔgɔ terennin minako juguya.

Aw bɛ bonyafɛnw mina dogo ra, ka jo bɔsi fagantanw na kititigɛyɔrɔ ra.

13O le kosɔn nin wagatiw ra, mɔgɔ hakirimanw bɛ je,

sabu nin wagatiw man ɲi.

14Aw ye tugu koɲuman le kɔ, janko aw ye si sɔrɔ;

aw kana tugu kojugu kɔ;

ni o kɛra, Matigi Ala, Fangatigi Ala bɛna kɛ ni aw ye,

i ko aw yɛrɛ k’a fɔ cogo min na.

15Aw ye kojugu kɔninya, aw ye koɲuman le kanu,

aw ye kiti tigɛ ka kaɲa ni terenninya le ye;

ni o kɛra, a bɛ se ka kɛ ko Matigi Ala, Fangatigi Ala bɛna hina aw ra, aw minw ye Yusufu ta mɔgɔ tɔw ye.

16«O kosɔn Matigi Ala, Fangatigi min ye Matigi ye, ale ko:

Sangakasikan le bɛna bɔ kɛnɛgbɛyɔrɔw bɛɛ ra;

siradaw bɛɛ ra mɔgɔw bɛna a fɔ ko: ‹E, Ala! Bɔnɔ ka an sɔrɔ!›

O bɛna sɛnɛkɛbagaw wele sukasi ra,

ka sukasibagaw wele ka na sangadɔnkiriw la;

17sabu ni ne nana tɛmɛ aw cɛ ra tuma min na,

mɔgɔw bɛna kasi rɛzɛnforow bɛɛ ra.

Matigi Ala ko ten.»

Matigi Ala ta lon

18Aw minw kɔrɔtɔnin lo ko Matigi Ala ta lon ye se, bɔnɔ bɛna aw sɔrɔ dɛ!

Aw b’a miiri ko Matigi Ala ta lon bɛna kɛ mun le ye?

Matigi Ala ta lon bɛna kɛ dibiba le ye, a tɛna kɛ yeelen ye dɛ!

19Aw ta bɛna kɛ i n’a fɔ mɔgɔ min bɛ borira jara ɲa,

ka taga bɛn ni waraba dɔ ye;

a sera so kɔnɔ, a k’a boro la kogo kan minkɛ,

sa dɔ k’a kin.

20Ayiwa, sigiya t’a ra, Matigi Ala ta lon bɛna kɛ dibiba le ye;

a tɛna kɛ yeelen ye fiyewu.

A bɛna kɛ dibikuruba le ye,

hali yeelen dɔɔnin tɛna kɛ a ra.

Izirayɛlimɔgɔw ta batori ma bɛn Ala ma

21«Ne tɛ aw ta Alabato ɲanagbɛw fɛ, o man di ne ye;

aw ta jamalajɛnlonw lɔgɔ bɛɛ bɔra ne ra pewu.

22Ni aw bɛ aw ta saraka jɛnitaw* ni aw ta siman sarakaw* bɔ ne ye,

ne tɛ o sarakaw si mina.

Aw bɛ misi tɔrɔnin minw faga ka o kɛ aw ta ninsɔndiya sarakaw* ye,

ne tɛ o si flɛ.

23Aw ye aw ta dɔnkirilakanw mabɔ ne ra.

Ne t’a fɛ ka aw ta gɔnifɔkan mɛn.

24Ne b’a fɛ ko aw ta kititigɛyɔrɔw ra, can le ye woyo i ko ji;

terenninya ye caya i ko baji min tɛ ja.

25Aw ka san binaani min kɛ kongokolon kɔnɔ,

yala aw tun bɛ aw ta bɛgan sarakaw* ni aw ta siman sarakaw bɔra ne le ye wa, aw Izirayɛlimɔgɔw?

26Aw yɛrɛ boro ka o ala minw lalaga,

aw ta alaw ta masacɛ Sakuti,

ani aw ta ala lolotigi Kewan,

aw ka olugu le ta.

27O kosɔn ne bɛna a to o ye aw mina ka taga ni aw ye fɔ Damasi kɔ fɛ.

