ARUMI
11 Ni mimi P’aulo muhendikazi wa Jeso K’irisito. Mimi nátsagulwa ni Mulungu nikale muhumwa wa widimi wa ye Jeso K’irisito, na achinihuma nisumurire Ngumaye Mbidzo. 2 Mulungu wáalaga at’u yiyo Nguma Mbidzo kuchirira Maandiko ga agomvie p’indi yenye, 3 na Nguma Mbidzo yiyo yi dzulu ya Mwanawe. Yiye upandewe wa chidamu, wálaa mudzungu wa mufalume Daudi. 4 Ela upandewe wa Roho wa utakatifu, wáonyeswa kukala, ni Mwanangwa wa Mulungu ariye na widimi, o ukatiwe wa kufufuka kulaa kuzimu, na yiye Jeso K’irisito ndiye Bwana wehu. 5 Mulungu kuchirira Jeso K’irisito, mimi wánonera mbazi, na achiniika nikale muhumwa wa widimi wa ye Jeso K’irisito, na nimuhikirehikire, kwa ta nialongoze at’u a viryomo vyosi amukuluphire, na amwishime. 6 Mwimwi ajeso a Rumi namwi mu mumo kwakukala, Mulungu wámwiha mukale a Jeso K’irisito. 7 Ndo ninamwandikira baruwa mwimwi ajeso mosi a Rumi. Mwimwi Mulungu unamuhenza, na wámwiha mukale at’ue. Baba Mulungu na Bwana Jeso K’irisito, naamuhats’e, na amuhende musagale na reri yao. 8 Enehu a chijeso, rangu ra kwanza ni kwamba, ninamulavira mumvera Mulungu kuchirira Jeso K’irisito kwa mwimwi, kwakukala, nguma yigot’a chila phat’u kukala, munamukuluphira Jeso K’irisito jeri. 9 - 10 Mwimwi ninamuvoyera ukati wosi mo mwangu mavoyoni, na maneno gaga ni ga jeri ta ye Mulungu unamanya. Mimi ninamuhikirahikira Mulungu chivyangu vyosi niidimavyo, kwa kwasumurira at’u Nguma Mbidzo dzulu ya Mwanawe. Ndo rangu nivoyaro ni kukala; ngawa nipate ukati vivi nidze ko kwenu. Elako, gago ninahenza gatuwane na mahenzo ga Mulungu. 11 Mimi ninahenza muno nimone, kwa ta nimup’e chit’u fulani cha chiroho cha kumujenga. 12 Na nichigomba vivyo ni ninaamba, mimi na mwimwi, bee hundajenganani. Yaani, kuluphiro renu rindanijenga, na rangu naro rimujenge. 13 Rangu nihenzaro murimanye mwimwi enehu a chijeso ni kukala, mimi nidzidzila k’ano nyinji nidze ko kwenu. Ela ta vivi chila nichidzila, ng’o, maneno k’agenda hivyo vyangu nidzilavyo. Mimi ninahenza nidze nivumise Nguma Mbidzo kati yenu ta anjine enu aokoke, dza vyohendeka kwa at’u a makabila manjine anzienu. 14 Mimi nina muzigo wa kuhikirahikira at’u osi, Ayunani, na ario ts’i Ayunani, enye chisomo, na ta ots’o chisomo. 15 Gago ndigo ganihendago ta ninahenza muno nidze nimusumurire Nguma Mbidzo mwimwi achina Rumi. 16 Mimi yo Nguma Mbidzo ts’iyonera haya kamare, maana, yina widimi wa Mulungu wa kwativya osi akuluphirao; kwanzira siswi Ayahudi, ta at’u a makabila manjine nao. 17 Yiyo Nguma Mbidzo yinang’aza lwazu-lwazu vyo Mulungu aphokeravyo at’u dza enye haki, na Mulungu uphokera mut’u kwa kuluphirore tu bahi. Vivi vinagwa sawa na Maandikoge gaambago: "Mut’u yedzephokerwa ni Mulungu dza mwenye haki kwa kumukuluphira yiye, undakala na uzima." 18 Mulungu unang’aza vyondoabit’ira chitaiche adambi osi ario anauziza ujeri, kwa go gao mai gosi agahendago. 19 Maana, anamanya kukala, Mulungu ndiye muumbi dza at’u osi amanyavyo, kwakukala, Mulungu unaenderera kwang’azira. 20 Kulaira Mulungu ariphoumba urumwengu, at’u anamanya t’ot’ot’o kukala, widimiwe k’auna musindikizo, na yiye ndiye Mulungu wa jeri. Maneno gago k’agaoneka, ela ganamanyikana. At’u gago anagamanya, kwa kona vyo vit’u vyoumbwa ni ye Mulungu. Ndo at’u k’aana cha kudzihehera. 21 At’u anamanya kukala, kuna Mulungu, ela anarema kumwishima, na kumulavira mumvera dza Mulungu wa jeri. Ndo maazo gao gadziima k’agana tende, na ga dzizani. 22 Enye anadzona ana hekima, ela ni azuzu. 23 Ao anaricha kumuvoya Mulungu ariye moyo ta kare na kare, o anavoya vinyago, virivyo vyátsongwa dza at’u ario anafa, nyama a kuburuka, nyama a magulu mane, hebu nyama a kuhambala. 24 Ndo kwakukala, at’u ákala ana madambi muno hivi, Mulungu wáaricha ahende go maneno mai agaazago, na vivi anahenderana maneno ga waibu. 25 At’u ao áricha kukuluphira ujeri wa Mulungu achikuluphira ulongo. Ao áabudu na kuhikirahikira vyoumbwa ni Mulungu, achiricha kumuvoya na kumuhikirahikira ye Muumbi mwenye, ariye unawirya kulikwa ta kare na kare! Amina. 26 Ndo gago ndigotuma ta Mulungu achiaricha at’u akale na t’amaa zao mbii, ta ache achihendana ache, maneno garigo ts’i ga kawaida. 27 Alume nao achiricha ga kawaida ga kulala na ache, ta o ahenza kuhendana ache ao enye, na vivi Mulungu unaatiya akili awiryayo, kwa go gao mai gogahenda. 28 At’u árema kutuwa gokala anagamanya dzulu ya Mulungu, na ndo Mulungu naye achiaricha akale na akili za kuhenza kuhenda mai, kwa ta ahende go arigo k’aawirya kugahenda. 29 At’u ao adziudzala ui wosi, ana moyo, anahenderana mai, adziudzala chidzitso, anamenana, anaulagana, analembana, na anapigana makarama. Chisha, anatsunana, 30 anahadzana na mai, adzimumena Mulungu, anahakanana, ana ngulu na anadziunula, analilikana njira mbiphya za kuhendera mai, na k’aaishima avyazi ao. 31 Ao k’aamanya madzo nini na mai nini, k’aachimiza vilagane vyao, na k’aana mbazi. 32 Ao anamanya kukala, lagizo ra Mulungu rinaamba, mut’u asagalaye mazagazi dza gago niafe. Ela o anaenderera kugahenda, na ta o ahendao madambi dza gago nao, anaalika.
21 Kwa vivyo asena, mwimwi muchikala munaalamula anzienu ni alongo, bee ta mwimwi alamuli namwi, k’amuna cha kudzihehera ta mukakala mu ano ani. Mwimwi o anzienu muchialamula, bee mukala munadzilaumu mu alongo enye. Maana, go gao mai agahendago, bee ta mwimwi namwi ndigo muhendago. 2 Mulungu unaalamula ni alongo o ahendao gago, ela hosini hunamanya kukala, yiye ulamula haki na hakiye. 3 Asena, mwimwi munaalamula anzienu ni alongo kwa anahenda mai, ela mwimwi namwi, gago munagahenda. Bee, manyani kamare kukala, Mulungu undamulamula mu alongo ta mwimwi. 4 Mwimwi, Mulungu unamonera mbazi muno, na unagavumirira go genu ta k’amutiya akili kwa unamuhenza mutye. Ela heka mwi munamuphurya kwa unamonera mbazi? 5 Mwimwi k’amwambirika na munarema kutya, ela manyani kukala, Mulungu undamutiya akili vikali muno yo ts’iku yondobit’a chitaiche, na kulamula haki na hakiye. 6 Yiye undamuripha chila mut’u gakwe awiryago kwa gohenda. 7 Endererao kuhenda madzo na kumutsakula Mulungu kwa aalike, aahende aishimike, na akale moyo ta kare na kare, Mulungu ao undaaripha uzima uphya wa kare na kare. 8 Ela o anjine ario adzimanya ao enye tu bahi, anarema kutuwa ujeri ta anaenderera kuhenda mai, ao Mulungu undaatsukirirwa, na aatiye akili. 9 At’u osi ahendao mai, Mulungu ao undaashononesa, na aaturise. Na ko kutiywa akili kundaanza na o Ayahudi, ndipho chidzako kwende ko kwa at’u a makabila manjine. 10 Ela osi ahendao madzo, Mulungu ao undaap’a ubomuwe, aahende aishimike, na asagale na reri. Na gago gandaanza ko kwa Ayahudi, ndipho gende ko kwa at’u a makabila manjine. 11 Na Mulungu undalamula vivi, maana, k’alola cheo cha mut’u. 12 Ayahudi osi a ts’ini za Shariya ya Musa. Ndo ao ahendapho dambi, andalamulwa ni Mulungu chishariya. Na at’u a makabila manjine osi, k’aa ts’ini za yiyo Shariya. Ela ao nao achihenda dambi, andayaya. 13 Mulungu undalamula vivi, kwakukala, yiye k’achiza at’u dza enye haki kwa anamanya Shariya tu. At’u achizwao ni Mulungu dza enye haki, ni arat’u atuwao malagizo ga Shariya. 14 At’u a makabila manjine k’aahewerwe Shariya ya Musa. Ela o enye aamulapho kuhenda malagizo ga Shariya, bee nikukala anaonyesa anagamanya go ahenzwago ahende, na arigo k’aahenzwa agahende, ta aripho k’aahewerwe yiyo Shariya. 15 Go gao ahendago, bee ganaonyesa kukala, go malagizo ga Shariya ga mwao myoyoni. Na chisha, go gao agaazago nago, ganaonyesa malagizo ga Shariya ga mwao myoyoni. Maana, ukati unjine anadzamba enye, "Gaga godzogahenda, bee ni mai," na ukati unjine anadzamba, "Hudzihenda ga jeri." 16 Maneno gaga gosi gandahendeka yo ts’iku ya ulamuli wa Mulungu. Mulungu wámwika Jeso K’irisito alamule maneno garigo myoyoni mwa at’u ts’iku yiyo, na gago ndigo nigasumurirago kwenye yo Nguma Mbidzo. 17 Mwi Ayahudi, mwimwi enye munadzamba mu Ayahudi, mukuluphira Shariya ya Musa, na muna ngulu kwa mu at’u otsagulwa ni Mulungu. 18 Mwimwi munagamanya go muhenzwago ni Mulungu muhende, na Shariya yinamufunza vyo muhenzwavyo kutsagula ga haki. 19 Mwimwi enye munagomba kumala kukala, mu aonyesi a njira a at’u ots’oona, mu mwanga kwa at’u ario dzizani, 20 munadzona munaidima kwambira njira za Mulungu at’u ario k’aazimanya, na kwafunza at’u ario anga dza anache. Mwimwi kwahivira muna Shariya, munadzona munamanya chila chit’u, na renu rondogomba, munaramba ni ra jeri kamare. 21 Ndo maswali gangu ni: heka mwi munaafunza at’u anjine, ela mwi enye k’amudzibaza? Heka munaasumurira at’u kukala ats’iiye, ela mwi enye munaiya? 22 Heka muna-aamba at’u ats’izinge, ela chidzako mwi enye munazinga? Heka mudziamena o at’u avoyao milungu ya vinyago, na chidzako mwendaiya mumo madzumba gavoywago milungu ya vinyago? 23 Mwimwi muna ngulu kwa Mulungu wámup’a Shariya, ela heka munamutiya waibu ye Mulungu, kwa kuyivunza yo Shariyaye? 24 Bee, gago ganagwa sawa na go Maandiko gaambago: "At’u a makabila manjine anamwifya Mulungu kwa mwimwi!" 25 Kukala mut’u abit’wayets’i, kuna tende tu, chikala undatuwa malagizo ga Mulungu. Ela uts’iphohenda vivyo, bee undakala k’wachirire na rorosi o at’u ots’obit’wats’i, ario ni at’u a makabila manjine. 26 At’u a makabila manjine achituwa malagizo ga Mulungu, hakika Mulungu undaap’a haki yosi, na ishima yokala upanga kwap’a Ayahudi! 27 Na phapho mwanzo, ao at’u a makabila manjine ots’obit’wats’i, andakala adzimuchira na manji muno mwimwi Ayahudi mubit’waots’i, na munayimanya muno yenye yo Shariya ya Mulungu, ela k’amuyituwa. 28 Anjine anaoneka ni Ayahudi, ela ts’i Ayahudi enye. Kubit’wats’i ts’iko kumuhendako mut’u akale Muyahudi mwenye. 29 Ndo Muyahudi mwenye, ni yuyat’u ariye ni mut’u wa Mulungu ta ko kwakwe ndani. Na gago gahendwa ni Roho wa Mulungu, ela Shariya yohendaandikwa, k’ayigaidima. Ndo mut’u wa vivyo unalikwa ni Mulungu, ta ats’ipholikwa ni at’u.
