MATIU

MATIU

¹ Búkaay yaregumi mati fiilaf fati Yensa Apakenaau Áamakau, búbajum bati Dauda, an akila búwolum bati Iburehima. ² Iburehima ampaau ati Siyaaka. Siyaaka ampaau ati Yankuba. Yankuba ampaau ati Yúda di kutiool. ³ Yúda ampaau ati Pere di Jere, iñaayiil Tamar. Pere ampaau ati Hesurom. Hesurom ampaau ati Ram, ⁴ Ram ampaau ati Amminadab. Amminadab ampaau ati Naason. Naason ampaau ati Salimon. ⁵ Salimon ampaau ati Boas, iñaayool Rahab. Boas ampaau ati Yobed, iñaayool Ruut. Yobed ampaau ati Yese. ⁶ Yese ampaau ati áyiau Dauda. Dauda ampaau ati Suleimaan, iñaayool akaaneenumi aseekau ati Ouri. ⁷ Suleimaan ampaau ati Roboam. Roboam ampaau ati Abia. Abia ampaau ati Asaf. ⁸ Asaf ampaau ati Yosafat. Yosafat ampaau ati Yoram. Yoram ampaau ati Usia. ⁹ Usia ampaau ati Yotam. Yotam ampaau ati Akas. Akas ampaau ati Hesekia. ¹⁰ Hesekia ampaau ati Manase. Manase ampaau ati Amos. Amos ampaau ati Yosia. ¹¹ Yosia ampaau ati Yekonia di kutiool, di nanan nan bukanak kasofimi kújeetumimi bee di mofam mati Babilon. ¹² Nan kasofimi kújeetumimi bee di mofam mati Babilon: Yekonia ampaau ati Salatiel. Salatiel ampaau ati Jerubabel. ¹³ Jerubabel ampaau ati Abiud. Abiud ampaau ati Eliakim. Eliakim ampaau ati Asor. ¹⁴ Asor ampaau ati Sadok. Sadok ampaau ati Akim. Akim ampaau ati Aliud ¹⁵ Aliud ampaau ati Eleasar. Eleasar ampaau ati Matan. Matan ampaau ati Yankuba. ¹⁶ Yankuba ampaau ati Esufa, an eenomi Mariyaama ataool. Mariyaama oo awolumi Yensa, an kuwonkemi Apakenaau Áamakau. ¹⁷ Kápurumul Iburehima bee Dauda kankaan úwoloorum uñen di ubakiir, kápurumul Dauda bee kasofimi kújeetumimi bee di mofam mati Babilon kankaan úwoloorum wooni uñen di ubakiir, ban kápurumul kasofimi kújeetumimi bee di mofam mati Babilon bee nanan nati Apakenaau Áamakau, kankaan úwoloorum uñen di ubakiir. ¹⁸ Yensa Apakenaau Áamakau man awolimi eeno. Nan iñaayool Mariyaama di Esufa kukokeenimi búyabaab, bala’a kuyaboor, di kujukumi Mariyaama búrooko naake kápurumul di kánkumak kati Búyegetab Bátienaab. ¹⁹ Esufa eenomi Mariyaama ataool, nakankaan ániine ajoone ban amaŋut bee kapuñenool di bukanak. Nasofoorosofooro bee kakatenool ñátum kutunt. ²⁰ Bare nan alakomi kawoonoor mo’ome, maleekaay yati Akiiyaau épuruloomi di sáautas soola, man yoonoomi, “Esufa, búbajum bati Dauda, takum úkoli di eŋar Mariyaama ukaanool aseeki. Mati búrookaab ban aakumiñaa búpurumulopurum di kánkumak kati Búyegetab Bátienaab. ²¹ Ban panaroŋ añiil ániine, noote ekaanool kareesak Yensa, mati panapaken bukanool di mukaanaiil majakutam.” ²² Mo’omu búrom mubajobajo bee káliren wan Akiiyaau aregeenumi kápurumul kuboñaak. ²³ “Jijiker! Ámajira amanjutumi ániine! Panaaken búrooko ban panaroŋ añiil ániine, ban koote ewonkool Immanuel” (yoo eenomi, Atijamit di wulaal). ²⁴ Esufa áyilomi di sáatas. Nan púrutomi, nakatool man akaan aseekool nan man maleekaay yati Akiiyaau eregoomi eeno. ²⁵ Bare amanjutool di aseek bee nan Mariyaama aroŋe añiil ániine. Nakaanoomi kareesak Yensa.

¹ Di kunakak kati Herod alakoeenumi áyiau, noo Yensa awolimi di Betelehem yati Yúdea. Kúniine kumanja kuceen kati bootab kápurumulo ban bala’ab búrabumemi bee di ésukey yáamakey yati Yerusalem, di kuceeŋumi, ² “Añiilau awolimi oomei aatumi bee ekaaney áyiau ati Kúyahuudak? Mati wúli nujujuk yootey yápurulo yáyiisene ewoliey yoola ban bala’ab búrabumemi, moo nújawumulomi bee kákuntaajen man umiiceelaetool.” ³ Nan áyiau Herod ajammi mo’omu, di táañioomi máamak, naamoorumi poop bukan kajuupoe kati Yerusalem. ⁴ Nawonkulomi kúsimenaak kunifaanak kati Atijamit di kuliikitenaak kati sílingaas tákon man aceeŋiimi, “Boobei Apakenaau Áamakau aatumi bee ewoliey?” ⁵ Di koonoomi, “Di Betelehem yati Yúdea. Mati mo’omu aboñaau aciikumi eeno: ⁶ Atijamit nammi, ‘Wáay Betelehem yati Yúdea, ésukey yooluul yákon di sísuk safaŋumi man sibaje fúkaw sati Yúdea. Mati kápurumul di muyuul an aate ekaan arunga man apooy bukanak kúmboom Kuisiraelak.’” ⁷ Herod nawonkumi kumanjaak kati bootab ñátum di kutunt ban naceeŋiil kúceeŋ man amanj noonei yootey érajuliimi. ⁸ Ban naboñiimi bee di Betelehem, di aaney, “Jijaw ban di jiñes jak mati añiilau. Nampi jijukoomi jimanjenom mambi ijaw poop íkuntaajen man imiiceelaetool.” ⁹ Nan kujameenumi wan áyiau Herod aregiimi, di kujawumi buruŋiil. Jijiker, yootey yákoney yan kujukeenumi ban bala’ab búrabumemi eyabiimi fácul, bee mo tiejummi tan añiilau ammi. ¹⁰ Nan kujukumi yootey, di kulakomi kamaayoor máamak. ¹¹ Nan kunokenumi kalimbisak di kujukumi añiilau di iñaayool Mariyaama, di kúkuntaajen man kumiiceelaetumi añiilau. Ñaa di kúwambulumi sijonkonkoroŋas sati muwulaam mabaje fúkaw máamak ban di kusenumomi añiilau mati sáni, di libano, di sumurun ¹² Ñaa di kulaañumi bee mofam mooliil ñátum buruŋ buceen, mati Atijamit nagameniigamen ñátum di sáaut mati takum kubooko bee bati Herod. ¹³ Nan kumanjaak kulaañumi bóot, maleeka yati Akiiyaau di erajulomi Esufa di sáaut man yoonoomi, “Yito, ŋar añiilau di iñaayool, man jitey bee di mofam mati Misira. Jilako bo bee nampi iregimi jípurul bo, mati Herod oomu bo bee eñesey añiilau ban namaŋ bee ebujool.” ¹⁴ Di fukaf fukila Esufa nayitomi, naŋarumi añiilau di iñaayool, man kujawumi bee mofam mati Misira, ¹⁵ ban di kulakobomi bee nan Herod acete. Mo’omu moo mukaanikaan wan Akiiyaau aregeenumi mati aboñaau ubajobajo: “Niwonwonk añiilau úmboom kápurumul di mofam mati Misira.” ¹⁶ Herod di rioomi matatat nan amanjumi kumanjaak kati bootab kubuntoobunt. Nasenumi buruŋ kutiika man kubuj kuñiilak kúniinaak búrom kammi Betelehem di kapanak kukila. Kubujumi kuñiilak kabajumi simit sigaba bee tentaam. Mo’omu mukaanikaan riiboor di wan ajameenumi di kumanjaak di nanan nan kujukeenumi yootey. ¹⁷ Wan aboñaau Yeremaaya aregeenumi úlirooliroor: ¹⁸ “Bukanak di kujammi an aceen náruruuren di ésukey yati Raama, búyiloor di kagamoor, Rakel ammi di búweelab muñoolool, oo amaŋut an apankool, mati koo búrom kucecet.” ¹⁹ Nan Herod acetumi ceb, maleeka yati Akiiyaau di erajulomi Esufa di sáaut di mofam mati Misira, man yoonoomi, ²⁰ “Yito, ŋar añiilau di iñaayool, ban di jilaañ bee di mofam mati Isirael, mati kalakoeenumi eñesey bee ebujey yati añiilau kucecet.” ²¹ Esufa nayitomi, naŋarumi añiilau di iñaayool, ban di kulaañumi bee mofam mati Isirael. ²² Bare nan ajammi mati Akela aŋarumi ejunkutey yati ampaool Herod di kapanak kati Yúdea, nákolimi bee elaañ bee bo. Ñaa nagamenigamen inki di sáaut siceen, nalaañumi bee kapanak kati Galili. ²³ Ban di kujawumi kucinumi di ésukey yati Nasaret. Mo’omu moo mukammi wan kuboñaak kuregeenumi mati Apakenaau Áamakau mambi úliroor, “Oo aate ewonki ati Nasaret.”

¹ Di kunakak kukila Yaaya Átiigulenaau nabilumi áriiŋen furimaf fati Atijamit di baŋaanab bati Yúdea. ² Nammi, “Jítiiwoor jikat bálamuk majakutuul, mati jáyiaj jati bukinab bajakaab jilofulolof.” ³ Yaaya oo aboñaau Yesaaya alakoeenumi kasanken moola no’ona nan ammi, “Furimaf fati an facibuloulomi di baŋaanab: Jijoonen buruŋab bee mati Akiiyaau, jílus buruŋ bajoone tul bee mati oo.” ⁴ Yaaya nakaanokaano wañ wajoonenimi ñátum di bufal bati eñonkomma aban, napiinoorumi ñátum di kabaŋ. Furiaf foola foo eenomi fábangund di múkum. ⁵ Kati Yerusalem, kati Yúdea, di poop kati upanaw walofumi Yorudan bukan kajuupoe kúpurulomi kujaw bee di oo. ⁶ Di kufelumi úyegetiil man kuregumi wan kukammi noo wajakutaw ban Yaaya nátiiguleniimi di falaf fati Yorudan. ⁷ Bare nan ajukumi Kufarisa di Kusadusi kajuupoe di kubil mati kátiigulak, naaniimi, “Muyuul úlun! Ai agamenuul man jipak di kútekak kan Atijamit aate bee esenuul? ⁸ Jikaan mukaanaam maamu maate káyiisen mati jítiiwootiiwoor jikat bálamuk majakutam, ⁹ ban takum jisofooro man joonooro, ‘Wúli úwoloorumaw wati Iburehima.’ Ínje eem di ereguul mati Atijamit naŋooleŋŋoolen áruŋul kukoobaak uku man abaakenko akaan úwoloorumaw wati Iburehima. ¹⁰ Hani bee iñeme fúniiraf foofu man funeni bee epit kumuumak kati úbaaraw. Búbaar banoosani búwoleriitumi jak, pambupiti bubeteni di sambunas. ¹¹ “Nítiigulenuumi ñátum mumel bee káyiisen jítiiwootiiwoor jikat majakutuul, bare aatumi ebiley bálamukom oo afaŋaam kánkum, usamataool ínje iŋotut eteb. Pánatiigulenuul ñátum Búyegetab Bátienaab di sambun. ¹² Káyonkulumaool di kañenool bee kápajul éfuley di muriam. Abanjaat pananen muriam di bulampanool, bare éfuley panareemenuyo di sambunas sáceteriitumi.” ¹³ Yensa nápurulopur di Galili tiatook Yaaya di falaf fati Yorudan, mambi átiigulenool. ¹⁴ Bare Yaaya amaŋutumi man átiigulenool. Nammi, “Au oote kátiigulenom, bare au nújo’ol bee di ínje!” ¹⁵ Bare Yensa nalaañenoomi, “Kaan eenomiñaa iñeme, mati wulaal ootaale ekaan waafaw búrom wan Atijamit amaŋumi.” Yaaya nakammi wan Yensa alawoomi. ¹⁶ Nan Yaaya átiigulenumi Yensa aban, oo di épuruley di mumelam ceb, bukinab bajakaab di búwambuli. Ban najukumi Búyegetab Bátienaab bati Atijamit búwaloulomi bulon di oo nan kálaabaan. ¹⁷ Furim di fúpurumulomi di bukinab bajakaab man foone, “Ume eenomi Añoolom ati búsusom, an moola músuumammi máamak.”

¹ Búyegetab Bátienaab di bukammi man Yensa ajaw bee di baŋaanab mambi Seetaanaay eyinkool. ² Nalakobomi balatab kunak bukan kugaba fukaf di bala’ab, bacaarab di busofoomi máamak. ³ Seetaanaay di érajuloomi man yoonoomi, “Kaanjaat au Añiilau ati Atijamit, jáatiken kukoobaak uke man kulaañ muria.” ⁴ Bare nalaañenuyomi, “Ciikiciik, ‘Anau aatut éroŋum di muriaay ceb, bare di furim fanoosani fápurumulomi di Atijamit.’” ⁵ Seetaanaay di éjeetumoomi bee di ésukey yáamakey yálirooraay, ban di erembenoomi di donkaasey yati kasondak kati fukobaf fáamakaf, ⁶ man yoonoomi, “Kaanjaat au Añiilau ati Atijamit, baal bee tentaam! Mati ciikiciik, ‘Atijamit panareg simaleekaool man sipooyi. Ban pansipebi di uñenaw wooliso, takum kákamuni kunag túc di ekooba.’” ⁷ Yensa nalaañenuyomi, “Inki ciikiciik, ‘Ootut eyink Akiiyaau Atijamit ooli.’” ⁸ Seetaanaay di éjeetummi Yensa inki bee di fúlankiin fateboe, ban di éyiisenoomi jáyi janoosani jammi di dúniyaay búrom di mákalaam moolijo. ⁹ Di yoonoomi, “Uju búrom paniseni man urungujo, úkuntaajenjaat fáculom man umiiceelaetom.” ¹⁰ Yensa naanuyomi, “Tóro di ínje, Seetaanaay! Mati ciikiciik, ‘Oote kákuntaajen man umiiceelaet Akiiyaau Atijamit ooli ban numiiceelaetool oo cebool.’” ¹¹ Seetaanaay di ekatoomi bálamuk, simaleeka di sijawulomi man sicookoorool man áliŋ. ¹² Nan Yensa ajammi mati Yaaya kusofeenoosof kukul, no’onu nápurubomi alaañumi bee kapanak kati Galili. ¹³ Bare nápurumi Nasaret, ban najawumi acin di Kapaanaum yapanomi di falaf, di mofam mati fiilaf fati Sabulon di fati Nefutali. ¹⁴ Mo’omu mukaanikaan mambi wan aboñaau Yesaaya asankeneenumi woote káliroor man ammi, ¹⁵ “Mofam mati Sabulon di Nefutali, buruŋab bajawumi bee falaf, di kátipa kaaku kati falaf fati Yorudan, Galili, ban Kakaanutumi Kúyahuudak kucinumi! ¹⁶ Bukanak kammi di érimey kujujuk mawuŋ mákalaae. Ban mati bukanak kammi di érimey yati ecetey, mawuŋam mukila murajuloraj.” ¹⁷ Káŋarum nanan nikila, Yensa natooŋumi bee káriiŋen furimaf fajakaaf, di aaney, “Jítiiwoor jikat bálamuk majakutuul, mati jáyiaj jati bukinab bajakaab jilofulolof!” ¹⁸ Funak fákon nan Yensa alakomi kajaatoorak di kafintak kati falaf fati Galili, najukumi kutiaay kooni kugaba. Simon, an kuwonkemi Peter, di atiool Anduru kalakoe jaleeb di falaf, mati koo kuleeba. ¹⁹ Yensa naaniimi, “Jiriibenom, muyuul nan man jisofemi siwolas panikaanuul kuwonkena bukan.” ²⁰ Yaŋ too galab di kubetenulobomi kuŋabiil palab man kuriiboomi. ²¹ Nan ápurutomi man awuujumi bee fáculey, najukubomi kutiaay kuceen kooni kugaba, Yankuba di atiool Yohan, Jebede kuñoolool. Kulakoeenlako di ampaiil Jebede di busaanaab, man kommi di kágolulak kuŋabiil, ban Yensa nawonkiimi man kuriibool. ²² Yaŋ di kukatulomi busaanaab di ampaiil, man kuriiboomi. ²³ Yensa najawumi aŋomoor banoosani kapanak kati Galili, nalakomi kaliikitenak di kukobak kooliil ban di káriiŋen furimaf fajakaaf mati jáyiaj jati Atijamit. Nalakomi poop kasontenak bukanak kaakumi úsumutaw di kaakumi újuusaaw. ²⁴ Kajamoak koola di kuyiisoorumi nañ banoosani di mofam mati Siria. Bukanak di kújeetumulo’oomi kusontaak búrom, kan úsumut wanaamutumi usofumi di jari yanoosani, di kan úgunaw wookumi, di poop kan kajekak kubetemi, di kabakomi, man akoyeniimi búrom. ²⁵ Jameeŋ yati bukan eriibenoomi kápurumul di Galili di Dekapolis, di Yerusalem, di Yúdea, di kátipaak kati falaf fati Yorudan.

¹ Funak fákon nan Yensa ajukumi jameeŋey, naremboorumi bee di fúlankiinaf. Nan áriiŋubomi alako, kuriibaool di kubilumi bee di oo. ² Nataatumi kaliikiteniil, di aaney: ³ “Kágolumumi Atijamit ceb jakiijak, mati bukoo kati di jáyiaj jati bukinab bajakaab. ⁴ “Kammi di búlokab jakiijak, mati koo koote kabebeni úyeget. ⁵ “Kawalenooromi kúkoiil jakiijak, mati dúniyaay búrom panekaan yati bukoo. ⁶ “Kan emaŋey yooliil eenomi man kufaŋ man kukaane majoonam man Atijamit aceeŋumi jakiijak, mati pankuyajen tep. ⁷ “Kabonketumi bukaaku jakiijak, mati pankubonketi. ⁸ “Kan úyegetiil útienumi jakiijak, mati pankujuk Atijamit. ⁹ “Kakammi kufokaak sambunas jakiijak, mati pankuwonki kuñiil kati Atijamit. ¹⁰ “Kásuutukenimi mati koo kukankaan majoonam man Atijamit aceeŋumi jakiijak, mati Atijamit panayabiil di jáyiaj jati bukinab bajakaab. ¹¹ “Muyuul jakuujak nan bukanak kujeluul ban di kúsuutukenuul, di kutaakenuul di kagaajoor kanoosani, mati muyuul kuriibaom. ¹² Jimaayoor ban di súumuul, mati panjiyab bacaamuul báamak di bukinab bajakaab. Mati moo mákonam kúsuutukeneenumi kuboñaak kati Atijamit kati no’ona bala’a muyuul. ¹³ “Muyuul musis bee di bukanak búrom di dúniyaay. Bare kafirak koolimo kúpurujaat buu moote efir inki? Musisam ume mubeteni ceb ban di mutoboji tentaam. ¹⁴ “Muyuul mawuŋam mati dúniyaay. Ésukey yateepimi di fatiyena yati furemboor leteyofo jáng. ¹⁵ An letayaben éwuŋenuma ban naŋar katekel áfimenuyo, bare panaganduyo di fúganduma, tan yoote kawuŋen bukanak búrom kammi di kalimbisak. ¹⁶ Moo mákonam, mawuŋam mooluul moote kawuŋen di bújonlenab bati bukanak, mambi kujuk mukaanauul majakaam, ban di kusal Ampauul ammi di bukinab bajakaab. ¹⁷ Yensa narulenumi kaliikitenak naaniimi, “Takum jisof mati ínje nijawulojaw bee kakajen sílingaas sati Muusa mba kaliikitenak kati kuboñaak. Ínje ijawulout bee kakajenuso bare bee kálirenuso. ¹⁸ Ínje eem di ereguul malegenam, bee nampi tentaam di fatiya síjimmi, hani jiciika, mba hani bagorer léebujimurer di sílingaas sanoosani. Wanoosani waciikimi di so pánuliroor. ¹⁹ Ampi añoosumi hani wákon di wafaŋumi man utiitie di sílingaas use aban naliikiten bukaaku man kuñoosumo, oo panfaŋ man atiitie di jáyiaj jati bukinab bajakaab. Bare ampi akammi wan sílingaas siregumi ban naliikiten bukaaku man kukaanumo, oo panfaŋ man ákalaae di jáyiaj jati bukinab bajakaab. ²⁰ Ínje eem di ereguul, majoonam mooluul mufaŋutujaat ewuuj kuliikitenaak kati sílingaas di Kufarisaak, leejinokender di jáyiaj jati bukinab bajakaab. ²¹ “Muyuul jimammanj mati kufannaaniŋuul koonikoon, ‘Takum ubuj an. Ampi abujumi an pánajeetumi bee di fugamenaf man kugamenool.’ ²² Bare ínje eem di ereguul mati ampi añuumulumi di apaalool ariiba aceen pánajeetumi bee di fugamenaf man kugamenool. Ampi ajelumi apaalool ariiba aceen aanool, ‘Au lee waaf!’ pánajeetumi bee di fugamenaf man kugamenool. Ampi apaalool ariiba aceen aanool, ‘Au égot!’ oo pambialeebi bee di sambunas sáceteriitumi. ²³ Ñaa óomijaat di esen kawulak kooli di fúsimenaf di fukobaf fáamakaf fati Atijamit, too nuwoolo mati waaf woom di titooruul di apaali ariiba aceen, ²⁴ moo nukat kawulak kooli too di fácul fúsimenaf. Jaw bee di akila manti jibonketoor, mbi kiti úlaañul man usen kawulak kooli bee di Atijamit. ²⁵ Ulakojaat ejaay di aloboori bee di bagam, uraagal man jijamoor, takum aloboori aruui bati agamenaau. Leejaat mo, o’omu panaseni apooya man akuli dán bukanak kukuleimi. ²⁶ Ínje eem di ereguul malegenam, létupururerul bee nampi ucaamumi jaj wan agamenaau acaamenimi. ²⁷ “Muyuul jijanjam koonikoon, ‘Takum usang aseek mba ániine ati an.’ ²⁸ Bare ínje eem di ereguul mati ániine anoosani ajikerumi aseek aceen ban namaŋ di búyegetool man kufinto, oo súm nasangoosang aban di búyegetool. ²⁹ Kaanjaat jícili jírid jikaani man ukaan majakut, lóokul jo ubeten. Mo’omu múkoyume eniili búrom kabeteniak di sambunas sáceteriitumi. ³⁰ Ban kaanjaat kañeni kúrid kukaani man ukaan majakut miinko ubeten, mo’omu múkoyume eniiley yooli búrom kabeteniak di sambunas sáceteriitumi. ³¹ “Kooneiil poop, ‘Ampi akatenumi aseekool, naate eciik letara yati kakatenak.’ ³² Bare ínje eem di ereguul mati ániine anoosani akatenjaat aseekool, rino nasofoosof tap di ániine aceen, nukaanookaan áraadia ayabojaat ániine aceen. Ampi ayabumi aseek abanumi búyabaab oo áraadia. ³³ Yensa nammi, “Muyuul jijanjam inki mati kufannaaniŋuul koonikoon, ‘Takum ulepoor, bare oote ekaan di bújonlenab bati Atijamit wan úbaatumumi.’ ³⁴ Bare ínje eem di ereguul, takum jibaat jáng, ñátum di bukinab bajakaab, mati boo ejunkutey yati Atijamit, ³⁵ mba ñátum di dúniyaay, mati yoo fútobojuma fati úkamunaw wati Atijamit, mba ñátum di Yerusalem, mati yoo ésukey yáamakey yati Áyiau Áamakau. ³⁶ Ban takum ubaat hani di fúkoi, mati ubajut hani kánkum kati ekaan man kal kákon kufinet mba di kulaen. ³⁷ Oon, ‘Éey’ yooli ekaan ‘Éey’ mba ‘A’a’ yooli ekaan ‘A’a’. Waaf wawuujutomi wo’owu wati Seetaanaay. ³⁸ “Muyuul jijanjam mati kooneiil, ‘Jícil pánjicaamum jícil, káñiiŋ pánkucaamum káñiiŋ.’ ³⁹ Bare ínje eem di ereguul, takum ugalen an ájakaatie. An atancijaat karaab, senool kaaku poop man atanci. ⁴⁰ An amaŋujaat bee éjeetum au bee bagamab mati kaloai, katool man aŋaruko ban nusenool kuceen kákoyume man aŋar poop. ⁴¹ An amingenijaat man jijaw ékilomeetar yákon, jaw di oo síkilomeetar sigaba. ⁴² An alawimi senool. Takum ulat amaŋumi kamaageni. ⁴³ “Muyuul jijanjam mati kooneiil, ‘Noote emaŋ alaoori, ban nulat alatoori.’ ⁴⁴ Bare ínje eem di ereguul, jimaŋ kulatooruul ban jilaw wajakaaw bee di kásuutukeneuumi poop. ⁴⁵ Moo mambi jikaan kuñiil kati Atijamit Ampauul ammi di bukinab bajakaab. Mati oo akaanemi man bala’ab buyah bee di kajakaak di kajakutak kure’en cererer, ban poop akaanemi man emitey elub bee di kajoonaak di kajoonutak. ⁴⁶ Jimaŋujaat kamaŋuumi ceb, buu panjiŋoolen jibaj kasal? Hani kulaga basaaf kukaanekaan moo mákonam! ⁴⁷ Jisaafoorujaat di kan jipaalaayimi ceb, wei joom di ekaan wákoyume bukaaku? Hani kamanjutumi Atijamit kukaanekaan moo mákonam. ⁴⁸ Muyuul joote káliroor nan man Ampaolaal Atijamit ammi di bukinab bajakaab áliroorumi eeno.

