ABURANIA

1

1 Pho p’indi, Mulungu wákala achigomba na akare ehu k’ano nyinji, na kwa njira nyinji kuchirira agomvie. 2 Ela ts’iku zizi za phephi na musindikizo, wágomba naswi kuchirira Mwanawe. Na yiye Mwanawe, bee ndiye ariye Mulungu wáumba urumwengu kuchirira yiye, na ndiye yemutsagula adze akale mwenye wa vit’u vyosi. 3 Yiye Mwana vivyo, ndiye ye aonyesaye at’u kukala, Mulungu una widimi wa kwangalaza, na yiye bee, unga vyo arivyo Mulungu kamare. Vit’u vyosi unavihenda vyenderere kukala vyo virivyo kwa nenore renye widimi. Na ariphodzilavya dza sadaka ya kwahenda at’u asamehewe madambi gao, wákwenda dzulu mulunguni achendasagala mukono wa kulume wa Mulungu, ariye yiye ndiye mwenye widimi wosi. 4 Ndo Mulungu ye Mwanawe, achimuhenda akale mubomu muno kuriko malaika, dza virat’u amwihavyo vyonyesavyo kukala, yiye ni mubomu kuchira ao. 5 Maana, Mulungu k’ana malaikawe yemwamba, "Uwe u mwanangu; mimi rero ninasema kukala, ni Abayo." Na k’agombere dzulu ya malaika yeyosi akaamba, "Mimi nindakala Abaye, naye undakala mwanangu." 6 Na chisha, Mulungu ariphokala unamureha Mwanawe wa hicheye wa kwishimika phapha duniani, wáamba, "Malaika osi naamwabudu." 7 Ela Mulungu ariphogomba dzulu ya malaika, wáamba, "Malaika angu ninaahenda akale dza vuto, aa ahendikazi angu ninaahenda akale dza luchemi lwa moho." 8 Ela ye Mwanawe, Mulungu wámwamba, "Uwe Mulungu, undatawala ta kare na kare, na utawalio ni wa haki. 9 Uwe wáhenza ga haki, na uchimena mai. Gago ndigo gatumago ta mimi Mulunguo, nákuudzaza raha muno kuchira anzio." 10 Chisha achiuya achamba, "Bwana, uwe ndiwe yeumba dunia pho mwanzo, na ndiwe yeumba mbingu vivyo. 11 Zizo zindakala na musindikizo, ela uwe undakwenderera. Zosi zindakudzatsakala dza nguwo. 12 Uwe zizo undazikotsakotsa dza valo, na zindakala zichigaluzwa dza nguwo. Ela uwe k’ugaluka, na mazagazigo k’agandakala na musindikizo." 13 Mulungu k’amwambire ta malaikawe mumwenga, "Sagala mukono wangu wa kulume hutawale phamwenga, ta phondoarimira adawao, na niaike ts’ini za ufalumeo." 14 Ndo malaika ni roho amuhikiraohikirao Mulungu, na Mulungu nikwahuma akadza-aaviza arat’u ondotivywa ni Mulungu.

2

1 Ndo hunahenzwa hugatiye akilini gago gosi gogasikira ajeso asena, kwa ta huts’idze hukalembwa. 2 P’indi, malaika ásema Shariya ya Mulungu, na yiyo yágwiririrwa. Ndo osi ario k’aayogophere, átiywa akili dza akosa. 3 Siswi naswi vivi, Mulungu wáhwambira vyo hwidimavyo kutivywa, maneno garigo ni mabomu. Ela hundadzichingadze huts’itiywe akili, chikala hundaukahala o wokofu ubomu wa Mulungu? Bwana Jeso ndiye yeureha uo udzumbe wa kutivya, na omusikira ndio okudzahung’azira kukala, ni wa jeri. 4 Phokala gago ganahendeka, Mulungu naye wákaza kuhakikisha kukala, udzumbe uo ni wa jeri, kwa kwahenda ao ahende dalili za kwangalaza, vilinge, na kwa kwap’a at’u vipaji vilaviwavyo ni Roho, kutuwirizana na vyo aamulavyo yiye. 5 Mulungu k’aaikire malaika adze atawale o urumwengu uphya, urio vivi hunagomba dzuluye. 6 Chisha, kuna p’ande ya Maandiko ga Mulungu yambayo, "Ni ut’u wani Mulungu o ukuhendao ulilikane dzulu ya mut’u? Ni ut’u wani o ukuhendao umumanyirire mwanadamu? 7 Mut’u wámwika ts’ini kuriko malaika kwa chiwango; uwe wáamula kudzamukweza cheo, na kumuhenda aishimike, 8 na wáika miyo yosi yitawalwe ni yiye." Maandiko gachamba, "Wáika miyo yosi yitawalwe ni yiye," vivyo vinaimanisha, k’akuna mwiyo wowosi ots’otawalwa ni mut’u. Ela ta vivyo, vivi k’ahumona mut’u achitawala miyo yosi. 9 Humumanyaye unatawala vivi ni Jeso, ariye wáikwa ts’ini kuriko malaika kwa chiwango. Yiye Jeso, Mulungu wámulavya afe, kwa ativye at’u osi, kwakukala, Mulungu unaahenza at’u muno. Ela vivi Jeso wákwezwa cheo, na achihendwa aishimike, kwakukala, wáturika ta achifa. 10 Mulungu ndiye yeumba chila chit’u, na unavimanyirira. Ndo Mulungu wáhenda neno ra haki, ko kumuhenda Jeso avumirire, maana, Mulungu wámuhenda Jeso achimize chila chokala unamuhenza ahende, kuchirira yo shenene, kwa ta anangwa anji a Mulungu, akwezwe cheo nao. Ndo Jeso ndiye ye aalongozaye at’u, kwa ativywe ni Mulungu. 11 Ye Jeso aausiraye at’u madambi gao, na o aausirao madambi gao, osi Abayao ni mumwenga. Gago ndigo gatumago ta Jeso k’aona waibu kwaiha nduguze a chiroho ao. 12 Yiye ta mo Maandikoni wámwamba Mulungu vivi, "Mimi ninda-aambira enehu ubomuo, na nindakulika kati yao achikala a phamwenga." 13 Chisha wáamba, "Mimi nindamukuluphira Mulungu tu." Na chisha wáamba vivyo, "Himi phano phamwenga na o anache ohewa ni Mulungu." 14 Ndo kwakukala, ao anache dza aaihavyo, miiri yao ni ya kawaida, ya nyama na milatso, Jeso naye wákudza na mwiri dza yao. Yiye wáhenda vivyo kwa ta, kuchirira chifoche amuhangamize Shetani, ariye una widimi wa kwahenda at’u afe. 15 Na vivyo, ndivyo Jeso aikavyo tsare at’u osi, ario ukati wao wosi osagala, ákala ni agulwa ahumiki, kwa kogopha kufa. 16 Ndo vi lwazu kamare kukala, Jeso k’adzire kudzaabagalikira malaika, ela wákudzaabagalikira at’u a mudzungu wa Burahimu. 17 Ndo yiye yámubidi ahendwe akale dza o nduguze kwa chila njira, kwa ta akale kuhani mubomu amuhikirayehikiraye Mulungu akuluphirikaye, na mwenye mbazi, na phapho achiidima kulavya sadaka yoahenda at’u asamehewe madambi gao. 18 Na vivi, Jeso unaidima kwaviza at’u ajezwao, kwakukala, yiye mwenye naye wájezwa, na achiturika.

