1 T’IMOTI

¹ Ni mimi P’aulo muhumwa wa Jeso K’irisito niriye na widimi. Mimi ni muhumwa wa Jeso niriye na widimi kutuwirizana na lagizo ra Mulungu Mutivyi wehu, na ra K’irisito Jeso, ariye ndiye humuloleraye adze ahup’e manoso gosi. ² Ninakwandikira uwe T’imoti mwanangu mwenye wa chiroho. Baba Mulungu na Bwana wehu Jeso K’irisito naakuhats’e, akonere mbazi, na akuhende usagale na reri yao. ³ T’imoti, nicheri kukuhenza ukale kuko mudzi ubomu wa Efeso dza nirivyokwamba niriphokala ninenda jimbo ra Makedonia. Kuko, kuna at’u anjine afunzao mafunzo ga ulongo. Ndo ninakuhenza wenderere kukala kuko, kwa ta wakomese at’u ao. ⁴ Ao a-aambire ariche kubananga ukati wao kwa kwambirana ngano za ulongo, na kutarirana-tarirana maneno gots’osika gokala gachihendwa ni akare ao. Maana, maneno gago gandaahenda ahenderane k’ani tu, ela k’aganda-aaviza kuhenda kazi ya Mulungu, yiriyo yihendwa kwa kuluphiro. ⁵ Lengo ra kukwandikira lagizo riri uwe T’imoti, bee ni waambire ajeso a kuko kukala, ahenzane. Na at’u kuhenzana, bee ni akale ana myoyo midzo, ana maazo ga kukala anatuwa madzo, na akale ana kuluphiro jeri. ⁶ At’u anjine k’aagahendere gago, na phapho achiyaywa ni kutuwa njira ya jeri, na achiphenyerera kugomba maneno gots’o ganjira. ⁷ At’u ao anahenza akale alimu a Shariya ya Mulungu, ela ta o enye k’aagamanya go agagombago, hebu go agaelezago na nguvu. ⁸ Hunamanya kukala, Shariya ni mbidzo, ela ni mbidzo tu chikala mut’u undayihumira chivyopanga Mulungu. ⁹ Ndo hunamanya kukala, Mulungu k’aikire Shariya kwa dzulu ya at’u ahendao ga haki, ela, wáyiika kwa arat’u ayivunzao, na arat’u aremao kuyituwa. Yaani, wáyiika kwa ots’omogopha na adambi, kwa at’u ario ts’i atakatifu na ots’ojali Mulungu, kwa aapigao abazao na amezao, kwa aulagi, ¹⁰ kwa adiya, ahendanao ache chinyume na vyopangwa ni Mulungu, achuzi a agulwa ahumiki, at’u alembao, at’u alavyao ushaidi wa ulongo, na at’u ahendao chochosi chinjine chiricho chichinyume cha garat’u mafunzo ga Mulungu ga jeri. ¹¹ Mafunzo ga jeri ni garat’u garigo kwenye Nguma Mbidzo yenye widimi ya Mulungu alikwaye, yiriyo mimi nátsagulwa niyisumurire. ¹² Ninamulavira mumvera Bwana wehu K’irisito Jeso, ariye ndiye wániidimisa kuhenda yiyi kaziye. Nina mumvera kukala, wánona ninakuluphirika kwa kunoloha nimuhikirehikire. ¹³ Mimi ta niripho pho p’indi námukufuru yiye, náahendera mauku ajeso, na nárihakana ro dzinare, ela náonerwa mbazi, kwakukala, nákala ts’ikuluphira, na kwa vivyo, nákala ts’imanya nihendaro. ¹⁴ Ye Bwana wehu wánonera mbazi muno yenye, na achinip’a kuluphiro bomu na menzwa kamare yilaayo kwa K’irisito Jeso. ¹⁵ Musemo uu wambao, K’irisito Jeso wákudza duniani kudzativya adambi, bee ni wa jeri, na unawirya kukubaliwa kamare. Na mimi P’aulo, bee ndimi mubomu wa adambi, ¹⁶ ela náonerwa mbazi vivyo mimi mubomu wa adambi kwa K’irisito Jeso aonyese kukala, unaavumirira muno ta adambi abomu. Na gago wágahenda, kwa ta anjine nao amanye anaidima kukuluphira, na akapata uzima uphya wa kare na kare. ¹⁷ Mulungu naakale na widimi, na alikwe ta kare na kare. Yiye ndiye Mufalume ariyeko ta kare na kare, yets’efa, yets’eoneka, na ndiye Mulungu wa jeri tu hicheye. Amina. ¹⁸ Mwanangu wa chiroho T’imoti, ninakwandikira malagizo gaga kutuwirizana na maneno ga ugomvi wa chimulungu gogombwa p’indi dzuluyo. Gaga ninagahenda kwa ta widime kugatuwa t’ot’ot’o gago maneno, na phapho widime kupiga k’ondo mbidzo ya kumuhehera Bwana. ¹⁹ Uwe henda vivyo kwa kwenderera kugwiririra kinyi kuluphiroro, na uhende maazo ga kukala unatuwa madzo. At’u anjine k’aarituwire riro, na phapho achihangamiza kuluphiro rao. ²⁰ Kati yao ni Humenayo na Alekizanda, ario náarichira Shetani afunzwe kukala, kumukufuru Mulungu ts’i kudzo.

