JUGƆMU
11 Yesu Kirisito sɔɔ jugɔmu gɔ unwɔ. Ama wo bɛrɛ jugɔmaa, sɔɔ bɛrii biyɛido, birɛbirɛnw unrunmɔ bɛrɛ tagara wo gi gɔ woi. Kirisito, mɛlɛnkɛ unrunmɔ tiyaa, birɛbirɛnɛ unrunmɔ Jan bɛrɛ jugɔmaabe. 2 Wo, Ama sɔɔ lee, Yesu Kirisito wo bɛrɛ sɔɔ jugɔmu lee dɛi dɔn ɔn nɛ sɛɛrɛ goouwɔ. Wo sɔɔ wo iyi puu tagaabe. 3 Ama bɛrɛ sɔɔ goi ɔn mii ɛɛn le inɛ jaŋajɛ gɔ Ama wo yabu. Inɛw sɔɔ gɔ ɛgɛ ye, dɔn gɔ nɛ sɔɔ tɔŋaa too gɔ gɛliyɛɲu gɔbe, be kanran Ama be yabu. Sabu sɔɔ kɔɔbe waaru gɔ bɛruniyaain. 4 Asi numɔ nɛ Ama inɛw mɔɔnu sɔi wɔin gɔbe, mu Jan, lɛtɛrɛ ɔn e bɛrɛ tiiuwɔn: Ama yɔɔ gɔ, yabe gɔ, wɛɛido gɔ, wo lee, kikinu kosɔi ɔgɔdɔin womɔ giru nɛ wɔin gɔbe lee, 5 iyaa Yesu Kirisito, sɛɛrɛ goonɛ sɔɔ turu baŋa gɔ, yiun logoro nɛ wo Aini pɔlɔi bulu gɔ, aduna ɔgɔnw puu kuu baŋa gɔ lee, be e bɛrɛ nɛɛma lee, jamu lee obo. Kirisito, emi ibɛɛ wɔɔ baŋa gɔ, yinwaan, ili womɔ le hakɛ emɛ nɛ emi Yabanɛ gɔ, 6 iyaa wo Ba Ama bɛrɛ sadagadɔɔnɔw ɔgɔwin emi bojonɛ gɔ, dooro gɔ lee, paŋa gɔ lee, asuu nasuu womɔi biyɛmɔ. Amina. 7 Yɛnɛi, wo anrankulumɔ nɛ kowɛɛjɛ. Inɛw puu woi ihiyedɛin. Halu inɛw woi sɔbin gɔbe woi ihiyedɛin. Aduna tɔgu puu wo dɛi tɔɔnrɔn tɔtɔɔnrɔndɛin. Ee, Amina. 8 Inɛw Baŋa Ama, kanɛ yɔɔ gɔ, yabe gɔ, wɛɛido gɔ, gɔnrɔn wooi sɛɛ baŋa gɔ, sɔwaa, Alupa gɔ lee, Omɛga gɔ lee unruin gi. 9 Mu Jan, e bainɛ gɔ, ɔɲɛ nɛ lee, Ama diinɛ nɛ lee, sɔɔ tari nɛ lee, Yesu nɛ e bɔɔnɛi. Ama sɔɔ tagu lee, Yesu dɛi sɛɛrɛ goi lee dɛi, mu yalu dii gɔŋaa gɛlɛ Patumɔsu gɛɛɲu gɔ nɛ bɔun. 10 Inɛw Baŋa bai gɔ, Ama Kikinu, kuu ma nɛ sugaa, mu onu ma nɛ mii diyɛ, kaan sɔgɔrɔjɛ gin’ ɛgaabɔn. 11 Mii gɔ sɔɔ gɛɛbe: «Kijɛ u iyejɛ gɔ dɔn turu nɛ tɔŋaa ye ana sɔi ɔnbe Ama inɛw mɔɔnu nɛ tii: Epɛse nɛ lee, Simirunɛ nɛ lee, Pɛrugamu nɛ lee, Tiatire nɛ lee, Sarude nɛ lee, Piladɛlupi nɛ lee, Laodise nɛ lee.» 12 Mu aa mu le sɔɔ sɔɔuwɔ ma ga kigelemaa yɛnaabɔn. Mui waaru mu kigelumu le, mu kange pilɛlɔn kosɔi iyaabɔn. 13 Pilɛlɔn sɔi gɔbe logoro nɛ, kijɛ ɔnmɔ turu Adama ii murin wo wɔu mu iyaabɔn. Wo arugoi pala kunaa, kange tɛmu gegeɲɛ unrunmɔ nɛ pagaa sɛbe. 14 Kuu womɔ kukuli, peju kukuli pilu gin’, pilu pala pala bee. Giri womɔbe yaun bije gin’ bee. 15 Kubɔ womɔbe, gaanran yaun nɛ mɛnu ilaa too gin’ dooriyeube. Mii womɔ, dii diyɛ soguru gin’ bee. 16 Numɔ iin womɔ le wo tolo kosɔi yasɛbe. Aŋa womɔ nɛ polukaaba aŋa lɛi womɔ sii wɔɔ gooube. Girupala womɔ gɔ nai, paŋa womɔ wooi le dooriyejɛ gin’ bee. 17 Woi iyaa, mu kubɔ womɔ doɲu nɛ numaa sugaa yiun gin’ biyaabɔn. Wo numɔ iin womɔ mu nɛ yaŋaraan, gi: «Liliyɛ le biyɛnɔu. Pɔlɔ gɔ lee, dumɔrɔn gɔ lee mui. 18 Ɔnmɔi wɔɔ baŋa gɔ mui. Mu yinwaanbɔn, kaa kanɛ mu asuu nasuu ɔnmɔi wɔun. Yiun lee, yinwunrun lee taan ii gɔ mu sɛɛ. 19 Nɛɛ, kijɛ kanɛ biyɛu wɔin gɔbe lee, kɔɔ onu nɛ biyɛidɛin lee, u iye gɔbe tɔŋɔ. 20 Tolo kosɔi numɔ iin ma nɛ u iye gɔ lee, kange pilɛlɔn sɔi gɔbe lee, tiyɛ babaŋa bemɛ gɔ unwɔ: Tolo kosɔi gɔbe, Ama inɛw mɔɔnu sɔi mɛlɛnkɛ gɔbei. Pilɛlɔn sɔi gɔbe, Ama inɛw mɔɔnu sɔi gɔbei.»
21 «Epɛse nɛ Ama inɛw mɔɔnu wɔɔ mɛlɛnkɛ gɔ bɛrɛ ɔn gin’ tɔŋɔ tii: ‘Numɔ iin womɔ nɛ tolo sɔi gɛlɛ baŋa gɔ, kange pilɛlɔn kosɔi logoro nɛ yoi yaauwɔ baŋa gɔ, sɔɔ womɔ unwɔ: 2 Mu birɛ u biru gɔ lee, bana u biru gɔ lee, muyɔn uwɔ lee igii wɔun. U inɛw mɔɲu gɔbei tariyɛɛlɛu ga mu igii wɔun. Inɛw unrunbei Yesu jaŋu unrunw tiyaaɲui gɛɛɲu, kaa jaŋu unrunw tiyaaɲui laain gɔbe, u bei subɔraa yɛnaabeu. Be kakalumaŋawin ga u iyaabeu. 3 U sɔɔ tatariyɛjɛu, boi ma dɛi ɔɲɛ tariyaabeu, anrangaju uwɔ dogomɔlu. 4 Kaa u le sɔɔ mu sɛɛ gɔ unwɔ: U ihibɛ pɔlɔ u sɛbe gɔ pajaatu. 5 Yalu nɛ gowaa u numu gɔ ajuba. Iyaa bana uwɔ dulomaa ye, birɛ pɔlɔ u birɛbe gɔ birɛ. Kaa bana uwɔ dulomɔlu ye, mu u bɛrɛ wɛwɛɛdɔn, mu pilɛlɔn uwɔ gɔ yalu womɔ nɛ gogoonɔdɔn. 6 Kaa sɔɔ ɔn kai u nɛ tɛtɛmɛmɔjɛ: U Nikolayitebe birɛ gɔ ibiliyaa wɔu. Mu kanran birɛ bemɛ ibiliyaa wɔun. 7 ‘Inɛ suguru too baŋa, Ama Kikinu, Ama inɛw mɔɔnube bɛrɛ sɔɔ sɔɔjɛ gɔ wo keŋiyɛn. ‘Inɛ gɔnrɔn biyaajɛ baŋa, mu, tiun ɔnmɔ obojɛ, Ama alujɛnɛ nɛ daan gɔ ii, wo bɛrɛ kakayamɔdɔn.’ » 8 «Simirunɛ nɛ Ama inɛw mɔɔnu wɔɔ mɛlɛnkɛ gɔ bɛrɛ ɔn gin’ tɔŋɔ tii: ‘Pɔlɔ gɔ lee, dumɔrɔn gɔ lee woi wɔɔ baŋa gɔ, yinwaanbe kaa pilemaa ɔnmɔi biyaai baŋa gɔ, sɔɔ womɔ unwɔ: 9 Mu ɔɲɛ uwɔ lee, dɛgu uwɔ lee igii wɔun. Kaa ui ɔgɔinɛi. Inɛw unrunbei Yahutunwin gɛɛu, Yahutunwin laain, kaa Setanu babanw mɔɔnu inɛwin wɔin gɔbe, mu sɔɔ mɔɲu u dɛi be sɔɔjɛ gɔ igii wɔun. 10 Ɔɲɛ u ɔɲɔido gɔ liyɛnɔu. Ei marun yɛnɛ giye jinrun puu kuu baŋa gɔ logoro ebe nɛ gamuui kaju nɛ kamu kukunɔdo. E bai pɛlu ɔɲɔmu bɛbɛɛdei. Yiun gɔ baa sɔɔ turu baŋai biyɛ. Kɔɔ biyaai ye, mu ɔnmɔ domɔ gɔ u bɛrɛ ohobodɔn. 11 ‘Inɛ suguru too baŋa, Ama Kikinu, Ama inɛw mɔɔnube bɛrɛ sɔɔ sɔɔjɛ gɔ wo keŋiyɛn. ‘Inɛ gɔnrɔn biyaajɛ baŋa, yiun lɛiye gɔ wo bɛrɛ dɔɔidolo.’ » 12 «Pɛrugamu nɛ Ama inɛw mɔɔnu wɔɔ mɛlɛnkɛ gɔ bɛrɛ ɔn gin’ tɔŋɔ tii: ‘Polukaaba aŋa lɛi womɔ sii wɔɔ gɛlɛ baŋa gɔ, sɔɔ womɔ unwɔ: 13 Mu yalu nɛ u daan gɔ igii wɔun. Setanu ɔgɔdɔin yalu wɔɔ gɔ woi. U boi ma yagɛlɛu. Halu sɛɛrɛ ma goonɛ sɔɔ turu baŋa Antipasui, ana ebe Setanu yalui wɔɔ gɔ nɛ bai dain gɔbe le, u gagawu uwɔ mu sibɛ nɛ kɔɔlɔmɔlu. 14 Kaa u le sɔɔ gamuu mu sɛɛ yɔɔ: Uwɔ nɛ inɛw Balaamu deeru gɛlin yɔɔin. Balaamu, Isɛrɛlu unrunw bɛrɛ ɔmɔlɔ nawan tɛnwɛnmaa ye, sala nɛ bei yoomaa ye, kɔɔ gin’ bei hakɛ nɛ numɔ yoomɔ ga, Balaku bɛrɛ deereube. 15 Kunrin, u kanran, uwɔ nɛ Nikolayitebe deeru inɛw gɛlin yɔɔin. 16 Kodigɛu, bana uwɔ dulomɔ. Kɔɔi laa ye, mu bɛrii u bɛrɛ wɛwɛɛdɔn. Aŋa ma nɛ polukaaba goojɛ gɔ le mu be le kɔmɔ tataadɔn. 17 ‘Inɛ suguru too baŋa, Ama Kikinu, Ama inɛw mɔɔnube bɛrɛ sɔɔ sɔɔjɛ gɔ wo keŋiyɛn. ‘Inɛ gɔnrɔn biyaajɛ baŋa, buru manɛ gɛɛɲu babaŋa gɔ lee, tibi pili lee woi ohobodɔn. Tibi wogɔ nɛ boi kana yatɔŋɔ. Inɛ tibi gɔ bɛɛjɛ gɔi laa ye, inɛ waja turu kanran boi gɔ inɛɛ.’ » 18 «Tiatire nɛ Ama inɛw mɔɔnu wɔɔ mɛlɛnkɛ gɔ bɛrɛ ɔn gin’ tɔŋɔ tii: ‘Ama Aini, giri womɔbe yaun bije gin’ wɔɔ gɔ, kubɔ womɔbe mɛnu bubaaɲu gin’ dooriyeube gɔ, sɔɔ womɔ unwɔ: 19 Mu birɛ uwɔ gɔbe igii wɔun. Ihibɛ uwɔ lee, gagawu uwɔ lee, birɛ inɛw dɛi u biru gɔ lee, sɔɔ tari uwɔ lee igii wɔun. Birɛ dumɔrɔn uwɔ gɔbe, pɔlɔ mɔ gɔbe dɛi joo ga igii wɔun. 20 Kaa u le sɔɔ mu sɛɛ gɔ unwɔ: U yaanran unruin inɛ Ama titiyainɛ gɛɛjɛ Jesabɛlui pajaa, birɛbirɛnw mabei lelemɔmaabeu. Sabu wo sala sala lee, ɔmɔlɔ pana kaya lee deeru be bɛrɛ obaabe. 21 Mu womaa bana womɔ dulomɔ ga waaru wo bɛrɛ obaabɔn. Kaa wo sala oju womɔ nɛ goi ibɛla. 