JAKOBO

JAKOBO

¹ Ni mimi Jakobo muhendikazi wa Mulungu, na wa Bwana Jeso K’irisito. Ninamwandikira mwimwi at’u a Mulungu murio chila its’i phapha duniani, na ninamulamusa. ² - ³ Enehu a chijeso, mwimwi munamanya t’ot’ot’o kukala, kuluphiro renu rihezwapho, bee mukala munafunzwa kuvumirira. Ndo mufikwapho ni mahezo ga chila aina, hamirwani. ⁴ Mwimwi muhezwapho, hakikishani munavumirira ta gasire kwa mukomale chiroho, muts’ikale na ila yoyosi, na muts’iphungukirwe ni chochosi. ⁵ Mumwenga wenu achikala k’ana hekima, naamuvoye Mulungu, maana, Mulungu unayilavya na moyo umwenga kwap’a at’u osi phots’o h’uh’u, na yiye undahewa. ⁶ Chit’u ni kwamba tu, mut’u achikala unavoya, navoye na kuluphiro phots’o shaka moyoni. Maana, ariye na shaka moyoni, bee unga dza maimbi ga baharini, gapigwago ni vuto na kuphirikwa hiku na hiku. ⁷ - ⁸ Mwimwi manyani kukala, mut’u wa vivyo una myoyo miiri, na k’aidima kwamula kuhenda ut’u umwenga. Kwa vivyo, naats’one Bwana Mulungu undamup’a cho chakwe avoyacho. ⁹ Enehu a chijeso, mujeso ariye ni muchiya, naahamirwe, maana, Mulungu wámuunula chiroho. ¹⁰ Na mujeso ariye ni tajiri, naahamirwe naye. Maana, Mulungu wámufunulira kukala, utajiri ts’i chit’u kwakwe, na kwakukala, unamanya kukala, undafa dza virat’u maruwa ganyot’okavyo. ¹¹ Maana, dzuwa richilaa na richenderera kwaka, mihi nikufinyalala makodza, na phapho maruwa nikukut’ika, na gakaola na udzowe. Ndo dza matajiri nao, ao andafa na kuno anahikahika kulola ga mali zao. ¹² Enehu a chijeso, baha yuyat’u ariye achipata majezo unavumirira, maana, achivumirira ta gachisira gago majezo, Mulungu undamunosa uzima uphya wa kare na kare oulaga at’u amuhenzao. ¹³ Mut’u achijezwa kwa ahende dambi, naats’ambe, "Ninajezwa ni Mulungu," maana, Mulungu k’ajezwa ahende dambi, na k’ajeza mut’u kwa ahende dambi. ¹⁴ Ela chila mut’u ujezwa kwa ahende dambi alongozwapho ni t’amaaze mbii, na kumurima. ¹⁵ Mut’u achiphenywa ni t’amaaze mbii, undakala unahenda dambi, na achenderera kuhenda dambi, undafa chiroho. ¹⁶ Ndo muts’ilembwe enehu a chijeso nimuhenzao. ¹⁷ Vit’u vidzo vyosi na vyots’o ila yoyosi, ni vipaji vilaavyo kwa Baba Mulungu, ariye u dzulu. Yiye ndiyeumba dzuwa, mwezi na nyenyezi, na yiye k’agaluka, ta unalavya mwanga wakao ukati wosi. ¹⁸ Mulungu wáhup’a uzima wa chiroho kuchirira nenore ra ujeri. Yiye wáhenda vivyo kwa henzore mwenye, na kwakukala, wákala unahuhenza siswi hukale a mwanzo kutivywa kati ya vyo vyumbevye vyosi. ¹⁹ Enehu a chijeso nimuhenzao, mimi ninamwambira kahiri kukala, mwimwi mosi munahenzwa mukale asikizi muno, ela muts’ikale at’u a chimberembere, na a kutsukirwa maruru. ²⁰ Maana, mut’u wa kutsukirwa, k’aidima