31 Kunaavizani sambi ko kukala Muyahudi? Hebu kuno kubit’wats’i, kokolani? 2 Kuko kunaaviza muno, bee chisha chila upande. Chit’u cha kwanza ni kwamba, Mulungu wáang’azira Ayahudi manenoge gosi, maana, wáaona anakuluphirika. 3 Ela ujeri ni kwamba, Ayahudi anjine ákala k’aakuluphirika. Ndo mukale munaona Mulungu k’akuluphirika kwa Ayahudi anjine k’aakuluphirika? 4 Ng’o! Vivyo ts’ivyo kamare! Maana, ta chila mwanadamu akakala mulongo, ela Mulungu ye ugomba ujeri ukati wosi. Vivi vinagwa sawa na Maandiko ga Mulungu gaambago, "Ndo uwe u mujeri kwa go unilumbirago, na una haki ya kunilamula." 5 "Chikala madambi gehu ganamuhenda Mulungu aoneke mudzo, bemba siswi hunamuhenderat’o, hebu ts’ivyo vyo? Ndo yiye Mulungu achihutiya akili, undakala k’ana haki." (Vivyo ndivyo aambavyo at’u anjine.) 6 Ng’o! Vivyo ts’ivyo kamare! Maana, ye Mulungu kala k’ana haki, angari kukala k’aidima kuulamula urumwengu. 7 At’u nikwenda akalumba akaamba, "Siswi huchihenda mai, at’u ta ndipho anaona lwazu-lwazu kukala, Mulungu unahenda ga jeri kamare, na vivyo hukala hunamuhenda alikwe. Ndo kwadze sambi hulamulwe hu adambi vivyo?" 8 Ndo ao naamanye kukala, vivyo ni sawa na kwamba, "Nahuhendeni mai, kwa ta madzo gadze." At’u anjine ananiifya kwa unilumbira kwamba, mimi nami ninagagomba gago. Ndo ao andatiywa akili kutuwirizana na go makosa gao. 9 Ndo hwambedze sambi? Hukale sino Ayahudi hudziachira o anjine? Ng’o! Maana, mimi nidzimuhadzira kare kukala, at’u a makabila manjine na ta Ayahudi osi, anatawalwa ni dambi. 10 Gago ganagwa sawa na vifungu-vifungu vya Maandiko ga Mulungu vyambavyo: "K’akuna mwenye haki mbere za Mulungu, ta mumwenga k’akuna! 11 K’akuna mut’u amumanyaye Mulungu jeri, hebu amutsakulaye. 12 At’u osi anamuricha Mulungu, osi ayaya. K’akuna ahendaye madzo, ta mumwenga ngawa k’akuna." 13 "Anagomba maneno ga kola dza k’ungu ya kola yilaayo mbira yiriyo wazi. Milomo yao yigomba maneno ga kulemba, na makanwa gao, gana utsungu dza wa mafira." 14 "Milomo yao yi tele makarama ga kugwira." 15 "At’u ni atsangu a kwahendera mauku at’u, na kuulaga anziao. 16 Phao phosi endapho anaturisa at’u, na kwahangamiza. 17 Ao k’aamanya kusagala na reri na at’u." 18 "Na k’aamogopha Mulungu kamare." 19 Kufikira phapho hunaonani kukala, gago gosi goandikwa Shariyani, ga dzulu ya o at’u ario a ts’ini za yo Shariya, ta ao k’aana chit’u cha kudzihehera ta chimwenga. Na chisha, hunaonani vivyo kukala, at’u osi phapha duniani a ts’ini za ulamuli wa Mulungu. 20 Maana, k’akuna mut’u aidimaye kuphokerwa ni Mulungu dza mwenye haki kwa unatuwa Shariya, ta its’iphokala, yinaahenda at’u amanye ni adambi. 21 Ela vivi, Mulungu wáng’aza njira ya kwaphokerera at’u dza enye haki phots’o shariya, na yiyo ndiyolagwa p’indi Maandikoni. 22 Ndo ni kuchirira kumukuluphira Jeso K’irisito, ndiko kumuhendako Mulungu aaphokere at’u dza enye haki. Na osi akuluphirao, ndio aphokerwao ni Mulungu dza enye haki. Ndo k’akuna tafauti kamare kati ya Ayahudi, na at’u a makabila manjine. 23 Maana, at’u osi áhenda dambi, na anaphungukirwa ni kukala na haki dza Mulungu. 24 Ela kwa mbazi za Mulungu, at’u osi anaidima kuphokerwa dza enye haki kwa njira ya Jeso K’irisito yekombola at’u. 25 Ndo Mulungu wámulavya Jeso K’irisito dza sadaka, kwa ta aahende at’u asamehewe madambi gao. Na Mulungu usamehe at’u madambi gao akuluphirapho kukala, ye Jeso K’irisito wáfa kwa dzulu yao. Mulungu wámutiya akili Jeso kwa aonyese kukala, wákala niaatiye akili o adambi, ta aripho pho p’indi wávumirira ta k’agatuwire mijali go madambi gao. 26 Ndo vivi, wáonyesa vyo yirivyo hakiye yámuhenda amutiye akili Jeso kwa dambi za at’u, na yeyosi akuluphiraye yiyo sadaka ya Jeso, unaphokerwa ni Mulungu dza mwenye haki. 27 Hukale hunaidima kudziunula sambi hukaamba, huna ut’u wowosi huriouhenda, urio unaidima kumuhenda Mulungu ahuphokere dza enye haki? Ng’o! Maana, Mulungu uphokera at’u kwa kuluphiro rao tu, ela ts’i kwa mahendo gao. 28 Ndo at’u aphokerwa ni Mulungu dza enye haki kwa kumukuluphira Jeso K’irisito tu, ela ts’i kwa anatuwa Shariya. 29 Mwimwi nimumanye kukala, Mulungu ni wa at’u osi, ela ts’i wa Ayahudi hichiyao tu. 30 Maana, Mulungu wa jeri ni mumwenga, na yiye, o Ayahudi abit’waots’i, na at’u a makabila manjine ots’obit’wats’i, osi undaaphokera dza enye haki kwa kuluphiro rao tu. 31 Ndo vikale vyo vinaimanisha Shariya k’ayina tende kwa sino huphokerwa ni Mulungu dza enye haki kwa kuluphiro? Ng’o! Vivyo ts’ivyo kamare, ta hukala hunayiika Shariya phat’uphe pha haki.
41 Enehu a chijeso, mimi vivi ninagomba dzulu ya Burahimu mukare wehu siswi Ayahudi, ariye naye wáphokerwa ni Mulungu dza mwenye haki kwa kuluphirore. 2 Kala Burahimu wáphokerwa ni Mulungu dza mwenye haki kwa mahendoge, h’aya angari kukala una ut’u wa kuhendera ngulu, ela ts’i mbere za Mulungu kamare. 3 Maana, ta Maandiko ga Mulungu ganaamba, "Burahimu wámukuluphira Mulungu, ndipho achiphokerwa dza mwenye haki kwa kuko." 4 Mut’u achihenda kazi, unariphwa, na cho chakwe ariphwacho, at’u k’aaidima kuchamba ni manoso, ela aamba ni jashore. 5 Ndo mut’u yets’elola ga kaziye kwamba yindamokola, ta umukuluphira Mulungu aasameheye adambi dza kwamba unaap’a manoso, Mulungu mut’u yiye undamuphokera dza mwenye haki, kwakukala, unamukuluphira. 6 Daudi naye wágomba dza gago dzulu ya baha yiriyo na mut’u aphokerwaye ni Mulungu dza mwenye haki, na wákala k’alola ga kaziye yimokole. 7 Yiye wáamba, "Baha yuyat’u ariye mahendoge mai gásamehewa, mut’u ariye dambize zásamehewa. 8 Na baha yuyat’u ariye Mulungu k’andamutarira kamare madambige." 9 Ndo yikale baha yo, yi dzulu ya Ayahudi hichiyao tu, ario ni at’u abit’waots’i, hebu ta kwa at’u a makabila manjine nao, ario ni at’u ots’obit’wats’i? Mimi nidzimwandikira Andiko rambaro, "Burahimu wáphokerwa ni Mulungu dza mwenye haki kwa kuluphirore." 10 Ndo ninamuhenza mumanye vivyo kukala, Burahimu unaphokerwa ni Mulungu dza mwenye haki, wákala k’adzangwe kubit’wats’i, ela ts’i hipho ariphokala ubit’wats’i kare. 11 Burahimu wákudzabit’wats’i phokala uphokerwa kare ni Mulungu dza mwenye haki. Kubit’wats’i kuko, kwákala kunaonyesa kukala, Mulungu wákala udzimuphokera kare Burahimu, maana, wákala unamukuluphira kare ta phokala k’adzangwe kubit’wats’i. Ndo Burahimu ndiye mukare wa chiroho wa osi amukuluphirao Mulungu ario k’aabit’wats’i, na Mulungu unaaphokera vivyo dza enye haki. 12 At’u abit’waots’i nao, yiye Burahimu ni mukare wao wa chiroho vivyo. Na ts’i kwakukala ábit’wats’i, ela kwakukala, ao nao anatuwa yo njira ya kuluphiro yotuwiwa ni mukare wehu Burahimu phokala k’adzangwe kubit’wats’i. 13 Mwimwi manyani kukala, Mulungu wámulaga Burahimu na at’u a mudzunguwe kukala, dunia yosi yindakala yao. Na chilagane chicho, k’achiikirwe kwa Burahimu wákala unatuwa malagizo ga Shariya, ela kwakukala, wákala unakuluphira, na achikala uphokerwa dza mwenye haki. 14 Kalapho o at’u atuwao Shariya ndiophokera cho chilagane, ko kumukuluphira Mulungu kungari k’akuna maana, na cho chilagane cholagwa ni Mulungu nacho, chingari k’achina tende kamare. 15 Shariya ya Musa ndiyo yirehayo chitai cha Mulungu. Phots’o shariya, k’aphavunzwa shariya. 16 Ndo chilagane cha Mulungu chituwana na kuluphiro, na wáchilaga kwa mbazize mwenye tu kwa ahakikishe kukala, chilagane chicho wáchilaga ta at’u osi a chiroho a mudzungu wa Burahimu. Ndo chilagane chicho chi dzulu ta ya at’u amukuluphirao Mulungu dza Burahimu arivyomukuluphira, ela ts’i at’u atuwao Shariya ya Musa hichiyao tu. Siswi hosini mukare wehu wa chiroho ni Burahimu, 17 na vivyo vinagwa sawa na Maandiko ga Mulungu gaambago, "Uwe nidzikwika ukale mukare wa at’u a viryomo vinji." Ndo ye Mulungu yekuluphirwa ni Burahimu, wámwika Burahimu akale mukare wehu. Mulungu yiye ndiye ye afufulaye afadzi, na aihaye vit’u virivyo k’aviko dza kwamba vi kuko kare. 18 Burahimu ariphoambwa ni Mulungu, "At’u a mudzunguo andakala anji muno," kwákala k’akuna chochosi cha kumuhenda agakuluphire gago. Ela ye wáenderera kumukuluphira Mulungu, na kulolera gokala ulagwa, ta chilagane chicho chichichimira. 19 Burahimu unalagwa chilagane chicho ni Mulungu, wákala unatapira myaka gana mwenga (100), ambapho wákala k’aidima ut’u kahiri. Muchewe Sara naye wákala k’avyala, ela Burahimu ye wáenderera kumukuluphira Mulungu jeri-jeri vivyo. 20 Gosi gago wákala achigalilikana, ela k’agamuhendere ariche kumukuluphira Mulungu. Chisha, k’akalire na moyo wa kwamba, "Gaga golagwa ni Mulungu k’agaidimikika," ta ye wákaza kumukuluphira Mulungu vyenye, na achimuhenda Mulungu alikwe. 21 Yiye Burahimu wákala una kanuni kamare kukala, Mulungu wákala una widimi wa kugahenda gokala udzimulaga. 22 Ndo yiye Burahimu, "wáphokerwa ni Mulungu dza mwenye haki kwa kuluphirore." 23 Na Maandiko gago gaambago, "Yiye wáphokerwa ni Mulungu," k’aga dzulu ya Burahimu hicheye tu. 24 Mwimwi manyani kukala, gago ga dzulu yehu ta siswi hurio Mulungu undahuphokera dza enye haki, maana, hunamukuluphira yiye Mulungu yemufufula Bwana wehu Jeso K’irisito kulaa kuzimu. 25 Mulungu wámulavya Jeso K’irisito afe kwa madambi gehu, na achimufufula kulaa kuzimu kwa ahuphokere dza enye haki.