22 Kodigɛu, mu woi ɔɲɛ teenu nɛ duduunɔdɔn. Kunrin, inɛw wo le dimudimiyɛnw gɔbe, wo le birɛ be biru gɔ dɛi be bana bemɛ duliyemɔnɛ ye, mu be bɛrɛ ɔɲɛ diyɛ dɔdɔɔnɔdɔn. 23 Mu unrunw womɔ gɔbei dadaadɔn. Kunrin, kinɛ ajubu lee, kinɛ kɔlɔ nɛ sɔɔ boŋurun too lee lubo ye marun yɛnɛnɛ gɔ mui ga, Ama inɛw mɔɔnu gɔbe puu papaamadɛin. Mu kunrin e tuturu puui, inɛ kanma birɛ womɔ le kɛukɛu tutujɔdɔn. 24 ‘Kaa e Tiatire inɛw wajunw gɔbe, e deeru kɔɔ le yabanɛ. Iyaa inɛw kɔɔbe gɛɛjɛ gin’ Setanu sɔɔ boŋurun too too gɔbe e deenɛ. Mu dɔɔ waja e bɛrɛ duurɔidolɔn ga sɔɔuwɔn. 25 Kaa kijɛ e sɛɛ gɔ, mu wɛɛido baa ɛjii ai gɛliyɛi. 26 Inɛ gɔnrɔn biyaajɛ baŋa, dumɔ gɔ yai dɔɔ baa inɛ diŋɛ ma kanraanjɛ gɔ, mu tɔgu gɔbe kuu nɛ paŋa wo bɛrɛ ohobodɔn. 27 Mu ba bɛrɛ paŋa mu bɛi gɔ, mu wo bɛrɛ ohobodɔn. Wo inrun sɔsɔru le bei girɛdo. Toroi gin’ bei jɔgɔdo. 28 Mu iyaa yajutolo wo bɛrɛ ohobodɔn. 29 ‘Inɛ suguru too baŋa, Ama Kikinu, Ama inɛw mɔɔnube bɛrɛ sɔɔ sɔɔjɛ gɔ wo keŋiyɛn.’ »
31 «Sarude nɛ Ama inɛw mɔɔnu wɔɔ mɛlɛnkɛ gɔ bɛrɛ ɔn gin’ tɔŋɔ tii: ‘Ama kikinu sɔi gɔ lee, tolo kosɔi lee sɛɛ baŋa gɔ, sɔɔ womɔ unwɔ: Mu birɛ uwɔ gɔbe igii wɔun. Uwaa ɔnmɔi wɔɔ ga boi uwɔ gowaa wɔɔ. Kaa u yinwaaun. 2 Kajuba, kijɛ u le waju, yinwɛndo ga wɔɔ gɔ, paŋa womɔ bara. Sabu Ama ma giru nɛ mu birɛ uwɔ gɔbe kibaai tɛmɛlun. 3 Kodigɛu, deeru u bɛi gɔ lee, aŋai u ɛgu gɔ lee ajuba. Deeru wogɔ yabaajɛu ye, bana uwɔ dulomɔ. U mainiyaan kajubu le biyɛlu ye, mu gugunyɔnnɛ gin’ wɛɛdɔn. Kuu uwɔ nɛ wɛi ye waaru mu gooido u jugɔidolou. 4 Kaa nimɛ kanran Sarude nɛ u inɛw sɔi bemɛ lɔgɔjiyɛmɔnɛ gamuu yasɛu. Be sɔi pilu kunɔ ye, mu le yoi yayaadɛin, sabu wogɔ be le dagaa wɔɔ. 5 Inɛ gɔnrɔn biyaajɛ baŋa, wo kunrin sɔi pilu gogoriyedo. Mu ɔnmɔ dɔn gɔ nɛ boi womɔ kɔjɔ ye goonɔidolɔn. Iyaa, mu Ba lee, mɛlɛnkɛ womɔbe lee giru nɛ, mu woi igii wɔun ga sɛɛrɛ gogoodɔn. 6 ‘Inɛ suguru too baŋa, Ama Kikinu, Ama inɛw mɔɔnube bɛrɛ sɔɔ sɔɔjɛ gɔ wo keŋiyɛn.’ » 7 «Piladɛlupi nɛ Ama inɛw mɔɔnu wɔɔ mɛlɛnkɛ gɔ bɛrɛ ɔn gin’ tɔŋɔ tii: ‘Ɛjaa wɔɔ baŋa gɔ, naran baŋa gɔ, Dawide taan ii gɛlɛ baŋa gɔ, pinɛlaa wo jɛ ye inɛ turu kanran pinu bɛɛlɛ baŋa gɔ, pinaa wo jɛ ye inɛ turu kanran pinulu bɛɛlɛ baŋa gɔ, sɔɔ womɔ unwɔ: 8 Mu birɛ uwɔ gɔbe igii wɔun. Yɛnɛ, u gɔnrɔn gaai sɛlɛu kanran, u sɔɔ ma gɛliyaabeu, boi ma gɛliyaa aŋa uwɔ tilɛlu. Kodigɛu, mu giru uwɔ nɛ taan pinɛlaa bojaatun. Inɛ turu kanran wogɔ pinɛ bɛɛlɛ. 9 Yɛnɛ, Setanu babanw mɔɔnu inɛw, unrunbei Yahutunwin gɛɛɲu, kaa Yahutunwin laain, kakalui maŋauwɔin gɔbe, mu bei wɛɛmɔ ye kubɔsɔrɔ uwɔ nɛ ui demɛniyɛnmɔ ye, mu ui ibiyaaun ga be bɛrɛ jujugɔmɔdɔn. 10 Ɔɲɛ tariyɛ ga mu tɔɔru gɔ, u sɔɔ wogɔ gɛliyaabeu digɛu, mu kanran, minɛ nɛ inɛw wɔin puu suburu yɛnɛ ga ɔɲɛ aduna puu kuu nɛ wɛɛido gɔ waaru nɛ ui gɛgɛliyɛdɔn. 11 Mu bɛrii yawɛɛjɔn. Inɛ turu kanran ɔgɔdomɔ uwɔ ɛlɛnɔu ga, kijɛ u sɛɛ gɔ ɛjii ai gɛliyɛ. 12 Inɛ gɔnrɔn biyaajɛ baŋa, Ama ma Ginrun Diyɛ nɛ mu woi jɛin turui bobojodɔn. Wo konɛ asuu goolɛ. Ama ma boi lee, Ama ma ana Jerusalɛmu kana, Ama ma bɛrɛ alagala goi ye sugojɛ gɔ boi lee, boi kana ma lee wo nɛ tɔtɔŋɔdɔn. 13 ‘Inɛ suguru too baŋa, Ama Kikinu, Ama inɛw mɔɔnube bɛrɛ sɔɔ sɔɔjɛ gɔ wo keŋiyɛn.’ » 14 «Laodise nɛ Ama inɛw mɔɔnu wɔɔ mɛlɛnkɛ gɔ bɛrɛ ɔn gin’ tɔŋɔ tii: ‘Amina baŋa gɔ, sɛɛrɛ goonɛ sɔɔ turu baŋai, naran baŋai wɔɔ gɔ, kijɛ Ama maŋaajɛ puu wo nɛ tɔlu baŋa gɔ, sɔɔ womɔ unwɔ: 15 Mu birɛ uwɔbe igii wɔun. U Ama sibɛ go kaalulau, nuulau. U kaali beu ma, nuui beu ye koi bee. 16 Kaa u tugoi tugoi biyaa, kaalulau, nuulau dɛi, mu aŋa ma nɛ ui turɔ gogoonɔdɔn. 17 U unruin ɔgɔinɛi, arusɛgɛ baŋai, kijɛ turu kanran kai le wɔlɔu gɛɛjɛu. Kaa u amasɔgɔ le wɔu, yeeriyeginɛi, dɛguginɛi, giruminɛi, duŋu le wɔu ga inɛɛu. 18 Kɔɔ sabu dɛi mu ui tinwɛnrɛunwɔ ɔgɔinɛi taŋa ga ma nɛ wɛi ye kange yaun nɛ kunaa ɛjɛmaaɲu gɔ ɛbɛ. Uwaa sɔi kunu ye, duŋu uwɔ dɔgɔ gɔ baŋaran ga, sɔi pilu wɛɛ ɛbɛ. Uwaa giri iye ga giri loo wɛɛ ɛbɛ ye giri uwɔ nɛ para. 19 Mu kai, inɛw mu ibɛ gɔbei sɔsɔɔjɔn, bei kɔi logi lalagajɔn. Kodigɛu, maini diyɛ le biyaajɛu ye bana uwɔ dulomɔ. 20 Yɛnɛ, mu murɔn aŋa gɔ nɛ taan tɔgɔu yahiŋɔ. Inɛ mii ma ɛgaa taan pinɛlaajɛ ye, mu womɔ nɛ yoyoodɔn, wo le pana kakayadɔn, wo yaa mu le pana kakayado. 21 Inɛ gɔnrɔn biyaajɛ baŋa, mu bana gɔnrɔn biyaa, mu Ba le ɔgɔdɔin womɔ nɛ mu dɛinyin gin’, mu woi kanran ɔgɔdɔin ma nɛ mu le dɛdɛinyɛnmɔdɔn. 22 ‘Inɛ suguru too baŋa, Ama Kikinu, Ama inɛw mɔɔnube bɛrɛ sɔɔ sɔɔjɛ gɔ wo keŋiyɛn.’ »
41 Kɔɔ onu nɛ mu yɛnaa, alagala nɛ murɔn aŋa turu pinɛlaa wo wɔu iyaabɔn. Mii laa kaan gin’ mu ɛgu gɔ mu le sɔwaa gi: «Ɔn nɛ ulo. Kijɛ kɔɔbe onu nɛ wɛɛidɛin gɔbe mu u bɛrɛ tatagaradɔn.» 2 Ginsɛsai Ama Kikinu, kuu ma nɛ sugaabe. Alagala nɛ ɔgɔdɔin yabe. Inɛ turu ɔgɔdɔin gɔ nɛ yadaanbe. 3 Konɛ daanbe baŋa gɔ, bana womɔ tibu dɔnrun diyɛ jasupe lee, saruduanɛ lee gin’ dooroube. Nɔmɔsije, bana womɔ tibu dɔnrun diyɛ emɛrɔde gin’ dooriyeu, ɔgɔdɔin gɔ sɛɛu gɔŋaa gɛlɛbe. 4 Ɔgɔdɔin pɛɛlɛi naisigɛ ɔgɔdɔin kɔɔi gɔŋaa yasɛbɛin. Ɔgɔdɔin pɛɛlɛi naisigɛ gɔbe nɛ, inɛw naw pɛɛlɛi naisigɛ, sɔi pilu kunaa, kange ɔgɔdomɔ kuu bemɛ nɛ kunaa, yadaanbɛin. 5 Anrangiriyenube lee, siɲɛbe lee, anrandagulube lee, ɔgɔdɔin gɔ nɛ gooubɛin. Ɔgɔdɔin gɔ giru nɛ, tɛlutin yaun kosɔi, yaun taŋau, yabɛin. Wogɔbe, Ama kikinu kosɔi gɔbe bei. 6 Ɔgɔdɔin giru gɔ nɛ yɛnaa ye, wɛɛrɛ nɛudii gin’ bee. Tibu dɔnrun diyɛ kirisitalu gin’ sɛɛ bee. Kijɛ ɔnmɔ konai, logoro gɔ nɛ biyaa, ɔgɔdɔin gɔi gɔŋaa yagɛlɛbɛin. Be giru go lee, onu go lee, giri le jowaa bɛin. 7 Kijɛ ɔnmɔ pɔlɔ gɔ yara murin wɔɔ, lɛiye gɔ naa jaŋu murin wɔɔ, taaniye gɔ inɛ girupala gin’ yasɛbe, naiye gɔ anrankɔ kiliyaa yaauwɔ le murin wɔɔ. 8 Kijɛ ɔnmɔ nai gɔbe tuturu puu gamuju kuloi kuloi sɛbɛin. Goju gɔ puu, bain go lee, gamuju doɲu gɔbe puu nɛ lee giri jowaa wɔɔ. Aga lee digɛ lee deeliye sɛlɛ go, kijɛ be gɛɛbe: «Inɛw Baŋa Ama kɔmɔnumɔbe kuu baŋa gɔ, yabe gɔ, yɔɔ gɔ, wɛɛido gɔ, wo ɛjaa wɔɔ, ɛjaa wɔɔ, ɛjaa wɔɔ.» 9 Kijɛ ɔnmɔ gɔbe ɔgɔdɔin nɛ daan baŋa, asuu nasuu ɔnmɔi wɔɔ baŋa gɔi dooromaa, babaa, birɛpoo waaru be tagaajɛ puu, 10 inɛw naw pɛɛlɛi naisigɛ gɔbe, ɔgɔdɔin nɛ daan baŋa gɔ giru nɛ tutuŋiyɛnɲu. Be asuu nasuu ɔnmɔi wɔɔ baŋa gɔi dedemɛniyɛnmɔɲu. Ɔgɔdomɔ bemɛ goonaa, ɔgɔdɔin gɔ giru nɛ kamaa tiyaa ye ɔn gin’ gɛɛɲu: 11 «U Inɛw Baŋa emɛ gɔ, Ama emɛ gɔ, dooro gɔ lee, baba gɔ lee, gɔnrɔn gɔ lee, u le dagaa wɔɔ. Sabu u kijɛ puu maŋaabeu. Iyaa be puu diŋɛ uwɔ le wɔin, diŋɛ uwɔ le biin.»