3

1 Ajeso asena murio Mulungu wámwiha mwende mulunguni namwi, mwimwi maazo genu nagakale dzulu ya Jeso, ariye ni muhumwa wa widimi wa Mulungu, na kuhani mubomu wa kuluphiro rehu siswi ajeso. 2 Yiye Jeso wákala unakuluphirwa ni Mulungu yemutsagula ahende kazi yiyo, dza Musa vyohikahika na waminifu ta achirichirwa nyumba yosi ya Mulungu. 3 Elako, mujengi unaishimiwa muno kuriko yo nyumba yenye. Ndo Jeso naye unawirya kwishimiwa muno kuchira Musa. 4 Chila nyumba yina mujengiwe, ela Mulungu ndiye muumbi wa vit’u vyosi. 5 Musa wákala ni muhendikazi wa Mulungu akuluphirikaye kwenye nyumba yosi ya Mulungu, na go gakwe gogahenda, gákala ganaoloha maneno gokala gandakudzafulwa ni Mulungu. 6 Ela Jeso uchira Musa, kwakukala, yiye unakuluphirika, na ni Mwana wa Mulungu mwenye widimi dzulu ya nyumba ya Mulungu. Na siswi ajeso, vivi ndiswi at’u a yo nyumba ya Mulungu, na hundaenderera kukala at’u a yo nyumba ya Mulungu chikala hundakala na moyo wa kwenderera kukuluphira go hugalolerago. 7 Ndo k’amona ajeso asena, mwimwi tuwani maneno gogombwa ni Mulungu kuchirira Rohowe. Yiye wáamba, "Rero muchisikira maneno gangu, muts’iyihende mifu myoyo yenu 8 dza vyohenda akare enu ukati phoniheza ko nyika. 9 Ao ágaona go gangu nirigoahendera myaka mirongo mine (40) ko nyika, ela o achiniheza vivyo. 10 Ndo gago gánihenda niatsukirirwe ao ta nichamba, ’At’u aa ts’iku zosi k’aanogopha, na k’aatuwiriza malagizo gangu.’ 11 Ndo ko kutsukirwa kwangu kwánihenda nilaphe kukala, ’K’aandaphenya kamare ko kut’u kwangu ariko, angari kwendasagala akahurira.’ " 12 Enehu a chijeso, mwimwi dzimanyirireni kwa ats’idze ta mumwenga wenu akakala mui, na phapho akats’amogopha Mulungu, na kuricha kumukuluphira Mulungu ariye moyo. 13 Ndo mwimwi tiyanani moyo chila ts’iku, kwahivira kucheri na ukati, kwa ats’idze ta mumwenga wenu akavuhiwa ni dambi, na phapho akarema kumogopha Mulungu. 14 Siswi huchenderera kukala na ro kuluphiro bomu huriroonyesa hangu mwanzo, hundaenderera kuhewa ni Mulungu manoso dza ga Jeso. 15 Ndo siswi nahutuweni gago gogombwa ni Mulungu ga kukala, "Rero muchisikira maneno gangu, muts’iyihende mifu myoyo yenu dza vyohenda akare enu." 16 Ndo ni aphio ano osikira maneno ga Mulungu, ela o achirema kugatuwa vivyo? Ao ni arat’u at’u osi olongozwa ni Musa kulaa its’i ya Misiri. 17 Na ni aphio ano ario Mulungu wáatsukirirwa myaka mirongo mine (40)? Ao ni arat’u ario áhenda dambi, na achifa ko nyika. 18 Mulungu aripholapha kukala, "K’aandaphenya kamare ko kut’u kwangu ariko angari kwendasagala akahurira," wákala unagomba dzulu ya ano ani? Yiye phapho wákala unagomba dzulu ya arat’u orema kuhenda gokala udziaamba ahende. 19 Ndo kufikira phapho hunaonani kukala, ao k’aaphenyere ko kut’u kokala álagwa kwendasagala ahurire, kwakukala, k’aakuluphirire.

4

1 Ajeso asena, chilagane cha Mulungu choalaga at’u kwendaphenya kut’ukwe kwa kusagala na kuhurira, chicheriko ta rero. Ndo dzimanyirireni mwimwi mosi, kwa ats’idze ta mumwenga wenu akadzashindwa ni kuphenya kuko. 2 Siswi naswi hwásikira Nguma Mbidzo dzulu ya ko kut’u kwa kwendasagala na kuhurira, dza ao at’u a p’indi vyosikira. Ela ao áshindwa ni kwendaphenya, kwakukala, k’aayikuluphirire. 3 Ndo ni arat’u amukuluphirao Mulungu tu, ndio ondokwendaphenya ko kut’u kwa kusagala na ahurire. Vivi ni dza vyo Mulungu arivyoamba dzulu ya at’u ario k’aakuluphirire kukala, "Ko kutsukirwa kwangu kwánihenda nilaphe kukala, ’K’aandaphenya kamare ko kut’u kwangu, ariko angari kwendasagala akahurira.’ " Mulungu wágagomba vivyo gago ta viripho o ukati wa kuhurira wákala udziikwa kare hangu unaumba urumwengu. 4 Hunamanya kukala, o ukati wáikwa kare, kwakukala, Maandiko ga Mulungu ganahadza ts’iku ya fungahe kukala, "Mulungu wáhenda kazize zosi, ela ts’iku ya fungahe achisagala achihurira." 5 Ela kwenye yo p’ande yinjine ya Maandiko, Mulungu wáamba, "K’aandaphenya kamare ko kut’u kwangu, ariko angari kwendasagala akahurira." 6 Ndo o at’u oambirwa mwanzo cho chilagane dzulu ya ko kut’u kwa kwendasagala na kuhurira, áshindwa ni kwendaphenya, kwakukala, k’aakuluphirire. Ela nafasi yicheri ya anjine kwendaphenya. 7 Maana, myaka minji yiriphochira baada ya kukala at’u ao árema, Mulungu wágomba kuchirira Daudi dzulu ya nafasi yinjine, kwa kuhumira ro neno, "Rero." P’ande yiyo ya Maandiko nidziyihadza kare, na yinaamba, "Rero muchisikira maneno gangu, muts’iyihende mifu myoyo yenu." 8 Kalapho Joshuwa wáidima kwahenda o at’u asagale kwa Mulungu na ahurire, Mulungu k’angauyire akadzagomba dzulu ya nafasi yinjine ya kwendaphenya kut’u kuko. 9 Ndo at’u a Mulungu acheri nayo ta vivi yo nafasi ya kwendaphenya ko kut’u kwa kusagala na kuhurira, dza Mulungu arivyosagala achihurira ts’iku ya fungahe. 10 Na chila yendephenya kut’u kuko, undasagala ahurire ats’ihende kazi kahiri dza Mulungu vyosagala achihurira yo ts’iku ya fungahe. 11 Ndo nahuhendeni vyehu hwidimavyo ajeso asena, hwende hukaphenyeni ko kut’u kwa kusagala huhurire, kwa ats’idze ta mumwenga wehu akashindwa, na phapho akarema kuhenda goambwa ni Mulungu dza akare ehu arivyohenda. 12 Maneno gosi ga Mulungu ga moyo, gana widimi, na ganarya muno kuchira upanga. Gago gachimuphenya mut’u, bee ganenda ndani ta gagavye ga moyoni na ga rohoni, na gagavye misoza na muretso. Na chisha, ganang’aza maazo ga at’u na gao ahenzago, kumba ni madzo hebu ni mai. 13 Mut’u k’aidima kumufitsa Mulungu chit’u chochosi. Yiye chila chit’u kwakwe ching’aa, na chi lwazu, na siswi hundakudzalamulwa ni yiye. 14 Bee k’amona ajeso asena, siswi nahwenderereni kugwiririra kinyi go gehu hugakuluphirago, maana, kuhani wehu mubomu Jeso, na ariye ni Mwanangwa wa Mulungu, wákwenda ko kuriko Mulungu mwenye. 15 Yiye kuhani wehu mubomu, unahwonera mbazi muno kwa unaumanya o unyonge wehu. Maana, yiye naye wájezwa ni Shetani na chila njira kwa ahende dambi, dza vyo hujezwavyo siswi, ela yiye k’ahendere dambi. 16 Ndo nahudziikeni phephi na Mulungu phots’o woga. Yiye unatawala na mbazi, na kwa vivyo huchihenda vivyo, undahwonyesa mbazize na menzwaye, na zizo zihwavize ukati huchikala huna haja na wavizi.

5

1 Ajeso asena, chila kuhani mubomu bee utsagulwa kulaa kati ya anadamu. Na wolohewa kwa amuhikirehikire Mulungu kwa dzulu yao, kwa kulavya sadaka ausirwe madambi gao. 2 Kuhani mubomu unaidima kwatuwa p’ore at’u ots’omanya njira za Mulungu, na ayazwao, kwakukala, yiye naye una unyongewe. 3 Ndo kwakukala, yiye una unyongewe, yinamubidi naye alavye sadaka ya kuusa madambige dza virat’u alavyavyo sadaka za kuusa madambi ga at’u. 4 Mut’u k’atsagula mwenye kukala kuhani mubomu kwa unahenza cheo chicho. Ela ni ahendeolohewa ni Mulungu dza Haruni vyoolohewa. 5 Ndo K’irisito naye, k’adzitsagulire mwenye kukala kuhani mubomu, yiriyo ni kazi bomu. Its’iphokala, Mulungu ndiye yemoloha phoamba, "Uwe u mwanangu, mimi rero ninasema kukala, ni Abayo." 6 Chisha, kuna p’ande yinjine ya Maandiko, yiriyo Mulungu wágomba dzulu ya Jeso achamba, "Uwe u kuhani ta kare na kare dza Melikizedeki arivyokala." 7 Jeso ariphokala ucheri na mwiri wa chidamu, wámuvoya Mulungu kwa laka ra dzulu, na achimuririra, kwakukala, yiye ndiyekala unaidima kumutivya kulaa chifoni. Na mavoyoge gáphokerwa, kwakukala, wádziika ts’ini za Mulungu. 8 Ta aripho Jeso wákala ni Mwanangwa wa Mulungu, ela yiye wádzibaza vivyo kuts’atsowa akili kuchirira kuturika. 9 Na ariphomala kuhenda gosi gokala unahenzwa ahende, achikala mut’u wa kwativya at’u osi amogophao, kwa akale na uzima uphya ta kare na kare. 10 Na Mulungu achimutsagula akale kuhani mubomu, dza kuhani Melikizedeki arivyokala. 11 Ajeso asena, mimi nina manji ga kumwandikira dzulu ya Jeso K’irisito kukala, ni kuhani mubomu dza Melikizedeki arivyokala. Ela ts’imanya ta nimwambiredze, maana, muna kondwe na kugwira. 12 Mwimwi kala ts’i ro kondwe renu ra kugwira maneno, vivi mungari kukala munaidima kufunza anjine. Ela mwi mucheri na haja na mut’u aanze kumufunza kahiri go gafunzwago mut’u mwanzo, dzulu ya udzumbe wa Mulungu. Ndo mwimwi mucheri a maziya, k’amudzangwe a kurya wari. 13 Na yeyosi ariye ucheri wa maziya, bee ni mutsanga, na kwa vivyo, k’adzangwe kumanya manji dzulu ya ujeri. 14 Ela wari ni wa at’u azima odzibaza kutafautisha kati ya madzo, na mai.

