JOHANA

1

1 Pho mwanzo phokala urumwengu k’audzangwe kuumbwa, Neno wa Mulungu wákalako. Yiye wákala u na Mulungu, na ta yiye naye wákala ni Mulungu. 2 Ukati uo wa mwanzo, Neno wa Mulungu wákala u kuko kare na Mulungu. 3 Vyumbe vyosi vyáumbwa kwa njiraye, na k’akuna ta chumbe chimwenga choumbwa phots’o yiye. 4 Yiye ndiye chanzo cha uzima, na uzima uo ndio mwanga wa anadamu. 5 Na mwanga uo unaamwirikira at’u ario dzizani. Anjine a o at’u ario dzizani ákala k’aawenzi na, achiheza kuuziza, ela achishindwa vivyo. 6 Ye ariye ndiye mwanga phokala u phephi na kudza, Mulungu wámuhuma mut’u mumwenga aihiwaye Johana, 7 kudza-aambira at’u dzuluye, kwa ta at’u osi amukuluphire kuchirira ye Johana. 8 Yiye wákala ts’iye uo mwanga, ela wákudza tu ye, kudza-aambira at’u dzulu ya ye ariye ndiye mwanga. 9 Ye ariye ndiye mwanga wa jeri wákala unadza duniani, na yiye unaamwirikira at’u osi. 10 Yiye wákudza duniani, na ta yo dunia yáumbwa kwa njiraye, ela at’u a yo dunia k’aamumanyire. 11 Yiye wálokera na kwa at’ue enye, ela anji a o at’ue enye k’aamukubalire. 12 Ela arat’u osi omukubali na kumukuluphira, wáahenda akale na haki ya kukala anangwa a Mulungu. 13 Ao k’aavyalirwe kulairirana na mulatso, hebu kwa konana chimwiri, na hebu kwa mut’u kuhenza apate ana, ela Mulungu mwenye ndiye Abayao. 14 Ye Neno wa Mulungu wákala mudamu, na wásagala naswi. Siswi hwáwona o ubomuwe, ubomu urio ni wa yiye Mwana wa hicheye yelaa kwa Baba Mulungu na yiyi u tele mbazi, na ujeri. 15 Yiye ndiye mut’u ariye Johana Mubatizi wá-aambira at’u dzuluye phogomba kwa laka ra dzulu kukala, "Yuyu ndiye yekala ninamuhadza phoamba, ’Yendekudza nyuma zangu una widimi muno kuriko mimi, maana, wákalako hangu phokala ts’idzangwe kuvyalwa.’ " 16 Na kwahivira wákala u tele mbazi, udzenderera kuhwonera mbazi. 17 Maana, Mulungu wálavya Shariya kuchirira Musa, na achonyesa mbazize na ujeriwe kuchirira Jeso K’irisito. 18 K’akuna ta mumwenga yekala udzimona Mulungu kare. Ela ye Mwana wa hicheye, ariye naye ni Mulungu na k’arichana na Mulungu, wáhumanyisa vyo Mulungu arivyo. 19 Vilongozi a Ayahudi ko Jerusalemu áahuma makuhani na Alawi kwa Johana akamuuze vivi, "We u ani?" 20 Johana ariphokwendauzwa,k’aremere kwaudzidza, ela wágomba lwazu-lwazu kukala, "Mimi ts’imi ye K’irisito." 21 O achimwamba, "Ts’igo go, hwambire we u ani? Vidze, we u Eliya?" Johana achiudzidza achamba, "Ng’o, ts’imi Eliya mino." O achimuuza kahiri achimwamba, "Ukale ndiwe ye mugomvi wa Mulungu?" Johana achiudzidza achamba, "Ng’o, ts’imi mino!" 22 Ao achimuuza kahiri achimwamba, "Bee, we u yuphiye sambi? Hwambire uwe u ani kwa ta huka-aambire ohuhuma nao amanye." 23 Phapho Johana achiudzidza achamba, "Mimi ndimi mut’u niriye ninagomba kwa laka ra dzulu ko nyika kukala, ’Yiikeni tititi njira ya Bwana.’ " Maneno dza gago gágombwa chimbere ni mugomvi wa Mulungu Isaya. 24 Anjine a o at’u okala ahumwa, ákala ni Afarisayo. 25 Ndo ao achimuuza Johana vivi, "Uchikala we ts’iwe ye K’irisito, hebu Eliya, hebu ye mugomvi wa Mulungu, kwadze unabatiza?" 26 Johana achiaudzidza achiaamba, "Mino ninabatiza na madzi, maana, ye K’irisito u phapha kati yenu, ta its’iphokala ni k’amudzangwe kumumanya. 27 Yiye ndiye yendekudza nyuma zangu, na mimi ts’iwirya ta kukala muhendikaziwe wa kumuvula virahu." 28 Maneno gago gáhendeka ko Betania, ng’ambo ya muho wa Jorodani kokala Johana unabatiza at’u. 29 Kunadzachakwe, Johana wámona Jeso unadza kwakwe, na achamba, "Asenani, yuyat’u ndiye Mwanagonzi wa Mulungu ausaye dambi za dunia! 30 Yuyat’u ndiye yekala ninagomba dzuluye niriphoamba, ’Yendekudza nyuma zangu una widimi muno kuriko mimi, maana, wákalako hangu phokala ts’idzangwe kuvyalwa.’ 31 Ta mimi mwenye nákala ts’imumanya ni ani, ela nákudza nichibatiza at’u na madzi, kwa ta nimumanyise kwa Aiziraeli." 32 Ndo phapho Johana achanza kwaambira at’u jisi arivyomumanya mut’u yiye. Yiye wá-aamba, "Mimi nidzona Roho wa Mulungu unatserera na umbo dza ra ngiya kulaa mulunguni, na akahurira dzulu-dzuluye. 33 Ta mimi ts’ingamumanyire ni ani, its’iphokala Mulungu phokala unanihuma nibatize at’u wánamba, ’Mut’u yendemona utserererwa ni Roho wangu, na ahurire dzulu-dzuluye, yiye ndiye yendeabatiza at’u na Roho wa Mulungu.’ 34 Ndo vivyo nidzivyona, na ninamwambira kukala, yuyu ni Mwanangwa wa Mulungu." 35 Ts’iku yotuwiriza, Johana wákala wimire phamwenga na anafunzie airi. 36 Ariphomona Jeso unachira, wá-aamba vivi, "Lolani! Yuyat’u ndiye Mwanagonzi wa Mulungu." 37 Ao anafunzi airi ágasikira maneno gago, na achimutuwa Jeso. 38 Jeso aripholola nyuma na kona ao anafunzi airi anamutuwa, wáauza vivi, "Mutsakulani?" O nao achimuuza achamba, "Rabi" (yiriyo maanaye ni mwalimu), "Kwani we usagalaphi?" 39 Jeso achiaamba, "Nituwani namwi mundakona." Ao anafunzi achimutuwa, na achiphaona pho phat’u phokala achisagala. Ukati uo, gari ni madzuwa ga dziloni, kwa vivyo, achimarigiza dzuwa naye phapho. 40 Mumwenga wa ao anafunzi airi omutuwa nyuma Jeso, wákala ni Andireya nduguye Simoni P’etero. 41 Ndo Andireya wáanza kwendamutsakula nduguye Simoni mwanzo ta achimona. Ariphomona wámwamba, "Hwámona ye Masihi" (yiriyo maanaye ni K’irisito). 42 Chisha, achimuphirika Simoni kwa Jeso. Jeso naye achimulola Simoni, na achamba, "Uwe u Simoni mwanangwa wa Johana. Na vivi nidzikuhats’a rinjine ndiwe Kefa," (ririro kwa Chiyunani ni P’etero). 43 Kunadzachakwe, Jeso wákwenda jimbo ra Galilaya. Kuko, wákwendamona Filipu na achimwamba, "Filipu, nituwa." 44 Filipu wákala ni muchina Betisaida, kadzidzi kolaa ano Andireya na P’etero. 45 Ndo Filipu naye achendamona Natanieli na achimwamba, "Natanieli, hudzimona Jeso mwana wa Jesefu, kulaa Nazareti. Yiye ndiye yehadzwa ni Musa na agomvi a Mulungu anjine kukala undakudza." 46 Ela Natanieli achimwamba, "Hangu rini chit’u chidzo chikalaa Nazareti?" Filipu achimwamba, "Unaambadze? Hebu hinde ukamone." 47 Jeso ariphomona Natanieli unaloka, wáamba, "Munamona ye alokaye! Yiye bee ni Mwiziraeli mwenye, na mwakwe ndani k’amuna ulongo." 48 Natanieli achimuuza achimwamba, "Udzinimanyadze?" Jeso achimwamba, "Uwe phodzokala u kolo ra mutini, na ta phodzokala Filipu k’adzangwe kukwiha, mino nidzikala ninakona vivyo." 49 Phapho Natanieli achimwamba, "Mwalimu, uwe u Mwanangwa wa Mulungu jeri. Uwe u Mufalume wa Iziraeli!" 50 Jeso achimwamba, "Vidze, udzikuluphira vino kwakukala, nidzikwamba, nidzikona hangu u kolo ra mutini? H’a bee manya kukala, undaona mabomu kuchira gaga." 51 Jeso achenderera kwamba, "Ninamwambira jeri-jeri, mundaona mbingu zifunuka, na mone malaikangwa a Mulungu anakwera, na kutserera kwa mimi Mut’u yelaa dzulu."

2

1 Ts’iku ya hahu, kwákala na nyambura mudzi wa Kana ko jimbo ra Galilaya. Ameye Jeso wákala u phapho, 2 na Jeso naye wákala u pho nyamburani phamwenga na anafunzie, maana, ákala adzambirwa. 3 Ndo phapho divai yásira, na Maryamu achimutuwa mwanawe Jeso achendamwamba, "Baba, divai yisira!" 4 Jeso achimuudzidza achimwamba, "Mayo, gago ts’i gehu, maana, ukati wangu opangirwa ni Mulungu k’audzangwe." 5 Ela phapho Maryamu achiaamba o ahendikazi, "Rorosi rondoambwa ni Jeso, hendani." 6 Phapho phákala phana masimikiro mabomu mahandahu ga mawe, garigo chila simikiro rákala riudzala madaba mane, hebu matsano. Gago gákala gadziikwa phapho kwa kutuwiriza jadi za Chiyahudi za kudzitakasa. 7 Ndo Jeso achiaamba o ahendikazi, "Gaudzazeni madzi go masimikiro," na ao achigaudzaza tele-tele. 8 Chisha achiaamba, "H’aya hekani machache mukamuphirikire ye mubomu wa nyambura." 9 Madzi gago gákala gagaluka divai. Ndo mubomu wa nyambura ariphotsumbula yo divai, k’ayimanyire kokala yilaa. Ela o ahendikazi oheka go madzi ákala anamanya. Phapho mubomu wa nyambura achimwiha muloli 10 achimwamba, "Kawaida mut’u ausaye shuhuli wanza kulavya divai mbidzo mwanzo ta at’u achitosheka, ndo akalavya yiriyo ts’i mbidzo. Ela uwe ninaona udziyiika yo divai mbidzo ta vivi!" 11 Yiyi ndiyo dalili ya kwanza ya dalili za Jeso za kwangalaza, na wáyihenda ko mudzi wa Kana, jimbo ra Galilaya, na phapho achonyesa ubomuwe, nao anafunzie achimukuluphira. 12 Gariphochira gago, Jeso wáuka phamwenga na ameye, nduguze a chilume na anafunzie, achenda ta Kaparinaumu, ariko ásagala ts’iku ch’ach’e. 13 Ts’ikuk’uu ya Ayahudi ya P’asaka phokala yi phephi, Jeso wákwenda Jerusalemu, achendaphenya boma ra hekaluni. 14 Mumo, wáona at’u okala anaguzirana ng’ombe, magonzi na ngiya manga, na okala anavunzirana p’esa asegere mwao mezani. 15 Jeso achihwala ng’ongo, achizisuka chikoto, na achialavya konze ya hekalu phamwenga na magonzi na ng’ombe zao. Achizimwaga zo p’esa za okala anavunzirana, na achizipetula-petula zo meza zao. 16 Chisha, arat’u okala anaguza ngiya manga achiaamba vivi, "Aa auseni phapha. Muts’iyihende chete nyumba ya Baba!" 17 Ndo gariphochira gago, anafunzie achikumbikira gáandikwa Maandikoni ga Mulungu kukala, "Mimi vyo niyihenzavyo nyumbayo Mulungu, bee vindanirya." 18 Vilongozi a Ayahudi anjine átsukirwa na achimuuza Jeso vivi, "Kwani undahenda dalili yani yondohwonyesa kukala, Mulungu wákuhuma jeri uhende maneno gano?" 19 Jeso achiaudzidza achiaamba, "Ribit’eni hekalu riri, nami nindariunula kwa ts’iku t’ahu." 20 Phapho o Ayahudi achimwamba, "Hekalu riri rojengwa myaka mirongo mine na mihandahu (46), wambadze we kukala, undarijenga kwa ts’iku t’ahu?" 21 Ela Jeso ye wákala unagomba dzulu ya hekalu ririro ni mwiriwe. 22 Ndo ariphokudzafufulwa kulaa kuzimu, anafunzie achikumbikira kukala, wákala udzigagomba gago, na achigakuluphira Maandiko ga Mulungu, na garat’u maneno gokala Jeso achigagomba. 23 Jeso ariphokala u ts’ikuk’uuni ya P’asaka ko Jerusalemu, at’u anji ámukuluphira ariphoona zo dalilize za kwangalaza arizozihenda. 24 Ela Jeso k’aatuwire gao, maana, wákala unaamanya at’u osi vyo arivyo. 25 Yiye wákala k’atakiya kwambirwa ni mut’u dzulu ya at’u, maana, wákala unagamanya lwazu-lwazu maazo gao.

3

1 Kwákala chilongozi mumwenga wa Chiyahudi wa chirundu cha Afarisayo, aihiwaye Nikodemo. 2 Ts’iku mwenga na usiku yiye, wákwenda kwa Jeso, achimulamusa chisha achimwamba, "Mwalimu, hunamanya kukala uwe u mwalimu uriyeolohewa ni Mulungu, kwakukala, k’aphana mut’u aidimaye kuhenda zizi dalili za kwangalaza uzihendazo phots’o Mulungu." 3 Jeso achimwamba, "Ninakwambira jeri-jeri uwe, mut’u ats’iphovyalwa luphya, k’aidima kuwona Ufalume wa Mulungu." 4 Nikodemo achimuuza vivi, "Kwani mut’u muzima unaidimadze kuvyalwa kahiri? Akale unaidima kuuya ndanini mwa ameye, na akavyalwa lwa phiri?" 5 Jeso achimuudzidza achimwamba, "Ninakwambira jeri-jeri uwe, mut’u ats’iphovyalwa kuchirira madzi na kuchirira Roho wa Mulungu, bee k’aidima kamare kuphenya Ufalumeni kwa Mulungu. 6 Mwiri wa mudamu uvyalwa ni abaye na ameye, ela mazagazi ga chiroho gavyalwa ni Roho wa Mulungu. 7 Uts’angalale kwakukala, nidzikwambira kukala, ni seti muvyalwe luphya. 8 Vuto nikuvuma na kwenda rihenzako, na nikukala unarisikira vyo rivumavyo, ela k’umanya rilaako, hebu rendako. Ndo Roho wa Mulungu naye uvyala mazagazi ga chiroho dza vivyo." 9 Nikodemo achimuuza vivi, "Uu! Maneno gano ganaidimikikadze?" 10 Jeso achimuudzidza achimwamba, "Uwe u mwalimu mwenye umanyikanaye kwa Ayahudi. Ndo kwadze k’ugamanya maneno gano? 11 Ninakwambira jeri-jeri uwe, mimi ninagomba nigamanyago, na gogaona na matso, ela mwi k’amuwenzi udzumbe wangu. 12 Nichikala nidzimwambira gano maneno ga phapha duniani tu namwi k’amukuluphira, fuje nichidzamwambira maneno ga mulunguni? 13 K’akuna mut’u yekwenda dzulu mulunguni, ela mimi Mut’u yelaa dzulu nálaa kuko mulunguni. 14 - 15 Virat’u Musa arivyomuunula dzulu yuyat’u nyoka wa shaba ko nyika, mimi Mut’u yelaa dzulu nami, ni seti niunulwe dzulu dza vivyo, kwa ta chila anikuluphiraye akale na uzima uphya wa kare na kare." 16 Maana, Mulungu wáahenza at’u a dunia muno ta achimulavya Mwanawe wa hicheye, kwa chila amukuluphiraye ats’ihangamike, ela akale na uzima uphya wa kare na kare. 17 Maana, Mulungu wámuhuma Mwanawe duniani kudzaakombola at’u, ela k’amuhumire adze aalamule. 18 Chila amukuluphiraye Mwana k’alamulwa, ela yets’emukuluphira, ulamulwa kare ni mulongo kwakukala, k’amukuluphirire Mwana wa hicheye wa Mulungu. 19 Na Mulungu unaalamula at’u ni alongo kwakukala, wáhuma Mwanawe, ariye ndiye mwanga, ela at’u ahenza dziza kuriko o mwanga kwakukala, mahendo gao gákala ni mai. 20 Chila mut’u ahendaye mai umena mwanga, na k’adza pho phenye o mwanga, kwakukala, k’enzi mahendoge mai gamwirikwe. 21 Ela ahendaye ga haki unadza mwangani, kwa ta vimanywe lwazu kukala, gakwe gohenda wáidimiswa ni Mulungu. 22 Gariphochira gago, Jeso wákwenda vidzidzi vya jimbo ra Judea phamwenga na anafunzie, achikala kuko ts’iku nyinji, na o anafunzie achibatiza at’u. 23 Johana naye wákala unaenderera kubatiza at’u ko Ainoni, phephi na mudzi wa Salemu, kwakukala, kwákala kuna madzi manji, na at’u ákala anenda kwenda kwa akabatizwe. 24 (Ukati uo, Johana wákala k’adzangwe kufungwa.) 25 Ts’iku mwenga, kwálairira k’ani kati ya anafunzi a Johana, na Muyahudi mumwenga dzulu ya kutakaswa ndani ya madzi. 26 Ndo ao anafunzi achimutuwa Johana achendamwamba, "Mwalimu, yuyat’u mut’u yekala naye ko ng’ambo ya muho wa Jorodani na ta wákala uchiambira at’u dzuluye, bee vivi naye unabatiza, na at’u osi anamutuwa yiye." 27 Johana achiaudzidza achiaamba, "Mut’u k’aidima kupata chit’u chochosi phots’ohewa ni Mulungu. 28 Samba námwambira chimbere mwi kukala, ’Mimi ts’imi ye K’irisito, ela ni náhumwa ni Mulungu nimulongolere’? 29 Mwimwi nimumanye kukala, mwari ni wa muloli, ela musena wa muloli aimaye na kusikira laka ra muloli, nikuhamirwa muno. Sambi, yiyo ndiyo raha nisikirayo mimi, na yichimira. 30 Yiye ni seti ahwale nguma, nami nguma yangu yiphunguke." 31 Adzaye kulaa dzulu, u dzulu kuchira osi; na alaaye duniani, ni wa phapha duniani, na ugomba ga phapha duniani. Ela adzaye kulaa mulunguni, u dzulu kuchira osi, 32 na ugomba dzulu ya garat’u arigogaona na kugasikira, ela ni at’u achache tu akuluphirao udzumbewe. 33 Mut’u aukuluphiraye udzumbewe, bee unakubali tsetsetse kukala, Mulungu ni mujeri. 34 Maana, ye mut’u ahumwaye ni Mulungu ugomba ga ye Mulungu, maana, Mulungu unamwajaliya mut’u yiye Rohowe phots’o chipimo. 35 Baba Mulungu unamuhenza ye Mwanawe, na maneno gosi wámurichira yiye. 36 Kwa vivyo, amukuluphiraye ye Mwana, unao uzima uphya wa kare na kare. Ela yets’emukuluphira, k’andaupata uzima uo, maana, Mulungu unaenderera kumutsukirirwa.