¹ Yensa nammi, “Jíkaanum! Nampi jilakomi kamiiceelaet Atijamit di fáculey yati bukanak, takum jíyiisenooro mambi kujuk wan jikaanemi. Mati leejibaj bacaamab di Ampauul ammi di bukinab bajakaab. ² “Nampi ulakomi eseney waaf an abajutumi, takum utebenelenooro man bukanak kumanj, nan man bukanak kati mamisam kukaanemi eeno di kukobak di uruŋaw mambi kuñes karees. Ínje eem di ereguul malegenam mati koo kuyayab bacaamiil kuban. ³ Bare nampi ulakomi esen waaf abajutumi, takum umaŋ man kañeni kumayak kumanj wan kañeni kúridak kusenumi. ⁴ Moo pankaan waaf wakaane kutunt. Ampai ajukemi wakaanimi di kutunt panacaami yaj. ⁵ “Nampi jilakomi elawey, jootut elaw nan bukanak kati mamisam. Mati kumaŋemaŋ bee ejuum di kukobak di uruŋaw man kulaw mambi bukanak kujukiil. Ínje eem di ereguul malegenam, koo kuyayab bacaamiil kuban. ⁶ Bare nampi ulakomi elawey, noken au cebi bee di fumooraf fooli, wambenooro ban nulaw Ampai Atijamit ájukeriitimi. Ampai Atijamit ajukemi wan ukammi di kutunt, panacaami yaj. ⁷ “Nampi jilakomi elawey, takum jiyesasoor nan man bukanak kamanjutumi Atijamit kukaanemi eeno. Mati kusofesof elawey yati kayesasooriil ekaanemi man Atijamit ayab kúlawiil. ⁸ Takum joono nan kukila, mati Ampauul Atijamit namammanj wan ceeŋumi man jibaj bala’a jilawool. ⁹ Jilaw maa: Ámpaoli ammi di bukinab bajakaab, mbi kareesi kúlebieni. ¹⁰ Mbi kunakak kati jáyiaj jooli kúriiŋul, mbi emaŋey yooli ekaani, di dúniyaay nan man yommi di bukinab bajakaab. ¹¹ Wúnoli wampi uri funakoofunak. ¹² Bonket majakutam móololi, mati wúli di kúko’oli ubonketemi kalomi di wúli. ¹³ Ban rúngoli takum Seetaanaay eŋoolen éyinkoli, bare pákenoli di yo. ¹⁴ Mati jibonketujaat kalomi di muyuul, moo Ampauul Atijamit poop ammi di bukinab bajakaab panabonketuul. ¹⁵ Bare jibonketutujaat kalomi di muyuul, moo Ampauul Atijamit poop letabonketuul. ¹⁶ “Nampi jilakomi balatab, takum jiyinennoor bóteni, nan man bukanak kati mamisam kukaanemi eeno, mati kúfeleriit wuuliil mambi bukan kujukiil. Ínje eem di ereguul malegenam mati kuyayab bacaamiil kuban. ¹⁷ Bare nampi ulakomi balatab, nujoonen fúkaaf fooli jak ban núbuulo. ¹⁸ Moo bukaaku leekumanj mati au balat noom di bo, rino Ampai Atijamit ájukeriitumi. Ampai Atijamit, ajukemi wakaanimi di kutunt, oo panacaami yaj. ¹⁹ “Takum jiraagal eyof fubajuul bee mati kúkouul baabe di dúniyaay, boo bulol di komoŋ dootumi kakajenufo jaj, di poop boo kúkuu kufumufo man kúkuut. ²⁰ Bare jiyof fubajuul bee mati kúkouul di bukinab bajakaab boo lee bulol mba komoŋ yoote kakajenufo di poop boo lee kúkuu di kufumufo man kúkuut. ²¹ Mati ban fuyofuul fommi, boo úyegetuul panulako poop. ²² “Kúcilak éwuŋenumaay yati eniiley. Kúcili kújujaat eniili búrom panewuŋ. ²³ Bare kúcili kúju’utujaat, eniili búrom pánerimen. Mawuŋam mammi di au mubilujaat múrim, moo pankaan érim yárimene mútutut! ²⁴ “An letaŋoolen amiiceelaet kurunga kugaba. Mati panalat aamu man amaŋ aamu, mba pánalebien aamu man aheelen aamu. Leejiŋoolen jimiiceelaet Atijamit di sígodi síñakon. ²⁵ “Moo kaane ínje eem di ereguul, takum jikaan síwoonooruul mati eroŋey, wan joote eri di eraan man jiroŋ, mba wan joote kakoko. Lee eroŋ efaŋe muria, mba lee eniil efaŋe wañ? ²⁶ Jijiker bánaakayitaab fatiya búwañeriit: búlukeriit di bújaleriit. Búbajeriit ulampan bare Atijamit Ampaolaal ammi di bukinab bajakaab ákuumenebomi. Lee muyuul jíkoyume bo? ²⁷ Ai di muyuul panaŋoolen akaan fuyiifool fubaak hani jayiinkun ñátum di ekaan síwoonoorool mati yo? ²⁸ Wau kaane di joom di ekaan síwoonooruul mati wañ? Jijiker úrumpenaw wati mafosam di karambaak man uliileñaa eeno. Úrokeriit mba úliireriit wañ. ²⁹ Bare ínje eem di ereguul mati hani áyiau Suleimaan di fúbajooro majakam mati wañool múriiŋut mati hani bákon di úrumpenaw uwu man woonomi eeno. ³⁰ Atijamit akarenumi mafosam maliileñaa di karamba jaat wañ wajake bare kajom pammureemeni. Kammojaat, mante Atijamit letakarenuul wañ wuuj mo? Muyuul kan kafiumak kutiitiñaa! ³¹ Moo kaane takum jikaan síwoonooruul, di aaney, ‘Waa panuriaal?’ mba ‘Waa panuraanaal?’ mba ‘Waa panukaanoaal?’ ³² Mati kamanjutumi Atijamit kuñesooremi uwu búrom. Ampaolaal Atijamit ammi di bukinab bajakaab namammanj mati joote ebaj uru búrom. ³³ Bare jitooŋ jiñes jáyiaj jati Atijamit di majoonam moola, kammojaat uru búrom panabenenuul poop. ³⁴ “Moo kaane takum jikaan síwoonooruul mati kajom, moo moolimo múbuto. Ceeŋut man jikaan síwoonooruul waatumi bee kabajoak funakoofunak.

¹ “Takum jigamen an, Atijamit poop letagamenuul. ² Mati mampi jigamenumi an, moo mákonam Atijamit panagamenuumi, ban káliikumaak kan jíliikumumi man jigamen bukaaku, Atijamit pánagamenumuul di káliikumaak kákonak. ³ Wau kaane nujuk jinukaj jammi di jícilaj jati aceen, ban ujukut fúbaaraf fammi di jícili? ⁴ Mba buu panuŋoolen uregool, ‘Kob man ípuren jinukaj jammi di jícili,’ nan ubajumi fúbaaraf fammi di jícili? ⁵ Au mamisam, utaat úpuren fúbaaraf fammi di jícili, mambi uŋoolen ujuk jak man úpuren jinukaj jammi di jícilool. ⁶ “Takum jisen waaf wáliroore wati Atijamit bee di siyen, mati pansibookouul man sirumuul. Takum jileeb pemaay yooluul fácul sikumba, takum sitantampoor yo. ⁷ “Jilaw, panjibaj. Jiñes, panjijuk. Jikongen, kábabumaak pánkuwambulouul. ⁸ Mati ampi alawumi, panabaj. Ampi añesumi, panajuk. Ban kábabumaak pánawambuli bee di ampi akongenukomi. ⁹ Ai di muyuul kumpaak, añoolool alawoojaat mbúur, nasenool ekooba? ¹⁰ Mba alawoojaat ewol, nasenool eyela? ¹¹ Nan man muyuul kájakaatimi jimanjumi mampi jisenumi wajake kuñooluul, Ampauul Atijamit ati di bukinab bajakaab buu panafaŋ man amanje man asen wajake bee di kalawoomi! ¹² Jikaan bukanak wan jimaŋumi man kukaanuul. Mati mo’omu moo sílingaas sati Muusa di wan kuboñaak kuceenak kuregumi. ¹³ “Nókenum fúlamutaf fagogaaf, mati fúlamutaf fawuŋaaf ban fúsuum éjawum, foo fújeetumemi bee di ecetey, kajuupoe dóo kújawumemi. ¹⁴ Bare fúlamutaf fugogog ban di fútaañi éjawum, foo fújeetumemi bee di eroŋey, ban kupinaay ceb dóo kújawumemi. ¹⁵ “Jíkaanum mati kuboña kubunta kabilemi bee di muyuul man kukaanalenooremi bukan kákajeneriit nan sisaha, bare bukan kakajene nan símunduŋo. ¹⁶ Pánjimanjumiil di búkaanumiil. Mante kutujetuj kureseŋ di utanja, mba kufiig di úlind? ¹⁷ Búbaar banoosani bajake buwolemi búwolum bajake, bare búbaar bajakut buwolemi búwolum bajakut. ¹⁸ Búbaar bajake búwoleneriit búwolum bajakut, ban poop búbaar bajakut búwoleneriit búwolum bajake. ¹⁹ Búbaar banoosani báwoleriitumi jak, bupiteipit buleebi di sambunas. ²⁰ Moo pánjimanjummi kuboñaak kubuntaak di búkaanumiil. ²¹ “Lee anoosani awonkemi ínje, ‘Arungaau, Arungaau,’ aate kanoken di bukinab bajakaab, bare ampi akammi emaŋey yati Ampaom Atijamit ammi bukinab bajakaab. ²² Nampi funakaf fati bagamab fúriiŋumi kajuupoe pankuwonkom, ‘Arungaau, Arungaau! Lee wúli úriiŋenumi furimaf fati Atijamit ñátum di kareesi, ban ucesoorumi úgun di kan wookumi ñátum di kareesi, ban ninsi nukammi wajamurerutimi ñátum di kareesi?’ ²³ Bare panilaañeniil, ‘Imanjurerutuul. Jítoro di ínje, muyuul kájakaatiñaa!’ ²⁴ “Ampi ajamemi kurimom aban nakaanuko, panakaan nan ániine alinloe ateepumi eluupool di fukooba. ²⁵ Emitey di elubumi, falaf di fumeeŋumi, mumelam máamakam muteyulomi, ban fárusaf fáamakaf di funagulomi eluupey ekila, bare elout mati eluupey ejuumenijuumen di fukooba. ²⁶ Ampi ajamemi kurimom ban ákaaneriituko, panakaan nan égot yateepumi eluupuyo di kaluusak. ²⁷ Emitey di elubumi, mumelam máamakam muteyulomi, ban fárusaf fáamakaf di funagulomi eluupey ekila, ñaa di elomi wám eyiisoorumi nañ.” ²⁸ Nan Yensa abanumi kurimak uke, jameeŋey yalakotomi di wáaloiimi mati kaliikitenak koola. ²⁹ Mati naliikiteniiliikiten nan an abajumi fujuum nan arunga, ban aanout nan kuliikitenaak kooliil kati sílingaas.

¹ Nan Yensa awaloulomi di fúlankiinaf, jameeŋ yati bukan di eriibenoomi. ² Yaŋ too galab ániine an kafaañ kusofe líip nabilumi bee di Yensa, nákuntaajenumi fáculool, di aaney, “Arungaau, umaŋujaat, panuŋoolen utilulom.” ³ Yensa nañuurumi kañenool man agoroomi, di aaney, “Nimammaŋ, tilulo.” Yaŋ too galab kafaañak di kukatenoomi. ⁴ Yensa naanoomi, “Yénten takum ureg hani an ákon. Bare jaw taac man úyiisen fúkoi bee di ásimenaau ati Atijamit man ámeeloi. Jéetum búsimen man ásimen nan man aboñaau Muusa aregumi man anoosani afium mati nutilulitilul ukoy.” ⁵ Nan Yensa áriiŋumi di ésukey yati Kapaanaum, arunga ati kutiika Kúrooman nabilumi fácul Yensa man alawoomi, ⁶ “Arungaau, arokaom oomu ró síndeey man afintoe, babakoe di bugaal báamak.” ⁷ Yensa naanoomi, “Panibil man isontenool.” ⁸ Bare arungaau ati kutiikaak Kúroomanak nalaañenoomi, “Arungaau, ínje íriiŋut man iwaleni síndo’om. Ubonket wéy, sanken ceb tan oomuñaa ban arokaom panakoy. ⁹ Mati ínje di fúko’om poop oomu di kañenak kati furungaf fanifaanom, ban kutiika kuceen kooku di kañenom. Eenjaat ákon, ‘Jaw,’ najaw, eenjaat aamu, ‘Bil,’ nabil. Eenjaat amiiceelom, ‘Kaan uwe,’ nakaan.” ¹⁰ Nan Yensa ajamoomi, di wáalo’oomi. Najonlenumi di jameeŋey yariiboomi, nammi, “Ínje eem di ereguul, ijukurerut an di Kúyahuudak kafium kákalaae mo’omu! ¹¹ Ínje eem di ereguul, mati kajuupoe pánkupurumul ban bala’ab búrabumemi di ban bújonumemi man kulako furi di Iburehima, Siyaaka di Yankuba di káaningak kati di jáyiaj jati bukinab bajakaab. ¹² Bare kan kootumi kalako di jáyiaj jati Atijamit koo pankubeteni téeŋey di érimey, to’otu too kootumi káciiŋit di katooñoor.” ¹³ Yensa nammi arungaau ati kutiikaak Kúroomanak, “Laañ, wan úyinenumi panukaani.” Nanan no’onu, arokaool áju’uteenumi nakoyumi. ¹⁴ Yensa najawumi bee di eluupey yati Peter, boo natookutomi Peter alolool anaaraau man afintoe di eniilool man ébolie. ¹⁵ Bare nan Yensa agorumi kañenool, káboliak kati eniiley di kurooŋomi sii. Aseekau nayitomi galab man acookooroomi. ¹⁶ Káliim kukila bukanak di kújeetumul kajuupoe kan úgun usofumi. Ñátum di furim ceb Yensa nacesoorumi úgunaw di bukoo ban nasontenumi káju’utumi búrom. ¹⁷ Yensa nakankaan mo’omu mambi wan aboñaau Yesaaya aregeneenumi úliroor, “Oo di fúko’ool naŋarumi újuusaoli ban nápuren úsumutoli.” ¹⁸ Nan Yensa ajukumi jameeŋey yáamak yaŋomenoomi, ñaa naregiimi kútip bee di kapan kaaku kati falaf fati Galili. ¹⁹ Aliikitena aceen ati sílingaas nabilumi man aanoomi, “Aliikitenaau, paniriibeni banoosani nuje’e.” ²⁰ Bare Yensa nalaañenoomi, “Usiitil ubabaj usun dampi ucin, basuwa bubabaj wúul dampi bucin. Bare Añiilau ati anau abajut tan aate káyokulo.” ²¹ Ariiba aceen naanoomi, “Arungaau, mutooŋandam kob man ilaañ bóot bee kafokak kati ampaom.” ²² Bare Yensa naanoomi, “Riibenom, kat man kacetumi kufok kooliil kacetumi.” ²³ Yensa nájupomi di busaanaab, kuriibaool di kuriibenoomi. ²⁴ Yaŋ too galab, fárus fáamak di lonkos yáamak di siyitoulomi ñátum di kánkum di falaf, manteer busaanaab bumaŋ eyoom. Bare Yensa oo noo di kámoori. ²⁵ Kuriibaool di kujawoomi man kúyilool, di kucibulomi, “Arungaau, pákenoli! Wulaal bukooku bo ecet!” ²⁶ Yensa nalaañiimi, “Wau kaane man jíkoli? Muyuul kan kafiumak kutiitiñaa!” Nayitomi amakumi fárusaf di lonkosey, yaŋ too galab di siyinumi tem. ²⁷ Kuriibaool di wáaloiimi di kuceeŋooromi, “Kama, umu an aanoe buu? Hani fárusaf di lonkosey di siyiiŋool!” ²⁸ Nan Yensa di kuriibaool kútipumi bee di kapan kaaku kati falaf fati Galili di mofam mati Gadaren, di kúkamboorumi di kúniine kugaba kan úgun wooke, kaam di épuruley di fufokaf. An ákaañeneriit álamum di kapan kukila mati koo bukan kákoolenie. ²⁹ Yaŋ too galab di kucibuloorumi, “Wáay, Añiilau ati Atijamit! Waa butumi boom di wúli? Mante nujawulojaw taate bee kásuutukenoli bala’a funakaf fati bagamab fúriiŋ?” ³⁰ Di bajumi kamat kati sikumba salakomi kafoop lói jayiinkun di bukoo. ³¹ Úgunaw di ulawoomi, “Kaanjaat au bee kácesooroli, bonket úkatoli man unoken di kamatak kati sikumbaas usa.” ³² Yensa nareguwomi, “Jijaw!” Di úpurumi di kúniinaak ko’oku ban di unokenumi di kamatak kati sikumbaas. Yaŋ too galab kamatak kati sikumbaas búrom di kuteyumi bee di kayuuyak di kuwuuj kulo di falaf, kuyoom dó yem. ³³ Kumataak di kuteyumi kujaw bee di ésukey yáamakey yalofumi di bo man kuregenumi waaf búrom di poop wabajoeenumi kúniinaak kan úgunaw wookeenumi. ³⁴ Kati ésukey búrom di kúfatouumi di kutookulomi Yensa. Bare nan kujukoomi di kulawoomi man ápur di mofam mooliil.

¹ Yensa nájupomi di busaana nátipumi alaañ bee di ésukool. ² Bukan kuceen kutebuloteb bee di oo ániine abakoe bafintoe di silaakool. Nan Yensa ajukumi kafiumak kooliil, nammi ániinaau abakoaau, “Añoolom, beben búyegeti. Majakutam mooli mubonketibonket.” ³ Kuliikitena kuceen kati sílingaas di koonooromi, “Tíj, ániinaau o’omu nasankene ñíi.” ⁴ Yensa namanjumi wan kulakomi kawoonoorak di úyegetiil ban naceeŋiimi, “Wau kaane di joom di kawoonoor di úyegetuul jákaati mo’omuñaa? ⁵ Wei ufaŋe man uhiilie man ireg ániinaau abakoaau mati majakutool mubonketibonket mba man iregool yito man ajaw? ⁶ Bare ínje pániyiisuul mati Añiilau ati anau nababaj kánkum di dúniyaay man abonket majakutam mati bukanak.” Yensa nammi ániinaau abakoaau, “Yito, teb silaaki, ban nujaw bóot.” ⁷ Ániinaau nayitomi ban najaw bóot. ⁸ Nan jameeŋey ejukumi mo’omu, di kúkolimi. Di kulakomi esaley Atijamit mati man asenumi kánkumak kaanomi mo’omu bee mati bukanak. ⁹ Nan Yensa alakomi ewuujey bo, nákambumi ániine an kuwonkemi Matiu di furokaf fati basaafab. Yensa naanoomi, “Riibenom.” Nayitomi man ariiboomi. ¹⁰ Nan púrutomi jayiinkun, Yensa nalakomi furiaf di síndeey yati Matiu, kulaga basaaf kajuupoe di kasofutimi di waaf, di kuriibaool ró. ¹¹ Nan Kufarisaak kujukumi mo’omu, di kuceeŋumi kuriibaool, “Wau kaane aliikitenauul naam di furi dákon di kulaga basaaf di kasofutimi di waaf?” ¹² Nan Yensa ajamumomi, nalaañeniimi, “Bukan kájumi kuceeŋut asontena, bare káju’utumi ceb. ¹³ Jijaw ban jiliiken di wan Atijamit ammi, ‘Nimammaŋ man jibaj kabonketak bee di bukaaku, kóyume ekaaney búsimenab bee di ínje.’ Mati ínje ijawulout bee ewonk bukanak kajoonaak, bare kasofutimi di waaf.” ¹⁴ Funak fákon kuriibaak kuceenak kati Yaaya di kubilumi bee di Yensa man kuceeŋoomi, “Wau kaane wúli di Kufarisaak nukaanekaan balatab, bare kuriibai kúkaaneriitumo?” ¹⁵ Yensa nalaañeniimi, “Mante panjiŋoolen jikaan man ati fuyabaf kupaalool súumaati’iil di nanan nan ati fuyabaf ammi di bukoo? Funakaf pánfuriiŋ, nampi ati fuyabaf aŋarimi di bukoo, ban ñaa pankukaan balatab. ¹⁶ An átuutuleriit jipeket di kaloa kunkul man acik alook kéele, mati jipeketaj panjitutuulo di kéelaak, ban kajisak pankufaŋ man kúkalaae. ¹⁷ An létawulen wayiney yunkul di ubaŋ wafanlene, akammojaat, wayiney pánepambenuwo ulee di wayiney, ulee di ubaŋaw. Bare pánawulen wayiney yunkul ubaŋ wunkul.” ¹⁸ Nan Yensa alakomi kasankeniilak mo’omu, arunga nabilumi man ákuntaajenumi fáculool man ammi, “Ajaŋaau úmboom nacecet iñeme, bare ubonket ubil man uremben kañeni di oo, panaroŋ.” ¹⁹ Ñaa Yensa di kuriibaool di kuyitomi man kujawoorumi di ániinaau. ²⁰ Aseek aceen too di bukoo, kásumut kati kañooak kátingoeriitumi nabaje, kásumutak kukila kooku di oo wáriiŋe simit uñen di sigaba, nájawumumi bálamuk Yensa, nálofulool man agorumi balisab bati kaloaool káamakak, ²¹ naanooromi, “Igorujaat kaloaool káamakak ceb, panikoy.” ²² Yensa nátiiwoorumi najukool ban naanoomi, “Añoolom, beben búyegeti! Kafiumak kooli kupakenipaken.” Yaŋ too galab nakokoy. ²³ Nan Yensa ajawumi bee di síndeey yati arungaau aceenau, nátookuromi kati kuyinlaak kalakomi elit, ban jameeŋ di elakomi kasuuŋut, ²⁴ nammi, “Jípur taate, mati jijaŋaaj jicetut, joo kamoor joom di ko.” Bare koo di kúluuoomi. ²⁵ Bare nan jameeŋey épurenimi bee téeŋey ceb, nanokenumi dán jijaŋaaj jommi tíasofulool kañenool, ban nayitomi alako tees. ²⁶ Mukaanaam mati mo’omu di muyiisoorumi nañ banoosani di upanaw ukila búrom. ²⁷ Nan Yensa alakomi ejaay, kúniine kugaba kápuume di kuriibenoomi man koom di kacibulo, “Añiilau ati Dauda, baj káboteni di wúli.” ²⁸ Nan agooŋumi di eluupey, kúniinaak kápuumaak di kubilumi bee di oo. Yensa naceeŋiimi, “Mante muyuul jíyinenyinen mati niŋooleŋŋoolen ikaan wan jimaŋumi?” Di kulaañenoomi, “Éey, Arungaau.” ²⁹ Yensa nagorumi kúciliil, di aaney, “Wan jifiumammi man ikaan panubajo.” ³⁰ Ñaa kúciliil di kúgaamulomi wasasas. Yensa nagamiimi mati takum kureg hani an ákon. ³¹ Bare koo di kujawumi kuregenumi banoosani mukaanaam moola di upanaw ukila búrom. ³² Nan Yensa di kuriibaool kulakomi ejaay buruŋiil, ániine an bágun booke bukaanool búnuŋa ájeetumimi bee di Yensa. ³³ Nan Yensa acesoorubomi, ániinaau o’omu nalaañumi asanken inki, ñaa bukanak búrom kalakotomi di wáaloiimi máamak man kommi, “Wúli ujukurerut jáng mukaanaay maanoe nan mo’omu di mofam mati Isirael.” ³⁴ Bare Kufarisaak di kommi, “Arungaau ati úgun asenoomi kánkum kati kacesoor.” ³⁵ Yensa ninsi nájawunjawum bee di sísukas sayiinkunas di sáamakas, mansi alakomi kaliikiten di kukobak kooliil di poop káriiŋeniil furimaf fajakaaf mati jáyiaj jati Atijamit. Ban poop ninsi nalakomi kasonten bukanak kan újuusa di úsumut wanoowani usofumi. ³⁶ Nan Yensa ajukumi jameeŋey, búyegetool di bumeeŋumi di káboteni bee di bukoo, mati koo kukankaan nan bukan kagaale máamak ban kuyetut kurambenooro nan sisaha sabajutumi amata man soonomi eeno. ³⁷ Yensa nammi kuriibaool, “Ejaley busereŋab ékalaakalaa, bare kujalaak kuyajut. ³⁸ Moo kaane jilaw Atijamit akilumi ejaley man abenenuul kujala bee di kalaakool.”