6

1 Ndo nahusengereni, hufikire mafunzo ga ut’u uzima. Na nahuts’irundeni na gago mafunzo gofunzwa mwanzo dzulu ya udzumbe wa K’irisito. Siswi k’ahutakiya hwenderere kumufunza dzulu ya kukala ni kwadze huriche kuhenda maneno garigo k’agaidima kumuhenda mut’u atiye, na ni kwadze hunahenzwa humukuluphire Mulungu. 2 Na k’ahutakiya hwenderere kumufunza mafunzo, dzulu ya njira za kudzitakasira, hebu dzulu ya kwikira mikono at’u kwavoyera, dzulu ya kukala afadzi andafufuka, na dzulu ya kutiywa akili kwa kare na kare. 3 Ndo k’amona ajeso asena, nahusengereni mbere Mulungu achihenza. 4 Maana, k’widima kumuhenda atye kahiri mut’u yekala udziumanya kare ujeri wa Mulungu na chipaji cha Mulungu, yekala uphokera kare Roho wa Mulungu, 5 yetata kare udzo wa neno ra Mulungu, na widimi wa urumwengu uphya, 6 ela ye achirema Jeso vivyo kamare. Mut’u dza yiye ukala unga dza kwamba udzimuulaga Jeso kwa kumukot’a misumari musalabani kahiri, na kumwifya jamani. 7 Gago ganga dza go ga kukala, Mulungu uhats’a mutsanga urio achiubit’ira mvula, unanwa go madzi, na chidzako ukuze mimera yondookola ye mundimwa. 8 Ela mutsanga urio uchibit’irwa mvula, o ukuza vidungadunga na kavumbani, ts’i udzo na ukala u phephi na kulaniwa ni Mulungu, na musindikizo ubanangwe kamare. 9 Asena angu nimuhenzao, mimi ta niripho nidzimwandikira godzomwandikira, elako, nina kanuni kukala, ujeso wenu unamuhenda muhende madzo. 10 Mulungu ukati wosi ulamula haki na hakiye. Kwa vivyo, yiye k’andanyala gago genu gogahenda, ga konyesa munamuhenza kwa kwaaviza ajeso anzienu pho p’indi, na mucheri kwaaviza ta vivi. 11 Ndo ningehenza chila mumwenga wenu, aenderere na moyo wa kuhenza ta musindikizo, kwa ta gago genu mugakuluphirago gachimire. 12 Mimi ninamuhenza mwimwi mukale dza o at’u aphokerao golagwa ni Mulungu kwa anakuluphira na anavumirira, ela ts’enzi mukale akaha. 13 Ajeso asena, Mulungu p’indi wámulaga chilagane Burahimu, na kwakukala, k’akuna mubomu kumurima wa kumulapha, phapho yiye wádzilapha mwenye kukala, undagahenda jeri gokala udzigalaga. 14 Mulungu phapho wáamba, "Hakika mimi nindakuhats’a, na nikuhende ukale na mudzungu ubomu." 15 Ndo Burahimu wávumirira kutariza, na kwa vivyo, gachihendeka gokala ulagwa ni Mulungu. 16 At’u achilapha kwa ahakikishe gao agalagago andagahenda jeri, alapha mut’u yedzearima, na kulapha kuko kunatosa k’ani zosi. 17 Ndo Mulungu naye ariphoika chilagane, wádzilapha mwenye kwa aahakikishire lwazu-lwazu, arat’u okala andapata gogalaga kukala, k’andagaluza henzore. 18 Mulungu wálaga chilagane na achilapha, na vivi vit’u viiri k’avigaluka, kwakukala, Mulungu k’alemba. Ndo gago ganahutiya moyo muno siswi ochimbirira Mulungu kwa hugwiririre kinyi chilagane chohup’a. 19 O uhakika wehu wa kukala hundachipata cho chilagane, unga dza nanga. Na nanga yiyo yákwendagwa ndani ya p’aziya ko kut’u kutakatifu muno kwa hekalu ra mulunguni. 20 Ndo yiye Jeso ariye ni kuhani mubomu ta kare na kare, wáhwala nafasi ya Melikizedeki, na achihulongolera achendaphenya ko kut’u kutakatifu muno.

7

1 Yuyu Melikizedeki wákala ni mufalume wa mudzi wa Salemu, na ni kuhani wa Mwenyezi Mulungu. Ts’iku mwenga, Burahimu wákala unauya ulaa vihani, kokala udziarima afalume, na ndipho Melikizedeki achendamutsangira, na achimuhats’a. 2 Ndo Burahimu naye achimup’a fungu ra kumi, ra vit’u vyosi vyokala unavyo. Dzina ra Melikizedeki maanaye ni, "Mufalume ahendaye ga haki." Na chisha, yiye ni mufalume wa Salemu, na vivi maanaye ni, "Mufalume arehaye reri." 3 Melikizedeki k’amanyikana abaye na ameye, hebu akaree. Na kuvyalwakwe hebu kufakwe, k’akumanyikana vivyo nako. Ndo yiye unga dza Mwana wa Mulungu, kwakukala, ukuhaniwe k’auna musindikizo. 4 Mwimwi lilikanani dzulu ya Melikizedeki arivyokala na cheo chibomu. Maana, ta mukare wehu Burahimu ariye unamanyikana muno, wámup’a fungu ra kumi ra vit’u vyosi vyokala udzivitapha vihani. 5 Hunamanya vivyo kukala, Shariya yinaamba, at’u a mudzungu wa Lawi ario ni makuhani, niahewe mafungu ga kumi ni anats’i anziao, ta aripho osi ni a mudzungu wa Burahimu. 6 Melikizedeki wákala ts’i wa lukolo lwa Lawi, elako, yiye wáhewa vivyo fungu ra kumi ni Burahimu, na yiye wámuhats’a Burahimu, ariye wákala ulagwa vilagane ni Mulungu. 7 Chila mut’u unamanya kukala, ahats’aye mut’u, una cheo chibomu kumurima ye ahats’waye. 8 Makuhani ario ni at’u a mudzungu wa Lawi, anahewa mafungu ga kumi, na osi anafa. Ela huchiuya upande wa Melikizedeki, ariye ndiye kuhani yeanza kuhewa fungu ra kumi, chifoche k’achimanywa. 9 Ndo hunaidima hukaamba, ta Lawi na at’u a mudzunguwe, ámup’a fungu ra kumi Melikizedeki kuchirira mukare wao Burahimu, ta aripho ao kwa kawaida ndio ahewao mafungu ga kumi. 10 Siswi hunaidima hukaamba vivyo kwakukala, Lawi wákala k’adzangwe kuvyalwa, na kwa vivyo, wákala ucheri mwirini mwa mukarewe Burahimu pho Melikizedeki ariphokwendamutsangira. 11 Akare ehu phokala anahewa Shariya ya Musa, at’u a mudzi wa Lawi áikwa makuhani ayimanyirire, na at’u a mudzungu wa Haruni ndiokala achihwala nafasi za ukuhani ubomu. Ndo kalapho yo Shariya na zo kazi za o makuhani abomu zákala zinatosha kutivya, Mulungu k’angakalire na haja ya kuhuma kuhani mubomu munjine yekala ts’i wa mudzungu wa Haruni, kudzahwala nafasi ya Melikizedeki. 12 Ndo kwakukala, zo njira za kutsagulira kuhani mubomu zárichwa, yo Shariya nayo, yárichwa vivyo. 13 Mut’u ahadzwaye phapho ni Bwana wehu Jeso, na yiye ni mut’u wa mudzungu unjine, ts’i wa Lawi. Na mudzungu uo, k’audzangwe kulaa mut’u akakala kuhani. 14 Chila mut’u unamanya kukala, Bwana wehu ni mut’u wa mudzungu wa Juda, na Musa k’aambire makuhani andalaa mudzungu uo. 15 Ajeso asena, gago gangu godzogomba, bee ganakaza kumanyikana vivi arivyo kuhani munjine, ariye dza Melikizedeki wálairira. 16 Yiye wátsagulwa akale kuhani, ela k’atsagulirwe kuchirira njira za kutsagulira makuhani, zirizo zinaamba, makuhani nialae mudzungu wani. Its’iphokala, ye wátsagulwa kwakukala, uzimawe k’auna musindikizo, 17 maana, Maandiko ga Mulungu ganaamba, "Uwe u kuhani ta kare na kare dza Melikizedeki arivyokala." 18 Ndo yiyat’u Shariya ya p’indi k’ayituwiwa kahiri, kwakukala, yáshindwa ni kuhenda gokala yinahenzwa yihende, na yákala k’ayina tende. 19 Yiyo Shariya ya Musa, yákala k’ayiidima kwahenda at’u akale phots’o ila. Ndo vivi Mulungu wáhuhenda hukuluphire ut’u udzo muno, urio unahureha phephi na yiye. 20 Mulungu ariphomutsagula Jeso akale kuhani, wámuhakikishira kwa kumulaphira, ela o anjine k’aalaphirire. 21 Jeso ariphoikwa akale kuhani, Mulungu wámulaphira achimwamba, "Mimi Bwana Mulungu nidzilapha, na ts’indagaluza henzo rangu. Uwe u kuhani ta kare na kare." 22 Ndo kwakukala, Jeso wálaphirwa, siswi huna kanuni kukala, yiye undaenderera kukala kuhani wehu mubomu wa riri Lagano Iphya, ririro ni idzo muno kuchira riro ra kare. 23 Na chisha, kuna tafauti yinjine kati ya ro Lagano ra Kare, na riri iphya. Tafauti yiyi ni kwamba, riro Lagano ra Kare ráhenda makuhani abomu anji kwakukala, kuhani mubomu wákala achifa, munjine niahwale nafasiye aenderere na kazi. 24 Ela Jeso ye u moyo ta kare na kare. Kwa vivyo, undaenderera kukala kuhani mubomu ta kare na kare vivyo. 25 Ndo yiye una widimi wa kwativya at’u osi endao kwa Mulungu kuchirira yiye. Yiye wáativya lumwenga, na vivyo vinatosha ta kare na kare, na unaavoyera kwa Mulungu ukati wosi. 26 Ndo Jeso ndiye kuhani mubomu, ahumanyaye gehu hurigo nago haja. Yiye ni mutakatifu, k’ana ila hebu dambi, na Mulungu wámuusa duniani pharipho at’u anahenda dambi, achimuphirika mulunguni. 27 Yiye k’anga dza o makuhani abomu anjine. Yiye k’atsakula kwenderera kulavya sadaka ya kuusa dambize mwanzo, na chidzako alavye ya kuusa dambi za at’u. Yiye Jeso wálavya sadaka ya kuusa dambi za at’u lumwenga, na vivyo vinatosha ta ts’iku zosi, na sadaka yiyo, ni yiye mwenye. 28 Makuhani abomu okala achitsagulwa kutuwirizana na Shariya ya Musa vyokala yinaamba, ákala ni adambi. Ela yiyo Shariya yiriphokala yilaviwa, Mulungu wámutsagula Mwanawe, na achimuhakikishira kwa kumulaphira, na yiye k’ana dambi, na undaenderera ta kare na kare.

