FILIPO

FILIPO

¹ Ínje Paul, di Timoti, wúli kuroka kati Yensa Apakenaau Áamakau, ommi di eciik letaraay uye. Eciikiciik bee di bukanak kati Atijamit búrom, kafiummi di Apakenaau Áamakau Yensa kammi di ésukey yati Filipo, bee di kunifaan káamak di kurambena. ² Emitey ekaan Atijamit Ampaolaal di Akiiyaolaal Yensa Apakenaau Áamakau kuwuluul majakam di kásuumaayak kooliil di úyegetuul. ³ Nisaleuusal Atijamit úmboom nanoosani nampi búyegetom bugoruumi, ⁴ ban nanoosani nemmi di elawey bee mati muyuul búromuul, kúlawak kúmboom kukaaneankaan kásuumaay, ⁵ mati man jijuumammi fat eeno di burokab bati káriiŋenak kati furimaf fajakaaf kabiñoo di funakaf futooŋandaf fan jíyinenumi bee mo jaat. ⁶ Tíenantien mati Atijamit, ácitumi burok bajake ube di muyuul, pánariiŋenubo bee nan funakaf fati Yensa Apakenaau Áamakau fúriiŋumi. ⁷ Muyuul bukooku di ésigirom nanoosani! Moo beemi senansen buruŋ man ikaan mo’omu bee di muyuul. Mati nunaamooraanaamoor majakam man Atijamit asenammi, moo eenomi nan ínje ilakomi dán bukanak kukuleimi di poop nan ípurulotomi, nilako káliŋen mati malegenam ban níriiŋen bukaaku furimaf fajakaaf. ⁸ Atijamit cebool amanje malegenam man isankenumiñaa, nimaŋuumaŋ ban niraanouul máamak nan man Apakenaau Áamakau Yensa akammi di muyuul eeno. ⁹ Kúlawak kúmboom koo eenomi mati kamaŋak kooluul mbi kufaŋ man kubenenoe, di poop panjimanj tíen ban di jílaul, ¹⁰ mambi jiŋoolen jimuken bagoroorerab bafaŋumi man bujake. Moo panjipak di majakutam ban di jíliroor ban babajut kabet di funakaf fati Apakenaau Áamakau. ¹¹ Eroŋey yooluul mbi emeeŋ di ekaaney bagoroorer bajake bápurumeuumi di Yensa Apakenaau Áamakau. Mo’omu mújeetumulomi kálebienak di kasalak bee di Atijamit. ¹² Kutiom, ínje nimammaŋ man jimanj, mati wabajammi woo urambenammi man iŋoolen ifeten furimaf fajakaaf. ¹³ Moo kammi, kutiikaak kupooyaak kati Kúroomanak di bukaaku kammi taate búrom kumammanj mati bakulerab búmboom boo mati ínje aroka ati Apakenaau Áamakau. ¹⁴ Mati bakuleromab, moo mukammi kutiyaay kuriibaak kajuupoe kufaŋ man kubaje fúgolum di Akiiyaau, ban di kufaŋ man kurege bukaaku mati furimaf fati Atijamit bákoliut. ¹⁵ Malegen bukaaku di bukoo kammi di káriiŋen mati Apakenaau Áamakau ñátum búlatoor di kabotoor, bare bukaaku ñátum di úyegetiil wátiene. ¹⁶ Buku kúlamukaak kamaŋak kooliil kúrudiil dó. Mati kumammanj mati ínje tan emmi too nemmi bee káliŋen furimaf fajakaaf. ¹⁷ Bare buku kutooŋandak di kulakomi káriiŋen mati Apakenaau Áamakau kápurumul wan kumaŋumi bee di kúkoiil, ban ríiŋut úyegetiil. Kumammaŋ man bugaalab búmboom bubeneno nan ilakomi dán bukanak kukuleimi. ¹⁸ Bare kaanut waaf. Wabajumi fúkaw woo eenomi bukanak kúriiŋenriiŋen mati Apakenaau Áamakau manoomani, manteer kápurumul di úyegetiil wátiene mba walaene. Moo beemi panirulen di kamaayoor. ¹⁹ Mati nimammanj fiit ñátum kúlawak kooluul sibenenoore di karambenak kápurumul di Búyegetab Bátienaab bati Yensa Apakenaau Áamakau, moo panipak. ²⁰ Babaj wan ifaŋumi man imaŋe di poop wan ígolume woo eenomi letipuñorer di wan ikammi. Iñeme panipeeto mambi íŋarul kálebienak bee mati Apakenaau Áamakau di eniiley yúmboom, manteer síñunduom pambisire to mba leebisireto. ²¹ Mati ínje di fúko’om, ecetey ékoyumaam eroŋey. ²² Irulenjaat di eroŋey yati dúniyaay uye, moo eenomi paniŋoolen ikaan burokab babaje fúkaw bee mati Apakenaau Áamakau. Ínje imanjut wei neete kamuken letiŋoolen ireg. ²³ Ure digaba digaalengaalen máamak di búyegetom. Daaru doone icet man ilaañ bee di Apakenaau Áamakau, doo panfaŋ man kóyumaam. ²⁴ Bare mati muyuul kóyumaam man iroŋ. ²⁵ Tíenantien mati mo’omu, ínje nimammanj mati panirulen di eroŋey. Panirulen di eroŋey di muyuul búrom manteer mbi iramben man jijaw fáculey di kásuumaak kati kafiumak kooluul. ²⁶ Nampi ílaañuumi bee di muyuul, panjifaŋ man jitebenelenoor mati wan Apakenaau Áamakau Yensa akaanammi. ²⁷ Wafaŋumi man ubaje fúkaw woo eenomi mukaanaam mati eroŋey yooliil moote ekaan nan man furimaf fajakaaf fati Apakenaau Áamakau fuceeŋuumi. Ñaa, manteer pambi’iŋoolen ibil bujukoor inki mba leebi’iŋoolen ibil, bare pambi’ijam mati muyuul jooju man jijuume líŋ di úyeget wákon, di emaŋ yákon di jitiik tákon bee mati epebey yati furimaf fajakaaf. ²⁸ Takumbi jimaŋ man kulatooruul kukoolenuul. Jikaanjaat mo’omu moo múyiisenumi bukoo mati pankukajeni, bare muyuul panjipak, hani Atijamit cebool di fúko’ool. ²⁹ Mati jisenisen kálebienak kúbutoaak mambi jirok bee mati Apakenaau Áamakau, lee di káyinenak ceb di oo, bare di bugaal bee mati oo. ³⁰ Wulaal panulakoaami di futiikaf ufe. Jijujuk ínje nilakoeenlako bugaal mati oo, ban jimammanj bee jaat ínje oomu di bugaalab.

¹ Kaanjaat babaj káliŋen di Apakenaau Áamakau, kamaŋak koola kufintenfinten úyegetuul, bapaalaay di Búyegetab Bátienaab, ban di jibaj kajinlenak di kábotenioor titooruul. ² Kama jikaan man súumom máamak. Jilako di kajamoor di úyeget wákon di káyiisenak kati kamaŋ kákon. Di ekaan bukan kákon di úyeget wákon. ³ Takum jiwoonoor mati kúkouul ceb mba kágabalenoor, bare kawalenoorak di esofey bukaaku kóyume kúkouul. ⁴ Takum jiwoonoor mooluul ceb bare jiwoonoor bukaaku poop wan kukammi. ⁵ Jibaj úyeget walegen titooruul, nan bati Apakenaau Áamakau Yensa. ⁶ Handeneen nababaj búyesoorab bati Atijamit nanoosani, bare asofut amingen fúko’ool are’e di Atijamit. ⁷ Bare oo di fúko’ool asofoorout oo waaf, ban naŋar fujuum fati aroka, nawolimi nan búyesoorab bati anau. ⁸ Di búyesoorab bati anau, nawalenooromi, ban nakobumi manteer bee mo di ecetey, hani ecetey yoola di ébaarey yati búpinab. ⁹ Mo’omu mukilumi, Atijamit natebenoomi máamak fatiya ban nabetool