4

1 - 3 Afarisayo ásikira nguma kukala, Jeso wákala unabatiza na kwapata anafunzi anji kuriko Johana. (Ela ujeri ni kwamba, Jeso wákala k’abatiza its’iphokala o anafunzie.) Ndo Jeso ariphomanya kukala, Afarisayo ákala asikira nguma zizo, wálaa Judea achanza kuuya Galilaya phamwenga na anafunzie, 4 na charo chicho, chámuhenda achire na jimbo ra Samariya. 5 Ndo achifika Sukari, kadzidzi ka ro jimbo ra Samariya, phephi na vuwe rokala Jakobo udzimup’a mwanawe Jesefu. 6 Phat’u phapho, phákala phana chisima cha Jakobo, naye Jeso achisagala k’anda-k’anda ya cho chisima, maana, wákala utsoka na charo, na dzuwa rákala ri vitswani. 7 - 8 Anafunzie achimuricha phapho, achenda madukani kugula chakurya. Ndo muchet’u mumwenga wa Chisamariya achidza phapho kudzaheka madzi. Jeso achimwamba, "Mayo, nihekera madzi ninwe." 9 Ela ye muchet’u wa Chisamariya achimwamba, "Aa! Univoyadze madzi we Muyahudi, na mino ni muchet’u wa Chisamariya?" (Chijadi, Ayahudi k’aatsanganyikana na Asamariya.) 10 Jeso achimuudzidza achimwamba, "Kala unamanya Mulungu ahenzacho kukup’a, na kala mimi nikuvoyaye madzi nami unanimanya ni ani, ungari udzinivoya kare, nami ningari nidzikup’a madzi ga uzima." 11 Ye muchet’u achimwamba, "Mutumiangwa, uwe k’una ndoo ya kuhekera madzi, na chisima chichi chi ndani. H’aya udzigapataphi go madzi ga uzima? 12 Hebu, we unadzihenda u mubomu kuchira mutumia Jakobo? Yiye ndiye yehusiyira chisima chichi, na ye mwenye, anae na mifugoye ákala achinwa madzi ga chisima chichi vivyo." 13 Jeso achimuudzidza achimwamba, "Chila anwaye madzi gaga, undagwirwa ni ch’iru kahiri. 14 Ela yendenwa madzi gondomup’a mimi, bee k’andagwirwa ni ch’iru ta kare na kare. Maana, madzi gondomup’a gandakala dza dzitso ra madzi mo mwakwe ndani, na gandaenderera kumup’a uzima uphya wa kare na kare." 15 Phapho ye muchet’u achimwamba vivi, "Mutumiangwa, bee nip’a madzi gago kwa ta nits’isikire ch’iru kahiri, hebu kudzaheka madzi phapha." 16 Jeso ye achimwamba, "Enda ukamwihe mulumeo udze naye phapha." 17 Ye muchet’u achimuudzidza achimwamba, "Ts’ina mulume mino." Jeso naye achimwamba vivi, "Udzigomba ujeri kukala, k’una mulume. 18 Maana, uwe wáhwalwa ni alume atsano, na ye uriye naye vivi ts’i mulumeo. Kwa vivyo, vyodzogomba bee, ni ujeri kamare." 19 Phapho ye muchet’u achimwamba, "Mutumiangwa, ninaona uwe u mugomvi wa Mulungu. 20 Sambi ni hivi baba, akare ehu ákala achivoya dzulu ya chirima chichi, na ta siswi vivi huvoya phapho. Ela mwi Ayahudi munaamba kukala, Mulungu ni seti avoywe ko Jerusalemu! Ndo ajeri ni aphio?" 21 Phapho Jeso achimwamba, "Mayo, nikuluphira. Ukati unadza urio k’undatakiya kumuvoya Baba Mulungu dzulu ya chirima chichi, hebu ko Jerusalemu. 22 Mwimwi Asamariya munamuvoya yets’emumanya, ela sino Ayahudi hunamumanya ye humuvoyaye. Maana, wokofu wáng’azwa kuchirira siswi Ayahudi. 23 Ela ukati unadza, na mwanzo ta ni ufika kare vivi, urio amuvoyao Baba Mulungu jeri, andamuvoya kwa kulongozwa ni Roho na ujeri, maana, Baba Mulungu unahenza avoywe ni at’u dza ao. 24 Ninakuhenza umanye kukala, Mulungu ni Roho, na at’u amuvoyao ni seti avoye kwa kulongozwa ni Roho, na ujeri." 25 Ye muchet’u achimwamba, "Mimi ninamanya kukala, ye Masihi" (yiriyo maanaye ni K’irisito), "undakudza. Na achidza, undahwambira chila chit’u." 26 Phapho Jeso achimwamba, "Mayo, mimi nigombaye nawe ndimi ye Masihi." 27 Anafunzie áuya ukati uo, na áangalala muno ariphomona Jeso unagomba na muchet’u. Ela k’aphana mut’u yemuuza ye muchet’u, "Uhenzani?" hebu yemuuza Jeso, "Kwadze unagomba na yuno?" 28 Ye muchet’u achiyiricha nyunguye phapho, achiuya mudzini achenda-aamba at’u vivi, 29 "Asenani! Mimi nidzonana na mut’u yedzenambira maneno gangu gosi gohenda! Mimi ninaona yiye ta ndiye K’irisito. Hindeni mukamone!" 30 At’u achilaa pho mudzini, achenda kwa Jeso. 31 Ukati uo wenye, anafunzie ákala anamulombera Jeso anamwamba, "Mwalimu, arya chakurya." 32 Ela Jeso ye achiaudzidza achiaamba, "Mimi nina chakurya chiricho mwimwi k’amuchimanya." 33 Anafunzie achiuzana-uzana vivi, "Vidze, phakale phana mut’u yedzemurehera chakurya?" 34 Jeso achiaudzidza achiaamba, "Chakurya changu ni kuhenda henzo ra yenihuma, na niyimale kaziye. 35 Mwimwi muchiphanda ni seti mwambe, huna myezi mine ndo huguwe. Ela ninamwambira mino kukala, tsuphani matso kuzunguluka phapha phosi huripho, na mundaona mavuno gafika ga kuguwa. 36 Vivi ye muguwi unapata muzawe kare, na kuguwakwe ni kwahenda at’u apate uzima uphya wa kare na kare, kwa ta muphandi na ye muguwi adze ahamirwe phamwenga. 37 Kwa vivyo, t’adi yiyi yambayo, ’Mumwenga ni kuphanda na munjine akaguwa,’ ni ya jeri. 38 Ndo mimi nidzimuhuma mukaguwe mavuno garigo ts’imwi gáphanda. At’u anjine ndio ohenda kazi, ela mwimwi mwendaguwa go mavuno." 39 Maneno gogombwa ni ye muchet’u kukala, "Udzinaambira maneno gangu gosi nirigohenda" ndigo goahenda Asamariya anji a mudzi uo amukuluphire Jeso. 40 Ndo o Asamariya okwenda kwa Jeso ámuvoya akale kwao; naye achisagala mitsana miiri. 41 Na manenoge gogomba phapho gáahenda at’u anji muno amukuluphire. 42 Phapho o at’u ákala achimwamba ye muchet’u, "Siswi vivi hunakuluphira na hunamanya kukala, yuyu ndiye Mutivyi wa urumwengu jeri, maana, ta siswi enye hudzisikira, ela ts’i kwamba hunakuluphira kwa go manenogo hicheye tu." 43 Ziriphochira zo ts’iku mbiiri, Jeso wáuka phapho achilongoza kwenda Galilaya. 44 Maana, Jeso mwenye wákala ugomba kare kukala, " Mugomvi wa Mulungu k’aishimiwa kwao." 45 Kwa vivyo, Jeso ariphofika ko Galilaya, achina Galilaya ámutsangira kwakukala, ákala adzigaona gosi gogahenda ko Jerusalemu ukati wa ts’ikuk’uu ya P’asaka, maana, ao nao ákala a kuko. 46 Ndo Jeso ariphokala u ko Galilaya, wátsemberera mudzi wa Kana phat’u pharipho wákala ugaluza madzi kukala divai. Kuko, kwákala kuna mubomu mumwenga yekala una mwana mukongo mudzi wa Kaparinaumu. 47 Ndo ye mubomu ariphosikira kukala, Jeso wákala ulaa Judea na ukudza Galilaya, wámutuwa, achendamulombera kukala, ende akamuphoze mwanawe, maana, wákala ni mukongo ta yupwi! 48 Jeso achimwamba, "At’u mwimwi muts’iphoona dalili na maut’u-maut’u ga kwangalaza, k’amundakuluphira!" 49 Ye mubomu achimwamba, "Bwana, uwe hinde vivi kare, phots’o mwanangu kufa." 50 Jeso achimwamba, "Enda tu we, mwanao uphola." Ye mubomu achikuluphira maneno ga Jeso, na achanza charo cha kuuya mudzini. 51 Ndo mwenye ariphokala ucheri njirani unauya, achonana na ahendikazie anamutuwa, na achimwambira kukala, mwanawe wákala k’ana neno. 52 Achiauza saa yorichirwa mwanawe; nao achimwamba, "Ni dzana saa fungahe za mutsana pho chiphuti chiriphomuricha." 53 Phapho ye mutumia achikumbikira kukala, yákala ni saa yiyo yenye yiriyo Jeso wámwamba, "Mwanao uphola." Ndo yiye mwenye ariphofika mudzini, achikuluphira phamwenga na adamue osi. 54 Yiyi yákala ni dalili ya kwangalaza ya phiri yohendwa ni Jeso ko Galilaya, na yiyi wáyihenda ariphokala adziuya kuko kulaa Judea.

5

1 Gariphochira gago, Jeso wáuya Jerusalemu, maana, kwákala kuna ts’ikuk’uu ya Ayahudi. 2 Na kuko Jerusalemu, phephi na Dziyango ra Magonzi, phana bop’o ra madzi riihiwaro Betizata kwa Chiburania, ririro rina mavaranda matsano. 3 Mo mavarandani mwákala muna akongo anji alazwa; at’u ots’oona, virema, na a kupholoza. 5 Ndo phapho phákala phana mut’u mumwenga yekala ugaya na ukongo myaka mirongo mihahu na minane (38). 6 Jeso achimona uhembelele phapho, na wákala unamanya kare kukala, wákala ukala phapho ts’iku nyinji. Ndo achimulamusa, chisha achimuuza vivi, "Vidze, ukale unahenza kuphola we?" 7 Ye mut’u achimuudzidza achimwamba, "Aa! Baba, ts’ina mut’u wa kunitiya madzini gatsivulwapho, na chila nichamba ninaheza kuphenya, mukongo munjine nikukala udzinilongolera kare." 8 Phapho Jeso achimwamba, "Unuka, uhwale t’andikoyo na wenende." 9 Phapho kare ye mut’u achiphola, achihwala t’andikoye na achenenda. Neno riro ráhendeka ts’iku ya Sabato. 10 Kwa vivyo, vilongozi a Ayahudi ariphomona ye mut’u yephozwa utsukula t’andikoye, ámwamba, "Rero ni Sabato, kwa vivyo, shariya k’ayikuhenzeza kutsukula t’andikoyo." 11 Ela ye achiaamba, "Nidziphozwa mino, na ye mut’u yedzeniphoza ndiye yedzenamba, ’Hwala t’andikoyo wenende.’ " 12 O Ayahudi achimuuza vivi, "Ye mut’u yedzekwamba, ’Hwala t’andikoyo wenende,’ ni ani?" 13 Ela ye mut’u yekala uphozwa wákala k’amanya ni ani, maana, Jeso wákala uyaya mo duu bomu ra at’u. 14 Ndo gariphochira gago, Jeso wákwendamona hekaluni ye mut’u yekala udzimuphoza na achimwamba, "Unaona mba vino u muzima kamare, h’a bee uts’ihende dambi kahiri uts’idze ukagwirwa ni kuu kuchira rokala naro." 15 Ye mut’u unalaa phapho, wákwenda kwa vilongozi a Ayahudi achenda-aambira kukala, Jeso ndiye yemuphoza. 16 Jeso wákala maneno dza gago unagahenda ta ts’iku ya Sabato, na o vilongozi a Ayahudi ákala achimuhendera mauku kwa gago. 17 Ela Jeso ye achiaamba, "Baba unahenda kazi ts’iku zosi ta vivi, na mimi nami ninahenda kazi dza vivyo." 18 Na Jeso ariphogomba maneno gago, o vilongozi a Ayahudi ádina kutsakula njira ya kumuulagira. Maana, o ákala anamona unadzihenda u sawa na Mulungu kwahivira wákala udzamba ni Abaye, ela ts’i kwakukala, wákala uvunza shariya ya Sabato hicheye tu. 19 Ela Jeso ye achiaudzidza kahiri achiaamba, "Ninamwambira jeri-jeri, mimi Mwana ts’iidima kuhenda gangu mwenye, ta its’iphokala ninahenda chirat’u nichonacho Baba unachihenda. Maana, chirat’u chihendwacho ni Baba, mimi Mwana nami ndicho nihendacho. 20 Maana, Baba unanihenza mimi Mwanawe, na unanonyesa maneno gosi ahendago. Na vivi undanonyesa kazi bomu kuchira zizi, na nizihende ta mwimwi mosi mwangalale. 21 Ndo virat’u Baba Mulungu afufulavyo nyufu na kwaudza moyo, mimi Mwanawe nami, ninaap’a uzima osi niahenzao. 22 Dzulu ya gago, Baba Mulungu k’alamula mut’u, maana, o ulamuli wosi wánip’a mimi Mwanawe, 23 kwa ta at’u osi anogophe mimi Mwana, dza virat’u amogophavyo ye Baba Mulungu. Na yets’enogopha mimi Mwana, k’amogopha ta ye Baba Mulungu yenihuma. 24 Ninamwambira jeri-jeri mino, arisikizaye neno rangu, na kumukuluphira yenihuma, unao uzima uphya wa kare na kare. Yiye k’alamulwa, maana, wálaa kare chifoni achiphenya uzimani. 25 Ninamwambira jeri-jeri mino, ukati unadza, na mwanzo ta ni ufika kare vivi, urio at’u ario chifoni cha chiroho andasikira laka ra mimi Mwana wa Mulungu, na ondorituwa andakala na uzima. 26 Maana, Baba Mulungu ndiye chanzo cha uzima, na mimi Mwanawe nami, wánaajaliya kukala, chanzo cha uzima dza vivyo. 27 Na chisha, wánip’a widimi wa kulamula kwakukala, mimi ndimi Mut’u yelaa dzulu. 28 Ndo mwimwi muts’angalazwe ni gago, kwakukala, ukati unadza urio afadzi osi ario mbirani andasikira laka rangu, 29 na afufuke. Na arat’u ohenda madzo, achifufuka andakala na uzima uphya wa kare na kare, ela arat’u ohenda mai, achifufuka, anenda ulamulini. 30 Ela ta vivyo, mimi ts’iidima kuhenda gangu mwenye. Kwa vivyo, mimi nilamula virat’u nambwavyo nilamule, na o ulamuli wangu ni wa haki. Maana, maazo gangu ts’i kuhenda nihenzavyo mimi mwenye, ela ni kuhenda henzo ra yenihuma." 31 Jeso wáenderera kugomba achamba, "Mimi nichenderera kudzilavira ushaidi mwenye, mundawona dza kwamba ushaidi wangu ts’i wa jeri. 32 Ela phana munjine alavyaye ushaidi dzulu yangu, nami ninamanya kukala, ushaidi alavyao dzulu yangu, bee ni wa jeri. 33 Mwimwi mwáahuma at’u kwa Johana, na yiye wálavya ushaidi wa jeri dzulu yangu. 34 Ela ta vivyo, mimi ts’itakiya ushaidi wa mut’u, ta uo wa Johana nidzimuhadzira tu kwa mokoke. 35 Gago maneno ga Johana gákala dza taa ra mukono mumwirikiraro njira, na o mwangawe wámuhamira kwa chiwango. 36 Ela o ushaidi nirio nao dzulu yangu, uchira hinyo wa Johana. Maana, zo kazi nirizohewa ni Baba Mulungu nizichimize, ni zizi zenye nizihendazo, na zizi ni ushaidi dzulu yangu kukala, ye Baba Mulungu mimi wánihuma. 37 Na chisha, ye Baba Mulungu yenihuma, yiye mwenye naye wálavya ushaidi vivyo dzulu yangu, ta mwi ni k’amudzangwe kusikira lakare, hebu kona umbore, 38 na nenore k’arimo mwenu ndani, maana, mimi yenihuma mwi k’amunikuluphira. 39 Mwimwi munagasomat’o Maandiko ga Mulungu na kulilikana dzuluye, kwa munaona munaidima kupata uzima uphya wa kare na kare kuchirira vivyo. Bee manyani kukala, gago ganalavya ushaidi dzulu yangu, 40 ta mwi ni munarema kudza kwangu kudzapata o uzima uphya wa kare na kare. 41 Mimi ts’i kwamba ninahenza kulikwa ni at’u, 42 ela mwi ni ninamumanya k’amumwenzi Mulungu kamare. 43 Maana, mimi nákudza na ga Baba, na k’amuniphokera. Ela, mut’u munjine achidza na gakwe mwenye, mwimwi yiye munamuphokera. 44 Mwimwi k’amwidima kukuluphira! Maana, mwi muhenza kulikana mwimwi enye kwa enye, ela k’amutsakula kulikwa ni ye Mulungu wa hicheye. 45 Bee, ts’oneni mino ndimi yendemulumbira kwa Baba Mulungu. Ye mukare wenu Musa, ariye Shariyaye munayituwa, ndiye amulumbiraye. 46 Kala mwákala munamukuluphira Musa, ta mimi nami mungari kunikuluphira, maana, Musa wáandika dzulu yangu. 47 Ela kwahivira k’amugakuluphira go arigogaandika, h’aya bee gano maneno gangu mundaidimadze kugakuluphira?"