¹ Ndo rangu ra mwanzo ni kwamba, ninamukalata mwavoyere at’u osi. Na vyo mulavyavyo mavoyo genu, muvoyeni Mulungu kukala aaonere mbazi, na mumulavire mumvera Mulungu. ² Mwimwi kwa njira yiyo, avoyereni afalume, na anjine osi ario anatawala kwa ta husagaleni na reri phots’o muyuwano, humuhikirehikire Mulungu na hukale atakatifu. ³ Neno riri ni idzo, na rinamuhamira Mulungu Mutivyi wehu, ⁴ ariye unaahenza at’u osi ativywe, na phapho amanye ujeri. ⁵ Maana, kuna Mulungu mumwenga tu, na mutsanganyi atsanganyaye at’u na Mulungu naye, ni mumwenga vivyo, na ni ye mudamu K’irisito Jeso. ⁶ Yiye wádzilavira kufa kwa akombole at’u osi, na gago gashuhudiywa ukati opangirwa. ⁷ Ndo mimi nami nátsagulwa nishuhudiye kwa kukala muhubiri na muhumwa wa Jeso wa widimi, na bee mimi ninagomba ujeri ts’ilemba. Na chisha, nátsagulwa nikale mwalimu niafunze at’u a makabila manjine dzulu ya kuluphiro na ujeri. ⁸ Ndo chila phat’u monanapho kwa mavoyo, ninahenza alume ario ni atakatifu, ots’o fingi moyoni, na ario ts’i at’u a k’ani, aunule mikono yao avoye. ⁹ Ache nao, ninaahenza avale nguwo za ishima. Ao ts’enzi asongwe misongo ya gali-gali hebu avale miyo ya dahabu, ya lulu hebu nguwo za gali kwa aonewe adzo kuku konze. ¹⁰ Ela mino ninaahenza aonewe atana kwa kuhenda mahendo madzo, maana, vivyo ndivyo ahenzwavyo ahende ache aambao anamuvoya Mulungu. ¹¹ Ache afunzwapho kanisani, naadziike ts’ini kamare kwa kunyamala na kusirikisa t’ot’ot’o. ¹² Mimi ts’iahenzeza ache afunze hebu kwasagalira alume, its’iphokala, ache naakale at’u a kusikiza mafunzo t’ot’ot’o tu. ¹³ Maana, Adamu ndiye yeumbwa mwanzo, ndipho Hawa achituwiriza. ¹⁴ Na hebu ts’i Adamu yelembwa ni Shetani, its’iphokala, ni ye muche ndiye yelembwa, na achiyivunza shariya ya Mulungu. ¹⁵ Ela ta vivyo, ye muche undativywa chiroho kwa kuvyalakwe, na ache osi andativywa achikala andaenderera kukala na kuluphiro, andakala na menzwa, andakala atakatifu, na akale na chihezo.