¹ Yensa náwonkuumi kúriiŋenaool uñeney di kugabaak tákon, ban naseniimi buruŋ bati kacesoor úgun di poop kasonten bukanak kan úsumut wanoosani di úsumut wáñiie wanoosani usofumi. ² Kúriiŋenaak kukila, ureesiil woo eenomi uwe: kutooŋandak, Simon, an kuwonkemi Peter, di atiool Anduru. Yankuba di atiool Yohan, koo Jebede kuñoolool. ³ Filip, Batolome, Tomas, di Matiu nakaaneenkaan alagaau ati basaafab. Yankuba añiilau ati Alif, di Tade, ⁴ Simon ati di Fujuumaf fati Kafaŋumi man kumaŋe moofiil, ban Yúdas Isikariot ápurumi di Yensa fáculey man akaan kusofool. ⁵ Yensa naboñumi kúriiŋenaak uñeney di kugabaak, nájaatikeniimi man ammi, “Takum jijaw mofam man Kakaanutumi Kúyahuudak kommi mba takum jinoken hani ésuk yákon yati Samaria. ⁶ Bare jijaw bee di bukanak kati Isirael koo kaanomi nan sisaha sájime. ⁷ Jíriiŋeniil furimaf fajakaaf nan man jijawumi eeno, ‘Jáyiaj jati bukinab bajakaab jilofulolof.’ ⁸ Jisonten bukanak káju’utumi, di jiyiten kacetumi bee di eroŋey inki. Di jitilul kati kafaañak, ban di jicesoor úgun kan wookumi. Nisenuusen buruŋ bee ekaan uwe baceeŋutuul bacaam. Jijaw iñeme man jikaan bukaaku uwe mákonam, ban takum jiceeŋiil bacaam. ⁹ Takum an aaken sígodi sanoosani di jimaka jíkaanuma sígodi. ¹⁰ Takum an aŋar ejonkonkoroŋ ejaay kajaaburuŋ, mba kaloa kuceen, mba usamati, mba egol éjaatooruma. Mati arokaau aate eyab bacaamool. ¹¹ Ésuk yáamak mba yayiinkun yampi jíriiŋumi, jinoken eluupey man jijukumi ampi amaŋumi man awalenuul di eluupool di jilako di eluupey ekila bee nampi jípurumi di ésukey ekila. ¹² Nampi jilakomi bee kanokenak kati eluupool, jisaaf bukanak kálakodomi. ¹³ Kaanjaat kácindomi man kuwalenuul, kásuumaay kan jilawumi Atijamit pankulako di bukoo. Bare kukaanutumojaat, jilaw Atijamit takum álebien kúlawak kooluul man asen kásuumaayak kooluul bee di kukila. ¹⁴ Kaanjaat ampi amaŋutumi awalenuul mba áyentenutuul wan joote káriiŋen, jifank kaporak kakotumi di úkamunuul nampi jípurumi di ésukey ekila. ¹⁵ Ínje eem di ereguul mati di funakaf fati bagamab Atijamit Akiiyaau pánayiisen kabonket káamak bee kati Sodom di Gomora wuuj kati ésuk ekila yalatuumi. ¹⁶ “Ínje eem di eboñuul nan sisaha saate kalako ban játunt yati símunduŋo soom. Muyuul joote kalinlo nan ujeeru ban poop joote kayinennoor nan úlaabaan. ¹⁷ Jíkaanum! Mati bukan bukaaku pankusofuul kusen bee di fugamenaf fáamakaf di poop kutekuul di kukobak kooliil. ¹⁸ Mati muyuul kuriibaom pankuruu’uul fácul kunifaan di kúyi kati mofam, bee eregey malegenam mati ínje fáculiil di Kakaanutumi Kúyahuudak. ¹⁹ Bare nampi kuruu’uumi bee kagamen, takum jikaanooro síwoonooruul di mampi jootumi kasanken mba wampi jootumi ereg. Mati wampi jootumi ereg, woo paniseniuul di nanan no’onu. ²⁰ Mati panjisanken, bare kurimak kampi jisankenumi pánkujawumul di Búyegetab Bátienaab bati Ampauul Atijamit ammi di bukinab bajakaab. ²¹ Kúniine bukaaku pankusen kútumbeiil mba kuti’iil man kubuji, ban kumpa bukaaku pankukaan moo mákonam di kuñooliil. Kuñiil bukaaku pankulat kuwolaiil ban pankuseniil man kubuji lus. ²² Bukanak búrom pankulatuul mati muyuul kuriibaom. Bare anoosani ajummi lit manteer bee mo di fúbanumaf, Atijamit panapakenool. ²³ Nampi kúsuutukenuumi di ésuk ekila, jípur jitey bee di ésuk bee di ésuk. Ínje eem di ereguul mati leejiban burokab booluul búrom di sísukas sati Isirael bala’a Añiilau ati anau abil. ²⁴ “Aliina áfaŋeriit kákalaa aliikitenaool, ban amiiceel áfaŋeriit kákalaa arungaool.” ²⁵ Aliina aate kaano nan man aliikitenaool abajumi fumanjaf, moo mákonam, amiiceel aate kaano nan man arungaool abajumi kánkumak. Kaanjaat bukanak koone anifaanau ati fiilaf Belusebul anoosani ammi fiilaf pankuwonkool ureesaw wafaŋe man újakaatie. ²⁶ “Takum jíkoli bukan kukila. Mati an aŋoolenut áfimen waaf manteer úrajaati, mba an aŋoolenut asanken furim fati kákuuluj manteer fújamoaati. ²⁷ Wampi isankenuumi di kutunt di érimey, joote kasankenuwo inki di mawuŋam man jameeŋey búrom emanj. Wampi ibuusooruumi di kutunt joote kasankenuwo fatiya man jameeŋey búrom emanj. ²⁸ Takum jíkoli kabujemi eniiley bare leekuŋoolen kubuj yuutey. Bare jifaŋ man jíkolie an abujumi aban, nababaj kánkum kati eŋar suut sati bukan ban naleebuso di sambunas sáceteriitumi. ²⁹ Lee kunoomenenoomen mutitiir mooni mugaba asaari yákon ceb? Hani jákon di moo léejilorer tentaam Ampauul Atijamit bamanjut. ³⁰ Ban hani waluul upinipin. ³¹ Moo kaane, takum jíkoli. Muyuul jifaŋe man jibaje fúkaw mutitiir juup! ³² Ampi aregumi di bújonlenab bati bukanak mati oo ariibaom, ínje poop paniregumo di bújonlenab bati Ampaom Atijamit ammi di bukinab bajakaab. ³³ Bare ampi alatammi di bújonlenab bati bukanak mati oo ariibaom, ínje poop panilatool di bújonlenab bati Ampaom Atijamit ammi di bukinab bajakaab. ³⁴ “Takum jisof mati ínje nijawulojaw bee kájeetumul kásuumaayak bee baabe di dúniyaay. Ínje ijawulout bee éŋarul kásuumaay, bare muliba mabaake. ³⁵ Mati ínje nijawulojaw bee ekaan kápajuloor titoorey yati añiil ániine di ampaool, añiil anaare di iñaayool, ásampul anaare di alolaool anaare. ³⁶ Kulatoorool kafaŋumi man kújakaatie pankaan kati fiilool. ³⁷ Ampi amaŋumi ampaool mba iñaayool wuuj ínje, oo áriiŋut ekaan ariibaom, mba ampi amaŋumi añoolool ániine mba anaare wuuj ínje, oo poop áriiŋut ekaan ariibaom. ³⁸ Ampi atebooroutumi ébaarey yoola yati búpinab man ariibenom, áriiŋut ekaan ariibaom. ³⁹ Ampi añesumi kapaken eroŋey yoola, oo pánajimuyo, bare ampi ájimmi eroŋey yoola mati oo ariibaom, oo panabajuyo. ⁴⁰ “Ampi awalenuumi oo ínje nawalene, ban ampi awalenammi, oo Ampaom Atijamit nawalene áboñulammi. ⁴¹ Ampi awalenumi aboña mati oo aboña ati Atijamit, panoote eyab oo di aboñaau bacaam bákon. Ampi awalenumi an ajoone mati oo najonjoon, panoote eyab oo di ajoonaau bacaam bákon. ⁴² Ampi awulumi an ákon di kuriibaom kasofutimi di waaf man araan hani jipot jati mumel majilene, mati oo ariibaom, malegenam oo létajim bacaamool.”

¹ Nan Yensa abaneenumi kájaatiken kúriiŋenaool uñeney di kugabaak, nápurumi tan tikila ban najawumi bee kaliikiten di káriiŋen furimaf fajakaaf di sísukas sáamakas sati Kúyahuud. ² Nan Yaaya Átiigulenaau alakomi dán bukanak kukuleimi, najammi wan Apakenaau Áamakau ammi di ekaaney, naboñumi kuriibaool ban nakaten furimool ³ man kuceeŋool, “Mante au eenomi aatumi bee ebiley, mba mante ujegoor aceen?” ⁴ Yensa nalaañeniimi, “Jilaañ tijireg Yaaya wan jijukumi di wan jijammi. ⁵ Kápuummi di kujuk, kabakomi di kuyito kujaw, kan kafaañak kusofumi di kutiluli, kájameriitumi di kujam, kacetumi di kuyito bee di eroŋey inki, ban furimaf fajakaaf fúriiŋeniriiŋen bee di kabajutumi. ⁶ Alatutumi kafiumomak wan ikammi, jakoojak.” ⁷ Nan kuriibaak kati Yaaya kulakomi elaañ bóot, Yensa natooŋumi eregey mati Yaaya bee di jameeŋey: “Waa jisofe bee ejuk nan jijawumi bee di baŋaanab? Mante jije’e bo bee ejuk mujit músaanuma man járusey yommi di enagey?” ⁸ Wau ñaa jije’e bo? Mante jije’e bo bee ejuk an akaroorumi wañ wajake? Bukanak kakarooremi mo’omu koo kucinemi di eluupey yati kúyi! ⁹ Ñaa wau jije’e bo? Mante jije’e bo bee ejuk aboña? Éey, ínje eem di ereguul, oo an jijukumi afaŋe katebo aboña. ¹⁰ Mati ume oo moola muciikimi, ‘Ínje oomu níboñeul aboñaom man ayab fáculi, aate bee kajoonen buruŋi.’ ¹¹ Ínje eem di ereguul malegenam, di bukanak karoŋumi búrom, bajut afaŋe kákalaa Yaaya Átiigulenaau. Bare afaŋumi man asofutimi di waaf di bukanak kalakomi di jáyiaj jati bukinab bajakaab, oo afaŋe kákalaa Yaaya! ¹² Káŋarum kunakak kati Yaaya Átiigulenaau bee mo iñeme jáyiaj jati bukinab bajakaab jilakolako di bugaal báamak jákaati, ban bukan kákoolenie kuraagaraagal bee ébotul jo. ¹³ Mati bala’a Yaaya atooŋumi káriiŋen kurimak koola, sílingaas sati Muusa di poop síbukaas sati kuboñaak búrom síregaaliregaali mati jáyiaj jábileuumi. ¹⁴ Jimaŋujaat bee kafium wan kuregumi, Yaaya eenomi Eliya, aate élaañul nan man furimaf fati Atijamit fommi. ¹⁵ Anoosani abajumi uwos újamuma, najam! ¹⁶ “Bare di waa paniliikoorumi bukanak kati iñeme? Kukankaan nan kuñiil kammi di kaminnoor di kunoomenak di kuwonkoor di kupaaliil, kooniil: ¹⁷ ‘Wúli nuleleew, ban jiboomut, nuyabumi kasiilena, ban jíruurenut.’ ¹⁸ Mati Yaaya abilumi nakaanekaan balatab ban áraaneriit wayin, bukanak di koon, ‘Bágun bookool!’. ¹⁹ Añiilau ati anau najawulojaw narieri, naraaneraan, ñaa di joon, ‘Ániinaau akila oo áfeketa, ákalia, di poop apaala ati kulaga basaaf di kasofutimi di waaf!’ Bare malinlaam mati Atijamit, káyinenumomi búrom kujujuk mati mujonjoon.” ²⁰ Di sísukas san Yensa áyiiseneenumi wajamurerutimi wajuupoe wuuj sísuk saasu, bukanak kumaŋut kútiiwoor kukat bálamuk majakutiil. Yensa natooŋumi bee kamandooriil man ammi, ²¹ “Búyiikab bulako di muyuul, kati Korasin! Búyiikab bulako di muyuul, kati Beteseda! Mati kaaneenjaat wajamurerutimi wáyiisenumi di sísukas sooluul woo úyiiseneenimi di Turo di Sidon, bukanak kooliil pankukaanoeen kurookal ban di kunannoor kábump man kúyiisen mati kútiiwootiiwoor kukat bálamuk majakutam! ²² Bare ínje eem di ereguul, di funakaf fati kagamenak Atijamit pánayiisen kabonket káamak bee di kati Turo di Sidon wuuj kati sísukas sooluul. ²³ Muyuul kati Kapaanaum, mante Atijamit panatebenuul bee di bukinab bajakaab? A’a, Atijamit panawalenuul bee di Esuney. Mati kaaneenjaat wajamurerutimi wáyiisenimi di ésukey yooluul woo úyiiseneenimi di Sodom, ésukey ekila pányoomieen hani iñeme. ²⁴ Bare ínje eem di ereguul mati di funakaf fati bagamab Atijamit pánayiisen kabonketak koola bee di kati Sodom wuuj muyuul.” ²⁵ Yensa nalawumi kúlawak uke, “Ampaom, Akiiyaau au arungumi dúniyaay di bukinab bajakaab! Ínje oomu bo esali mati wan uyofumi kalinlomi di kamanjumi ban woo numanjenumi kamanjutumi. ²⁶ Éey, Ampaom, mati mo’omu moo muyeimi. ²⁷ Ampaom nasenansen wanoosani. Hani an amanje Añiilau rino Ampaau, ban poop hani an amanje Ampaau rino Añiilau, di kan Añiilau amukenumi man kumanj Ampaool. ²⁸ Muyuul búrom kagaalumi di mati burokab booluul di úrookaaw wálebiaaw jitebemi, jibil bee di ínje panisenuul kayoolo. ²⁹ Jigalo yookey yúmboom man jíliikenum di ínje. Mati ínje nijilenjilen ban niwalenoorowalenooro di ésigirom, ban poop panjibaj kayoolo di suutas sooluul. ³⁰ Mati yookey yúmboom ehiilihiili kagalo, ban búrooko’om buhiilihiili.”

¹ Funak fákon fati kálebienak, Yensa di kuriibaool balakoe ewuujey ulaakaw wati mulukiinam. Kuriibaool bacaarab di busofiimi, di kutaatumi ewuut di kutokoñumo. ² Kufarisa kuceen kujukumi mo’omu, di kommi Yensa, “Jiker, kuriibai man koom di ekaaney wan sílingaas sífirenumi di funakaf fati kálebienak.” ³ Bare Yensa nalaañeniimi man aaniimi, “Mante jitamburerut jiliiken furimaf fati Atijamit wan áyiau Dauda akammi, nan oo di kuriibaool bacaarab busofumi? ⁴ Nanokennoken di éguutey yati Atijamit, man ayabulomi kúmbuurak káñiiaak kanenimi bújonlenab bati Atijamit, man ariko aban nacaabuko kuriibaool poop. Sílingaolaal sífirenfiren man an ariko leejaat kúsimenaak kati Atijamit cebiil. ⁵ Mba mante jitamburerut jiliiken di sílingaas sati Muusa mati kúsimenaak kati Atijamit kubabaj buruŋ bati erok di fukobaf fáamakaf di funakaf fati kálebienak? Hani an letareg mati bukoo kulolo. ⁶ Ínje eem di ereguul, wafaŋumi man ubaje fúkaw fukobaf fáamakaf woowe taate. ⁷ Jílauleenjaat wan furimaf fo’ofu fufelumi, ‘Nimammaŋ man bukanak kubaj kabonketak bee di bukaaku, lee ekaaney búsimen bee di ínje,’ léejifireneen bukanak kaloutumi. ⁸ Mati Añiilau ati anau eenomi arungaau ati mukaanaam mati funakaf fati kálebienak.” ⁹ Yensa nápurutomi najaw bee di fukobaf fati Kúyahuudak. ¹⁰ Di bajumi ániine an kañenool kucetumi. Bukan kuceen kálakodomi di kuceeŋumi Yensa, “Mante sílingaas soololaal sisenolaasen buruŋ bati kasonten di funakaf fati kálebienak?” mampi kukammi man kutaakenool. ¹¹ Nalaañeniimi man aaniimi, “Kaanjaat an esahaool eloe di ekoloŋ, ai di muyuul létapurenuuyo galab, hani funakaf fati kálebienak? ¹² Anau afaŋe ebaj fúkaw esaha! Mati sílingaas soololaal sisenolaasen buruŋ man ukaanaal waaf wajake di funakaf fati kálebienak.” ¹³ Nammi ániinaau, “Lanten kañeni!” Kañenak di kulantenumi war, ban di kukoyumi, nan man kaaku koonomi. ¹⁴ Kufarisaak kuceenak kúpurulomi di fukobaf man kujawumi kulako kamaloor bee eñesey buruŋab mampi kúbujummi Yensa. ¹⁵ Nan Yensa amanjumi wan kommi eñesey mampi kukammi, nápurumi tan tikila, jameeŋey yalakotomi di eriibooroomi. Nasontenumi káju’utumi búrom, ¹⁶ bare nagameniimi takum kureg hani an ákon mati oo. ¹⁷ Nakammi mo’omu mati wan aboñaau Yesaaya aregeenumi mati furimaf fati Atijamit woote káliroor: ¹⁸ “Jijiker, arokaau úmboom an imukenumi, oo ati búsusom, moola muyeom máamak. Panimeeŋenool di Búyegetab búmboom, ban panaregen bukanak búrom mati nanan nati kagamenak kúmboom nírindiiŋ. ¹⁹ Oo letakaan kansankenak mulobaam mba letacibuloor di an, mba an letajam furimool di uruŋaw. ²⁰ Letatujer falint fákupoe mba letafok éwuŋenuma yamaŋe ecet, mo’omu moo naatumi kaanoak bee nampi akammi kapakenak kúmboom kuŋooleni, ²¹ ban bukanak búrom pankujuumen fúgolumaf fooliil di kareesool.” ²² Bukan kuceen kújeetumulojeetum an ájukeriit ban ásankeneriitumi bee di Yensa. Nasontenoosonten manteer akoyumi naŋooleŋŋoolen asanken di poop najuk. ²³ Bukanak búrom di wáaloiimi man kommi, “Mante paŋŋoolen kaan Añiilau ati Dauda room?” ²⁴ Bare nan Kufarisaak kujammi mo’omu di koonoomi, “Arungaau ati úgunaw, Belusebul esenool kánkumak kati kacesoor úgunaw.” ²⁵ Yensa namanjumi wan kuwoonoorumi ban naaniimi, “Di jáyi janoosani bukan kulatoorumi joo panjifumo wúp di poop ésuk yanoosani mba fiil fanoosani bukan kulatoorumi leefujuum lit. ²⁶ Kaanjaat Seetaanaay kacesoorooro, yoo épajulooropajulooro. Kama buu jáyiaj jooliyo joote ejuum eeno? ²⁷ Kaanjaat Belusebul esenaam kánkumak kati kacesoor úgunaw, kama ai asenumi kuriibauul kánkumak kati kacesoor úgunaw poop? Wan kuriibauul kommi di ekaaney pankureguul mati jikooŋut. ²⁸ Bare kaanjaat ínje oomu di kacesoor úgun ñátum di kánkumak kati Búyegetab Bátienaab bati Atijamit, kama ñaa jáyiaj jati Atijamit jíriiŋuloriiŋ jiban di muyuul. ²⁹ Mba anau buu panaŋoolen anoken eluupey yati an afaŋool kánkum, man ábotul wanoosani woola, leejaat nakokenookoken aban? Kammojaat, malegen panaŋoolen ábotul wanoowaniaw woola di eluupool. ³⁰ Ampi aleemi di ínje oo alatoorom, anoosani arambenutammi man ijojen bukanak tákon oo ayiisikena. ³¹ Moo kaane ínje eem di ereguul, ampi akammi majakut di asankenumi ñíi panabonketi, bare ampi asankenumi ñíi mati Búyegetab Bátienaab, letabonketi jáng. ³² Ampi asankenumi furim fati elat mati Añiilau ati anau, Atijamit panabonketool, bare ampi asankenumi furimaf fati elat mati Búyegetab Bátienaab, Atijamit letabonketurerool, iñeme mba nanan nábileuumi. ³³ “Búbaar bajake buwolewol búwolum bajake, búbaar bajakut buwolewol búwolum bajakut. Mati búbaarab banoosani búmanjumeimanjum ñátum di búwolumab boolibo. ³⁴ Muyuul ulun! Buu panjiŋoolen jisanken waaf wajake, nan muyuul di kúkouul jíjakaatimiñaa mo’omu? Mati butumab wápureuumi di búyegetab, woo busankenemi. ³⁵ An alegen, oo ápureneuumi waaf wajake di funenool fati wajakaaw wáamakaw wammi di oo nan fuyofo. An alegenout, oo ápureneuumi waaf wajakut di funenool fati wajakut wáamak wammi di oo nan fuyofo. ³⁶ Ínje eem di ereguul, di funakaf fati bagamab bukanak kasankenumi furim fanoosani fabajutumi fúkaw pankoote eyiiŋ. ³⁷ Mati Atijamit pánagamenumumi kurimak kooluul fúkouko mati jilolo mba jilout.” ³⁸ Di bajumi kuliikitena bukaaku kati sílingaas di Kufarisa bukaaku di kommi, “Aliikitenaau, wúli numammaŋ man úyiisoli fúmanjum.” ³⁹ Bare nalaañeniimi, “Bukanak kájakaatimi ban di kulatumi Atijamit nan muyuul jilawomi man íyiisuul fúmanjum man jifium. Bare létiyiisuul manteer rino fúmanjumaf fati aboñaau Yunusa. ⁴⁰ Mati nan man Yunusa alakomi kunak kúfeegiir di kuk kúfeegiir di faraf fati ewoley yáamakey, moo Añiilau ati anau, aatumi bee efokiey di tentaamey man alako kunak kúfeegiir di kuk kúfeegiir poop. ⁴¹ Di funakaf fati kagamenak, bukanak kati Niniwet pánkuyitoul man kujuum fácul bukanak kati iñeme man kutaakeniil ban di kúfireniil mati kulolo. Mati bukanak kati Niniwet kútiiwootiiwoor kukat bálamuk majakutam, nan kujammi káriiŋenak kati Yunusa. Ban súm taate an aceen afaŋumi kákalaa Yunusa, oome! ⁴² Di funakaf fati kagamenak, áyiau anaaraau ati mofam mammi di kapanak kati báridab, pánayitoul ajuum fácul bukanak kati jaat, man ataakeniil ban náfireniil mati kulolo. Mati nápurumulopurum di mof máloie bee ejamey yati malinlaam mati áyiau Suleimaan. Ínje eem di ereguul, ban súm an aceen afaŋe Suleimaan, oome! ⁴³ “Nampi bágun búpurumi di an, di buyuunoor bee di baŋaan eñesey tampi bugoogo, bare buraŋenut tampi bulako. ⁴⁴ Di buregooromi, ‘Ínje panilaañ bóot ban ípurumulomi.’ Nan bulaañumi, tibutookubo bati noo man boom tíikaar, man bútiene, ban di bucookoori jak. ⁴⁵ Di bujawumi buñes úgun wooni futok di ugaba uceen wafaŋumi man újakaatie bo, woo búrom man úriiboorul ulaañ unoken di anau man ucin dó. Di múlamukaam, kásumutak kati an akila koote efaŋ man kumingene mútiyaaram. Moo mákonam eetumi bee ekaani di bukanak kati iñeme kájakaatimi.” ⁴⁶ Nan Yensa alakomi kasankenak bukanak, iñaayool di kutiool di kujummi téeŋey, man kulawumi bee kasanken di oo. ⁴⁷ An aceen di bukoo naregumi Yensa, “Iñaayi di kuti’i bukooku bo téeŋey, man kulawumi bee kasanken di au.” ⁴⁸ Yensa nalaañenumi bee di ániinaau aregoomi, “Ai eenomi iñaayom? Di bukei eenomi kutiom?” ⁴⁹ Yensa nañuurumi kuriibaool nammi, “Buke kukammi iñaayom di kutiom! ⁵⁰ Ampi akammi emaŋey yati Ampaom Atijamit ammi di bukinab bajakaab, oo eenomi atiom, áliinom, di iñaayom.”