51 Ajeso asena, kwahivira Mulungu wáhuphokera dza enye haki kwa kuluphiro, vivi hunasagala na reri na Mulungu, kuchirira Bwana wehu Jeso K’irisito. 2 Yiye ndiyehwidimisa kumanya uo udzo wa Mulungu kwa hwámukuluphira, na vivi Mulungu unaenderera kuhwonyesa udzowe. Ndo hunahamirwa muno yenye, kwakukala, hunalolera na kanuni kukwezwa, hukale phamwenga na Mulungu. 3 Na chisha, hunahamirwa vivyo hushononeswapho, kwakukala, hunamanya shenene yinareha kuvumirira, 4 na kuvumirira kunareha mwendo umuhamirao Mulungu, na mwendo uo, ndio urehao kukala na kanuni na go hugalolerago. 5 Na go hugalolerago, bee k’agandahuvunza moyo kwakukala, Mulungu wáhup’a Rohowe kare, na ye Rohowe unahung’azira kukala, Mulungu unahuhenza muno. 6 Na Jeso K’irisito naye, wáfa o ukati okala upangirwa ni Mulungu, kwa ahwavize siswi at’u okala hu ai, na k’ahwidima kudzaviza enye. 7 Mut’u kudzilavira kufa kwa dzulu ya mut’u atuwaye malagizo ga shariya, bee ni neno ifu muno; ta mara kumi ni baha kwa dzulu ya mut’u mudzo, kahi mut’u unaidima kudzilavira kufa. 8 Ela Mulungu wáhwonyesa unahuhenza muno, kwa kumulavya Jeso K’irisito afe kwa dzulu yehu, na ta siswi hwákala hucheri adambi. 9 Ndo kwahivira vivi siswi hwáphokerwa ni Mulungu dza enye haki, kwa Jeso K’irisito wámwaga milatsoye, rindakala neno dide muno kwakwe kuhutivya siswi na cho chitai cha Mulungu. 10 Nichigomba vivyo ninaamba, siswi hwákala hu adawa a Mulungu, ela Mulungu achihugwira usena vivyo kuchirira chifo cha Mwanawe. Ndo kwahivira hudziima hu asenangwa a Mulungu, rindakala neno dide muno ko kudzativywa ni Jeso kwakukala, u moyo. 11 Na ta ts’i gago hicheye tu, ela Mulungu unahuhenda huhamirwe kuchirira Bwana wehu Jeso K’irisito, ariye ndiyehuhenda hukale asena a ye Mulungu vivi. 12 Enehu a chijeso, dambi yáanza kuhendwa ni mut’u mumwenga phapha duniani, na yichireha chifo. Ndo at’u osi nao anafa, kwakukala, osi áhenda dambi. 13 Shariya phokala k’ayidzangwe kulaviwa, dambi yákala yi phapha duniani kare. Ela phots’o shariya, dambi k’ayitarwa. 14 Ela kwanzira ukati wa Adamu ta ukati wa Musa, at’u osi áfa ta aripho ákala k’aahendere dambi dza ya Adamu, ya kuts’atuwa lagizo rokala uhewa ni Mulungu. Adamu wákala ni chelelezo cha K’irisito yekudza nyumaze. 15 Ndo kuna tafauti kati ya dambi, na vyo Mulungu aasamehevyo at’u kwa mbazize mwenye. Maana, yuyu mut’u mumwenga Adamu, wáarehera at’u chifo kwa dambiye. Ela yuyu mut’u munjine Jeso, achiarehera at’u musamaha kuchirira mbazi za Mulungu. 16 Virat’u Mulungu aasamehevyo at’u kwa mbazize mwenye, vi tafauti na dambi ya ye mut’u mumwenga. Ulamuli wa yiyo dambi mwenga, wáarehera at’u kutiywa akili. Ela o musamaha wa Mulungu wa dambi nyinji kwa mbazize mwenye, unamuhenda aaphokere at’u dza enye haki. 17 Kwa dambi ya mut’u mumwenga, at’u anji áfa jeri kwa yiye mut’u mumwenga. Ela gohendwa ni ye mut’u munjine, yaani Jeso K’irisito, ni madzo muno yenye. At’u osi aonerwao mbazi muno ni Mulungu, na aphokerwao ni Mulungu dza enye haki, andanoswa uzima uphya wa kare na kare kwa gohendwa ni Jeso. 18 Ndo virat’u arivyo at’u osi álamulwa ni alongo, na achitiywa akili kwa dambi mwenga, at’u osi vivyo anaphokerwa dza enye haki, na kuhewa uzima kwa hendo mwenga ra haki. 19 At’u anji andaphokerwa ni Mulungu dza enye haki kwakukala, mut’u mumwenga Jeso K’irisito wámogopha Mulungu, dza virat’u arivyo at’u anji átarwa ana dambi kwakukala, mut’u mumwenga Adamu k’amogophere Mulungu. 20 Shariya yiripholaviwa, malairiroge ni kwamba, at’u áhenda madambi muno. Ela at’u ariphohenda madambi muno, Mulungu achiaonera mbazi muno yenye. 21 Ndo kumarigiza ni kwamba, virat’u arivyo at’u áfa kwa dambi, at’u vivi anaphokerwa dza enye haki kwa mbazi za Mulungu, ta anahewa uzima uphya wa kare na kare kuchirira Bwana wehu Jeso K’irisito.
61 Ndo hwambedze sambi? Hwenderere kuhenda dambi kwa Mulungu akaze kuhwonera mbazi muno? 2 Ng’o! Vivyo navits’ikale kamare! Siswi k’ahufungwa ni dambi kahiri. Kwa vivyo, hundaendereradze kusagala mazagazi ga kuhenda dambi? 3 Hebu mukale k’amumanya mwimwi kukala, siswi hosi huriphobatizwa, hwákala chit’u chimwenga na Jeso K’irisito, na yiye ariphofa, siswi naswi hwákala dza kwamba hudzefa phamwenga naye? 4 H’a bee manyani kukala, siswi hwáfa, na hwázikwa phamwenga na Jeso kuchirira kuko kubatizwa, kwa ta husagale mazagazi maphya dza ye Jeso K’irisito arivyofufulwa ni Mulungu kulaa kuzimu na widimiwe wa kwangalaza. 5 Ndo kwahivira siswi hwáfa phamwenga na Jeso, hakika hundakala na mazagazi maphya vivyo dza vyofufulwa yiye. 6 Na hunamanya kukala, virat’u vyehu vyokala huchisagala phokala k’ahudzangwe kokoka, vyáulagwa ukati Jeso K’irisito ariphokot’wa misumari musalabani. Gago gáhendeka, kwa ta Mulungu alavye nguvu cho chehu chokala chichihuvuha huhende dambi, na phapho hukale k’ahu agulwa ahumiki a dambi kahiri. 7 Maana, mut’u afapho, nikukala tsare na dambi. 8 Ndo kwakukala, siswi hunga dza kwamba hwáfa phamwenga na Jeso K’irisito, hunakuluphira kukala, hundasagala phamwenga naye vivyo. 9 Jeso K’irisito wáfufuka kulaa kuzimu. Ndo vivi hunamanya kukala, k’andafa kahiri, kwakukala, chifo k’achimwidima kahiri. 10 Maana, Jeso K’irisito ariphofa, wáwulaga o utawali wa dambi, na vivyo vinatosha ts’iku zosi, na vivi yiye unasagala mazagazi ga kumuhamira Mulungu tu. 11 Mwimwi namwi munahenzwa mudzone dza kwamba mwáfa na muchivugulwa kulaa dambini, na vivi munasagala mazagazi ga kumuhamira Mulungu tu, kuchirira Jeso K’irisito. 12 Ajeso asena, dambi nayits’itawale kahiri mwenu mazagazini, na phapho k’amundakala chimwiri. 13 Na muts’ikubali ta chilungo chimwenga cha miiri yenu chihende mai, yaani dambi. Its’iphokala, mwimwi dzilavireni tsetsetse kumuhikirahikira Mulungu dza at’u ofufulwa ni Mulungu kulaa kuzimu. Na vilavyeni vilungo vyenu vyosi kwa Mulungu, kwa muvihumire kuhenda ga haki. 14 Mwimwi k’amutawalwa ni dambi kahiri, kwakukala, k’amu ts’ini za shariya, mu ts’ini ya mbazi za Mulungu. 15 Ndo hwambedze sambi? Vino bee, huhende dambi kwa k’ahu ts’ini za shariya, hu ts’ini ya mbazi za Mulungu? Ng’o! Vivyo navits’ikale kamare! 16 Mukale k’amumanya mwimwi kukala, umutsagulaye kumogopha, ndiye akalaye mubomuo? Bee, tsagulani kutawalwa ni dambi, elako mumanye, malairiroge ni chifo. Hebu mutsagule kumogopha Mulungu, kuriko malairiroge ni kukala na haki. 17 Mwimwi ko mulaako mwákala mu agulwa ahumiki a dambi. Ela vino naalikwe Mulungu, kwakukala, mwáwogopha na moyo wenu wosi o ujeri wa mafunzo gofunzwa. 18 Na naalikwe Mulungu, kwakukala, mwálaviwa ugulwani uhumiki wa dambi, muchiikwa agulwa ahumiki a Mulungu kwa muhende ga haki. 19 Mimi ninahumira mufano uo kwakukala, unaeleweka maruru. Mwimwi phokala k’amudzangwe kumumanya Bwana wenu Jeso, mwádzilavya kukala agulwa ahumiki a dambi, na muchenderera kuhenda mai gosi. Ndo vivi munahenzwa mudzilavye mukale agulwa ahumiki a Mulungu muhende ga haki, kwa ta mukaze kukala at’ue atakatifu jeri. 20 Mwimwi phokala mu agulwa ahumiki a dambi, mwákala mu tsare kuts’ahenda ga haki. 21 Ukati uo, mwimwi mwáhenda mai ta vivi gachihadzwa munagwirwa ni haya. Ndo swali rangu ni, gámufaidisha na ut’u wani gogahenda? Ujeri ni kwamba, k’agana faida yoyosi, ta malairiroge ni chifo tu bahi. 22 Ela vino Mulungu wámulavya ugulwani uhumiki wa dambi, achimuhenda agulwae ahumiki. Ndo vivi muna faida ya kukala, mu at’ue atakatifu jeri, na malairiroge ni uzima uphya wa kare na kare. 23 Mut’u achihenda dambi, unaphokera mushahara wa dambi, urio ni chifo. Ela Mulungu, siswi at’ue unahunosa uzima uphya wa kare na kare kuchirira Bwana wehu Jeso K’irisito.