51 Kɔɔ onu nɛ ɔgɔdɔin nɛ daan baŋa numɔ iin nɛ dɔnmunɔ wo tou mu iyaabɔn. Dɔnmunɔ gɔ kɔlɔ gɔ nɛ lee, bain gɔ nɛ lee puu tɔŋu tɔŋi. Sɛɛrɛ kosɔi wo nɛ kunaa daŋaa bojaaɲu. 2 Mu mɛlɛnkɛ gɔnrɔn sɛɛ turu, mii ɛɛn le ɔn gin’ sɔɔu wo wɔu iyaabɔn: «Sɛɛrɛ gɔbe taruluti ye, dɔn gɔ pinɛlɛ ga aa le dagaa?» 3 Alagala nɛ ma, minɛ nɛ ma, minɛ doɲu nɛ ma, inɛ turu kanran dɔn gɔ pinɛlɛ ye kɔlɔ gɔ yɛnɛ bɛɛbele. 4 Dɔn gɔ pinɛlɛ ye kɔlɔ gɔ yɛnɛ ga inɛ le dagaa bɛɛmɔlu sabu dɛi mu ɛjii sɔmiyaanbɔn. 5 Inɛw naw gɔbe logoro nɛ koturu mu le sɔwaa gi: «Sɔmiyɛnnɔu, yɛnɛ, Juda tɔgu nɛ yara goi gɔ, Dawide tiruwɛnɛ gɔ, wo gɔnrɔn biyaajɛ. Kodigɛu, wo sɛɛrɛ sɔi gɔbe goonu ye dɔn gɔ pinulu bɛbɛɛjɛ.» 6 Kɔɔ gin’, ɔgɔdɔin gɔ lee, kijɛ ɔnmɔ nai gɔbe lee, inɛw naw gɔbe lee logoro nɛ Peju Ii woi sɛnwaanɲu gin’ wo iŋɛu mu iyaabɔn. Peju Ii gɔ kɛlɛ kosɔi sɛbe, giri kosɔi sɛbe. Wogɔbe Ama kikinu kosɔi, minɛ yalu wooi nɛ tiyaaɲu gɔbe bei. 7 Wo wiyaa, ɔgɔdɔin nɛ daan baŋa numɔ iin nɛ dɔn gɔ yabaabe. 8 Waaru dɔn gɔ wo bɛi le, kijɛ ɔnmɔ konai gɔbe lee, inɛw naw pɛli naisigɛ gɔbe lee, Peju Ii gɔ giru nɛ tuŋiyaanbɛin. Be tuturu puu giŋiru lee, iyaa kange diikɔrɔi uguru jiɲu ɛju le joonaa yagɛlɛbɛin. Uguru gɔ wogɔ Ama inɛw amagɛɛn gɔ woi. 9 Be nii kana ɔn gin’ niiubɛin: «Dɔn gɔ yabaa ye sɛɛrɛ gɔbe pinɛlɛ ga u le dagaa wɔɔ. Sabu ui daaɲu, u ginrun wooi nɛ lee, sɔɔ wooi nɛ lee, tɔgu wooi nɛ lee, gana wooi nɛ lee, inɛw bemaa Ama mɔi biyɛ ga, yinwaan, ili uwɔ le bei ɛbaabeu. 10 U Ama emɛ dɛi bei ɔgɔwin, sadagadɔɔnɔwin bojaabeu. Be aduna laamu kakanrandɛin.» 11 Iyaa mu yɛnɛubɔn, mu mɛlɛnkɛ joo mii ɛgaabɔn. Be ɔgɔdɔin gɔ lee, kijɛ ɔnmɔ gɔbe lee, inɛw naw gɔbe lee gɔŋaa gɛlɛbɛin. Be muɲu muɲu muɲu, muɲu kɛnwɛn bɛin. 12 Mii ɛɛn le kijɛ be gɛɛbe: «Peju Ii sɛnwaanɲu gɔ, gɔnrɔn gɔ lee, arusɛgɛ gɔ lee, hakilɛ gɔ lee, paŋa gɔ lee, baba gɔ lee, dooro gɔ lee, boi sɔmu gɔ lee, wo le dagaa wɔɔ.» 13 Kijɛ maŋaaɲu puu, alagala nɛ wɔin lee, minɛ nɛ wɔin lee, minɛ doɲu nɛ toin lee, nɛudii nɛ lee, kɔlɔ bemɛ nɛ kijɛ toin wooi lee, be ɔn gin’ gɛɛu be wɔu mu ɛgaabɔn: «Boi sɔmu gɔ lee, baba gɔ lee, dooro gɔ lee, paŋa gɔ lee, asuu nasuu ɔgɔdɔin nɛ daan baŋa gɔ lee, Peju Ii gɔ lee mɔi biyɛmɔ.» 14 Kijɛ ɔnmɔ nai gɔbe «Amina» gɛɛubɛin. Inɛw naw gɔbe tuŋiyaan demɛniyɛnmu demɛniyɛnmaabɛin.
61 Waaru Peju Ii gɔ, sɛɛrɛ kosɔi gɔbe logoro nɛ turu taralaa wo pinulu le, mu yɛnɛubɔn. Kijɛ ɔnmɔ konai gɔbe logoro nɛ koturu anrandagulu mii gin’ ɔn gin’ wo gɛɛu mu ɛgaabɔn: «Wɛɛ.» 2 Mu yɛnaa, sɔun pilu kowɔɔ. Sɔun gɔ kuu nɛ yaŋa baŋa gɔ, too kɛun tai yagɛlɛbe. Ɔgɔdomɔ wo bɛrɛ obaabɛin. Wo gɔnrɔn biyaajɛ baŋai wɔu, gowaa, gɔnrɔn bɛɛi yai. 3 Peju Ii gɔ waaru sɛɛrɛ lɛiye gɔ taralaa wo pinulu le, kijɛ ɔnmɔ lɛiye gɔ ɔn gin’ wo gɛɛu mu ɛgaabɔn: «Wɛɛ.» 4 Sɔun waja yaun banrun gin’ biyaa gowaabe. Kuu womɔ nɛ yaŋa baŋa gɔ, minɛ nɛ jamu donugu ye inɛw bemaa tunmɔi sɛnwɛn ga, gɔnrɔn wogɔ wo bɛrɛ obaaɲu. Polukaaba diyɛ kanran wo bɛrɛ obaaɲu. 5 Peju Ii gɔ waaru sɛɛrɛ taaniye gɔ taralaa wo pinulu le, kijɛ ɔnmɔ taaniye gɔ ɔn gin’ wo gɛɛu mu ɛgaabɔn: «Wɛɛ.» Mu yɛnaa, sɔun gɛun kowɔɔ. Kuu womɔ nɛ yaŋa baŋa gɔ, tankodo numɔ le yagɛlɛ. 6 Kijɛ ɔnmɔ nai gɔbe logoro nɛ mii goojɛ gin’ mu ɛgaabɔn. Kijɛ gi: «Bai turu birɛ buudu, alukama kilo koturu dɔnruin. Ɔruje kilo taanu bai turu birɛ buudu le kɛu wɔɔ. Kaa nii lee, resɛndii ilɛ lee kai yamalanɔu.» 7 Peju Ii gɔ sɛɛrɛ naiye gɔ taralaa waaru wo pinulu le, kijɛ ɔnmɔ naiye gɔ ɔn gin’ wo gɛɛu mu ɛgaabɔn: «Wɛɛ.» 8 Mu yɛnaa, sɔun purugu kowɔɔ. Kuu womɔ nɛ yaŋa baŋa boi Yiun gɛɛbɛin. Yinwunrun onu womɔ nɛ yadimɛbe. Bemaa polukaaba le, giyɛ le, jaabu le, olunawan le, minɛ inɛw gamulu naiye turu gɔbe daiti ga, gɔnrɔn be bɛrɛ obaaɲu. 9 Sɛɛrɛ numɔrɔnye gɔ taralaa waaru wo pinulu le, inɛw Ama sɔɔ dɛi dain gɔbe lee, sɛɛrɛ goi bemɛ dɛi dain gɔbe lee, mu kikinu bemɛ mɔi jiɲu ɛju gɔ yalu tɛgɛrɛɲu doɲu gɔ nɛ iyaabɔn. 10 Be mii diyɛ le ɔn gin’ gin: «Inɛw Baŋa ɛjaa wɔɔ baŋa gɔ, naran baŋa gɔ, u waaru yagɔ baa dɔmi ye, saliyɛ kiru ye, minɛ nɛ inɛw wɔin kuu nɛ emi dain duguru goodou?» 11 Be tuturu bɛrɛ arugoi pilu obaa, bemaa nimɛ kanran waaru gaila deeliyaa wɔnu, birɛbirɛnw be gin’ daaidɛin be bɔɔnw, be ba unrunw gɔbe, lugo bemɛ kibeido dɔmiyɛn gin. 12 Kɔɔ onu nɛ, Peju Ii gɔ sɛɛrɛ kuloiye gɔ taralaa pinɛlɛu wo wɔu mu iyaabɔn. Minɛ ɛjii jigaabe. Nai saii gɛunniyaan bee. Iyepilu gɔ sɛɛu ili gin’ banrin bee. 13 Tolo gɔbe ooɲɔ diyɛ wiyaa ye gaa na jigemaa ye ii koro gɔbe bagajɛ gin’ alagala goi ye minɛ nɛ bagaubɛin. 14 Alagala gɔ, dɔn munɔɲu gin’ manaai. Kokoobe lee, minɛ dii gɔŋaa gɛlɛ gɔbe lee, puu yalu bemɛ nɛ goonaatin. 15 Aduna ɔgɔnw gɔbe lee, inɛw diyɛnw gɔbe lee, kɔmɔ numɔ kuu bɛɛnw gɔbe lee, ɔgɔ unrunw gɔbe lee, paŋagunw gɔbe lee, inɛw wajunw puu, gunɔw gɔbe lee, gunɔ tonɛ gɔbe lee, kɔmɔ nɛ lee, kokoobe dumɔ logoro nɛ lee baŋiyaanbɛin. 16 Be kokoo gɔbe lee, dumɔ gɔbe lee bɛrɛ sɔɔu, kijɛ be gɛɛbe: «Kuu emɛ nɛ sugo ye ɔgɔdɔin nɛ daan baŋa giru nɛ lee, Peju Ii gɔ kinɛbanrun nɛ lee emi baŋarain. 17 Sabu kinɛbanrun bemɛ bai diyɛ gɔ wiyaai. Inɛ aa wogɔ tari bɛɛjɛ?»