6

1 Gariphochira gago, Jeso wáphenya mashuwani achivuka ziya ra Galilaya, (hebu ziya ra T’iberiya). 2 Duu bomu ra at’u richitsegatsega ro ziya kumutuwa kwakukala, ákala adzona dalili za kwangalaza zokala achizihenda za kwaphoza akongo. 3 Jeso kuko achambuka mwangoni, achisagala phamwenga na anafunzie. 4 Ukati uo, ts’ikuk’uu ya Ayahudi ya P’asaka yákala yi phephi. 5 Ndo Jeso ariphotsupha matso na kona at’u analoka kuloka, wámuuza Filipu achimwamba, "Chakurya cha kwamvunya at’u ano osi, hundachigulaphi?" 6 (Wágomba vivyo kumuheza Filipu tu, ela ye mwenye wákala unamanya rondorihenda.) 7 Filipu achimuudzidza vivi, "Ta chakurya chigulwacho ni mahelufu ga p’esa, chisha k’achindaahenda chila mumwenga apate ut’u wa kusika moyo." 8 Mumwenga wa anafunzie aihiwaye Andireya, nduguye Simoni P’etero, achimwamba, 9 "Phana mwanache wa chilume mumwenga phapha mwenye mikahe mitsano ya mere, na mabeshe mairi. Ela ta vivyo, bee vyo nini wahi kwa duu bomu ra at’u dza rino?" 10 Phapho Jeso achamba, "Aambireni at’u asagale ahewe chakurya." Phat’u phapho phákala phana nyasi nyinji. Ndo o at’u achisagala, na alume hichiyao ákala anapata helufu ts’ano (5,000). 11 Jeso achiyihwala yiyat’u mikahe, achilavya mumvera kwa Mulungu, na achiap’a anafunzie aap’e o at’u agavyane. Achihwala go mabeshe nago, achihenda dza vivyo, na chila mut’u achipata cha kumumvunya. 12 At’u ariphomvuna, Jeso wá-aamba anafunzie vivi, "Tsolani-tsolani visiku vyodzosala. Hendani mitsunzu muts’ibanange chakurya." 13 Ndo achitsola-tsola visiku vyokala visazwa ni o at’u, na achiudzaza vikaphu kumi na viiri vya visiku vya mikahe ya mere. 14 O at’u ariphoona yo dalili ya kwangalaza yohendwa ni Jeso, áamba, "Yuyu ndiye ye mugomvi wa Mulungu yeambwa undakudza duniani!" 15 Ela Jeso ye achiuka hicheye achiuya ko mwangoni kahiri, maana, wákala unamanya andakudzamugwira amuhende mufalume wao. 16 Kuriphotswa, o anafunzi a Jeso áteremuka ta ziyani, 17 achendaphenya mashuwani, na achanza kuvuka kwenda Kaparinaumu. Ukati uo, kwákala kuhenda dziza, na Jeso wákala k’adzangwe kwagwira. 18 Ndo enye vyokala anenda, maimbi gachanza kuyipiga yo mashuwa, maana, kwákala kuna vuto bomu. 19 O anafunzi ariphokala ákwenda k’ilomita ts’ano hebu t’andahu, ámona Jeso unaenenda dzulu-dzulu ya madzi, ta udziyifikira phephi yo mashuwa, na achogofyerwa muno. 20 Ela Jeso achiaamba, "Ts’ogofyerweni, ndimi!" 21 Phapho o anafunzi achikala razi kumupakiya Jeso mo mashuwani, ela phapho kare mashuwa yichifika ko its’i yokala anenda. 22 Kunadzachakwe, at’u anji áanza kurundikana ko upande wa phiri wa ro ziya kokala Jeso urisa at’u mikahe. Ao ákala anatariza amone Jeso, maana, ákala anamanya kukala, yiye na anafunzie ákala ákudza na mashuwa mwenga kuko, na yiyo yákala yidziuka na anafunzie hichiyao, Jeso ye achikala adzimuricha kuko. 23 Mashuwa zinjine zokala zilaa mudzi wa T’iberiya, zákudzatiya nanga phephi na phapho phat’u pharipho Jeso wákala udziamvunya at’u okala achira helufu ts’ano (5,000) na mikahe mitsano. 24 Ndo ao at’u ariphomanya kukala, Jeso na anafunzie ákala k’aapho phapho, achiphenya mashuwa zizo, na achenda Kaparinaumu kwendamutsakula ye Jeso. 25 Ariphokwendamona ko Kaparinaumu, ámuuza vivi, "Mwalimu, wákudza rini kuno?" 26 Jeso ye achiaudzidza achiaamba, "Ninamwambira jeri-jeri, mwimwi munanitsakula kwa ko kukala námup’a mikahe muchirya ta muchimvuna, ela ts’i kwakukala, mwáona dalili za kwangalaza. 27 Ela bee ts’ihendeni chadi cha kuhenda kazi kwa mupate chakurya chibanangikacho tu. Its’iphokala, hendani chadi cha kuhenda kazi kwa mupate chakurya chots’obanangika, chondaenderera kumup’a uzima uphya wa kare na kare. Mimi Mut’u yelaa dzulu nindamup’a chicho, maana, ndimi yechizwa ni Baba Mulungu nichilavye." 28 Ao at’u phapho achimuuza vivi, "Sambi huhendedze kwa ta huhende zo kazi za Mulungu?" 29 Jeso ye achiaudzidza achiaamba, "Mulungu kazi amuhenzayo muyihende, bee ni kunikuluphira mimi yenihuma." 30 O at’u achimwamba, "Uwe niuhuhendere dalili ya kwangalaza ta huyone, ndo hukukuluphire. Kwa vivyo, undahuhendera dalili yani we? 31 Maana, ta akare ehu árya chakurya chiihiwacho mana, ko nyika, dza gaambavyo Maandiko ga Mulungu kukala, ’Wáap’a mukahe kulaa mulunguni arye.’ " 32 Jeso achiaamba, "Ninamwambira jeri-jeri, Musa ts’iyeulavya mukahe kulaa mulunguni kwap’a akare enu. Baba ndiyeulavya, na vivi unamup’a mukahe wenye wa jeri kulaa mulunguni. 33 Maana, mukahe ulaviwao ni Mulungu, ni yuyat’u alaaye dzulu mulunguni kudzaap’a at’u a dunia uzima." 34 O at’u achimwamba, "Mutumiangwa, hup’e mukahe uo ts’iku zosi." 35 Phapho Jeso achiaamba, "Mimi ndimi mukahe up’ao at’u uzima, na adzaye kwangu k’andasikira nzala, na anikuluphiraye k’andasikira ch’iru kamare. 36 Ela dza nirivyomwambira chimbere, mwimwi ta muripho mudzinona, k’amunikuluphira vivyo. 37 Ela ta vivyo, osi nihewao ni Baba Mulungu andakudza kwangu, na yeyosi adzaye kwangu ts’indamuvuguza kamare. 38 Maana, mimi nálaa dzulu mulunguni nichidza phapha, kudzahenda henzo ra yenihuma, ela ts’idzire kudzahenda gangu mwenye. 39 Na henzo ra yenihuma ni riri; kukala, nits’imuyaze ta mut’u mumwenga mwenye kati ya arat’u osi onip’a, ela nidze niafufule osini ts’iku ya musindikizo wa urumwengu. 40 Maana, henzo ra Baba ni kukala; chila anonaye mimi Mwana na kunikuluphira, apate uzima uphya wa kare na kare, nami nindamufufula ts’iku ya musindikizo wa urumwengu." 41 Ndo sambi phapho vilongozi a Ayahudi achanza kunung’unika dzuluye kwakukala, Jeso wákala udzamba, "Mimi ndimi mukahe olaa mulunguni." 42 Ao áamba, "Samba yuno Jeso ni mwanangwa wa Jesefu, na hunamumanya ta ameye! H’a sambi vino wambadze, ’Nálaa dzulu mulunguni’?" 43 Ela Jeso achiaphenyerera achiaamba, "Richani kunung’unikirana. 44 K’akuna aidimaye kudza kwangu phots’olongozwa ni Mulungu Baba yenihuma. Na yendelongozwa ni Baba Mulungu ta adze kwangu, nindamufufula ts’iku ya musindikizo wa urumwengu. 45 Agomvi a Mulungu áandika vivi, ’At’u osi andafunzwa ni Mulungu.’ Na chila mut’u yedzemusirikisa na kudzifunza kulaa kwa ye Baba Mulungu, unadza kwangu. 46 Na nichigomba vivyo ts’i kwamba ninaamba phana mut’u yemona Baba Mulungu, ta its’iphokala ni mimi yelaa kwakwe ndimi yemona ye Baba Mulungu. 47 Na ninamwambira jeri-jeri, chila anikuluphiraye unao uzima uphya wa kare na kare. 48 Mimi ndimi mukahe urehao uo uzima. 49 Mwimwi mosi munamanya kukala, akare enu árya mana ko nyika, ela ao áfa. 50 Ela mimi ndimi uo mukahe ulaao dzulu mulunguni, kwa at’u arye na ats’ife. 51 Nidzimwambira, na ninamwambira kahiri kukala, mimi ndimi uo mukahe ulaao mulunguni urehao uzima. Mut’u yenderya mukahe uu, undakala na uzima ta kare na kare. Mukahe uu ni mwiri wangu, urio nindaulavya kwa ta at’u a dunia apate uzima." 52 Ndo Ayahudi achanza kuhenderana k’ani muno. Ao áamba, "Unaidimadze yuno kuhup’a mwiriwe hurye?" 53 Ela Jeso ye achiaamba, "Ninamwambira jeri-jeri mwimwi, muts’iphourya mwiri wa mimi Mut’u yelaa dzulu, na kunwa milatso yangu, k’amuna uzima mwenu ndani. 54 Aryaye mwiri wangu na kunwa milatso yangu, unao uzima uphya wa kare na kare, na nindamufufula ts’iku ya musindikizo wa urumwengu. 55 Maana, mwiri wangu ndicho chakurya chenye, na milatso yangu ndiyo madzi genye ga kunwa. 56 Auryaye mwiri wangu, na kunwa milatso yangu, yiye unasala mwangu ndani, nami mwakwe ndani. 57 Virat’u nirivyo mimi ni moyo kwa ye Baba Mulungu yenihuma na ariye umoyo, vivyo ndivyo osi aniryao mimi andakala moyo kwa mimi vivyo. 58 Ndo kalani muchimanya kukala, mimi ndimi mukahe wenye olaa dzulu mulunguni. Kwa vivyo, yeyosi aryaye mukahe uu undakala na uzima ta kare na kare, ela k’andafa dza akare enu na ta ákala adzerya mana." 59 Jeso wágomba gago phokala unafunza sinagogini ko Kaparinaumu. 60 Ndo sambi anafunzie anji ariphosikira gago, áamba, "Neno riri ni komu muno ta k’akuna aidimaye kurikubali!" 61 Jeso achimanya mwenye phots’oambirwa ni mut’u kukala, anafunzie ákala ananung’unika dzulu ya neno riro. Ndo achiauza vivi, "Vidze, neno rino rinamukwaza hebudze? 62 Bee, vindakaladze sambi muchidzanona mino Mut’u yelaa dzulu ninauya ko dzulu kokala mwanzo? 63 Mwimwi manyani kukala, aap’aye at’u uzima ni Roho, ela mut’u k’aidima kupata uzima mwenye. Na gaga maneno godzomwambira galaa kwa ye Roho, na ganalavya uzima. 64 Ela ta vivyo, anjine kati yenu phapha k’aakuluphira." (Jeso wágomba vivyo kwakukala, wákala unamanya kulaa hangu mwanzo ni aphio okala k’aamukuluphira, na ni ani yekala undamuguza.) 65 Chisha achamba, "Gaga ndigotuma ta nichimwamba, k’akuna aidimaye kudza kwangu phots’oidimiswa ni Baba Mulungu." 66 Ndo kufikira phapho, anafunzie anji ámuricha, na k’aamutuwire kahiri. 67 Phapho Jeso achiauza vivi o ahumwae kumi na airi a widimi, "Vidze, mwi namwi munahenza muuke?" 68 Simoni P’etero achimuudzidza achimwamba, "Bwana, bee hwende kwa ani sino, na uwe ndiwe mwenye maneno garehago uzima uphya wa kare na kare? 69 Sino hunagakuluphira, na hunamanya kukala, uwe ndiwe yuyat’u Mutakatifu wa Mulungu." 70 Jeso achiaamba vivi, "Mino námutsagula mwenye mwimwi kumi na airi. Ela ta vivyo, mumwenga wenu una p’ep’o!" 71 (Jeso phapho wákala unagomba dzulu ya Juda, mwanangwa wa Simoni Isikariyoti, ariye ta aripho wákala u kati ya arat’u kumi na airi, ela yiye wákala ndiye yendemuguza Jeso.)

7

1 Gariphochira gago, Jeso waenenda kuzunguluka mo jimbo ra Galilaya. Yiye k’ahenzere kwenda jimbo ra Judea kwakukala, vilongozi a Ayahudi kuko ákala anamutsakula kwa amuulage. 2 Ela ts’ikuk’uu ya Ayahudi ya kulala miwekani yiriphokala yi phephi, 3 nduguze Jeso a chilume ámwamba vivi, "Uwe unawirya wuke phapha wende jimbo ra Judea, kwa ta anafunzio kuko akaone kazizo uzihendazo. 4 Maana, mut’u achikala unahenza amanyikane k’ahenda ut’u chisiri-siri. Ndo kwahivira uwe unaidima kuhenda maneno gaga, dzilavye kwa at’u a dunia akagaone." 5 (Ao ágomba vivyo, maana, ta o nduguze nao ákala k’aamukuluphira vivyo!) 6 Ela Jeso ye achiaamba, "Ukati wangu opangirwa ni Mulungu k’audzangwe kufika. Ela mwimwi ukati wosi kwenu u sawa. 7 At’u a dunia k’aaidima kumumena mwimwi, ela mino ananimena, maana, nina-aambira kukala, mahendo gao ni mai. 8 Kwa vivyo, mwimwi endani ko ts’ikuk’uuni. Ela mino vivi ts’i mucharo, maana, ukati wangu opangirwa ni Mulungu k’audzangwe kufikat’o." 9 Jeso ariphogomba vivyo, o nduguze a chilume áanza charo chao cha kwenda ts’ikuk’uuni, naye achisala ko Galilaya. 10 Ela o nduguze a chilume ariphouka kwenda ko ts’ikuk’uuni, yiye naye wákwenda, ela chisiri-siri, k’adzilavire jamani. 11 Vilongozi a Ayahudi ákala adzanza kumutsakula Jeso hangu mwanzo wa yo ts’ikuk’uu, na ákala anaenderera kumuuzira kumba phana mut’u yedzemona. 12 At’u pho duuni ákala anagomba dzuluye, ela chinjama-njama. Anjine ao áamba, "Ni mut’u mudzo." Ela anjine o ákala anaamba, "H’a-a, unaayaza at’u yiye." 13 Ela ta vivyo, k’aphana mut’u yesubutu kuhadza ngumaze jamani kwa kogopha vilongozi a Ayahudi. 14 Ts’ikuk’uu yiriphofika kati-kati, Jeso wákwenda hekaluni, na achendaanza kufunza. 15 Ayahudi phapho achangalala, na achamba, "Mut’u yuno umanyadze maneno vino na ta k’agasomerere?" 16 Jeso achiaudzidza phapho kare achiaamba, "Mafunzo gangu nigafunzago ts’i gangu, ela galaa kwa yenihuma. 17 Mut’u yeyosi ahenzaye kuhenda henzo ra Mulungu, bee undaidima kumanya kumba gaga mafunzo gangu galaa kwa Mulungu, hebu ni ninagomba gangu mwenye. 18 Mut’u adzigomberaye manenoge mwenye tu, unadzitsakulira nguma ye mwenye. Ela amutsakuliraye nguma yemuhuma, ni mujeri, na mwakwe ndani k’amuna ulongo wowosi. 19 Mwimwi Musa wámup’a Shariya, ela k’aphana ta mumwenga wenu ayituwaye yo Shariya. H’a heka munahenza muniulage, na Shariya ya Musa yinaamba, muts’iulage?" 20 O achimuudzidza achimwamba, "Una p’ep’o uwe! H’a ni ani ye ahenzaye akuulage?" 21 Jeso achiaamba, "Mimi niriphohenda yiyat’u kazi mwenga ya kumuphoza mut’u yo ts’iku ya Sabato, yiyo yámwangalaza mosi, na yichimutsukiza. 22 Mwimwi Musa wámwamba mwabit’ets’i ana enu, ela ujeri ni kwamba, kuko kwanzwa ni akare, ta Musa ye wákudzakwika dza shariya tu. Na vivi mudziima munabit’ats’i mwana mutsanga ta ts’iku ya Sabato, na vivyo munadzona k’amuhenda kazi. 23 Ndo chikala mwana mutsanga sambi unabit’wats’i ta ts’iku ya Sabato kwa ta Shariya ya Musa yits’ivunzwe, kwadze munanitsukirirwa mino kwakukala, námuphoza mut’u mwiri wosi kamare ts’iku ya Sabato? 24 Hebu richani kulamula maneno chidzulu-dzulu, lamulani haki." 25 Kufikira phapho, achina Jerusalemu anjine achamba, "Vidze, chisha yuno ts’iye mut’u ariye vilongozi a Ayahudi anamutsakula amuulage? 26 Lolani vino! Heka hiye unafunza jamani, na k’aamwamba ut’u! Phanjine o vilongozi amanya kukala, yuyu ndiye ye K’irisito? 27 H’a-a, ye K’irisito mwenye achidza, k’aphana mut’u yendemumanya kut’u alaako, ela sino hunamumanya kolaa mut’u yuyu!" 28 Jeso wákala ucheri kufunza mo hekaluni, na achigomba kwa laka ra dzulu achamba, "Ni vivyo, munanimanya jeri; na ta ko nilaako munakumanya nako! Ela mimi ts’idzire na gangu mwenye, nákudza na ga yenihuma, ariye ni mujeri ta mwi ni k’amumumanya. 29 Ela mino ninamumanya kwakukala, nálaa kwakwe, na yiye ndiye yenihuma." 30 Jeso ariphogomba vivyo, o vilongozi a Ayahudi áheza kumulinga, ela k’aphana mut’u yemugwira kwakukala, ukatiwe opangirwa ni Mulungu wákala k’audzangwe kufika. 31 Ela at’u anji pho duuni ámukuluphira, na achamba, "Ta ye K’irisito akadza, chisha k’andahenda dalili nyinji za kwangalaza, kuchira zizi zodzohendwa ni mut’u yuyu!" 32 Afarisayo árisikira ro duu ra at’u rinatsunirana maneno gago dzulu ya Jeso. Ndo ao na makuhani abomu achihuma arinzi a hekalu akamugwire. 33 Ela Jeso ye achamba, "Nicheri namwi kwa ts’iku ch’ach’e, na chisha nindakwenda kwa yenihuma. 34 Na mwimwi mundanitsakula, ela k’amundanona, maana, phondokala mimi, mwimwi k’amwidima kudza." 35 O vilongozi a Ayahudi achigomba ao kwa ao achamba, "Mut’u yuno upanga kwendaphi ko ariko k’ahundamona? Vidze, akale upanga kwenda kwa Ayahudi anziehu otsamukana kati ya Ayunani, na akafunze o Ayunani? 36 Una lwaphi yuno achamba vino, ’Mundanitsakula, ela k’amundanona,’ na achamba, ’Phat’u phondokala mimi, mwimwi k’amwidima kudza’?" 37 Ts’iku ya musindikizo wa ts’ikuk’uu yiyo, yákala ya chilwakwe. Ts’iku yiyo Jeso wáima, na achigomba kwa laka ra dzulu achamba, "Mwenye ch’iru naadze kwangu anwe. 38 Dza gaambavyo Maandiko ga Mulungu kukala, ’Anikuluphiraye mimi, mwakwe moyoni mundakala muchilaa madzi ga uzima!’ " 39 (Yiye wágomba gago dzulu ya Roho wa Mulungu, ariye arat’u okala anamukuluphira Jeso, ákala andamuphokera. Maana, ukati uo Roho wa Mulungu wákala k’adzangwe kuhumwa kwa at’u kwakukala, Jeso wákala k’adzangwe kuhewa ubomuwe.) 40 At’u ágasikira go maneno gogombwa ni Jeso. Ndo anjine kati ya o at’u achamba, "Mut’u yuyu ndiye ye mugomvi wa Mulungu vyenye!" 41 Anjine o achamba, "Yuyu ndiye ye K’irisito!" Ela at’u anjine o achamba, "Kwani ye K’irisito undalaa Galilaya? 42 Samba go Maandiko ga Mulungu ganaamba kukala, ye K’irisito undalaa murere wa mufalume Daudi, na undavyalwa Betelehemu, mudzi okala achisagala ye Daudi!" 43 Ndo o at’u maazo gao gákala k’aga sawa dzulu ya Jeso. 44 At’u anjine ákala anahenza amugwire, ela k’aphana mut’u yeheza kumugwira. 45 Arinzi a hekalu ariphouya kwa o makuhani abomu na Afarisayo, áuzwa vivi, "Heka k’amumurehere ye Jeso?" 46 O arinzi a hekalu achamba, "Siswi k’ahudzangwe kona mut’u wa kugomba maneno dza godzokala unagagomba yiye!" 47 Afarisayo achiaudzidza achiaamba, "Mwi namwi mudzilembwa vivyo? 48 Ko mukale mudzimona mumwenga wa vilongozi a at’u, hebu mumwenga wa Afarisayo yedzemukuluphira? 49 Go madzit’u godzogaona gakuluphira kuko, bee k’agamanya Shariya, na galaniwa." 50 Mumwenga wao wákala ni Nikodemo, ariye pho mwanzo wákala ukwenda kwa Jeso. Ndo yiye achiaamba, 51 "Munamanya asena, kutuwirizana na shariya yehu, k’ahuhenzwa hulamule mut’u phots’omusikiza mwanzo, na kumumanya gakwe ahendago." 52 Ela o vilongozi achamba, "We nawe ulaa Galilaya hebudze? Hebu tsakula mo Maandikoni ga Mulungu, na undaona kukala, k’akuna mugomvi wa Mulungu alaaye Galilaya!" 53 Vilongozi a Ayahudi ariphokala k’aana ra kumuhenda Jeso, chila mut’u wágwira njira achenda kwakwe mudzini.