8

1 Ndo ra halahala ajeso asena, bee ni kwamba, yiye kuhani wehu mubomu usegere mukono wa kulume wa Mwenyezi Mulungu ko dzulu mulunguni. 2 Yiye ni kuhani mubomu, amuhikirayehikiraye Mulungu ko nyumba takatifu ya mulunguni, youmbwa ni Bwana Mulungu, ela ts’i mudamu. 3 Kazi ya chila kuhani mubomu ni kulavya sadaka kwa Mulungu. Kwa vivyo, kuhani wehu mubomu naye ni seti akale na sadaka ya kulavya kwa Mulungu. 4 Yiye kuhani wehu u mulunguni. Ela kalapho u phapha duniani, k’angakalire kuhani kamare, maana, phapha phana makuhani kare galavyago sadaka kutuwirizana na vihenzwavyo ni Shariya ya Ayahudi. 5 Ndo o makuhani a phapha duniani, anamuhikirahikira Mulungu hekaluni, pharipho ni mufano wa yo nyumba takatifu ya Mulungu yiriyo mulunguni. Gago ndigotuma ta Musa phokala u phephi na kumut’a hema takatifu, wáambwa ni Mulungu vivi, "Hakikisha unatengeza chila chit’u dza urivyoona ko mulimani." 6 Ela vivi, Mulungu wámutsagula Jeso ahende kazi ya ukuhani, yiriyo yina tende muno kuchira yiyo yao, dza virat’u Lagano kati ya Mulungu na at’ue rokudzachimizwa ni ye Jeso, ririvyo idzo muno kuchira rolaviwa kuchirira Musa. Na chisha, riri Lagano Iphya, rina vilagane vidzo kuchira riro ra kare. 7 Kala riro Lagano ra mwanzo rákala k’arina ila yoyosi, Mulungu k’angalavire Lagano ra Phiri. 8 Ela Mulungu o at’ue okala udziap’a riro Lagano ra Kwanza, wáaona ana ila na ndo achiaamba, "Ukati unadza urio, nindaika Lagano Iphya na at’u Aiziraeli, na at’u a Juda. 9 Riri Lagano Iphya, k’arindakala dza riro Lagano rorihenda na akare ao ts’iku niriphoalongoza na mukono wangu, na nichialavya its’i ya Misiri. Ela o k’aarituwire riro Lagano rangu, na kwa vivyo, mino nichiaricha ahende gago gao. 10 Ndo Lagano rondoriika na Aiziraeli o ukati udzao ni riri: Malagizo gangu nindagatiya mwao akilini, na nindagaandika mwao myoyoni. Mimi nindakala Mulungu wao, nao andakala at’u angu. 11 K’akuna mut’u yendetsakula kufunza mwanats’i munziwe, hebu mbariye, kwa animanye mimi Bwana Mulungu wao, maana, at’u osi, ots’omanyikana, na amanyikanao andamanya kukala, mimi ndimi Mulungu wao. 12 Na mimi nindaasamehe dambi zao, na ts’indagatara go makosa gao arigogahenda." 13 Ndo Mulungu ariphoriiha iphya riri Lagano ra Phiri, rirat’u ra kwanza wárihenda ririchwe, na chirichwacho, bee chikala k’achina tende, na chikala chi phephi na kusira.