¹ Funakaf fukila fákonaf, Yensa nápurumi di eluupey man ajawumi alako kaliikitenak di kapanak kati kafintak. ² Di bajumi jameeŋ yati bukan yaje’e etookool bo, yakammi man ájupomi di busaana man alako dó. Man jameeŋey búrom ejummi di kafintak. ³ Natooŋumi kaliikiteniil wajuupoe ñátum di kúreg: “Bajeembaj awaña aceen ápurulomi bee eluk bálut. ⁴ Nan aleebubomi di kalaakak koola, baabu di bulomi di kapanak kati buruŋab, bánaakayitaab di buforubomi. ⁵ Baabu di bulomi di fukooba, ban mof mujuupout, di bucumulomi galab, mati mofam kásankiak koolimo kuyajut. ⁶ Bare nan bala’ab buyahulomi fijijij di buraayenumi bucetumi mati kufaarak kúsankiut. ⁷ Baabu di bulomi di úlind wajuupoe, di uliilumi man ugooyenubomi. ⁸ Bare baabu di bulomi di mof matoope ban di buliilumi, élut yanoosani yalagetumi ebabaj sílut sawuuje ceme, mba bukan kúfeegiir, mba kabanan di uñen wuuj wan alukumi. ⁹ Abajumi uwos újamuma, najam!” ¹⁰ Kuriibaool di kubilumi man kuceeŋumi, “Wau kaane nusanken bee di bukoo ñátum di kúreg ceb?” ¹¹ Yensa nalaañeniimi, “Muyuul Atijamit nakaanuukaan man jílaul malegenam mayofoaam mati jáyiaj jati bukinab bajakaab, bare bukoo Atijamit asenutumo. ¹² Ampi abajumi waaf, Atijamit panabenenool wuuj. Bare ampi abajutumi, Atijamit pánabotul hani wayiinkunaw wan abajumi. ¹³ Moo kaane ínje nisankeniil ñátum di kúreg, mati koo kajiker ban leekujuk, koo ejam ban léekulaul. ¹⁴ Malegen di bukoo wan aboñaau Yesaaya áriiŋeneenumi di furimaf fati Atijamit úlirooliroor di fommi: ‘Muyuul malegen panjijam bare léejilaulurer, ban malegen panjijiker bare leejijukurer. ¹⁵ Mati bukanak buke úyegetiil újameriit kaliikiten kanoosani, di kulat ejam, ban di kumoyen. Takum kúciliil kujuk di uwosiil ujam di poop úyegetiil úlaul man kúlaañul bee di ínje man ibonketiil.’ ¹⁶ Yensa narulenumi di kasanken, “Bare muyuul jakuujak, mati kúciluul kujujuk, ban di uwosuul ujanjam. ¹⁷ Ínje eem di ereguul malegenam, kuboña kajuupoe di bukan kajoone kumammaŋ bee ejuk wan jijukeñaa, ban kujukutuwo di poop kumammaŋ kujam wan jijameñaa, ban kujamutuwo. ¹⁸ “Jíyenten ñaa mati kúregak kati awañaau. ¹⁹ Anoosani ajamemi furimaf fati Atijamit mati jáyiaj joola ban álaulut, moo kankaan nan bálutab balomi di kapanak kati buruŋab. Seetaanaay di ebil épurenufo di úyegetiil. ²⁰ Bálutab balomi di fukooba, boo eenomi bukanak súumiisuum man kujam furimaf fati Atijamit, ban kuyabufo di kásuumaay galab. ²¹ Bare fúnokeneriit lói di úyegetiil, ban léekuyinen piyo. Nampi búyiik mba kásuutuken kubilumi mati kafiumak kati furimaf fati Atijamit, di kulaañ bálamuk. ²² Balutab balomi ban úlind wajuupoe, boo eenomi kajamemi furimaf fati Atijamit, bare síwoonooras, di fubajaf di kásuumaak kati eroŋey yooliil yati dúniyaay uye, doo búrom di gooyenumi, ban kuwolenut jak majakam di eroŋey yooliil. ²³ Bálutab balomi di mof matoope, boo eenomi kajamemi furimaf fati Atijamit ban di kúlaul fo. Buku pankukaan mukaanaam majakaam kankaan nan bálut baliilumi, ban élut yanoosani yalagetumi ebabaj sílut sawuuje ceme, mba bukan kúfeegiir, mba kabanan di uñen wuuj wan alukumi.” ²⁴ Yensa nalaañumi aregiil kúreg kuceen: “Jáyiaj jati bukinab bajakaab joonojoono nan awaña alukumi bálut bajake di kalaakak koola aban. ²⁵ Bare fukaf fukila nan anoosani afintomi, alatoorool nabilumi man álukuromi bakonkab bati banogab ban najawumi. ²⁶ Ñaa nan bálutab buliilumi manteer bumaŋ kapooñen, no’onu banogab poop buliilumi. ²⁷ Kumiiceelak kati awañaau akila di kubilumi bee di oo man kommi, ‘Arungaau, lee au bálut bajake nulukumiñaa di kalaakak kooli? Kama ñaa banogab bándomi boo boobei búpurumulo?’ ²⁸ Awañaau nalaañeniimi, ‘Alatoorom aceen akammiñaa mo’omu.’ Ñaa di kumiiceelool di kuceeŋoomi, ‘Mante numammaŋ man wúli ujaw tíurupubo room?’ ²⁹ Nalaañeniimi, ‘A’a, jikatubo mati nampi jilakomi érupey, tikere pámbijirupoor di bálut buceen poop. ³⁰ Jikatubo man siliiloor bee nampi ejaley ériiŋumi. Di nanan nikila, panireg kujalaak, man kúrup banogab ban di kukoken tákon man bureemeni, ban di kujal bálutab man kútebul bo man kukaan bo di bulampan.’” ³¹ Yensa nalaañ aregiimi kúreg kuceen: “Jáyiaj jati bukinab bajakaab joonojoono nan jikool jati jíbaar jimasitad jan an aluke di kalaakak koola. ³² Hani jikoolaj uju jifaŋe man jitiitie bakool baabu búrom, bare nampi jiliilumi joo bee efaŋ múbaar maamu búrom ban di jibil jikaan jíbaar man basuwaab bubil bulon dó, ban di búwuul dó mati bee ebajey bíinaat.” ³³ Yensa naregiimi poop kúreg kuceen inki: “Jáyiaj jati bukinab bajakaab joonojoono nan múliitenuma man aseek aceen aŋare áciigoorumi wáriiŋe síkilo kabanan di futok sati epor bee ebol mbúur aban nákando múliitenuma, bee nampi éliitenumi búrom.” ³⁴ Yensa naliikitenemi bukanak búromiil di kúreg. Malegen, asankenderut hani wákon leejaat ñátum kúreg. ³⁵ Nakankaan mo’omu mati wan aboñaau áriiŋenumi búrom woote káliroor: “Ínje panisanken di kúreg, paniregiil wayofimi káŋarum no’ona di butuukab bati dúniyaay.” ³⁶ Yensa nápurumi di jameeŋey, alaañumi bee di eluupey dán alakomi. Kuriibaool di kubilumi bee di oo, di aaney, “Úregoli kábatulak kati kúregak kati banogab bati di kalaakak.” ³⁷ Yensa nammi, “Ampi alukumi bálutab bajakaab oo eenomi Añiilau ati anau. ³⁸ Kalaakak koo eenomi dúniyaay, ban bálutab bajakaab boo eenomi kuñiilak kati jáyiaj jati Atijamit. Banogab boo eenomi kuñiilak kati Seetaanaay. ³⁹ Alatooraau alukumi banogab oo eenomi Seetaanaay. Ejaley yoo eenomi ebaney yati dúniyaay, ban kujalaak koo eenomi simaleeka. ⁴⁰ Nan man banogab búrupimi man bureemeni, moo mákonam eetumi kabajoak di ebaney yati dúniyaay. ⁴¹ Añiilau ati anau pánaboñul simaleekaool, man sípajul kápurumul di jáyiaj joola wakaanemi búrom man bukanak kukaan majakut di kájakaatimi búrom, ⁴² ban pansileebiil bee di fúur yáamak nan sambunas sáceteriitumi, to’otu too pánkuciiŋit di pankutooñoor. ⁴³ Ñaa kajoonaak pankuwuŋen nan bala’ab di jáyiaj jati Ampaiil Atijamit. Abajumi uwos újamuma, najam! ⁴⁴ “Jáyiaj jati bukinab bajakaab joonojoono nan waaf wabaje fúkaw máamak wafokimi di kalaak kan ániine ákambumi ban nafokuwomi. Mati súumoosuum manteer pak, najawumi bee kanoomen fubajaf fan aakumi búrom ban nárudumi sígodaas di enoomey kalaakak kukila. ⁴⁵ “Inki, jáyiaj jati bukinab bajakaab joonojoono nan anoomena ammi eñesey yati bamaal balegen bati pema babajumi fúkaw máamak. ⁴⁶ Nampi ajukuyomi yábutoe, najawumi anoomenumi búrom wan abajumi ban nanommi pemaay ekila. ⁴⁷ Nalaañumi areg, “Inki, jáyiaj jati bukinab bajakaab joonojoono nan fuŋab fan kuleeba kuceen kuleebumi di falaf ban di kusofumi siwol sanoosani. ⁴⁸ Nan kusofumi siwolas simeeŋenufo tep fúlebi tús, kuleeba di kuñakufomi bee di kásikak man kulakomi bee kápajul siwolas sáamakas di kukaan di utekel, banjaat di kubeten bapecab. ⁴⁹ Mo’omu moo pambikammi di fúbanumaf fati dúniyaay eeno. Simaleekaas pánsirajul man sípajul kajakutak di kajakaak, ⁵⁰ ban di sileeb kajakutak bee di fúur yáamak nan sambunas sáceteriitumi, to’otu too pánkuciiŋit di pankutooñoor. ⁵¹ Yensa naceeŋiimi, “Mante jílaulaul uwu búrom?” Di kulaañenoomi, “Éey.” ⁵² Ñaa nabenentomi, “Moo kaane aliikitena anoosani ati sílingaas abilumi akaan aliina di jáyiaj jati bukinab bajakaab, oo nakankaan nan ati eluupey ápurenulomi waaf uceen wunkul di waaf uceen wafanlene di fuyofaf foola.” ⁵³ Nan Yensa abanumi káriiŋen kúregak uku, nápurubomi, ⁵⁴ ban nalaañumi bee di ésukey yoola ban akurimi. Nan alakobomi kaliikitenak bukanak di fukobaf, ñaa di wáaloiimi di kommi, “Boobei nabajulo malinlaam ume ban naŋoolenulo wajamurerutimi uwe? ⁵⁵ Jé! Kama ume let añiilau ati afaaŋenaau room? Lee iñaayool an kuwonkemi Mariyaama? Lee kutiool koo eenomi Yankuba, Esufa, Simon di Yúda? ⁵⁶ Lee kúliinool búrom kulakomi di wulaal? Kama ñaa boobei nabajulo mukaanaam umu búrom?” ⁵⁷ Moola di múyemiimi ban di kulatoomi. Bare Yensa naaniimi, “Aboñaau ati Atijamit nálebieneilebien banoosani manteer rino di ésukool di fiilool.” ⁵⁸ Yensa akaanut wajamurerutimi wajuupoe bo, mati kábajaataak kati káyinenak kooliil.

¹ Nan Herod ajammi mati kajamoak kati Yensa, ² nammi kurokaool, “Ume Yaaya Átiigulenaau. Atijamit áyitenulool di kacetumi, moo kaane nabaj wánkumaw uwu man akaan wajamurerutimi wo’owu.” ³ Mati no’ona Herod naboñeenumi kutiika kuceen man kusofoomi kukoken ban di kukuloomi dán bukanak kukuleimi. Nakankaan mo’omu mati Herodias, oo aseekau ati atiool Filip. ⁴ Mati Yaaya ninsi naregeenooreg, “Sílingaas soololaal sisenut buruŋ man uŋar Herodias ukaan aseeki.” ⁵ Herod no’ona namammaŋ bee kakaten furimool man kubujool, bare nákolikoli Kúyahuudak, mati bukanak kusosof Yaaya mati oo aboña ati Atijamit ooliil. ⁶ Bare di funakaf fati karuukenak kati ebajiey yati Herod, añiilau anaaraau ati Herodias nabommi di fáculey yati kamaatumi búrom, násuumenumi Herod. ⁷ Herod nabaatumi man áligoomi bee esenool wampi amaŋumi. ⁸ Ñátum di kájaatikenak kati iñaayool nammi, “Senom taate too laj fúkaaf fati Yaaya di kapalaat.” ⁹ Áyiau moo di mútaañioomi, bare mati man abaatumi wan áligumi di poop amaŋut bee kakajen wan abaatumi di báligab di bújolenab bati kujaaburuŋool, nasenumi buruŋ atiika apooya man akammo. ¹⁰ Ban naboñoomi man kumiinumi fúkaaf fati Yaaya oo dóo dán bukanak kukuleimi. ¹¹ Ban kújeetumi fúkaaf foola di kusenufomi jijaŋaaj ban nájeetufomi tan iñaayool ammi. ¹² Yaaya kuriibaool di kubilumi kuteb biiŋab bati Yaaya kufok. Di kujawumi kureg Yensa wan kubajumi. ¹³ Nan Yensa ajammi wabajomi mati Yaaya aban, oo di kuriibaool kújupomi di busaanaab man kútipumi bee ban tunoore mambi Yensa aŋoolen alakobo cebool. Bareñaa bukanak nan kujamoomi, koo búrom di kúpuruumi di sísukas sooliil kuŋooben bee tan Yensa ammi man kuriibenoomi. ¹⁴ Nan Yensa awaloulomi di busaanaab, najukumi jameeŋey. Di kaanoomi káboteni káamak mati bukoo, ban ñaa nasontenumi káju’utumi. ¹⁵ Nan bala’ab bulakomi kátinkaak, kuriibool di kubilumi bee di oo man kommi, “Baabe ban tunooreñaa sii, súm bala’ab pambujon. Jikaten jameeŋey yati bukanak man ejaw bee di sísukas tíkunoomul di kúkoiil wampi kuri.” ¹⁶ Yensa nammi, “Ceeŋut man kujaw, tíkuñesooroul muri, muyuul jiseniil wampi kuri.” ¹⁷ Di koonoomi, “Wúli nubabaj kúmbuur kooni futok di siwol sigaba taate.” ¹⁸ Yensa nammi, “Jísenulom ro taate.” ¹⁹ Nájaatikenumi jameeŋey yati bukanak man kulako tentaam ban étuureey yommi. Ban naŋarumi kúmbuurak kooni futokey di siwolas sigabaas najiker fatiya, ban nasalumi bee mati muriaam. Ban natingukomi aban, nasenukomi di siwolas kuriibaak, man kucaabumomi di jameeŋey yati bukanak. ²⁰ Bukanak búromiil di kurimi manteer kupooñ tep. Kuriibaool di kumukenumi burinenab biyok kumeeŋenumi utekel wooni uñen di ugaba di warinomi. ²¹ Karimi kúrindiiŋ kúniinaak kawuuje síwili futok kunaaraak di kuñiilak balee to. ²² Nan mo’omu múpurutomi ceb, Yensa nakammi man kuriibaool kújupo di busaanaab man kuyab fáculool bee di kátipaak kaaku ban kúpurumulomi, man oo afasiken bukanak. ²³ Yensa nakammi man bukanak kufasoor kuban, naremboorumi cebool bee di fúlankiinaf bee elaw bo. Nan káliimaraak kúriiŋumi, nalakobomi cebool. ²⁴ Bare di nanan nikila busaanaab ban kuriibaool kommi man súm búloie dóo di falaf, ban poop lonkosey di enagubomi. Ban járusey yooyu di epenteniil. ²⁵ Nan ríiŋumi di waradabaw, Yensa nabilumi bee di bukoo ejaay di mumelam bámigut. ²⁶ Nan kuriibaak kúŋandenuloomi, di kuwonlenoorumi wág, di aaney, “Umu ápurapur!” Di kúrigoorumi di kákoli di móro. ²⁷ Bare yaŋ too galab nasankeniimi, “Jibeben súutuul, ínje. Takum jíkoli!” ²⁸ Peter nalaañenumi, “Arungaau, kaanjaat au, jáatikenom man ibil di mumelam bee di au.” ²⁹ Yensa nammi, “Bil.” Peter ápurumi di busaanaab ban natooŋumi ejaay di mumelam bee tan Yensa ammi. ³⁰ Bare nan Peter ajukumi mati lonkosey ékalaakalaa, nákolimi ban natooŋumi émig, nacibuloorumi, “Arungaau, pakenom!” ³¹ Yaŋ too galab Yensa nañuurumi tiasofumi kañenool man ápurenuloomi aban naanoomi, “Wáay, au an kafiumak kutiitiñaa mo’omu. Wau kaane nubaj úyeget ugaba?” ³² Nan kújupomi di busaanaab, lonkosey di ekatumi tootooto. ³³ Kalakomi dóo di busaanaab di kúkuntaajen man kumiiceelaetool, di aaney, “Di malegenam au eenomi Añiilau ati Atijamit!” ³⁴ Nan Yensa di kuriibaool kútipumi, di kúriiŋumi mofam mati Gennesaret. ³⁵ Bukanak kati bo di kumanjumi oo eenomi Yensa, di kuboñ bukan kuceen man kúriiŋenumi moola kapanak kukila búrom. Ban kújeetumulojeetum káju’utumi búrom bee di oo. ³⁶ Di kulawoomi mambi abonket akat man kusontaak kugor balisab bati kaloaool ceb ban anoosani agorumi kaloaool nakoyumi.

¹ Kufarisa kuceen di kuliikitena kati sílingaas kúpurumulo Yerusalem bee di Yensa di kommi, ² “Kama wau kaane kuriibai di kuñoosumi esofey mukaanaam mati kufannaaniŋolaal kújaatikenolaami? Jijiker, kuñaakulenut nan man buruŋab boololaal buceeŋiimi bala’a kuri.” ³ Yensa nalaañeniimi, “Wau kaane muyuul di jiñoosumi wan sílingaas sati Atijamit siceeŋolaami ñátum di kariibenak kati mukaanaam mati kufannaaniŋuul? ⁴ Mati Atijamit nájaatikenolaajaatiken man ammi, ‘Lébien ampai di iñaayi,’ ban ‘Ampi álebienutumi ampaool mba iñaayool, oo aate ebuji pak.’ ⁵ Bare joone mati kaanjaat ampi aregumi ampaool mba iñaayool, ‘Wan ooteenumi ebaj kápurumul di ínje woo wasenimi bee di Atijamit, oo ceeŋut bee kálebien ampaool.’ ⁶ Di mo’omu, jimoosumi esofey wan sílingaas sati Atijamit siregumi ñátum di kariibenak kati mukaanaam mati kufannaaniŋuul. ⁷ Muyuul mamisam! Kama man aboñaau Yesaaya nakooŋeenkooŋ nan áriiŋeneenumi mati muyuul: ⁸ ‘Bukanak buke kúlebienanlebien ñátum di utumiil, bare úyegetiil ulee di ínje. ⁹ Kamiiceelaetomak kooliil koo kubajut fúkaw, mati kuliikiteneliikiten bukaaku man kukaan sílingaas sati bukanak kaan nan súmboom.’” ¹⁰ Yensa nawonkumi bukanak bee di oo man aaniimi, “Jíyenten man jílaul. ¹¹ Lee wanokenemi di butumab bati anau woo usikeneoomi, bare wápureuumi di anau, woo usikeneoomi.” ¹² Ñaa kuriibaak di kubilumi man kuceeŋoomi, “Mante numammanj wan ureguñaa úsuumut Kufarisaak room?” ¹³ Yensa nalaañeniimi, “Mulukiinam manoosani man Atijamit Ampaom ammi di bukinab bajakaab alukutumomi pámmurupi. ¹⁴ Jikatiil bo, mati koo kukankaan nan kúpuuma kaam di karuuoor. Ápuuma aamu aruujaat apaalool ápuuma aamu, koo poopiil pankulo di busun jálaŋ.” ¹⁵ Bare Peter naceeŋumi Yensa, “Bátuloli wan kúregak uke kufelumi.” ¹⁶ Yensa naceeŋoomi, “Muyuul, kuriibaom jílauloorut hani bee iñeme. ¹⁷ Leejijuk mati wampi wanokenemi di butumab bati anau woo uje’emi di farool, múlamukaam, nalanjowo? ¹⁸ Bare wápureuumi di butumab bati anau woo úyiisenemi wammi di búyegetool, woo usikeneoomi. ¹⁹ Mati kápurumul di búyegetool síwoonoor sájakaatie sípureuumi sati bee ebuj an, basang di aseek mba ániine ati an, kaseeketak di kániine’etak, jákuut, elaañ di anau ñátum di kalepoor di kasuulen. ²⁰ Uwu usikenumi anau, bare furiaf bañaakulenut nan man buruŋab booliil buceeŋumi, moo musikenut anau.” ²¹ Yensa oo di kuriibaool kúpurutomi kujaw bee di mofam mati Turo di Sidon. ²² Yaŋ too galab aseek ati Kanaan alakobomi kapan kukila nabilumi bee di oo man acibulomi, “Wáay Arungaau, Añiilau ati Dauda, bóteniom! Mati añoolom anaaraau bágun bookool máamak.” ²³ Bare alaañenutool furim. Kuriibaool di kubilumi bee di oo man kulawoomi, di aaney, “Cesoorool ajaw, mati oo oomu nariiboore di wulaal mansi napababoor.” ²⁴ Nalaañenumi, “Atijamit náboñulamboñ bee kapaken bukanak kati Isirael ceb, koo kukankaan nan sisaha sájime sabajutumi amata.” ²⁵ Bare aseekau nabilumi ákuntaajenumi fáculool nammi, “Arungaau, rambenom.” ²⁶ Yensa nalaañenoomi, “Senut man an aŋar muri mati kuñiilak, asenumo múkurukam man murimo.” ²⁷ Aseekau nammi, “Éey, arungaau, bare hani múkurukam murieri burinenab bati ata mo.” ²⁸ Yensa naanoomi, “Aseekau, au nubabaj kafium káamak! Atijamit panakaan wan umaŋumi.” Yaŋ too galab añoolool anaaraau nakoyumi. ²⁹ Yensa nápurubomi man awuujumi kafintak kati kapanenaak kati falaf fati Galili. Boo naremboorumi fúlankiinaf aban, nalakotomi. ³⁰ Di bajumi jameeŋ yati bukan yariibenoomi, di kújeetumuumi kabakomi, kámongomi, kájukeriitumi, kásankeneriitumi, kabajumi úsumut uceen kajuupoe di kújeetumiil fáculool, ban nasonteniimi. ³¹ Bukanak di wáaloiimi mati wan kujukumi kásankeneriitumi di kusanken, kámongomi di kabakomi di kuyito kujaw, kájukeriitumi di kujuk. Di kulakomi esaley Atijamit ati Isirael máamak mati mákalaam moola. ³² Yensa nawonkumi kuriibaool nammi, “Ínje nibabaj kabonket bee di jameeŋey yati bukanak. Buke kulakolako kariiben wulaal wáriiŋe kunak kúfeegiir, ban iñeme kubajut wampi kuri. Ínje letikatiil man kujaw bacaarab di bóro, takum kutundo di buruŋab.” ³³ Kuriibaool di kuceeŋoomi, “Boobei nootaami ebaj muri mayaje baabe di baŋaanab mampi jameeŋey yare’e mo’omu erimi manteer epooñ?” ³⁴ Yensa naceeŋiimi, “Kúmbuur kooni buu jibaje?” Di koonoomi, “Kooni futok di kugaba, di muwol mupinaay.” ³⁵ Yensa nájaatikenumi jameeŋey man elako tentaamey. ³⁶ Naŋarumi kúmbuurak kooni futokey di kugabaak di siwolas, nasalumi mati muriaam aban, natingukomi ban nasenukomi kuriibaak, man kucaabumi di jameeŋey yati bukanak. ³⁷ Di kurimi manteer kupooñ kurinen, ñaa kuriibaool di kumukenumi warinomi manteer kumeeŋen utekel futok di ugaba. ³⁸ Karimi kúrindiiŋ kúniinaak kawuuje síwili sibakiir, kunaaraak di kuñiilak balee to. ³⁹ Mo’omu múpurutomi Yensa nakammi jameeŋey eyiisoor, nájupomi di busaana man átipumi bee mofam mati Magadan.

¹ Funak fákon Kufarisaak di Kusadusiak kuceenak di kujawulomi di kuliikumi eyinkooley di áyiisiil fúmanjum man kufium mati kánkumool di Atijamit kújawumulo. ² Nalaañeniimi, “Nampi bala’ab bulakomi ejoney, joonesoon, ‘Balay pambuwuŋen, mati kátula kúyenyem.’ ³ Ban di bújomaraay, joonesoon, ‘Panelub jaat, mati kátula kúyenyem ban di kuralaak kujuupojuupo ban emitey émigemmigen máamak.’ Jimammanj waatumi kabajoak ñátum di kajikerak kuralaak, bare jiŋoolenut káfasul kúmanjumak mati nanan une! ⁴ Muyuul bukanak kájakaatimi ban kalatumi Atijamit jilawomi man íyiisenuul fúmanjum fákon. Bare ínje létiyiisenuul manteer rino fákon ceb, foo eenomi fati aboñaau Yunusa.” Nan asankenumi mo’omu aban nawuujumi buruŋool. ⁵ Nan kuriibaak kati Yensa kútipumi bee di kátipaak kaaku kati falaf, kújimeenjim kájeetumak kati hani mbúur. ⁶ Yensa naaniimi, “Jíkaanum múliitenumaam mati Kufarisaak di Kusadusiak.” ⁷ Kuriibaool di kumaloorumi titooriil wan Yensa aregumi man kumaloorumi, “Wulaal újeetumutaal mbúur.” ⁸ Yensa namanjumi wan koonoorumi nammi, “Wáay muyuul kan kafiumak di ínje kutiitiñaa, wau kaane di joom di kamaloor titooruul mati jibajut mbúur? ⁹ Mante jílauloorut hani bee mo iñeme? Mante jiwoolout mati bukanak kawuuje síwili futok buku, ínje íkuumeneeniimi ñátum di kúmbuurak kooni futokey di kugabaak? Barierab kuban, utekel wooni buu jimeeŋenumi di warinomi? ¹⁰ Mante jiwoolout mati bukanak kawuuje síwili sibakiir buku, ínje íkuumeneeniimi ñátum di kúmbuurak kooni futokey di kugabaak? Barierab kuban, utekel wooni buu jimeeŋeneenumi di warinomi? ¹¹ Mante jílaulut hani bee iñeme mati ínje iregut mbúur di fúkouyo. Jíkaanum mati múliitenumaam mati Kufarisaak di Kusadusiak.” ¹² Múlamukaam, kuriibaool di kúlaulumi mati Yensa aregutiil mati kákaanumak kati múliitenumaam mati mbúur bare naregiil mati kákaanumak kati kaliikitenak kati Kufarisaak di Kusadusiak. ¹³ Nan Yensa ajawumi kapanak kati Kasaaria Filipo ban naceeŋumi kuriibaool, “Ai bukanak kurege, oo Añiilau ati anau?” ¹⁴ Di kulaañenumi, “Bukaaku koone au Yaaya Átiigulenaau, bukaaku koone aboñaau Eliya, bukaaku koone aboñaau Yeremaaya mba bukaaku ákon di kuboñaak kati naaniŋ.” ¹⁵ Yensa naceeŋiimi, “Bare ai jirege oo ínje?” ¹⁶ Simon Peter nalaañenoomi, “Au eenomi Apakenaau Áamakau, Añiilau ati Atijamit aroŋaau.” ¹⁷ Yensa nalaañenoomi, “Simon añiilau ati Yohan, jakijak! Mati mo’omu let an amanjeni, bare moo Ampaom ammi di bukinab bajakaab amanjeni. ¹⁸ Ínje panibeti kareesak Peter, kan eenomi fukooba. Nampi fujojaf fati kuriibaom fubajomi, au panukammi fukoobaaf fúlakenumaaf, ban wánkumaw búrom wati ecetey letuŋoolen ukajenderufo. ¹⁹ Paniseni síkulumaas sati jáyiaj jati bukinab bajakaab. Wampi úfirenumi baabe di dúniyaay woote káfireni di bukinab bajakaab, ban wampi umaŋumi baabe di dúniyaay, woote emaŋi di bukinab bajakaab.” ²⁰ Aban namakumi kuriibaool mati takum kureg hani an ákon, mati oo Apakenaau Áamakau. ²¹ Kabiñoo nanan nikila Yensa natooŋumi eregey tíen kuriibaool mati aate ejaw bee Yerusalem, ban naate egaal di waaf wajuupoe wákoolenie di Kúyahuudak kunifaanak, di kúsimenaak kunifaanak kati Atijamit, di kuliikitenaak kati sílingaas. Ban poop bukan kuceen koote ebujool, ban di funakaf fúfeegintenaf Atijamit pánayitenulool di kacetumi.” ²² Bare Peter nasofoomi di kañenak man kupano maa, di aaney, “Akiiyaau, moo leeŋoolen kaan. Emitey ekaan Atijamit, are’eten moo lói!” ²³ Bare Yensa najonlenumi di Peter, man amakoomi, “Tóro di ínje, au Seetaani! Mati au akajena di buruŋab búmboom. Bawoonoorerab booli bati anau bare lee bati Atijamit.” ²⁴ Yensa nammi kuriibaool, “Ampi amaŋumi ekaan ariibaom naate ekat bálamuk moola ban naate etebooro ébaarey yati búpinab ban nariibenom. ²⁵ Mati ampi amaŋumi kapaken eroŋey yoola oo letabajuyo, bare ampi amaŋutumi kapaken eroŋey yoola mati oo ariibaom panabajuyo. ²⁶ Mati kásuum kei anau aate ebaj, kaanjaat nababaj dúniyaay búrom ban nábajaati yuutey yoola? Mba waa anau panaŋoolen atitumi di yuutool fúkouyo? ²⁷ Mati Añiilau ati anau pánalaañul di simaleekaool di mákalaam man Ampaool asenoomi, ban panacaam anoosani mati wan akammi. ²⁸ Ínje eem di ereguul malegenam mati muyuul kuceen kammi taate man jijuume, leejicet bajukut ebiley yati Añiilau ati anau di jáyiaj jati Atijamit.”