¹ Musemo uu wambao, "Mut’u achikala unahenza akale chilongozi wa kanisa, bee unaaza kazi mbidzo," ni wa jeri. ² Ndo chilongozi wa kanisa ni seti akale ni mut’u yets’ehadzwa na mai ni yeyosi, akale una muche mumwenga tu, akale ni mut’u wa chihezo na wa hekima, akale ni mut’u na ishimaze, akale una karibu, akale ni mut’u aidimaye kufunzat’o, ³ akale ts’i munwadzi, akale ts’i mut’u wa k’ondo, its’iphokala unahenzwa akale mup’ore, ats’ikale mut’u wa kugomberana na at’u, na ats’ikale mut’u wa chipherephere na p’esa. ⁴ Yiye ni seti akale ni mut’u aidimaye mudziwe, na vivi ni kwamba, anae akale anaambirika na anamwishima muno. ⁵ Maana, mut’u achikala k’aidima mudziwe, ta kanisa ra Mulungu naro k’andaidima kurilongoza. ⁶ Chilongozi wa kanisa k’ahenzwa akale mut’u ariye wáokoka dzuzi-dzuzi, ats’idze akadziunula ta musindikizowe akalamulwa ni mulongo dza Shetani arivyolamulwa. ⁷ Dzulu ya gago, ni seti akale ni mut’u ariye ngumaye ni mbidzo ta kwa at’u ario ts’i ajeso, kwa ats’idze akahadzwa na mai, na kugwirwa ni muhambo wa Shetani. ⁸ Atumia a makanisa nao, ni seti akale ni at’u na ishima zao, akale ana mwimo, akale ts’i anwadzi, akale ts’i at’u a chipherephere na p’esa, ⁹ akale ni at’u atuwao ujeri aukuluphirao ofunulwa, na maazo ga kukala anatuwa madzo. ¹⁰ Atumia a makanisa nao niaanze kuuzirwa-uzirwa mwanzo ta amanywe k’aana kosa, ndipho atsagulwe ahende kazi yiyi. ¹¹ Ache ao nao, anahenzwa akale ni at’u na ishima zao, akale k’aatsuna at’u, its’iphokala akale ana chihezo, na akale anakuluphirika na gosi. ¹² Atumia a makanisa anahenzwa akale ni at’u enye muche mumwenga-mumwenga tu, na akale ni at’u ario anaidima ana ao, na midzi yao. ¹³ Atumia a makanisa ahendao kazi yao t’ot’ot’o, andaishimiwa ni at’u, na andakala angumbau kwa kumukuluphira K’irisito Jeso. ¹⁴ Maazo gangu mimi P’aulo, bee ni kudza kwako sambi, ela k’ahumanya ga Mulungu. Ndo ninakwandikira baruwa yiyi, kwa ta ¹⁵ nichichelewa, we widime kumanya vivyo vyo ahenzwavyo at’u a Mulungu akale, na at’u a Mulungu, bee ni ro kanisa ra Mulungu ariye moyo. Na kanisa ndiro p’ila, na ndiro rodziumija ujeri. ¹⁶ Na ta k’agatangwatangwa maneno arigo Mulungu wágafunula dzulu ya dini yehu, garigo ni mabomu: Jeso K’irisito wálairira na mwiri wa chidamu, Roho wa Mulungu wáonyesa lwazu kukala ni mujeri kwa kumufufula, na achonewa ni malaika. Ngumaye Mbidzo yásumurirwa kwa at’u a viryomo vyosi, na at’u phapha duniani ámukuluphira. Na wáhwalwa achenda mulunguni, na ubomu.