9

1 Lagano ra Kwanza, rákala rina shariya za kumwabudira Mulungu. Na rákala rina hemare takatifu rotengezwa ni at’u. 2 Ndo ro hema takatifu, rákala rina vyumba viiri vyogaviwa ni p’aziya. Cha kwanza chákala chinaihiwa phat’u phatakatifu. Na mumo mwákala muna mudude wa kwikira taa, na meza yilavirwayo mikahe Mulungu ni makuhani. 3 Chumba chotuwiriza chákala chi ndani ya yo p’aziya, na phapho phákala phachiihiwa phat’u phatakatifu muno. 4 Phephi na yo p’aziya, phákala phana chijaja cha kufukizira ubani chokala chibinik’izwa na dahabu. Na mumo ndani ya pho phat’u phatakatifu muno, mwákala muna sanduku ra lagano rokala rosi ribinik’izwa na dahabu. Ndani ya riro sanduku, mwákala muna chidzungu chotengezwa na dahabu cha kwikira chakurya chokala chichiihiwa, "Mana." Chisha, mwákala muna ndat’a ya Haruni, yokala yitsamula makodza, na vipande viiri vya mawe vyokala vidzandikwa malagizo ga Mulungu. 5 Dzulu ya riro sanduku, phákala phana p’icha mbiiri za vyumbe vyokala vina makwapha, na vivyo vyákala vinaonyesa Mulungu wákala u phapho. Makwapha gao gákala gakunjuka phat’u phokala phachisamehewa madambi. Elako, uu ts’i ukati wa kusema chila chit’u chiundani. 6 Ndo, vivyo ndivyo maneno garivyopangwa mumo hemani. Na makuhani ákala achiphenya kwenda-kwenda, cho chumba cha kwanza cha hema, akahenda kazi zao za ukuhani. 7 Ela yekala achiphenya cho chumba chitakatifu muno, wákala ni kuhani mubomu hicheye, na wákala uphenya lumwenga tu kwa mwaka. Yiye wákala achamba unaphenya kuko, niende na milatso ya munyama yedzelaviwa sadaka ya kuusa dambize mwenye, na ya kuusa dambi za at’u zozihenda kwa kuts’amanya. 8 Ndo kutuwana na shariya zizo, Roho wa Mulungu wáng’aza kukala, pho phat’u phatakatifu muno, phákala k’aphaphenywa ni at’u kwahivira riro hema ra p’indi rákala richeri kuhumirwa. 9 Zo sadaka zokala zichilaviwa hemani, zákala ni chivurivuri cha maneno garigo ukati uu. Na zo sadaka za anyama na zinjine zokala zichilavirwa Mulungu, k’aziidima kuuhenda moyo wa mut’u yedzelavya zo sadaka kukala phots’o ila yoyosi. 10 Maana, zizo zákala zidinira maneno ga mwiri dza: ni vyakurya viphivyo vyokala vinawirya kuriwa hebu kunewa, na jisi ya kudzitakasa na madzi. Na zizo zákala nizihumirwe ta ukati Mulungu ariphohenda vit’u vikale sawa kuchirira riro Lagano Iphya. 11 Ela vino, K’irisito ukala kuhani mubomu wa go maneno madzo, garigo vivi hunagamanya kare. Na yiye unahikahika kwa dzulu yehu ndani ya hekalu takatifu ko mulunguni, ririro ni idzo muno kuchira hekalu ra Mulungu ra phapha duniani. Riro ri vyo rihenzwavyo rikale kamare, na k’aritengezerwe ni at’u. 12 Yiye mumo mut’u mutakatifu muno wáphenya lumwenga tu, na vivyo vinatosha ts’iku zosi. Na phokala unaphenya, k’atsukulire milatso ya ndenge na ananzao dza sadaka. Its’iphokala, wádzilavya achifa, achimwaga milatsoye mwenye, na phapho achihukombola, na vivyo vinatosha ta kare na kare. 13 Kwenye riro Lagano ra Kare, milatso ya ndenge, ananzao, na ivu ra ndama, vyákala vinatakasa miiri ya at’u. 14 Ela milatso ya Jeso ndiyo yenye widimi muno wa kutakasa myoyo yehu kamare yikaricha mahendo gaulagago, kwa ta hwidime kumuhikirahikira Mulungu ariye moyo. K’irisito wáhukombola kwa kudzilavya yiye mwenye achikala sadaka yots’o ila kwa Mulungu, kuchirira widimi wa Roho wa Mulungu ariyeko ta kare na kare. 15 Ndo K’irisito, ndiyereha Lagano Iphya kwa ta arat’u aihiwao akale at’u a Mulungu, aphokere manoso golagwa ni Mulungu, na akale nago ta kare na kare. Maana, chifo cha Jeso ndichokombola at’u kulaa kwao madambini gosi gogahenda, ukati wa Lagano ra Kwanza. 16 Mut’u kuhenzezwa kuhwala ufa, niakale yuyat’u yemulagizira ahwale ufa unamanywa wáfa jeri. 17 Maana, alagizirwaye kuhwala ufa wa mut’u, k’aidima kuuhwala mwenye chikala ucheri moyo. Yiye uhwala ufa tu chikala ye mwenye yemulagizira ahwale, wáfa. 18 Ndo ta riro Lagano ra Kwanza, rákala rihenda kazi kwa milatso yimwagwa. 19 Maana, Musa ariphoambira at’u dzulu ya malagizo gosi garigo Shariyani, wáhwala milatso ya nzao achiyikoroga na madzi, na achiyitimvira-timvira chitabu cha Shariya na o at’u osi, kwa kuhumira phungo ra muhi wa husopo rofungwa na nyoga za k’undu za magonzi. 20 Musa wákala achamba unahenda vivyo unaamba, "Yiyi ndiyo milatso yihakikishayo riro Lagano ririro Mulungu wámulagiza murogophe." 21 Na chisha, Musa wátimvira-timvira milatso ro hema rosi ra Mulungu, na vit’u vyosi vyokala vichihumirwa ukati wa kulavya sadaka kwa Mulungu. 22 Na kutuwirizana na Shariya, karibu chila chit’u chitakaswa ni milatso kumwagwa, na dambi nazo k’azisamehewa chikala milatso k’ayimwagirwe. 23 Hema ra phapha duniani na vit’uvye vyokala vichihumirwa kulavira sadaka, ni chivurivuri cha yo nyumba yenye ya Mulungu yiriyo mulunguni, na vivyo vyákala vitakaswa na milatso ya anyama. Ela vyo vit’u vyenye vya mulunguni, vyákala nivitakaswe na milatso ya Jeso K’irisito, yiriyo ni sadaka mbidzo muno kuchira yo milatso ya anyama. 24 Gago ndigo gatumago ta K’irisito wákwenda mulunguni kwenye, kuriko vivi u mbere za Mulungu unahuvoyera. Ela k’endere kut’u kutakatifu kotengezwa ni at’u, kuriko ni chivurivuri cha ko kut’u kutakatifu kwenye. 25 K’irisito k’aphenyere nyumba takatifu ya Mulungu yiriyo mulunguni, kudzilavya sadaka chila mwaka dza vyokala achihenda makuhani abomu phapha duniani, kulavya milatso yokala ts’i yao. 26 Yiye kalapho wádzilavya chila mwaka, hangu phoumbirwa urumwengu ta vivi, angari uturika k’ano nyinji. Ela ye wákudza uu ukati wa phephi na musindikizo wa urumwengu, kudzausa madambi kuchirira kudzilavya dza sadaka lumwenga tu, na vivyo vinatosha ta ts’iku zosi. 27 Chila mut’u ufa lumwenga tu, na akendalamulwa ni Mulungu. 28 Ndo K’irisito naye wádzilavya dza sadaka lumwenga tu, kwa ause madambi ga anji. Na undauya kahiri, ela charo chicho ni cha kudzaativya kamare o amulolerao, ela ts’i cha kudzausa madambi kahiri.