71 Mwi enehu mumanyao Shariya, mukale k’amumanya mwimwi kukala, Shariya yitawala mut’u achikala u moyo tu bahi? 2 Nahuhwaleni mufano wa muche yehwalwa. Shariya yinaamba, muche achihwalwa, niamanye ye mulumewe ta maisha, ela mulume achifa, yo shariya yinamuvugula. 3 Ndo muche yehwalwa, atoroswapho ni mulume munjine na mulumewe mwenye ucheri moyo, ukala unazinga. Ela ye mulumewe achifa, shariya yinamuvugula, na k’atarwa unazinga ahwalwapho kahiri. 4 Ndo dza mwimwi enehu a chijeso namwi. Mwimwi mwávugulwa kulaa Shariyani kuchirira cho chifo cha Jeso K’irisito. Gariphohendeka gago, muchipata munjine, ariye ni ye Jeso K’irisito yefufulwa ni Mulungu kulaa kuzimu, kwa ta humuhendereni Mulungu madzo maphuphu. 5 Siswi phokala hucheri kusagala chimwiri, Shariya yáhuhenda hukaze kutuwa t’amaa mbii zokala hunazo, na malairiroge ni chifo. 6 Ela vino hwávugulwa kulaa Shariyani, maana, yo Shariya yokala yidzihufunga, hunga dza kwamba hwáyiferera ta vivi hunamuhikirahikira Mulungu na njira mbiphya ya kulongozwa ni ye Rohowe. Ela ts’i chihiyo njira ya p’indi, ambapho hwákala hulongozwa ni Shariya yohendaandikwa. 7 Ndo hwambedze sambi? Vino bee, hwambe Shariya ni dambi? Ng’o! Vivyo ts’ivyo kamare, ta its’iphokala, ndiyonihenda nimanye dambi nini. Mimi ts’ingamanyire kukala, kulavira matso cha musena ni dambi, kalapho Shariya k’ayingaambire, "Uts’ilavire matso cha munzio." 8 Ela dambi yokala yi mwangu ndani, yáhumira lagizo riro, na yichinihenda nihende t’amaa mbii zosi. Maana, dambi k’ayihenda kazi kuchikala k’akuna shariya. 9 Mimi phokala ts’imanya ga Shariya, nákala ni muzima chiroho. Ela niriphokudzamanya rirat’u lagizo ra Mulungu, dambi yichizuka, 10 na phapho nichifa chiroho. Ndo ro lagizo rokala nirinip’e uzima, mino rániulaga chiroho. 11 Maana, dambi yokala yi mwangu ndani, yáhumira lagizo riro yichinilemba, na yichiniulaga chiroho kuchirira lagizo riro. 12 Ndo enehu a chijeso, Shariya na malagizoge, bee gálaviwa ni Mulungu mwenye, na chila lagizo ni ra haki, na ni idzo. 13 Ndo vino vikale vinaimanisha, chino chit’u chidzo ndichonirehera chifo? Ng’o! Vivyo ts’ivyo kamare, ta chonirehera chifo ni dambi kuchirira riro lagizo idzo, kwa ta dambi yimanywe lwazu kukala, ni mbii muno yenye. 14 Na ts’ivyo kwakukala, hunamanya kukala, Shariya yi chiroho, ela nichikala ts’ini za Shariya, nicheri mugulwa muhumiki wa dambi. 15 Mimi nidzamba vivyo kwakukala, gaga nigahendago bee, ts’igamanya, na go nigahenzago nihende, ts’igo nihendago, ta nihenda godzogamena. 16 Na nihendapho gots’ogahenza, vivyo vinaonyesa kukala, ninakubali Shariya ni mbidzo. 17 Ndo gago ts’igahenda mimi mwenye kuhenza, ela gahendwa ni yo dambi yiriyo mwangu ndani. 18 Mimi ninamanya mo mwangu ndani, yaani ndani ya chirat’u chinivuhacho nihende dambi, k’amuna idzo. Maana, kuhenza kuhenda madzo ninahenza kamare, ela ninashindwa. 19 Mimi ninahenza nihende madzo, ela gago ts’igo nihendago ta nihenda mai gots’ogahenza. 20 Ndo nihendapho gots’ogahenza, gago ganaonyesa kukala, ts’imi nigahendaye, ta gahendwa ni yo dambi yiriyo mwangu ndani. 21 Ndo mimi ninaona nina shariya ya kukala, nichamba ninahenza nihende madzo, mai ndigo galairirago. 22 Ko kwangu ndani, kunahamirwa ni Shariya yolaviwa ni Mulungu. 23 Ela vilungo vya mwiri wangu, vinalongozwa ni shariya yinjine ya dambi, yiriyo yinapingana na yo Shariya yihamirayo moyo wangu. Ndo yiyo shariya ya dambi yilongozayo vilungo vya mwiri wangu, yidzinihenda mufungwawe. 24 - 25 Ndo mimi asena bee ni vivi: mimi mwenye mwiri, bee nihikirahikira Shariya ya Mulungu na moyo wangu tu. Ela chirat’u chinivuhacho kuhenda dambi, chinanihenda nihikirehikire yo shariya ya dambi. Aa! Heka ta ni mugayi vino mino? Ni ani yendenitivya kulaa mazagazi gano garigo gananiulaga? Naalikwe Mulungu, anitivyaye kuchirira Bwana wehu Jeso K’irisito!
81 Ndo vivi osi ario ni a Jeso K’irisito, k’aalamulwa ni alongo. 2 Maana, mwimwi mwávugulwa kulaa kutawalwani ni dambi, yiriyo malairiroge ni chifo, na muchiphokera Roho wa Mulungu arehaye uzima wa kare na kare kuchirira Jeso K’irisito. 3 Shariya yákala k’ayiidima kuhuvugula kwa unyonge wa chidamu, ela Mulungu wáhuvugula kwa kumuhuma Mwanawe akale mut’u dza siswi kamare, na achitiywa akili kwa dambi zehu. 4 Mulungu wágahenda gago, kwa ta siswi hurio k’ahutuwa ga chimwiri ta hulongozwa ni Rohowe, huchimize go gahenzwago ni Shariyaye. 5 At’u ario a chimwiri, alilikana ga chimwiri, na o alongozwao ni Roho wa Mulungu, ao nao alilikana ga ye Roho. 6 Mut’u alilikanaye ga chimwiri, malairiroge ni chifo. Ela alilikanaye ga Roho wa Mulungu, Mulungu undamuhenda akale na uzima na reri. 7 Neno riro ni ra jeri kwakukala, mut’u alilikanaye ga chimwiri, bee ni mudawa wa Mulungu kulaa mwakwe moyoni. Ndo yiye unarema kumogopha Mulungu, na mwanzo ta ni k’aidima kumogopha Mulungu. 8 At’u ario a chimwiri, k’aaidima kumuhamya Mulungu. 9 Ela mwimwi k’amu chimwiri, ta mulongozwa ni Roho wa Mulungu, maana, yiye Roho wa Mulungu u mwenu ndani. Mut’u yets’e Roho wa K’irisito, ts’i wa K’irisito. 10 Ela kwahivira Jeso K’irisito u mwenu ndani, ta yiripho miiri yenu yindafa kwa dambi, ela ye Rohowe undaenderera kumup’a uzima uphya. Maana, ye Jeso K’irisito ndiye yemuhenda muphokerwe ni Mulungu dza enye haki. 11 Roho wa Mulungu u mwenu ndani, na Mulungu ndiye yemufufula Jeso kulaa kuzimu. Ndo yiyi miiri yenu yiriyo yindafa, Mulungu undayiudza moyo kahiri kuchirira ye Rohowe ariye mwenu ndani. 12 Ndo kwahivira maneno ga hivyo enehu a chijeso, siswi hunga dza adeni a ye Roho wa Mulungu, ela ts’i a chimwiri, na k’ahuhenzwa kamare husagale mazagazi ga chimwiri. 13 Maana, muchisagala chimwiri, hakika mundafa chiroho. Ela Roho wa Mulungu achimwaviza kugaricha kamare go mahendo genu ga chimwiri, mundakala na uzima. 14 Ana a Mulungu jeri, bee ni arat’u alongozwao ni Rohowe. 15 Mulungu k’ahup’ire Roho wa kuhuhenda agulwa ahumiki kahiri, ario a chiwogawoga. Ela wáhup’a Roho wa kuhuhenda hukale anae, na ye Roho unahwidimisa kumwiha Mulungu, "Baba." 16 Ndo Roho wa Mulungu mwenye, na maroho gehu ganashuhudiya phamwenga kukala, hu ana a Mulungu. 17 Siswi vivi vyodzoima hu anangwa a Mulungu, hundapatani na Jeso garat’u manoso ga Mulungu gogaikira anae. Ela huchihenza kwendakala abomu na Jeso, nihukubali kushononeka dza vyoshononeka yiye. 18 Enehu a chijeso, mimi nina kanuni kukala, yo shenene ya ukati uu huchiyihwalanisha na o ubomu urio Mulungu undahup’a, bee hundaona dza kwamba vivi k’ahushononeka. 19 Chila chumbe chinatariza na kuno chinatamani muno yo ts’iku yiriyo Mulungu undang’aza ubomu wa anae. 20 Mulungu wáamula vyumbe vyosi vikale na lana. Gago ts’igo mahenzo ga vyo vyumbe, ela ni wamuzi wa Mulungu. Elako, vyumbe vyosi vinalolera 21 ts’iku yiriyo vindalaviwa kut’u kokala nivyole, vigwirikane na ana a Mulungu kwenye utsare wao, na vikale vibomu dza ao. 22 Hunamanya vyumbe vyosi vinaugula na utsungu dza wa uvyazi ta vivi. 23 Na ts’i vyumbe hicheye vyo vyugulavyo kwa utsungu, ela ta siswi ohewa Roho wa Mulungu kutatiswa gondokudzagapata, chisha hunalumira vivyo naswi ko ndani, vivi hutarizavyo Mulungu ahup’e haki yosi ya kukala anae, na ahup’e vivyo yo miiri miphya yohulaga. 24 Maana, siswi otivywa, hunalolera kugapata gago. Ela kalapho hunagaona go hugalolerago, bee riro ringari kukala ts’i kuluphiro. K’akuna aloleraye chit’u achonacho. 25 Ela hulolerapho gots’ogaona, hunavumirira kugatariza. 26 Dzulu ya gago, Roho wa Mulungu unahwaviza huchikala hu anyonge, maana, k’ahumanya vyo huhenzwavyo huvoye. Ela ye Roho wa Mulungu mwenye unahuvoyera kwa Mulungu, na kuno unaugula muno ta k’avigombeka. 27 Mulungu amanyaye ta ga myoyoni mwa at’u, unavimanya vyo aambavyo ye Roho. Maana, ye Roho nikwavoyera at’u a Mulungu kutuwirizana na vyo vihenzwavyo ni Mulungu. 28 Siswi hunamanya kukala, gosi gahendwago ni Mulungu, bee ni ga kwahenda akale phadzo arat’u amuhenzao, ario Mulungu wáaiha kutuwirizana na mupangowe. 29 Ao a kutsagulwa ni Mulungu hangu k’adzangwe kuumba urumwengu, Mulungu wákala udziapangira adze akale dza ye Mwanawe, kwa ta ye Mwanawe Jeso K’irisito akale muvyere wao. 30 Mulungu ao okala udziapangira adze akale anae, wáaiha. Ndo ao oaiha, wáaphokera dza enye haki, na ao oaphokera dza enye haki, wáalaga kwap’a ubomuwe. 31 Enehu a chijeso, hwambedze sambi kwa maneno gano gosi gohenderwani ni Mulungu? Vino arivyo Mulungu u upande wehu, ni ani aidimaye kuhupinga ta akahubit’a? 32 Mulungu ye Mwanawe mwenye k’amonerere ufu, ta ye wámulavya dza sadaka achishononeswa kwa dzulu yehu siswi hosini. Ndo achikala ye wáhup’a ta ye Mwanawe, akale k’andahup’a vinjine vyosi? 33 Ni ani yendehulumbira sino at’u otsagulwa ni Mulungu? K’akuna, kwakukala, Mulungu mwenye ndiyehuphokera dza enye haki. 34 Ni ani yendehulamula kutiywa akili sino? K’akuna, kwakukala, Jeso K’irisito wáfa kwa dzulu yehu, na achifufulwa ni Mulungu kulaa kuzimu, ta vino usegere mukono wa kulume wa Mulungu unatawala, na kuko unahuvoyera siswi vivyo. 35 Siswi ta hukapata ndai bomu, hukaturiswa muno, at’u akahuhendera mauku, hukakosa chakurya, hukamala nguwo za kuvala, at’u akahwogofya, hebu ta akahendahuulaga kamare, chisha, vivyo vyosi k’aviimanisha kukala, Jeso K’irisito wáricha kuhuhenza. 36 Gago godzogomba, ganagwa sawa na Maandiko ga Mulungu gaambago, "At’u anahwogofya kuhuulaga chila ts’iku kwa dzuluyo, na anahuhenda vii dza magonzi gendagotsinzwa." 37 Ela gago gosi gahupatago hunagarima kwa yehuhenza muno. 38 Mimi nina kanuni kamare kukala, k’akuna chit’u chochosi chiidimacho kuhutenga na menzwa ya Mulungu. Kala chifo, hebu uzima, kala malaika a Mulungu, hebu mapepo gatawalago, gaga gahendekago vivi hebu ta gondohendeka ts’iku zidzazo, hebu enye widimi. 39 Ta vyosi, virivyo dzulu na kuzimu, na mwanzo ta ni k’akuna ta chumbe chimwenga chenye chiricho chindaidima kuhutenga na menzwa ya Mulungu, yiriyo wáhwonyesa kuchirira Bwana wehu Jeso K’irisito.