¹ Ela Roho wa Mulungu unang’aza lwazu-lwazu kukala, ukati wa ts’iku za musindikizo, at’u anjine andaricha kukuluphira mafunzo ga jeri atuwe ga roho a ulongo, na mafunzo ga mapepo. ² Mafunzo gago gandarehewa ni alumakwiri agombao ulongo, ario k’aamanya idzo ni riphiro na ii ni riphiro, dza kwamba akili zao záochwa na chuma cha moho. ³ Ndo at’u ao anaakahaza at’u ats’ihwale hebu kuhwalwa, na chisha anaaziza at’u vyakurya vinjine, virivyo Mulungu wávyumba kwa viriwe na mumvera ni arat’u ario anakuluphira, na anamanya ujeri. ⁴ Maana, chila chit’u choumbwa ni Mulungu ni chidzo, na k’akuna chit’u cha kuremwa chichikala chiphokerwa na mumvera, ⁵ maana, chátakaswa ni neno ra Mulungu na go mavoyo. ⁶ T’imoti, a-aambire enehu a chijeso malagizo gaga, na vivyo undakala u muhendikazi mudzo wa K’irisito Jeso yedzekuzwa na maneno ga ujeri, na unaenderera kutuwa go mafunzo madzo. ⁷ At’u anjine anaambirana ngano za ulongo, na ta k’azerekezana na ujeri wa Mulungu. Ndo uwe uts’izituwe kamare zizo, ta we dzibaze kusagala mazagazi ga kumuhikirahikira Mulungu. ⁸ Maana, mabazo ga chimwiri ganaaviza vichache, ela mabazo ga kumuhikirahikira Mulungu, go ganaaviza chila upande, maana, ganalavya uzima kwenye mazagazi gaga, na ta go gadzago. ⁹ Musemo uo bee ni wa jeri, na unawirya kukubaliwa kamare. ¹⁰ Siswi hunahenda hwidimavyo, na kuhenda kazi na chadi kwa at’u aukubali, maana, hulola Mulungu ariye moyo. Na yiye ndiye Mutivyi wa at’u osi, na kamwe arat’u akuluphirao. ¹¹ A-aambire at’u agahende gaga, na gafunze. ¹² Mut’u yeyosi naats’ikuphurye kwakukala u mwanache, its’iphokala, kala chelelezo chidzo kwa akuluphiri, kwa kugomba maneno madzo, kwa kukala na mwendo udzo, kwahenza at’u, kumukuluphira Mulungu, na kukala mut’u yets’e ila. ¹³ Áenderera kwasomera at’u neno ra Mulungu, kwasumurira dzuluye, na kwafunza ta phondokudzira mimi. ¹⁴ Uts’iriche kuchihumira chipajicho uricho nacho, chiricho wáchipata ukati agomvi a Mulungu ariphosema dzuluye, na ngambi ya vilongozi achikwikira mikono kukuhats’a kwa kaziyo. ¹⁵ Dzibaze na udzilavire tsetsetse kugahenda gaga, kwa ta at’u osi aone maendererogo. ¹⁶ Dzimanyirire uwe mwenye mwiri, na manyirira mafunzogo. Na áenderera kuhenda vivyo, maana, uchihenda vivyo, undadzitivya uwe mwenye na ondogasikiza mafunzogo.

¹ T’imoti, uwe uts’imuchemere mutumia yeyosi, ela mwambire t’ot’ot’o dza abayo. Atana anzio aambiret’o dza nduguzo, ² achet’u dza amezo, na asichana nao dza nduguzo a chiche phots’o phyuphyu kamare. ³ T’imoti, hakikisha magungu ots’o aroromi, anaroromwat’o na kwishimiwa. ⁴ Ela gungu mwenye ana, hebu adzukulu, ao anae hebu o adzukulue ndio ahenzwao akale a mwanzo konyesa kukala, anamuhikirahikira Mulungu kwa kwaroroma t’ot’ot’o avyazi ao, dza ao arivyororomwa. Maana, neno riro rinamuhamira Mulungu. ⁵ Muchet’u gungu yets’e muroromi, na ariye k’arichirirwe mbeko yoyosi, bee ulola Mulungu jeri amurorome, na yiye bee unaenderera na mavoyo usiku na mutsana. ⁶ Ela muchet’u gungu yets’ezuliya t’amaaze, bee chiroho wáfa kare ta aripho chimwiri u moyo. ⁷ A-aambire akuluphiri osi kuko