kuhenda maneno ga haki gahenzwago ni Mulungu. ²¹ Ndo richani kamare kuhenda mahendo gosi makolo na menenzi mai gosi, mudzilavye kwa Mulungu, na mutuwe udzumbe urio Mulungu wámuhenda muukuluphire, maana, uo ndio urio unaidima kumutivya. ²² Ajeso asena, mwimwi tuwani vyo neno ra Mulungu rambavyo, ela mut’u naats’idzilembe akaona kukala, kurisikira tu bahi kunativya. ²³ Mut’u asikiraye neno ra Mulungu ela k’atuwa vyo rambavyo, unga dza mut’u adzilolaye na chilolo. ²⁴ Mut’u achidzilola na chilolo, unadzona t’ot’ot’o kamare vyo arivyo. Ela achiuka phapho tu, nikukala k’adzimanya kahiri vyo arivyo. ²⁵ Ela, mut’u asomaye t’ot’ot’o mafunzo ga neno ra Mulungu, na ats’igariche ta ye aenderere kugatuwa, mut’u yiye rakwe rondohenda, rindamuunula, maana, neno ra Mulungu ndiro Shariya yots’o ila, na yahendayo at’u akale tsare. ²⁶ Mut’u achikala unadzamba ni mujeso, ela k’atsagula ra kugomba, bee unadzilemba na ts’i mujeso. ²⁷ Mwimwi nimumanye kukala, mujeso mutakatifu na yets’e ila ta mbere za Mulungu, ni yuyat’u aamanyiriraye anachiya na magungu ario na haja ya wavizi, na ye mwenye unadzimanyirira ats’ibanangwe ni maneno mai ga dunia.

¹ Enehu a chijeso, mwimwi muts’ibaguwe at’u, maana, mu at’u mumukuluphirao Bwana wehu Jeso K’irisito, ariye una ubomu wosi. ² Nahwambe mukale mudzirundikana phamwenga kumwabudu Mulungu, na phapho phadze at’u airi. Kati ya ao at’u airi, mumwenga akale ni tajiri na uvala nguwo za gali, na p’ehe ya dahabu. Ela ye munjine ye, akale ni muchiya, na uvala mademu. ³ Ndo mwimwi mumuphokeraphot’o ye tajiri na kumwamba, "Sagala hiku kut’u kwa abomu," ela ye muchiya mumwambe, "Enda ukaime ko nyuma, hebu sagala phots’i," ⁴ mwimwi mukala munabaguwana, na munalongozwa ni maazo genu mai pho mwamulapho maneno. ⁵ Galilikaneni t’ot’ot’o gaga mwimwi enehu a chijeso nimuhenzao. Mwimwi munamanya t’ot’ot’o kukala, Mulungu watsagula achiya phapha urumwenguni, kwa akale matajiri a chiroho, na ao andaphenya Ufalumeni kwa Mulungu, kuriko yiye wákulaga at’u amuhenzao. ⁶ Ela mwi heka k’amwaishima achiya! Ano matajiri samba ndio amuhishaohishao, na ndio amuphirikao makotini? ⁷ O samba ndio k’aamwishima Jeso K’irisito, ariye ndiye Bwana wehu? ⁸ Mwimwi tuwani shariya ya Mulungu, yiriyo yáandikwa Maandikoni ga Mulungu. Shariya yiyo yinaamba, "Muhenze munzio dza vyo udzihenzavyo uwe mwenye," na vivyo mundakala munahenda neno ra haki. ⁹ Ela muchibaguwa at’u, mukala munahenda dambi, na muna makosa ga kuvunza yiyo shariya. ¹⁰ Maana, mut’u ta akatuwa malagizo gosi ga Shariya, ela achivunza mwenga tu, kwa Mulungu ukala una makosa dza yiye ariyevunza malagizo gosi ga Shariyaye. ¹¹ Maana, Mulungu ndiyelavya lagizo