91 Enehu a chijeso, mimi ninagomba ujeri uphuphu ts’ilemba, kwakukala, náokolwa ni Jeso. Na ta moyo wangu nao urio unalongozwa ni Roho wa Mulungu, unanaamba ts’ilemba vivyo. 2 - 3 Ujeri nigombao ni kwamba, mimi ninashononeka muno, na nina utsungu kwenda kwa at’u angu, ario ni a chiryomo changu. Mimi ninahenza navize muno ao at’u a chiryomo changu kwa atiye. Ndo ta kala yo njira ya kwaavizira, ni mimi mwenye nirichirwe chitai cha Mulungu, na nilaviwe Jeso, mino ningari kukala razi vivyo. 4 At’u angu ni Aiziraeli, ario átsagulwa ni Mulungu. Ao Mulungu wáahenda akale anae, wáang’azira ubomuwe, wáaikira malagano, wáap’a Shariya, wáang’azira vyo ahenzwavyo amwabudu, na wáalaga vilaganevye. 5 Akare ao ni o at’u a Mulungu amanyikanao, na Jeso K’irisito uchimutuwa upandewe wa chidamu, ni Mwiziraeli naye. Ela o upande unjine, ni Mulungu atawalaye osi, na naalikwe ta kare na kare! Amina. 6 Ajeso asena, vivi vyodzogomba ts’i kwamba nidzamba k’agachimirire garat’u golagwa Aiziraeli ni Mulungu, maana, ts’i kwamba Aiziraeli osi ni at’u a Mulungu jeri. 7 Na k’aaidima kwihiwa ana a Mulungu tu kwa ni at’u a mudzungu wa Burahimu. Its’iphokala, Mulungu wámwamba Burahimu vivi, "Mudzunguo undalaa kwa mwanao Isaka." 8 Ndo vivyo ni kwamba, ana a Mulungu a jeri, ni arat’u ana a Burahimu ovyalwa kulairirana na cho chilagane cholagwa ni Mulungu. Ela ovyalwa kulairirana na mahenzo ga mwiri, k’aatarwa ni ana a Mulungu. 9 Maneno gaga ni ga jeri, kwakukala, Mulungu ariphomulaga chilagane Burahimu, wámwamba vivi, "Mimi nindauya ukati dza uu, na mucheo Sara undakala wávyala mwanalume." 10 Na ts’i gago hicheye tu, maana, ut’u dza uo wámulairira Rebeka yekala upata mimba na ye mulumewe mumwenga, yaani mukare wehu Isaka. 11 - 12 Ela Rebeka phokala k’adzangwe kwavyala anae airi a chilume, na kwa vivyo, ákala k’aadzangwe kuhenda ut’u wowosi udzo hebu ui, Mulungu wámwamba vivi, "Ye muvyere undamuhikirahikira ye muvaha." Mulungu wáamba vivyo, kwa ta aonyese kukala, yiye wátsagula mumwenga, na ye munjine achimuricha kwakukala, vivyo ndivyokala udzila. Ndo ye mumwenga wáihiwa ni Mulungu kwakukala, wákala utsagulwa, ela ts’i kwakukala, kahi wáhenda madzo. 13 Vivyo vinagwa sawa na Maandiko ga Mulungu gaambago, "Námutsagula Jakobo, nichimuricha Isau." 14 Ndo vikale vyo vinaimanisha Mulungu k’alamula haki? Ng’o! Vivyo ts’ivyo kamare. 15 Maana, Mulungu wámwamba Musa vivi, "Nindamonera mbazi mut’u yeyosi yendehenza mimi kumonera mbazi. Na nindakala na mbazi kwa mut’u yeyosi yendehenza mimi kumusamehe." 16 Ndo Mulungu utsagula mut’u ye amuhenzaye amonere mbazi, ela k’atsagula mut’u kwa vivyo ndivyo ahenzavyo yiye mut’u, hebu kwa chadiche. 17 Vivi vinagwa sawa na Maandiko ga Mulungu goambirwa Farao kukala, "Uwe nákwika mutawali kwa lengo riri; niahende at’u animanye nina widimi wa kukurima uwe, kwa ta nguma zangu zigot’e duniani kosi." 18 Ndo Mulungu amuhenzaye kumonera mbazi, unamonera. Na amuhenzaye kumuhenda atsowe akili, unamuhenda akale vivyo. 19 Enehu a chijeso, nikwenda mut’u akaniuza akaamba, "Chikala ye Mulungu vyo ndivyo ahendavyo, wuyadze yiye akaona mut’u ni mudambi, na k’akuna aidimaye kuziza mahenzoge?" 20 Ndo ninamuhenza mumanye kamare kukala, riro ta ts’i ra kuuza. Maana, mwimwi mu adamu tu, na mwanadamu, k’ana haki ya kulumbana na Mulungu. Hwalani mufano wa nyungu. Nyungu k’ayiidima kamare kumuuza ye muumbiwe kukala, "Kwadze we wániumba vino?" 21 Mwimwi munamanya kare kukala, muumbi wa nyungu achivuga ulongo, una haki ya kuumba ut’u auhenzao. Yiye phapho unaidima kwamula kuumba nyungu mbiiri, mwenga akayihenda ya mahumizi ga chila ts’iku, na yo yinjine akayihenda ya mahumizi ga ukati wa shuhuli. 22 Ndo Mulungu una haki ya kuhenda vyakwe ahenzavyo. Yiye una haki yosi ya kwalamula at’u, na kwang’azira widimiwe. Na una haki vivyo ya kwavumirira o at’u ario ápangirwa kutiywa akili, na kuyazwa. 23 Na una haki vivyo ya kwang’azira ubomuwe arat’u at’u okala udziapangira kwaonera mbazi. 24 Ndo siswi ndiswi wáhwiha, na ts’i kulaa kwa Ayahudi hichiyao tu, ela ta kulaa kwa at’u a makabila manjine. 25 Gago ganagwa sawa na maneno ga Mulungu garigo chitabuni mwa Hoseya dzulu ya at’u a makabila manjine. Yiye wáamba, "At’u okala ts’i angu; nindaaiha ’at’u angu.’ At’u okala ts’iaenzi, nindaaiha ’at’u angu niahenzao.’ 26 Na at’u arioambwa ni Mulungu ariye moyo, ’Mwimwi k’amu at’u angu,’ vivi andaihiwa ana a Mulungu ariye moyo." 27 Mugomvi wa Mulungu Isaya naye, wáamba vivi dzulu ya Aiziraeli, "Aiziraeli ni anji jeri dza mitsanga ya baharini, ela ondotivywa ni achache. 28 Maana, Bwana Mulungu undaalamula maruru ao at’u phapha duniani, na agamale phapho kare." 29 Ndo maneno ganga dza vyogomba yiye Isaya vivyo pho p’indi kukala, "Kalapho Bwana Mulungu ariye una widimi kushinda osi k’ahurichire k’olo zehu, hungari hwáyazwa tsetsetse dza achina midzi ya Sodoma na Gomora." 30 Ndo kufikira phapho hunaonani kukala, at’u a makabila manjine ákala k’aatsakula kukala enye haki, ela Mulungu wáaphokera dza enye haki kwakukala, ámukuluphira Jeso. 31 Ela ano Aiziraeli ákala anatsakula kukala enye haki kwa kutuwa Shariya, ela achishindwa. 32 Ndo swali ni, kwadze áshindwa? Jibure ni kwamba, ao k’aatsakulire kukala enye haki kwa njira ya kuluphiro, ela kuchirira kutuwa Shariya, na phapho achikwala ro dziwe riakwazaro at’u. 33 Dziwe riro ndiro rihadzwaro ni Mulungu mo mwakwe Maandikoni. Yiye wáamba, "Sirikisani t’ot’ot’o, mimi kuko Sayuni nindakwika mut’u yendekala dza dziwe rondoakwaza at’u, na mwamba ondoabit’a. Ela yendemukuluphira mut’u yiye, k’andaaibishwa."
101 Enehu a chijeso, rangu nirihenzaro muno mo mwangu moyoni, na rodzodina kumuvoya Mulungu ni kukala, ao Ayahudi asena aokoke. 2 Mimi ni shaidi wao kukala, ao ana chadi cha kutuwa Mulungu, ela k’aamanyire njira ya Mulungu. 3 Maana, Ayahudi asena k’aayimanyire yo njira yiahendayo at’u aphokerwe ni Mulungu dza enye haki. Ndo ao achiudusa yao ya kwahenda akale enye haki, na phapho achikala k’aakubalire njira ya Mulungu yiahendayo at’u akale enye haki mbereze. 4 Maana, K’irisito wágamala go ga kutsakula kukala enye haki kwa kutuwa Shariya, kwa ta at’u osi amukuluphirao yiye, aphokerwe ni Mulungu dza enye haki. 5 Musa ariphoandika dzulu ya kukala enye haki kwa kutuwa Shariya, wáamba vivi, "Mut’u achituwa malagizo ga Shariya, undakala na uzima." 6 Ela Maandiko ga Mulungu dzulu ya Mulungu aaphokeravyo at’u dza enye haki kwa anamukuluphira, ganaamba vivi, "Mut’u naats’idziuze akaamba, ’Ni ani yendekwenda dzulu mulunguni?’ " (Yaani kwendamwamba Jeso K’irisito adze phapha duniani huripho). 7 "Na mut’u naats’idziuze vivyo akaamba, ’Ni ani yendekwenda kuzimu?’ " (Yaani kwendamufufula Jeso K’irisito kulaa kuzimu). 8 Maana, uo udzumbe wa kuphokerwa ni Mulungu dza enye haki, urio siswi hunausumurira, mwimwi munao. Na ta Maandiko ga Mulungu manjine ganaamba, "Udzumbe wa Mulungu munao, munausema, na ta u mwenu myoyoni." 9 Ndo mut’u achishuhudiya mwenye mbere za at’u kukala, Jeso ni Bwana, na akuluphire na moyowe kukala, Mulungu wámufufula Jeso K’irisito kulaa kuzimu, undativywa. 10 Maana, mut’u uphokerwa ni Mulungu dza mwenye haki kuchirira kumukuluphira Jeso na moyowe, na utivywa ni Mulungu kuchirira kushuhudiya mbere za at’u kukala, Jeso ni Bwana. 11 Vivyo vinagwa sawa na Maandiko ga Mulungu gaambago, "Yendemukuluphira mut’u yiye, k’andaaibishwa." 12 Na maneno gago ga dzulu ya at’u osi, maana, Mulungu uphokera at’u osi dza enye haki kuchirira mut’u mumwenga; kala Muyahudi, hebu mut’u wa kabila rinjine. Maana, Bwana wa at’u osi ni mumwenga, na yiye unaahats’a muno osi amuvoyao. 13 Vivyo vinagwa sawa na Maandiko ga Mulungu gaambago, "Chila yendemuvoya Bwana, Bwana undamutivya." 14 Ela ujeri ni kwamba, at’u k’aaidima kumuvoya Bwana achikala k’aadzangwe kumukuluphira. K’aaidima kumukuluphira achikala k’aadzangwe kusikira udzumbe dzuluye. K’aaidima kusikira udzumbe dzuluye kuchikala k’akuna mut’u wa kwasumurira. 15 Na udzumbe dzuluye, k’awidima kusumurirwa achikala at’u a kuusumurira k’aahumwa. Ndo ni dza Maandiko ga Mulungu gaambavyo kukala, "Ni neno ra kuhama muno riro ra kureherwa Nguma Mbidzo." 16 Ela ts’i osi oyikubali yo Nguma Mbidzo, maana, ta mugomvi wa Mulungu Isaya wáamba, "Bwana, heka at’u ano k’aakuluphira udzumbe wehu?" 17 Ndo kufikira phapho, hunaonani kukala, mut’u ukuluphira kwa usikira udzumbe. Na udzumbe nao kusikirwa, mut’u niasumurire Nguma Mbidzo dzulu ya Jeso K’irisito. 18 Ndo swali ni, akale ano Ayahudi k’aayisikirire yo Nguma Mbidzo? Jibure ni kwamba, hakika áyisikira, maana, ta Maandiko ga Mulungu ganaamba, "Udzumbe wao wágot’a urumwenguni kosi, na maneno gao, gáfika chila phat’u." 19 Swali rinjine ni, akale ano Ayahudi k’aaelewere? Riri naro jibure ni kwamba, ao áelewa, ela k’aagatuwire. Maana, ta mugomvi wa Mulungu Musa wákala wa mwanzo kuudzidza, na wáudzidza na maneno gogombwa ni Mulungu kukala, "Mimi nindaaphokera at’u a makabila manjine ario ts’iatsagulire, kwa ta mwimwi muhende chidzitso. Nindaaphokera at’u a makabila manjine ario k’aaelewa, kwa ta mwimwi muphenywe ni utsungu." 20 Na mugomvi wa Mulungu Isaya naye wágomba chilachu maneno gogombwa ni Mulungu kukala, "Mimi názumbulwa ni at’u okala k’aanitsakula, náalairira at’u okala ta k’aaniuzira." 21 Ela dzulu ya Ayahudi, Mulungu wágomba kuchirira ye Isaya achamba, "Mimi náhwala ts’iku nzima-nzima, na kusinda dii kuheza kwaudza at’u angu kwangu, ela ao k’aanogophere, na ánipinga."