Matigi Ala, Fangatigi le ko ten.

O le bɛ ne tɔgɔ ye.»

6

Ala ka jamana kuntigiw jaraki

1«Aw minw ɲasumanin siginin bɛ Siyɔn,

aw minw b’a miiri ko foyi tɛ se ka aw sɔrɔ, ka aw siginin to Samari kuru kan,

aw minw kɛra siyaw bɛɛ ra fɔlɔ ta mɔgɔbaw ye,

Izirayɛli jamana bɛɛ bɛ borira aw minw kɔ,

ayiwa, bɔnɔ le bɛna aw sɔrɔ.

2Aw ye taga Kaline, ka taga a flɛ min kɛra yi;

o kɔ, aw ye taga Hamati duguba kɔnɔ,

o kɔ, aw ye taga Gati, Filisikaw ta dugu ra.

Yala o duguw cogo tun ka ɲi ka tɛmɛ aw ta mara fla bɛɛ kan wa?

Yala o ta mara tun ka bon ka tɛmɛ aw ta kan wa?

3Aw ko aw bɛ kojugu nalon mabɔra aw yɛrɛ ra le,

k’a sɔrɔ aw bɛ ɲagban fanga le blara aw yɛrɛ kan.

4«O bɛ la lanan sɔngɔgbɛlɛnw kan, lanan minw lalagara ni samaɲinw ye.

O bɛ lala ka jan o ta lafɛnɲumanw kan.

O bɛ sagaden dɔw mina sagakuru ra ka o faga ka o domu;

o bɛ misiden tɔrɔninw le domu.

5O bɛ gɔniw fɔ, ka to ka dɔnkirikunntanw la;

o b’a kɛ i n’a fɔ olugu yɛrɛ le ye Dawuda ye, i n’a fɔ Dawuda yɛrɛ le bɛ a ta gɔni fɔra.

6O bɛ duvɛn min jifiyɛbabaw kɔnɔ;

o bɛ turuɲuman kasadimanw mun o fari ra.

Nka cɛnri min bɛna se Yusufu ta somɔgɔw ma,

hali o jusu tɛ kasi o ra.

7«O kosɔn o bɛna kɔn ka olugu le mina tɔw bɛɛ ɲa fɛ, ka taga ni o ye.

Ni o kɛra, o ta ɲanagbɛw, ani o ɲagarikanbaw bɛɛ bɛna ban.»

Samari mara bɛna halaki

8Dunuɲatigi Ala karira ni a yɛrɛ tɔgɔ ye.

Fangatigi Ala, Matigi Ala ko ten, ko:

«Yakuba ta mɔgɔw ta yɛrɛbonya lɔgɔ bɔra ne ra;

o ta masabonbaw ko man di ne ye.

O kosɔn ne bɛna o ta duguw, ani o kɔnɔfɛnw bɛɛ don o juguw boro.»

9Ni cɛ tan ka to so kelen kɔnɔ, olugu bɛɛ bɛna sa. 10Min ka kan ka na a balemaw suw ta ka o labɔ so kɔnɔ ka taga o jɛni, ale bɛna ɲininkari kɛ sokɔnɔmɔgɔ dɔ fɛ, ko yala ni mɔgɔ wɛrɛ bɛ yi tuun. O b’a jaabi ko mɔgɔ wɛrɛ tɛ yi. A b’a fɔ o ye ko o ye je, ko sabu o man kan ka Matigi Ala tɔgɔ fɔ.

11A flɛ, Matigi Ala kumana ka ban!

A bɛna bonba ben, fɔ k’a kɛ tomo ye,

ka bon fitini ben, fɔ k’a mugumugu.

12Yala mɔgɔ bɛ se ka so bori farakuruw kan wa?

Yala mɔgɔ bɛ se ka fara sɛnɛ ni misidaba ye wa?

Mun kosɔn aw ta kititigɛyɔrɔw ra, aw ka can yɛlɛma k’a kɛ mɔgɔfagafɛn ye,

ka terenninya sira yɛlɛma ka o kɛ jalaji ye?