kukala, aaroromet’o at’u ao ats’idze akatsekwa na akalaumiwa. ⁸ Mut’u yeyosi ariye k’aaroromat’o at’ue, na kamwe arat’u a kwavyala mwenye, bee wálaa Jeso, na ni mui muno kuchira mut’u ariye k’akuluphira. ⁹ T’imoti, gungu ariye unaidima kwandikishwa aroromwe ni kanisa, bee niakale uhenda myaka mirongo mihandahu (60) na kwenderera. Chisha, unahenzwa akale ariphohwalwa, wámanya ye mulumewe tu bahi, ¹⁰ na ngumaye yikale ni mbidzo. Nichigomba vivyo ni ninaamba, akale ni muchet’u yerera anae t’ot’ot’o, yekala una karibu, yeahikirahikira ajeso anzie chirumwengu, yeaviza at’u enye ndai, na ariye wákala udzidzilavira tsetsetse kuhenda maneno madzo gosi. ¹¹ Ela magungu atsanga-atsanga naats’iroromwe ni kanisa. Maana, ta akadzilavira tsetsetse kwa Jeso, chidzako o anashindwa vivyo ni t’amaa zao za mwiri ta aaze kuhwalwa. ¹² Ahendapho vivyo, bee ni kukala anadzihenda enye alamulwe ni alongo kwa ákala avunza chilagane chao chondokala álaga. ¹³ Na chisha achandikishwa, nikudzibaza kukala akaha, akatuwa wa zungulu-zungulu tu. Na dzulu ya gago, o nikwanza kutsuna at’u, na kuphenyerera maneno ga at’u anjine kuno achigomba maneno gots’owirya kugombwa. ¹⁴ Ndo ninaahenza magungu atsanga-atsanga ahwalwe avyale ana, na atsunze madzumba gao t’ot’ot’o, kwa ta adawa a Bwana wehu Jeso ats’ipate chisingwa cha kuhuhadzira. ¹⁵ Ndo naahwalwe magungu atsanga-atsanga kwakukala, ta anjine ágaluka kare anatuwa ga Shetani. ¹⁶ Kuchikala kuna muchet’u yeyosi wa chijeso ariye kwakwe mudzini kuna magungu, yiye naarorome mwenye. Muzigo uo naats’iurichire kanisa, kwa ta kanisa riarorome magungu ots’o aroromi kamare, na ots’o mbeko. ¹⁷ Vilongozi alongozao kanisa t’ot’ot’o, anawirya kuriphwat’o na kwishimiwa muno. Kamwe arat’u ahendao kazi ya kusumurira na kufunza neno na chadi, ndio ahenzwao ahenderwe gaga. ¹⁸ Maana, ta Maandiko ga Mulungu ganaamba, "Urimapho kw’ekw’e na ng’ombe, uts’izifunge milomo." Na chisha manjine ganaamba, "Muhendikazi unawirya kuriphwa mushaharawe." ¹⁹ Achikala mut’u una chiriro na chilongozi wa kanisa, muphokerere tu achikala ukudza na mashaidi airi, hebu ahahu. ²⁰ At’u aendererao kuhenda dambi achemere mbere za kanisa, na riro rindaakanya ta ajeso anjine osi aogophe. ²¹ Vivi nikwandikiravyo malagizo gaga, Mulungu, Jeso K’irisito, na malaika atakatifu ni mashaidi gangu. Ndo ninakulagiza ugatuwe malagizo gaga phots’o ubaguzi, na uts’ilamule at’u phots’omanya ujeri. ²² Mut’u uchikala unahenza umutsagule akale chilongozi wa kanisa, anza kumuuzira-uzira kwa chiwango mwanzo, ndipho udze umubandikire mikono. Na uts’idzitiye kwenye dambi za anjine, its’iphokala, dziike mutakatifu. ²³ T’imoti, uwe ndaniyo yinakuyuga, na una makongo manjine gakubit’ago chisichisi. Ndo uts’inwe madzi hicheye, ela kala uchinwa divai ch’ach’e-ch’ach’e nayo, na ndipho gago k’agandakubit’a chisichisi. ²⁴ Dambi za at’u anjine zi matsoni, na zinaonyesa kukala, ao ni seti alamulwe, ela anjine dambi zao zimanyikana nyumaze. ²⁵ Ndo mahendo madzo ga at’u anjine nago, gago ga matsoni, na ta gots’ooneka vivi, chisha k’agandaenderera kufitsika.