karees kafaŋumi man kuteboe ureesaw waawu búrom. ¹⁰ Ñaa moo, di kánkumak kati kareesak kati Yensa fújuul fanoosani pánfukuntaajen, ammi di bukinab bajakaab, ammi baabe di dúniyaay uye, ammi di dúniyaay yaayu yammi di síndeneey yati tentaamenaay, ¹¹ ban fúredimpaf fanoosani panfureg wan búyegetab bufelumi mati Yensa Apakenaau Áamakau eenomi Akiiyaau, pánkuyiisen kálebienak bee di Atijamit Ampaau. ¹² Moo kaane, kutiom kuriiba kati búsusom, nan mansi jíkaanumumi furimaf fúmboom noo eeno nan ilakomi di muyuul. Ban iñeme ínje balee bo ñaa jifaŋ man jíkaanume di mo. Jirok bee mati epakey yooluul ñátum di kákoli di kaleleben. ¹³ Mati Atijamit oomu di burok di muyuul, mansi asenuul emaŋey man ajamool di poop kánkum man jikaan wayeoomi. ¹⁴ Jikaan wanoosani búrom bákuulujut mba kasanken muloba, ¹⁵ mbi jíbajaati kabet ban di jítien, nan kuñiilak kálirooraak kati Atijamit, kan jilakomi titoorey yati bukan kajoonutumi di kájakaatimi. Muyuul joote karaagal man eroŋey yooluul ewuŋen titoorey yati bukanak kati dúniyaay uye. ¹⁶ Joote eŋoon líŋ furimaf fati eroŋey, nampi Apakenaau Áamakau alaañumi manteer mbi iteben ubandom mati iteyut mba irokut ñaañaaña. ¹⁷ Bare handeneen fúsimom foote káyuo nan kawul man íliren búsimenab bati burokab bati kafiumak kooluul. Ínje súumansuum ban panimaayoor di muyuul búrom. ¹⁸ Moo mákonam, muyuul joote ésuumuul ban di jimaayoor di ínje. ¹⁹ Nígolungolum di Akiiyaau Yensa bee éboñuluul Timoti iñemeeñeme, manteer naregomi wabajomi di muyuul mbi ibaj éliŋ yati búyeget. ²⁰ Ínje ibajut an aanoe nan Timoti, ampi aŋoolen acookooruul jak nan akila man akaanemi. ²¹ Bukaaku búrom kooku di síwoonoor sati kúkoiil, lee sati Yensa Apakenaau Áamakau. ²² Bare Timoti jimanjoomanj an ámanum. Oo di ínje noonosoono nan añiilau di ampaool, nurokoorerokoor káriiŋenak kati furimaf fajakaaf. ²³ Moo kaane ínje nígolungolum man íboñuluulool, nampi ijukumi buu eete ejaw eeno. ²⁴ Ban nifiunfium di Akiiyaau mati ínje di fúko’om eete ebil poop. ²⁵ Nisosof cenceeŋ man íboñuluul Epafurodit oo atiom ariiba alegen, arokoorom, ban poop apaalom atiika, an muyuul jíboñuloomi bee karambenom. ²⁶ Iñeme naraanouuraano máamak. Búyegetool bugagaal, mati ejamuul bújuusaool. ²⁷ Malegen naloeenlo bújuusa, manteer jaheemeen panaceteen. Bare Atijamit nabajumi káboteniak di akila, asenut akila ceb bare bee di ínje poop, takum ibaj kásuumaati bee di kásuumaati. ²⁸ Moo kaane ínje nifaŋ man imaŋe noo bee éboñuluul Epafurodit inki. Pánsuumuul nampi jijukoomi inki, ban ínje leekaanom síwoonoor. ²⁹ Jiwalenool jak di kásuumaak káamak, nan atiom ariiba di Akiiyaau. Jítienuul man jílebien bukan nan akila. ³⁰ Mati síñunduool nanennen to mati burokab bati Apakenaau Áamakau, ban jaheemeen panaceteen esenomey yati karambenak kan muyuul kúkouul jiŋoolenut jisenom.