8

1 Jeso ariphomala kufunza at’u hekaluni, wákwenda ko mulima wa Mizeituni. 2 Kunadzachakwe na chiramuko danidani, wáuya kahiri ko hekaluni. At’u osi achenda kwakwe, naye achisagala achiafunza. 3 Ndo alimu a shariya na Afarisayo, achimureha muchet’u mumwenga yekala ugwirwa unazinga. Achimwimisa pho mbere za at’u osi, 4 chisha achimwamba Jeso vivi, "Mwalimu! Muchet’u yuyu ugwirwa unazinga. 5 Na mo Shariyani, Musa wáhulagiza humupige na mawe vivi ta afe chila muchet’u azingaye. Ndo we mwalimu, unaamba humuhendedze yuno?" 6 Áuza neno riro kumuhega Jeso tu, kwa apate chisingwa cha kumulumbira. Ela Jeso achivumbama, achandika phots’i na chala. 7 Ariphokaza kumuuza, Jeso wárungarara achamba, "Mut’u yets’e dambi kati yenu, naakale wa mwanzo kumupiga dziwe." 8 Chisha achivumbama kahiri, achikala unaandika-andika phots’i. 9 O at’u ariphosikira gago, chila mut’u wáuza moyowe, chidzako achanza kuuka mumwenga-mumwenga, na o atumia ndio olongola kuuka. Achimuricha phapho ye muchet’u wimire mbere za Jeso. 10 Jeso achirungarara, na achimuuza vivi ye muchet’u, "Mayo, a lwaphi vino odzokureha? Vidze, k’aphana ta mumwenga yedzelamula kukutiya akili?" 11 Ye muchet’u achimuudzidza achimwamba, "K’aphana ta mumwenga baba!" Jeso naye achimwamba, "Ta mimi ts’ilamula kukutiya akili. Enda vyako, na kwanzira vivi uts’ihende dambi kahiri." 12 Jeso wáenderera kufunza at’u mo hekaluni. Yiye wá-aamba, "Mimi ni mwanga wa at’u a dunia. Anituwaye mimi k’andaenenda dzizani kamare, ela undakala na mwanga urehao uzima." 13 Ndo Afarisayo achimuuza vivi, "Heka we chila uchigomba maneno dzuluyo, shaidi ni uwe mwenye? Bee uwe chikala u vivyo, uo ushaidio ts’i wa jeri." 14 Jeso achiaudzidza achiaamba, "Ni vivyo chila nigombapho maneno dzulu yangu, shaidi ni mimi mwenye. Ela ta vivyo, ushaidi wangu ni wa jeri, maana, mimi ninakumanya kolaa, na ko nendako. Ela mwi k’amunimanya kolaa, hebu ko nendako. 15 Mwimwi munanilamula chidamu, ela mino ts’ilamula mut’u yeyosi. 16 Na ta nikalamula, ulamuli wangu ni wa jeri, maana, mimi ts’ilamula hichiyangu; ela nilamula phamwenga na yenihuma. 17 Mba ta mo mwenu Shariyani gáandikwa kukala, ushaidi wa at’u airi ni wa jeri. 18 Ndo mimi ni mumwenga wa go mashaidi galavyago ushaidi dzulu yangu, na ta Baba yenihuma naye, unalavya ushaidi dzulu yangu vivyo." 19 Phapho kare achimuuza vivi, "U lwaphi ye abayo?" Jeso achiaudzidza achiaamba, "Mwimwi mimi k’amunimanya, na ta ye Baba naye k’amumumanya vivyo. Kala mimi mwánimanya, ta ye Baba mungari kumumanya naye." 20 Jeso wágomba maneno gago kwenye chumba cha visanduku vya kwikira p’esa phokala unafunza mo hekaluni. Na k’aphana mut’u yemugwira, kwakukala, ukatiwe okala upangirwa ni Mulungu wákala k’audzangwe kufika. 21 Jeso wá-aambira at’u kahiri kukala, "Ninauka mino, na mwimwi mundanitsakula, ela mundafa na dambi zenu vivyo, maana, ko nendako mwimwi k’amwidima kudza." 22 Ndo phapho o Ayahudi achiuzana vivi, "Vidze, akale undadziulaga? Kwadze unaamba, ’Ko nendako mwimwi k’amwidima kudza’?" 23 Ela Jeso ye achiaamba, "Mwimwi mwa phapha phots’i, ela mino ni wa hiko dzulu. Mwimwi mwa phapha duniani, ela mino ts’i wa hipha duniani. 24 Gago ndigotuma ta nichimwamba, mundafa na dambi zenu. Na bee muchikala k’amundanikuluphira kukala, mimi ndimi yiye K’irisito, mwi bee mundafa na dambi zenu vyenye." 25 Ndo o achimuuza vivi, "We u ani sambi?" Jeso achiaudzidza achiaamba, "Mwimwi námwambira hangu mwanzo kukala mimi ni ani! 26 Nisirikisani wahi, mimi nina manji ga kugomba dzulu yenu, na nina manji ga kumulamulira, ela yenihuma ni mujeri, na at’u a dunia nina-aambira gogasikira kulaa kwakwe." 27 O at’u phapho k’aamanyire kukala, Jeso wákala unagomba nao dzulu ya Abaye Mulungu. 28 Ndo Jeso achamba, "Phondoniunula dzulu mimi Mut’u yelaa dzulu, bee phapho ndipho mundamanya kukala, mimi ndimi yiye K’irisito, na kukala ts’ihenda gangu mwenye, ela ninagomba garat’u Baba Mulungu arigonifunza. 29 Yenihuma u phamwenga nami; yiye k’anirichire hichiyangu, maana, mimi ts’iku zosi ninahenda garat’u gamuhamirago." 30 Na unamarigiza kugomba gago, at’u anji achimukuluphira. 31 Jeso wá-aamba vivi o Ayahudi okala adzimukuluphira, "Muchirituwiriza neno rangu, mundakala anafunzi angu a jeri. 32 Na mundaumanya ujeri, na o ujeri undamuhenda mukale tsare." 33 O achimwamba, "Siswi hu at’u a mudzungu wa Burahimu, na k’ahudzangwe kamare kukala agulwa ahumiki a mut’u yeyosi. H’a uhwambadze we kukala, hundakala tsare?" 34 Jeso achiaudzidza achiaamba, "Ninamwambira jeri-jeri, chila ahendaye dambi, ni mugulwa muhumiki wa dambi. 35 Na mugulwa muhumiki k’aenderera ta kare na kare kogulwa, ela mwana wa phapho unaenderera ta kare na kare. 36 Ndo ye Mwana achimuhenda mukale tsare, bee mundakala tsare jeri. 37 Ninakubali kukala, mwimwi mu at’u a mudzungu wa Burahimu! Ela munahenza muniulage kwakukala, neno rangu k’arimuphenya. 38 Mimi ninamwambira garat’u goonyeswa ni Baba Mulungu, na mwimwi namwi muhenda garat’u gogasikira kulaa kwa abayenu." 39 Ayahudi achimuudzidza achimwamba, "Baba sino ni Burahimu!" Jeso achiaamba, "Kala mwimwi mu anangwa a Burahimu jeri, mungari kuhenda maneno dza gokala gachihendwa ni Burahimu. 40 Ela vino mwi munahenza muniulage mimi mut’u yedzemwambira ujeri ousikira kulaa kwa Mulungu. Bee manyani kukala, Burahimu k’ahendere hivyo. 41 Kwa vivyo, mwimwi munaonyesa munahenda garat’u maneno gahendwago ni abayenu." O achimuudzidza achimwamba, "Sino k’ahu ana a vuweni! Sino abayehu ni mumwenga tu, naye ni Mulungu." 42 Jeso achiaamba, "Kala Mulungu ni abayenu jeri, mimi mungari kunihenza, kwakukala, nálaa kwakwe. Mimi ts’idzire mwenye, ela ye Mulungu ndiye yenihuma. 43 H’a kwadze k’amugamanya gano nigagombago? Vivyo ni kwakukala, k’amwidima kurisikiza neno rangu. 44 Ndo mwimwi abayenu ni Shetani, na genu muhenzago ni kutuwa zo t’amaa mbii za ye abayenu. Yiye wákala ni muulagi hangu mwanzo, na unapinga ujeri, maana, mwakwe ndani k’amuna ujeri. Shetani kulemba ndiyo kaziye, maana, yiye ni mulongo, na ndiye abaye ulongo. 45 Ela mino ninagomba ujeri, na gago ndigo gatumago ta mwimwi k’amunikuluphira! 46 Ndo ni ani kati yenu aidimaye konyesa kukala, nina dambi? Na kwahivira ninagomba ujeri, kwadze sambi k’amunikuluphira? 47 Bee, ariye ni wa Mulungu, unasikiza maneno ga Mulungu. Kwa vivyo, cho chitumacho ta mwimwi k’amugasikiza, bee ni ko kukala, k’amu a Mulungu." 48 O Ayahudi achimwamba, "Vivi bee hu ajeri huchikwamba uwe u Musamariya, na una p’ep’o!" 49 Jeso achiaudzidza achiaamba, "Mino bee ts’ina p’ep’o, ta ni ninamwishima Baba, ela mwi k’amuniishima. 50 Na mimi bee ts’i kwamba ninadzitsakulira ubomu mimi mwenye. Mulungu ndiye anitsakuliraye, na yiye ndiye mulamuli. 51 Ninamwambira jeri-jeri, mut’u yendetuwiriza neno rangu, bee k’andalamulwa chifo ta kare na kare." 52 Phapho o Ayahudi achimwamba, "Vivi bee, hudzimanya kukala, uwe una p’ep’o jeri! Ye Burahimu na agomvi a Mulungu tu áfa, ela we unaamba hangwe, ’Yendetuwiriza neno rangu, bee k’andalamulwa chifo ta kare na kare!’ 53 Unadzona we u mubomu kuchira abayehu Burahimu? Yiye wákala ni mubomu na achifa, na ta o agomvi a Mulungu nao áfa vivyo. H’a we unadzona u ani sana ta unaamba yendetuwiriza nenoro, k’andalamulwa chifo ta kare na kare?" 54 Ela Jeso ye achiudzidza achamba, "Kala bee o ubomu ninadzip’a mwenye, ubomu wangu ungari kukala k’auna tende. Ela vino o ubomu nihewa ni Baba, ariye mwimwi munaamba, ’Ni Mulungu wehu,’ 55 ela k’amudzangwe kumumanya. Ela mino ninamumanya, na kala náamba ts’imumanya, bee ningari nákala ni mulongo dza vyo mwimwi murivyo. Ela mino ninamumanya, na ninarituwa nenore. 56 Abayenu Burahimu wátikwatikwa phokala unalolera ukati wangu wa kudzira, naye achiwona, na achihamirwa." 57 Ela o Ayahudi achimwamba, "Hangwedze? Uwe mwanache wa dzana yenye ta k’ufisa ta myaka mirongo mitsano (50), h’a wámonadze Burahimu na ta wáfa p’indi yenye hiko?" 58 Phapho Jeso ye achiaamba, "Ninamwambira jeri-jeri, ta phokala Burahimu k’adzangwe kuvyalwa, mino neriko." 59 Phapho kare o Ayahudi achitsola mawe kwa amupige, ela Jeso achidzifitsa, na chidzako achilaa mo hekaluni.

9

1 Jeso ariphokala unachira na njiraze, wámona mut’u mumwenga yevyalwa na k’aona. 2 Ndo anafunzie achimuuza vivi, "Mwalimu, mut’u yuyu wávyalwa na k’aona. Ndo sambi, akale ni ye mwenye yehenda dambi, hebu ni o avyazie ta ndo avyalwe vino?" 3 Jeso achiudzidza achamba, "Yuyu mwenye ts’i kwamba wáhenda dambi, hebu o avyazie, ela wávyalwa vivyo, kwa ta kazi za Mulungu zonyeswe kuchirira yiye. 4 Vivi kucherivyo mutsana, ni seti huhendeni kazi za yenihuma. Usiku unadza, na k’akuna mut’u aidimaye kuhenda kazi na usiku. 5 Vivi nicherivyo phapha duniani, ni mwanga wa at’u a yo dunia." 6 Jeso ariphomarigiza kugomba gago, wálats’a mahe phots’i, achihenda t’ophe chisha achimuphaka matsoni ye mut’u yekala k’aona, 7 na achimwamba, "Enda ukaoge uso bop’o ra madzi ra Siloamu." (Maana ya dzina riri ni "Yehumwa"). Ndo ye mut’u yekala k’aona achendaoga usowe, na achiuya kuno unaona t’ot’ot’o kamare. 8 Ndo anzie asagalao nao phephi, na arat’u at’u okala achimona achivoya-voya pho mwanzo phokala k’aona achamba, "Chisha, yuno ts’i yuyat’u mut’u yekala achisagala na kuvoya-voya?" 9 Anjine achamba, "Ndiye!" Ela anjine o achamba, "Ng’o, yuyu ts’iye kamare ta ni adziigana tu." Ela ye mut’u mwenye achamba, "Mimi bee ndimi yekala ts’ona!" 10 Ndo achimuuza vivi, "Aa! Vyákaladze ta vino unaona t’ot’ot’o kamare?" 11 Ye achiudzidza achamba, "Ye mut’u aihiwaye Jeso phodzonona, ulats’a mahe phots’i akahenda t’ophe, chisha akaniphaka matsoni na akanamba, ’Enda ukaoge uso Siloamu.’ Bee nikendaoga uso wangu mino, na phapho kare nikaanza kona." 12 O at’u achimuuza vivi, "Ukwendaphi vino mut’u ye aihiwaye Jeso?" Ye achiudzidza achamba, "Ts’imumanya ariko." 13 - 14 Ts’iku Jeso aripholats’a mahe na kuhenda t’ophe zophozera ye mut’u yekala k’aona, yákala ni ts’iku ya Sabato. Ndo o at’u achimuphirika kwa Afarisayo ye mut’u. 15 Afarisayo nao achimuuza vyokala ta ndo achiidima kona. Ye mut’u achiaudzidza achiaamba, "Mut’u aihiwaye Jeso phodzonona, ulats’a mahe phots’i akahenda t’ophe, chisha akaniphaka matsoni na akanamba, ’Enda ukaoge uso Siloamu.’ Bee nikendaoga, na vino ndo ninaona." 16 Phapho anjine a ao Afarisayo achamba, "Mut’u yiye Jeso k’alaire kwa Mulungu, maana, k’atuwa shariya za Sabato." Ela anjine o achamba, "Mudambi bee, k’aidima kuhenda dalili za kwangalaza dza zizi." Ndo ao Afarisayo k’aaerekezanire. 17 Phapho achimuuza kahiri ye mut’u kukala, "Uwe wáphozwa matsogo ni Jeso ta vino unaona t’ot’ot’o kamare. Ndo unaambadze we dzuluye?" Ye achamba, "Ninaona mut’u yiye ni mugomvi wa Mulungu!" 18 O vilongozi a Ayahudi k’aakubalire vivyo kukala, mut’u yiye wávyalwa na k’aona jeri, na vino matsoge gákala gaphozwa ta unaona. Ndo achilagizira avyazie akaihiwe. 19 Avyazie ariphokudza, ao áauza vivi, "Yuno ni ye mwana wenu mwambaye mwámuvyala na k’aona? H’aya hwambireni vyákaladze ta vino unaona?" 20 O avyazie achamba, "Yuyu ni mwana wehu kamare, na hwámuvyala k’aona jeri. 21 Ela ta siswi naswi k’ahumanya kumba vyákaladze ta vino unaona, na hebu k’ahumumanya yemuphoza matsoge. Kwa vivyo, mwimwi muuzeni ye mwenye vivi kwakukala, ts’i mwanache kahiri, naye undasema mwenye." 22 Avyazie ágomba vivyo kwakukala, ákala anaogopha o vilongozi a Ayahudi. Maana, ao vilongozi ákala adzerekezana kukala, mut’u yeyosi yendekubali kukala Jeso ni ye K’irisito, bee avuguzwe kamare sinagogini. 23 Gago ndigotuma ta ao avyazie aambe, "Yiye ts’i mwanache kahiri, muuzeni ye mwenye." 24 Ndo o vilongozi achimwiha lwa phiri ye mut’u yekala k’aona pho mwanzo achimwamba, "Gomba ujeri mbere za Mulungu! Sino hunamanya kukala, Jeso ni mudambi." 25 Ye achiudzidza achamba, "Yiye achikala ni mudambi, bee mino gago ts’igamanya. Rangu nimanyaro ni kukala, nákala ts’ona, ela vino ninaona." 26 O vilongozi achimuuza kahiri vivi, "Kwani Jeso wákuhendadze ta ndo matsogo gachanza kona?" 27 Ye mut’u achiaudzidza achiaamba, "Mwimwi nidzimwambira kare, namwi k’amugasirikisire. H’a kwadze munahenza nimwambire kahiri? Mutsuma mukale anafunzie namwi hebudze?" 28 O achimwifya achimwamba, "Kala uwe mwanafunzi wa Jeso, ela sino hwa Musa. 29 Maana, hunamanya ta Mulungu wágomba na Musa. Ela k’ahundatuwa mut’u ariye ta k’ahumumanya wálaaphi sino!" 30 Ye mut’u achiudzidza achamba, "Riri ni neno ra kwangalaza! Mwimwi k’amumumanya kolaa yiye, ela wániphoza matso gangu ta ninaona. 31 Siswi hunamanya kukala, Mulungu k’aasikiza adambi, ela usikiza chila amogophaye, na ahendaye henzore. 32 Na hangu dunia yiumbwe, k’akudzangwe kusikirwa mut’u udzimuphoza mut’u yevyalwa na k’aona. 33 Ndo kala yiye k’alaire kwa Mulungu, k’angaidimire kuniphoza." 34 O achimuudzidza achimwamba, "Mut’u yevyalwa u tele madambi uwe, bee unahufunzani?" Na phapho achimuvuguza sinagogini. 35 Jeso wásikira kukala, o vilongozi ákala adzimuvuguza ye mut’u yemuphoza. Ndo achimutsakula na ariphomona achimuuza vivi, "Vidze, we unamukuluphira ye Mut’u yelaa dzulu?" 36 Ye mut’u yekala k’aona pho mwanzo achamba, "Aa! Ni yuphiye ye Mut’u yelaa dzulu baba? Nambira kwa ta niidime kumukuluphira." 37 Jeso achimwamba, "Uwe vivi ta unamona, maana, ta ni yuyu agombaye nawe." 38 Phapho ye mut’u achamba, "Ninakuluphira Bwana!" Chisha, achimit’a mavindi mbereze achimwabudu. 39 Chisha Jeso achamba vivi, "Mimi phapha duniani nákudza kwa nilamule, kwa ta at’u ots’oona aone, na arat’u adzonao anaona, ats’one." 40 Anjine a Afarisayo okala a phephi naye ágasikira maneno gago na achimwamba vivi, "Unaambadze? Yaani ta siswi k’ahwona?" 41 Jeso achiaamba, "Kala mwimwi munakubali chiroho k’amona, mungari k’amuna makosa. Ela vivi mudzambavyo, ’Hunaona,’ mundasala na dambi zenu vivyo."

10

1 - 2 Jeso wáamba, "Ninamwambira jeri-jeri, murisa wa magonzi uphenya girini na muyangoni. Ela uchidzamona mut’u unaphenya na mwanyani, manya yiye ni mwivi, na ni munyang’anyi. 3 Murisa ndiye avugulirwaye muyango wa giri ni murinzi, na go magonzi ganamanya lakare. Kwa vivyo, yiye nikugaiha magonzige, chila mwenga na dzinare, nago gakamutuwa. 4 Achilavya magonzige gosi konze, nikugalongolera mbere, na go magonzi nikumutuwa nyuma, maana, ganamanya lakare. 5 Ela gago k’agatuwa kamare mujeni, ta achiheza kugaiha, nikumuchimbira, maana, k’agamanya laka ra ye mujeni." 6 Jeso wá-aambira t’adi yiyo o vilongozi a Ayahudi, ela o k’aagamanyire gokala una-aambira. 7 Ndo Jeso achigomba kahiri achamba, "Ninamwambira jeri-jeri, mimi ndimi muyango wa giri ra magonzi. 8 Kwa vivyo, o vilongozi a ulongo osi onilongolera, ákala ni aivi na anyang’anyi, ela ta vivyo magonzi k’agaasikizire. 9 Mimi ndimi o muyango wa giri. Aphenyaye mumo kuchirira mimi, u salama, na undakala achiphenya na kulaa kwendarisa. 10 Mwivi achenda phat’u unenda kwa ta akaiye, aulage, na abanange tu. Ela mino nákudza kwa ta niap’e at’u angu uzima, bee chisha uzima wa tele. 11 Mimi ndimi murisa mumanyiriri, na murisa mumanyiriri bee unalavya ta uzimawe kwa dzulu ya magonzige. 12 Ela mwandikwa ts’i murisa mumanyiriri dza mimi mwenye, na go magonzi ts’i gakwe. Kwa vivyo, yiye aonapho ts’imba unadza, nikugaricha go magonzi, na akachimbira. Ndo ye ts’imba nikugadidimusa, na akagaphenyerera jeri-jeri. 13 Na unachimbira kwakukala, ni mwandikwa tu, go magonzi k’agamuluma. 14 Mimi ndimi murisa mumanyiriri na magonzi gangu ninagamanya, nago gananimanya 15 dza virat’u Baba Mulungu animanyavyo, nami ninamumanya ye Baba Mulungu. Na mimi ninalavya uzima wangu kwa dzulu ya go magonzi. 16 Chisha, nina magonzi manjine garigo, ts’i ga giri riri. Gago ni seti nigatuwe nidze nago, na gago nago gandasikiza laka rangu. Kwa vivyo, kundakala bidi mwenga ra magonzi tu, na murisa mumwenga, ariye ni mimi mwenye. 17 Baba Mulungu unanihenza kwakukala, ninalavya uzima wangu kwa dzulu ya magonzi gangu, kwa ta nidze niupate kahiri uo uzima. 18 K’aphana mut’u wa kuniusira uzima wangu, ta mino nindaulavya tu kwa henzo rangu mwenye. Mino nina widimi wa kuulavya uzima wangu, na widimi wa kuupata kahiri, maana, Baba ndiyenilagiza nihende vivyo." 19 Kufikira phapho, Ayahudi k’aaerekezanire kahiri kwa maneno gago. 20 Anji ao áamba, "Yuyu una p’ep’o, na unaayuka. Ndo kwadze munamusirikisa?" 21 Ela anjine o achamba, "Mut’u ariye na p’ep’o, bee k’aidima kugomba maneno dza gaga. Ye mut’u ariye na p’ep’o unaidimadze kumuphoza mut’u yets’ona?" 22 Ko Jerusalemu, kwákala ts’ikuk’uu ya kukumbikira kutakaswa kwa hekalu, na yiyo yáuswa ukati wa p’eho. 23 Jeso wákala u mo hekaluni unaenenda varanda ra Selemani. 24 Ndo Ayahudi achiphenya mo ndani achimuzunguluka, chisha achimuuza vivi, "We Jeso, undahwika chimoyomoyo ta rini sambi? Uchikala uwe ndiwe ye K’irisito, vivi bee hwambire lwazu." 25 Jeso achiaudzidza achiaamba, "Mwimwi námwambira kare, ela mwi k’amunikuluphira. Mino ninahenda kazi kwa dzina ra Baba Mulungu, na kazi zizo zinaonyesa kukala mimi ni ani. 26 Ela mwi k’amunikuluphira kwakukala, k’amu bidini ra magonzi gangu. 27 Mino magonzi gangu ganasikiza laka rangu, mimi mwenye ninagamanya na gananituwa. 28 Na ninagap’a uzima uphya wa kare na kare. Kwa vivyo, chiroho k’agafa kamare, na k’akuna aidimaye kuniphoka. 29 Maana, Baba Mulungu ndiyenip’a go magonzi, na yiye ni mubomu kuchira osi. Kwa vivyo, k’akuna aidimaye kumuphoka ye Baba Mulungu. 30 Mimi na ye Baba Mulungu hu chit’u chimwenga." 31 Ayahudi phapho achitsola mawe kahiri kwa amupige. 32 Jeso ye achiaamba, "Nidzihenda kazi nyinji mbidzo zoambwa ni Baba Mulungu nidze nizihende, na ta mwimwi mudzikala muchizona. Ndo ni yiphiyo kati ya zozihenda yomutsumayo kunipigira mawe?" 33 Ayahudi achimuudzidza achimwamba, "Sino uwe k’ahukupiga mawe kwa kaziyo mbidzo yoyihenda. Ela hunakupiga mawe kwakukala, unamukufuru Mulungu. Maana, uwe u mudamu tu, ela unadzamba u Mulungu!" 34 Jeso achiaudzidza achiaamba, "Samba gáandikwa ta mwenu Shariyani kukala, Mulungu wá-aamba vilongozi fulani, ’Mu milungu.’ 35 Na mwimwi munamanya kukala, Maandikoge gagomba ujeri ts’iku zosi. Ndo chikala Mulungu wáaiha milungu arat’u oap’a nenore, 36 h’aya, mino Mutakatifu wa Mulungu yehumwa ni ye Baba Mulungu nichidza phapha duniani, ninamukufurudze Mulungu nichamba, ’Ndimi Mwana wa Mulungu’? 37 Nichikala zizi nizihendazo ts’izo kazi zihendwazo ni Baba Mulungu, h’aya ts’inikuluphireni. 38 Ela nichikala mimi ninahenda zo kazi zihendwazo ni Baba Mulungu, bee ta muripho mimi mwenye k’amunikuluphira, ela zo kazi nizihendazo zikuluphireni, kwa ta mwidime kumanya t’ot’ot’o kukala, ye Baba Mulungu u mwangu ndani, nami ni mwakwe ndani." 39 Phapho achiheza kahiri kumugwira, ela Jeso achiaphonyoka, na achiuka phapho 40 achiuya kahiri ko ng’ambo ya muho wa Jorodani, phat’u phokala Johana Mubatizi wáabatiza at’u pho mwanzo, na Jeso achisagala kuko. 41 At’u anji achenda kwakwe kuko, na ng’anzi zao zákala zi dzuluye. Ao ákala achamba, "Johana k’ahendere dalili ya kwangalaza ta mwenga. Ela gosi gogagomba dzulu ya Jeso, bee ni ga jeri kamare." 42 Na at’u anji phat’u phapho achimukuluphira Jeso.