71 Kɔɔ onu nɛ mɛlɛnkɛ nai, minɛ sibɛ nai nɛ be iŋɛu mu iyaabɔn. Minɛ nɛ lee, nɛudii nɛ lee, tiun na turu kanran nɛ lee, ooɲɔ suyonɔu ga, be minɛ ooɲɔ nai gɔbei tɛŋaa gɛlɛbɛin. 2 Mɛlɛnkɛ waja duu sibɛ go gowaa wo wɛɛu mu iyaabɔn. Ama ɔnmɔ sɛɛrɛ kuni gɔ wo yagɛlɛbe. Minɛ lee nɛudii lee yamala ga mɛlɛnkɛ nai bɛrɛ gɔnrɔn obaaɲu gɔbe le wo mii diyɛ le sɔwaa gi: 3 «Ama emɛ birɛbirɛnw didimɛ nɛ sɛɛrɛ emɛ kunɔido baa, minɛ ma, nɛudii ma, tiun ma tabanɔugi.» 4 Kɔɔ onu nɛ inɛw nɛ sɛɛrɛ gɔ kuni lugo gɔ mu ɛgaabɔn. Inɛw muɲu suŋu lee muɲu pɛnai naisigɛ, Isɛrɛlu tɔgu puu nɛ goin. 5 Juda tɔgu nɛ inɛw muɲu pɛli lɛisigɛ nɛ sɛɛrɛ gɔ kuni. Rubɛn tɔgu nɛ muɲu pɛli lɛisigɛ, Gadu tɔgu nɛ muɲu pɛli lɛisigɛ, 6 Asɛru tɔgu nɛ muɲu pɛli lɛisigɛ, Nɛputali tɔgu nɛ muɲu pɛli lɛisigɛ, Manase tɔgu nɛ muɲu pɛli lɛisigɛ, 7 Simɛyɔn tɔgu nɛ muɲu pɛli lɛisigɛ, Lewi tɔgu nɛ muɲu pɛli lɛisigɛ, Isakaru tɔgu nɛ muɲu pɛli lɛisigɛ, 8 Sabulɔn tɔgu nɛ muɲu pɛli lɛisigɛ, Josɛpu tɔgu nɛ muɲu pɛli lɛisigɛ, Bɛnjamɛ tɔgu nɛ muɲu pɛli lɛisigɛ nɛ sɛɛrɛ gɔ kuni. 9 Kɔɔ onu nɛ mu yɛnaa, mɔɔnu diyɛ kowɔɔ. Inɛ turu kanran lugo bemɛ jugɔ bɛɛlɛ. Be gana puu nɛ, ginrun puu nɛ, tɔgu wooi nɛ, sɔɔ wooi nɛ goin. Be ɔgɔdɔin gɔ lee, Peju Ii gɔ lee giru nɛ iŋɛbɛin. Be arugoi pilu yatobɛin. Tamaro tiun liyɛbe yagɛlɛbɛin. 10 Be mii diyɛ le ɔn gin’ gɛɛbɛin: «Yayabu gɔ Ama emɛ ɔgɔdɔin nɛ daan gɔ lee, Peju Ii gɔ lee bɛrɛ goojɛ.» 11 Mɛlɛnkɛ gɔbe puu ɔgɔdɔin gɔ lee, inɛw naw gɔbe lee, kijɛ ɔnmɔ nai gɔbe lee gɔŋaa sɛbɛin. Be ɔgɔdɔin gɔ giru nɛ tuŋiyaan, girupala minɛ nɛ dujaa, Amai demɛniyɛnmaabɛin. 12 Kijɛ be gɛɛbe: «Amina, boi sɔmu gɔ lee, dooro gɔ lee, hakilɛ gɔ lee, birɛpoo tagu gɔ lee, baba gɔ lee, gɔnrɔn gɔ lee, paŋa gɔ lee, asuu nasuu Ama emɛ mɔi. Amina.» 13 Inɛw naw gɔbe logoro nɛ turu baŋa mu le sɔwaa gi: «Arugoi pilu kunaa kowɔin gɔbe aabei? Be yago gowaa wɛin?» 14 Mu aŋa womɔ saa: «Mu baŋa, u igu.» Kɔɔ waaru le wo saa gi: «Kɔɔbe tɔɔɲɔ diyɛ gɔ nɛ inɛw gowaa wɛɛnw gɔbei. Be Peju Ii ili gɔ nɛ arugoi bemɛ mɔŋaa pili bojaaɲu. 15 Be kɔɔ dɛi Ama ɔgɔdɔin giru gɔ nɛ biyaa, aga lee digɛ lee Ginrun Diyɛ womɔ nɛ wo dɛi birɛ birɛuwɔin. Ɔgɔdɔin nɛ daan baŋa gɔ, kuu bemɛ nɛ sɔi kuru womɔ ihiŋɛrɛndo. 16 Giyɛ asuu bei aaidolo, diinɔɔrin asuu bei aaidolo, nai kanran asuu waja bei tɛgɛidolo, ujɔ kanran asuu bei aaidolo. 17 Sabu ɔgɔdɔin logoro nɛ Peju Ii wɔɔ gɔ bei gigirɛdo. Wo ɔnmɔ dii yalu pujojɛbe nɛ bei jɛyaado. Ama, giri bemɛ nɛ giridii puu yayaaɲado.»
81 Peju Ii gɔ sɛɛrɛ sɔiye gɔ taralaa waaru wo pinulu le, alagala nɛ lɛɛrɛ pɛjɛrɛ koturu gin’ kelemu biyaabe. 2 Kɔɔ onu nɛ, mu mɛlɛnkɛ kosɔi ɔgɔdɔin giru nɛ iŋɛi gɔbei iyaabɔn. Kaan kosɔi be bɛrɛ obaaɲu. 3 Mɛlɛnkɛ waja wiyaa, sadagadumu giru gɔ nɛ iŋiyaanbe. Wo kange gelu uguru tɛguru turu yasɛbe. Uguru jiɲu ɛju gaai, Ama inɛw puu amagɛɛn gɔ le baraa ye, sadagadumu, kange le yegeraaɲu ɔgɔdɔin giru nɛ wɔɔ gɔ nɛ tɛgɛrɛ ga wo bɛrɛ obaaɲu. 4 Uguru jiɲu ɛju kukumɔ gɔ, mɛlɛnkɛ numɔ gɔ nɛ gowaa, Ama inɛw amagɛɛn gɔbe le bariyaa, daa go Ama bɛrɛ ulaabe. 5 Mɛlɛnkɛ gɔ uguru tɛguru gelu gɔ jeɲaa, sadagadumu gɔ nɛ yaun goonaa konɛ joonaa, minɛ nɛ kamaa tiyaabe. Anrandagulube lee, siɲɛbe lee, anrangiriyenube lee, minɛjigu lee biyaabe. 6 Mɛlɛnkɛ kosɔi kaan sɔi gɛlin gɔbe, kaan bemɛ sujɔ ga unrunbei yegeraabɛin. 7 Mɛlɛnkɛ pɔlɔ gɔ, kaan sujaabe. Anransaŋaran lee, yaun lee, ili le bariyaa, minɛ nɛ kamaa tiyaabɛin. Aduna gamulu taaniye turu tɛgaajɛ. Tiun gamulu taaniye turu tɛgaajɛ. Iyaa belu wɛru puu tɛgaajɛ. 8 Mɛlɛnkɛ lɛiye gɔ, kaan sujaabe. Kokoo diyɛ yaun aa wɔɔ gin’ nɛudii nɛ kamaa kunaaɲu. Nɛudii gamulu taaniye turu ili taŋaai. 9 Nɛudii nɛ kijɛ maŋaaɲu kinrun le toin puu, gamulu taaniye turu yinwaain. Diikoro gamulu taaniye turu suiyaain. 10 Mɛlɛnkɛ taaniye gɔ, kaan sujaabe. Tolo diyɛ tɛlutin yaun gin’ tɛgɛu, alagala gowaa bagaa sugaabe. Tolo gɔ dibe dii gamulu taaniye turu gɔ nɛ lee, diipujobe nɛ lee sugaabe. 11 Tolo kɔɔ boi Gaaru gɛɛɲu. Dii gamulu taaniye turu gɔ gaari biyaai. Dii gaaru kɔɔbe dɛi inɛw joo yinwaain. 12 Mɛlɛnkɛ naiye gɔ, kaan sujaabe. Nai gamulu taaniye turu lee, iyepilu gamulu taaniye turu lee, tolobe gamulu taaniye turu lee lagaabɛin. Kijɛ kɔɔbe gamulu taaniye koturu gɔ ɔlɔi taŋaai. Dɛnrun gamulu taaniye turu ɔlɔi biyaai. Digɛ mɔ yaa kunrin biyaai. 13 Mu yɛnaa, sasaa anrankɔ alagala go ɛjii ulaa kiliyeu, mii diyɛ le ɔn gin’ gɛɛu wo wɔu ɛgaabɔn: «Mɛlɛnkɛ taanu wajunw gɔbe kaan mii be goonɔido gɔ dɛi, minɛ nɛ inɛw wɔin bɛrɛ bɔnrɔn yɔɔ, bɔnrɔn yɔɔ, bɔnrɔn yɔɔ.»
91 Mɛlɛnkɛ numɔrɔnye gɔ, kaan sujaabe. Tolo turu alagala gowaa minɛ nɛ bagaa sugaa wo wɔu mu iyaabɔn. Bonɔ diyɛ dumɔ sɛlɛ aŋa taan ii gɔ wo bɛrɛ obaaɲu. 2 Tolo gɔ bonɔ too dumɔ sɛlɛ gɔ pinɛlaabe. Kukumɔ, gaanran diyɛ yaun kukumɔ gin’, bonɔ gɔ nɛ gowaa ulaabe. Bonɔ gɔ nɛ kukumɔ goojɛ gɔ dɛi, nai lee, wɛwɛi lee kurugiyaain. 3 Kukumɔ gɔ nɛ kakaabe gowaa, minɛ nɛ sugaabɛin. Mɔmiyɛn paŋai be bɛrɛ obaaɲu. 4 Be le sɔwaaɲu, bemaa minɛ nɛ belu wɔɔ tabanɔu, wɛru turu kanran ma, tiun turu kanran ma yamalanɔu gin. Kaa inɛw Ama sɛɛrɛ didimɛ bemɛ nɛ wɔlɔ gɔbe sai ɔɲɔmɔ gin. 5 Inɛwin daa ga be bɛrɛ tɔɔrɔnɛ. Kaa iyepilu numɔrɔn inɛwin ɔɲɔmɔ gin. Ɔɲɔmu bemɛ gɔ mɔmiyɛn tamu inɛi ɔɲɔmɔjɛ gin’ wɔɔ. 6 Bai kɔɔbe le, inɛw yiun dɛdɛnɛdɛin, kaa bɛɛidenɛ. Be yinwɛn ibɛɛ biyɛdɛin, kaa yiun be le jɔbɔ wawageniyɛndo. 7 Kakaa kɔɔbe, sɔun kɔmɔ dɛi yegeraa wɔin le murin bɛin. Kuu bemɛ nɛ kange ɔgɔdomɔ gin’ yabe. Girupala bemɛ inɛ girupala gin’ bee. 8 Kukuli bemɛ yaanw kukuli gin’ bee. Tɔnrɔn bemɛ yarabe tɔnrɔn gin’ bee. 9 Gegeɲɛ bemɛ nɛ inrun arugoi gin’ yabe. Gamuju be lagajɛ soguru gɔ sɔun wogotoro joo kɔmɔ nɛ jɔbaa yaajɛ siɲɛ gin’ bee. 10 Be mɔmiyɛn dulɔ gin’, kijɛ tatamu yasɛbɛin. Iyepilu numɔrɔn inɛwin ɔɲɔmɔ ga gɔnrɔn be sɛbe gɔ dulɔ bemɛ nɛ tobe. 11 Ɔgɔnɛ kuu bemɛ nɛ laamu kanranjɛ gɔ bonɔ too dumɔ sɛlɛ titiyainɛ gɔ woi. Heburu sɔɔ le boi womɔ Abadɔn gɛɛɲu. Gɛrɛku sɔɔ le wogɔ Apɔliɔn gɛɛɲu, tiyɛ gɔ yayamalanɛ. 12 Bɔnrɔn pɔlɔ gɔ galaai. Bɔnrɔn kolɛi kɔɔ onu nɛ yawɛɛɲu. 13 Mɛlɛnkɛ kuloiye gɔ, kaan sujaabe. Ama giru nɛ kange sadagadumu wɔɔ gɔ kinrun nai gɔbe nɛ gowaa mu mii ɛgaabɔn. 14 Mɛlɛnkɛ kuloiye kaan gɛlɛbe gɔ bɛrɛ sɔwaa gi: «Eparate dibe diyɛ gɔ nɛ mɛlɛnkɛ nai pagaa sɛin gɔbei pagala.» 15 Kunrin mɛlɛnkɛ nai gɔbe, anranguju kɔɔ lee, iyepilu kɔɔ lee, bai kɔɔ lee, lɛɛrɛ kɔɔ lee dɛi unrunbei yegeraabɛin gɔbe, inɛw gamulu taaniye turu gɔi daa ga bei kɔmɔlaa bɛin. 16 Sɔunbe le kɔmɔtaanw lugo gɔ mu bɛrɛ tagaabɛin. Inɛw muɲu kɛmɛ kɛmɛ suŋu lɛi bɛin. 17 Mu kunrin kuu iye gɔ nɛ sɔun gɔbe lee, inɛw kuu bemɛ nɛ yaŋabɛin gɔbe lee iyaabɔn. Be inrun arugoi yaun banrun gin’ biyaa, bulɔbulɔ gin’ biyaa, sidu gin’ yulɔpurun gin’ biyaa, yasɛbɛin. Sɔun gɔbe kuu yara kuu gin’ bee. Aŋa bemɛ nɛ yaun lee, kukumɔ lee, sidu lee gooube. 18 Inɛw gamulu taaniye turu gɔi mɔɲu taanu kɔɔbe le daabɛin: Yaun lee, kukumɔ lee, sidu lee, sɔun gɔbe aŋa nɛ goobe gɔ le daabɛin. 19 Sabu sɔun gɔbe paŋa, aŋa bemɛ nɛ lee, dulɔ bemɛ nɛ lee too. Dulɔ bemɛ yuguru murin bee. Dulɔ gɔbe kuu yasin, kole inɛw bɛrɛ mɔɲu kanraunbɛin. 20 Inɛw wajunw, mɔɲu kɔɔbe le digɛu yinwɛnnɛ gɔbe, numɔ bemɛ le kijɛ be yeguru sibɛ go bana bemɛ duliyemɔnɛ. Be jinrunbe lee, degebe kange le ma, sarudu le ma, mɛnu le ma, tibu le ma, baga le ma yegeraaɲu, giri iyeenɛ, suguru ɛgɛɛnɛ, yoi yai bɛɛnɛ gɔbe lee, demɛniyɛnmu pajanɛ. 21 Inɛw gɔbe, inɛ dai bemɛ dɛi ma, dugu bemɛ dɛi ma, sala bemɛ dɛi ma, gunyɔn bemɛ dɛi ma, bana bemɛ duliyemɔnɛ.