10

1 Shariya ya Musa yákala ni chivurivuri cha maneno madzo gokala ganadza, ela yiyo yákala ts’i go maneno madzo genye. Yiyo yákala yinaamba, sadaka nizilaviwe chila mwaka, ela sadaka zizo zákala k’aziidima kumuhenda mut’u atiye. 2 Kalapho sadaka zizo záidima kwahenda at’u atiye, zingari zákoma kulaviwa. Maana, o amuvoyao Mulungu, angari áusirwa madambi gao lumwenga tu, na vingari vivyo vinatosha ts’iku zosi, na vivi angari k’aadzona ni akosa kwa gago madambi gao. 3 Ela sadaka zizo zokala zichilaviwa chila mwaka, zákala zichiakumbikiza at’u madambi gao. 4 Maana, milatso ya nzao na ndenge k’ayiidima kamare kwahenda at’u asamehewe dambi. 5 Gago ndigotuma ta K’irisito phokala u phephi na kudza duniani, wámwamba Mulungu vivi: "Uwe k’wenzi at’u akulavire sadaka, na gago ndigotuma ta uchinip’a mwiri. 6 Uwe k’uhamirirwe ni sadaka za kochwa, na zilaviwazo kwa ziuse dambi. 7 Ndo ninakwambira mino kukala, ’Mimi ni phapha, nihende vyo uhenzavyo nihende uwe Mulungu, dza vyoandikwa dzulu yangu mo chitabu cha Shariya.’ " 8 K’irisito mwanzo wáanza kumwamba Mulungu, "Uwe k’wenzi at’u akulavire sadaka," na "K’uhamirirwe ni sadaka za kochwa, na zilaviwazo kwa ziuse dambi." Yiye wáamba vivyo ta ziripho zizo sadaka zákala zichilaviwa kutuwirizana na Shariya vyokala yinaamba. 9 Chisha, K’irisito achimwamba Mulungu, "Mimi ni phapha, nihende vyo uhenzavyo nihende." Ndo K’irisito ariphoamba vivyo, wákala unazihenda zirichwe sadaka zizo, kwa ta kuhenda henzo ra Mulungu, kuhwale nafasi. 10 Jeso K’irisito wákubali kudzilavya sadaka kwakukala, riro ndiro rokala ni henzo ra Mulungu. Na ariphohenda vivyo, wáhutakasa lumwenga, na vivyo vinatosha ta ts’iku zosi. 11 Chila kuhani kwenye Lagano ra Kare, unahenda kaziye ya ukuhani chila ts’iku, na ulavya sadaka dza yiyo kwenda-kwenda, ela sadaka zizo k’aziidima kuusa dambi. 12 Ela ye kuhani wehu, wálavya sadaka mwenga ya kuusa dambi, na sadaka yiyo yinatosha ta kare na kare. Na unalaa phapho, achendasagala upande wa kulume wa Mulungu. 13 Ndo kulaira ukati uo ta vivi, unatariza ta adawae phondoikwa ts’ini za utawaliwe. 14 Maana, arat’u osi aahendao akale atakatifu, wáahenda akale dza enye haki mbere za Mulungu ts’iku zosi na yo sadakaye mwenga. 15 Roho wa Mulungu naye unahwambira vivyo dzulu ya gago. Yiye kwanza unaamba, 16 "Bwana Mulungu wáamba, ’Lagano rondoriika na Aiziraeli o ukati udzao ni riri: Malagizo gangu nindagatiya mwao akilini, na nindagaandika mwao myoyoni.’ " 17 Na chisha unaamba, "Ts’indagatara kahiri go madambi gao, na go mahendo gao mai." 18 Ndo madambi gachisamehewa, k’akuna haja ya kwenderera kulavya sadaka. 19 Enehu a chijeso, siswi vivi hunaidima kuphenya phots’o woga ko kut’u kutakatifu muno kwa Mulungu kwakukala, Jeso wámwaga milatsoye kwa dzulu yehu. 20 Yiye ariphochira na yo p’aziya na mwiriwe dza sadaka, phapho wáhuvugulira njira mbiphya yirehayo uzima, ya kwenda kwa Mulungu. 21 Ndo kwahivira huna kuhani mubomu wa kwangalaza, ariye unahulongoza siswi at’u a Mulungu, 22 nahumusengerereni Mulungu na myoyo midzo na kuno hunamukuluphira jeri. Maana, myoyo yehu yátimvirwa-timvirwa milatso ya K’irisito yichiricha maazo mai, na miiri yehu yátakaswa na madzi madzo. 23 Siswi nahugwiririreni kinyi garat’u hugalolerago kwakukala, hunakuluphira kukala, Mulungu undagahenda golaga kugahenda. 24 Siswi nahulilikaneni jisi ya kutiyana moyo kwa ta huhenzaneni, na hwavizaneni. 25 Siswi nahuts’iricheni kuusa myonano yehu ya chijeso dza anjine vyoricha, ela nahwenderereni konana kwa ta hukaze kutiyanani moyo, kwakukala, yo ts’iku yiriyo Bwana undauya, yi phephi. 26 Siswi huchenderera kuhenda dambi kasidi na hunaumanya o ujeri, nahumanyeni kukala, k’akuna sadaka ya kuhuusira dambi kahiri. 27 At’u dza ao naamanye kukala, anatarizwa ni ulamuli wa Mulungu wogofyao, na moho ukali urio undaahangamiza osi amupingao Mulungu. 28 Mut’u wákala achirema kutuwa Shariya ya Musa, niaulagwe phots’oonerwa mbazi, phachikala phana ushaidi wa at’u airi, hebu kwenderera. 29 Ndo mut’u amuphuryaye Mwana wa Mulungu, aonaye k’ayina tende yo milatso ya Jeso yomwagika kwa yichimize Lagano ra Mulungu, na kamare ndiyomuhenda akale mut’u wa Mulungu, amwifyaye Roho ahwonyesaye kukala, Mulungu unahwonera mbazi, mona ye undatiywa akili chidzedze? 30 Maana, hunamumanya ni Mulungu yeamba, "Ga kuriphiza chisasi ni gangu, mimi nindadziriphiza." Na chisha, yiye wáamba, "Nindaalamula at’u angu." 31 Bee manyani kukala, kutiywa maganjani ni Mulungu ariye moyo, ni neno ra kogofya muno! 32 Mwimwi lilikanani dzulu ya gomupata o ukati muriphoanza kupata mwanga. Mwimwi ukati uo mwáturika muno, ela mwi muchivumirira vivyo. 33 Mwimwi ukati unjine mwákala mukaifywa na kuhenderwa vii mbere za at’u anji. Ukati unjine, mwáshononeka kwa kona anzienu anaifywa, na kuhenderwa vii. 34 Mwimwi mwáashononekera afungwa, dza ao vyokala anashononeka. Na chisha, mwákala muchinyang’anywa miyo yenu, mwi k’amushononeka kwakukala, mwákala munamanya muna higo murigolagwa ni Mulungu, maneno garigo ni madzo muno, na gandaenderera ta kare na kare. 35 Ndo mwimwi muts’iriche kumukuluphira Bwana jeri-jeri, na phapho mundanoswa muno. 36 Maana, nimuvumirire kuhenda henzo ra Mulungu, na ndipho mundagapata golagwa ni Mulungu. 37 Maana, Maandiko ga Mulungu ganaamba, "Yiye adzaye unadza sambi k’andachelewa, 38 na mut’u wangu mwenye haki undakala na uzima kwa kumukuluphira. Ela yendeuya nyuma, k’andanihamira." 39 Ndo siswi hu at’u humukuluphirao Mulungu, na kwa vivyo, hundativywa. Ela k’ahu hinyo at’u ario anauya nyuma, na kwa vivyo, andahangamizwa.