11

1 - 2 Mut’u mumwenga aihiwaye Lazaro wákala mukongo. Yiye wákala ndiye mwanalume wa ano Maryamu na Marita, na osini ákala asagala Betania. (Maryamu yuyu ndiye chidzakoche wákudzamumwagira mafuha ga kunuk’at’o Bwana Jeso, na achimuhakusa magulu t’ot’ot’o na nyereze.) 3 Ndo ao ndugu a chiche achihuma mut’u akamwambe Jeso kukala, "Bwana, ye Lazaro umuhenzaye, bee ni mukongo ta k’adzimanya!" 4 Ela Jeso ye ariphokwendaambirwa gago, wáamba, "Ukongo uo bee k’aundasikira chifoni, its’iphokala undaonyesa ubomu wa Mulungu, kwa ta mimi Mwanangwa wa Mulungu nimanywe nina ubomu kuchirira uo ukongo." 5 Jeso wákala unaahenza ano Marita, na mwanalume wao Lazaro. 6 Kwa vivyo, ariphosikira kukala, Lazaro wákala ni mukongo, wásagala kuko kokala kwa ts’iku mbiiri kahiri, 7 na zizo ziriphosira, wá-aamba anafunzie vivi, "Hindeni Judea kahiri." 8 Ela o anafunzie achimwamba, "Aa! Mwalimu, huuyedze Judea, na ta ni dzuzi yenye phokala Ayahudi átsuma kukuulaga na mawe?" 9 Phapho Jeso achiudzidza achamba, "Masaa ga mutsana ni kumi na mairi, na mut’u achenenda na mutsana k’akwala, maana, mwanga wa dunia unamuhenda aone tsetsetse kamare. 10 Ela mut’u achenenda na usiku ndo akwalapho kwakukala, k’akuna mwanga wa kumwaviza kona." 11 Jeso ariphomarigiza kugomba gago, wá-aamba anafunzie vivi, "Musena wehu Lazaro urere kuko, ela ninenda kuko kwa nikamulamuse." 12 Phapho o anafunzie achiudzidza achamba, "Bwana, achikala urere, bee undahenda baha." 13 Ao áona kukala, Jeso wákala udzamba Lazaro wákala urere usingizi wenye tu, ela ye wákala udzamba Lazaro udzefa. 14 Ndo Jeso achiaambira lwazu-lwazu kukala, "Lazaro udzefa. 15 Ela kwa dzulu yenu mwimwi, ninahamirwa vivi nirivyo ts’ikalireko kuko ukati wa kufakwe, kwa ta mwimwi vivi mwidime kukuluphira. Ndo hindeni kwakwe vivi." 16 T’omasi (aihiwaye P’atsa) achiaamba anafunzi anzie vivi, "Siswi naswi hindeni ko Judea. Chikala ni kufa, hukafeni na mwalimu wehu." 17 Jeso ariphokala unatapira Betania, wáambirwa kukala, Lazaro wákala uzikwa kare ta uhenda mitsana mine mbirani. 18 Kadzidzi ka Betania ka phephi na mudzi wa Jerusalemu, phat’u phapatapho k’ilomita t’ahu. 19 Na Ayahudi anji ákala ákudzaazika, na kwausa uvumvu Marita na Maryamu kutuwirizana na chifo cha ndugu yao Lazaro. 20 Ndo Marita ariphosikira kukala Jeso wákala unaloka, wálaa mairo nyumbani achendamutsangira na ndiro, ela Maryamu ye, achisala mo nyumbani. 21 Marita wámwamba Jeso vivi, "Bwana, kala uwe wákala u phapho, mwenehu k’angafere! 22 Ela ninamanya kukala, ta vivi chochosi chondomuvoya Mulungu, undakup’a." 23 Jeso achimungolangola Marita achimwamba, "Nyamala dede, nduguyo undafufuka." 24 Marita achimuudzidza achimwamba, "Ninamanya kukala undafufuka, ela bee vyo, ts’i pho ts’iku ya musindikizo wa urumwengu, phondokala at’u anafufulwa?" 25 Phapho Jeso achimwamba, "Mimi ndimi ufufulo, na uzima. Kwa vivyo, anikuluphiraye mimi, ta akafa nindamufufula akale na uzima vivyo; 26 na ariye una uo uzima urehewao ni kunikuluphira mimi, chiroho k’afa kamare. Vidze, unagakuluphira go?" 27 Marita achimwamba, "Eh’e, Bwana! Mino ninakuluphira kukala, uwe ndiwe ye K’irisito, Mwanangwa wa Mulungu, yekudza phapha duniani." 28 Marita unamarigiza kugomba gago, wákwendamwiha njama nduguye Maryamu, achimwamba, "Mwalimu ukudza, na unakwiha." 29 Maryamu ariphosikira gago tu achiunuka kare, achenda kwa Jeso. 30 Jeso wákala k’adzangwe kuphenya pho kadzidzini, ta wákala ucheri pharat’u phokala Marita ukwendamuphokera. 31 Arat’u at’u okala a mo nyumbani phamwenga na Maryamu anamuusa uvumvu, ámutuwa ariphomona uzuka na ulaa konze maruru. Ao áona dza kwamba unenda mbirani kwa nduguye kwendarira. 32 Ndo Maryamu ariphofika phokala Jeso, wámona, na achimit’a mavindi mbereze achimwamba, "Bwana, kala uwe wákala u phapho, mwenehu k’angafere!" 33 Jeso ariphomona unarira, na ao Ayahudi okala anaye nao anarira vivyo, wáshononeka muno mwakwe rohoni na achiyugika. 34 Chisha achiuza vivi, "Mwámuzikaphi?" O achiudzidza achamba, "Bwana, hinde hukakonyese kozikwa." 35 Jeso achenda na kuno unabagarikwa ni matsozi. 36 Ndo Ayahudi achamba, "Jeso wákala unamuhenza Lazaro asena! Lolani vyo amuririravyo!" 37 Ela anjine ao achamba, "Akale yuyu mut’u yemuphoza mut’u yekala ta uvyalwa na k’aona, wákala k’aidima kumuziza Lazaro ats’ife?" 38 Jeso achifika mbirani pha Lazaro na kuno unashononeka na kuyugika vivyo mwakwe rohoni. Mbira yenye yákala ni p’anga ya dziwe, na yákala yifinik’irwa na dziwe bomu pho muyangoni. 39 Jeso achamba, "Riuseni ro dziwe!" Marita nduguye ye mufadzi Lazaro achimwamba, "Aa! Bwana, uhenda ts’iku ne yiye hangu azikwe. Ndo ro dziwe richiuswa, k’aphandakalika phapha." 40 Jeso achimwamba, "Samba nákwambira we kukala, uchikuluphira undawona ubomu wa Mulungu?" 41 Ndo o at’u achiriusa ro dziwe. Jeso achilola dzulu mulunguni achamba, "Ninakulavira mumvera Baba, kwakukala, udziphokera mavoyo gangu. 42 Mimi ninamanya kukala, mavoyo gangu unagaphokera ts’iku zosi. Ela ninagomba maneno gaga tu kwa dzulu ya aa at’u aimireo phapha, kwa ta aidime kukuluphira kukala, uwe ndiwe yenihuma." 43 Ariphomarigiza kugomba gago, Jeso wámwiha Lazaro kwa laka ra dzulu achamba, "Lazaro! Laa konze!" 44 Lazaro achilaa konze na sanzaze ufungwa vivyo, na Jeso achiaamba, "Muvuleni zo sanza mumuriche ende vyakwe." 45 Ndo Ayahudi anji kati ya okala akudzaausa uvumvu ano Maryamu, na adzona cho chihendo chohendwa ni Jeso, ámukuluphira. 46 Ela anjine ao achenda kwa Afarisayo achenda-aambira dzulu ya gokala gohendwa ni Jeso. 47 Ndo makuhani abomu na Afarisayo achonana dza ngambi kwa ta adzile. Ao áanza kuuzana vivi, "H’aya asenani! Huhendedze? Kwani vyo mut’u yuyu unahenda dalili nyinji za kwangalaza. 48 Na huchimuricha aenderere, h’aya chila mut’u undamukuluphira, na phapho Arumi andakudza kare adze ahutaphe hekalu rehu, na its’i yehu!" 49 Phapho mumwenga wao aihiwaye Kayafa, ariye wákala ndiye kuhani mubomu mwaka uo, achiaamba, "Mwimwi bee k’amuna mumanyaro kamare! 50 Vino bee, k’amona ni baha kwenu mut’u mumwenga kufa kwa dzulu ya at’u osi, kuriko its’i nzima kuhangamika?" 51 Kayafa maneno gago k’agagombere yiye mwenye tu, ela kwahivira wákala ndiye kuhani mubomu mwaka uo, wákala unasema chimbere kukala, Jeso undafa kwa dzulu ya Ayahudi osi. 52 Na chifo cha Jeso chákala k’achindaativya Ayahudi hichiyao, ela chákala chindaareha phamwenga anangwa a Mulungu osi otsamukana hipha na hipha mumu duniani akale amwenga. 53 Ndo kwanzira ts’iku yiyo, ao áchiza kukala, andamuulaga Jeso. 54 Jeso achiyimanya yo ngewa yao. Kwa vivyo, k’aenendere kahiri lwazu-lwazu kati ya Ayahudi, ela wáuka phapho, achenda phephi na nyika, mudzi wihiwao Efuraimu, achendasagala kuko phamwenga na anafunzie. 55 Ts’ikuk’uu ya Ayahudi ya P’asaka yiriphokala yi phephi, at’u anji álaa makwao achenda Jerusalemu, kwa ta akadzitakase chimbere. 56 O at’u áenderera kumutsakula Jeso, na ariphorundikana phamwenga hekaluni achiuzana vivi, "Munaonadze asena! Akale Jeso undakudza ts’ikuk’uuni?" 57 Makuhani abomu na Afarisayo ákala alagiza kukala, mut’u achimumanya Jeso aripho, a-aambire, kwa ta amugwire.

12

1 Phokala zisere ts’iku t’andahu tu yifike yo P’asaka, Jeso wáuya kahiri Betania, kokala kuchisagala Lazaro yekala udzimufufula kulaa kuzimu. 2 Kuko Jeso achijit’irwa chilaliro. Marita ndiye ahikirahikira, na Lazaro ye wákala ni mumwenga wa omurisa Jeso. 3 Ndo Maryamu achihwala t’upa ya robo k’ilo ya narido yenye, achimumwagira Jeso maguluni, na chisha achigahakusa na nyereze. Narido ni mafuha ga kunuk’at’o, garigo ga gali muno, na ariphohenda gago, nyumba yosi yichigot’a k’ungu mbidzo ya go mafuha. 4 Ela mumwenga wa anafunzie aihiwaye Juda Isikariyoti, ariye chisha wákala ndiye yendemuguza Jeso, achamba, 5 "Kwadze mafuha gano ga gali k’agaguzirwe? Gaga kala gáguzwa, gangari gálaa p’esa nyinji zenye, na zizo zingari kuhewa achiya." 6 Yiye wágomba vivyo, ts’i kwakukala, wákala unaaonera mbazi achiya, ela kwakukala, wákala ni mwivi, na kwahivira wákala ndiye mwiki wa p’esa zao, wákala achiziiya k’ano nyinji zo p’esa kulaa mo kasandukuni. 7 Ela Jeso ye achamba, "Muts’imuyuge ye muchet’u! Yiye wákala una haki ya kugaika ta rero, na vivi udziniphaka kuniikat’o kwa maziko gangu. 8 Achiya mundakala nao ts’iku zosi. Kwa vivyo, ahenzaye kwaaviza, unda-aaviza, ela mimi bee k’amundakala nami ts’iku zosi." 9 Ayahudi anji ásikira kukala Jeso u Betania. Ndo achenda kuko kwa akamone ye Jeso, na kamare amone Lazaro yekala ufufulwa ni Jeso kulaa kuzimu. 10 Ndo makuhani abomu achamula kumuulaga ta Lazaro naye, 11 kwakukala, Ayahudi anji ákala anaaricha ao vilongozi ao, na kumukuluphira Jeso kwa yiye. 12 - 14 Kunadzachakwe, Jeso wáanza charo cha kwenda Jerusalemu. Yiye wámona mwanap’unda, achisagala dzuluye, na o at’u okala akudza Betania kumona Lazaro, achenda osini. Duu bomu ra at’u okala akudza ts’ikuk’uuni Jerusalemu ásikira kukala, Jeso wákala u njirani unadza. Ndo achivunza vitai vya mitende, achilaa kwendamutsangira, achipiga njerejere na kwamba, "Naalikwe Mulungu! Wáajaliwa ni Mulungu yiye adzaye kwa dzina ra Bwana, ariye ta ni mufalume wa Iziraeli!" Maneno gago gosi gálairira dza Maandiko ga Mulungu gaambavyo: 15 "Muts’ogophe achina Jerusalemu! Lolani, Mufalume wenu hiye upanda mwanap’unda unadza." 16 Ukati uo, anafunzie k’aagamanyire maneno gago. Ela Jeso ariphokudzafufulwa na kuhwalwa kwenda mulunguni, ndipho ariphomanya kukala, gago gákala gadzandikwa dzuluye, na wákala uhenderwa kare. 17 Arat’u at’u okala u phamwenga nao ukati ariphomufufula Lazaro, ndio okala akwenda-aambira at’u dzulu ya maneno gago. 18 Ndo at’u anji ákwendamutsangira Jeso, kwakukala, ákala asikira kukala, Jeso wákala uhenda dalili yiyo ya kwangalaza. 19 Jeso ariphophokerwa Jerusalemu na njerejere, Afarisayo áanza kuuzana enye kwa enye achambana, "Uu asena, ela gano gehu gandakala? At’u osi anamutuwa yiye kwani vyo!" 20 Kati ya o at’u okala akudzavoya o ukati wa ts’ikuk’uu yiyo, ákala ni Ayunani. 21 Ndo ao ámutuwa Filipu, muchina kadzidzi ka Betisaida kariko jimbo ra Galilaya, achamba, "Mutumiangwa, hunahenza humone Jeso." 22 Filipu achendamwambira Andireya, nao osi airi achendamwambira Jeso. 23 Phapho Jeso achiaamba vivi, "Vivi bee o ukati urio mimi Mut’u yelaa dzulu nindahewa ubomu ufika. 24 Ninamwambira jeri-jeri, mbeyu yits’iphozikwa mutsangani, yinasala yiyo mbeyu kwenda tu. Ela yichizikwa mutsangani yinamera, na yivyale muno yenye. 25 Kwa vivyo, mut’u aikaye mbere kuhenza maishage undagayaza; ela yets’eika mbere kuhenza maishage phapha duniani, undagaikat’o kwa dzulu ya uzima uphya wa kare na kare. 26 Anihikirayehikiraye, ni seti anituwe, na pharat’u niripho, muhendikazi wangu naye undakala phapho. Na Baba Mulungu undamwishima ye mut’u anihikirayehikiraye mimi. 27 Mimi vivi ninayugika mwangu rohoni ta ts’imanya kumba nambedze. Nambe, ’Baba nokola ukati uu?’ Ng’o ts’ivyo. Maana, mimi bee nákudza kwa lengo riro renye. 28 Baba Mulungu, onyesa ubomu wa dzinaro." Phapho kare laka richisikirika kulaa mulunguni richamba, "Nidziwonyesa kare ubomu wa dzina rangu, na nindawonyesa kahiri." 29 Duu bomu ra at’u okala aimire phapho árisikira laka riro, na anjine ao achamba kukala, chákala ni chikwakwara. Ela anjine o achamba, " Malaika ugomba naye!" 30 Ela Jeso ye achiaamba, "Laka riro rodzorisikira bee rikala ri dzulu yenu mwimwi, ela ts’i kwa dzulu yangu mimi. 31 Vivi u phephi na kufika o ukati wa ulamuli wa yiyi dunia, na vivi ye mutawali wa yiyi dunia unabit’wa! 32 Na mimi nichiunulwa dzulu kulaa phapha ts’i, at’u osi nindaavuha kwangu." 33 Jeso wágomba vivyo kusema vyokala undafa chifo cha kukot’wa misumari musalabani. 34 Phapho ro duu ra at’u richimuudzidza kukala, "Hwásikira Shariyani kukala, ’Ye K’irisito bee undakala moyo ta kare na kare.’ H’a heka we unaamba kukala, Mut’u yelaa dzulu ni seti aunulwe dzulu? Yuno Mut’u yelaa dzulu umuhadzaye we ni yuphiye?" 35 Jeso achiaudzidza achiaamba, "Mwanga mucheri nao kwa ts’iku ch’ach’e tu. Kwa vivyo, enendani vivi mucherivyo na o mwanga, kwa ta dziza rits’idze rikadzamuchira, maana, aenendaye dzizani, bee k’amanya endako. 36 Vivi murivyo na o mwanga, ukuluphireni kwa ta mukale ana a o mwanga." Unamarigiza kugomba maneno gago, Jeso wáuka phapho achendazama k’anda. 37 Ta aripho Jeso wáhenda dalili nyinji za kwangalaza mbere zao, ela o at’u k’aamukuluphirire vivyo, 38 kwa ta maneno gogombwa ni mugomvi wa Mulungu Isaya gachimire. Isaya wáamba, "Bwana, heka at’u ano k’aakuluphira udzumbe wehu? Heka k’aphana ta mumwenga yeuhuswa ni widimio?" 39 Ao at’u k’aakuluphirire, maana, Isaya wágomba kahiri achamba, 40 "Mulungu udziahosa matso, na myoyo yao udziyihenda yikale mifu. Kalapho ts’i vivyo, angari kona na matso gao, kumanya mwao myoyoni, na phapho angari kugaluka kwangu, nami ningari kwaphoza." 41 Isaya wágomba maneno gago kwakukala, wáona ubomu wa Jeso, na achigomba dzuluye. 42 Ela ta vivyo, vilongozi anji a Chiyahudi ámukuluphira Jeso, ela ni áogopha kugomba lwazu-lwazu mbere za vilongozi anziao okala ni Afarisayo, kwakukala, ákala anaogopha kuvuguzwa masinagogini. 43 Ao áhenza muno kulikwa ni at’u kuchira kulikwa ni Mulungu. 44 Chisha, Jeso wágomba kwa laka ra dzulu achamba, "Mut’u anikuluphiraye mimi, k’anikuluphira mimi hichiyangu tu, ela unamukuluphira ta yenihuma. 45 Na anonaye mimi, unamona ta yenihuma naye. 46 Mino ni mwanga, nami nákudza duniani kwa ta osi anikuluphirao ats’isale dzizani. 47 Agasikiraye maneno gangu na k’agatuwa ts’imulamula mino, maana, mino nákudza duniani kudzaativya at’u a yo dunia, ela ts’idzire kudzaalamula. 48 Ye aniremaye na k’atuwa maneno gangu, bee mulamuliwe ni gago maneno gangu gogagomba, na gago gandamulamula ts’iku ya musindikizo. 49 Gago gandakala kwakukala, mimi ts’igombere gangu mwenye. Baba Mulungu mwenye yenihuma wánilagiza ga kugomba, na ga kufunza. 50 Na ninamanya kukala, ro lagizore rinareha uzima uphya wa kare na kare. Ndo mino gangu nigombago ni garat’u Baba Mulungu arigonilagiza nigagombe."