¹ Nan bajumi wáriiŋe funoom fákon Yensa naŋarumi Peter di Yankuba, Yohan Yankuba atiool, man arungiimi kuremboor di fatiyena yati fúlankiin. ² Yensa funkool di fulaañoorumi di fúculey yati kuriibaool, buulool poop di boonomi nan bala’ab bawuŋe pasasas, di poop wañool uñiliñil ufiit pal. ³ Yaŋ too galab boo kuriibaak kúfeegiirak di kujukumi Muusa di Eliya kati noo kulakomi kámikak di Yensa. ⁴ Peter nammi Yensa, “Arungaau, jajak máamak man wúli ommi taate! Umaŋujaat panijuumen múguut múfeegiir taate, jákon bee di au, jákon bee di aboñaau Muusa, di jákon bee di aboñaau Eliya.” ⁵ Bare nan Peter alakomi kasankenak mo’omu ceb, furola fafiite fawuŋe máamak di fúyiniil, ñaa furim fápurumulomi dóo di furolaaf man fommi, “Ume eenomi Añoolom ati búsusom, an moola músuumammi, jijamool!” ⁶ Nan kuriibaool kujamufomi, di kúkolimi biyok kulo kúfima. ⁷ Bare Yensa nabilumi man anagiimi tac tac man ammi, “Jiyito, takum jíkoli.” ⁸ Nan kutebenumi lóog, di kujukut hani an bare Yensa cebool bajuume to. ⁹ Nan Yensa di kuriibaool kulakomi káwaloulak di fúlankiinaf, Yensa namakiimi, “Takum jireg hani an ákon di wan jijukumiñaa di sáaut, bee nampi Atijamit ayitenulomi Añiilau ati anau di kacetumi.” ¹⁰ Kuriibaool di kuceeŋoomi, “Lee kuliikitenaak kati sílingaas koonesoon Eliya aate etooŋ álaañul bala’a Apakenaau Áamakau?” ¹¹ Yensa nalaañeniimi, “Eliya malegen panabil man ajonjooren bukanak búrom kati Atijamit. ¹² Bare ínje eem di ereguul mati Eliya nabibil aban, bare bukanak kúlaulutool, ban di kukammi bee di oo wayeiimi. Ban lee piyo pankukaan man Añiilau ati anau kúsuutukenool.” ¹³ Kuriibaool di kúlaulumi wan Yensa ammi di kasanken mati Yaaya Átiigulenaau. ¹⁴ Nan Yensa di kuriibaool kulaañulomi di fúlankiinaf, di kúkamboorumi di jameeŋey. Ániine najawulomi bee di Yensa man ákuntaajen fáculool nammi, ¹⁵ “Arungaau, baj káboteni di añiilau úmboom, mati kásumut kati kajek koom di oo jákaati máamak. Naloelo di sambunas, mba di mumelam. ¹⁶ Níŋarulooŋar bee di kuriibai, bare kuŋoolenut kutilulool.” ¹⁷ Yensa nalaañenumi, “Wáay muyuul sibaŋoot, kakaanutumi kufiumaay! Bee nei neete kapiyo di muyuul? Bee nei neete kamuuten di muyuul? Jéetumulom añiilau bee taate iñeme.” ¹⁸ Yensa namandoorumi bágunab, bágunab búpurumi di oo tootooto, yaŋ too galab ápuraau nakoyumi jaj. ¹⁹ Kuriibaool di kubilumi bee di Yensa sicebiil di aaney, “Wau kaane wúli uŋoolenut ucesoorubo?” ²⁰ Yensa naaniimi, “Mati kafiumak kooluul kutiititiiti. Ínje eem di ereguul, jibajujaat kafiumak kare’e nan jikool jati masitad, panjiŋoolen jireg fúlankiinaf ufe, ‘Jaw taate bee uta,’ ban panfujaw. Waaf ulee bo wampi jiyetut jikaan.” ²¹ Bare uru bájoeriit manteer riiboor di kúlawak di balatab. ²² Funak fákon nan Yensa di kuriibaool búromiil kulakomi ejoj tákon di Galili, Yensa naaniimi, “Añiilau ati anau koote esofool kusen di uñenaw wati bukan. ²³ Pankubujool, bare di kunak kúfeegiir Atijamit pánayitenulool di kacetumi.” Di táañi’iimi máamak. ²⁴ Nan Yensa di kuriibaool kúriiŋulomi Kapaanaum, di bajumi kulagaak kati basaafab kati di fukobaf fáamakaf, di kubilumi bee di Peter di kuceeŋiimi, “Mante aliikitenauul nacaamecaam basaafab bati fukobaf fáamakaf room?” ²⁵ Peter nalaañeniimi, “Éey.” Nan alaañumi bóot, Yensa natooŋumi asanken di oo, di aaney, “Simon, waa nusofumi? Di bukan kei kúyi kuyabe basaafab bati dúniyaay? Mante kuyabubo di kacinumi mofam mba di kujaaburuŋiil?” ²⁶ Peter nalaañenoomi, “Di kujaaburuŋiil,” Yensa naanoomi, “Kama bukaniil kupapak di ecaam basaaf. ²⁷ Moo manoosani, wúli umaŋut bee elat bukoo, jaw bee di falaf buut, ŋar ewoley étiyaarey yasofimi ban úŋaabulujaat butumab booliyo pánutookudo égodi esater. Uŋaruyo man ucaamiil basaafab bee mati au di ínje.”

¹ Nanan nikila kuriibaak kati Yensa di kubilumi bee di oo, di kuceeŋoomi, “Ai afaŋumi kákalaa di jáyiaj jati bukinab bajakaab?” ² Yensa náwonkuumi añiil ajuumen di bújoleniil. ³ Nammi, “Ínje eem di ereguul malegenam, leejaat mukaanauul mútiiwootiiwoor nan mati kuñiil, leejinokender di jáyiaj jati bukinab bajakaab. ⁴ Moo kaane, ampi awalenooromi aano nan añiilau ume, oo afaŋumi kákalaa di jáyiaj jati bukinab bajakaab. ⁵ “Ampi awalenumi an nan añiilau ume ñátum di kareesom, oo ínje nawalene. ⁶ Bare ampi akammi man ákon di káyinenumi di ínje nan kuñiil man akaan majakut, kóyume man aleebi di falaf bakoker fukooba fúnegenuma di ekondoorool. ⁷ “Búyiik bulako di bukanak kati dúniyaay mati man kuyinkooremi majakutam! Kayinkoor léekubajaati kaate ekaan bukan man kukaan majakut, bare búyiikab pambulako di an akila áŋareuukomi! ⁸ Kaanjaat kañeni mba kákamuni kukaani man ukaan majakut, miinko pat ban nubeten. Kóyume man unoken di eroŋey yati bándoorey bámongoe mba babakoe, eniili yooken uñenaw mba úkamunaw ugabaaw ban nubeteni di sambunas sáceteriitumi. ⁹ Kaanjaat jícili jikaani man ukaan majakut, lóokul jo ubeten man ucin di eroŋey yati bándoorey, moo múkoyume eniili eeken kúcilak kugabaak ban di kabeteni di sambunas sáceteriitumi. ¹⁰ “Mbi jíkaanum takum jiheelen ákon di kafiummi di ínje nan kuñiilak buke. Ínje eem di ereguul mati di bukinab bajakaab simaleekaas sooliil sapooyeiimi, soo nanoosani sibabaj bakooŋab bati kanoken di bújonlenab bati Ampaom ammi di bukinab bajakaab. ¹¹ Mati burokab bati Añiilau ati anau boo eenomi bee kapaken bukanak kájimmi. ¹² Waa jisofumi man jikaan? Ániine abaje sisaha sooni ceme, kaanjaat yákon di éjim? Mante letakatubo saasu ban sommi di kafenak, man ajaw añes yákoney yájimimi bee nampi ajukuloyomi? ¹³ Nampi araŋenuloyomi, ínje eem di ereguul malegenam, oo panafaŋ man amaayoore máamak mati yákoney wuuj mati sooni bukan kubakiirak di bútinkeney di sibakiiras sájimurerutumi jáng. ¹⁴ Moo mákonam, Ampaom Atijamit ammi di bukinab bajakaab amaŋut man ákon di kafiummi di oo nan kuñiilak buke ájim bee bándoorey. ¹⁵ “Apaali ariiba alojaat di au, jaw bee di oo man umanjenool man akammi jakut, au di oo sigabauul. Áyentenijaat, nukaanookaan man jikaan dákon inki. ¹⁶ Bare áyentenutijaat, uwonk kupaali kuriiba kugaba mba kúfeegiir man kukaan kúyiisena kaate emaat, mambi furim fanoofani fúliŋeni titooruul. ¹⁷ Oo alatujaat káyenteniilak, núyiisen moo kati fujojaf fati Yensa. Alatujaat káyenteniilak hani kati fo, di jisofool oo nan kákoberiitumi Atijamit mba kulaga basaaf. ¹⁸ Ínje eem di ereguul malegenam, wampi úfirenumi baabe di dúniyaay woote káfireni di bukinab bajakaab, ban wampi umaŋumi baabe di dúniyaay woote emaŋi di bukinab bajakaab. ¹⁹ Ínje eem di ereguul, kaanjaat kugaba di muyuul kujamoorujaat mati waaf man kulaw baabe di dúniyaay, Ampaom ammi di bukinab bajakaab, panayiiŋuuwo. ²⁰ Mati tan bukan kugaba mba kúfeegiir kujojumi man kulaw di kareesom, ínje oomu to di bukoo.” ²¹ Peter nalofumi Yensa naceeŋoomi, “Arungaau, ñooni buu neete kabonket apaalom ariiba alomi di ínje? Mante ñooni futok di ñagaba panyaj room?” ²² Yensa nalaañenoomi, “Lee au ootut kabonketool ñooni futok di ñagaba ceb, bare au oote kabonketool ñooni bukan kúfeegiir di uñen di futok di ñagaba. ²³ “Moo kaane, jáyiaj jati bukinab bajakaab joonojoono nan áyi amaŋumi bee kámeelo butum buu kumiiceelool kumaagenool. ²⁴ Nan atooŋumi kámeeloak mo ceb, di kújeetumuumi amaageenumi sígodi sitalant sooni síwili uñen. ²⁵ Mati aŋoolenut acaam kanewak kati áyiaool, ñaa áyiau nasen buruŋ man kunoomen ániinaau, di aseekool, di kuñoolool nan kumiiceel, di poop wan akilumi búrom mambi acaam kanewak. ²⁶ Mati mo’omu, amiiceelau nalomi kúfima di úkamunaw wati áyiau nalawumi, ‘Áyiau, baj kamuuten di ínje, panicaami wan imaageenumi búrom.’ ²⁷ Áyiau ati amiiceelau akila nábotenioomi, ñaa nabonketoomi kanewak koola ban nakatenool ajaw. ²⁸ Bare amiiceelau ákonau akila, nan alakomi épurey di eluupey yati áyiau ceb, di kúkamboorumi di aceen di kupaalool kumiiceelak an amaageenumi sígodi sidenaari sooni ceme, nakuluj kumerool, naanool, ‘Caamom wan umaageenumi ínje!’ ²⁹ Apaalool amiiceelau nalomi kúfima di úkamunool man alawumi, ‘Baj kamuuten di ínje, panicaami.’ ³⁰ Bare nalatumi kamuutenak, ban nájeetumoomi tiasen kukulool dán bukanak kukuleimi bee nampi acammi kanewak jaj. ³¹ Nan kupaalool kumiiceel kuceenak kujukumi wabajoeenumi, di táañi’iimi máamak. Di kujawumi man kuregumi áyiaiil wabajoeenumi búrom. ³² Áyiau náwonkuumi amiiceelau an áyiau abonketeenumi kanewak koola búrom naanoomi, ‘Au amiiceelau ájakaatiaau, nibonketibonket kanewak kooli búrom mati man ulawammi. ³³ Mante au ooteenut ebaj kabonket room di apaali amiiceelau nan man ínje ibajeenumi kabonketak di au?’ ³⁴ Áyiau di bólioomi biyok asen buruŋ man kusofool kusen karokemi dán bukanak kukuleimi man kúsuutukenool bee nampi acammi kanewak búrom. ³⁵ Moo Atijamit Ampaom ammi di bukinab bajakaab panakammi bee di muyuul, jibonketutujaat kupaaluul kuriibaak kápurumul di úyegetuul.”

¹ Nan Yensa abaneenumi eregey yati mo’omu ceb, nápurumi di kapanak kati Galili, man ajawumi bee di kapanak kati Yúdea di kapan kaaku kati falaf fati Yorudan. ² Di bajumi jameeŋ yati bukan yariiboomi, ban nasontenubomi káju’utumi. ³ Kufarisa kuceen kujajaw man kuliikool ñátum di eceeŋ di kuwok di malinlo mambi kusofool, man kommi “Mante babaj élinga yábutoe yasene buruŋ man ániine akaten aseekool ñátum di manoosani?” ⁴ Yensa nalaañeniimi, “Jitamburerut jiliiken mati kabiñoo di fúcitumaf Atijamit Atuukaau atuukumi bukan, ániine di anaare. ⁵ Atijamit nammi, ‘Mati mo’omu ániine aate épur di ampaool di iñaayool, man abil kunampoor di aseekool, man koo kugabaak koote ebil kukaan ákon’? ⁶ Ñaa koo lee kugabaak bare ákonau. Moo kaane wan Atijamit anampenumi tákon, takum an apuun bee kápajuluwo.” ⁷ Di kuceeŋoomi, “Kama ñaa wau kaane Muusa nájaatikenolaami man an asen letara yati ebaney búyabaab, man akaten aseekool?” ⁸ Yensa naaniimi, “Mati esayey yati úyegetuul Muusa asenuumi buruŋ bee kakaten kuseekuul, bare noo di fúcitumaf kaaneenut mo’omu. ⁹ Ínje eem di ereguul, ampi akatenumi aseekool, leejaat nasofoosof tap di ániine aceen, ban ayabumi aseek aceen, oo áraadia.” ¹⁰ Kuriibaool di koonoomi, “Kaanjaat mo’omu moo eenomi mukaanaam mammi di ániinaau di aseekool, moo eenomi káyaboaataak kúkoyume.” ¹¹ Bare Yensa nalaañeniimi, “Lee anoosani aŋoolenumi álaul man akaan wan isankenumiñaa, manteer kan Atijamit asenumi kálaulak uke ceb. ¹² Babaj bukaaku kuŋoolenut kuyab mati koo kuwoliwol di mo mba mati baceeke. Bukaaku leekuyab mati kumammaŋ bee kamiiceelaet mati jáyiaj jati bukinab bajakaab. Anoosani aŋoolenumi álaul, nálaul ko.” ¹³ Kuñiil kuceen di kújeetumulimi bee di Yensa, mambi aremben uñenool di bukoo bee elaw. Bare kuriibaool di kumakiimi. ¹⁴ Bare Yensa nammi, “Jikat man kuñiilak kubil bee di ínje, takum jífireniil! Mati Atijamit panayab buke di jáyiaj jati bukinab bajakaab.” ¹⁵ Ban narembenumi uñenool di bukoo aban najaw. ¹⁶ Bajeembaj ániine aceen ajawulo bee di Yensa man ammi, “Aliikitenaau, wajake wei neete ekaan man íriiŋ eyab eroŋey yati bándoorey?” ¹⁷ Yensa nalaañenoomi, “Wau kaane noom di eceeŋom mati waa eenomi wajake? Babaj an ákon ceb aambomi ajakumi. Umaŋujaat panuyab eroŋey yati bándoorey, nukaan wan sílingaas sati Muusa siceeŋumi.” ¹⁸ Naceeŋoomi, “Sei?” Yensa nammi, “Takum ubuj an, Takum usang aseek mba ániine ati an, Takum úkuut, Takum ulepoor. ¹⁹ Lébien ampai di iñaayi. Noote emaŋ alaoori nan man umaŋumi fúkoi eeno.” ²⁰ Ápuraau ániinaau nammi, “Níkaanunkaanum ekaaney wan sílingaas usu búrom siregumi. Uceen wei neete ekaan ibenen wawuujuto?” ²¹ Yensa naanoomi, “Umaŋujaat man úliroor úriiŋ bee eyab eroŋey yati bándoorey, jaw, noomen wan ukilumi, caab sígodi sikila kabajutumi, ban moo panubaj fubaj di bukinab bajakaab. Bil, riibenom.” ²² Nan ápuraau ániinaau ajammi mo’omu najawumi ban náboteniooromi mati oo abaja áamak. ²³ Yensa nammi kuriibaool, “Ínje eem di ereguul malegenam, moo táañie man abaja anoken di jáyiaj jati bukinab bajakaab. ²⁴ Ínje eem di ereguul inki, kanokenak kati eñonkomma di jíluaj jati écikuma kufaŋe man kuhiilie kanokenak kati abaja di jáyiaj jati Atijamit.” ²⁵ Nan kuriibaool kujammi mo’omu di wáaloiimi, di aaney, “Kama ñaa ai aŋoolene apak?” ²⁶ Yensa najikeriimi tem man aaniimi, “Wan anau aŋoolenutumi akaan di funoonool, woo búrom Atijamit naŋooleŋŋoolen akaan.” ²⁷ Peter nalaañenoomi, “Jiker, wúli nukatulokat wanoosani wóololi bálamuk man uriibeni. Kama waa noote eyab?” ²⁸ Yensa nalaañenumi, “Ínje eem di ereguul, nampi Añiilau ati anau aatumi kalako di ejunkutey yálirooraay yoola yati jíyiaj di dúniyaay yábileuumi. Muyuul kúriiŋenaom uñeney di kugabaak poop panjilako sijunkut sati jáyiaj, kagamenak kiilak uñeney di kugabaak kati Isirael. ²⁹ Ban anoosani akatumi bálamuk siluupool, mba kútumbeool, mba kúliinool, mba ampaool mba iñaayool, mba kuñoolool, mba ulaakool, mati oo ariibaom, panayab bacaam báriiŋe ceme di wan akatubomi, ban nayab poop eroŋey yati bándoorey. ³⁰ Bare kajuupoe káfaculomi iñeme pankukaan kúlamuka man kajuupoe kálamukomi iñeme, pankukaan kúfacula.

¹ “Mati jáyiaj jati bukinab bajakaab joonojoono nan ániine ati kafat kati ureseŋ ápurumi di bújomaraay pím bee éñesuley kuroka mbi acaamiil. ² Di kujamoorumi di kurokaak kuban mati panacaamiil bacaamab égodi edenaari yákon di funak fákon ban naboñiimi man kujaw bee di kafatak koola kati ureseŋaw. ³ Nan bajumi wáriiŋe sirig futok di sibakiir, natookumi kuroka kuceen poop man kujuume kulee di burok waaf di funoomenaf. ⁴ Naaniimi, ‘Muyuul jijaw poop jirok di kafatak kati ureseŋaw, man icaamuul wanoosani wan ceeŋumi.’ Ñaa koo di kujawumi. ⁵ Di nanan nati wáriiŋe sirig uñen di sigaba di poop wáriiŋe sirig sífeegiir tutularaay poop, nalaañumi inki man áwonkul kuroka kuceen mo’omu. ⁶ Di wáriiŋe sirig futok poop nápurumi inki bee di funoomenaf ban natookubomi kúniine kuceen bajuume. Naceeŋiimi, ‘Wau kaane di jijuum taate jilee di burok hani waaf?’ ⁷ Di kulaañenoomi, ‘Mati hani an ákon áŋarutoli burok.’ Naaniimi, ‘Jijaw man jirok poop di kafatak kati ureseŋaw.’ ⁸ Nan káliimak kúriiŋumi, ati kafatak kati ureseŋaw nammi arokaool áfaculaau, ‘Wónkul kurokaak man ucaamiil, mbi útooŋul écaamuley kálamukomi kubil burokab, manteer bee di katooŋumi kubil.’ ⁹ Nan kurokaak kabilumi burokab di nanan nati wáriiŋe sirigas futokey di kubilumi, man acaamiimi anoosani ayab égodi edenaari yákon. ¹⁰ Nan katooŋumi burokab kubilumi, di kusofumi manteer koo pankuyab bacaam baate ewuuj bati kúlamukomi di burokab. Bare nacaamiimi poop anoosani égodi edenaari yákon. ¹¹ Nan kuyabumi bacaamab booliil kuban, di kúkuumoorumi bee di ati kafatak, ¹² man kommi, ‘Kurokaak kukila koo erig yákon ceb kuroke, bare núcaamolimi re cererer man wúli katebumi káboliak kati bala’ab di bugaalab di funakaf búrom.’ ¹³ Ati kafatak nalaañenumi bukoo, ‘Apaalom, ínje ikaanut wajoonut di au. Lee au bacaamab ban ujamooraami boo eenomi égodi edenaari yákon ceb? ¹⁴ Uŋar bacaamab booli, jaw. Ínje imaŋe man icaam arokaau álamukomi o’omu di burokab jire’en di au. ¹⁵ Mante ínje ibajut bakooŋ di ekaan wan imaŋumi di sígodaas súmboom room? Mante nubabaj búlat di ínje wan ikammi jak?’” ¹⁶ Yensa nawuŋenumi, “Kúfaculaak pankukaan kúlamuka man kúlamukaak pankukaan kúfacula.” ¹⁷ Nan Yensa di kúriiŋenaool uñeney di kugabaak kulakomi ejaay bee Yerusalem, nawonkiimi sicebiil bee di oo, nan kulakomi ejaay di buruŋab naaniimi, ¹⁸ “Jijiker, wulaal bukooke bee ejaw bee Yerusalem. Añiilau ati anau aate esofi man aseni kúsimenaak kunifaanak kati Atijamit di kuliikitena kati sílingaas. Pankuregool aate ebuji, ¹⁹ ban di kusenool Kakaanutumi Kúyahuudak pankujelool, pankutekool ban pankufaaŋenool man kubujool di ébaarey yati búpinab. Di funakaf fúfeegintenaf Atijamit pánayitenumulool inki di kacetumi.” ²⁰ Nan mo’omu múpurutomi iñaayaau ati kuñiilak kúniinaak kati Jebede nabilumi bee di Yensa di kuñoolool kúniinaak kugabaak, nákuntaajenumi man akobool fáculool man alawoomi mati waaf. ²¹ Yensa naceeŋoomi, “Waa numaŋe?” Nalaañenoomi, “Regom mati kuñiilak kugabaom mambi kulako di au, aamu di báridi, aamu di bamayi nampi ulakomi di ejunkutey yati áyi di jáyiaj jooli.” ²² Bare Yensa nalaañeniimi, “Muyuul jimanjut wan jilawemi di wo! Mante jiŋooleŋŋoolen jiraan di éraanumaay yati mátaañiaam yan ínje eetumi bee eraaney?” Di kulaañenoomi, “Wúli nuŋooleŋŋoolen.” ²³ Yensa naaniimi, “Panjiraan di éraanumaay yúmboom, bare ibajut bakooŋ bati kamuken ampi alako di báridom mba di bamayom. Ampaom najonjoojonjoor aban man kootumi kalako.” ²⁴ Nan kúriiŋenaool kooni uñeney kujammi mati moo, di bóli’iimi wút di kúniinaak buku kugabaak. ²⁵ Bare Yensa náwonkuliimi man aaniimi, “Muyuul jimammanj mati kúyi kamanjutumi Atijamit kurungumi bukaniil di wanoosani, di poop kurungaiil kákalaae kubabaj kánkum pánkuyiisenuko wan koote ekaan di bukoo. ²⁶ Lee mo’omu mootumi bee ekaaney di muyuul. Bare ampi amaŋumi bee ekaan an áamak titooruul oo aate ekaan arokauul, ²⁷ ban ampi amaŋumi bee ekaan áfacula titooruul oo aate ekaan amiiceeluul. ²⁸ Moo nokoorumi nan Añiilau ati anau oo ájawumulout man bukan kumiiceelaetool bare man amiiceelaet bukan. Ban man asen eroŋey yoola man acet bee kapaken bukan kajuupoe.” ²⁹ Nan Yensa di kuriibaool kulakomi épurey Yeriko, jameeŋ yati bukan di elako kariibenool. ³⁰ Di bajumi kúpuuma kugaba kalakoe di kápibenaak kati buruŋab. Nan kujammi mati Yensa alakomi ewuujey di buruŋ bukila, di kucibuloorumi, “Baj káboteni di wúli, Añiilau ati Dauda!” ³¹ Jameeŋey di etonkiimi man kutunten, bare koo di kufaŋumi man kucibuloore, “Arungaau, Añiilau ati Dauda, baj káboteni di wúli.” ³² Yensa najummi júr, ban náwonkuliimi naceeŋiimi, “Waa jimaŋe man ikaanuul?” ³³ Di kulaañenoomi, “Arungaau, káanoli man ujuk.” ³⁴ Yensa nabajumi káboteni di kukila nagorumi kúciliil ceb di kúwambulomi di kulaañ kujukumi fiit, di kubilumi kukaan kuriibaool.