111 Gano godzogagomba, gakale ganaimanisha Mulungu wáaricha at’ue? Ng’o! Vivyo ts’ivyo kamare! Maana, ta mimi P’aulo nami ni Mwiziraeli, ni mut’u wa mudzungu wa Burahimu, na mbari yangu ni ya Benjameni, na Mulungu k’anirichire. 2 Siswi Aiziraeli hwátsagulwa ni Mulungu hangu k’adzangwe kuumba ta o urumwengu, na Mulungu k’agalukirwe ni moyo akahurema. Mukale mwimwi k’amuchimanya chambavyo cho chifungu cha Maandiko ga Mulungu phokala Eliya unavoya Mulungu, mavoyo ga kulalamika kwa Ayahudi? Phapho yiye wáamba, 3 "Bwana Mulungu, lola ao adziulaga agomvio, na ávunza-vunza vijajavyo ulavirwapho sadaka, ta ni mimi hichiyangu tu ndimi nisereye, na ananiinza aniulage vivyo mimi nami." 4 Ela phapho Mulungu achimuudzidza vivi, "Mimi kuko Iziraeli nidzidziikira at’u angu helufu fungahe (7,000), ario k’aamwabudu Baali, mulungu wa ulongo." 5 Ndo, go gahendekago vivi ganga gago, maana, kuna Aiziraeli achache ario anatiya kwa Mulungu wáatsagula kwa mbazize mwenye. 6 Na kwahivira ao anatiya kwa mbazi za Mulungu, h’aya gago k’agalairirana na gao ahendago. Ela kalapho ni kwa gao ahendago, zingari kukala ts’i mbazi. 7 Ndo kwágwani sambi? Chit’u ni kwamba, Ayahudi anji átsakula kukala enye haki, na achishindwa. Ela arat’u achache otsagulwa, áidima kuphokerwa dza enye haki, na o anjine osi achihendwa akale na myoyo mifu. 8 Vivi vinagwa sawa na Maandiko ga Mulungu gaambago, "Mulungu wáyihenda myoyo yao yits’imanye ut’u, wáagwira matso kwa ats’one, na wáafundira masikiro kwa ats’isikire, na ao a vivyo ta vivi." 9 Mufalume Daudi naye wáamba vivi dzulu yao, "At’u ao naagwirwe maruru mwao shuhulini, dza nyama agwirwavyo ni muhambo wa fyuko, kwa ta atiywe akili vikali. 10 At’u ao naahoswe matso ats’one, na naaturiswe ni riki zao ts’iku zosi." 11 Ndo sambi, akale ano Ayahudi ákwala na kugwa magwi ga kukala ta k’aandazuka kahiri? Ng’o! Vivyo ts’ivyo kamare! Mulungu ao wáaricha akwale kwa kuhenda dambi, kwa ta at’u a makabila manjine o atiye, na phapho Ayahudi aaonere chidzitso ta atiye nao. 12 Ndo yo dambi ya Ayahudi ya kurema kukuluphira, yáahenda at’u a makabila manjine phapha duniani atiye muno. Na o Ayahudi achidzakuluphira, at’u a makabila manjine phapha duniani andakaza kunoswa muno. 13 Ajeso asena, gaga nigaandikago vivi, bee ninamwandikira mwimwi at’u a makabila manjine. Mimi P’aulo ni muhumwa wa Jeso niriye na widimi, na ninamuhikirahikira mwimwi at’u a makabila manjine. Chisha, nina mumvera na Mulungu kwa yo kazi yangu, 14 nichikuluphira kukala, nindaahenda at’u a chiryomo changu amonere chidzitso, na phapho anjine ao atiye. 15 At’u a chiryomo changu ariphohenda yiyo dambi yao, Mulungu wáarema, na phapho achanza kutseka na at’u a makabila manjine phapha duniani. Ela Mulungu achidzaaphokera Ayahudi, riro rindakala neno bomu muno ta vindakala dza kwamba ni afadzi áfufulwa kulaa kuzimu. 16 Maana, kutuwirizana na dini yehu ya Chiyahudi ni kwamba, mut’u achilavya chisiku cha kwanza cha mukahe kwa Mulungu, mukahe wosi nikukala utakatifu. Na mizi ya muhi nayo yichitakaswa, muhi wosi nikukala utakatifu. 17 Ndo chit’u ni kwamba, vitai vinjine vya muzeituni wa mundani vyátemwa, na vichihwalwa vitai vya muzeituni wa weruni vichigwizanywa na o muzeituni wa mundani. Mwimwi at’u a makabila manjine munga dza vyo vitai vya muzeituni wa weruni, na vivi namwi munapata nguvu kulaa kwa o waziya wa o muzeituni wa mundani. 18 Ndo mwimwi muts’iaphurye ao Ayahudi anjine otemwa dza vitai. Mwimwi ts’idziunuleni, maana, k’amuyip’a nguvu mizi, ta ni yo mizi ndiyo yimup’ayo nguvu. 19 Nikwenda anjine enu akaamba, "Bemba vyo vitai vyátemwa kwa siswi hugwizanywe." 20 Ni sawa, elako manyani kukala, ao Ayahudi anjine átemwa dza vitai kwa k’aakuluphirire, na mwimwi mudzikala dza vitai vya o muzeituni wa mundani kwa munakuluphira tu. Ndo rangu nimudinisiraro ni kwamba, muts’idziunule mwimwi, ela mogopheni Mulungu. 21 Mwimwi muchiricha kukuluphira, Mulungu undamutema dza vitai tu. Maana, yiye wáatema dza vitai ta o Ayahudi ario ndio vitai vya o muzeituni wa mundani. 22 Ndo munaona vyo arivyo Mulungu unaahendera at’u madzo, na vyo arivyo unaatiya akili at’u vikali? Mulungu unaatiya akili vikali arat’u orema kumogopha. Ela mwimwi muchenderera kumukuluphira yiye, h’a bee undamuhendera madzo. Ela muts’iphohenda vivyo, Mulungu undamutema ta mwimwi namwi. 23 Ayahudi nao achiuya kukuluphira, andagwizanywa mut’u mwao mokala, maana, Mulungu unaidima kwaudza kahiri. 24 Mwimwi at’u a makabila manjine mulaako musikako, bee munga dza vitai vya muzeituni uu wa weruni. Ela mwákulaviwa kuko muchigwizanywa muzeitunini wa mundani, ut’u urio ts’i wa kawaida. Ayahudi nao alaako asikako, ndio vitai vya o muzeituni wa mundani, ta ni vyátemwa tu. Kwa vivyo, ni neno dide muno kwa Mulungu kuvyudza phao muhini. 25 Enehu a chijeso, ninamuhenza mumanye ujeri okala p’indi k’aumanywa, ela vivi ninamung’azira kwa ta muts’idziunule kwa munadzona mu adzo kuchira Ayahudi. Ujeri nimuhenzao muumanye ni kwamba, Ayahudi anjine andaenderera kurema kukuluphira, ta o at’u a makabila manjine osi otsagulwa, akale anatawalwa ni Mulungu. 26 Gachihendeka gago, phapho ndipho Aiziraeli osi andatiya, na vivyo vinagwa sawa na Maandiko ga Mulungu gaambago, " Mutivyi undalaa Sayuni, na undausa madambi gosi ga at’u a mudzungu wa Jakobo. 27 Na mimi nichiusa dambi zao, nindakala ninachimiza lagano rangu kwao." 28 Ayahudi ariphorema kukuluphira Nguma Mbidzo, ákala adawa a Mulungu, na vivyo vichimwaviza mwimwi at’u a makabila manjine. Elako, Ayahudi ndiotsagulwa ni Mulungu kukala, at’u a mudzungu wao andakala asenae ts’iku zosi. 29 Mulungu k’agaluza maazoge dzulu ya goap’a at’u dza manoso, na golaga kwahendera. 30 Mwimwi at’u a makabila manjine p’indi mwákala k’amumogopha Mulungu. Ela vivi Mulungu unamonera mbazi kulairirana na Ayahudi kuts’amogopha ye Mulungu. 31 Ndo o Ayahudi nao vivi k’aamogopha Mulungu, kwa ta kulairirana na vyo monerwavyo mbazi mwimwi, ao nao aonerwe mbazi ni Mulungu. 32 Maana, at’u osi árema kumogopha Mulungu, ndipho naye achiaricha atuwe uo wa kuts’amogopha, kwa adze aaonere mbazi osi, kala Ayahudi, hebu at’u a makabila manjine. 33 Ajeso asena, naalikwe muno Mulungu, kwakukala, unaahenza muno at’u osi, una hekima muno, na unamanya muno gosi. K’akuna mut’u aidimaye kusema wamuziwe, na k’akuna mut’u aidimaye kumanya njiraze! 34 Gago ganagwa sawa na Maandiko ga Mulungu gaambago, "K’akuna mut’u aidimaye kumanya maazo ga Bwana Mulungu, k’akuna mut’u aidimaye kumup’a utumia yiye. 35 Na k’akuna mut’u aidimaye kumukopesha ut’u Bwana Mulungu, kwa ta naye adze ariphwe ut’u uo ni yiye!" 36 Maana, Mulungu ndiyeumba vyosi, yiye ndiye avihendaye vyosi vikaleko, na vyosi vi kuko kwa dzuluye. Ndo Mulungu naalikwe ta kare na kare! Amina.