13

1 P’asaka yákala k’ayidzangwe kwanza, na Jeso wákala unamanya kare kukala, ukatiwe wa kuuka duniani kuuya kwa Baba Mulungu, wákala ufika, na at’ue okala nao phapha duniani wáahenza ta musindikizo. 2 Dziloni yiyo, Jeso na anafunzie ákala asegere anatariza chilaliro. Shetani wákala udzimutiya kare Juda, mwanangwa wa Simoni Isikariyoti, maazo ga kumuguza Jeso. 3 Jeso wákala unamanya vivyo kukala, Baba Mulungu wákala udzimup’a widimi dzulu ya chila chit’u. Na chisha, wákala unamanya vivyo kukala, wálaa kwa Mulungu, na vino wákala unauya kwa ye Mulungu. 4 Ndo Jeso wáunuka, achivula valore achiriika k’anda, achihwala mukumbuuwe achidzifunga chununi. 5 Chisha, achitiya madzi k’araini, achanza kwaogesa anafunzie magulu, na kwahakusa na o mukumbuu okala udzidzifunga. 6 Ndo achimufikira Simoni P’etero, ela P’etero ye achimwamba, "Aa! Bwana, unahenza unogese magulu mimi?" 7 Jeso achimuudzidza achimwamba, "K’umanya cho nichihendacho vivi, ela hurira tu we undakudzachimanya." 8 P’etero achimwamba, "Aa! Bwana, bee k’undanogesa kamare magulu gangu." Jeso achimwamba vivi, "Bee nawe nits’iphokogesa, k’una ushirika na mimi." 9 Simoni P’etero achimwamba, "H’a bee chikala ni vivyo, uts’inogese magulu hicheye tu, ela nogesa mikono, na ta chitswa changu nacho!" 10 Phapho Jeso achimwamba, "Mut’u yedzoga kare, k’atakiya koga kahiri ta niaoge magulu tu, maana, mwiriwe wosi utsuka. Na mwimwi mudzitsuka, ta ni ts’i mosi tu." 11 (Jeso wákala unamumanya kare yekala undamuguza. Gago ndigotuma ta achamba, "Mwimwi mudzitsuka, ta ni ts’i mosi tu.") 12 Ariphomarigiza kwaogesa magulu, wáhwala valore achivala kahiri, chisha achisagala, na achiauza vivi, "Munagamanya gano godzomuhendera? 13 Mwimwi munaniiha Mwalimu na Bwana, na mu ahaki, maana, vivyo ndivyo nirivyo. 14 Ndo mimi Bwana wenu na Mwalimu wenu, nidzimogesa magulu phapha, na mwimwi namwi bee nimogesane magulu dza vivyo. 15 Gaga godzogahenda ni mufano nidzimup’a kwa ta namwi muhende dza vivi vyodzomuhendera. 16 Ninamwambira jeri-jeri, mugulwa muhumiki ts’i mubomu kuchira muguliwe, na ahumwaye ts’i mubomu kuchira ye amuhumaye. 17 Baha mwimwi muchikala mundagahenda maneno gago, maana, mudziima munagamanya vivi." 18 Jeso wáenderera kugomba achamba, "Gago godzogagomba, k’aga dzulu yenu mwimwi mosi. Mino ninamumanya mosi mwimwi omutsagula. Ela náhenda vivyo kwa kuchimiza Andiko ra Mulungu rambaro, ’Yerya hosi chakurya udzinigalukira.’ 19 Mino gago nidzimwambira chimbere gachikala k’agadzangwe ta kulairira, kwa ta phondolairira mwidime kukuluphira kukala, mimi ndimi yiye K’irisito. 20 Ninamwambira jeri-jeri, amupigaye karibu yeyosi nimuhumaye, bee unanipiga karibu ta mimi nami, na anipigaye karibu mimi, bee unamupiga karibu yuyat’u yenihuma." 21 Ariphomarigiza kugomba gago, Jeso wáyugika muno rohoni, ta phapho achisema kukala, "Ninamwambira jeri-jeri, mumwenga wenu bee undaniguza." 22 Anafunzie achilolana, ela k’aamumanyire yekala unamuhadza. 23 Mwanafunziwe mumwenga yekala unamuhenza muno wákala usegere kutuwirizana naye. 24 Ndo Simoni P’etero achimufinyira dzitso mwanafunzi yiye kumwamba, "Muuze ye mwalimu pho ni ani yendemuguza." 25 Ndo yiye mwanafunzi achimuvumbamira Jeso, achimuuzira pho sikironi vivi, "Bwana, yendehenda go ni ani?" 26 Jeso achiudzidza achamba, "Yendemup’a chichi chisiku cha mukahe chondochits’ats’a mutsuzini, ndiye." Ndo achichits’ats’a mutsuzini, na achimup’a Juda, mwanangwa wa Isikariyoti. 27 Juda ariphochiphokera chisiku chicho, achiphenywa ni Shetani. Ndo Jeso achimwamba, "Ro ririro undarihenda, bee rihende maruru!" 28 Ela k’aphana ta mumwenga wa arat’u okala asegere phapho yemanya kwadze Jeso wámwamba vivyo. 29 Kwahivira Juda wákala ni mwiki wa kasanduku ka p’esa, anjine ao áona kukala, wákala udzimwamba akagule miyo yokala yinahenzwa pho ts’ikuk’uuni, hebu akalavye chochosi kwa achiya. 30 Ndo Juda ariphochirya cho chisiku cha mukahe tu, achilaa konze kare, na ta kwákala ni usiku. 31 Juda aripholaa, Jeso wáamba, "Vivi ubomu wangu mimi Mut’u yelaa dzulu unang’azwa, na mimi nami ninang’aza kukala, Mulungu ni mubomu. 32 Na niching’aza kukala, Mulungu ni mubomu, Mulungu naye undang’aza ubomu wangu nirio ninao mimi, na gago undagahenda sambi yenye. 33 Anangu, nicheri namwi kwa ukati uchache tu. Uo uchisira mwimwi mundanitsakula, ela vivi ninamwambira dza vyoaambira Ayahudi kukala, ’Nendako mwimwi k’amwidima kudza.’ 34 Anangu, ninamup’a lagizo iphya, naro ni kwamba, mwimwi henzanani. Na henzanani dza nirivyomuhenza mimi. 35 Muchihenzana, at’u osi andamanya kukala, mwimwi mu anafunzi angu." 36 Simoni P’etero achimuuza vivi, "Kwani wendaphi Bwana we?" Jeso achiudzidza achamba, "Nendako k’widima kunituwa vivi, ela undanituwa chidzakoche." 37 P’etero achimwamba, "Bwana, kwadze ts’iidima kukutuwa vino? Mimi ni kwete ta kufa kwa dzuluyo!" 38 Jeso achimuudzidza achimwamba, "Uwe u kwete jeri ta kufa kwa dzulu yangu? Ninakwambira jeri-jeri, usiku wa rero jogolo k’arindaika, phots’o uwe kukala udzinitina k’ano t’ahu!"

14

1 Jeso wá-aamba anafunzie, "Muts’iyugike mwenu myoyoni. Mwimwi mukuluphireni Mulungu, na nikuluphirani mimi nami. 2 Kuuka kwangu bee ni kwa kwendamubambanyira phat’u, maana, nyumbani mwa Baba muna makalo manji. Kala maneno gago ts’i ga jeri, ningari ts’imwambirire ninendamubambanyira phat’u. 3 Na nichendamubambanyira makalo, nindauya nidze nimuhwale, kwa ta namwi mukakale phondokala mimi. 4 Munayimanya yo njira ya ko nendako mwimwi." 5 T’omasi achimuuza vivi, "Aa! Bwana, ko wendako tu sino k’ahukumanya. H’aya yo njira ya kuhufisako hundayimanyadze?" 6 Jeso achimuudzidza achimwamba, "Mimi ndimi njira, ujeri na uzima. K’akuna aidimaye kudza kwa Baba phots’onichirira mimi. 7 Kwahivira mwimwi munanimanya, bee ta Baba naye munamumanya. Na kwanzira vivi na kwenderera, munamumanya ye Baba, na mwámona." 8 Filipu achimwamba, "Bwana, hwonyese ye Baba Mulungu, na vivyo vindahutosha." 9 Jeso achimuudzidza achimwamba, "Filipu, mimi vyodzosagala namwi mwimwi, ela we k’udzangwe kunimanya? Yedzenona mimi, udzimona ta Baba Mulungu naye. H’a wambadze, ’Hwonyese ye Baba Mulungu we?’ 10 K’ukuluphira we kukala, mino ni ndani mwa Baba Mulungu, na Baba Mulungu naye u mwangu ndani? Maneno nimwambirago ts’i gangu mwenye tu, ela Baba Mulungu ariye unasagala mwangu ndani ndiye ahendaye kazize kuchirira mimi. 11 Mwimwi nikuluphirani nichamba kukala, mimi ni ndani mwa Baba Mulungu, na Baba Mulungu naye u mwangu ndani, hebu nikuluphirani kwa zo kazi zozihenda. 12 Ninamwambira jeri-jeri, anikuluphiraye mimi, yiye naye undahenda kazi dza zo nizihendazo mimi, na ta undahenda kazi bomu kuchira zizo, kwakukala, mimi ninenda kwa Baba. 13 Ndo chochosi chondovoya kwa dzina rangu, nindachihenda, kwa ta ubomu wa Baba wonyeswe kuchirira mimi Mwanawe. 14 Kwa vivyo, muchinivoya chochosi kwa dzina rangu, mino nindachihenda." 15 Jeso wáenderera kugomba achamba, "Anangu, mwimwi muchikala munanihenza, bee mundagatuwa malagizo gangu. 16 Nami nindamuvoya Baba Mulungu, naye undamup’a Mwavizi munjine, yendekudzakala namwi ta kare na kare. 17 Mwavizi yiye ni Roho wa Mulungu wa ujeri, na at’u a dunia k’aaidima kumuphokera, maana, k’aamona, na k’aamumanya. Ela mwi munamumanya, maana, unasagala kati yenu, na undakala mwenu ndani. 18 Mino mwimwi ts’indamuricha dza anachiya; nindamuuyira kahiri. 19 Uu ukati uchache udzao uchisira, at’u a dunia k’aandanona kahiri, ela mwimwi ndimwi ondonona. Mwimwi mundakala na uzima kwakukala, mimi nindauya muzima. 20 Ts’iku yiyo nichifufuka, mundamanya kukala, mimi ni ndani mwa Baba, mwi namwi mu mwangu ndani, na mimi nami ni mwenu ndani. 21 Aphokeraye malagizo gangu na kugatuwa, ndiye anihenzaye. Na anihenzaye mimi, undahenzwa ni Baba, nami nindamuhenza na kudzonyesa lwazu-lwazu kwakwe." 22 Juda munjine (ts’i huya mwanangwa wa Isikariyoti) achamba, "Bwana, kwadze undadzonyesa kwehu siswi tu, ela k’undadzonyesa kwa at’u a dunia?" 23 Jeso achimuudzidza achimwamba, "Mut’u achinihenza mimi, bee niagatuwe maneno gangu. Achigatuwa, Baba undamuhenza mut’u yiye, na mimi na Baba, hundakwendasagala naye mut’u yiye. 24 Ela mut’u yets’enihenza mimi, bee k’agatuwa maneno gangu. Na manyani kukala, gago maneno mugasikirago ts’i gangu mwenye, ela galaa kwa Baba Mulungu yenihuma. 25 Maneno gago nidzimwambira vivi hucherivyo hosini, 26 ela ye Mwavizi, yaani Roho wa Mulungu, ariye Baba Mulungu undamuhuma adze kwenu kwa dzina rangu, undakudzamufunza chila chit’u, na amukumbikize gosi gomwambira. 27 Mimi ninamurichira reri, na reri yangu nimup’ayo k’ayinga dza reri yilaviwayo ni at’u a dunia. Ndo muts’iyugike mwenu myoyoni, hebu kukala aoga. 28 Mimi námwambira kare mwimwi kukala, nindamuricha, ela mino ni seti nimuuyire kahiri! Ndo kala mwimwi munanihenza jeri, mungari kukala munahamirwa kwakukala, ninenda kwa Baba Mulungu, maana, ye Baba Mulungu ni mubomu kuchira mimi. 29 Nidzimwambira gago vivi chimbere gachikala k’agadzangwe kulairira, kwa ta phondolairira mwidime kukuluphira. 30 Mino ts’indagomba namwi maneno manji kahiri, kwakukala, mutawali wa yiyi dunia unanituwa. Yiye ts’i kwamba unaniidima, 31 ela ninahenda golagizwa ni Baba Mulungu, kwa ta at’u a dunia amanye kukala, ninamuhenza Baba Mulungu. Ndo unukani huphaukeni phapha!"

15

1 Jeso wáenderera kugomba achamba, "Enehu, mimi bee ndimi sina ra muhi wa muzabibu wenye, mwi mu vitai, na Baba Mulungu ndiye mundimwa. 2 Ndo ye Baba Mulungu ariye ndiye mundimwa nikuvitema vitai vyangu vyosi vyots’ovyala t’ude, na vitai vivyalavyo, nikuvitsanira, kwa ta vikaze kuvyala muno. 3 Mwimwi dza vitai vivyalavyo, mudzitsanirwa kare, kwa ro neno niriromwambira. 4 Ndo endererani kukala mwangu ndani, nami nindaenderera kukala mwenu ndani. Chitai k’achiidima kuvyala t’ude chichikala chitemwa. Chivyala tu, chichikala chi phakwe muhini. Kwa vivyo, mwimwi namwi k’amwidima kuvyala t’ude za mimi muzabibu wenye muts’iphoenderera kukala mwangu ndani. 5 Mimi nidzimwambira, na ninamwambira kahiri kukala, mimi ndimi ro sina ra muzabibu, namwi mu vitai. Ndo mwimwi muchenderera kukala mwangu ndani, nami mwenu ndani, mundavyala t’ude nyinji, kwakukala, phots’o mimi bee k’amwidima kuvyala zo t’ude zangu. 6 Mut’u ats’iphoenderera kukala mwangu ndani, unga dza chitai chotemwa. Kwa vivyo, nikutsuphwa na kuuma. Na vitai dza vivyo ndivyo vipigwavyo maiyi na kochwa. 7 Muchenderera kukala mwangu ndani, na maneno gangu muchenderera kugaika mwenu myoyoni, voyani chochosi muhenzacho, namwi mundahenderwa. 8 Muchivyala t’ude nyinji, na konyesa vivyo kukala mu anafunzi angu a jeri, at’u andamulika Baba Mulungu muno. 9 Mino ninamuhenza mwimwi dza virat’u Baba Mulungu anihenzavyo mimi. Ndo mwimwi endererani kukala mwangu menzwani. 10 Muchigatuwa malagizo gangu, mundaenderera kukala mwangu menzwani, dza mimi virat’u vyotuwa malagizo ga Baba, na ninaenderera kukala mwakwe menzwani. 11 Mimi nidzimwambira maneno gago, kwa ta raha yangu yikale mwenu ndani, na kwa ta raha yenu yikale ya kamare. 12 Riri ndiro lagizo rangu: henzanani dza vyo nimuhenzavyo mimi. 13 K’akuna mut’u wa menzwa bomu kuchira yiyi ya mut’u kudzilavya kufa kwa dzulu ya asenae. 14 Ndo mwimwi mu asena angu muchigahenda go nimulagizago. 15 Mino mwimwi ts’imwiha ahendikazi kahiri, kwakukala, muhendikazi k’agamanya go gahendwago ni tajiriwe. Gago ndigo gatumago ta mino nidzimwiha asena angu, maana, gosi gogasikira kulaa kwa Baba Mulungu, mwimwi námumanyisa. 16 Mwimwi k’amunitsagulire, ela mino námutsagula, na nichimuhuma kwa ta mwende mukavyale t’ude zondaenderera ta kare na kare, na phapho Baba Mulungu undamup’a chochosi chondovoya kwa dzina rangu. 17 Ndo lagizo rangu kwenu ni riri: henzanani." 18 Jeso wáenderera kugomba achamba, "Enehu, at’u a dunia achimumena, kumbikirani kukala, áanza kunimena mimi. 19 Kala mwimwi mu at’u a dunia, o at’u a dunia angari kumuhenza dza anziao. Ela kwahivira k’amu at’u a dunia, ta ni námutsagula kulaa kati ya o at’u a dunia, ndo ao adzimumena. 20 Munagakumbikira gara maneno gomwambira kukala; ’Mugulwa muhumiki ts’i mubomu kuchira tajiriwe’? Ndo kwahivira ao ánihendera mauku, bee andamuhendera mauku ta mwimwi. Na kalapho átuwa mafunzo gangu, ta go genu nago angari kugatuwa. 21 Ao andamuhendera gago gosi kwa dzulu yangu, maana, k’aamumanya yenihuma. 22 Kala mimi ts’idzireaambira maneno ga Mulungu, k’aangakalire na dambi, ela vino k’aaidima kudzihehera kukala, k’aana dambi. 23 Yedzenimena mimi, bee ta Baba naye udzimumena vivyo. 24 Kala mimi ts’ihendere kazi kati yao zirizo k’azidzangwe kuhendwa ni mut’u munjine yeyosi, k’aangakalire na dambi. Ela vino ázona zo kazi zozihenda, na achinimena na Baba vivyo. 25 Ndo gago gáhendeka kwa gachimize Andiko rambaro, ’At’u ánimena bule!’ 26 Ela mino nindamuhumira Mwavizi kulaa kwa Baba Mulungu, na yiye ni ye Roho wa Mulungu wa ujeri. Yiye undalaa kwa Baba Mulungu, na achimudzira undalavya ushaidi dzulu yangu. 27 Ndo mwimwi namwi aambireni at’u dzulu yangu kwakukala, mwákala nami hangu mwanzo.