¹ Nan Yensa di kuriibaool kulofenumi Yerusalem, di kúriiŋumi ésukey yati Betufage di Furembooraf fati Uwoliiw. Yensa naboñumi kuriibaool kugaba man kulo fácul. ² Naaniimi, “Jijaw bee di ésukey yan jijonkooraañaa, ban panjitook eroha yakoki di jiñooliyo bajuume di yo. Jífeluuso man jíjeetumul bee di ínje. ³ An aceeŋujaat waaf bee di muyuul, joonool, ‘Akiiyaau amaŋuso,’ ban panakaten galab man jíjeetumul so.” ⁴ Mo’omu mukankaan mambi wan aboñaau aregeenumi furimaf fati Atijamit woote káliroor, di foone, ⁵ “Jireg bukanak kati Sion, Jijiker, áyiau ooluul ábileuuñaa bee di muyuul, oo an awalenooroe, ban oomu di bálamuk bati eroha, yoo eenomi jiroha.” ⁶ Kuriibaak kugabaak kujawumi kukaan nan man Yensa ájaatikeniimi. ⁷ Di kújeetumulomi erohaay di jiñooliyo ban di kuleefumi uloaiil wáamakaw di bálamukab booliso, man Yensa aremboorumi man álakoumuwomi. ⁸ Kajuupoe di jameeŋ yati bukan di kufetumi uloaiil wáamakaw di buruŋab, bukaaku di kúfaluumi etojey yati úbaar mansi kunenuwo fáculool. ⁹ Jameeŋey yalo’oomi fácul di yáriibenuloomi bálamuk di kucibuloorumi, “Kasalak kooku di Atijamit mati Añiilau ati Dauda! Kásuumaayak kati Atijamit kooku di ampi ajawulomi, oo eenomi Áyiau ajawulomi di kareesak kati Akiiyaau! Kasalak kooku di Atijamit ammi di bukinab bajakaab!” ¹⁰ Nan Yensa anokenumi Yerusalem, bukanak búrom kammi di ésukey yáamakey ekila di kufumoulomi wálabab, di kuceeŋumi, “Kama, umu aima?” ¹¹ Jameeŋey yati bukanak di yommi, “Umu aboñaau Yensa ápurumulomi Nasaret yati Galili.” ¹² Yensa nanokenumi di fukobaf fáamakaf fati Atijamit ban nácesoorul kalakomi funoomaf di kayooŋenak dó. Nafarumi bibibil sitaabulas sati kúruŋulaak kati sígodaas di sijunkutas sati kanoomenemi úlaabaan. ¹³ Naaniimi, “Ciikiciik, ‘Eluupom panekaani fulaw,’ bare muyuul jikankaan yo fulako fati kúkuu.” ¹⁴ Kájukeriitumi di kabakomi kubilumi bee di oo, nasonteniimi boo di fukobaf fáamakaf. ¹⁵ Kúsimenaak kunifaanak kati Atijamit di kuliikitenaak kati sílingaas kujukumi wajamurerutimi wan Yensa alakomi ekaaney, di kuñiilak kándomi di kucibuloorumi dóo di fukobaf, “Kasalak kooku di Atijamit mati Añiilau ati Dauda!” Bare di kuñuumulumi máamak, ¹⁶ di kuceeŋumi Yensa, “Mante nujanjam wan kuñiilak kommi di eregey?” Yensa nalaañeniimi, “Éey, malegen mante jiliikenderut wan furimaf fati Atijamit furegumi, ‘Ñátum di kurimak kati kuñiilak di muñiilam au nukankaan kasal káliroore bee di fúkoi’?” ¹⁷ Nan ápurumi di bukoo man alaañumi bee Betani, ban amoorumi. ¹⁸ Fati kajomaf di bújomaraay, nan Yensa alakomi elaañey bee Yerusalem, bacaarab di busofoomi. ¹⁹ Nan alakomi ejaay najukumi búpunduun bammi di kápibenaak kati buruŋab. Najawumi bee to, ban atookut dó muria manteer etojey ceb, namandoorubomi, “Letuwolurer inki.” Yaŋ too galab búbaarab di bulalabenumi. ²⁰ Nan kuriibaool kujukumomi di wáaloiimi, di kuceeŋumi Yensa, “Wau kaane man búbaarab bulalaben galab mo’omu?” ²¹ Yensa nalaañeniimi, “Ínje eem di ereguul malegenam, jifiumujaat Atijamit ban jibajut úyeget ugaba mati kánkumak koola, leejire to di wakaanimi búpunduunab, bare handeneen panjoon fúlankiinaf ufe, ‘Kábulo’ooro jaw úlo’ooro falaf,’ panfuyiiŋuul. ²² Jifiumujaat Atijamit, wampi jilawumi di kúlawak, panjiyabuwo.” ²³ Nan Yensa alaañumi bee di fukobaf fáamakaf man alakomi kaliikitenak, kúsimenaak kunifaanak kati Atijamit di Kúyahuud kunifaan bukaaku di kubilumi bee di Yensa man kuceeŋoomi, “Di fujuum fei noom di ekaaney uru? Ai aseni fujuumaf ufe”? ²⁴ Yensa nalaañeniimi, “Ínje poop paniceeŋuul kúceeŋ kákon pat. Jilaañenanjaat, ñaa ínje poop panireguul di fujuum fei níkaanumumi mukaanaam ume. ²⁵ Man Yaaya átiigulenumi bukanak, ai asenoomi fujuum fukila mante Atijamit, mba bukan?” Mati mo’omu di kalakomi kamaloor di kúkoiil, di kommi, “Oonaajaat Atijamit asenoomi fo, panaceeŋolaal wau kaane jíyinenutool. ²⁶ Bare oonaajaat bukan kusenoomi fo, núkoliaakoli jameeŋey yati bukanak, mati yoo búrom efiunfium Yaaya oo aboña ati Atijamit.” ²⁷ Di kulaañenumi Yensa, “Wúli umanjut.” Yensa nammi, “Iyoo! Kama ínje letireguul ai asenaam fujuumaf ufe man ikaan uru.” ²⁸ “Muyuul buu jisofumi mati kúregak uke? Bajeembaj ániine abaje kuñiil kúniine kugaba, ñaa najawumi bee di añoolool átiyaarau, naanoomi, ‘Añoolom, jaw man urok di kafatak kati ureseŋaw jaat.’ ²⁹ Nalaañenumi, ‘A’a, letijaw,’ bare fáculey nawoonoorumi ban najaw tiarok. ³⁰ Ániinaau najawumi tiaregumi añoolool álamukaau moo mákonam. Oo nalaañenumi, ‘Baa, panijaw,’ bare ajawutubo. ³¹ Ai di buku kugabaak akammi wan ampaool amaŋumi?” Di kommi, “Átiyaarau.” Yensa naaniimi, “Ínje eem di ereguul malegen, mati kulagaak basaafab di kuseekak kayenetemi pankulo fáculuul man kunoken di jáyiaj jati Atijamit. ³² Mati Yaaya Átiigulenaau nabibil man áyiisuumi buruŋab bati majoonam bampi jisofumi, ban muyuul jíyinenutool, bare kulagaak basaafab di kuseekak káyenetemi di kúyinenoomi. Ban hani nan jijukumi wabajomi mo’omuñaa, di jilatumi kátiiwoor jikat mukaanauul majakut man jíyinenool. ³³ “Jíyenten kúregak uke. Bajeembaj akilumi kafat asuwene ureseŋ di kafatool, nájongenukomi jak, ban nawokumi fuñaafen fati kureseŋ aban, nawokenumi jiremb jípooyuma dó. Nabilenukomi kuwaña kuceen ban najawumi kajaaburuŋ di mof muceen. ³⁴ Nan muriaam maalumi, naboñumi kumiiceelool kuceenak bee di kuwañaak kabilenikomi bee éyabul bucaabool bati muriaam di kafatak. ³⁵ Ban kuwañaak kabilenikomi di kúloummi kumiiceelool man kutekumi ákon, di kubujumi aamu, ban di kuleebumi aamu kubuj ñátum di bálankiin. ³⁶ Nalaañumi aboñ kumiiceel kuceen, kawuuje bukaaku, bare di kukaaniimi moo mákonam. ³⁷ Di múlamukaam, akilumi kafatak naboñumi añoolool ániine bee di bukoo, di aaney, ‘Pánkulebien añoolom.’ ³⁸ Bare nan kuwañaak kabilenikomi kujukumi añiilau ceb, di kuregoorumi, ‘Ume oo aatumi bee ekiley bulaañab. Jibil, ubujaalool dak, mambi ukilaal ko.’ ³⁹ Di kuradagenoomi taac kubetenool téeŋey yati kafatak ban di kubujootomi dak. ⁴⁰ Nampi akilumi kafatak alaañulomi, waa panakaan bee di kuwañaak kukila kabilenimi kafatool?” ⁴¹ Kúsimenaak kunifaanak kati Atijamit di Kúyahuud kunifaan bukaaku di kulaañenoomi, “Panabuj kájakaatimi jákaati aban, nabilenuko kuwaña kuceen kampi kasenoomi bucaabab boola bati muriaam kéelookeel.” ⁴² Yensa naceeŋiimi, “Mante jiliikenderut di furimaf ufu fati Atijamit? ‘Fukoobaaf fo’ofu fan kuteepaak kulateenumi, foo fulaañumi fulako di égooleney yasofumi líŋ kukukak kati eluupey. Mo’omu moo búkaanumab bati Akiiyaau, meeŋolaameeŋ di kúcilolaal.’ ⁴³ Mati mo’omu ínje eem di ereguul, jáyiaj jati Atijamit pánjibotuli di muyuul ban panjiseni bukan kati mofam kamaŋumi man kukaan man ceeŋumi eeno.” ⁴⁴ Ampi alomi di fukooba fukila panfutujerool jarak. Bare foo fulojaat di an akila, panfunokosool nakas. ⁴⁵ Nan kúsimenaak kunifaanak kati Atijamit di Kufarisaak kujammi kúregak koola, di kumanjumi mati bukoo nalobumi. ⁴⁶ Nan kuñesumi buruŋ bampi kúsofumoomi, di kúkolimi jameeŋey yati bukanak, mati yoo esofoosof nan aboña.

¹ Yensa narulenumi di kaliikiten ñátum di kúreg kaaku man ammi, ² “Jáyiaj jati bukinab bajakaab joonojoono nan áyi aregumi kumiiceelool man kujonjoor fuyabaf fati añoolool ániine, ³ naboñumi kumiiceelool bee di bukanak kabemeenimi bee di fuyabaf man aregiil kubil. Bare koo di kulatumi ebiley. ⁴ Nalaañumi aboñ kumiiceel kuceen bee di kabemeenimi man kuregiil, ‘Fuyabaf fucookooricookoor fuban, kúmuunaak di múmuunaam maruukaam múmboom báraamule. Wanoosani ujonjoorijonjoor uban. Jibil bee di fuyabaf!’ ⁵ Bare koo di kumoosumi bukoo ban di kujawumi burokiil, aamu najawumi bee di kalaakool, aamu najawumi bee ban ammi kayooŋenak. ⁶ Bukaaku di kúloummi kumiiceelool di kutekiimi jákaati, manteer kubujiimi. ⁷ Áyiau nañuumulumi máamak, ban naboñumi kutiikaool man kubujumi kubujaak kukila ban di kureemenumi ésukey yáamakey yooliil jaj. ⁸ No’onu nammi kumiiceelool, ‘Fuyabaf fucookooricookoor fuban, bare kabemeenimi kuyajut ebil. ⁹ Iñeme jijaw bee di úwaalooraw wati uruŋaw wáamakaw wati ésukey jíbemul kan jiŋoolenumi jibem bee di fuyabaf.’ ¹⁰ Ñaa kumiiceelool kukila di kúpurutomi bee di uruŋaw man kuwonkulomi anoosani an kúkamboorumi, bukan kajake mba kajakut, kalimbisak tan fuyabaf fommi di kumeeŋumi tep bukanak kábemulimi. ¹¹ “Bareñaa nan áyiau anokenulomi di kalimbisak kukila bee ejukey kujaaburuŋak, nájukuromi ániine ákon akaanoutumi kaloaak káamakak kati fuyabaf. ¹² Naceeŋoomi, ‘Apaalom, au buu nunokenulo taate bakaanout kaloaak káamakak kati fuyab?’ Bare ániinaau natuntenumi sii. ¹³ Áyiau nammi kurambenaak kati fuyabaf koola, ‘Jísingool ban di jileebool téeŋey di érimey. Ban búlok di katooñoor ceb kommi.’ ¹⁴ Mati Atijamit nawonkenewonken kajuupoe, bare kupinaay kumukeni ceb.” ¹⁵ Fáculey jayiinkun Kufarisaak kuceenak di kujawumi man kumaloorumi man kuñesumi kúceeŋ di kuwok di manlinlo mampi kuŋoolenumi kusof Yensa. ¹⁶ Ban kuboñumi kuriibaiil kuceenak di kuriibaak kuceenak kati Herod bee di Yensa. Ñaa nan kúriiŋumi di koonoomi, “Aliikitenaau, wúli numammanj mati au malegenam nusankenemi, ban nuliikiteneliikiten wan Atijamit amaŋumi man bukanak kukaan malegenam. Mati au újawumeriit di kawoonoorak kati an di poop újikereriit fujuumaf fati an. ¹⁷ Régoli ñaa waa nusofumi? Mante sílingaas soololaal sisenolaasen buruŋ bati esen basaafab bee di jáyiaj jati Áyiau Áamakau ati Róoma, mba sisenut?” ¹⁸ Bare Yensa, namanjumi bújakaataab bati malinlaam mooliil, nammi, “Muyuul mamisam, wau joom di eñesey mampi jisofumi ínje ceb? ¹⁹ Jíyiisom égodaay yan jícaamumemi basaafab.” Di kúyiisool égodi edenaari yákon. ²⁰ Ban Yensa naceeŋiimi, “Ai buulool di karees kei koom to?” ²¹ Di kulaañenoomi, “Kati Áyiau Áamakau.” Yensa naaniimi, “Moo, kama ñaa, kalaañen poop bee di Atijamit wan akilumi.” ²² Nan kujammomi, di wáaloiimi. Di kukatoomi bálamuk kujawumi taac. ²³ Di funakaf fákonaf Kusadusi kuceen di kubilumi bee di Yensa, di kommi mati bajut káyitoulak di kacetumi. Di kuceeŋoomi kúceeŋ kákon, ²⁴ di kommi, “Aliikitenaau, aboñaau Muusa naane, ‘Ániine abaje atiaay, acetujaat akatubo aseekool ban abajut añiil, atiool aate kálaañenul aseekau man koote ebaj kuñiil bee di ájimmi.’ ²⁵ Bajeembaj kutiaay kooni futok di kugaba titoorolaal. Átiyaarau nayabumi aseek ban nacet, babajut añiil aseekool nalaañumi ayabo di atiool. ²⁶ Di moo mákonam mukammi di agabuntenau di áfeegintenau yok bee di atokenau di agabuntenau. ²⁷ Di múlamukaam, aseekau nacetumi. ²⁸ Nampi Atijamit ayitenulomi bukanak di ecetey, ai di kúniinaak futokey di kugabaak panakilool man akaan aseekool? Mati koo poopiil kuyabeenooyab.” ²⁹ Yensa nalaañeniimi, “Muyuul jilolo, mati jimanjut furimaf fati Atijamit, di poop kánkumak kati Atijamit. ³⁰ Mati nampi Atijamit ayitenulomi kacetumi, leekuyaboor. Bukoo pankoono nan simaleeka di bukinab bajakaab. ³¹ Bare iñeme, mati kapanak kati káyitoulak di kacetumi, mante muyuul jiliikenderut wan furimaf fati Atijamit fureguumi? Atijamit nammi, ³² ‘Ínje eenomi Atijamit an Iburehima, di Siyaaka, di Yankuba kumiiceelaetumi.’ Atijamit eenomi lee ati kacetumi, bare ati karoŋumi ceb.” ³³ Nan jameeŋey yati bukanak ejammomi, di wáaloiimi mati kaliikitenak koola. ³⁴ Bare nan Kufarisaak kujammi mati Yensa natontonk Kusadusiak ñátum di man alaañeniimi, koo di kujojoorumi tákon. ³⁵ Ákon di bukoo, amanja áamak ati sílingaas, nayinkool ñátum di kúceeŋ nawok di malinlo. ³⁶ Naceeŋoomi, “Aliikitenaau, élingaay yei efaŋumi man ebaj fúkaw di sílingaas?” ³⁷ Yensa nalaañenoomi, “‘Noote emaŋ Akiiyaau Atijamit ooli di ésigiri búrom, di yuuti búrom, di búyegeti búrom.’ ³⁸ Yo’oyu yoo eenomi étiyaarey ban yafaŋumi kákalaa di sílingaas búrom. ³⁹ Egabunteney yoo ekankaan nan ekila, ‘Noote emaŋ alaoori nan man umaŋumi fúkoi eeno.’ ⁴⁰ Sílingaas sati Muusa di síbukaas sati kuboñaak sijummi di fúlakenumaaf fati sílingaas usu sigabaas.” ⁴¹ Nan Kufarisa kuceen kujojoorumi tákon, Yensa naceeŋiimi kúceeŋ kákon, ⁴² “Waa jisofumi mati Apakenaau Áamakau? Búbajum bíine bati ai?” Di kulaañenoomi, “Añiilau ati Dauda.” ⁴³ Yensa naceeŋiimi, “Kama ñaa wau kaane nan Búyegetab Bátienaab bumeeŋumi Dauda, nawonkemi Apakenaau Áamakau Akiiyaool? Mati Dauda nammi, ⁴⁴ ‘Atijamit Akiiyaolaal narereg Akiiyaom, Lako di báridom, bee nampi ikammi kulatoori fútobojumaaf fati úkamuni’? ⁴⁵ Kaanjaat Dauda nawonkeoowonk Akiiyaau, kama ñaa buu naŋoolene akaan búbajumool bíine eeno?” ⁴⁶ Bajut ampi aŋoolen alaañenool furim, di poop kápurum di funak fukila, bajut ampi apeeto bee eceeŋool kúceeŋak di ewok di malinlo.

¹ Nan mo’omu múpurutomi Yensa nammi jameeŋey yati bukanak di kuriibaool, ² “Kuliikitenaak kati sílingaas di Kufarisaak kusankenesanken ñátum di fujuumaf fati Muusa. ³ Moo muyuul joote ekaan wampi kureguumi, bare takum jikaan nan man kukaanemi eeno. Mati kuliikiteneuuliikiten wampi jikammi bare koo di kúkoiil kúkaaneriit wo jáng. ⁴ Bukoo kurookenerooken búrooko bálebie bee di bukaaku, boo bútebab bátaañiaab bee eteb moo, bare bukoo di kúkoiil kúmaŋeriit karambeniil hani jayiinkun man kuteb bútebab bukila. ⁵ Kukaanekaan mukaanaiil búrom mambi bukanak kujukiil. Mati kujoonenejoonen muceesam mooliil maakumi furimaf fati Atijamit múkalaa ban balisab booliil bubaak di mo. ⁶ Kumaŋemaŋ mansi kulako fulakaaf fafaŋumi man fúlebienie di wáaning di kulakaak kafaŋumi man kujake di kukobak. ⁷ Kumaŋemaŋ mansi bukanak kusaafiil di kunoomenak, ban di kumaŋ mansi bukanak kuwonkiil kuliikitenaiil. ⁸ Bare hani ákon di muyuul aatut ewonki aliikitena mati muyuul aliikitena ákon ceb jibaje, mati muyuul búrom batiaay. ⁹ Ban hani ákon di muyuul jootut ewonk an ampauul baabe di dúniyaay, mati muyuul Ampa ákon ceb jibaje ammi di bukinab bajakaab. ¹⁰ Di poop hani ákon di muyuul aatut ewonki arunga. Mati muyuul arunga ákon ceb jibaje, Apakenaau Áamakau. ¹¹ Afaŋumi man ákalaae di muyuul, oo aate ekaan arokauul. ¹² Bare ampi atebenooromi Atijamit panawalenool tentaam, ampi awalenooromi Atijamit panatebenool fatiyaay. ¹³ Yensa narulenumi kasanken man aaniimi, “Búyiikab bulako di muyuul kuliikitenaak kati sílingaas di Kufarisa! Muyuul mamisam! Mati muyuul jiwambenumi fúlamutaf fati jáyiaj jati bukinab bajakaab fúculey yati bukanak. Di poop mati muyuul di kúkouul jilatumi kanokenak dó di jífirenumi kaliikumi bee kanokenak dó! ¹⁴ Búyiikab bulako di muyuul, kuliikitenaak kati sílingaas di Kufarisa bukaaku, muyuul mamisam! Mati muyuul jiguuñeguuñ waaf wati kuseek kati kújima, ban di jimaŋemaŋ bee éyiis ceb kalawemi baak. Moo kaane pánjiyabul kúnagak kafaŋumi man kúkalaae! ¹⁵ Búyiikab bulako di muyuul kuliikitenaak kati sílingaas di Kufarisa! Muyuul mamisam! Mati jijawoojawoor jítip fal bee fal di mofam búrom man jítiiw búyeget bati an man ajaw asof buruŋuul, ñaa nan asofubomi di jikaanool man abaj kútek di sambunas sáceteriitumi ñooni ñagaba manteer wuuj kooluul. ¹⁶ “Búyiikab bulako di muyuul! Mati muyuul jikankaan nan kúpuuma kaam di karuuoor! Muyuul joone, ‘Ampi abaatumi ñátum di fukobaf fáñiiaaf, kabaatak koola leekusofool. Bare an abaatumi ñátum di wambaraw wajoonenimi ñátum di sánaay yándomi dóo di fukobaf fáñiiaaf, kabaatak koola pankusofool.’ ¹⁷ Muyuul sígot sájukeriitumi! Wei ufaŋumi man ubaje fúkaw, mante sánaay mba fukobaf fáñiiaaf fati Akiiyaau fakammi man sánaay éliroor? ¹⁸ Muyuul jommi, ‘Ampi abaatumi ñátum di fúsimenaf, kabaatak koola leekusofool. Bare ampi abaatumi ñátum di kawulak kammi to di fúsimenaf, kabaatak koola pankusofool.’ ¹⁹ Muyuul kaanoñaa nan bukan kápuume! Wei ufaŋumi man ubaje fúkaw, mante kawulak di fúsimenaf, mba fúsimenaf fakammi man kawulak kúliroor? ²⁰ Moo kaane ampi abaatumi ñátum di fúsimenaf, oo nababaat ñátum di fo di poop ñátum di kawulak kanoosani kasenimi to bee di Atijamit. ²¹ Ban ampi abaatumi ñátum di fukobaf fáñiiaaf, oo poop nababaat ñátum di fo di poop ñátum di Atijamit ácinudomi. ²² Ban ampi abaatumi ñátum di bukinab bajakaab, oo nababaat ñátum di ejunkutey yati Atijamit di poop ñátum di Atijamit alakomi di yo. ²³ “Búyiikab bulako di muyuul kuliikitenaak kati sílingaas di Kufarisa! Muyuul mamisam! Mati jípurenepuren jakaay yati naana, yati diil di yati kumin yan jitujumi. Bare muyuul jimaŋut jisof kaliikitenak kafaŋumi man kubaje fúkaw di sílingaas búrom, kaanomi nan majoonam, káboteniak, di poop kafiumak, ure jooteenumi ekaan bamoosut waawu. ²⁴ Muyuul jikankaan nan kápuume kaam di karuuoor! Muyuul éjiin ébira yalomi di muraanauul bare di jimer eñonkomma! ²⁵ “Búyiikab bulako di muyuul kuliikitenaak kati sílingaas di Kufarisa! Muyuul mamisam! Mati jiposepos di jitilul téeŋeraay yati éraanumaay di ebooley ériumaay, bare di jimeeŋenusomi di muria di muraana man jibajumi kápurumul di kamingenak di máfeketam nan man eenomi di úyegetuul. ²⁶ Muyuul Kufarisa kápuumiñaa! Jitooŋ jipos di jitilul síndeneey yati éraanumaay di ebooley ériumaay, kammojaat téeŋeraay yooliyo poop panetiluli. ²⁷ “Búyiikab bulako di muyuul kuliikitenaak kati sílingaas di Kufarisa! Muyuul mamisam! Mati muyuul joonojoono nan kuyaak kanaanenimi lasa tíen lec, téeŋeraay yooliko ejoŋoojoŋoor máamak, bare síndeneey ememmeeŋ di wool wati kacete di wanoosani wasikoe dóo wommi. ²⁸ Moo mákonam muyuul joonojoono nan bukan kajoone di fácul bukaaku, bare síndeneey yooluul jimemmeeŋ di mamisam di májakaataam. ²⁹ “Búyiikab bulako di muyuul kuliikitenaak kati sílingaas di Kufarisa! Muyuul mamisam! Mati jiteepeteep kuyaakak kajakaak kati kuboñaak di kajoonumi ban di jikarenukomi máamak. ³⁰ Ban di joone, ‘Kaaneenjaat wúli numaateemmaat no’ona di nanan nati kúfannaaniŋoli, wúli letunaamooreen di ebujey kuboñaak.’ ³¹ Bare nan man kasankenak kooluul ko’oku kúyiisenumi eeno, mati muyuul eenomi úwoloorumaw wati kabujeenumi kuboñaak. ³² Ñaa jirulen jifabel wan kufannaaniŋuul kutooŋeenumi nan piyaay. ³³ Muyuul siyela! Muyuul ulun! Buu joote epak di sambunas sáceteriitumi? ³⁴ Mati mo’omu jijanten jak, malegen paniboñuul kuboña, di bukan kalinloe, di kuliikitenaak kati buruŋab bati Atijamit. Panjibuj kuceen, panjifaaŋen bukaaku di ébaarey yati búpinab, ban panjitek bukaaku jákaati di kukobak kooluul ban di jicesooriil ésuk bee di ésuk. ³⁵ Moo kaane kútekak kati ebujey yati bukanak kakaanutumi waaf wajakut pánkoomi di muyuul, káŋarum no’ona man táatumulomi di ebujey yati Abel bee di ebujey yati Jakaria, añiilau ati Barakia an muyuul jibujumi too di titoorey yati fukobaf fáñiiaaf fati Akiiyaau di fúsimenaf. ³⁶ Ínje eem di ereguul malegenam! Kútekak kati mukaanaam umu búrom pánkoomi di bukanak kati jaat. ³⁷ “Wáay ínje! Yerusalem, Yerusalem! Yabujemi kuboñaak, yabujemi aleebumi sikooba kan Atijamit áboñeulimi! Ñoomasoon nimaŋeene kajojen tákon bukanak kooliyo di ínje nan man eyilool éfimenemi muciiwuyo eeno, bare jímaŋeriit. ³⁸ Atijamit akaan eluupuul elako tíikaar. ³⁹ Ínje eem di ereguul, leejilaañ jijukom, bee nampi jommi, ‘Kásuumaayak kati Atijamit kooku di ampi ajawulomi, oo eenomi ajawulomi di kareesak kati Akiiyaau.’”