121 Enehu a chijeso, mwimwi mudzona vyo arivyo Mulungu wámonera mbazi muno. Ndo ninamuvoya mudzilavye kwa Mulungu mwimwi enye mwiri dza sadaka, kwa kudzilavya kumuhikirahikira yiye tu, na kwa kuhenda go gamuhamirago yiye tu. Vivi ndivyo huhenzwavyo kumuvoya Mulungu. 2 Mwimwi muricheni Mulungu agaluze genu ga myoyoni, kwa mwidime kumanya vyenye henzo ra Mulungu, yaani maneno madzo, maneno gamuhamirago yiye, na maneno gots’o ila yoyosi. Ela muts’ituwe maneno gahendwago ni at’u a chidunia. 3 Mulungu mimi wánitsagula nikale muhumwa wa Jeso K’irisito wa widimi kwa mbazize mwenye. Kwa vivyo, ninamukanya mosi kukala, muts’idzone mu abomu. Mwimwi dzitsukulireni na vyo vyenu vyenye murivyo, vyo arivyo Mulungu wámup’a chila mumwenga wenu kutuwirizana na kuluphirore. 4 Maana, ta yiyi miiri yehu yina vilungo vinji, ela chila chilungo china kaziye. 5 Ndo dza siswi ajeso naswi. Siswi hu anji, ela hu mwiri umwenga, kwa Jeso K’irisito. Na chila mumwenga wehu ni chilungo cha o mwiri, na nihugwiraneni phamwenga ndipho huhendeni kazi zosi t’ot’ot’o. 6 Ndo hosini hwáhewa vipaji tafauti-tafauti ni Mulungu kwa mbazize mwenye. Kwa vivyo, yehewa cha kugomba udzumbe wa Mulungu, naagombe ukati achikala unakuluphira kukala, Mulungu unagomba kuchirira yiye. 7 Yehewa chipaji cha kwahikirahikira anjine, naahikirehikire t’ot’ot’o. Yehewa chipaji cha kufunza, naafunze t’ot’ot’o. 8 Na yehewa chipaji cha kwatiya moyo anjine, naatiye moyo. Yehewa chipaji cha moyo wa kulavya, naalavye na moyo umwenga. Yehewa chipaji cha ulongozi, naahende vyakwe vyosi aidimavyo alongoze t’ot’ot’o, na yehewa chipaji cha kwaaviza anjine, na-aavize na nyemi. 9 Ajeso asena, ahenzeni at’u jeri phots’o ulumakwiri. Mwimwi menani kuhenda mai, na mugwiririre wa kuhenda madzo. 10 Mwimwi henzanani dza ndugu mwenga, na chila mut’u naats’idzone ni chit’u, naamone ye munziwe ni chit’u. 11 Mwimwi ts’ikaleni akaha, ela muhikirenihikireni Bwana na myoyo yenu yosi. 12 Mwimwi hamirwani kwa go genu mulolerago kugapata kwa Bwana. Muchigwirwa ni shenene, mwi vumirirani, na voyani ts’iku zosi. 13 Enye navyo, naap’e ajeso ario ana haja, na apigeni karibu ajeni mwenu midzini. 14 Avoyereni madzo ao amuhenderao mauku. Ao ts’ialaphizeni, ta mwi tuwani wa kwavoyera madzo tu. 15 At’u achikala anahamirwa, hamirwani phamwenga nao. Na achikala anashononeka, shononekani phamwenga nao. 16 Mwimwi erekezanani, ts’idziunuleni, na ts’idzoneni mu abomu, ta mwi agwireni usena arat’u at’u a ts’ini. 17 Mut’u achimuhendera mai, ts’imuripheni mai, its’iphokala, mwi tuwani wa kuhenda maneno gaonewago ni chila mut’u ni madzo. 18 Vichiidimikika, hendani vyenu vyosi mwidimavyo, musagale na reri na at’u osi. 19 Ajeso asena nimuhenzao, mut’u achimukosa, ts’idziriphizeni. Yiye muricheni tu, na Mulungu undamona. Maana, ta Mulungu mwenye mo mwakwe Maandikoni wáamba, "Ga kuriphiza chisasi ni gangu, mimi nindadziriphiza." 20 Ndo ts’idziriphizeni, ta mwi tuwani gaga Maandiko ga Mulungu gaambago, "Mudawao achikala una nzala, mup’e chakurya. Achikala una ch’iru, we ta mup’e madzi, maana, uchihenda vivyo, undamugwiza haya." 21 Mwimwi muts’ikubali kushindwa ni go mai, ela mai gashindeni kwa kuhenda madzo.
131 Enehu a chijeso, at’u osi naaogophe vilongozi, maana, vilongozi, o ulongozi wao áhewa ni Mulungu, na vivyo ni kwamba, ta o ario analongoza vivi, bee ni áikwa ni ye Mulungu. 2 Ndo apingaye ulongozi, bee unapinga ut’u oikwa ni Mulungu, na yeyosi ahendaye vivyo, bee unadzihenda mwenye alamulwe. 3 Maana, vilongozi k’aaogofya at’u ahendao madzo, ela aogofya at’u ahendao mai. Ndo uchikala unahenza uts’ikale moga na vilongozi, henda madzo, na ye chilongozi undakulika. 4 Maana, chilongozi ni muhendikazi wa Mulungu, na unahenda kazi kwa uwe ukale phadzo. Ela uchihenda mai, h’aya kala moga naye, maana, widimi wa kukutiya akili unao jeri. Na chisha, alamulapho na kwatiya akili at’u ahendao mai, ukala unahenda kazi ya Mulungu vivyo. 5 Ndo at’u anahenzwa aaogophe vilongozi, na naats’iaogophe kwa kogopha kutiywa akili tu. Ela naaogophe kwakukala, anamanya yiyo ndiyo haki. 6 Mwimwi chisha muna haki ya kuripha kodi, kwakukala, munamanya vilongozi achihenda kazi yao, anahenda kazi ya Mulungu. 7 Ndo achikala mut’u una deni ra munziwe, naaririphe. Na kodi naririphwe, na awiryao kwishimiwa na kogophewa, naahenderwe gago. 8 Ajeso asena, mwimwi riphani madeni genu gosi mwiswago, ta musale na mwenga tu ra kuhenzana. Mut’u ahenzaye munziwe, bee unachimiza malagizo gosi ga Shariya. 9 Malagizo gaambago, "Uts’izinge, uts’iulage, uts’iiye, uts’ilavire matso cha munzio," gago gosi ganagwa ts’ini ya lagizo mwenga tu rambaro, "Muhenze munzio dza vyo udzihenzavyo uwe mwenye." 10 Amuhenzaye munziwe, k’aidima kumuhendera mai. Ndo ahenzaye munziwe, ukala unachimiza malagizo gosi ga Shariya. 11 Ndo enehu a chijeso, manyani mugahende gaga, kwakukala, mwimwi munamanya ufika o ukati. Mwimwi vivi laiwani ni usingizi, kwakukala, yo ts’iku yiriyo siswi hundativywa ni Mulungu, yifika muno ta ts’i dza hiphara huriphoanza kumukuluphira Jeso K’irisito. 12 Vivi usiku wenda uchisira, na ku phephi na kucha. Ndo nahuts’ihendeni maneno mai gahendwago ni at’u ario dzizani, ta nahuhendeni maneno madzo gahendwago ni at’u ario mwangani. 13 Menenzi gehu ganahenzwa gakale madzo konyesa kukala, hu at’u husagalao mwangani. Siswi hunahenzwa huts’ikaleni at’u a kuhenda maneno gosi garehewago ni unwadzi, maneno gosi ga chidiya, na hunahenzwa huts’ilumbaneni, hebu konerana chidzitso. 14 Ela hunahenzwa hukale dza Bwana wehu Jeso K’irisito, na huts’ililikane kamare dzulu ya t’amaa mbii za chimwiri.
141 Enehu a chijeso, mwimwi akubalini ajeso ario ni atsanga. Na ts’ikaleni at’u a zhogoro nao kwenda dzulu ya go agaonago ni madzo, na go agaonago ni mai. 2 Mufano udzo ni uu: mujeso yedzekomala chiroho, unaidima kukala na kuluphiro ra kurya chakurya chochosi. Ela mutsanga ye, akakala na kuluphiro ra kurya mutsunga tu bahi. 3 Ndo yendekala unarya chakurya chochosi, naats’imuphurye yets’erya vyosi. Na ye aryaye mutsunga tu bahi, naats’imone una dambi ye aryaye vyosi, kwakukala, yiye wákubaliwa ni Mulungu. 4 Mut’u k’ana haki kamare ya kumulamula muhendikazi wa mut’u munjine, una makosa. Ga kulamula muhendikazi unahenda kaziye t’ot’ot’o hebu ts’ivyo, yiyo ni kazi ya ye mwandiki mwenye tu. Chit’u ni kwamba, muhendikazi undahenda kaziye t’ot’ot’o, kwakukala, Bwana undamwidimisa. 5 At’u anjine anaona kukala, ts’iku fulani ndiyo takatifu. Ela anjine o, anaona ts’iku zosi zi sawa. Ndo chila mumwenga naatuwe go agaonago ni ga haki. 6 Aonaye kukala, ts’iku fulani ndiyo takatifu ya kumwabudu Bwana, unaaza vivyo kwa amuhamye. Aryaye chakurya chochosi, unahenda vivyo kumwishima Bwana, maana, k’arya phots’omulavira mumvera. Na aremao kurya vit’u fulani nao, anahenza kumuhamya Bwana, na kumulavira mumvera. 7 Maana, siswi ajeso k’akuna ta mumwenga asagalaye kwa dzuluye mwenye, na afaye kwa dzuluye mwenye. 8 Siswi huchikala hu moyo, hu moyo kwa dzulu ya Bwana, na huchifa, hunafa kwa dzulu ya Bwana. Ndo siswi vivi hurivyo hu moyo, hwa Bwana, na ta huchifa, chisha hwa Bwana vivyo. 9 Na gago ndigo gatumago ta K’irisito wáfa na achifufuka, kwa ta akale Bwana wa at’u ario moyo, na afadzi. 10 Ndo kwadze sambi anjine anaalamula ndugu zao a chijeso kukala ni adambi? Na kwadze sambi anjine anaaphurya ndugu zao a chijeso? Bee, ts’igahendeni gago, kwakukala, siswi hosi hundaima mbere za Mulungu, ahulamule. 11 Vivyo vinagwa sawa na gogombwa ni Bwana mwakwe Maandikoni kukala, "Ambavyo mimi ni moyo, chila mut’u undamit’a mavindi mbere zangu, na chila mumwenga undakubali kukala, mimi ndimi Mulungu wa jeri." 12 Ndo chila mumwenga wehu undaudzidza mwenye Mulungu, dzulu ya gakwe gosi gogahenda. 13 Ndo siswi ajeso nahuts’ilamulaneni kahiri, its’iphokala, nahwamuleni kuts’ahenda maneno ga kwakwaza ndugu zehu a chijeso, hebu ga kwabit’a. 14 Kwa widimi wa Bwana Jeso, ninamanya, na nina kanuni kamare kukala, k’akuna chakurya chiricho ni haramu kurya. Ela mut’u achikala unakuluphira kukala, chit’u fulani ni haramu, bee chit’u chicho chinakala haramu jeri kwakwe. 15 Mut’u achimushononesa nduguye wa chijeso kwa kurya vyakurya fulani arivyo yiye unavyona ni haramu, bee undakala k’amwenzi kahiri. Ndo nahuts’ibanangeni anziehu ario Jeso K’irisito wáfa kwa dzulu yao, kwa kurya vyakurya virivyo kwao anavyona ni haramu. 16 Ts’iahendeni at’u anjine amulamule munahenda mai, kwa kurya vyo vyakurya vyenu murivyo munavimanya ts’i haramu. 17 Maana, ga halahala mazagazini mwa mut’u atawalwaye ni Mulungu, ni kuhenda ga haki, kusagala na reri, na kuhamirwa, garigo gosi garehewa ni Roho wa Mulungu. Ela ts’i ga kurya na kunwa tu! 18 Kwa vivyo, amuhikirayehikiraye Jeso K’irisito na njira yiyo, unamuhamya Mulungu, na unahenzwa ni at’u. 19 Ndo enehu a chijeso, siswi ukati wosi hunahenzwa huhende maneno gaahendago at’u asagale phamwenga na reri, na ga kujengana chiroho. 20 Mut’u naats’ibanange kazi ya Mulungu kwa chakurya tu! Vyakurya vyosi ni vidzo vya kurya. Ela ni vii mut’u kurya ut’u urio undamukwaza nduguye wa chijeso. 21 Neno idzo ra kuhenda siswi, ni kuts’arya nyama, kunwa divai, hebu kuhenda chochosi chiricho uchichihenda, chinaidima kumukwaza nduguyo wa chijeso. 22 Mut’u vyakwe akuluphiravyo dzulu ya maneno gago, bee gago nagakale gakwe na Mulunguwe tu. Mwimwi nimumanye kukala, ni baha yuyat’u ariye k’adzisikira una makosa ahendapho nenore aronaro ni ra haki. 23 Ela mut’u achirya ut’u na chilili, Mulungu unamulamula una makosa. Maana, undakala uhenda ut’u urio unakuluphira ni ui, na yeyosi ahendaye ut’u wowosi urio unaukuluphira ni ui, unahenda dambi.