ra kwamba, "Uts’izinge," na ra kwamba, "Uts’iulage." Ndo mut’u ats’iphozinga, ela achiulaga, ukala uvunza Shariya. ¹² Mwimwi nimumanye kukala, Mulungu undamulamula kutuwirizana na Shariyaye yiahendayo at’u akale tsare. Ndo hakikishani go genu mugombago na muhendago, ganamuhamira ye Mulungu. ¹³ Mulungu achikala unalamula, k’andaonera mbazi mut’u ariye k’aaonerere mbazi at’u anjine. Ela yeonera mbazi at’u anjine, k’andalamulwa ni Mulungu. ¹⁴ Ajeso asena, k’avyaviza rorosi mut’u kwamba unamukuluphira Jeso K’irisito, ela mahendoge k’agaonyesa ni mujeso, maana, kuluphiro dza riro, k’arindamutivya. ¹⁵ Nahwambe kukale kuna ajeso anziehu odzomala nguwo, na k’aana chakurya. ¹⁶ Ao mwimwi muchiaamba, "Endanit’o, na Mulungu akale namwi. Hakikishani munavala nguwo za p’eho, na munarya kutosheka," na k’amwap’a go arigo ana haja nago, gago k’aganda-aaviza na rorosi. ¹⁷ Ndo dza vivyo vyenye navyo, mut’u akuluphiraye tu bahi, ela mahendoge k’agaonyesa ni mujeso, kuluphirore k’arimutivya. ¹⁸ Mut’u nikwenda akagomba akaamba, "Ajeso anjine anakuluphira tu bahi, na anjine anahenda mahendo madzo." Ndo mut’u wa vivyo ninamuhenza amanye kukala, k’akuna mujeso wa kukuluphira tu bahi, ela mahendoge k’agaonyesa ni mujeso. Chiphangu mimi, nindahenda mahendo madzo, na gago gandamumanyisa kukala, ninamukuluphira Jeso K’irisito. ¹⁹ Mwimwi munakuluphira kukala, Mulungu wa jeri ni mumwenga tu, na vivyo ni sawa kamare. Elako, nimumanye kukala, ta mapepo nago ganakuluphira vivyo, ela gago ni maoga ta ganatetema. ²⁰ Mimi vivi nindamufunza yiye mut’u yets’emanya, ariye unaona undativywa, kwakukala, unamukuluphira Jeso tu, ela mahendoge k’agaonyesa ni mujeso. ²¹ Yiye naamanye kukala, mukare wehu Burahimu wáphokerwa ni Mulungu dza mwenye haki kwa go gakwe gohenda. Yiye wámulavira Mulungu mwanawe Isaka dza sadaka, pho dzulu ya chijaja cha kulavira sadaka. ²² Ndo vivyo vi lwazu kukala, Burahimu wákala una kuluphiro na mahendo, na wáidima kumukuluphira Mulungu tsetsetse kwa go gakwe gohenda. ²³ Ndo gago gáchimiza go Maandiko gaambago, "Burahimu wámukuluphira Mulungu, ndipho achiphokerwa dza mwenye haki kwa kuko," na Mulungu achimwiha musenawe. ²⁴ Ndo kufikira phapho hunaonani kukala, mut’u uphokerwa ni Mulungu dza mwenye haki kwa una kuluphiro na mahendo, ela ts’i mwengarapho. ²⁵ Rahabu naye yekala ni hawa, wáphokerwa ni Mulungu dza mwenye haki kwa go gakwe gohenda. Yiye wáaphokera Ayahudi okala ni makachero, na achiachimbiza na njira yinjine. ²⁶ Ndo virat’u mumanyavyo kukala, roho richiricha kupiga mut’u nikukala udzefa, vi sawa na mut’u akuluphiraye tu bahi, ela mahendoge k’agaonyesa ni mujeso, maana, kuluphirore k’arindamutivya.