¹ Nan Yensa ápurumi di fukobaf fáamakaf ban nalakomi ejaay, kuriiba kuceen di kúlofuloomi, man kuñuuroomi man kúyiisool fukobaf fáamakaf. ² Bare nalaañeniimi man ammi, “Uru ran jijukumiñaa, lee roo? Ínje eem di ereguul malegenam, pambaj hani fukooba fákon leefulako to faate karembenoor di fupaal fo.” ³ Di múlamukaam, nan Yensa alakomi di Furembooraf fati Uwoliiw, kuboñaool di kubilumi bee di oo koo sicebiil, di kuceeŋoomi, “Régoli, noonei uru búrom eete kabajo, ban fúmanjum fei noote ejuk mati élaañuley yooli di ebaney yati dúniyaay?” ⁴ Yensa nalaañeniimi, “Jíkaanum máamak takum jimaŋ man an abuntuul. ⁵ Mati bukan kajuupoe pánkujawumul di kareesom, di aaney, ‘Ínje eenomi Apakenaau Áamakau, ínje eenomi Apakenaau Áamakau,’ ban pankubunt bukan kajuupoe man kújim. ⁶ Panjijam mati kutiik di kákuumoorak kati kutiik bare takum jíkoli. Mati waafaw uwe woote emond ubajo, bare ebaney yati dúniyaay ériiŋoorut. ⁷ Mof pammutiiken mupaalumo mof, ban jáyi panjitiiken jipaalujo jáyi, ban pambaj bacaar báamak di káliliŋenoor kati yentaam káamak banoosani: ⁸ Bare mo’omu búrom mukankaan nan jariey yatooŋemi bala’a aseek aroŋ añiil. ⁹ “Mo’omu mubajojaat panjisofi, panjiteki ban di panjibuji. Bukanak kati dúniyaay búrom pankulatuul mati muyuul kuriibaom. ¹⁰ Kuriibaom kajuupoe pankulaañ bálamuk mati kafiumak kooliil ban pánkupuroor man kusenoor di poop pankulatoor. ¹¹ Ban kuboña kubunta kajuupoe pankuyito man kubunt bukan kajuupoe man kújim. ¹² Mati bújakaataab pambubeneno, kamaŋoorak kati bukan kajuupoe pánkulaamo. ¹³ Bare ampi amuutenumi bee mo di fúbanumaf, oo panabaj epak. ¹⁴ Bukanak kootumi káriiŋen furimaf fajakaaf ufe fati jáyiaj jati Atijamit banoosani di dúniyaay búrom nan káyiisen bee di kati mofam búrom, ban ñaa ebaney yati dúniyaay páneriiŋ. ¹⁵ “Panjijuk ‘Waafaw wajiteniaaw’ wan aboñaau Daniel asankeneenumi no’ona! Woo panujuumeni di fulakaaf fáñiiaaf (jikat man kuliina mbi kúlaul). ¹⁶ Ñaa kammi di kapanak kati Yúdea koote etey bee di kúlankiinak. ¹⁷ An ammi di kasondak kati eluupey, takum anoken eluupool bee eŋar wambarool. ¹⁸ An ammi di kalaakool takum álaañul man aŋar kaloaool káamakak. ¹⁹ Di kunakak ko’oku, búyiikab bulako di kuseekak kaakumi úrookaaw di kuseekak kammi di karaafenak! ²⁰ Jilaw Atijamit mambi funakaf fati etey fúbajoaati titoorey yati fujamaraay mba di funakaf fati kálebienak. ²¹ Mati búyiik báamak baatumi kabajoak butamburerut bubajo baanomi nan mo’omu kabiñoo di fúcitumaf fati dúniyaay bee mo iñeme, ban bootut kabajorer jáng. ²² Atijamit átemienutujaat kunakak kati búyiikab, hani an letaŋoolen aroŋ. Bare mati bukanak kamukenimi koola, kunak kukila pánkutemi. ²³ Ampi areguumi mo’omu, ‘Jijiker, Apakenaau Áamakau oome!’ mba ‘Ooma!’ takum jifium. ²⁴ Mati kupakena káamak kubunta di kuboña kubunta pánkuyitoul ban di kúyiisen kúmanjum di wajamurerutimi man kubunt kuŋoolenjaat hani kan Atijamit amukenumi. ²⁵ Jíyenten, nireguureg no’ona. ²⁶ Ñaa koonuujaat, ‘Jijiker, oo ooma di baŋaanab,’ takum jípur bee bo. Koonuujaat, ‘Jijiker, oo ooma dáara di kumoorak,’ takum jíyineniil. ²⁷ Mati élaañuley yati Añiilau ati anau, yoo panekaan nan kaliboorak kápurumeuumi ban búrabumemi ban di kufijijen bee ban bújonumemi nanoosani. ²⁸ Nan man sígutum siraakemi eeno, moo múyiisenyiisen mati biiŋ boom bo. ²⁹ “Nampi kunakak uku kati búyiikab kubanumi, bala’ab pámburimen túk, ban jileeŋaj leejiwuŋen, bootab pámbuloul di kátula, ban wánkumaw wammi di fatiya pánuliliŋeni. ³⁰ Ñaa fúmanjumaf fati Añiilau ati anau panfuraj di fatiya, ban bukan kati kasankenookasanken búrom di dúniyaay pánkuciiŋit. Di élaañuley yati Añiilau ati anau di kurola kati fatiya, bukanak pankujuk kánkumak koola káamakak di mawuŋam máamakam mabajumi di Atijamit di móro. ³¹ Nampi kábiil káamak kulitenimi, Añiilau ati anau panaboñ simaleekaas soola bee di ufeefaw ubakiiraw wati dúniyaay, man sijojen bukanak kan Atijamit amukenumi kápurumul banoosani. ³² “Jíliikenum búpunduunab. Nampi bulakomi ereebey ceb muyuul di jimanj mati súm fujamaf fulofulolof. ³³ Moo poop, nampi jijukumi uru búrom, di jimanj mati élaañuley yoola elofulolof ñaj. ³⁴ Ínje eem di ereguul malegenam, mati bukanak kati iñeme leekucet uru búrom babajout. ³⁵ Dúniyaay di bukinab bajakaab pánsijim, bare kurimom léekujimurer. ³⁶ “Bare an amanjut mati funak fukila di nanan nikila. Hani simaleeka mba Añiilau amanjut, bare Ampaau ceb. ³⁷ Nampi élaañuley yati Añiilau ati anau panokoor nan wabajoeenumi di kunakak kati Nuha. ³⁸ Mati no’ona bala’a mumelam máamakam mubilumi, bukanak kulakoeenlako furi di baraan, di kayaboor, bee nan funakaf fukila fan Nuha ájupomi di busaanaab báamakab. ³⁹ Bukanak kumanjut waatumi kabajo bee mo nan mumelam máamakam mubilumi muyoomeniimi búrom. Mo’omu mootumi ekaaney nampi Añiilau ati anau alaañulomi. ⁴⁰ Kúniine kugaba pankulako burok di kalaak, ákon panaŋari man aamu akati to. ⁴¹ Kuseek kugaba pankulako etamp tákon, ákon panaŋari man aamu akati to. ⁴² Moo kaane, jíkaanum mati jimanjut funak fei Akiiyauul aatumi bee ebiley. ⁴³ Bare jimanj mo’ome, ati eluupey amanjeenujaat nei ákuuau aateenumi ebiley di fukaf, moo pánakaanumeen ban letakatenool man afum eluupool. ⁴⁴ Muyuul joote kajonjoor nanoosani. Mati Añiilau ati anau pánalaañul nan jileemi di kawoonoor mati ebiley yoola. ⁴⁵ “Kama ai eenomi amiiceelau afiumaay ban nalinlo? Lee oo an arungaool akatumi búrookaab bati eseney furiaf bee kumiiceelak bukaaku nan ceeŋumi? ⁴⁶ Amiiceelau akila jakoojak nampi arungaool alaañulomi bee síndo’ool pánatookul nakaan burokool. ⁴⁷ Ínje eem di ereguul, arungaau panakaten amiiceelau akila man ateb búrokaab bati fubajool búrom. ⁴⁸ Bare kaanjaat amiiceelau akila ájakaatimi naanooromi, ‘Arungaom létalaañaaliul,’ ⁴⁹ ban nataatumi etekey kupaalool kumiiceel bukaaku, ban nalako furi di eraan, nákali di kupaalool. ⁵⁰ Arungaau ati amiiceelau akila pánalaañul funak fákon di nanan nan amiiceelau o’omu asofutumi mati élaañuley yoola. ⁵¹ Arungaool panatekool jákaati ban nanaamoorool di bukanak kati mamisam, ban káciiŋit di katooñoor kommi.

¹ “Jáyiaj jati bukinab bajakaab joonojoono nan mo’omu. Di bajumi kujaŋa kooni uñen kaŋarumi síwuŋenumaiil ban di kúpurumi bee kayaño ati fuyabaf. ² Kujaŋa kooni futok di bukoo kulinlout, ban futokey yaayu kalinloe. ³ Mati nan kalinloutak kuŋarumi síwuŋenumaiil, kújeetumut karasiin yiceen di yóro, ⁴ bare kalinlaak di kuŋarumi síwuŋenumaiil di karasiin yiceen di yóro. ⁵ Ati fuyabaf áriiŋaaliulout, di wuujuto kaaniil búromiil kaŋot di kúmoorimi. ⁶ Bareñaa nan ríiŋumi di titoorey yati fukaf di kujammi kacibuloorak, ‘Ati fuyabaf oomu nábileul! Jípurul jijaw bee kañayo’oolak.’ ⁷ Ñaa kujaŋaak kukila búromiil di kuyitomi man kújeekenumi síwuŋenumaiil. ⁸ Ban kalinloutak di kommi kalinloaak, ‘Jíwunoli karasiiney yooluul, mati síwuŋenumaoli karasiin ebamban.’ ⁹ Bare kalinlaak di kulaañeniimi, ‘Ukammojaat, karasiiney leeyaj bee di wúli ban poop leeyaj bee di muyuul. Jijaw bee kanoomeneyomi man jínoomul bee di kúkouul moo faŋ man jake.’ ¹⁰ Kalinloutak koo di kúpurulomi kujaw bee énoomuley karasiin ceb, ati fuyabaf náriiŋuumi. Kalinlaak kajonjoorumi di kunokenoorumi di ati fuyabaf síñakon bee di fuyabaf kuban, kábabumaak di kuwambenimi. ¹¹ Bálamuk jayiinkun kalinloutak di kúriiŋuumi poop, di kucibulomi, “Arungaau, arungaau, wámbuloli kábabumaak.” ¹² Bare nalaañeniimi, ‘Ínje eem di ereguul malegenam, imanjutuul.’ ¹³ Moo kaane, jíkaanum mati jimanjut funakaf mba nanan nati élaañuley yúmboom. ¹⁴ “Jáyiaj jati bukinab bajakaab joonojoono nan mo’omu. Di bajumi ániine aate ejaw kajaaburuŋ, náwonkuumi kumiiceelool man akatenumi búrookaab bati fubajool. ¹⁵ Nasenumi anoosani wampi aŋoolenumi. Ákon nasenoomi sígodi sitalant sooni futok, aamu sigaba, áfeegintenau yákon riiboor. Ban najawumi kajaaburuŋ. ¹⁶ Ákon ayabeenumi sígodaas sitalantas sooni futokey najawumi galab arokensomi. Ban nabajumi búrembenab bati sitalantas sooni futok. ¹⁷ Moo mákonam aamu ayabeenumi sígodaas sitalantas sooni sigaba narokenusomi poop nabajumi búrembenab bati sigaba poop. ¹⁸ Aamu ayabeenumi égodaay etalantey najawumi tiawokumi busun man ayof égodaay yati arungaool. ¹⁹ Nan piyomi arungaau ati kumiiceelak kukila nalaañulomi di kajaaburuŋ ban namaŋ bee emanj man kurokenumi sígodaas soola eeno. ²⁰ Ayabeenumi sitalantas futokey nájeetumuumi sitalantas sooni futok sati búrembenab, di aaney, ‘Arungaom, au sitalantas sooni futokey nusene ínje. Jiker, nibabaj búrembenab bati sooni futok.’ ²¹ Arungaool naanoomi, ‘Nukankaan jak, au amiiceel alegen ban afiumaay. Mati núrindiiŋ kafium di waaf wasiinkun, panikaten búrookaab bati waaf wáamak. Nókenul man ubaj kásuumaak kati arungai.’ ²² Ban aamu abajeenumi sitalantas sigabaas poop nabilumi, di aaney, ‘Arungaom, au sitalantas sigaba nusene ínje. Jiker, ínje nibabaj búrembenab bati sitalantas sigaba poop.’ ²³ Arungaool naanoomi, ‘Nukankaan jak, au amiiceel alegenoe ban afiumaay. Mati núrindiiŋ kafium di wasiinkun, panikateni búrookaab bati waaf wáamak. Nókenul man ubaj kásuumaak kati arungai.’ ²⁴ Ayabeenumi etalantey yákoney poop nabilumi, di aaney, ‘Arungaom, ínje nimammanj mati au an átaañie, nukankaan nan an ajalemi wan alukutumi, ban najojenemi ban ayiisikenutumi bálut. ²⁵ Ñaa ínje níkolieenkoli, nijawumi iwokumi busunab man iyofuyomi. Jiker, yo’oye yan usenammi.’ ²⁶ Bare arungaool nalaañenoomi, ‘Au amiiceel ájakaatie ban nálaamoe! Au numanjeemmanj mati ínje nikankaan nan an ajalemi muri man alukutumi, ban najojenejojenumo ayiisikenutumi bálut? ²⁷ Au ooteene kamaageneen etalantey yúmboom kamaagemi man kurok. Kaaneemmojaat, nan ilaañulomi paniyabeneene búremben di yo. ²⁸ Ñaa jíbotul etalantey yákoney di oo, man jisen abajumi sooni uñeney. ²⁹ Mati ampi abajumi Atijamit panabenenool, bare ampi abajutumi, hani jasiinkuney di wan asofumi woo naake, Atijamit pánabotuuwo di kañenool. ³⁰ Ban nabetenumi amiiceelau umu alegenoutau téeŋey di érimey, ban káciiŋit di katooñoor kommi.’ ³¹ “Nampi Añiilau ati anau alaañulomi di mákalaam moola nan áyi di simaleekaool búrom, panalako di ejunkutey yálirooraay yati jáyiaj joola.” ³² Bukanak búrom kati dúniyaay pankujojenoor tákon di bújonlenool. Ban pánapajul bukanak bukaaku di bukaaku, nan man amataau ápajulemi sisahaas di sijaameenas eeno. ³³ Pananen sisahaas di báridool, bare sijaameenas di bamayool. ³⁴ Ñaa áyiau panaan kalakomi di báridool, ‘Wóoy muyuul kan Ampaom Atijamit asenumi kásuumaayak. Jibil man jooken jáyiaj jajonjoorimi mati muyuul káŋarum no’ona di butuukab bati dúniyaay. ³⁵ Nan icaaretumi di jisenammi wampi iri, nan baraanab busofammi di jisenammi wampi iraan, nan ikammi ajaaburuŋ di jiwalenammi jak, ³⁶ nan mutugenam musofammi di jisenammi wampi ikaano, nan íju’utumi di jibilumi man jijukammi, nan ilakomi dán bukanak kukuleimi di jibilumi jijukammi.’ ³⁷ Ñaa kajoonaak pankulaañenool, ‘Akiiyaau, noonei nujuki man ucaarete ban nuseni wampi uri, mba noonei nujuki baraan man busofi ban nuseni wampi uraan? ³⁸ Noonei nujuki man ukaane ajaaburuŋ man uwaleni jak, mba noonei nujuki mutugenam man musofi ban nuseni wampi ukaano? ³⁹ Noonei nujuki man úsumute mba dán bukanak kukuleimi ban nubil ujuki?’ ⁴⁰ Áyiau panalaañeniil, ‘Ínje eem di ereguul malegenam, nanoosani nan jikammomi an ákon di kuriibaom kasofutimi di waaf, moo ínje jikammi!’ ⁴¹ Áyiau panaan kalakomi di bamayool, ‘Jítoro di ínje! Atijamit abet búyiik di muyuul. Jijaw di sambunas sáceteriitumi sajoonenimi mati Seetaanaay di simaleekaas sooliyo. ⁴² Mati nan icaaretumi jisenutom wampi iri, nan baraanab busofammi jisenutom wampi iraan, ⁴³ nan ikammi ajaaburuŋ jiwalenutom, nan mutugenam musofammi jisenutom wampi ikaano, nan íju’utumi jisontenutom, nan kukulammi jibilut jijukom.’ ⁴⁴ Koo pankulaañen poop, ‘Akiiyaau, noonei nujuki man ucaarete, mba baraan di busofi, mba nukaan ajaaburuŋ, mba mutugen di musofi, mba núsumut, mba di kukuli dán bukanak kukuleimi, ban wúli umaŋut urambeni room?’ ⁴⁵ Áyiau panalaañeniil, ‘Ínje eem di ereguul malegenam, nanoosani nan jikaanutumi an ákon di kuriibaom kasofutimi di waaf, moo ínje jikaanutumi.’ ⁴⁶ Bukanak buke pankucesoori bee ban kútekak kúbaneriitumi, bare kajoonaak pankuyab eroŋey yati bándoorey.”