16

1 Mimi nidzimwambira maneno gago gosi kumujenga, kwa ta muts’iuye nyuma. 2 O at’u a dunia andamuvuguza masinagogini. Na mwanzo ta ukati unadza urio mut’u undakala uchiulaga mumwenga wenu, ye unaona anamuhikirahikira Mulungu. 3 Na ao andagahenda maneno gago kwakukala, k’aamumanyire Baba Mulungu, na ta mimi. 4 Ndo nidzimwambira maneno gago, kwa ta ukatiwe uchifika, mudze mukumbikire kukala, námwambira kare gago. Mino maneno gago ts’imwambirire hangu mwanzo kwakukala, neri ni namwi." 5 Jeso wáenderera kugomba achamba, "Ela vino ninenda kwa yenihuma; na heka k’aphana ta mumwenga wenu aniuzaye ga ko nendako? 6 Hata its’iphokala mwi mudziudzala shenene myoyoni kwakukala, nidzimwambira maneno gago. 7 Bee ninamwambira jeri mino, kuuka kwangu ni maneno madzo kwenu, maana, nits’iphouka, yiye Mwavizi k’andamukudzirira. Ela nichenda, nindakwendamuhuma amudzirire. 8 Ye Mwavizi achidza, undaafunulira lwazu-lwazu at’u a dunia kukala, ana dambi, k’aana haki na ulamuli wao ni wa ulongo. 9 Yiye undaafunulira kukala, ana dambi, kwakukala, k’aanikuluphira. 10 Undaafunulira k’aana haki, kwakukala, ninenda kwa Baba, namwi k’amundanona kahiri. 11 Na undaafunulira ulamuli wao ni wa ulongo, kwakukala, ye mutawali wa yiyi dunia ulamulwa. 12 Mimi nicheri na manji ga kumwambira, ela k’amwidima kugagwira vivi. 13 Ela ye Roho wa ujeri achidza, undamulongoza mumanye ujeri wosi, maana, yiye k’andagomba gakwe mwenye, ela undagomba chila arisikiraro, na undamwambira chimbere maneno garigo gandalairira. 14 Yiye Roho undaonyesa ubomu wangu, maana, undahwala garat’u gangu amwambire mwimwi. 15 Vya Baba vyosi ni vyangu. Gago ndigo gatumago ta nidzimwamba, ye Roho wa Mulungu undahwala garat’u gangu amwambire." 16 Jeso wáenderera kwamba, "Usere ukati uchache nimuyaye, na ukati uchache uchichira, munone vivyo kahiri!" 17 Phapho anafunzie anjine achiuzana vivi, "Unaambadze yuno achamba, ’Usere ukati uchache nimuyaye, na ukati uchache uchichira, munone vivyo kahiri!’? Na unaambadze achamba, ’kwakukala, ninenda kwa Baba Mulungu!’?" 18 Ndo ao áenderera kuuzana-uzana, "Unaambadze yuno achamba, ’Ukati uchache’? K’ahugamanya gago gakwe agombago." 19 Jeso wámanya kukala, ákala ahenza amuuze gago. Ndo achiaamba, "Vidze, munauzana-uzana dzulu ya godzokala ninagagomba phodzamba, ’Usere ukati uchache nimuyaye, na ukati uchache uchichira, munone vivyo kahiri!’? 20 Bee, ninamwambira jeri-jeri, mwimwi mundarira na mugwirwe ni mukunguru, ela at’u a dunia o andahamirwa. Mundashononeka, ela shenene yenu yindagaluka raha. 21 Mwimwi bee mudzihwalana na t’adi ya muchet’u wa t’umbo. Muchet’u wa t’umbo achikala unasikira utsungu, undamona utsukirwa kwakukala, ukatiwe wa kusikira lwembe lunatsinza ufika. Ela achivyala mwanawe tu, riki zizo zosi nikuzinyala ta ukamona unatseka-tseka kwakukala, uvyala mut’u phapha duniani. 22 Ndo ni dza mwimwi namwi, vivi muna shenene. Ela nindamona kahiri, na phapho mundahamirwa, na k’aphana mut’u yendemuusira raha yiyo. 23 Ts’iku yiyo k’amundaniuza ut’u. Ninamwambira jeri-jeri, Baba Mulungu undamup’a chila chit’u chondomuvoya kwa dzina rangu. 24 Mwimwi ta vivi k’amudzangwe kuvoya chochosi kwa dzina rangu. Ndo voyani namwi mundahewa, na kuhamirwa kondohamirwa mwimwi, bee kundakala kwa kamare. 25 Mimi nidzimwambira chit’adi maneno gago. Ela ukati unadza urio ts’indagomba namwi chit’adi kahiri, ela nindamwambira maneno ga Baba Mulungu lwazu-lwazu. 26 Ts’iku yiyo, mundavoya kwa dzina rangu, na vivyo ts’i kwamba ninaamba nindamuvoyera kwa Baba Mulungu. 27 Ts’ivyo nambavyo vivyo, maana, yiye Baba Mulungu mwenye unamuhenza mwimwi, kwakukala, mwimwi namwi mudzinihenza, na munakuluphira kukala, nálaa kwa Mulungu. 28 Mimi nálaa kwa ye Baba Mulungu nichidza phapha duniani, na vino ninauka duniani ninenda kwa Baba Mulungu." 29 Phapho anafunzie achimwamba, "Ee, vivi bee unahwambira lwazu-lwazu kamare, ta k’uhumira t’adi kahiri. 30 Vivi bee hudzimanya kukala, uwe unamanya chila chit’u, ta mut’u k’atakiya kukuuza. Kwa vivyo, vivi vinahuhenda hukuluphire kukala, wálaa kwa Mulungu jeri." 31 Jeso achiaudzidza achiaamba, "Vidze, munakuluphira vino? 32 Bee ukati unadza, na ta mwanzo ni ufika kare, urio mundatsamukana mwimwi. Chila mumwenga wenu undakwenda kwao, na mino mundaniricha hichiyangu. Ela mino ts’i hichiyangu kwakukala, Baba Mulungu u phamwenga nami. 33 Enehu, nidzimwambira maneno gago, kwa ta mukale mwangu ndani, na phapho mukale na reri. Phapha duniani mundapata riki, ela kalani angumbau, maana, mino yiyi dunia nidziyirima."

17

1 Jeso ariphomarigiza kugomba gago, wálola dzulu mulunguni achamba, "Baba, ufika o ukati! Ndo ung’aze o ubomu wa mimi Mwanao kwa ta mimi Mwanao nami, niung’aze o ubomuo, 2 dza virat’u vyonip’a widimi dzulu ya at’u osi mimi Mwanao, kwa ta niap’e uzima uphya wa kare na kare arat’u osi onip’a. 3 Na uzima uphya wa kare na kare ni uu: at’u akumanye uwe Mulungu wa jeri wa hicheyo, na animanye vivyo mimi Jeso K’irisito yenihuma. 4 Mimi náng’aza ubomuo phapha duniani, kwa kumala kuyihenda kaziyo yonip’a. 5 Ndo vivi Baba, ninakuvoya ung’aze ubomu wangu ko mulunguni, ubomu urat’u okala hunao hosi hangu dunia k’ahudzangwe kuyiumba. 6 Baba, aa at’u onip’a kulaa mumu duniani, náang’azira uwe u ani. At’u aa ákala ni ako, ela uchialavya kwangu, nao nenoro adzirigwira. 7 Vivi anamanya kukala, chila chit’u niricho nacho, chilaa kwako. 8 Maana, mino náap’a garat’u maneno gonip’a uwe, nao achigaphokera. Vivi anamanya jeri kukala, nálaa kwako, na anakuluphira kukala, uwe ndiwe yenihuma. 9 Mimi vivi ninaavoyera aa. Mino ts’ivoyera at’u a dunia, ela ninaavoyera aa onip’a uwe, maana, ni at’uo. 10 Na at’uo osi ni angu, na at’u angu osi ni ako, na ao anaenderera kung’aza kukala, mimi ni mubomu. 11 Mimi vivi ninadza kwako, ts’indasagala duniani kahiri, ela aa at’u angu acheri phapha duniani. Baba mutakatifu, arinde na wamanyirire t’ot’ot’o kwa widimi wa dzinaro, dzina ririro wánip’a mimi, kwa ta aidime kukala chit’u chimwenga dza mimi na uwe hurivyo chit’u chimwenga. 12 Ts’iku zosi zodzokala nao, nidziarinda t’ot’ot’o kwa widimi wa dzina ronip’a. Mimi aa osi nidziarinda t’ot’ot’o ta k’aphana ta mumwenga yeyaya, ta ats’iphokala yekala udzambwa undayaya, kwa ta Maandikogo gachimire. 13 Ela vino ninadza kwako, na ninavoya maneno gaga vivi nicherivyo phapha duniani, kwa ta at’u aa ahamirwe dza vyo nihamirwavyo mimi. 14 Aa náasumurira nenoro, nao achiriphokera, na at’u a dunia adziamena kwakukala, aa ts’i a dunia dza mimi nirivyo ts’i wa dunia. 15 Mimi ts’i kwamba ninavoya wause phapha duniani, ela ninavoya wamanyirire t’ot’ot’o na yuyat’u Mui. 16 Aa ts’i a dunia dza mimi nirivyo ts’i wa dunia. 17 Dziikire t’ot’ot’o aa at’u angu kuchirira ujerio, urio ni nenoro. 18 Mimi ninaahuma mumu duniani dza virat’u vyenye vyonihuma uwe duniani; 19 na mimi mwenye ninadziikat’o kwa kaziyo tu, kwa dzulu yao, kwa nao adziiket’o jeri kwa kaziyo tu bahi." 20 "Baba, ninaavoyera aa at’u angu, na chisha ninaavoyera ta o anjine ario andanikuluphira kwa neno rondosumurirwa ni aa, 21 kwamba osini akale chit’u chimwenga Baba, dza virat’u uwe urivyo mwangu ndani, na mimi nirivyo mwako ndani. Ninavoya vivyo kwamba akale mwehu ndani, kwa ta at’u a dunia akuluphire kukala, uwe wánihuma jeri. 22 Mimi nidziang’azira o ubomu onip’a uwe, kwa ta akale chit’u chimwenga dza mimi na uwe hurivyo chit’u chimwenga, 23 mimi nikale mwao ndani, nawe ukale mwangu ndani, kwa ta hosini hukale chit’u chimwenga kamare, na phapho at’u a dunia amanye kukala, uwe ndiwe yenihuma, na unaahenza at’u ao dza vyo unihenzavyo mimi. 24 Baba! Ninahenza o at’u onip’a adze akale nami phondokala mimi, kwa ta aone ubomu wangu, ubomu urat’u onip’a kwakukala, wánihenza, phokala ta urumwengu k’audzangwe kuumbwa. 25 Baba muhaki, at’u a dunia k’aakumanya, ela mino ninakumanya, na aa at’u angu nao anamanya kukala, ndiwe yenihuma. 26 Aa at’u angu náang’azira uwe u ani, na nindaenderera kuhenda vivyo, kwa ta yo menzwa uriyo nayo kwangu yikale mwao ndani, na kwa ta mimi nami nikale mwao ndani."

18

1 Jeso ariphomala kuvoya mavoyo gago, wáuka na anafunzie, achahula det’e ra Kedironi achenda o upande unjine, kuriko kwákala kuna kadzunda ka mizeituni, na yiye achendaphenya phapho na anafunzie. 2 Juda, yekala undamuguza Jeso, wákala unakamanya pho karipho kadzunda kako, kwakukala, Jeso wákala achonana na o anafunzie kuko mara kwa mara. 3 Ndo Juda achilongoza gingi ya shikari na arinzi a hekalu kulaa kwa makuhani abomu, na Afarisayo. Ao ákala ana myundu, magundu, mikalanga, na mataa, na Juda achidza nao vivi ta pho kadzundani. 4 Jeso wákala unagamanya gosi gokala gandamupata. Ndo yo gingi ya shikari na o arinzi ariphofika pho kadzundani, ye achidzilavya achiauza vivi, "Ni ani ye mumutsakulaye?" 5 O achimuudzidza achimwamba, "Hunamutsakula Jeso muchina Nazareti!" Jeso achiaamba, "Mimi bee, ndimi yiye." Juda yemuguza Jeso wákala wimire phapho phamwenga nao. 6 Jeso ariphoamba, "Mimi ndimi yiye," alume átinira nyuma ta achigwa. 7 Jeso achiauza kahiri, "Ni ani ye mumutsakulaye mwi?" O achimuudzidza achimwamba, "Jeso muchina Nazareti mba!" 8 Jeso achiaamba, "Bee samba nidzimwambira kare mwi kukala, mimi ndimi yiye. Kwa vivyo, muchikala munatsakula mimi, h’a bee nigwirani mimi kare, ano anjine o aricheni ende vyao." 9 Jeso wágomba vivyo kuchimiza garat’u maneno gokala udzigagomba ukati phokala unavoya kukala, "Náarinda t’ot’ot’o aa osi onip’a, ta k’aphana ta mumwenga yeyaya." 10 Simoni P’etero wákala una upanga. Ndo phapho achiutsomola kare maruru achimutema Maliko muhendikazi wa kuhani mubomu, achimutosa sikirore ra kulume. 11 Jeso achimwamba P’etero, "H’ai, h’ai, h’ai! Udza upangao mwakwe chowani. Shenene yiyi nápangirwa ni Baba Mulungu, na k’amwidima kuyiziza yits’inipate!" 12 Yiyat’u gingi ya shikari na mubomu wao na o arinzi a Chiyahudi ámugwira Jeso achimufunga mikowa. 13 Ariphomala kumufunga mikowa, ámuphirika kwa Anasi kwanza, maana, Anasi wákala ni mutsedzangwa wa Kayafa, yekala ndiye kuhani mubomu mwaka uo. 14 Kayafa ndiye yekala udziaambira o vilongozi a Ayahudi anjine kukala, ni baha mut’u mumwenga kufa kwa dzulu ya at’u osi. 15 Simoni P’etero na mwanafunzi munjine ámutuwa Jeso. Yiye mwanafunzi munjine wákala ni musenangwa wa ye kuhani mubomu Anasi. Kwa vivyo, achendahenzezwa kuphenya phamwenga na Jeso ta mo bomani mwa ye kuhani mubomu, 16 ela P’etero ye achisala konze phephi na o muyango. Chidzakoche, ye mwanafunzi yekala ni musenangwa wa ye kuhani mubomu achilaa konze achendamwambira ye musichana yekala unaimirira o muyango, amuhenzeze P’etero naye aphenye. Musichana achikubali, achimuvugulira muyango P’etero achiphenya ndani. 17 Ye musichana yekala u muyangoni achimuuza P’etero vivi, "Chisha, we ukale k’u mumwenga wa anafunzi a yuno mut’u yedzegwirwa?" P’etero achimuudzidza achimwamba, "H’a-a, ts’i mumwenga wa anafunzie mino." 18 Ahendikazi na arinzi ákala akut’a moho wa makala anaoha kwakukala, kwákala kuna p’eho. Ndo P’etero naye achendaima phapho koha o moho. 19 Mo ndani, ye kuhani mubomu Anasi wáanza kumuuza maswali Jeso dzulu ya anafunzie, na mafunzo gokala ufunza. 20 Jeso achimuudzidza achimwamba, "Mimi nidzifunza at’u a dunia jamani, maana, nidzifunza masinagogini, na hekaluni k’ano nyinji, mut’u monanamo Ayahudi osi, na hebu ts’ifunzire neno rorosi chisiri-siri. 21 Ndo kwadze sambi, unaniuza kahiri mimi? Uchikala una maswaligo, auze arat’u nirioafunza. Ao anagamanya goafunza." 22 Ariphomarigiza kugomba gago, murinzi mumwenga yekala wimire phephi naye wámupiga ukofi na achimwamba, "Uts’imuudzidze hivyo kuhani mubomu!" 23 Jeso achimuudzidza achimwamba, "Mimi nichikala nidzigomba mai, h’aya gaseme phapha chila mumwenga agasikire! Ela nichikala nidzigomba madzo, heka sambi unanipiga?" 24 Anasi ariphomala kumuuza-uza Jeso, wálagiza aphirikwe kwa kuhani mubomu Kayafa, na kuno ufungwa mikowa vivyo, naye achiphirikwa. 25 Ukati uo, P’etero wákala ucheri kwima phapho unaoha moho. Ndo o at’u okala a phapho achimuuza vivi, "Chisha, we samba u mumwenga wa anafunzi a mut’u yuno yedzegwirwa?" P’etero achigakahala gago achamba, "Ts’i mumwenga wa anafunzie mino!" 26 Phapho phákala phana muhendikazi mumwenga wa ye kuhani mubomu Anasi. Yiye wákala ni mubaringwa wa yuyat’u yetoswa sikiro ni P’etero, naye achimuuza achimwamba, "Samba nidzikona u phamwenga naye we kura kadzundani?" 27 P’etero achirema kahiri, na phapho kare jogolo richiika. 28 Jeso ariphophirikwa kwa Kayafa, yiye wámuuza maswali ta p’eho za kucha. Ndo kunahendawewe, vilongozi a Ayahudi ámuusa Jeso pho pha Kayafa, achimuphirika dzumba ra utawali ra Arumi. Ela o vilongozi a Ayahudi k’aaphenyere mo ndani ya ro dzumba. Maana, kala áphenya, angari ákahazwa kurya P’asaka, kwakukala, angari áambwa ts’i atakatifu kwa aphenya nyumba ya at’u ario ts’i ya Ayahudi. 29 Ariphokala adzimuhumira Pilato mut’u akaambirwe dzulu ya Jeso, Pilato wáatuwa ko konze achendaauza vivi, "Mudzikudzamulumbira kwa kosa rani yuno?" 30 O achimuudzidza achimwamba, "Kala mut’u yuyu k’ahendere mai, hungari k’ahumurehere kwako." 31 Pilato achiaamba, "H’a bee achikala wáhenda mai, muhwaleni enye mukamulamule kutuwirizana na shariya yenu." O Ayahudi achimuudzidza vivi, "Chishariya, siswi k’ahuhenzezwa kunyonga mut’u." 32 (Ayahudi ágomba vivyo kwa achimize gokala gasemwa chimbere ni Jeso dzulu ya vyokala undafa). 33 Pilato achiuya mo ndani ya dzumba ra utawali, na achiaamba o shikari amuphenyeze ye Jeso mo ndani. Ndo kuko achimuuza vivi,"We ndiwe Mufalume wa Ayahudi?" 34 Jeso achimuudzidza achimwamba, "We go uniuzago ni gako uwe mwenye, hebu we go wáhendaambirwa ni at’u anjine dzulu yangu?" 35 Pilato achimuudzidza achimwamba, "Mino ninakuuza nimanye, we nawe unaniuza maswaligo. Kwani mino ni Muyahudi dza uwe? Hebu mino ndimi yekudzakugwira? At’uo mwenye na makuhani ndio odzokureha phapha. Sambi we nambira, wákosani?" 36 Jeso achimuudzidza achimwamba, " Ufalume wangu ts’i wa hipha duniani mino. Kala ufalume wangu ni wa phapha duniani, at’u angu angari apiga k’ondo kunihehera nits’igwirwe, na kuphirikwa kwa abomu a Ayahudi. Ela vino ufalume wangu ts’i wa hipha duniani!" 37 Phapho Pilato achimwamba, "Kwa vivyo, we u mufalume?" Jeso achimuudzidza achimwamba, "U muhaki uchinamba ni mufalume. Maana, mino návyalwa kwa gago, na nákudza duniani kudza-aambira at’u ujeri. Na chila mut’u ariye ni wa ujeri, unanisikiza." 38 Pilato achimwamba, "Ujeri nini?" Pilato ariphomarigiza kugomba gago, wáatuwa kahiri o Ayahudi ko konze ya ro dzumba achenda-aamba, "Mino ninamona mut’u yuyat’u k’ana kosa rorosi. 39 Ela kutuwirizana na ada yenu, ninimuvugulire mufungwa mumwenga ukati wa P’asaka. Sambi vino, mukale munanihenza nimuvugulire ye mufalume wa Ayahudi?" 40 Phapho o at’u achiudzidza k’ululu achamba, "H’a-a, k’ahumwenzi yiye. Sino huvugulire Baraba!" (Baraba wákala ni mumwenga wa chikundi chokala chinahenza chipinduwe sirikali.)