¹ Enehu a chijeso, mwimwi anji enu naats’ipiganie kukala alimu, maana, munamanya kukala, siswi alimu, ulamuli wehu undakala ukali kuchira at’u anjine a kawaida. ² Siswi hosini ni hipha na hipha hudzikosa. Ela mut’u achikala unatsagula ga kugomba, bee mut’u yiye k’ana ila yoyosi, na unaidima kudzidinisa ats’ihende dambi. ³ Farasi huchimuhenza atuwe go gehu huhenzago, humufunga chuma cha mulomo kuchingama, na ndipho hukaidima kumulongoza kwenda ko huhenzako. ⁴ Lilikanani dzulu ya meli nazo. Meli ni vit’u vibomu, na vichikala vinenda, vinakukulwa ni vuto. Ela vigaluzwa ni usukani, urio ni ut’u udide, na vikenda ko kuhenzwako ni ye dereva. ⁵ Ndo dza lulimi nalo. Lulimi ni chilungo chidide, ela mut’u ugomba kwa lulo, na ndo ta akadziunula unaidima kuhenda mabomu. Musuhu ubomu nao, unaidima kugwizwa ts’anzala ni ts’ets’e ya moho tu. ⁶ Lulimi lunabananga dza moho, na lunga dza dunia yodziudzala mai mumu mwehu miirini. Kwa vivyo, rinahenda mut’u akale mui, rinabananga maisha ga mut’u dza moho wochavyo, na riro rihewa maneno mai ni Shetani. ⁷ Siswi anadamu hunaidima kufuga nyama osi a weruni: kala nyama a kuburuka, nyama a kuhambala na mabeshe, na kugomba ujeri ni kwamba, ao osi hunaafuga. ⁸ Ela lulimi kala ni nyama, angari k’afugika. Maana, lulo ni lui, k’aludinisika, na lunaulaga dza nyoka wa utsungu ukali. ⁹ Siswi hugomba kwa lulo, ndo ta hukamulavira mumvera Mulungu, ariye ndiye Abayehu na Bwana wehu. Na hukaapiga makarama anziehu, ario Mulungu wáaumba dza vyo arivyo ye mwenye. ¹⁰ Mulomo ndio upigao at’u makarama, na ndio ulavyao mumvera. Ela ninamwambira mino mwimwi ajeso asena kukala, mujeso k’ahenzwa apige at’u makarama. ¹¹ Mwimwi nimumanye kukala, madzi ga p’eho na ga munyu, k’agaidima kulaa dzitso mwenga, ¹² muhi wa mutini, k’awidima kuvyala zeituni, muzabibu k’awidima kuvyala t’ini, na dzitso ra madzi ga munyu, k’ariidima kulavya madzi ga p’eho. ¹³ Ajeso asena, arat’u ario ana hekima na anamanya maneno, naadzonyese a vivyo jeri kwa kukala na menenzi madzo, na kwa kuhenda mahendo chirumwengu kwa hekima. ¹⁴ Ela muchikala muna chidzitso, muna maroho ga phephi na choyo, bee ta ts’idziunuleni mukaamba muna hekima, maana, vivyo mundakala munahenda dambi ya kugomba ulongo, k’amugomba ujeri. ¹⁵ Mut’u wa hekima ya vivyo, hekimaye k’ahewerwe ni Mulungu. Yiyo ni ya chidamu, k’ayi chiroho na yi chip’ep’o. ¹⁶ Kanisa richikala rina at’u a chidzitso na choyo, rinavurugika, na at’u ahende mai gosi. ¹⁷ Ela ajeso achikala ana hekima yohewa ni Mulungu, k’aahenda ila yoyosi, anasagala chireri, ni arumwengu, a kwete kutuwa mahenzo ga anziao, ana mbazi, anahenda madzo maphuphu, k’aabaguwa mut’u, na ts’i alumakwiri. ¹⁸ Ajeso odzodina kwa kukale na reri achiaambira at’u chireri, at’u andasagala na kuhenda ga haki.