13Aw bɛ ɲagarira fɛngbansan le kosɔn Lodebari dugu kɔnɔ;

aw b’a fɔra ko: «Yala an ma Karinayimu dugu mina ni an yɛrɛ baraka le ye wa?»

14«O kosɔn, Izirayɛli ta somɔgɔw, a flɛ,

ne bɛna siya dɔ lawuri aw kama,

min bɛna a fanga digi aw kan,

k’a ta Lebo Hamati, ka taga a bla fɔ Araba kɔba yɔrɔ ra.»

Matigi Ala, Fangatigi le ko ten.

7

Tagamasiyɛn fɔlɔ: tɔnw

1Dunuɲatigi Ala ka tagamasiyɛn min yira ne ra: Ne k’a ye ko Ala tun bɛ tɔn camanba le danna. O wagati y’a sɔrɔ masacɛ ta bɛganw ta bin tigɛra ka ban, binkura le tun bɛ bɔra. 2Ne nana a ye ko tɔnw bɛ dugukolo binw bɛɛ ɲimina minkɛ, ne ka Ala daari ko: «Dunuɲatigi Ala, yafa an ma! Ni o tɛ Yakuba ta mɔgɔw bɛna kisi ka bɔ nin na cogo di, k’a sɔrɔ o baraka ka dɔgɔ?» 3Matigi Ala k’a ta miiriya yɛlɛma; a k’a fɔ ko: «I ka min ye, o tɛna kɛ!»

Tagamasiyɛn flanan: tasuma

4Dunuɲatigi Ala ka tagamasiyɛn min yira ne ra tuun, o flɛ nin ye: Ne k’a ye ko Dunuɲatigi Ala tun b’a fɔra ko kiti bɛna tigɛ ale ta mɔgɔw kan ni tasuma le ye. Tasuma nana dunuɲa jibaw bɛɛ ja; a tun bɛ forow fana jɛnina. 5Ne ko: «E, Dunuɲatigi Ala, sabari ka nin lalɔ! Ni o tɛ Yakuba ta mɔgɔw bɛna kisi ka bɔ nin na cogo di, k’a sɔrɔ o baraka ka dɔgɔ?» 6Matigi Ala k’a ta miiriya yɛlɛma. A ko: «I ka min ye, o fana tɛna kɛ. Dunuɲatigi Ala ko ten.»

Tagamasiyɛn sabanan: sumanikɛjuru

7Ala ka tagamasiyɛn min yira ne ra tuun, o flɛ nin ye: Ne k’a ye ko Matigi Ala lɔnin tun bɛ kogo dɔ kɔrɔ. O tun ka o kogo lɔ k’a teren ni sumanikɛjuru ye. O sumanikɛjuru tun bɛ Matigi Ala boro. 8A ka ne ɲininka ko: «Amɔsi, i ɲa bɛ mun le ra?» Ne k’a jaabi ko: «Ne ɲa bɛ sumanikɛjuru dɔ le ra.» A ko:

«Ne bɛna sumanikɛjuru le la ne ta mɔgɔw, Izirayɛlimɔgɔw kan, ka o suma.

Ne tɛna o ta kojuguw si hakɛw to o ra tuun.

9Isiyaka ta sɔnnikɛyɔrɔ minw bɛ kongori kan, ne bɛna o yɔrɔw bɛɛ halaki,

ka Izirayɛli ta jobatoyɔrɔw bɛɛ cɛn.

Ne bɛna wuri ni kɛrɛkɛmuru le ye Yerobohamu ta somɔgɔw kama.»

Sarakalasebaga ni masacɛ ka Amɔsi gbɛn

10Ayiwa, o kɛra minkɛ, Betɛli ta sarakalasebaga* min ye Amasiya ye, ale ka cira bla Izirayɛli masacɛ Yerobohamu ma, k’a fɔ a ye ko: «Amɔsi bɛ jɛn dɔ le sirira i kama Izirayɛli jamana kɔnɔ yan. Jamanamɔgɔw tɛna se k’a ta kumaw bɛɛ muɲu tuun. 11Amɔsi b’a fɔra ko: ‹O bɛna Yerobohamu faga ni kɛrɛkɛmuru ye,› ko: ‹o bɛna Izirayɛlimɔgɔw mina ka bɔ o ta jamana ra, ka taga ni o ye fɔ yɔrɔjan.› »

12Amasiya k’a fɔ Amɔsi ye o le ra ko: «Ladibaga, taga! Teliya ka taga to Zuda mara ra; o bɛna i ta domuni di i ma yi, i bɛ to ka i ta ciraya kɛ yi; 13nka Betɛli yan kɔni, i kana cirayakuma fɔ yan tuun, sabu yan ye masacɛ ta yɔrɔ saninman le ye; masacɛ ta batoso lo.»