101 Mu mɛlɛnkɛ gɔnrɔn sɛɛ waja, anrankulumɔ sɔi gin’ kunaa alagala gowaa sugou wo wɔu iyaabɔn. Kuu womɔ nɛ nɔmɔsijei bee. Girupala womɔ nai gin’ bee, kubɔ womɔbe yaun jɛin gin’ bee. 2 Wo numɔ womɔ le dɔn dagi yagɛlɛbe. Dɔn gɔ pinɛlaa bee. Wo kubɔ iin gɔ nɛudii nɛ bojaa, kubɔ nana gɔ minɛ nɛ bojaa sɛbe. 3 Yara durojɛ gin’ wo mii diyɛ le kɔnwaanbe. Wo kɔnwaan, anrandagulu kosɔi gɔbe mii bemɛ goonaabɛin. 4 Anrandagulu kosɔi gɔbe waaru sɔɔ be sɔi le, mu tɔtɔŋɔdɔn ga bɔun. Kaa alagala gowaa mu mii ɛgaabɔn, sɔwaa gi: «Anrandagulu kosɔi gɔbe sɔɔ gin gɔ baŋurun bojo. Wogɔ tɔŋɔnɔu.» 5 Mɛlɛnkɛ nɛudii kuu nɛ lee, minɛ kuu nɛ lee iŋɛu wo wɔu mu iyi gɔ numɔ iin womɔ alagala go jeɲaa, 6 asuu nasuu ɔnmɔi wɔɔ baŋa gɔ alagala lee, kɔlɔ womɔ nɛ kijɛ toin lee, minɛ lee, kijɛ wo nɛ too lee, nɛudii lee, kɔlɔ womɔ nɛ kijɛ toin lee maŋanɛ gɔ le unruin jɛbiyaabe. Wo jɛbiyaa, dɔmiyɛnɲu waaru waja wɔlɔ gi. 7 Kaa mɛlɛnkɛ sɔiye gɔ, waaru kaan sujɔi wo tɔlaajɛ, Ama sɔɔ boŋurun gɔ kikibedo. Inɛw Ama titiyaanw birɛ womɔ birɛnw bɛrɛ Ama bana wo tagu le kɛukɛu kibedo. 8 Kɔɔ onu nɛ alagala gowaa mii mu ɛgu gɔ mu le pilemaa sɔwaa gi: «Yaa, mɛlɛnkɛ nɛudii kuu nɛ lee, minɛ kuu nɛ lee iŋɛ numɔ nɛ dɔn dagi pinɛlaa wɔɔ gɔ yaba.» 9 Mu mɛlɛnkɛ gɔ womaa dɔn gɔ mu bɛrɛ obo gɛɛu, wo bɛrɛ yaabɔn. Wo mu le sɔwaa gi: «Yaba kaya. Bɛrɛ uwɔ kɔlɔ nɛ gagaaru gɔ biyɛdo, kaa aŋa uwɔ nɛ yɛin gin’ ɛɛli biyɛdo.» 10 Mu mɛlɛnkɛ gɔ numɔ nɛ dɔn gɔ yabaa kayaabɔn. Aŋa ma nɛ dɔn gɔ yɛin gin’ ɛɛli bee. Kaa waaru kayaa mu kilu le, bɛrɛ ma nɛ gagaaru gɔ bee. 11 Kɔɔ onu nɛ mu le kijɛ gin: «Nimɛ kanran tɔgu joo lee, gana joo lee, sɔɔ joo lee, ɔgɔnw joo lee dɛi, Ama bɛrɛ sɔɔ goi u sɔɔun jaain wɔɔ.»
111 Kɔɔ onu nɛ saguba, baga kijɛ tunwin gin’ biyaa, mu bɛrɛ obaa kijɛ gin: «Ingele, Ama Ginrun Diyɛ gɔ lee, sadagadumu gɔ lee tunwɔn. Iyaa inɛw Ama Ginrun Diyɛ gɔ nɛ Ama demɛniyɛnmɔuwɔin gɔbe lugo. 2 Kaa Ama Ginrun Diyɛ, bain gonɔ gɔ yapaja, tunwɔnnɔu. Sabu wogɔ inɛw Yahutunw tɔgui laain gɔbe bɛrɛ obaatin. Be iyepilu pɛnai lɛisigɛ, ana diyɛ Ama dɛi dɛiin wɔɔ gɔ kubɔ le nanamadɛin. 3 Waaru kɔɔbe nɛ, mu sɛɛrɛ goonw lɛi mabei sɔi sɛmɛlɛ goriyemu ye, bai muɲu lee suŋu lɛi pɛlukuloi kɔɔbe nɛ sɔɔ Ama bɛrɛ goi sɔɔ ga, gɔnrɔn bei ohobodɔn.» 4 Sɛɛrɛ goonw lɛi gɔbe, minɛ kuu baŋa giru nɛ oliwe tiun lɛi lee, pilɛlɔn lɛi lee wɔin gɔ bei. 5 Inɛ turu be bɛrɛ mɔɲu kanrun ibɛɛ wɔɔ ye, aŋa bemɛ nɛ yaun gowaa ye jaŋuw bemɛ gɔi suyotiijɛ. Inɛ be bɛrɛ mɔɲu kanranjɛ ga wɔɔ baŋa gɔi kunrin daaun jaan. 6 Ama bɛrɛ sɔɔ goi waaru be sɔɔjɛ gɔ le, anran miinɔu giye be alagala pinɛɲu gɔnrɔn yasin. Dii gɔbe ili tanugaɲu gɔnrɔn yasin. Waaru be dɛnɛjɛ puu le mɔɲu tɔgu dɛin dɛin minɛ nɛ tiiɲu gɔnrɔn yasin. 7 Waaru sɛɛrɛ bemɛ gowaa be kibemaajɛ, bonɔ too dumɔ sɛlɛ gɔ nɛ olunawan goojɛ gɔ be le kɔmɔ tai ye, kuu bemɛ nɛ gɔnrɔn bɛi ye, bei dadaado. 8 Yiun bemɛ ana diyɛ pɔŋɔrɔn gɔ nɛ biyɛdo. Inɛw Baŋa bemɛi baga jai nɛ ana pɛgin gɔ tee woi. Sɔɔ babaŋa le ana gɔ Sodomɛ ma, Ejipute ma gɛɛɲu. 9 Tɔgu puu lee, ginrun puu lee, sɔɔ puu lee, gana puu lee inɛw, bai taanu lee pɛjɛrɛ lee, yiun bemɛ yɛyɛnɛdɛin. Be yiun gɔbei ɔnsain nɛ kunɔmɔ ga yabaidenɛ. 10 Minɛ nɛ inɛw wɔin gɔbe be sabu dɛi kinɛ ɛɛli le biyɛdɛin. Be kinɛ ɛhɛɛliyɛmɔdɛin. Be tunmɔ bɛrɛ sin obu titiidɛin, sabu inɛw Ama titiyaanw lɛi kɔɔbe minɛ nɛ inɛw wɔin gɔbei ɛjii ɔɲɔmaatiyaabɛin. 11 Bai taanu lee pɛjɛrɛ gɔ lee galaai ye, ɔnmɔ kikinu Ama bɛrɛ goi wɛi ye be nɛ yoyoodo. Be ingelaa ye kubɔ kuu nɛ ihiŋiyɛndɛin. Liliyɛ diyɛ, inɛw bei iyeidɛin kinɛ nɛ yoyoodo. 12 Inɛw Ama titiyaanw lɛi gɔbe, mii diyɛ alagala goi ye be le ɔn gin’ sɔɔnu wo wɔnu ɛhɛgɛdɛin: «Ɔn nɛ uloi.» Kunrin, be jaŋuw gɔbe bei yɛnɛnu be wɔnu, be anrankulumɔ nɛ alagala uhulodɛin. 13 Waaru kɔɔ le tee minɛ ɛjii jijigedo. Ana diyɛ gɔ gamulu pɛluye koturu susugodo. Inɛw muɲu sɔi minɛjigu kɔɔ nɛ yinwɛndɛin. Wajunw gɔbe ɛjii liliyɛdɛin. Be alagala Ama gɔi bababadɛin. 14 Bɔnrɔn lɛiye gɔ galaai. Kaa taaniye gɔ kowɛɛjɛ. 15 Mɛlɛnkɛ sɔiye gɔ, kaan sujaabe. Alagala nɛ mii diyɛ diyɛ gowaa gi: «Aduna laamu gɔ Inɛw Baŋa Ama emɛ lee, Yabanɛ Diyɛ wo tii lee bɛrɛ taŋaai. Wo asuu nasuu laamu kakanrando.» 16 Inɛw naw pɛɛlɛi naisigɛ Ama giru nɛ ɔgɔdɔin bemɛ nɛ daanbɛin gɔbe tuŋiyaan, girupala minɛ nɛ dujaa, Amai demɛniyɛnmaabɛin. 17 Kijɛ be gɛɛbe: «Inɛw Baŋa Ama kɔmɔnumɔbe kuu baŋa, u yabeu, yɔɔ baŋa gɔ, gɔnrɔn diyɛ uwɔ le digɛu, laamu uwɔ u daanu gɔ dɛi, emɛ ui birɛpoo tagauwɔin. 18 Tɔgu wajunw, kinɛ banraan bɛin. Kaa kinɛbanrun uwɔ gɔ wiyaai. Yiun saliyɛ kireɲu waaru dɔwaai. Inɛw Ama titiyaanw birɛbirɛnw uwɔ gɔbe lee, Ama inɛw, boi uwɔ liyɛnw, diyɛnw lee, dagunw lee, tujɔun waaru dɔwaai. Inɛw minɛi yamalau wɔin gɔbei yamalaun waaru dɔwaai.» 19 Kɔɔ waaru le, Ama Ginrun Diyɛ gɔ alagala nɛ pinɛlaabɛin. Ama aaru koro gɔ Ginrun Diyɛ womɔ nɛ iyemaabe. Anrangiriyenube lee, siɲɛbe lee, anrandagulube lee, minɛjigu lee, anransaŋaran diyɛ lee biyaabe.
121 Kɔɔ onu nɛ sɛɛrɛ diyɛ alagala nɛ iyemaabe: Yaanran, nai gɔ sɔi gin’ kunaa, iyepilu kubɔ womɔbe doɲu nɛ wɔɔ, tolo pɛli lɛisigɛ ɔgɔdomɔi kuu womɔ nɛ kunaa bee. 2 Wo, bɛrɛ dɔɔ le bee. Nɔrun dɛinyaan ɔɲɔu, duru duroube. 3 Sɛɛrɛ waja alagala nɛ iyemaabe: Olunawan demɛrɛn diyɛ, banrin biyaa wɔɔi. Kuu kosɔi sɛɛ, kɛlɛ pɛlu sɛɛ, kuu gɔ tuturu nɛ ɔgɔdomɔ yato. 4 Wo dulɔ womɔ le alagala tolo gamulu taaniye koturu sɛmaa minɛ nɛ kamaa sunugaabe. Yaanran nɔrun daan gɔ, ii narannu wo digɛnu tɛnwɛndo ga, olunawan demɛrɛn gɔ giru womɔ nɛ iŋiyaan bee. 5 Yaanran gɔ ii naraanbe, ainii. Ii gɔ inrun sɔsɔru le aduna tɔgu wooi gigirɛdo. Kaa ii kɔɔi jeɲaa, Ama lee, ɔgɔdɔin womɔ lee giru nɛ unin. 6 Yaanran gɔ, olusolo nɛ, Ama wo dɛi yalu yegeraa yasɛbe. Wo yalu wogɔ nɛ bai muɲu lee suŋu lɛi pɛlukuloi nɛ pana womɔ kunɔmɔ ga jɔbaa yaabe. 7 Kɔɔ waaru le alagala nɛ kɔmɔ biyaabe. Mɛlɛnkɛbe puu kuu baŋa Misɛlu lee, mɛlɛnkɛ womɔbe lee, olunawan demɛrɛn gɔ le jaiyaabɛin. Olunawan demɛrɛn gɔ yaa, mɛlɛnkɛ womɔbe le, be le jaiyaabe. 8 Kaa olunawan demɛrɛn gɔ gɔnrɔn bɛɛlu. Be alagala nɛ waja yalu biyɛɲu bɛɛnɛ. 9 Kunrin olunawan demɛrɛn diyɛ kɔɔ, pɔɔlɔ baa yuguru gɔ, boi womɔ jinrun puu kuu baŋa lee, Setanu lee gɛɛɲu gɔ, aduna inɛw puu lelemɔnɛ gɔ, woi minɛ nɛ kamaa tiyaaɲu. Wo lee, mɛlɛnkɛ womɔbe wo le bariyaa, bei minɛ nɛ kamaa tiyaaɲu. 10 Kɔɔ onu nɛ alagala nɛ mu mii diyɛ ɛgaabɔn, kijɛ gɛɛbe: «Nɛɛ Ama emɛ yayabu gɔ lee, gɔnrɔn gɔ lee, laamu gɔ lee, iyaa Yabanɛ Diyɛ wo tii paŋa gɔ lee wiyaa dɔwaain. Sabu ba unrunw emɛ jaaranɛ gɔ, aga lee, digɛ lee, Ama emɛ giru nɛ bei jaarau bee baŋa gɔ, woi minɛ nɛ kamaa tiyaaɲu. 11 Ba unrunw emɛ gɔbe, Peju Ii ili gɔ le woi gɔnraanɲu. Sɛɛrɛ be goi sɔɔ gɔ le woi gɔnraanɲu. Be kinrun bemɛ pajaa yinwɛn ga yabaabɛin. 12 Kɔɔ sabu dɛi, e alagalabe lee, alagala nɛ wɔin gɔbe lee, kinɛ ebe ɛɛliyɛmɔi. Minɛ lee, nɛudii lee, bɔnrɔn ebei, sabu jinrun puu kuu baŋa e nɛ sugaai. Wo bɛrɛ waaru gaila sai waju wo igii wɔɔ dɛi, kinɛbanrun diyɛ le wɔɔ.» 13 Olunawan demɛrɛn gɔ, minɛ nɛ woi kamaa tiyaatin ga waaru wo iyi le, wo yaanran aini narannɛ gɔ onu nɛ nanaa digiyaabe. 14 Kɔɔ waaru le, yaanran gɔ womaa olusolo nɛ yalu womɔ sibɛ nɛ kili ye yaa ga, sasaa anrankɔ diyɛ gamuju lɛi gɔ wo bɛrɛ obaabɛin. Kɔɔ nɛ wo anranguju taanu, iyepilu kuloi, yuguru gɔ le wagee bii ye pana womɔ bɛbɛɛdo. 15 Yaanran gɔi dibe balujɛ ye yaa ga, yuguru gɔ aŋa unrunmɔ le dibe dii gin’ turaa yaanran gɔ onu nɛ tiyaabe. 16 Kaa minɛ, yaanran gɔi yabaabe. Aŋa unrunmɔ gɔmaa, dibe dii, olunawan demɛrɛn aŋa womɔ le turaa tii gɔi miraanjɛ. 17 Olunawan demɛrɛn gɔ, yaanran gɔ le kinɛ ɛjii banraanbe. Wo yaanran gɔ unrunw wajunw, Ama tɔɔru gɔbe gɛlin gɔbe, Yesu dɛi sɛɛrɛ goin gɔbe, be le kɔmɔ taai yaabe. 18 Wo nɛudii diŋirun nɛ sɔsɔun diin kuu nɛ iŋiyaanbe.