¹ Enehu a chijeso, mwimwi munagomberana na kupigana, na gago gosi bee garehewa ni t’amaa zenu mbii zirizo mwenu ndani. ² Mwimwi munahenza vit’u muno, ela k’amuna. Ndo mu kwete ta kuulaga kwa muvipate. Na mudzilaiwa ni matso kwa vya anzienu, ela k’amwidima kuvipata. Kwa vivyo, mwimwi munagomberana na kupigana nao kwa mwanyang’anye. Na vyenu muvihenzavyo k’amuvipata, kwakukala, k’amumuvoya Mulungu. ³ Na ta muvoyapho Mulungu, chisha k’amup’a vivyo, maana, munavoya na malengo mai, ga kukala muhenza mupate vit’u kwa mupige raha zenu enye. ⁴ At’u mwimwi k’amu aaminifu kwa Mulungu! Na mimi nina kanuni munamanya kukala, ahenzaye vit’u vya chidunia, bee unamupinga Mulungu. Ndo yeyosi aamulaye kuhenza vit’u vya chidunia, bee ni mudawa wa Mulungu. ⁵ Mwimwi nimumanye kukala, go Maandiko gaambago, " Roho yehewani ni Mulungu, bee unaswi wivu," ganagomba ujeri. ⁶ At’u ts’i aaminifu kwa Mulungu, ela Mulungu ye o at’u unaahenza muno vivyo. Na gago ganagwa sawa na Maandiko gaambago, "Mulungu unaapinga o at’u adziunulao, ela at’u arumwengu unaahats’a." ⁷ Ndo mogopheni Mulungu mwimwi. Mupingeni Shetani, naye undamuchimbira. ⁸ Mwimwi musengerereni phephi Mulungu, na yiye naye undamusengerera phephi. Mwimwi mu adambi, na bee richani kuhenda dambi. Na mu alumakwiri mwimwi, na bee garicheni gago ga chidunia, mutuwe Mulungu hicheye tu na myoyo yenu yosi. ⁹ Mwimwi shononekani, mudzute na murire. Vivi richani ga kutseka mwanze ndiro, na richani kuhamirwa mushononeke kwa go madambi genu gogahenda. ¹⁰ Muchikala munamuvoya Mulungu, dziudzeni nyuma konyesa mu adambi, naye Mulungu undamuhenda mwishimiwe. ¹¹ Enehu a chijeso, mwimwi ts’isingiziraneni mai. Mut’u amusingiziraye mai, hebu amulamulaye nduguye wa chijeso ni mulongo, bee ukala unayamba Shariya ni mbii, na unayona yina makosa. Na ayonaye Shariya ni mbii, bee ukala k’atuwa Shariya kahiri, ta ni ukala udzidziika ndiye mulamuli wa yo Shariya. ¹² Mwimwi nimumanye kukala, Mulungu hicheye ndiye alavyaye Shariya, na ndiye mulamuli. Yiye hicheye ndiye mwenye widimi wa kutivya at’u, hebu kwahangamiza. Ndo binadamu k’ana haki kamare ya kumulamula muyawe ni mulongo. ¹³ At’u anjine ana kajama ka kwamba, "Mimi yiyi rero, hebu machero, nindauka nende mudzi fulani nikasagale kuko mwaka uzima, nichuze nipate faida." Ndo ao ninaahenza agatiye akilini gaga nigaandikago vivi. ¹⁴ Mwimwi munahenzwa mumanye kukala, k’akuna amanyaye ga machero. Na rinjine ni kwamba, uzima wa mut’u unga dza kunje ririro riganik’iza kwa ukati tu, na chidzako rikauka kare. ¹⁵ Ndo muchigomba munahenzwa mwambe, "Mulungu achihenza, hundaenderera kukala moyo, na huhende hiri na hiri." ¹⁶ Ela vino mwi muna ngulu na munadziunula, na gago gosi bee ni mai. ¹⁷ Ndo mut’u amanyaye ahenzwaro ahende ela ye ats’ihende, mut’u yiye unahenda dambi.