11

1 Ajeso asena, kuluphiro ni kukala na kanuni kukala, garat’u hugalolerago, gandakudzahendeka, na garat’u garigo k’agaoneka vivi, gandakudzalairira. 2 Maana, akare ehu ámuphota Mulungu kwa yo njira ya kuluphiro. 3 Kwa njira ya kuluphiro, siswi hunamanya kukala, Mulungu wáumba urumwengu wosi kwa kugomba tu. Ndo Mulungu k’ahumire vit’u vyonekavyo, kuumbira urumwengu uu huwonao. 4 Kwa njira ya kuluphiro, Abeli wálavya sadaka mbidzo muno kuriko nduguye Kaini kwakukala, yiye wáchizwa ni Mulungu kukala, ni mut’u wa haki pho Mulungu ariphophokera sadakaye. Ndo Abeli ta aripho wáfa, ela kuluphirore ni mufano kwehu ta rero. 5 Kwa njira ya kuluphiro, Henoki k’afire ta ye wáhwalwa kare muzima ni Mulungu, achenda mulunguni, na k’akuna mut’u yemona kahiri kwakukala, wákala uhwalwa mulunguni ni Mulungu. Ndo Henoki akahwalwa mulunguni, ni vyákala vimanywa kukala, unahenda gamuhamirago Mulungu. 6 Mut’u achikala k’ana kuluphiro, k’aidima kuhenda gamuhamirago Mulungu. Maana, chila endaye kwa Mulungu kwa njira ya mavoyo, ni seti akale unakuluphira kukala, Mulungu u kuko, na unaanosa o amutsakulao. 7 Kwa njira ya kuluphiro, Nuhu wáogopha pharat’u Mulungu ariphomwambira chimbere maneno gokala k’agaona, ela gákala gandakudzahendeka. Ndo yiye wájenga safina, ambamo yiye wáphenya na adamue, na achitiya. Ndo Nuhu vyohenda, vyáonyesa kukala, at’u okala anasagala ts’iku zizo, ákala anahenda mai. Ela ye kwahivira wákala una kuluphiro, achiphokerwa ni Mulungu dza mwenye haki. 8 Kwa njira ya kuluphiro, Burahimu wáogopha ariphoambwa ni Mulungu auke kwao, ende its’i yokala Mulungu udzimulaga kumup’a yikale yakwe. Ndo Burahimu ta aripho wákala k’akumanya kokala unenda, ela ye wátsama kwao vivyo. 9 Na ariphofika yo its’i yokala ulagwa ni Mulungu, wákwendasagala chijeni kwa njira ya kuluphiro. Ndo yiye wásagala mahemani dza ano Isaka na Jakobo, ario nao ákala alagwa ni Mulungu chilagane chicho chokala udzimulaga Burahimu. 10 Burahimu wásagala mahemani kwakukala, wákala unalolera kudzasagala mudzi opimwa, na uchijengwa ni Mulungu, urio undaenderera ta kare na kare. 11 Kwa njira ya kuluphiro, Burahimu wáidima kupata mwana vivyo na ta wákala usika, na muchewe Sara wákala k’avyala. Yiye wákala unakuluphira kukala, Mulungu undahenda gokala ulaga. 12 Ndo ta aripho Burahimu wákala k’aidima ut’u kahiri, ela k’oloze zákala nyinji dza nyenyezi ko mulunguni, na zákala nyinji dza mutsanga wa bahari, urio k’autarika. 13 At’u ao osi odzoahadza phapho dzulu, áfa na kuno ana makuluphiro gao vivyo. Ao ariphofa, ákala k’aadzangwe kugapata garat’u gokala álagwa ni Mulungu. Ela o ákala anakuluphira kukala, gandahendeka ta achikala dza kwamba ni adzigaona, na kwa vivyo áhamirwa. Na ao ákala anakubali kukala, phapha duniani ákala ni ajeni, na ni achizi na njira. 14 At’u akubalio kukala, phapha duniani ni ajeni na ni achizi na njira, anaonyesa kukala, analolera kwenda its’i yiriyo ndiyo yao yenye. 15 Na kalapho phogomba vivyo, ni ákala anaimanisha yo its’i yao yokala álaa, angari kuko áuya ukati wowosi. 16 Ela ujeri ni kwamba, phoamba vivyo, ákala ni anahenza ende yo its’i mbidzo muno yiriyo mulunguni, maana, Mulungu wáabambanyira mudzi ende akasagale. Na kwakukala, at’u ao ákala anamukuluphira Mulungu, Mulungu k’aona waibu ao achamba kukala, yiye ni Mulungu wao. 17 - 18 Kwa njira ya kuluphiro, Burahimu wákala u kwete kumulavya mwanawe wa hicheye Isaka vivyo dza sadaka, na yiye wákala ulagwa ni Mulungu kukala, "Mudzunguo undalaa kwa mwanao Isaka." 19 Burahimu wákala unakuluphira kukala, Mulungu unaidima kwafufula afadzi. Na kwa vivyo, hunaidima kwamba, Burahimu wámupata mwanawe Isaka, ela wákala unga dza kwamba ufufulwa kulaa kuzimu. 20 Kwa njira ya kuluphiro, Isaka wáahats’a anae, Jakobo na Isau, kwa kwaambira maneno gokala gandakudzalairira mbere zao. 21 Kwa njira ya kuluphiro, Jakobo wáahats’a anangwa a Jesefu osi airi phokala u phephi na kufa. Na yiye wámut’a musechewe, achimwabudu Mulungu. 22 Kwa njira ya kuluphiro, Jesefu wágomba chimbere phokala u phephi na kufa, dzulu ya vyokala Aiziraeli andalaa Misiri, na vyokala unahenza lufulwe luhendwe. 23 Kwa njira ya kuluphiro, avyazi a Musa k’aatuwire lagizo rokala rilaviwa ni mutawali. Ta ao mwana wao ariphovyalwa, ámufitsa myezi mihahu kwakukala, ákala adzimona ni mutana. 24 Kwa njira ya kuluphiro, Musa wárema kwihiwa mudzukulu wa mwanamuche wa ye mutawali, pho ariphokala mut’u muzima. 25 Musa wáona ni baha kuturika dza at’u a Mulungu vyokala anaturika, kuriko kurya raha kwa chiwango, na phapho adzitiye dambini. 26 Musa wákala unakuluphira kukala, kwifyika kwa dzulu ya K’irisito, bee rákala ni neno ra tende muno, kuchira kupata utajiri wosi wa its’i ya Misiri. Maana, ye wáenderera kulilikana dzulu ya manoso gokala undapata ts’iku zidzazo. 27 Musa unauka Misiri, mutawali wátsukirwa muno. Ela gago k’agamuuhusire kwakukala, ye wákala unakuluphira Mulungu. Yiye Musa wávumirira dza kwamba wákala udzona Mulungu yets’oneka. 28 Kwa njira ya kuluphiro, Musa wáidima kwanzisha kuusa ts’ikuk’uu ya P’asaka. Na chisha, yiyo yámwidimisa kwalagiza at’u aphake milatso mwao miyangoni, kwa ye malaika muulagi ats’iulage chila musundula sanzu wa chilume wa Aiziraeli. 29 Kwa njira ya kuluphiro, Aiziraeli áidima kuvuka bahari ya Shamu na magulu dza kwamba yákala ni its’i k’avu. Ela Amisiri ariphoheza, achihoswa ni madzi. 30 Kwa njira ya kuluphiro, Aiziraeli ázunguluka mudzi wa Jeriko kwa ts’iku fungahe, na dzikuta ra o mudzi richigwa. 31 Kwa njira ya kuluphiro, Rahabu yekala ni hawa, k’aulagirwe phamwenga na okala k’aamogophere Mulungu, maana, ye wáapiga karibu t’ot’ot’o Aiziraeli okala ákwendapeleleza yo its’i. 32 Ajeso asena, mimi ningari kwenderera kumwambira dzulu ya kuluphiro ra Gidyeni, Baraki, Samusoni, Jefita, Daudi, Samweli na agomvi a Mulungu, ela ukati k’auniruhusu. 33 Ela ta vivyo, kwa njira ya kuluphiro, anjine ao áidima kugarima majeshi ga afalume. Anjine ao utawali wao wákala ni wa haki, na anjine ao áhewa gokala alagwa ni Mulungu. Anjine ao átsuphwa phat’u phokala phana ts’imba, ela k’aariwirwe. 34 Anjine ao átsuphwa phat’u phokala phana moho unji, ela o k’aaphyere. At’u áheza kwaulaga na p’anga anjine ao, ela o achichimbira. Ao ákala k’aana mukotse, ela Mulungu achiatiya mukotse, anjine ao áhewa widimi vihani, na anjine ágarima majeshi ga chijeni. 35 Kwa njira ya kuluphiro, achet’u fulani áfufulirwa mbari zao okala adzefa. At’u anjine árema kwikwa tsare, na ndo achituriswa ta achifa. Ela ao áhenda vivyo, kwa afufulwe akale na uzima wa tende. 36 Anjine áturiswa na achipigwa, na anjine áfungwa minyororo achiphirikwa jela. 37 At’u anjine ápigwa mawe ta achifa, hebu kutsangwa p’anje mbiiri, na anjine átemwa na p’anga ta achifa. Anjine ákala ni achiya ta avala ch’ingo za magonzi na ch’ingo za mbuzi, na ákala achituriswa muno na kuhenderwa vii. 38 At’u ao ákala ni adzo muno ta k’aawirya kusagala phapha duniani. Ndo ao áangaika dza achimbizi madzeruni na myangoni, na achisagala ta p’anga za mawe na miinani. 39 At’u ao osi álikwa ni Mulungu kwakukala, ákala anamukuluphira. Ela ta vivyo, ao osi áfa na achikala k’aadzangwe kuchimizirwa chirat’u chilagane cha kwendaphenya ko kut’u kwa Mulungu kwa kusagala na kuhurira, 40 kwakukala, Mulungu wákala una mipango midzo muno. Ndo mipango ya Mulungu ni kwamba, ao na siswi hwákala nihudze huphenyeni phamwenga ko kut’u kwa Mulungu kwa kusagala na kuhurira.