19

1 Ndo Pilato wámulagizira Jeso ahwalwe na apigwe vibok’o. 2 Na shikarie achilinga chiremba cha vitai vya miya, achimuvika chitswani, na achimuvika zurungi ra rangi ya zambarawe. 3 Achikala anadza achidza pho mbereze na kumwamba, "H’a k’amuna ut’u baba, mufalume wa Ayahudi?!" Chisha amupige makofi. 4 Shikari ariphomala kumupiga, na kumuhenda chinyago Jeso, ámuudza kwa Pilato. Pilato achilaa konze kahiri achiaamba, "Mwi, mino yuyu mut’u nidzimwamba arehewe phapha phonze mudze mumone, ela manyani kukala, ulamuli wangu ni uo wa kukala, ts’imona una kosa rorosi." 5 Ndo Jeso achilaviwa konze na kuno uvala cho chiremba cha vitai vya miya, na zurungi ra zambarawe. Pilato achiaamba, "H’aya hiye ye mut’u!" 6 Ela o makuhani abomu na arinzi ariphomona tu, ágomba k’ululu achamba, "Muulage kwa kumukot’a misumari musalabani! Muulage kwa kumukot’a misumari musalabani!" Pilato achiaamba, "Aa, h’a hiye, muhwaleni mwimwi enye mukamuulage kwa kumukot’a misumari musalabani, maana, mino ts’imona una kosa rorosi." 7 O Ayahudi achimuudzidza achimwamba, "Sino hunayo shariya, na kutuwirizana na shariya yiyo, ni seti anyongwe, kwakukala, wádzihenda hangwe ni Mwanangwa wa Mulungu." 8 Pilato ariphosikira gago, wákaza kuphenywa ni woga muno. 9 Ndo achiuya mo dzumbani ra utawali, naye achendamuuza Jeso vivi, "Kwani we wálaaphi?" Ela Jeso ye k’audzidzire neno rorosi. 10 Phapho Pilato achimwamba, "Aa, k’uniudzidza we! K’unimanya mino nina widimi wa kukuvugula na kukuricha tsare, na widimi wa kukulavya ukaulagwe kwa kukot’wa misumari musalabani?" 11 Jeso achimuudzidza achimwamba, "K’ungakalire na widimi wowosi kamare dzulu yangu kala k’uhewerwe kulaa dzulu. Kwa vivyo, yenilavya kwako, bee una dambi bomu kukuchira." 12 Pilato ariphosikira gago, wáheza kutsakula chila njira ya kumurichira tsare Jeso. Ela Ayahudi o achimwamba, "Uchimurichira tsare mut’u yiye, bee undakala u mudawa wa Kaisari. Maana, chila mut’u adzihendaye kukala, ni mufalume dza yiye, bee ni kukala unamupinga Kaisari!" 13 Ndo sambi Pilato ariphosikira maneno gago, achimulavya Jeso konze, achisagala chihi cha ulamuli, phat’u phaihiwapho "Phat’u pha Mawe," hebu "Gabata" kwa Chiburania. 14 Dzuwa rákala ri vitswani, na at’u ákala anadzibambanya, maana, Sabato ya ts’ikuk’uu ya P’asaka yákala yindaanza dziloniye. Ndo Pilato achiaamba Ayahudi vivi, "H’aya hiye mufalume wenu!" 15 O achigomba k’ululu achamba, "Muuse yiye! Muuse yiye! Na muulage kwa kumukot’a misumari musalabani!" Pilato achiauza vivi, "Vidze, vivi bee munahenza nimuulage kwa kumukot’a misumari musalabani mufalume wenu?" Makuhani abomu achimuudzidza achimwamba, "Sino k’ahuna mufalume munjine ta ni Kaisari tu!" 16 Ndo Pilato achimulavya Jeso kwao, kwa akaulagwe kwa kukot’wa misumari musalabani. Ndo shikari achimulongoza Jeso, 17 na yiye achilaa phapho na kuno utsukula musalabawe mwenye. Achenda naye vivi ta phat’u phaihiwapho "Phat’u pha Muma wa Chitswa" (ambapho phaihiwa "Goligota" kwa Chiburania). 18 Phapho ndipho ariphomuulaga Jeso kwa kumukot’a misumari musalabani, na at’u anjine airi; mumwenga mukonowe wa kulume na munjine mukonowe wa kots’o, Jeso ye achikala u pho kati-kati yao. 19 Ndo Pilato wákala udzandika dzina ra cheo chibaoni, na achamba chikakot’we pho dzulu-dzulu ya o musalaba wa Jeso. Dzina ra cheo riro rákala ni, "JESO MUCHINA NAZARETI, MUFALUME WA AYAHUDI." 20 Ayahudi anji árisoma ro dzina ra cheo rokala ridzandikwa phapho, kwakukala, phat’u phapho aripho Jeso wákot’wa misumari musalabani, phákala ni phephi na o mudzi. Na chisha, rákala ridzandikwa kwa viryomo vihahu, Chiburania, Chilatini na Chiyunani. 21 Ndo makuhani abomu achimwamba Pilato, "Rigaluze riro kulaa, ’Mufalume wa Ayahudi’ rikale, ’Mut’u yuyu wádzamba, ni Mufalume wa Ayahudi.’ " 22 Pilato achiudzidza achamba, "Vyodzandika mimi ni vivyo, k’avigaluzwa!" 23 Shikari ariphomukot’a misumari Jeso musalabani, áhwala mavaloge achigavya mafungu mane, fungu kwa chila shikari. Na árihwala ta zurungire naro, ririro rákala rishonwa phyululu. 24 Ndo o shikari achambana, "Nahuts’irahuleni riri zurungi, ela nahuripigireni k’ura ya k’amari hulole kumba ni ani yenderipata." Neno riro ráhendeka kwa richimize Andiko ra Mulungu rambaro, "Ágavyana mavalo gangu, na ta zurungi rangu achiripigira k’ura ya k’amari." Na vivi ndivyo vyohenda o shikari. 25 - 26 At’u okala aimire phephi na o musalaba wa Jeso ukati phokala o shikari anagavyana zo nguwo, ákala ni ameye, chaneye, Maryamu mukaza Kileopa, Maryamu muchina Magidala na mwanafunzi yekala unamuhenza muno. Jeso ariphomona ameye wimire phapho phephi na ye mwanafunzi yekala unamuhenza muno, wámwamba ameye vivi, "Sirikisa mayo! Yiye ni mwanao." 27 Chisha, achimugalukira ye mwanafunzi achimwamba, "Sirikisa dede, yiye ni ameyo." Na kulaira phapho, ye mwanafunzi wámuhwala ameye Jeso achendasagala naye kwakwe. 28 Jeso wákala unamanya kukala, gosi wákala udzigachimiza. Ndo chidzakoche achamba, "Ninasikira ch’iru" kwa achimize Andiko. 29 Phapho phákala phana bakuli ra divai ya ngwadu. Shikari mumwenga achivika kasiku ka godoro mo divaini na ts’a ya dat’a ra mwanzi, chisha achimulambisa Jeso. 30 Jeso ariphomiza yo divai ya ngwadu wáamba, "Nidziyimala kazi yangu vivi!" Ndo achivumbamisa usowe, achitosa rohoye. 31 Ts’iku yiyo yákala ni ya kudzibambanya, kwa ta dziloniye at’u aanze Sabato ya ts’ikuk’uu ya P’asaka. Ndo o abomu a Ayahudi ámuvoya ruhusa Pilato aahume shikarie akaavunze magulu o at’u okala akot’wa misumari misalabani, kwa afe maruru, na auswe pho misalabani. Ao ámuvoya ahende vivyo kwakukala, ákala k’aaenzi o at’u akale pho misalabani ta Sabato, na Sabato yiyo yákala yindakala bomu. 32 Ndo o shikari achendagavunza go magulu ga o at’u airi okala akot’wa misumari musalabani dza Jeso. 33 Ela ariphomufikira Jeso, ámona udzefa kare, na kwa vivyo, k’aamuvunzire magulu. 34 Ela shikari mumwenga achimudunga fumo ra mbavuni, na phapho kare milatso na madzi vichilaa. 35 (Yegaona gago, unalavya ushaidiwe, na ushudawe ni wa jeri na ye mwenye unamanya unagomba ujeri, kwa ta mwimwi namwi mukuluphire.) 36 Maana, maneno gago gáhendeka kwa gachimize Andiko rambaro, "K’aphana ta musozawe umwenga ondovunzwa." 37 Na chisha, kwa ta gachimize Andiko rinjine rambaro, "Andamulola yedzemudunga fumo ao." 38 Gariphosira gago, mut’u mumwenga aihiwaye Jesefu muchina Arimataya wákwendamuvoya ruhusa Pilato ya kuluhwala lufu lwa Jeso akaluzike. Jesefu wákala ni mwanafunzi wa Jeso, ela wákala u chisiri-siri kwa kogopha vilongozi a Ayahudi. Pilato achimuhenzeza, naye achendaluhwala lo lufu lwa Jeso. 39 Nikodemo naye, ariye pho mwanzo wákala ukwenda kwa Jeso na usiku, wákwenda phamwenga na ye Jesefu, na yiye wátsukula mutsanganyiko wa udi na ubani, wa k’ilo mirongo mihahu (30). 40 - 41 Phat’u phapho aripho Jeso wáulagwa, phákala phana kadzunda, na pho kadzundani phákala phana mbira mbiphya yokala yitsongwa dziweni, na k’ayidzangwe kuzikwa mut’u. Ndo ao ariphohwala lo lufu lwa Jeso, áluvika sanza ya kitani, na o udi na ubani achiutiya mumo kutuwirizana na maziko ga Chiyahudi. 42 Na achimuzika Jeso phapho kwakukala, Sabato yiyo ya ts’ikuk’uu ya P’asaka, yákala yi phephi na kwanza, na kamare kwahivira mbira yiyo yákala yi phephi kare.

20

1 Ziriphochira ts’iku mbiiri baada ya kuzikwa kwa Jeso, yákala ni ts’iku ya mwanzo wa juma ra Ayahudi. Ts’iku yiyo, Maryamu muchina Magidala wárauka chiramuko danidani ta kucheri na dziza, achenda ko mbirani kwa Jeso, na achendaona ro dziwe ra pho muyangoni rákala ridziuswa. 2 Ndo achikaza mairo achenda kwa Simoni P’etero na yuyat’u mwanafunzi munjine yekala achihenzwa ni Jeso muno. Achenda-aambira kukala, "Adzilulavya mo mbirani lo lufu lwa Bwana, na k’ahumanya kodzokwendalwika." 3 P’etero na ye mwanafunzi munjine achilaa, na achikazira kwenda ko mbirani. 4 Osi airi ákaza mairo, ela ye mwanafunzi munjine wákala wa mbere ta ko mbirani. 5 Ariphofika, wávumbama achitsungurira ko ndani, achona yiyat’u sanza ya kitani, ela k’aphenyere mo ndani. 6 Simoni P’etero ye, yekala u nyumaze ariphofika tu, achiphenya kare mo mbirani, na achona yo sanza yi mumo, 7 na cho chidemu chokala chifungirwa Jeso chitswani. Chicho chidemu chákala k’achi phamwenga na yo sanza, ela chákala chikunzwa, na chidziikwa k’anda hicheye. 8 Ndo ye mwanafunzi munjine yefika pho mbirani na chimbere, achiphenya mo mbirani naye, achona na achikuluphira. 9 (Maana, ta phapho, o ákala k’aadzangwe kumanya kulaa mo Maandikoni kukala, ni seti afufuke kulaa kuzimu.) 10 Ndo o anafunzi airi achikulaa kuko, achiuya kwao midzini. 11 Ela Maryamu ye wáima konze ya yo mbira achikala unarira. Chisha, achivumbama na kuno unarira vivyo, achitsungurira mo mbirani, 12 na achona malaika airi a Mulungu okala ana mavalo meruphe asegere pholazwa lufu lwa Jeso, mumwenga upande wa chitswani, na ye munjine upande wa maguluni. 13 Ao malaika achimuuza vivi, "Urizwa nini mayo?" Maryamu achiaudzidza achiaamba, "Aa, nirizwa ni kukala adziluhwala lufu lwa Bwana wangu, na ta ts’imanya kodzokwendalwika." 14 Unamarigiza kugomba gago, wágaluka na achona mut’u wimire phapho, ela k’amumanyire kukala ni Jeso. 15 Jeso achimuuza vivi, "Urizwa nini mayo? Na ni ani ye umutsakulaye?" Maryamu achona kukala, yiye ni mutsunzi wa pho kadzundani. Ndo achimwamba, "Mutumiangwa, uchikala ndiwe yedzeluhwala, nambira kodzokwendalwika nikaluhwale." 16 Jeso achimwiha, "Mariya!" Naye Mariya achigaluka, na achigomba kwa Chiburania achamba, "Raboni!" yaani "Mwalimu!" 17 Jeso achimwamba "Richa kunigwira, maana, mimi ts’enda dzulu kwa Baba Mulungu vivi kare. Ela enda ko kwa enehu uka-aambire kukala, ’Ni phephi na kwenda dzulu kwa Baba, ariye ni Abayenu ta mwimwi, kwa Mulungu wangu, ariye ni Mulungu wenu ta mwimwi.’ " 18 Ndo Maryamu muchina Magidala achenda-aambira arat’u anafunzi kukala, "Asenani, mimi nidzimona ye Bwana!" Na chisha achiap’a o udzumbewe. 19 Ts’iku yiyo ya kwanza ya ro juma bee dziloni ya kausiku, anafunzi a Jeso ákala arundikana nyumbani, na kuno nyuvi zisindikwa kwakukala, ákala ni aoga na vilongozi a Ayahudi. Ndo achihendamona Jeso wimire kati-kati yao kare tu, na achiaamba, "Enehu, kalani na reri!" 20 Ariphomarigiza mulamuso uo, wáaonyesa maganjage, na pho mbavuni kwa amumanye kukala ndiye. Ndo ao anafunzi achihamirwa muno kwa kumona Bwana. 21 Jeso achiaamba vivi kahiri, "Kalani na reri! Mimi ninamuhuma dza virat’u Baba Mulungu arivyonihuma." 22 Na ariphogomba gago, wáavivira p’umuzi, na achiaamba, "Phokerani Roho wa Mulungu. 23 Muchisamehe dambi za mut’u yeyosi, zizo zisamehewa, na yeyosi ariye dambize k’amuzisamehe, zizo k’azisamehewa." 24 T’omasi, mumwenga wa arat’u kumi na airi, (ariye wihiwa P’atsa), wákala k’apho ukati Jeso ariphoalairira arat’u anzie. 25 Ndo T’omasi ariphouya, arat’u anafunzi anzie ámwamba, "Aa! T’omasi, siswi hudzimona Bwana!" Ela T’omasi achiaudzidza achiaamba, "Mwi asena, mino bee paka nihendemona ye Jeso mwenye, na ta nimukumbe mo mwakwe maganjani mokot’wa misumari, na pho phakwe mbavuni phodungwa fumo, h’aya ndo nikuluphire. Ela phots’okala vivyo, h’a-a ts’indakuluphira mino." 26 Yiriphofika ts’iku ya nane, ao anafunzi a Jeso ákala arundikana phamwenga kahiri mo ndani, na T’omasi wákala u mumo ts’iku yiyo. Nyuvi zákala zifungwa vivyo, ela achihendamona Jeso u kati-kati yao kare kahiri, na achiaamba, "Enehu, kalani na reri!" 27 Chisha achimwamba T’omasi, "T’omasi, bandika chalacho mumu mwangu maganjani mokot’wa misumari, chisha golosa mukonoo ubandike phano mbavuni phodungwa fumo. Na richa kura kuts’akuluphirako, ukuluphire!" 28 T’omasi achiudzidza achamba, "Aa! Bwana wangu na Mulungu wangu!" 29 Jeso achimwamba, "Ii, udzikuluphira vino kwakukala, udzinona? Bee, baha o akuluphirao phots’oona." 30 Jeso wáhenda dalili za kwangalaza zinjine nyinji mbere zehu siswi anafunzie, zirizo k’azandikirwe mumu chitabuni. 31 Ela gaga gadzandikwa kwa ta mukuluphire kukala Jeso ndiye ye K’irisito, Mwanangwa wa Mulungu; na kwa kukuluphira, mupate uzima uphya wa kare na kare kwa dzinare.

21

1 Gariphochira gago, Jeso wáalairira kahiri o anafunzie ko k’anda-k’anda ya ziya ra T’iberiya, na vivi ndivyokala: 2 Simoni P’etero, T’omasi aihiwaye P’atsa, Natanieli muchina Kana ko jimbo ra Galilaya, Johana na Jakobo anangwa a Zebedayo, na anafunzi anjine airi, ákala osini a phamwenga. 3 Simoni P’etero ndiyeanza kwamba, "Ninenda nikavuwe asena," na o anzie achamba, "Ta siswi hundakutuwa." Ndo phapho achilaa achendaphenya mashuwani, ela usiku uo wosi k’aagwirire chit’u. 4 Phokala kunahendawewe, Jeso wákala wimire k’anda-k’anda ya ro ziya, ela o anafunzi k’aamumanyire kukala ndiye. 5 Ndo Jeso achiaamba, "Vidze anangu, k’amudzangwe kugwira ta beshe mwenga?" O achimuudzidza achimwamba, "Ng’o! K’ahudzangwe kugwira ta mwenga." 6 Phapho Jeso achiaamba, "Tsuphani nyavu mukono wa kurya wa mashuwa, namwi mundagwira mabeshe." Ndo achitsupha nyavu yao dza vyoambwa, na achigwira mabeshe manji muno ta k’aaidimire kuyivuha na kuyitiya ndani yo nyavu. 7 Phapho yuyat’u mwanafunzi yekala achihenzwa ni Jeso muno achimwamba P’etero, "Ni Bwana!" Simoni P’etero ariphosikira vya kukala ni Bwana, wádzifunga zurungire (kwakukala, wákala udzirivula), na achitinira mo madzini. 8 Ela o anafunzi anjine ásala mo mashuwani, na achiyivuha p’ore-p’ore yo nyavu yokala yi tele mabeshe, maana, ákala k’aa kure na ko konze ya madzi, ta phákala ni phat’u phafikapho nyago gana (100). 9 Aripholaa mo madzini, áona moho wa makala ukut’wa ta mibano ya mabeshe yinakangwa phapho, na mukahe. 10 Jeso achiaamba, "Rehani mabeshe machache ga godzogagwira." 11 Ndo Simoni P’etero achiphenya mashuwani, na achiyivuha yo nyavu ta ko k’anda-k’anda, na yákala yidziudzala mabeshe mabomu, mabeshe gana mwenga na mirongo mitsano na mahahu (153). Na ta garipho go mabeshe gákala ni manji mo nyavuni, ela k’ayikakat’ikire. 12 Jeso achiaamba, "Nzoni mufungule." Phapho, o anafunzi osi ámumanya kukala ni Bwana, na kwa vivyo, k’aphana ta mumwenga kati yao yemuuza, "We u ani?" 13 Jeso achiuhwala o mukahe achiagavya, na achihwala go mabeshe nago achiagavya vivyo. 14 Lulu lwákala ni lwa hahu lwa Jeso kwalairira anafunzie pho ariphofufuka kulaa kuzimu. 15 Ariphomala kufungula, Jeso wámuuza Simoni P’etero vivi, "Simoni, mwanangwa wa Johana! Ukale uwe unanihenza muno mimi kuchira aa?" P’etero achimuudzidza achimwamba, "Eh’e Bwana, mba ta uwe unamanya kukala, mimi ninakuhenza." Jeso achimwamba, "H’a bee risa anagonzi angu." 16 Achimuuza lwa phiri, "Simoni, mwanangwa wa Johana! Ukale unanihenza uwe?" P’etero achimuudzidza achimwamba, "Eh’e Bwana, mba ta uwe unamanya kukala, mimi ninakuhenza." Jeso achimwamba, "Garorome magonzi gangu bee." 17 Chisha achimuuza lwa hahu, "Simoni, mwanangwa wa Johana! Unanihenza jeri uwe mimi?" Phapho P’etero achishononeka kwakukala, Jeso wámuuza lwa hahu: "Unanihenza jeri uwe mimi?" Na achimwamba, "Bwana, uwe unamanya gosi. Uwe unamanya kukala, mimi ninakuhenza." Jeso achimwamba, "H’a bee risa magonzi gangu. 18 Na ninakwambira jeri-jeri, uwe phokala u mutumia murika, wákala uchidzivika nguwo mwenye, na kwenda kwako uhenzako. Ela uchitumia, undakudzagolosa mikonoyo, na mut’u akufunge mikowa na akuphirike kut’u kots’okuhenza." 19 (Jeso wágomba vivyo, kusema vyokala P’etero undafa kwa ang’aze ubomu wa Mulungu.) Ariphomala kugomba gago achimwamba, "H’a bee nituwa." 20 P’etero phokala unamutuwa ye Jeso, wágaluka achilola nyuma, na achimona yuyat’u mwanafunzi ariye Jeso wámuhenza muno unaatuwa. (Yuyu ndiye mwanafunzi yesagala kutuwirizana na Jeso, na achimuuza vivi, "Bwana, ni ani yendekuguza?") 21 Ndo P’etero ariphomona unaatuwa, wámuuza Jeso vivi, "Bwana, vidze yuya?" 22 Jeso achimuudzidza achimwamba, "H’a nichikala ninamuhenza asale ta phondouya, ni gako go? Uwe nituwa mimi tu." 23 Ndo nguma zichigot’a kati ya akuluphiri kukala, mwanafunzi yiye k’andafa. Ela Jeso wákala k’agombere na P’etero kukala k’andafa. Ye wáamba, "H’a nichikala ninamuhenza asale ta phondouya, ni gako go?" 24 Mwanafunzi yiye bee wágaona na matsoge mwenye gago, na ndiye agashuhudiyaye na kugaandika, na hunamanya kukala ushudawe ni wa jeri. 25 Kuna maneno manjine manji gohendwa ni Bwana Jeso, garigo kala gáandikwa gosi kutuwirizana, bee ninaona ta yo dunia yenye yingari kuts’agot’a kuviika vitabu virivyo vingari kwandikwa.