¹ T’imoti, agulwa ahumiki osi anahenzwa aaishime muno aguli ao. Ao achihenda vivyo, at’u andakosa chisingwa cha kuriifyira dzina ra Mulungu, na mafunzo gehu. ² Agulwa ahumiki ario aguli ao, ni akuluphiri, naats’iaphurye kwakukala, ao na o aguli ao chiroho ni ndugu. Its’iphokala, ao naahikirehikire t’ot’ot’o kwakukala, ondofaidika kulairirana na kazi yao, ni akuluphiri anziao aahenzao. T’imoti, ninakuhenza ufunze, na wakalate at’u ahende gago godzokwandikira phapho dzulu. ³ At’u anjine andafunza mafunzo ga ulongo, na gago gandakala chinyume cha mafunzo ga jeri ga Bwana wehu Jeso K’irisito, na k’aandakubaliyana na mafunzo gafunzago jisi ya kumuhikirahikira Mulungu jeri. ⁴ Mut’u afunzaye mafunzo ga ulongo, bee kaziye ni kudziunula tu, ela k’ana amanyaro. Mut’u wa vivyo bee ni unahenza kulumba na kuhenda k’ani nyinji dzulu ya maneno tu, na gago ndigo gaahendago at’u aonerane chidzitso, alumbane, akamenana, kudzuphana, ⁵ na kuts’aerekezana. Gago gosi bee ganahendwa ni ao ario akili zao zábanangika, na k’aamanya ujeri. Ao anaona kumuhikirahikira Mulungu ni ts’umo. ⁶ Ni jeri kumuhikirahikira Mulungu na kuno unatosheka na cho upatacho ni faida bomu. ⁷ Maana, huriphovyalwa phapha duniani, k’ahuvyalirwe na chochosi. Na ndo ukati wa kufa nao, k’ahundaidima kwenda na chochosi. ⁸ Ndo huchikala huna chakurya na nguwo, nahutoshekeni. ⁹ At’u ahenzao utajiri, bee anadzitiya majezoni enye, na anagwirwa ni t’amaa nyinji za chizuzu, zirizo zinabananga na kwahangamiza anadamu. ¹⁰ Maana, chipherephere cha p’esa, bee ndicho chanzo cha mai gosi. At’u anjine ázihendera chipherephere achiricha kukala na kuluphiro na vivi a makalani. ¹¹ Ela uwe kwahivira u mut’u wa Mulungu, uts’igahende kamare gago mai godzogahadza phapho dzulu. Uwe henda widimavyo wone kukala, unahenda ga haki, unamuhikirahikira Mulungu, una kuluphiro, unaahenza at’u, unavumirira, na ukale mup’ore. ¹² Uwe piga k’ondo mbidzo ya kuhehera ujeri ukuluphirao, ugwiririre kinyi o uzima uphya wa kare na kare urio ndio oihirwa ukati uriphoshuhudiya kuluphiroro jamani. ¹³ Mimi ninakup’a malagizo gago, na Mulungu avip’aye vyumbe vyosi uzima, na K’irisito Jeso yeshuhudiya mbere za P’onitiyo Pilato kukala yiye ni ani, ni mashaidi gangu. ¹⁴ Ndo gagwire malagizo gaga kamare, na uhende gosi kwa uts’ihadzwe ni mut’u ta Bwana wehu Jeso K’irisito auye. ¹⁵ Na Bwana Jeso undauya ukati opangirwa ni Mulungu alikwaye, na ariye ndiye chilongozi hicheye, Mufalume wa afalume, na Bwana wa mabwana. ¹⁶ Yiye ndiye yets’efa hicheye tu, na usagala kut’u kwa mwanga wa kumetameta ta k’auloleka. K’akuna mut’u yemona, hebu aidimaye kumona. Yiye naaogophewe, na asale na widimiwe ta kare na kare! Amina. ¹⁷ Akanye at’u ario ni matajiri phapha duniani ats’idziunule, na ariche kulola uo utajiri wao, urio unga dza manina, na amulole Mulungu, ariye ndiye ahup’aye na moyo umwenga vit’u vyosi vya kuhuhenda husagale na raha. ¹⁸ Ao matajiri a-aambire ahende madzo. Ao naakale matajiri a kuhenda madzo, akale at’u a kulavya na moyo umwenga, na akale kwete kuhumira mali zao phamwenga na anjine. ¹⁹ Ao achigahenda gago, andakala anadziikira mbeko yikale musinzi udzo kwa ukati udzao, kwa ta apate uzima uphya wa kare na kare urio ndio uzima wenye. ²⁰ T’imoti, uwe tsunza kaziyo yotsagulirwa ni Mulungu. Uwe dzitanye na at’u agombao maneno garigo ts’i ga kumukuluphira Mulungu, na ahendao k’ani kwamba anamanya, ela k’aana amanyaro. ²¹ Maana, at’u anjine ádzamba anamanya dza vivyo, na musindikizowe achiyaywa ni kutuwa njira ya kuluphiro. Mulungu naamuhats’e.