¹ Di fúbanumaf, kutiom, emitey ekaan Atijamit asenuul kásuumaak di Akiiyaau. Lee kaanom bugaal bee elaañ iciikuul wabajomi wákonaw wan iciikeenulomi, ban muyuul panjipak ikammojaat. ² Joote kákaanum siyenas sikila, joote kákaanum kakaanemi wájakaatie, joote kákaanum bukaaku kakaanemi muyuul man jimiin kapan di eniiley yooluul. ³ Bare wulaal bukan katampi kalegen, mati numiiceelaetaalemiiceelaet Atijamit ñátum di kánkumak kati Búyegetab Bátienaab. Letubajaal fúgolum di wan anau akaanolaami, bare nutebenaaleteben sileekolaal di wan Apakenaau Áamakau Yensa akaanolaami. ⁴ Handeneen ínje paniŋoolen ígolum di fúko’om poop. An aceen asofujaat nágolungolum fúko’ool moo ínje faŋe. ⁵ Ínje nitampitamp di funakaf futokey di fúfeegintenaf, an ákon ati Kuisiraelak, ati di fiilaf fati Beniamin, Áhibura alegen. Ínje Afarisa, niriibenriiben wan sílingaas sati Kúyahuudak siceeŋumi. ⁶ Ban ínje nibabaj fuuñ fati emaŋ man ísuutukenumi kati fujojaf. Niriibenriiben wan kájaatikenak kati sílingaas sati Kúyahuudak siceeŋumi, bajut tan ibaje kabet di so. ⁷ Bare wan ibajeenumi, iñeme nisosof bajut fúkaw mati wan Apakenaau Áamakau akaanumi. ⁸ Malegen, nisosof wanoosani búrom ubajut fúkaw, mati wakilumi woo eenomi emanjey Apakenaau Áamakau Akiiyaom yoo efaŋ man ebaje fúkaw máamak. Kápurumul di akila, nibetembeten wanoosani búrom bálamuk mati nipimpin wo waaf wajakut, mambi eeken Apakenaau Áamakau, ⁹ ban nibilumi ikaan an ákon di oo. Iŋoolenut ikaan man Atijamit asofom an ajoone ñátum di kariiben wan sílingaas siceeŋumi man ikaan. Bare iñeme Atijamit asofammi an ajoone mati kafiumak kúmboom di Apakenaau Áamakau. ¹⁰ Wan imaŋumi bee emanj búrom woo eenomi Apakenaau Áamakau ban nimanj kánkumak kati káyitoulak di kacetumi, ban nunaamoor tákon di bugaalab boola, mbi ibil eeno nan akila di ecetey yoola, ¹¹ kaanjaat paŋŋoolen kaan, mbi ibaj fujuum fati káyitoulak di kacetumi. ¹² Eenut nibabaj fo mba nílirooliroor. Bare ínje oomu karaagal manteer mbi íriiŋ di funak fukila di mo’omu búrom mukammi Yensa Apakenaau Áamakau man apakenammi di man amaŋumi man eeno. ¹³ Kutiom, ínje di fúko’om iwoonoorut mati fujuumaf fukila niŋaŋŋar fo ikil, bare wákon wan ikammi, éjimey wan ikatumi bálamuk man iraagal bee esof wammi fáculey. ¹⁴ Ínje oomu karaagal bee ériiŋ fúbanumaf bee eyab kawulak, kan Atijamit awonkaam bee di bukinab bajakaab kápurumul di Apakenaau Áamakau Yensa. ¹⁵ Wulaalal búrom kuriiba kanke nootaale ebaj kawoonoorak uke kákonak. Kaanjaat kuceen di muyuul kubajujaat kawoonoor kúbuto, Atijamit pánarajenuluul ko tíen. ¹⁶ Bare wulaal nootaale karulen di ekaan fácul wan kájaatikenak kákonak kusankenumi. ¹⁷ Kutiom, muyuul joote karulen di kariiben wan ikaanemi. Jíyenten jak bukaaku kariibenumi wan ukammi man joote ekaan. ¹⁸ Mati nireguureg noo, ban iñeme panireguul inki di kakulet di móro. Babaj bukan kajuupoe mukaanaiil múyiisenyiisen mati koo kulatoor kati ébaarey yati búpinab yati Apakenaau Áamakau. ¹⁹ Koo fúbanumaf fooliil pankukajeni bándoorey, emitey yooliil yoo eenomi fariil, ban wan kutebenelenooremi woo eenomi kapuñak kooliil. Úyegetaw wooliil ujuumenijuumen di mukaanaam mati dúniyaay. ²⁰ Bare wulaal wan ootaami ebajey woowu bo di bukinab bajakaab, ban kápurumul di bo sísigirolaal silinliim di ekobey yati élaañuley yati Apakenaolaal, Akiiyaau Yensa Apakenaau Áamakau. ²¹ Akila pánaruŋul siniilas soololaal man silaañ nan yoola yawuŋenemi pararar ñátum di kánkumak kákonak kan aatumi káŋoolenumak wanoosani di banoosani búrom.