12

1 Ndo kwahivira siswi hunalolerwa ni o at’u anji enye omukuluphira Mulungu ta musindikizo, nahubit’eni chila chit’u chiricho chinaidima kuhuyuga, kamwe dambi, yiriyo ndiyo yihufungayo ta hukashindwa ni kwenda mbere. Na, nahukazeni na kuvumirira kwenye uu mushindano wa mairo oihirwa ni Mulungu ta huumaleni vivyo. 2 Na vyo hukazavyo, nahwenderereni kumulola Jeso, ariye ndiye ahulongozaye humukuluphire Mulungu, na ndiye ahutiyaye moyo huumale o mushindano wa mairo. Yiye wávumirira, na achikubali waibu wa kuulagwa kwa kukot’wa misumari musalabani kwakukala, wákala unamanya gachisira gago, undahamirwa. Na vivi usegere mukono wa kulume wa chihi cha utawali cha Mulungu. 3 Mwimwi lilikanani dzulu ya Jeso arivyoturika, na arivyoturiswa ni adambi okala adzimumena, ela ye achivumirira. Ndo mwimwi muts’ife moyo muts’idze mukalaira njirani. 4 Mwimwi munaheha na dambi, ela k’amudzangwe kuheha ta mukakala mutsuma kuulagwa. 5 Mimi ninamanya kukala, k’amudzangwe kuganyala go maneno ga kumutiya moyo, garigo Mulungu unamwambira mwimwi anae. Phapho Mulungu wáamba, "Mwanangu, uwe uchifikwa ni pigo ra Mulungu, bit’a akili, na Mulungu achikukanya, uts’ife moyo. 6 Maana, Mulungu ukanya at’u aahenzao, na utiya akili chila amukubaliye kukala, ni mwanawe." 7 Vumirirani shenene mupatayo dza kwamba munatiywa akili ni Abayenu. Shenene yenu mupatayo yinaonyesa kukala, Mulungu unamuhwalira dza anae mwimwi, na bee k’akuna mwana yets’etiywa akili ni abaye. 8 Mulungu anae osi unaatiya akili. Ndo mwimwi muchikala k’amutiywa akili, bee vinaonyesa k’amu anae enye ta munga avuweni. 9 Abazehu a phapha duniani anahutiya akili, na hunaaishima vivyo. Kwa vivyo, hunahenzwa Abayehu ariye mulunguni achihutiya akili humwishimeni muno, na phapho hupate uzima. 10 Abazehu a phapha duniani, áhutiya akili kwa chiwango phokala hucheri anache, kutuwirizana na vyao vyokala anavyona vinawirya. Ela Mulungu ye achihutiya akili, unahutiya kwa ahwavize hukale atakatifu dza yiye. 11 Ukati huchikala hunatiywa akili, k’ahuhamirwa. Ela gachichira gago, ao ondokala akanywa ni vyodzotiywa akili ni Mulungu, anapata manoso ga kusagala na reri, na ahende maneno ga haki. 12 Ndo mwimwi unulani mikono yenu yodzotsoka, na mudinise mavindi genu godzotsoka. 13 Na gwirani njira ya tititi, kwa ta o ario anga dza kwamba ana vigurye kati yenu, ats’idze akalumira, ela aphole. 14 Ajeso asena, mwimwi hendani vyenu vyosi mwidimavyo mone kukala, munasagala na reri na chila mut’u, na mukale atakatifu, kwakukala, mut’u niakale mutakatifu ndipho akamone Bwana Mulungu. 15 Mwimwi dzimanyirireni kwa ats’idze ta mumwenga wenu akatoka na mbazi za Mulungu kwa kumererwa ni muzi wa utsungu kati yenu, na phapho mukareha mai kwa anji. 16 Na dzimanyirireni mwimwi kwa ats’idze ta mumwenga wenu akakala muzinzi, hebu akats’amogopha Mulungu dza Isau, ariye wábadili gosi gokala undagapata dza mwana muvyere, kwa chakurya cha kurya phapho kare. 17 Ndo dza mumanyavyo, gariphochira gago, Isau wáhenza kuhats’wa ni abaye, ela vivyo vichikala k’aviidimikika. Ndo ta aripho kurira wárira kwa unahenza kugaluza vyokala udzivihenda, ela vivyo wákala k’aidima kuvigaluza. 18 Mwimwi k’amunga akare ehu ofiswa mulimani kwenye okala unaaka moho, uganik’izwa ni ingu dziru, unameta na kupiga chikwakwara, 19 una k’ululu za gunda, na laka ra Mulungu unagomba. At’u ariphosikira ro laka ra Mulungu, ágomba achamba kukala, k’aaenzi aambirwe neno rinjine. 20 Maana, ákala k’aaidima kurituwa riro lagizo ra kwamba, "Richa mut’u, ela ta munyama achiuyaha uu mulima, niapigwe mawe ta afe." 21 Gago gohendeka phapho mulimani, gákala ganaogofya muno ta Musa achamba, "Nidzogofyerwa muno ta ninatetema." 22 Ela mwimwi kwenu kofika ni mulima wa Sayuni, kwenye mudzi wa Mulungu ariye moyo, yaani Jerusalemu ya mulunguni, kuriko kuna mahelufu ga malaika arundikana phamwenga anahamirwa. 23 Mwimwi kwenu kofika, ni ko kwenye duu ra ana avyere a Mulungu, ario madzina gao gáandikwa mulunguni. Mwimwi mwáfika kwa Mulungu ariye ndiye mulamuli wa at’u osi, na kwa roho za at’u okala achihenda ga haki, na achiphokerwa mulunguni. 24 Mwimwi mwáfika kwa Jeso, ariye ndiye yereha riro Lagano Iphya, na kwa milatso ya Jeso yomwagika, yiriyo ni ya musamaha, ela ts’i ya kudai dza ya Abeli. 25 Ndo muts’ireme kumogopha ye agombaye. Maana, akare enu árema kumogopha Musa, yekala ni mut’u tu, na ao achitiywa akili. Ndo munaona hundatiywa akili chidzedze sino huchirema kumogopha ye agombaye naswi kulaa mulunguni? 26 Mulungu ariphogomba ts’iku zizo, lakare rásumbisa its’i. Ela vivi wálaga achamba, "Dunia nindayisumbisa kahiri, na ts’indasumbisa dunia hicheye, ela nindasumbisa ta mbingu nayo." 27 Ndo go maneno gaambago, "Nindayisumbisa kahiri," ganaonyesa lwazu kukala, vit’u vyoumbwa vindasumbiswa, na vyuswe ta visale vyots’osumbisika. 28 Ndo siswi nahumulavireni mumvera Mulungu kwakukala, hunapata Ufalumewe urio k’ausumbisika. Na, nahumwabuduni kwa njira yiriyo yindamuhamira kuchirira kumogopha. 29 Maana, Mulungu wehu unga dza moho wochao tsetsetse.

13

1 Ajeso asena, mwimwi endererani kuhenzana dza ndugu a chijeso ahenzwavyo ahenzane. 2 Kalani at’u a karibu kwakukala, at’u anjine ákala vivyo, na achiphokera ta malaika a Mulungu phots’omanya. 3 Akumbikireni ajeso anzienu ario jela kwa dzulu ya kazi ya Bwana, dza kwamba mwimwi namwi mu kuko. Na akumbikireni ajeso anzienu aturiswao, dza kwamba ndimwi muturiswao. 4 At’u osi naats’ikale adiya, ela naaishime kuhwalana. Na muche na mulume achihwalana, naats’izinge. 5 Muts’ikale at’u a chipherephere na p’esa, ela toshekani na vyo vit’u vyenu murivyo navyo, maana, Mulungu wáamba, "Ts’indakutsupha kamare, na ts’indakuricha kakamwe." 6 Gago ndigo gahurichago ta hunagomba phots’o woga kwamba, "Bwana Mulungu ndiye mwavizi wangu, kwa vivyo, ts’iuhuswa ni ut’u wowosi urio mudamu unaidima kunihenda." 7 Mwimwi lilikanani dzulu ya vilongozi enu oanza kumusumurira udzumbe wa Mulungu vyosagala, na mumukuluphire Mulungu dza ao amukuluphiravyo. 8 Jeso K’irisito k’agaluka. Yiye Jeso rero u vyo vya p’indi, u vyo vya dzana, na undaenderera vivyo ta kare na kare. 9 Ajeso asena, mwimwi muts’ivuhiwe ni mafunzo manjine gogosi, garigo ts’i ga jeri. Mulungu vyo ahwoneravyo mbazi, vinahukomaza myoyo, na vivyo vinahwaviza. Ela kutuwa mizizo dzulu ya vyakurya, k’akuhwaviza. 10 Siswi huna sadaka mbiphya yiriyo k’ayiriwa ni makuhani ahikaohikao kwenye hekalu ra phapha duniani. 11 Kuhani mubomu unaphirika milatso ya anyama alaviwao dza sadaka ya kuusa dambi, ko kut’u kutakatifu muno. Ela o anyama atsinzwao, aochwa konze ya k’ambi. 12 Ndo gago ndigotuma ta Jeso naye, achendaulagwa konze ya mudzi, kwa ta aausire at’u madambi gao na yo milatsoye mwenye. 13 Ndo siswi naswi, hunahenzwa hukale dza at’u endao konze ya k’ambi, hukaifywe dza vyoifywa yiye. 14 Maana, phapha duniani bee, ts’ipho phehu phenye. Kwa vivyo, hunalolera kudzasagala ko kwehu kwenye, zo ts’iku zidzazo. 15 Ndo nahumulikeni Mulungu ukati wosi. Vivyo ndivyo humulaviravyo sadaka Mulungu kuchirira Jeso, na go maneno gehu hugombago kwamba, "Ni Bwana wehu," ndiyo sadaka yehu hulavyayo. 16 Na hakikishani munahenda madzo kwa kwavizana, kwakukala, zizo ndizo sadaka zimuhamirazo Mulungu. 17 Ajeso asena, mwimwi aogopheni vilongozi enu, na hendani gago gao amwambago muhende. Maana, ao andakwendahenzwa aseme mbere za Mulungu arivyomumanyirira. Ndo aogopheni, na phapho andahenda kazi yao na raha. Ela muts’iphohenda vivyo, andayihenda na kushononeka, na vivyo k’avindamwaviza. 18 Endererani kuhuvoyera enehu a chijeso. Siswi huna kanuni kukala, huna myazo midzo, kwakukala, hunahenza huhende madzo ukati wosi. 19 Na chisha, ninamuvoya muno kukala, munivoyere Mulungu kwa aniidimise kuuya kwenu sambi. 20 - 21 Mulungu ahuhendaye husagale na reri, ariye ndiye yemufufula Bwana Jeso K’irisito kulaa kuzimu, naamup’e madzo gosi murigo nago haja, kwa ta muhende henzore. Yiye naamwidimise kuhenda gosi go gamuhamirago yiye kuchira Jeso K’irisito, ariye ndiye murisa mubomu wa magonzi kwenye Lagano rondokwenderera ta kare na kare, ririro ráhakikishwa ni milatsoye. Yiye naalikwe ta kare na kare. Amina, maana, wádzilavya achifa dza sadaka, na phapho achichimiza Lagano rendereraro ta kare na kare kuchirira cho chifoche. 22 Enehu a chijeso, ninamuvoya kukala, mupatapho baruwa yiyi, mugasirikiset’o gaga garigo mumu. Mimi mumu nidzimwandikira maneno ga kumutiya moyo, na yo baruwa yenye nayo ts’i bomu. 23 Ninamumanyisa kukala, ndugu yehu wa chijeso T’imoti, wálaa jela. Ndo yiye achidza phapha sambi, hundafunga charo hudze hosi ko kwenu. 24 Hulamusireni vilongozi enu osi, na ajeso osi. Ajeso a its’i ya Italiya, anamulamusa. 25 Mulungu naamuhats’e mosi. Amina.