151 Ndo siswi hurio hudzikomala chiroho, hunahenzwa huuvumirireni o unyonge wa ajeso ario ni atsanga, na hunahenzwa huts’ituweni wa kuhenda go gahuhamirago siswi enye tu. 2 Its’iphokala, chila mumwenga wehu unahenzwa amuhamye munziwe, kwa kumuhendera madzo kwa ta ajengeke chiroho. 3 Siswi hunahenzwa huhende vivyo, kwakukala, ta ye Jeso K’irisito, chisha k’ahendere maneno gokala gamuhamira yiye mwenye bahi. Gakwe gohenda ganagwa sawa na Maandiko ga Mulungu gaambago, "Gosi gogombwa ni at’u phokala anakwifya, bee vivi gadziniuyira mimi." 4 Na gosi garigo mo Maandikoni ga Mulungu gáandikwa kwa gahufunze siswi. Gago ganahutiya moyo, na ganahuhenda hukale na kuluphiro vivi hutarizavyo na kuvumirira golagwa ni Mulungu. 5 Mimi ninamuvoya Mulungu ariye ndiye ahutiyaye moyo, na ndiye ahuhendaye hukale avumiriri kukala, amuhende mosi mwerekezane, vyo mutuwavyo mufano wa Jeso K’irisito, 6 kwa ta mwimwi mosi mugwirane chivimwenga mumulike Mulungu, Abaye Bwana wehu Jeso K’irisito. 7 Kwa vivyo enehu a chijeso, mwimwi kubaliyanani dza Jeso K’irisito arivyomukubali, na vivyo vinamuhenda Mulungu alikwe. 8 Maana, ninamwambira mino kukala, Jeso K’irisito wákudzaahikirahikira Ayahudi konyesa kukala, Mulungu unagachimiza jeri goalaga akare a Ayahudi. 9 Na chisha, aahende at’u a makabila manjine amulike Mulungu, kwakukala, una mbazi nao. Maneno gago ganagwa sawa na Maandiko ga Mulungu gaambago, "Kwa vivyo, mimi nindakulavira mumvera uwe kati ya at’u a makabila manjine, na phapho, nikwimbire mira ya kukulika uwe." 10 Fungu rinjine ra Maandiko ga Mulungu rinaamba, "Hamirwani chivimwenga na at’ue mwimwi at’u a makabila manjine!" 11 P’ande yinjine vivyo ya Maandiko ga Mulungu yinaamba, "Mulikeni Bwana mwimwi at’u a makabila manjine mosi, na at’u a viryomo vyosi naamulike." 12 Na mugomvi wa Mulungu Isaya naye wáandika vivi, "Kundakudza mut’u wa mudzungu wa Jese, na yiye undakala mutawali, aatawale at’u a makabila manjine, na ao andamukuluphira." 13 Ndo ninamuvoya Mulungu ye amuhendaye mukuluphire kukala, amuhende muhamirwe muno, na mukale na reri kwa munamukuluphira Jeso, na phapho Roho wa Mulungu amuhende mukaze kukuluphira muno kuchirira widimiwe. 14 Enehu a chijeso, mimi mwenye mwiri nina kanuni mwimwi namwi mu at’u adzo muno, munagamanya t’ot’ot’o go muhenzwago muhende, na kwa vivyo, munaidima kukanyana. 15 Elako, maneno manjine mumu baruwani nidzimwandikira lwazu-lwazu kwa nimukumbikize. Mimi nidzihenda vivyo, kwakukala, Mulungu wánip’a chipaji 16 cha kukala kuhani wa Jeso K’irisito niahikirehikire at’u a makabila manjine. Mimi vivi ninahenda kazi ya chikuhani kwa kwasumurira Nguma Mbidzo ya Mulungu, kwa ta ao at’u a makabila manjine, akale dza sadaka yimuhamirayo Mulungu, kwakukala, Roho wa Mulungu wáatakasa. 17 Ndo mimi nina ngulu kwa gohendwa ni Jeso K’irisito kuchirira mimi kwenye yo kazi yangu ya kumuhikirahikira Mulungu dza kuhani. 18 Na mimi ts’indagomba manjine kamare ta nigomba dzulu ya gohendwa ni ye Jeso K’irisito, go ga kunihenda niahende at’u a makabila manjine amogophe Mulungu. Mino ao náahenda amogophe Mulungu kwa goambira, gogahenda, na 19 kwa widimi wa vilinge na maut’u-maut’u ga kwangalaza, garigo gáhendwa kuchirira widimi wa Roho wa Mulungu. Ndo mimi nidzizunguluka chila phat’u kusumurira Nguma Mbidzo dzulu ya Jeso K’irisito, kwanzira Jerusalemu ta jimbo ra Iliriko. 20 Na chisha, rangu nirazaro kwenda mimi P’aulo, bee ni kusumurira Nguma Mbidzo kut’u kuriko at’u k’aadzangwe kuyisumurirwa yo Nguma Mbidzo dzulu ya Jeso K’irisito, kwa ta nits’idze nikakala dza kwamba ninajenga nyumba yoanzwa ni mut’u munjine. 21 Gago ganagwa sawa na Maandiko ga Mulungu gaambago, "At’u ario k’aasumuririrwe ngumaze, andaona, na o at’u ario k’aadzangwe kusikira ngumaze, ndio ondomanya." 22 Mimi nina k’ano nyinji zodzaza kudza kwenu, ela gago ga kuzunguluka ndigo godzonigwira. 23 - 24 Ela mimi vivi nina mipango ya kudza kwenu, maana, yo kazi yokala ninahenzwa niyihende kuku niriko, vivi náyimala, na kamare ta náanza p’indi ko kuhenza kudza ko kwenu. Mimi nindakala na charo cha kwenda its’i ya Sipania. Na mupango wangu ni kwamba, nichikala ninenda kuko, nindachira na ko kwenu huhamirweni phamwenga kwa chiwango, na chidzako munaavize na charo changu cha kwenda ko Sipania. 25 Ela vivi mimi ni charoni nenda Jerusalemu, kwendaaphirikira wavizi at’u a Mulungu. 26 Wavizi uu ulaa kwa ajeso a majimbo ga Makedonia na Akaya, ario áamula kulavya enye na raha, kwa a-aavize ajeso ario Jerusalemu. 27 Ao áhenda vivyo na raha, na ni haki ao kwaaviza ao. Maana, kwahivira at’u a makabila manjine áphokera manoso ga chiroho kuchirira Ayahudi, ao nao anahenzwa a-aavize Ayahudi kwap’a gao arigo ana haja nago vivyo. 28 Ndo mimi nichimala yiyi kazi ya kuhakikisha nidziap’a Ayahudi p’esa zao zosi zotsangirwa, nindaanza charo changu cha kwenda Sipania, ela nindachira na ko kwenu. 29 Mimi ninamanya kukala, nichidza kuko kwenu, nindamuhenda munoswe muno ni Jeso K’irisito. 30 Ela ninamuvoya vivyo enehu a chijeso kwa dzina ra Bwana wehu Jeso K’irisito kukala, mudine kunivoyera Mulungu, na mimi mwenye nami nidzidina kuvoya. Gago gahendeni kwa vyo hwidimiswavyo kuhenzana ni Roho wa Mulungu. 31 Mwimwi nivoyerani kukala, nits’ihenderwe ui wowosi ni o at’u ots’okuluphira Jeso K’irisito kuko its’i ya Judea, na kukala, ajeso a Jerusalemu nao, akaukubali uu wavizi wangu oahendera. 32 Gago gachihendeka na Mulungu achihenza, mimi nindakudzakala na ukati udzo na mwimwi, na noye. 33 Mulungu ariye ndiye ahuhendaye hukale na reri, naakale namwi mosi! Amina.
161 Enehu a chijeso, mimi ninahenza nimumanyise ndugu yehu wa chijeso wa chiche Fibi. Yiye unahikirahikira kanisa ririro mudzi wa K’enikireya. 2 Ndo yiye achifika kuko kwenu, muphokereni kwa dzina ra Bwana, kwakukala, vivyo ndivyo ajeso ahenzwavyo aphokerane. Na chisha, achihenza wavizi wowosi kulaa kwenu, mwavizeni kwakukala, yiye mwenye mwiri bee, mimi udzinaaviza, na udzaaviza ta anjine anji. 3 Kuko nilamusirani ndugu zangu a chijeso, P’irisila na mulumewe Akula. Ao hunahenda kazi mwenga ya kumuhikirahikira Jeso K’irisito, 4 na ákala razi ta kufa kwa dzulu yangu. Mimi ninaalavira mumvera muno ao, na ta o at’u a makabila manjine osi ario ni ajeso nao, anaalavira mumvera muno vivyo. 5 Nilamusirani ta o ajeso avoyao kwao mudzini. Nilamusirani musena wangu Ep’aineto nimuhenzaye muno. Yiye ndiyekala mut’u wa kwanza kumukuluphira Jeso K’irisito ko jimbo ra Asiya. 6 Nilamusirani Maryamu, ariye uhenda kazi na chadi kwa dzulu yenu. 7 Nilamusirani Ayahudi asena, Andironiko na Junia, ario hwákala jela hosini. Ao a kati ya o ahumwa a Jeso a widimi amanyikanao muno, na mimi ninaokoka, ao ákala adzokoka kare. 8 Nilamusirani Amupiliyato. Yiye ni mwenehu wa chijeso nimuhenzaye. 9 Nilamusirani Uribano na Sitaku. Uribano hunahenda kazi mwenga ya kumuhikirahikira Jeso K’irisito, na Sitaku ni musena wangu nimuhenzaye. 10 Nilamusirani Apele, ariye unamanyikana kukala, unamukuluphira Jeso K’irisito jeri, na nilamusirani vivyo adamungwa a Arisitobulo. 11 Nilamusirani Muyahudi musena Herodiyona, na adamungwa a Narikisi ario ni ajeso. 12 Nilamusirani ndugu zangu a chijeso a chiche, T’irufena, T’irufosa na P’erisi nimuhenzaye. T’irufena na T’irufosa anamuhikirahikira Bwana na chadi, na P’erisi wámuhikirahikira Bwana na chadi muno. 13 Nilamusirani Rufo na ameye. Rufo ni mut’u yetsagulwa amuhikirehikire Bwana, na ye ameye ni muchet’u yedzekala achinihenderat’o ta dza kwamba ni mwanawe mwenye. 14 Nilamusirani Asunikirito, Filegoni, Herime, P’atiroba, Herima, na o ndugu zehu a chijeso osi ario phamwenga na ao. 15 Nilamusirani Filologo na Juliya, Nerea na nduguye wa chiche, Olimupa na o ndugu zehu osi a chijeso ario phamwenga na ao. 16 Ajeso osi kuku anamulamusa, na mwimwi namwi lamusanani kwa kupigana busu takatifu. 17 Enehu a chijeso, mwimwi ninamukalata kukala, mudzimanyirire na ao at’u arehao mugavikano, na kwayaza ajeso kwa kupinga go mafunzo gofunzwa mwimwi. At’u ao muts’igwirikane nao, kwakukala, 18 k’aamuhikirahikira Bwana wehu Jeso K’irisito, ta o ahenda go gaahamirago ao enye tu. At’u ao anagomba maneno madzo na kulika-lika at’u ots’oyuga kulemba. 19 Ela mino mwimwi munanihamira, kwakukala, munamogopha Bwana jeri ta gago ganamanywa ni chila mut’u. Ndo ninamuvoyera mukale na hekima ya kuhenda madzo maphuphu, na mwenderere kuts’ahenda mai kamare. 20 Na phapho Mulungu ariye ndiye ahuhendaye hukale na reriye, undamupinduwa Shetani sambi na amwike ts’ini zenu, konyesa urimwa. Bwana wehu Jeso K’irisito naenderere kumuhats’a. 21 T’imoti, muhendikazi wa Bwana musena, unamulamusa. Ano Lukiyo, Jasoni na Sosipatiro, ario ni Ayahudi asena, anamulamusa vivyo nao. 22 Mimi T’eritiyo yedzegwirwa ni P’aulo nimwandikire yiyi baruwaye, ninamulamusa nami kwa dzina ra Bwana. 23 Gayo, ariye mimi P’aulo nikala kwakwe, na chisha ajeso avoya phapha phakwe vivyo, unamulamusa. Erasito, ariye ndiye mwiki wa p’esa za uu mudzi unamulamusa. Ndugu yehu wa chijeso Kwarito unalamusa vivyo naye. 25 Enehu a chijeso, siswi nahumulikeni Mulungu, kwakukala, yiye ndiye aidimaye kumuhenda mwenderere kugwiririra kuluphiro renu kinyi. Gago ndigo gangu godzokala nichigagomba mo mwangu kusumurirani Nguma Mbidzo. Yiyi Nguma Mbidzo yi dzulu ya Jeso K’irisito, na ndio udzumbe okala k’aumanywa kulaa kare na kare. 26 Ela vivi, Mulungu wáung’azira siswi kwa kumuhuma Jeso K’irisito. Na ta Maandiko ga agomvi a Mulungu gáusema chimbere, na vivi niusumurirwe kwa at’u a viryomo vyosi, dza Mulungu ariyeko ta kare na kare arivyolagiza, kwa ta ao at’u amukuluphire Jeso na kuno anamogopha. 27 Ndo nahumulikeni ta kare na kare ye Mulungu, kwakukala, yiye ndiye Mulungu wa jeri hicheye tu, mwenye hekima yosi. Siswi nahumulikeni ta kare na kare, kwa gohuhendera kuchirira Jeso K’irisito! Amina.