131 Kɔɔ onu nɛ olunawan turu nɛudii nɛ wo goou mu iyaabɔn. Wo kɛlɛ kopɛlu sɛbe, kuu kosɔi sɛbe. Kɛlɛ womɔbe nɛ ɔgɔdomɔ pɛlu yabe. Kuu womɔbe nɛ Ama boi yamulu boibe yatɔŋɔbe. 2 Olunawan mu iyi gɔ, yunrun tɔgu turu le murin wɔɔ. Kubɔ womɔbe, olunawan urusu kubɔ gin’ bee. Aŋa womɔ yara aŋa gin’ bee. Olunawan demɛrɛn gɔ, gɔnrɔn unrunmɔ lee, ɔgɔdɔin unrunmɔ lee, paŋa diyɛ lee, wo bɛrɛ obaabe. 3 Olunawan gɔ kuu turu gɔ barumaa yinwɛndo ga bee. Kaa barumu yiun baa bee kɔɔ bajaai. Aduna gɔ puu wogɔ iyaa, be bɛrɛ maunɛ biyaa, olunawan gɔi dimiyaanbɛin. 4 Olunawan demɛrɛn gɔ, olunawan gɔ bɛrɛ paŋa wo obu dɛi, be olunawan demɛrɛn gɔi demɛniyɛnmaabɛin. Be iyaa olunawan gɔi demɛniyɛnmaa ɔn gin’ gɛɛubɛin: «Olunawan gɔ le murin wɔɔ baŋa gɔ yago wɔɔ? Aa wo le jaiyi bɛɛjɛ?» 5 Olunawan gɔ bɛrɛ kuu ulo sɔɔ sɔi lee, Ama boi yamulu sɔɔ sɔi lee aŋa obaaɲu. Iyepilu pɛnai lɛisigɛ birɛ womɔ birɛ ga, wo bɛrɛ paŋa obaaɲu. 6 Wo aŋa gɔmaa Amai duyɔ, boi womɔ yamala, yalu wo wɔɔ gɔ lee, alagala nɛ inɛw konɛ toin gɔbe lee dɛi sɔɔ mɔɲu sɔɔ, kanraunbe. 7 Ama inɛw le jai jaiyi ye bei gɔnrɔn ga paŋa wo bɛrɛ obaaɲu. Ginrun wooi lee, tɔgu wooi lee, sɔɔ wooi lee, gana wooi lee kuu nɛ paŋa wo bɛrɛ obaaɲu. 8 Iyaa minɛ nɛ inɛw wɔin puu, aduna maŋamɔ nɛ baa, inɛw boi bemɛ Peju Ii sɛnwin ɔnmɔ dɔn nɛ tɔŋɔnɛ gɔbe puu, woi dedemɛniyɛnmɔdɛin. 9 “Inɛ suguru too baŋa wo keŋiyɛn. 10 Inɛ waajibi kaju yoo ga wɔɔ gɔ, wo kaju yoyoodo. Inɛ waajibi polukaaba le daa ga wɔɔ gɔ, polukaaba le dadaadɛin. Ama inɛw gɔbe, ɛɛn go bii nɛ lee, gagawu nɛ lee, kijɛ dɛi biyɛun be jaan gɔ kɔɔ woi.” 11 Kɔɔ onu nɛ olunawan waja, minɛ nɛ gowaa wo wɛɛun mu iyaabɔn. Wo kɛlɛ lɛi, peju ii kɛlɛ murin yasɛbe. Olunawan demɛrɛn gɔ gin’ sɔɔ sɔɔube. 12 Olunawan pɔlɔ gɔ gɔnrɔn sɛɛ puu le, wo giru womɔ nɛ birɛ birɛjɛ. Wo minɛ lee, inɛw minɛ nɛ wɔin gɔ puu leei paŋa le olunawan pɔlɔ, barumaa yinwɛndo ga bee, kaa sɛɛu bajumui gɔi demɛniyɛnmɔmɔube. 13 Wo sɛɛrɛ diyɛ diyɛ kanraunbe. Halu inɛw be yɛnɛnu, alagala goi ye minɛ nɛ yaun sugomɔube. 14 Olunawan gɔ giru nɛ sɛɛrɛ kanran ga wo bɛrɛ gɔnrɔn obin gɔ le wo aduna nɛ inɛw toin gɔbei lelemɔjɛ. Be bɛrɛ sɔɔu, bemaa olunawan polukaaba le barumaa, yinwɛnlu gɔ dɛi dege yegere gɛɛube. 15 Dege gɔ sɔɔ sɔi bɛɛ ga, iyaa, inɛw woi demɛniyɛnmɔɔnɛ gɔbei dai bɛɛ ga, olunawan lɛiye gɔ bɛrɛ dege gɔi ɔnmɔi bojo paŋa obaaɲu. 16 Olunawan gɔ, inɛw puu bɛrɛ, inɛw diyɛnw sɛlɛ, dagunw sɛlɛ, ɔgɔ unrunw sɛlɛ, dɛgugunw sɛlɛ, gunɔw sɛlɛ, gunɔwin laain sɛlɛ, numɔ iin bemɛ nɛ ma, didimɛ bemɛ nɛ ma, sɛɛrɛ kunɔ kaaramɔube. 17 Iyaa inɛ turu kanran, olunawan gɔ sɛɛrɛ sɛlɛ go, tiyɛ gɔ, boi womɔ ma, boi womɔ le lugo tenɛjɛ gɔ ma sɛlɛ go, ebu ɛbɛ ma, dɔnrun dɔnrɔn ma, kara sɛbele. 18 Ɔn nɛ hakilɛ siyɛun jaain wɔɔ. Inɛ jugɔ sɛɛ gɔ, olunawan gɔ le lugo sɛgɛrɛjɛ gɔ iijɛ yɛnɛ. Sabu inɛ lugoi. Lugo womɔ gɔ suŋu kuloi, pɛlukuloi kuloisigɛ.
141 Kɔɔ onu nɛ mu yɛnaabɔn. Peju Ii gɔ Siɔn kokoo nɛ kohiŋɛ. Inɛw muɲu suŋu lee muɲu pɛnai naisigɛ wo le yabɛin. Boi womɔ lee, wo Ba boi lee didimɛ bemɛ nɛ yatɔŋɔbe. 2 Alagala gowaa soguru diyɛ, dii diyɛ soguru gin’, anrandagulu diyɛ soguru gin’ mu ɛgaabɔn. Soguru gɔ giŋiru baanw, giŋiru baaɲu gin’ wɔɔ. 3 Inɛw muɲu joo kɔɔbe ɔgɔdɔin gɔ lee, kijɛ ɔnmɔ nai gɔbe lee, inɛw naw gɔbe lee giru nɛ nii kana niiubɛin. Inɛw muɲu suŋu lee muɲu pɛnai naisigɛ, minɛ nɛ dɔrugin kɔɔbei laa go, inɛ turu kanran nii gɔ dee bɛɛbele. 4 Inɛw kɔɔbe, yaanw le unrunbei lɔgɔjiyɛmɔnɛ, sabu be yaanran inin. Be Peju Ii gɔ yalu yaajɛ wooi nɛ, woi dimiyɛnɲu. Inɛw logoro nɛ bei dɔrugaa, dɛnrɛn ii pɔlɔ gin’ Ama lee, Peju Ii gɔ lee bɛrɛ bei obin. 5 Iyaa aŋa bemɛ nɛ kakalu turu kanran tɛmɛmɔlu. Jarugu be le wɔlɔ. 6 Mu mɛlɛnkɛ waja alagala go ɛjii ulaa kiliyeu wo wɔu iyaabɔn. Wo Kibɛru Ɛju asuu wɔɔ aduna inɛw wooi, gana puu lee, ginrun puu lee, sɔɔ puu lee, tɔgu puu lee bɛrɛ tagaɲu yasɛbe. 7 Wo mii ɛɛn le sɔɔu gi: «Ama saliyɛ kiru waaru gɔ dɔwaai. Kodigɛu, Ama giri liyɛi, woi babai. Alagala lee, minɛ lee, nɛudii lee, diipujobe lee maŋanɛ gɔi demɛniyɛnmɔi.» 8 Mɛlɛnkɛ waja, lɛiye gɔ, pɔlɔ gɔi digiyaabe. Kijɛ wo gɛɛbe: «Wo numaai, wo numaai, Babilɔnɛ ana diyɛ, tɔgu gɔbe puu bɛrɛ sala mɔɲu womɔ resɛndii ilɛ ilɛ nɔɔmɔnɛ gɔ, wo numaai.» 9 Mɛlɛnkɛ waja, taaniye gɔ, bei digiyaa, mii diyɛ le kijɛ wo gɛɛbe: «Inɛ aai kanran, olunawan gɔ lee, dege womɔ leei demɛniyɛnmaa, iyaa, didimɛ womɔ nɛ ma, numɔ womɔ nɛ ma, sɛɛrɛ biyaa wɔɔ baŋa gɔ, 10 wo kanran, Ama kinɛbanrun resɛndii ilɛ sumɔla go kinɛbanrun gelu womɔ nɛ kunaaɲu gɔ nɔnɔɔdo. Iyaa mɛlɛnkɛ ɛjaain gɔbe giru nɛ lee, Peju Ii gɔ giru nɛ lee, wo yaun lee, sidu lee nɛ ɛjii ɔhɔɲɔdo. 11 Yaun bei ɔɲɔmɔjɛ kukumɔ gɔ asuu nasuu uhulodo. Iyaa be inɛw olunawan gɔ lee, dege womɔ lee demɛniyɛnmɔw gɔbe, inɛ aai kanran olunawan gɔ boi sɛɛrɛ biyaajɛ gɔ, be aga lee, digɛ lee deeliye sɛnɛ.» 12 Ama inɛw, Ama tɔɔru gɔbe gɛliyɛɲu gɔbe lee, Yesu nɛ gagawu bemɛ kɔɔlɔmɔnɛ gɔbe lee, kijɛ dɛi ɛɛn go be biyɛun jaan gɔ kɔɔ woi. 13 Kɔɔ onu nɛ alagala gowaa mu mii ɛgaabɔn, kijɛ gɛɛbe: «Sɔɔ ɔn tɔŋɔ: ‘Kanɛ baa Inɛw Baŋa nɛ tou inɛw yinwɛnɲu gɔbe, Ama be yabu.’ » Ama Kikinu saa gi: «Narain, be ɔɲɛ bemɛ nɛ dedeeliyedɛin, sabu birɛ ɛju bemɛ onu bemɛ nɛ yadimiyɛndo.» 14 Iyaa mu yɛnaa, kulumɔ pilu kowɔɔ. Kulumɔ gɔ kuu nɛ, kijɛ ɔnmɔ turu, Adama ii murin yadaanbe. Kuu womɔ nɛ kange ɔgɔdomɔ yatobe, numɔ womɔ nɛ kɔrɔgoi sii yatobe. 15 Mɛlɛnkɛ waja Ama Ginrun Diyɛ gɔ nɛ gowaa, kulumɔ kuu nɛ daan baŋa gɔ le mii diyɛ le kɔnwɔunbe: «Kɔrɔgoi uwɔ tiyaa ye gɛlu gɛlɛ. Sabu minɛ dɛnrɛn gɔ ilaai, gɛlu gɛlɛɲu waaru dɔwaai.» 16 Kɔɔ waaru le kulumɔ kuu nɛ daan baŋa gɔ kɔrɔgoi unrunmɔ minɛ nɛ gaanaabe. Minɛ gɛlaabɛin. 17 Mɛlɛnkɛ waja alagala nɛ Ama Ginrun Diyɛ wɔɔ gɔ nɛ gowaabe. Wo kanran kɔrɔgoi sii turu yasɛbe. 18 Mɛlɛnkɛ waja, mɛlɛnkɛ yaun kuu nɛ paŋa sɛɛ, sadagadumu gɔ nɛ gowaa kɔrɔgoi sii sɛɛ baŋa gɔ le mii diyɛ le sɔwaa gi: «Kɔrɔgoi sii uwɔ tiyaa ye, minɛ resɛn tuɲɔ gɔbe kɛjɛ, sabu resɛn gɔbe ilaain.» 19 Mɛlɛnkɛ gɔ kɔrɔgoi womɔ minɛ nɛ gaanaabe. Wo minɛ resɛn na gɔbe gɛlaa, resɛn gɔ Ama kinɛbanrun resɛn ii yalu namaɲu diyɛ gɔ nɛ kamaa kunaabe. 20 Resɛn ii gɔ, ana laara go resɛn ii yalu namaɲu gɔ nɛ namaabɛin. Resɛn ii yalu namaɲu gɔ nɛ ili gowaa bumaa kilomɛtɛrɛ suŋu taanu yai. Totoo womɔ minɛ nɛ gowaai ye sɔun karumu nɛ dɔɔube.