¹ Mwi at’u murio mu matajiri, gatiyeni akilini gaga nigaandikago vivi. Mwimwi munahenzwa mushononeke, na murire kwa zo riki zondokudzamugwira. ² Mwimwi uo utajiri wenu undasira, na zo nguwo zenu za gali ziriwe ni nyenza. ³ Zizo dahabu na p’esa zodziikira, zindagwira k’anga. Na ts’iku ya ulamuli yichifika, yiyo k’anga ndiyo yondoonyesa kukala, mwáhenda dambi. Ndo yiyo k’anga yindakala dza moho wa Jahanamu na yimoche. Maana, uo utajiri wenu odziikira zizi ts’iku za phephi na musindikizo wa urumwengu, unga moho. ⁴ At’u mwimwi k’amwariphire mishahara yao at’u omuvunira miyo yenu. Ndo manyani kukala, ao ananung’unika muno, na chiriro chao chásikirwa ni Bwana Mwenyezi Mulungu. ⁵ Mwimwi phapha duniani munasagala mazagazi ga raha, na kudzirisa t’ot’ot’o. Ndo manyani kukala, vivyo munadzibambanyira kudzalamulwa ni Mulungu yo ts’iku ya ulamuli. ⁶ Mwimwi mwáalamula ni alongo, na muchiaulaga at’u okala ts’i akosa, na ákala ta k’aamupinga. ⁷ Enehu a chijeso, ta aripho o matajiri anamuhendera mai, ela mino ninamuvoya kukala, muvumirire vivyo ta Bwana auye. Mwimwi hwalani mufano wa mundimwa avumiriravyo. Mundimwa unavumirira kutariza mvula, na unavumirira kutariza mimeraye yivyale. ⁸ Ndo mwimwi namwi vumirirani, na mwime kudina, maana, Bwana u phephi na kuuya. ⁹ Muts’inung’unikirane ajeso asena, ats’idze Mulungu akamulamula. Mwimwi manyani kukala, ts’iku yiriyo Mulungu undaalamula at’u osi yi phephi. ¹⁰ Ajeso asena, mufano udzo wa at’u ovumirira riki, bee ni wa agomvi a Mulungu osema nenore. ¹¹ Siswi ajeso huchigomba hunaamba, "At’u avumirirao riki, ndio ahats’wao." Mwimwi mwásikira dzulu ya Ayubu arivyovumirira. Na mwásikira vivyo kukala, musindikizowe wáhats’wa ni Mulungu muno, kwakukala, Mulungu una mbazi, na unaashononekera at’u. ¹² Enehu a chijeso, riri nimwandikiraro vivi ni ra halahala muno. Mut’u achiika chilagane, naats’ilaphe mulunguni, hebu duniani, hebu chit’u chochosi kamare. Mut’u achikala unamanya ut’u undauhenda, naambe kare, "Nindauhenda." Na achikala k’andauhenda, naambe kare, "Ts’indauhenda," na vivyo ndivyo Mulungu k’andamulamula mu alongo. ¹³ Ajeso asena, mumwenga wenu achigwirwa ni riki, naamuvoye Mulungu. Na mumwenga wenu achikala una raha, naaimbe mira ga kumulika Mulungu. ¹⁴ Mumwenga wenu achikala ni mukongo, naaihe vilongozi a kanisa adze amuvoyere, na amuphake mafuha kwa dzina ra Bwana. ¹⁵ Ao vilongozi a kanisa achivoya na kuluphiro, ye mukongo undaphola, na Mulungu amuudzire mamurage. Na achikala wákala uhenda dambi, Mulungu undamusamehe vivyo. ¹⁶ Ndo mwimwi ambiranani madambi genu gogahenda, na muvoyerane kwa ta Mulungu amuphoze. Mavoyo ga mut’u ahendaye ga haki, bee ganahenda mabomu. ¹⁷ Hwalani mufano wa Eliya, ariye wákala ni mut’u dza siswi tu. Yiye wádina kuvoya kuts’inye mvula, na mvula k’ayinyire jeri myaka mihahu na nusu. ¹⁸ Myaka yiyo yiriphosira, achidina kuvoya kunye mvula, na mvula yichigwa kulaa mbinguni ta mimera yichimera. ¹⁹ Ajeso asena, mumwenga wenu achiricha kutuwa ujeri, na munjine amuudze ko ujerini, ²⁰ mwimwi manyani kukala, yiye yedzemuhenda mudambi ariche kosare, ukala utivya roho ra ye mudambi kulaa chifoni, na dambize zosi zinasamehewa ni Mulungu.