14Amɔsi ka Amasiya jaabi ko: «Ne tɛ cira ye, ne tɛ cira dɔ ta den ye fana. Ne ye bɛgantigi le ye; ne bɛ sikomɔrisunw fana sɛnɛ.» 15Matigi Ala ka ne wele ka bɔ ne ta sagaw le kɔrɔ, k’a fɔ ne ye ko: «Taga nin cirayakuma fɔ ne ta mɔgɔw, Izirayɛlimɔgɔw ye. 16Sisan ele ye Matigi Ala ta kuma lamɛn, ele min b’a fɔra ko ne kana cirayakuma fɔ Izirayɛlimɔgɔw kama, ko ne kana waajurikuma fɔ Isiyaka ta somɔgɔw ye. 17O le kosɔn Matigi Ala ka min fɔ, o flɛ nin ye:

‹Ele ta muso, o bɛna bla jatɔya ra dugu kɔnɔ;

i dencɛw ni i denmusow, olugu bɛna faga ni kɛrɛkɛmuru ye.

O bɛna i sigiyɔrɔ suma ni juru ye, k’a taran mɔgɔw ra.

Ele yɛrɛ bɛna taga sa Alalɔnbariw ta jamana le ra.

O bɛna Izirayɛlimɔgɔw mina ka bɔ o ta jamana ra

ka taga ni o ye fɔ yɔrɔjan.› »

8

Tagamasiyɛn naaninan: yiridenw bɛ segi kɔnɔ

1Dunuɲatigi Ala ka tagamasiyɛn nin le yira ne ra tuun: Ne ka segi dɔ fanin ye samiyayiriden mɔnin na. 2A ka ne ɲininka ko: «I ɲa bɛ mun le ra, Amɔsi?» Ne ko: «Ne ɲa bɛ segi dɔ fanin le ra samiyayiriden mɔnin na.» Matigi Ala ko ne ma ko:

«Ne ta mɔgɔw, Izirayɛlimɔgɔw mɔna, olugu fana ta wagati sera.

Ne tɛna o ta kojuguw si hakɛ to o ra tuun.

3O lon na, masaso ta dɔnkirilakanw bɛna yɛlɛma ka kɛ ŋunakanw le ye.

Dunuɲatigi Ala ko ten.

Suw camanba le bɛna kɛ yɔrɔ bɛɛ;

mɔgɔw bɛna kɛ o cɛ ye ka o firi;

o b’a fɔ ɲɔgɔn ye ko:

‹Aw ye je dɛ!› »

4Ayiwa, aw ye nin lamɛn, aw minw bɛ fagantanw ɲagbanna,

aw minw bɛ ɲanibagatɔw tɔ labanna jamana kɔnɔ!

5Aw b’a fɔra ko:

«Karokura ɲanagbɛ bɛna ban wagati juman le dɛ,

k’a to an ye an ta simanw fiyeere?

Nɛnɛkirilon ye ban joona,

k’a to an ye an ta simanmarayɔrɔw dayɛlɛ.

An bɛna an ta sumanikɛnanw kɔnɔ dɔgɔya,

ka fɛnw sɔngɔ gbɛlɛya!

An bɛna sumanikɛfɛnw yɛlɛma,

ka mɔgɔw nanbara.

6An bɛna dɛsɛbagatɔw san ni wari ye,

ka fagantanw san sennasanbara dama sɔngɔ kosɔn.

Hali simankisɛ ɲaga, an bɛna o bɛɛ fiyeere.»

7Ayiwa, Matigi Ala karira Yakuba ta Ala ta bonya kosɔn.