¹ Kutiom, muyuul bukan kan imaŋumi ban niraanouuraano máamak. Muyuul eenomi kásuumaak kúmboom ban nitebeneteben ubandom mati muyuul, ncaa súm mo’omu jootumi ejuume líŋ di Akiiyaau. ² Eudia di Suntuke, man ilawuul máamak man jijamoor jak. ³ Ban au arokoorom afiumaay, ínje ilawi poop mbi uramben kuseekak buku mati kujunjuum lit di ínje burokab bati kafetenak furimaf fajakaaf, koo di Kulement di kurokoorom bukaaku búrom, kan ureesiil wommi baciikerab di búkaay yati karoŋumi. ⁴ Jimaayoor nanoosani di Akiiyaau! Panilaañ isanken, súumuul. ⁵ Jíyiisen kamuutenak kooluul bee di anoosani. Akiiyaau ebiley yoola elolof. ⁶ Takumbi úyegetuul ubaj bugaal di wanoowani, bare di kúlawak kooluul ninsi jilaw Atijamit wan jiceeŋumi, mbi ihi jilaañen kasalak di wan akaanumi. ⁷ Jikammojaat, kásuumaayak kati Atijamit, kafaŋumi síwoonooras sati anau. Pankupooy sísigiruul di úyegetuul nan man jiroŋumi di Apakenaau Áamakau Yensa. ⁸ Di fúwuŋenaf, kutiom, jijuumen úyegetuul di uwe búrom walegen, wálebien, wajoone, wátiene, wajooŋoore, wajake, waatumi bee esali. Jiwoonoor mati wáliroore di wabaje fúkaw ban di úriiŋ esal. ⁹ Jikaan wan jiliikenumi di ínje di wan jijamammi ban jijukammi nikaan. Atijamit ati kásuumaay mbi áami di muyuul. ¹⁰ Ínje oomu di kamaayoor máamak di Akiiyaau mati inki jilaañenulolaañen fujuumaf fooluul bee di ínje. Malegen, kabiñoo noo jijuumanjuum, bare jibajeenut buruŋ bee káyiisenom mo. ¹¹ Ínje ilet di ereguul uru mati waaf nimaŋeene, mati ínje niliikenliiken fúko’om man ire di wan ibajumi. ¹² Ínje nimammanj waa eenomi kalako kañen kútiikaar, ban poop kaaken wafaŋumi man ujuupoe. Niliikenliiken di wayofomi wati eroŋ yanoosani, manteer bacaar báamak mba fupooñ, di poop ebajey juup mba ebajey jayiinkun. ¹³ Paniŋoolen ikaan wanoosani kápurumul di oo áliŋeneammi. ¹⁴ Bare hani moo, jikankaan jak kanaamoor di ínje di bugaalab búmboom. ¹⁵ Muyuul kati Filipo di kúkouul jimanjooromanjooro nan ípurumulomi Makedonia bee di kapakenak uke di mútiyaaram, bajut fujoj fuceen fañuuraam bágodi man furamben rino muyuul, ñátum di eseney mba eyabey kawulak. ¹⁶ Handeneen nan ilakoeenumi Tesalonika, di jirambenammi dihi jíboñulomi kawul wuuj ñákon. ¹⁷ Kaanut nan kawulak ceb nimaŋe di muyuul, bare wan ifaŋumi man imaŋe man búrembenab booluul man bubeneno di wan jiyofumi. ¹⁸ Niyayab wanoosani wan ceeŋumi, ban juupo juupo wuuj élingaay. Epafurodit náriiŋenanriiŋen kawulak kan jisenammi bajut walee to. Kawulak kukila kukankaan nan kawulak kabajumi kaputak kásuume kan useneimi bee di Atijamit. Di kaan búsimen ban Atijamit asofe ban búsuumoosuum. ¹⁹ Atijamit úmboom panasenuul wanoowani wan jiceeŋumi riiboor di kawulak koola káriiŋumi síwoonoor, kápurumul di Apakenaau Áamakau Yensa. ²⁰ Wulaal ootaale esal di kálebien Atijamit Ampaolaal. Amen. ²¹ Jisaafom anoosani ati Atijamit ammi di Apakenaau Áamakau Yensa. Kutiaak kammi di ínje taate kusenuusen usaafaw wooliil. ²² Bukanak kati Atijamit búrom kusaafuusaaf, ban kafaŋumi man kusaafe koo eenomi kammi di bajamab bati Áyiau Áamakau. ²³ Emitey ekaan Atijamit asenuul majakam mati Akiiyaau Yensa Apakenaau Áamakau móomi di muyuul búrom.