151 Kɔɔ onu nɛ mu alagala nɛ sɛɛrɛ waja, sɛɛrɛ diyɛ, iyaa maunɛ wɔɔ iyaabɔn: Mɛlɛnkɛ kosɔi, jaabu sɔi gɛliyaa bɛin. Mɔɲu dumɔrɔn gɔbe bei, sabu Ama kinɛbanrun gɔ be le digɛnu kibedo. 2 Mu wɛɛrɛ nɛudii gin’ iyaabɔn. Yaun le bariyaa bee gin’ wɔɔ. Olunawan gɔ lee, dege womɔ lee, boi womɔ le lugo sɛgɛrɛjɛ gɔ lee kuu nɛ gɔnrɔn biyaaɲu bɛɛnw gɔbe, nɛudii gɔ kuu nɛ iŋiyaan bɛin. Ama giŋiru gɔbe numɔ bemɛ nɛ yato. 3 Be Ama birɛbirɛnɛ Mɔise nii gɔ lee, Peju Ii nii gɔ lee niiubɛin: «Inɛw Baŋa Ama kɔmɔnumɔbe kuu baŋa gɔ, birɛ uwɔ gɔbe gaai wɔin, ɛjunaa gabaain. Ganabe ɔgɔnɛ, oju uwɔbe teitai wɔin, narain. 4 Inɛw Baŋa, inɛ aa ui liyɛɛlɛ, boi uwɔ sɔmɔɔlɛ wɔɔ? Sabu u turu sai ɛjaa wɔɔ. Gana gɔbe wooi wɛi ye, giru uwɔ nɛ ui dedemɛniyɛnmɔdɛin. Sabu birɛ teitai uwɔ gɔbe iyemaajɛ.» 5 Kɔɔ onu nɛ mu yɛnaa, alagala nɛ Ama Ginrun Diyɛ gɔ, tiyɛ gɔ aaru guju kuru Ama Ginrun gɔ pinɛlaai. 6 Mɛlɛnkɛ kosɔi, jaabu sɔi gɛlɛbɛin gɔbe Ama Ginrun Diyɛ gɔ nɛ gowaabɛin. Be lɛn sɔi tɔitɔi ɛju doorojɛ kunaa bɛin. Gegeɲɛ bemɛ nɛ kange tɛmu pagaa sɛbɛin. 7 Kijɛ ɔnmɔ nai gɔbe logoro nɛ turu baŋa, mɛlɛnkɛ sɔi gɔbe bɛrɛ kange dii gelu kosɔi obaabe. Ama asuu nasuu wɔɔ kinɛbanrun konɛ jooi bee. 8 Kɔɔ wo biyaa, Ama Ginrun Diyɛ gɔ, Ama dooro lee, Ama gɔnrɔn lee digɛu, kukumɔ le jooi biyaabe. Mɛlɛnkɛ kosɔi jaabu sɔi gɔbe kibeido baa, inɛ turu kanran Ama Ginrun Diyɛ gɔ nɛ yoi bɛɛbele.
161 Ama Ginrun Diyɛ gɔ nɛ mii diyɛ gowaa, mɛlɛnkɛ gɔbe le ɔn gin’ gɛɛu wo wɔu mu ɛgaabɔn: «Yaai, Ama kinɛbanrun diikɔrɔi kosɔi gɔbe minɛ nɛ togo tii.» 2 Mɛlɛnkɛ pɔlɔ gɔ yaa, gelu womɔ nɛ kijɛ too gɔ minɛ nɛ togaa tii. Inɛw olunawan gɔ sɛɛrɛ sɛin, dege womɔ demɛniyɛnmi gɔbe goju nɛ mirun mɔɲu tɛugu gowaabe. 3 Mɛlɛnkɛ lɛiye gɔ, gelu womɔ nɛ kijɛ too gɔ nɛudii nɛ togaa kunu. Nɛudii gɔ inɛ yiun ili gin’ biyaai. Kijɛ ɔnmɔ nɛudii nɛ tobɛin puu yinwaain. 4 Mɛlɛnkɛ taaniye gɔ, gelu womɔ nɛ kijɛ too gɔ dibebe lee, diipujobe lee nɛ togaa kunu. Wogɔbe ili taŋaai. 5 Mɛlɛnkɛ dii baŋa gɔ ɔn gin’ wo sɔɔu mu ɛgaabɔn: «U yɔɔ baŋa gɔ, yabe baŋa gɔ, u ɛjaa wɔɔ baŋa gɔ, ɔn gin’ saliyɛ u kiru gɔ digɛu, u teitai wɔu. 6 Sabu be Ama inɛw ili togaabɛin, inɛw Ama titiyaanw ili togaabɛin. U kanran, bemaa ili nɔɔ ga, be bɛrɛ obaajɛu. Wogɔ be le dagaa wɔɔ.» 7 Kɔɔ onu nɛ mu sadagadumu mii gɔ ɛgaabɔn, sɔwaa gi: «Inɛw Baŋa Ama kɔmɔnumɔbe kuu baŋa gɔ, naran go saliyɛ uwɔ gɔbe narain, teitai wɔin.» 8 Mɛlɛnkɛ naiye gɔ, gelu womɔ nɛ kijɛ too gɔ nai nɛ togaa kɔɔru. Nai, yaun womɔ le inɛwin tɛgɛ gɔnrɔn biyaabe. 9 Kunrin nai uju diyɛ inɛwin tɛgaabe. Be Ama, mɔɲu kɔɔ kuu nɛ paŋa sɛɛ baŋa gɔi duyaabɛin. Be bana bemɛ duliyemɔ ye woi babanɛ. 10 Mɛlɛnkɛ numɔrɔnye gɔ, gelu womɔ nɛ kijɛ too gɔ olunawan gɔ ɔgɔdɔin nɛ togaa tiyaabe. Olunawan gɔ laamu, yalu puu ɔlɔi biyaai. Inɛw goju jiun dɛi ninɛ bemɛ tɛnwɛunbɛin. 11 Tɛu bemɛ lee, mirun bemɛ lee dɛi, be alagala Ama gɔi duyaabɛin. Bana bemɛ duliyemɔ ye, kanran mɔɲu bemɛ paja ga yabanɛ. 12 Mɛlɛnkɛ kuloiye gɔ, gelu womɔ nɛ kijɛ too gɔ Eparate dibe diyɛ gɔ nɛ togaa kunaabe. Duu sibɛ go goi ye ɔgɔnw wɛɛnw gɔbe bɛrɛ oju yegere ga dii gɔ paain. 13 Olunawan demɛrɛn gɔ aŋa nɛ lee, olunawan gɔ aŋa nɛ lee, iyaa inɛ titiyainɛ kakaluginɛ gɔ aŋa nɛ lee, kikinu mɔɲu taanu, tɔru murin biyaa, goou be wɔu iyaabɔn. 14 Wogɔbe jinrunbe kikinui. Sɛɛrɛ taanrinyɛn kanranwin. Iyaa be aduna ɔgɔnw puu bɛrɛ yayaaɲu, Ama, gɔnrɔn wooi sɛɛ baŋa bai diyɛ gɔ le kɔmɔ taaidɛin gɔ dɛi bei mɔmɔɔnɔɲu. 15 Inɛw Baŋa sɔwaa gi: «Yɛnɛ, mu gugunyɔnnɛ gin’ wɛɛjɔn. Inɛ giri yeiyelu go biyaa, unrun sɔi tolo go yaanɔu ga, inɛw giru nɛ dɔgɔ iyenɔu ga, sɔi unrunmɔbe gɛliyaa wɔɔ baŋa gɔ, Ama wo yabu.» 16 Jinrun kɔɔbe, ɔgɔnw gɔbei yalu turu nɛ mɔɔnaabɛin. Heburu sɔɔ le yalu gɔ boi Harumagedɔn gɛɛɲu. 17 Mɛlɛnkɛ sɔiye gɔ, gelu womɔ nɛ kijɛ too gɔ wɛwɛi nɛ togu. Ama Ginrun Diyɛ gɔ nɛ, ɔgɔdɔin gɔ nɛ gowaa, mii diyɛ ɛgɛmaa, sɔwaa gi: «Kanraan kilaai.» 18 Anrangiriyenube lee, siɲɛbe lee, anrandagulube lee, minɛjigu diyɛ lee biyaabe. Aduna nɛ inɛw mɔii nɛ, minɛjigu kɔɔ tɔgu biyɛtɛlu, puu dɛi mɔɲu bee. 19 Ana diyɛ gɔ gamulu taanu kɛjiyaabe. Ganabe ana gɔbe puu numaai. Ama, Babilɔnɛ ana diyɛ gɔ bɛrɛ kinɛbanrun diyɛ unrunmɔ resɛndii ilɛ gelu gɔ obodo ga woi naŋaraanbe. 20 Gana dii gɔŋaa gɛlɛ gɔbe puu manaai. Kokoo gɔbe yaa iyemɔlu. 21 Anransaŋaran diyɛ diyɛ, dedemɛ bemɛ kilo pɛnainai baa, alagala gowaa inɛw kuu nɛ sugaabɛin. Inɛw, anransaŋaran yanwan gɔ dɛi Amai duyaabɛin, sabu yanwan gɔ mɔɲuniyaan gabaai.
171 Kɔɔ onu nɛ mɛlɛnkɛ dii gelu kosɔi gɛlɛbɛin gɔbe logoro nɛ, turu wiyaa mu le sɔwaa gi: «Wɛɛ, yaanran dimu le kayanɛ diyɛ, dibe joo genɛ nɛ daan gɔ kuu nɛ jarugu duurin gɔ, mu u bɛrɛ tatagaradɔn. 2 Aduna ɔgɔnw gɔbe wo le sala salaabɛin, iyaa aduna inɛw gɔbe sala womɔ kɔɲɔ nɔwaan bimiliyaabɛin.» 3 Ama Kikinu kuu ma nɛ wo sugaa, mɛlɛnkɛ gɔ mui jeɲaa olusolo nɛ jɛyaabe. Yaanran turu olunawan banrun kuu nɛ dɛinyaan wo wɔu iyaabɔn. Olunawan gɔ goju puu nɛ Ama boi yamulu boibe tɔŋaa bee. Wo kuu sɔi, kɛlɛ pɛlu sɛbe. 4 Yaanran gɔ sɔi banrun dɔnrun diyɛ gɔ lee, sɔi banrun waja lee arugoii tobe. Kange lee, tibu dɔnrun diyɛ lee, tibu dɔnrun diyɛ dugɔi lee le unruin saŋaraan bee. Numɔ womɔ le wo kange dii gelu, kijɛ dɔgɔgu lee, sala womɔ lɔgɔ lee joonaa, yasɛbe. 5 Didimɛ womɔ nɛ boi tiyɛ babaŋa yatɔŋɔbe gi: “Dimu le kayanw lee, aduna sɔɔ dɔgɔgu lee na Babilɔnɛ ana diyɛ gɔ.” 6 Yaanran kɔɔ, Ama inɛw ili lee, Yesu dɛi iŋiyaan yinwin ili lee le bimiliyaa wo wɔu mu iyaabɔn. Woi iyaa, mu bɛrɛ saii maunɛ kanraanbe. 7 Kɔɔ gin’ wo biyaa, mɛlɛnkɛ gɔ mu le sɔwaa gi: «Inge dɛi ui maunɛ kanranmɔuwɔu? Mu yaanran gɔ lee, olunawan woi duiyaa, kuu sɔi, kɛlɛ pɛlu sɛɛ gɔ lee, sɔɔ boŋurun bemɛ u bɛrɛ tatagadɔn. 8 Olunawan u iyi gɔ ɔnmɔi yabe, kaa kanɛ wɔlɔ. Wo bonɔ too dumɔ sɛlɛ gɔ nɛ goi ye suiyiyaado. Aduna inɛw, aduna maŋi le baa, boi bemɛ ɔnmɔ dɔn nɛ tɔŋɔnɛ gɔbe, olunawan gɔ ɔnmɔi bee, kaa wɔlɔ, pilemu ye ihiyemɔdo dɛi, woi iyaa ye be bɛrɛ maunɛ biyɛdo. 9 «Yalu ɔn nɛ hakilɛ sɔɔ paamu kanrun obojɛ gɔ siyɛun jaain wɔɔ: Kuu sɔi gɔbe, kokoo kosɔii. Yaanran gɔ, kokoo wogɔbe kuu nɛ daan. Wogɔ iyaa ɔgɔnw kosɔii. 10 Numɔrɔn gɔbe numaa galaain, koturu gɔ kanɛ woi wɔɔ, waja gɔ nimɛ wɛɛlu. Waaru wo wiyaa, wo waaru gaila sai biyɛdo. 11 Olunawan ɔnmɔi bee, kaa wɔlɔ wɔɔ gɔ, kuu womɔ le wo ɔgɔnɛ gagaraye gɔi. Wo iyaa ɔgɔnw sɔi gɔbe logoro nɛ ɔgɔnɛ turui. Wo suiyi nɛ yaajɛ. 12 «Kɛlɛ pɛlu u iyi gɔ ɔgɔnw pɛlui. Be nimɛ kanran laamu bɛɛnɛ. Kaa olunawan gɔ le bariyaa ye, lɛɛrɛ turu nɛ ɔgɔwin biyɛ ga, be wogɔ paŋa bɛbɛɛdɛin. 13 Be wooi puu ajubu turu gɔi sɛin. Iyaa be gɔnrɔn bemɛ lee, paŋa bemɛ lee, olunawan gɔ numɔ nɛ papajadɛin. 14 Be Peju Ii gɔ le kɔmɔ tataadɛin. Kaa Peju Ii gɔ inɛw baŋabe wooi Inɛw Baŋai, ɔgɔnw wooi Ɔgɔnɛi digɛu, wo, inɛw boonaaɲu, yɛmaaɲu, sɔɔ turu bɛɛnwin womɔbe le kuu bemɛ nɛ gɔnrɔn bɛbɛɛdo.» 15 Mɛlɛnkɛ gɔ iyaa mu le sɔwaa gi: «Dibe joo u iye gɔ, yaanran dimu le kayanɛ yalu daan gɔ, wogɔbe tɔgubei, inɛw joobei, ganabei, iyaa sɔɔbei. 16 Kɛlɛ pɛlu u iyi gɔ lee, olunawan gɔ lee, be yaanran dimu le kayanɛ gɔi ihibiliyɛdɛin. Be kijɛ womɔ puu pɔnɔrɔn ye goju ije le woi pajadɛin. Nawan womɔ tɛnwɛn ye, yaun le woi tɛgɛrɛdɛin. 17 Sabu Ama bemaa kijɛ unrun kɛjaajɛ gɔ kanran ga, kinɛ bemɛ nɛ kunaabe. Kunrin, be wooi puu ajubu turu le bii ye, Ama sɔɔ gɔbe kibeido baa, ɔgɔ paŋa bemɛ gɔ olunawan gɔ numɔ nɛ paja ga yabaabɛin. 18 «Nɛɛ yaanran u iyi gɔ, wogɔ ana diyɛ, aduna ɔgɔnw kuu nɛ laamu kanranjɛ gɔi.»