A ko: « ‹Ne tɛna ɲina nin mɔgɔw ta kɛwalew si kɔ.

8Nin kow kosɔn jamana bɛna yuguyugu fɔ ka bɔ a nɔ ra.

Jamanamɔgɔw bɛɛ bɛna ɲanasisi.

Jamana bɛɛ bɛna wuri i ko Nili baji,

ka yɛlɛn ka sɔrɔ ka na ben i ko Misiran ta kɔba.› »

Ɲanasisilon

9O lon na, kɔni, ne bɛna tere ben, ka tere to sankolo cɛmancɛ ra.

Ne bɛna dugukolo kɛ dibi ye teregban fɛ!

Dunuɲatigi Ala ko ten.

10Ne bɛna aw ta ɲanagbɛw yɛlɛma ka o kɛ sukasi ye,

ka aw ta dɔnkiriw bɛɛ yɛlɛma ka o kɛ sangadɔnkiriw ye.

Ne bɛna bɔrɔfani la aw bɛɛ kɔ ra,

ka bɛɛ kun gbana.

Ne bɛna nin wagati gbɛlɛya k’a kɛ i ko mɔgɔ minw dencɛ kelenpenin sara, o b’a su kasira.

O kɔ, nin kow bɛɛ laban bɛna kɛ jusukasikoba le ye.

11A flɛ lon dɔ bɛna se,

Dunuɲatigi Ala ko ten,

ne bɛna kɔngɔ ben jamana kan.

Ne m’a fɔ domuni kɔngɔ, walama ji kɔngɔ dɛ,

nka Matigi Ala ta kuma lamɛnni kɔngɔ.

12O wagati ra kɔni, o bɛna to ka yaala o yɛrɛ kun fɛ kɔgɔjiw ni ɲɔgɔn cɛ;

o bɛ bɔ terebenyanfan na ka taga woroduguyanfan na,

ka bɔ sahiliyanfan na ka taga terebɔyanfan na.

O bɛna kɛ yaala ye fan bɛɛ ra ko o bɛ Matigi Ala ta kuma ɲinina,

nka o tɛna a mɛn yɔrɔ si.

13O lon na, kɔni, sunguruɲumanw

ani kanbelenw baraka bɛna dɛsɛ minlɔgɔ boro.

14Minw bɛɛ tun bɛ kari ni Samarikaw ta jo tɔgɔ ye,

k’a fɔ ko: «Dan, i ta ala ye mɛɛn an kɔrɔ!»,

ko: «Bɛri Seba ta sɔnnikɛyɔrɔ sira ye mɛɛn an kɔrɔ!»,

o mɔgɔw bɛɛ bɛna ben, o si tɛna se ka wuri tuun!

9

Tagamasiyɛn loorunan: yɔrɔ saninman cɛnna

1Ne ka Matigi ye, a lɔnin bɛ sarakabɔnan kunna; a ko:

«Aw ye Alabatosoba samasenw sanfɛyɔrɔ bugɔ k’a kari,

fɔ ka bon jusiginan yuguyugu.

Aw y’a karikari k’a ben mɔgɔw bɛɛ kun na yi!

Ni minw ka bɔsi, ne bɛna olugu faga ni kɛrɛkɛmuru ye;

o si tɛna se ka bori;

o si tɛna se ka bɔsi.

2Hali ni o ka dugukolo ci ka taga dogo fɔ kaburuw jukɔrɔ,

ne boro bɛna o sama ka o labɔ.

Hali ni o ka yɛlɛn ka taga fɔ sankolo kɔnɔ,

ne bɛna o lajigi ka bɔ yi.

3Hali ni o ka taga dogo Karimɛli kuru kan,

ne bɛna taga o yɔrɔɲini, ka o mina ka na ni o ye.

Ni o ka tunu kɔgɔji jukɔrɔ ko o bɛ dogo ne ra,

ne bɛna jirasa dɔ ci ka taga o kin yi.

4Hali ni o juguw ka o mina ka taga ni o ye,

ne bɛna a to o ye o faga ni kɛrɛkɛmuru ye yi.