¹ Nan Yensa abaneenumi kaliikitenak koola, nammi kuriibaool, ² “Nan man jimanjumi eeno mati kunak kugaba fácul káaningak kati Ewuujey yati Njalayiri pánkuriiŋul, ban Añiilau ati anau pankusofool kusen kulatoorool man kufaaŋenool di ébaarey yati búpinab.” ³ Nanan nákonan kúsimenaak kunifaanak kati Atijamit di Kúyahuud kunifaan kuceen di kujojumi tákon di síndeey yati ásimenaau áamakau ati Atijamit, an kuwonkemi Kayafas. ⁴ Di kuñesumi buruŋ mampi kusofumi Yensa ñátum kutunt man kubujool. ⁵ Bare di kommi, “Takum ukaanaal mo di nanan nati káaningak uke, kaanutumojaat pankuyiten káguuloor.” ⁶ Yensa nalakoeenumi di ésukey yati Betani di síndeey yati Simon, ániine an kafaañak kusofeenumi. ⁷ Nan kulakomi káliimenak, aseek aceen nanokenulomi di jiraafa jati alabasuta jabajumi mumelam maputemi súum jan butumujo burioe máamak, náyuenumomi di fúkaaf fati Yensa. ⁸ Nan kuriibaool kujukumomi, di bóli’iimi máamak, di kommi, “Jijiker, man akajenumiñaa? ⁹ Mati mumelam ume mooteene kanoomeneeni butum báamak, ban sígodi sikila pansiseneeni kabajutumi” ¹⁰ Bare Yensa namanjumi wan kusankenumi nalaañeniimi, “Waa kaane di joom di kagaalen aseekau? Nakankaan mukaana majake di ínje. ¹¹ Muyuul panjibaj kabajutumi nanoosani, bare leejibajom nanoosani. ¹² Man áyueññaa mumelam maputemi súum di ínje moo bee kajonjoorom kafokak kúmboom. ¹³ Iñeme ínje eem di ereguul malegenam, banoosani bampi bukanak kúriiŋenumi furimaf fajakaaf ufe fati Atijamit bee di kati dúniyaay búrom, pankuregen wan aseekau umu akammi man bukanak kuwoolo mati oo.” ¹⁴ Yúdas Isikariot, ákon di kúriiŋenaak uñeney di kugabaak kati Yensa, najawumi bee di kúsimenaak kunifaanak kati Atijamit. ¹⁵ Man ammi, “Irambenuujaat man jisof Yensa, waa joote esenom?” Di kuliikumi sígodifori sooni kabanan di uñen ban di kucaamoomi so. ¹⁶ Ban káŋarum to Yúdas nalakomi eñes buruŋ bampi ápurumi akaan kusof Yensa. ¹⁷ Di funakaf fútiyaaraf fati karuukenak kati káaningak kati Mbúur Yabajutumi Múliitenuma, kuriibaak kati Yensa di kubilumi bee di oo, di aaney, “Boobei numaŋumi man ujaw ucookoori furiaf fati káaningak kati Ewuujey yati Njalayiri?” ¹⁸ Nalaañeniimi, “Jijaw bee di ésukey yáamakey tijoon an aceen, ‘Aliikitenaau naane, nanan noola nírindiiŋ. Oo di kuriibaool pankuruuken káaningak kati Ewuujey yati Njalayiri di eluupi.’” ¹⁹ Ñaa kuriibaool di kukammi nan man Yensa aregiimi eeno, man kucookoorumi furiaf fati káaningak kati Ewuujey yati Njalayiri. ²⁰ Nan ríiŋumi káliimaraay, Yensa di kúriiŋenaool uñeney di kugabaak di kulakomi tákon furiaf. ²¹ Nan kulakomi furiaf, naaniimi, “Ínje eem di ereguul malegenam, ákon di muyuul pánapur di ínje.” ²² Di táañi’iimi máamak, di kutaatumi eceeŋooley ákon-akon, “Arungaau, mante ínje room?” ²³ Nalaañenumi, “Ákon di muyuul an uriooremi di ínje di ebooley yákoney, oo aatumi bee épurey di ínje. ²⁴ Añiilau ati anau, panalet nan man ciikimi moola eeno. Bare búyiikab bulako di aatumi bee ekaaney man kusofom. Pánkoyumeen an akila awoleenutijaat!” ²⁵ Yúdas, aatumi épurey di Yensa fáculey, poop naceeŋumi, “Aliikitenaau, mante ínje room?” Yensa naanoomi, “Au urege mo.” ²⁶ Nan kulakomi furiaf káliimenak, Yensa naŋarumi fúmbuur, nasalumi aban, namiinufomi asen kuriibaak, di aaney, “Jiyab jiri. Ure eniilom.” ²⁷ Naŋarumi éraanuma, nasalumi aban naseniimi, di aaney, “Jiyab jiraan, búromuul. ²⁸ Ure fúsimom, ñátum di fo Atijamit nakaan kasofoorak koola di muyuul. Pánfuyui, man bukan kajuupoe majakutiil mubonketi. ²⁹ Ínje eem di ereguul, ínje letilaañ iraander wayin bee nampi funakaf fukila fúriiŋumi fampi ínje di muyuul ootaami eraan wayin yunkul di jáyiaj jati Ampaom Atijamit.” ³⁰ Yensa di kuriibaool di kúcimmi kácim kati esaley yati Atijamit, ban di kúpurutomi kujaw bee Furembooraf fati Uwoliiw. ³¹ Yensa naaniimi, “Di fukaf fo’ofu fati jaat, muyuul búrom panjilaañ bálamuk mati ínje. Mati ciikiciik mati, ‘Panibuj amataau, ban kayooŋak kati sisahaas pankuyiisoori nañ.’ ³² Bare nampi Atijamit áyitenulammi bee eroŋey, paniyabuul fácul bee Galili.” ³³ Peter naregoomi, “Handeneen bukoo búrom pankulaañ bálamuk mati au, ínje letilaañ bálamuk jáng.” ³⁴ Yensa nalaañenoomi, “Ínje eem di ereguul malegenam. Fukaf fo’ofu fati jaat, bala’a kéenak kulit, panuñoosom ñooni ñáfeegiir mati umanjutom.” ³⁵ Peter naanoomi, “Handeneen au oote ecet di ínje, letiñoosi.” Kúriiŋenaool karinomi moo mákonam kuregoomi eeno. ³⁶ Yensa di kuriibaool di kujawoorumi bee tanat tati Gesemani, nammi kuriibaool, “Jilako taate, man ínje ijaw bee uba man ilaw bo.” ³⁷ Naŋarumi Peter di kuñiilak kugabaak kati Jebede man kuriiboorumi, no’onu di tooŋoomi káboteni man táañioomi máamak. ³⁸ Naaniimi, “Yuutom egagaal máamak, jeheemeen bee ecet. Jilako taate, man jikooñaam.” ³⁹ Napummi tet ceb nalomi kúfima tentaam ban nalawumi, “Ampaom, kaanjaat paŋŋoolen kaan, ure’eten éraanumaay uye yati búyiikab di ínje. Hani moo takum wan imaŋumi mbi ukaan, bare wan umaŋumi mbi ukaan.” ⁴⁰ Nalaañulomi bee di kuriibaool, tiatookiimi kámooraak yím. Nammi Peter, “Kama, jiŋoolenut jíkaanum di ínje wáriiŋe erig yákon room? ⁴¹ Jíyilo man jilaw Atijamit takum Seetaanaay eŋoolen étiiwuul. Mati búyegetab malegen bubebeb, bare eniiley élaamolaamo.” ⁴² Nalaañumi ápur kagabuntenak man alawumi, “Ampaom, kaanjaat leeŋoolen kaan man íraanaati éraanumaay uye yati búyiikab di ínje, wan umaŋumi mbi ukaan.” ⁴³ Nalaañulomi inki nátookuliimi man kúmoorie, mati kúcilak kooliil kúlebilebi. ⁴⁴ Ñaa nakatiimi bálamuk, nalaañumi káfeegintenak man alawumi kúlawak kákonak. ⁴⁵ Nalaañumi bee di kuriibaool man aaniimi, “Muyuul, hani bee iñeme jooju kámoori mba kayoolo? Jijiker, nanan nírindiiŋ. Añiilau ati anau pánkupur di oo ban di kukaan man kusofom kusen di kañenak kati kukaana majakut. ⁴⁶ Jiyito, man uja’aal. Jijiker, aatumi épurey di ínje akaan man kusofom náriiŋuloriiŋ.” ⁴⁷ Nan Yensa aamimi kasankenak, Yúdas, ákon di kúriiŋenaool uñeney di kugabaak, náriiŋulotomi di jameeŋ yáamak yaakenulo muliba mabaake di simooŋ. Bukoo kúsimenaak kunifaanak kati Atijamit di Kúyahuudak kunifaanak kuceen kuboñumi man kusof Yensa. ⁴⁸ Iñeme Yensa ápuraool Yúdas naregeeniireg mati fúmanjum, di aaney, “Ampi icuufumi di jimanj oo, jisofool.” ⁴⁹ Ñaa Yúdas najoonenumi taac bee di Yensa, nammi, “Aliikitenaau, isaafi kásuumaay!” aban nacuufoomi. ⁵⁰ Yensa nammi, “Apaalom, waa nubile taate?” di kubilumi kutookoomi ban di kúbiipooroomi bíp man kusofoomi. ⁵¹ Ákon di kalakomi di Yensa náfoonulumi jilibaaj jabaakaaj joola man acanumi kawosak kati ákon di kumiiceelak kati ásimenaau áamakau ati Atijamit. ⁵² Yensa naanoomi, “Laañen jilibaaj jabaakaaj jooli di kafoonak. Mati anoosani áfoonulumi jiliba bee mati futiik, namanj mati pánacetum di jiliba. ⁵³ Mante au nusosof mati letiŋoolen ilaw Ampaom, yaŋ man áboñul taate uyooŋ wawuuje uñen di ugaba wati simaleeka sitiika? ⁵⁴ Bare kammojaat, buu pan furimaf fati Atijamit fúliroor, fasankenumi mati mo’omu moote kabajo?” ⁵⁵ Nanan nikila Yensa nammi jameeŋey, “Mante ínje ákuu, an jibile bee esofomey di muliba mabaake di simooŋ? Balayoobalay, nilakoeenlako kaliikiten muyuul dóo di fukobaf fáamakaf, ban jisofutom noo. ⁵⁶ Bare mo’omu búrom mukankaan mambi wan kuboñaak kuciikumi di furimaf fati Atijamit úliroor.” No’onu kuriibaool búrom di kúpurumi di oo man kuteyumi kufasoor. ⁵⁷ Bukanak kasofeenumi Yensa di kújeetumoomi bee di síndeey yati ásimenaau áamakau ati Atijamit, an koonemi Kayafas, ban kuliikitenaak kati sílingaas di kunifaanak kati bukanak kujojumi. ⁵⁸ Bare Peter nariiboomi bálamuk lói bo biyok alofen titoorey yati fankaf fati síndeey yati ásimenaau áamakau ati Atijamit. Nájawudomi alako tákon di kupooyaak bee ejuk waatumi bee kabajoak. ⁵⁹ Kúsimenaak kunifaanak kati Atijamit di kugamenaak kati fugamenaf fáamakaf búrom di kujojumi tákon kuñesumi kalepoor mati Yensa, mambi kubaj buruŋ bati ebujool. ⁶⁰ Handeneen kúyiisena kubunta kajuupoe man kubilumi kúyiisen kurim kati kalepoor mati oo, bare kuŋoolenut kuñes an nan man kumaŋumi eeno. Di múlamukaam, kúniine kugaba kamaate kápurulo kujuum fáculiil ⁶¹ man koone, “Ániinaau o’omu nammi, panaŋoolen akajen fukobaf fáñiiaaf fati Akiiyaau ban nalaañ ateepufo aban di kunak kúfeegiir.” ⁶² Ñaa ásimenaau áamakau ati Atijamit nayitomi ajuum júd man ammi, “Mante ubajut kalaañen room? Wo’owu waa kúniinaak buke kommi di kasankenak kati kataaken mati au?” ⁶³ Bare Yensa aregut hani furim. Ásimenaau áamakau ati Atijamit naanoomi, “Ínje ibaateni di kareesak kati Atijamit aroŋaau, régoli kaanjaat au eenomi Apakenaau Áamakau, Añiilau ati Atijamit.” ⁶⁴ Yensa nalaañenoomi, “Muyuul jirege mo. Bare ínje eem di ereguul, fáculey panjijuk Añiilau ati anau balakoe di kañenak káridak kati Atijamit ati Kánkum, man aam di káwaloul di kurolaak kati fatiya!” ⁶⁵ Ásimenaau áamakau ati Atijamit nacacumi uloaool wáamakaw aban nammi, “Oo asankenumiñaa ñíi! Wau kaane man uñesaal kúyiisena kuceen! Wulaal di kuko’olaal nujamaajam kasankenak koola ñíi! ⁶⁶ Waa jiwoonoorumi kama?” Di kucibulomi, “Oo aate ebuji.” ⁶⁷ Di kulacenumi di buulool ban di kutekumi, bukaaku di kutancool, ⁶⁸ man kooneñaa, “Au aboñaau, Apakenaau Áamakau! Régoli ai ateki?” ⁶⁹ Nan Peter alakomi téeŋeraay di titoorey yati fankaf fati síndeey yati ásimenaau áamakau ati Atijamit. Amiiceel ajaŋa aceen ati ásimenaau áamakau ati Atijamit, nabilumi bee di oo man aanoomi, “Au poop oomueen di Yensa ati Galili.” ⁷⁰ Bare Peter nañoosumomi di fáculiil búrom, “Ínje imanjut wan usankeneñaa di wo.” ⁷¹ Di múlamukaam, nápurubomi bee too di fúlamutaf, ajaŋa aceen ajukoomi, nammi bukaaku kammi bajuumerab, “Ániinaau o’omu oomueen di Yensa ati Nasaret.” ⁷² Peter nalaañumi añoos aban nabaat, “Ínje imanjut ániinaau umu.” ⁷³ Nan piyout mo’omu bukaaku kammi bajuumerab kulofumi Peter di koonoomi, “Di malegenam, au poop ákon di bukoo, mati hani basankenerab booli burereg mo.” ⁷⁴ Bare Peter nabaatumi kabaat, “Ínje imanjut ániinaau umu.” Mo’omu nasankenumi aban ceb, kéen di kulitumi. ⁷⁵ Peter nawoolomi wan Yensa aregeenoomi: “Bala’a kéenak kulit, panuñoos ñooni ñáfeegiir mati umanjutom.” Nápurumi bee téeŋeraay man áruurenumi manteer alikij.

¹ Di bújomaraay pím, kúsimenaak kunifaanak kati Atijamit di Kúyahuudak kunifaanak di kumaloor inki mampi kusofumi bee mati ebujey yati Yensa. ² Di kukokenoomi kuruuool bee di bújonlenab bati Pilat, Anifaanau Ároomanau. ³ Nan Yúdas ápurumi di oo, amanjumi mati Yensa kugamenoogamen mati aate ebuji, napotojumi ban nalaañenumi sígodiforaas kabananey di uñeney bee di kúsimenaak kunifaanak kati Atijamit di Kúyahuudak kuceenak kunifaanak. ⁴ Ban nammi, “Ínje nikankaan majakut, mati nípupur ikaan man kusof anau akaanutumi waaf wajakut man acet.” Di kulaañenoomi, “Wúli, moo bútumoli bulee bo, moo búrookoi.” ⁵ Yúdas nabetenumi sígodiforaas dóo fukobaf fáñiiaaf fati Atijamit, núpurumi di bo ban najawumi tiakammi fulatenaf di fatiyaay man abujooromi. ⁶ Bare kúsimenaak kunifaanak kati Atijamit, di kumukenumi sígodiforaas di kommi, “Sílingaas soololaal sisenut man sígodiforaas use silako di funenaf fati fukobaf fáamakaf, mati sikankaan sasikoe mati an kúbujumumeso.” ⁷ Di kumaloorumi man kootumi ekaaney di so, ban di kunommi kalaakak kati ateepaau ati ubikaw, bee ekaan fufok fati kujaaburuŋ. ⁸ Moo kaane kuwonkewonk kalaakak kukila Kalaakak kati Fúsim hani bee funakaf fati jaat. ⁹ Wan aboñaau Yeremaaya asankeneenumi úlirooliroor, di aaney, “Ban di kuŋarumi sígodiforaas kabananey di uñeney, san bukanak kati Isirael kúligumi bee ecaamey mati fúkaaf foola. ¹⁰ Di kucaamiimi di sígodaas sikila bee enoom kalaakak kati ateepaau ati ubikaw, nan man Akiiyaau ájaatikenammi man ikaan eeno.” ¹¹ Yensa najummi di bújonlenab bati Pilat, anifaanau Ároomanau. Naceeŋumi Yensa, “Mante au eenomi Áyiau ati Kúyahuudak?” Yensa nalaañenoomi, “Au urege mo.” ¹² Bare nan kúsimeanaak kunifaanak di Kúyahuud kunifaan bukaaku kutaakenoomi wan akammi, bare alaañenutiil waaf. ¹³ Pilat naanoomi, “Mante au ujamut room kataakenak kajuupoaak uku kan buku kurembenimi?” ¹⁴ Bare Yensa alaañenutool hani wákon. Moo mukammi anifaanau Ároomanau di wáalo’oomi máamak. ¹⁵ No’onu káaningak kanoosani kati Ewuujey yati Njalayiri kúriiŋujaat mukaanaam mati anifaanau ati mofam nakatenekaten an ákon di dán bukanak kukuleimi an jameeŋey emaŋumi. ¹⁶ Di bajumi no’ona álaputa áamak, an kuwonkemi Baraba. ¹⁷ Nan kujojumi tákon, Pilat naaniimi, “Ai jimaŋe man ikaten bee di muyuul, Baraba mba Yensa an kuwonkemi Apakenaau Áamakau?” ¹⁸ Mati Pilat namammanj mati di kurungaak kati Kúyahuudak di kukammi man kusof Yensa kusenool moo kápurumul di búlatab. ¹⁹ Benento, nan alakomi di ejunkutey yati bagamab, aseekool náboñuumi furim bee di oo man ammi, “Takum ukaan butumi di ániinaau akila ajoonumi. Mati jaat nibabaj sáaut sajakut mati oo sakammi búyegetom di bugaal máamak.” ²⁰ Kúsimenaak kunifaanak kati Atijamit di Kúyahuudak kunifaanak di kubuntoorumi bukanak di elaw Pilat man akaten Baraba man akaan kubuj Yensa. ²¹ Anifaanau ati mofam nalaañumi aaniil, “Ai jimaŋumi di buku kugabaak man ikaten bee di muyuul?” Di kommi, “Baraba!” ²² Pilat naaniimi, “Kama waa neete ekaan di Yensa an kuwonkemi Apakenaau Áamakau?” Koo búrom di kucibulomi, “Katool man afaaŋeni!” ²³ Pilat naceeŋumi, “Wau? Búlaput bei nakaane?” Bare di kufaŋumi man kucibuloore máamak, “Katool man afaaŋeni!” ²⁴ Nan Pilat ajukumi mati abajut buruŋ buceen bampi akaan, bare najukumi mati káguuloor kooku bo etooŋ kayito, naŋarumi mumelam man añaakulenumi fáculey yati jameeŋey yati bukanak, di aaney, “Ínje butumom bulee bo mati ecetey yati ániinaau ume, ñaa mo’omu búrookouul.” ²⁵ Bukanak búrom di kulaañenoomi, “Búrookaab bati ecetey yoola mbi bulako di wúli di poop kúñoololi!” ²⁶ Pilat nakatenumi Baraba bee di bukoo. Ban nakatenumi furim man kuŋar Yensa kutek máamak ban di kusenool man kufaaŋenool di ébaarey yati búpinab. ²⁷ Noo kutiikaak kati Pilat kújeetummi Yensa bee di eluupey yati anifaanau, ban di kujojenumi uyooŋaw wooliil wati kutiikaak fáculool. ²⁸ Di kúbulul kaloaak kati Yensa man kukaano’oomi kaloa káamak kakaayene éyem nan kati áyi. ²⁹ Di kunapumi úlind kaan nan bompoŋ bati áyi man kuloopenumi di fúkaaf foola, ban di kusenoomi egol di kañenool káridak. Di kulomi kúfima di bújonlenab boola mansi kúluuool, di aaney, “Atijamit akati di karulen ebaj fuyiif fabaake! Áyiau ati Kúyahuudak!” ³⁰ Di kulacenoomi, di kuyabumi egoley man kutekool fúkaaf foola. ³¹ Nan kúnaruloomi kuban di kúbulul kaloaak koola man kukaano’oomi kaloaak koola fúkouko, ban di kújeetumoomi kufaaŋenool di ébaarey yati búpinab. ³² Nan kulakomi épuruley bee téeŋey bati arungaiil, di kúkamboorumi di ániine aceen, an koonemi Simon ati Kurene. Di kumingenool man kúrookenool ébaarey yati Yensa. ³³ Di kúriiŋulomi bee tan koonemi Golugota (yan eenomi ‘Tanat tati Kakonkaam’). ³⁴ Too kutiikaak Kúroomanak kusenumi Yensa wayin yan kunaamoore di bubeeben bátalie, bare nan ajakenuyomi, nalatumi bee eraanuyo. ³⁵ Nan kufaaŋenoomi di ébaarey yati búpinab kuban, di kulakomi man kukaan bulukoor, man kucaaboorumi wañool. ³⁶ Di kulakomi tentaamey páf mansi kurulen kajikerool bo. ³⁷ Di fatiyenaay yati fúkaaf foola, kuciciikuto mo’ome waa kammi man kubujool, “Ume eenomi Yensa áyiau ati Kúyahuudak.” ³⁸ Di bajumi kúkuu kuceen kugaba kafaaŋenimi di oo, ákon báridool aamu bamayool. ³⁹ Kawuujutomi insi kúŋuk mansi kúnarulool. ⁴⁰ Di kommi, “Au ooneenumi bee efum fukobaf fáñiiaaf fati Akiiyaau wúp, ban nuteepulankenufo di kunak kúfeegiir, pakenooro! Kaanjaat au eenomi Añiilau ati Atijamit, wáloul di ébaarey yati búpinab.” ⁴¹ Kúsimenaak kunifaanak kati Atijamit di kuliikitenaak kati sílingaas sati Atijamit poop di Kúyahuud kunifaan kuceen di kulako kánarulool man kommi, ⁴² “Napakempaken bukaaku, aŋoolenut apakenooro. Lee oo Áyiau ati Isirael? Áwaloul iñeme di ébaarey yati búpinab, pánuyinen di oo. ⁴³ Oo nafiunfium di Atijamit ban nammi, ‘Ínje eenomi Añiilau ati Atijamit.’ Kaanjaat Atijamit namammaŋ bee kapakenool iñeme, apakenool man ujukaal iñeme!” ⁴⁴ Kúkuuak kafaaŋenoorimi tín tákon di oo koo poop insi kujelool mo’omu. ⁴⁵ No’onu kajuum balaraay yok bee mo wáriiŋe sirig sífeegiir tutularaay di rímmi túk fímenumi mof mukila búrom. ⁴⁶ Ban nan ríiŋumi sirig sífeegiir Yensa nacibulomi, “Eli, Eli, Lema Sabak-taani?” Yoo eenomi, “Atijamit úmboom, Atijamit úmboom, wau kaane nubetenom?” ⁴⁷ Bukan kuceen di kajuumutomi man koom di ejamey mo’omu di kommi, “Ániinaau umu oomu bo nawonke Eliya.” ⁴⁸ Ákon di bukoo nateyulomi galab aŋar jibur aboojenumi di binegar aban nakaanujomi di funuk man asenumi Yensa man acuut. ⁴⁹ Bare karinomi di kommi, “Jikobaal man ujukaal manteer Eliya panabil bee kapakenool!” ⁵⁰ Yensa nalaañ acibuloorumi, ban nañak lár. ⁵¹ Kafulak káamakak káyinimi fatiyaay di síndeneey yati fukobaf fáñiiaaf di kujisomi fac titoorey, kápurum fatiya bee tentaam. Mofam di múliliŋenoorumi kukoobaak di kufumomi wúm. ⁵² Kuyaakak poop di kúwambulimi, ban bukan kajuupoe kati Atijamit kaceteenumi di kuyitomi bee di eroŋey ⁵³ nan Yensa Atijamit áyitenuloomi di kacetumi. Di kúpurum di kuyaakak kooliil kujaw bee di ésukey yáamakey yálirooraay, boo bukan kajuupoe kujukiimi. ⁵⁴ Nan arungaau ati kutiikaak Kúroomanak di kutiikaak koola kalakomi kapooyak Yensa, di kujukumi káliliŋenak kati yentaamey di wanoosani wakammi, di kúkolimi máamak di kommi, “Malegen ume eenomi Añiilau ati Atijamit!” ⁵⁵ Di bajumi poop kuseek kajuupoe kariibooreenulomi di Yensa kápurumul Galili bee karambenool, kajummi lói man kommi di kajiker. ⁵⁶ Kuseek kukila kalakotomi, koo eenomi Mariyaama ati Magadalen, di Mariyaama Yankuba di Yosef iñaayiil, di poop aseekau ati Jebede. ⁵⁷ Nan ríiŋumi káliimaraay, di bajumi abaja áamak ápurulo Arimate, an koonemi Esufa, oo nakankaan poop ariiba ati Yensa no’ona. ⁵⁸ Najawumi bee di Pilat man alawoomi mati biiŋab bati Yensa. No’onu Pilat nakaten furim man kusenool bo. ⁵⁹ Esufa natebumi biiŋab aban, naguububomi di jíboocin. ⁶⁰ Nájeetumubomi ban nafintenubomi dóo di fuyaakool funkulaf facemeenimi di fúlankiinaf aban, nabakenumi fukooba fáamak alook di fúnokenumaaf fati fuyaakaf, ban nápurubomi. ⁶¹ Mariyaama ati Magadalen di Mariyaama aamu koo noo to, man kulakoe kujonkoorufomi. ⁶² Di furabooraf, foo eenomi funakaf fati kálebienak, kúsimenaak kunifaanak kati Atijamit di Kufarisaak kuceenak kujojumi di bújonlenab bati Pilat. ⁶³ Di kommi, “Anifaanau, wúli nuwoolowoolo man agaajooraau akila aregeenumi nan alakomi dúniyaay: ‘Kunak kúfeegiir fácul, pániyitenuli di kacetumi.’ ⁶⁴ Moo kaane sen buruŋ man kupooy fuyaakool manteer bee kunak kúfeegiir, takum kuriibaool kujaw kúkuut biiŋool, ban di kureg bukanak, nayitouloyito di kacetumi. Ban fugaajooraf fúlamukaaf panfufaŋ man fújakaatie fútiyaaraf. ⁶⁵ Pilat nalaañiimi, “Jiŋar kupooya kápuye man jijaw jipooyufo jak nan man jiŋoolenumi eeno.” ⁶⁶ Di kujawumi kulookulanken lit fukoobaaf fácilimbenimi ban di kukaan fúmanjum mbi kumanj kaanjaat bagorene fúnokenumaaf fati fo ban di kujuumenuto kupooya man kupooy jak.

¹ Nan funakaf fati kálebienak fubanumi, di waradabaw wati funakaf futooŋandaf fati funoomaf futooŋumi, Mariyaama ati Magadalen di Mariyaama aamu kujawumi bee ejuk fuyaakaf. ² Yaŋ too galab di bajumi káliliŋen káamak kati yentaam kabajoe, mati maleeka yati Akiiyaau yawaloulomi di bukinab bajakaab man ejawumi tiebakenumi fukoobaaf fácilimbenimi fulook bee di kapan kaaku ban di elakomi di fo tees. ³ Búyesoorab booliyo bukankaan nan kaliboorak kati emitey, ban kaloaak kooliyo kútientien lec. ⁴ Mati kupooyaak kápuyaak di kúkolimi máamak, manteer insi kuleleben di kulomi kúfima tentaamey lererer nan wiiŋ. ⁵ Bare maleekaay di yommi kuseekak, “Takum jíkoli. Mati nimammanj mati muyuul Yensa joom di eñesey an kufaaŋeneenumi di ébaarey yati búpinab. ⁶ Oo alee déere mati Atijamit náyitenulooyiten di kacetumi, nan man areguumi eeno. Jibil man jijuk dán biiŋab boola bufintoeenumi. ⁷ Jijaw galab tijireg kuriibaool mati oo Atijamit náyitenulooyiten di kacetumi. Jijiker, oo bee ejaw ayabuul fácul bee Galili. Boo panjijukoomi. Moo nireguureg.” ⁸ Di kúpurumi di fuyaakaf, kákoliak di kóro bare di kubajumi kásuumaak káamak, di kuteyumi bee ereg kuriibaool wabajomi. ⁹ Yaŋ too galab Yensa di kuseek kukila di kúkamboorumi nammi, “Jisaafuul, kásuumaay!” Di kúlofuloomi kulomi kúfima ban di kusofumi úkamunool, man kumiiceelaetoomi. ¹⁰ Yensa naaniimi, “Takum jíkoli. Jijaw tijireg kuriibaom kujaw bee Galili, pankutookom bo.” ¹¹ Nan kuseekak kulakomi ejaay di buruŋiil, kuceen di kutiikaak kupooyaak kápuyaak di kujawumi bee di ésukey yáamakey ban di kuregumi kúsimenaak kunifaanak kati Atijamit wanoosani búrom wabajoeenubomi. ¹² Nan kujojeenumi di Kúyahuudak kunifaanak di kumaloor furim fati malinlo kuban, di kusenumi kutiikaak sígodi síbuntooruma. ¹³ Di kommi kutiikaak, “Jireg bukan mo’omu, ‘Kuriibaool di kúriiŋumi di titoorey yati fukaraay man kúkuutumi biiŋab boola wúli no’onu bámoorie.’ ¹⁴ Furimaf ufe fulojaat di uwosaw wati anifaanau Ároomanau, wúli panoonool moo kaanut ñátum di kabetak kooluul, takum jibaj síwoonoor.” ¹⁵ Kutiikaak kupooyaak di kuyabumi sígodaas man kukammi nan man kújaatikeniimi eeno. Hani bee mo jaat furimaf ufe fufetenifeten mo’omu banoosani di Kúyahuudak búrom. ¹⁶ Kúriiŋenaak uñeney di ákon di kujawumi bee di fúlankiinaf di kapanak kati Galili fan Yensa ájaatikeneeniimi tikujaw beet. ¹⁷ Nan kujukumi Yensa ceb, di kulomi kúfima man kumiiceelaetoomi. Bare bukaaku di kubajumi úyeget ugaba. ¹⁸ Yensa najawumi man aaniimi, “Fujuumaf búrom fammi di bukinab bajakaab di dúniyaay fasenimi bee di ínje.” ¹⁹ Moo kaane jijaw man jikaan bukanak búrom kati dúniyaay banoobani kuriibaom, ban di jítiiguleniil ñátum di kareesak kati Ampaau, di kati Añiilau, di kati Búyegetab Bátienaab. ²⁰ Ban di jiliikiteniil man kukaan wan íjaatikenuumi búrom. Jijiker, ínje oomu di muyuul nanoosani, bee mo fúbanumaf fati dúniyaay.”