Ne bɛna ne ɲa lɔ o ra tuma bɛɛ janko ka kojugu le kɛ o ra;

ne tɛna koɲuman kɛ o ye.

5«Ni Matigi, Fangatigi Ala ka maga dugukolo ra,

dugukolo bɛ yɛrɛyɛrɛ,

dugukolokanfɛnw bɛɛ bɛ sukasi kɛ.

Jamana bɛɛ bɛ wuri i ko Nili baji,

ka sɔrɔ ka na ben i ko Misiran ta kɔba.

6Matigi Ala bɛ a ta sigiyɔrɔ lɔ fɔ san fɛ, sankolo kunna;

ka sankolo ju sigi dugukolo kan.

A bɛ kɔgɔji ta jiw wele

ka o bɔn dugukolo kɔ kan.

Ale tɔgɔ le ye ko Matigi Ala!»

Jurumunkɛbagaw ta kiti

7Aw Izirayɛlimɔgɔw, yala aw ni Etiyopikaw bɛɛ tɛ kelen ye ne fɛ wa?

Matigi Ala ko ten.

Aw Izirayɛlimɔgɔw, yala ne ma aw labɔ Misiran,

i n’a fɔ ne ka Filisikaw labɔ Kafitɔri cogo min na wa,

ani ne ka Sirikaw labɔ Kiri cogo min na wa?

8A flɛ, Dunuɲatigi Ala ɲa lɔnin bɛ nin jamana ra,

jamana min jarakinin lo.

Ne bɛna nin jamana halaki ka bɔ dugukolo kɔ kan.

Nka o bɛɛ n’a ta, ne tɛna Yakuba ta somɔgɔw bɛɛ halaki.

Matigi Ala ko ten.

9Sabu ne kɔni k’a latigɛ

ko ne bɛna Izirayɛli ta somɔgɔw yuguyugu siya tɔw bɛɛ cɛ ra,

i n’a fɔ o bɛ simankisɛ yuguyugu tɛmɛ kɔnɔ cogo min na,

janko hali bɛrɛkoro den kelen kana ben dugu ma ka ɲagami siman na.

10Ne ta mɔgɔ minw ye jurumunkɛbagaw ye, olugu bɛɛ bɛna faga ni kɛrɛkɛmuru ye.

Olugu minw b’a fɔra ko: «Kojugu tɛna se an ma, foyi tɛna an sɔrɔ!»

Ala bɛna koɲuman kɛ Izirayɛli ye tuun

11«Ayiwa, Dawuda ta so min tun benna, ne bɛna o so lawuri tuun.

Ne bɛna a wow datugu,

k’a yɔrɔ cɛnninw bɛɛ lalaga,

k’a lɔ a cogokɔrɔ ra.

12Ni o kɛra, Edɔmu jamana tɔ bɛna kɛ o ta ye tuun,

ani ne tɔgɔ tun bɛ siya minw bɛɛ kan.

Matigi Ala ko ten,

ale le ye o kow kɛbaga ye.

13Lon dɔw bɛna se, Matigi Ala ko ten,

o lonw na kɔni,

sani simantigɛ ye ban foro ra, o y’a sɔrɔ simankura bɛ sɛnɛna ka ban.

Sani rɛzɛn ye cɔngɔ ka ban foro ra, o y’a sɔrɔ rɛzɛnkura bɛ sɛnɛna ka ban.

O lonw na kɔni,

rɛzɛnjikura bɛna woyo ka bɔ kuruw kunna,

ka bɔn kongoriw kunna.

14Ne bɛna ne ta mɔgɔw, Izirayɛlimɔgɔw ta bonya lasekɔ o ma tuun.

O ta dugu minw tun cira, o bɛna o duguw lɔ tuun, fɔ ka sigi o duguw ra.

O bɛna rɛzɛnforow sɛnɛ, ka o rɛzɛnji min,

o bɛna nankɔw sɛnɛ tuun, ka o nankɔrafɛnw domu.

15Ne bɛna o sigi o yɛrɛ ta dugukolo kan.

Mɔgɔ si tɛna o lawuri tuun ka bɔ o dugukolo kan,

ne ka o dugukolo min di o ma.

Matigi Ala, aw ta Ala ko ten!»