181 Kɔɔ onu nɛ mɛlɛnkɛ waja, alagala gowaa wo sugou mu iyaabɔn. Wo paŋa diyɛ yasɛbe. Dooro womɔ minɛi wijɛmaabe. 2 Wo mii ɛɛn le sɔwaa gi: «Wo numaai, wo numaai, Babilɔnɛ ana diyɛ gɔ numaai. Wo jinrunbe ginruin taŋaai, kikinu mɔɲu puu yalu babaŋi taŋaai, iyaa sasaa mɔɲu, inɛw ibɛlain puu yalu babaŋi taŋaai. 3 Sabu tɔgu gɔbe puu sala mɔɲu womɔ kɔɲɔ gɔ nɔwaanbɛin. Aduna ɔgɔnw gɔbe wo le sala salaabɛin. Iyaa, aduna tɔŋutɔŋɔw gɔbe, kijɛ sigɛ dɛnu dadaaru womɔ dɛi ɔgɔ ulaabɛin.» 4 Mu mii waja alagala gowaa ɛgaabɔn, gi: «Tɔgu ma inɛw gɔbe, hakɛ womɔbe nɛ mɔrinyɛnnɔu ga, tujɔ mɔɲu womɔ nɛ gamulu siyɛnɔu ga, e logoro womɔ nɛ gooi. 5 Sabu hakɛ womɔ gɔbe siŋiyaan alagala go dɔwaai. Teitai laa birɛ womɔbe, Ama naŋaraanjɛ. 6 Wo tuju gin’ wo bɛrɛ tujɔi, kanran wo kanrun sɔɔrɔ lɛi, wo bɛrɛ kanrun tujɔi. Gelu womɔ nɛ togaa wo kunu sɔɔrɔ lɛi gin’ paŋa sɛɛ togo kunɔi. 7 Kuu womɔ unaa, ɛɛlu nɛ bana wo toii gin’, ɔɲɛ lee, bɔnrɔn pii lee, kɔɔ gin’ wo bɛrɛ oboi. Sabu kinɛ womɔ nɛ kijɛ wo gɛɛjɛ: ‘Mu ɔgɔyaanrain daaun. Yapanunɛi laaun, bɔnrɔn pii asuu iyeidolɔn.’ 8 Kɔɔ sabu dɛi, ɔɲɛ womɔbe bai turu sai nɛ wɛɛdo: Yiun lee, bɔnrɔn pii lee, giyɛ lee. Iyaa yaun woi tɛgɛ ye dodonugodo. Sabu Inɛw Baŋa Ama, saliyɛ womɔ kirɛnɛ gɔ, wo gɔnrɔn yasɛ. 9 «Aduna ɔgɔnw wo le sala nɛ yoin gɔbe, wo le ɛju kayin gɔbe puu woi tɛgurin kukumɔ gɔ iyaa ye wo dɛi pii pii ye tɔɔnrɔn tɔtɔɔnrɔndɛin. 10 Be ɔɲɛ womɔ liliyɛ dɛi wo le wagee iŋi ye kijɛ be gɛɛido: ‘Koi amasɔgɔi, Babilɔnɛ diyɛ gɔ, ana paŋagu gɔ, uwɔ amasɔgɔi. Lɛɛrɛ turu nɛ sai jarugu uwɔ kuu uwɔ nɛ sugaai.’ 11 «Aduna tɔŋutɔŋɔw gɔbe yaa wo dɛi pii pii, tɔɔnrɔn tɔɔnrɔn kakanrandɛin. Sabu inɛ turu kanran tɔŋu bemɛ kijɛ turu kanran ɛbɛidolo. 12 Kange wee, sarudu wee, tibu dɔnrun diyɛ wee, tibu dɔnrun diyɛ dugɔi wee, sɔi dɔnrun diyɛ diyɛ, lɛn sɔi gɛɛɲu gɔ wee, sɔi banrun gɔ wee, kaja sɔi gɔ wee, sɔi banrun waja wee, iyaa tiun jiɲu ɛju tɔgu dɛin dɛin wee, gelu tɔgu dɛin dɛin, duŋu tɔnrɔn le yegeraaɲu, baga dɔnrun diyɛ le yegeraaɲu, mɛnu le yegeraaɲu, inrun le yegeraaɲu, tibu ɔnrɔnnu le yegeraaɲu wee, 13 iyaa, kijɛ jiɲu ɛju kanɛlu gɛɛɲu gɔ wee, kijɛ jiɲu ɛju waja wee, uguru jiɲu ɛju wee, kijɛ jiɲu ɛju miire gɛɛɲu gɔ wee, mɔi jiɲu ɛju wee, iyaa resɛndii ilɛ wee, nii wee, alukama wee, alukama punau wee, iyaa naa wee, peju wee, sɔun wee, wogotoro wee, gunɔw wee, tiyɛ gɔ inɛw wee, puu inɛ ɛbɛido biyɛidolo. 14 Tɔŋutɔŋɔw kɔɔbe ana gɔ le kijɛ be gɛɛido: ‘Kijɛ daariyaa bɛi u ibɛbe gɔ puu u le wageniyaain. Arusɛgɛ uwɔ lee, dooro uwɔ lee manaai, waja asuu bei pilemu ye bɛɛidolou.’ 15 Ana kɔɔ nɛ tɔŋu tɔŋɔu wɔu, inɛw ɔgɔ ulin gɔbe, ɔɲɛ womɔ liliyɛ dɛi wo le wagee ihiŋiyɛndɛin. Be pii pipiidɛin, tɔɔnrɔn tɔtɔɔnrɔndɛin. 16 Kijɛ be gɛɛido: ‘Koi amasɔgɔi, ana diyɛ lɛn sɔi gɛɛɲu lee, sɔi banrun dɔnrun diyɛ gɔ lee, sɔi banrun waja lee goriyenɛ gɔ, kange lee, tibu dɔnrun diyɛ lee, tibu dɔnrun diyɛ dugɔi gɔ lee le unruin saŋarannɛ gɔ, amasɔgɔi. 17 Lɛɛrɛ turu nɛ sai bɛɛ diyɛ kɔɔ puu suyaatin.’ «Diikoro jɔbɔmɔw gɔ puu lee, inɛw diikoro gɔ nɛ yoi yaanw puu lee, diikoro birɛbirɛnw gɔ lee, nɛudii kuu nɛ pana bemɛ dɛnɛw puu lee, wagee iŋiyaan wɔnu 18 woi tɛgurin kukumɔ gɔ iyaa ye, kijɛ be gɛɛido: ‘Ana diyɛ ɔn le ana tunwɔnɲu wɔlɔ.’ 19 Be kuu bemɛ nɛ minɛ balu balu tiinu, pii piinu, tɔɔnrɔn tɔɔnrɔnnu, kɔnwɔnnu gɛgɛɛdɛin: ‘Koi amasɔgɔi, Babilɔnɛ ana diyɛ gɔ, nɛudii kuu nɛ inɛw diikoro sɛbɛin puu bɛɛ womɔ le ɔgɔ uloubɛin gɔ, womɔ amasɔgɔi. Lɛɛrɛ turu nɛ sai woi kooliyaai.’ 20 «U alagala, woi jɔgaatin dɛi kinɛ ɛɛliyɛmɔ. E kanran Ama inɛw gɔbe, Yesu jaŋu unrunw tiyaaɲu gɔbe, inɛw Ama titiyaanw gɔbe, kinɛ ɛɛliyɛmɔi. Sabu mɔɲu e bɛrɛ wo kanrun gɔ dɛi Ama saliyɛ womɔ kiraati.» 21 Kɔɔ waaru le mɛlɛnkɛ gɔnrɔn sɛɛ turu, tibu turu yuuna diyɛ naa diyɛ gin’ jeɲaa, nɛudii nɛ kamaa kunɔu kijɛ wo gi: «Babilɔnɛ ana diyɛ gɔi ɔn gin’ paŋa le kama tiidɛin. Waja asuu woi iyemɔidolo. 22 Uwɔ nɛ waja asuu giŋiru baanw mii ma, nii niiw mii ma, keresujɔnw ma, kansujɔnw ma mii ɛgɛmɔidolo. Numɔbiru birɛnw tɔgu turu kanran uwɔ nɛ tɛmɛmɔidolo. Yuuna soguru turu kanran ɛgɛmɔidolo. 23 Lanpa yaun, asuu uwɔ nɛ dooriyeidolo, akana lee yakana lee mii ɛgɛmɔidolo. Sabu tɔŋutɔŋɔw uwɔbe aduna inɛw diyɛnw gɔ bei bee. Tɔgu gɔbe puu dugu uwɔ le leliyaain. 24 Iyaa inɛw Ama titiyaanw lee, Ama inɛw lee, aduna nɛ inɛw dain puu lee, ili bemɛ ana kɔɔ nɛ tɛmɛmaabe.»
191 Kɔɔ onu nɛ mu mɔɔnu diyɛ mii gin’, alagala nɛ ɛgaabɔn, gi: «Aleluya, yayabu gɔ lee, dooro gɔ lee, gɔnrɔn gɔ lee, Ama emɛ mɔi. 2 Sabu saliyɛ kiru womɔbe narain, teitai wɔin. Yaanran dimu le kayanɛ diyɛ sala womɔ le adunai yamalau bee gɔ kuu nɛ jarugu duuraati. Ama, yaanran gɔ bɛrɛ birɛbirɛnw unrunmɔ ili selumaa, duguru bemɛ gowaati.» 3 Be iyaa kɔnwaan, gin: «Aleluya, woi tɛgurin kukumɔ gɔ asuu nasuu uhulodo.» 4 Inɛw naw pɛɛlɛi naisigɛ gɔbe lee, kijɛ ɔnmɔ nai gɔbe lee tuŋiyaan, Ama, ɔgɔdɔin nɛ daan baŋa gɔi demɛniyɛnmaabɛin. Kijɛ be gi: «Amina, Aleluya.» 5 Mii turu, ɔgɔdɔin gɔ nɛ gowaa, gi: «E, Ama emɛ birɛbirɛnw gɔ puu, giri womɔ liyɛnw, diyɛnw lee, dagunw lee, woi sɔmɔi.» 6 Kɔɔ onu nɛ, mu mɔɔnu diyɛ mii gin’, dii diyɛ soguru gin’, anrandagulu diyɛ gin’, ɛgaabɔn, gi: «Aleluya, Inɛw Baŋa Ama kɔmɔnumɔbe kuu baŋa gɔ laamu kanraunwɔ. 7 Peju Ii purupagu gɔ dɔwaai, yakana womɔ unruin yegeraati. Kɔɔ sabu dɛi kinɛ ɛɛliyɛmɔmɔi, kinɛ ɛɛlu diyɛ le biyɛmɔi, Amai babamɔi. 8 Lɛn sɔi tɔitɔi doorojɛ ɛju gɔ kunɔ ga wo bɛrɛ obaaɲu.» Lɛn sɔi gɔ, wogɔ Ama inɛw gɔbe birɛ teitai gɔbei. 9 Mɛlɛnkɛ gɔ mu le sɔwaa gi: «Sɔɔ ɔn tɔŋɔ: ‘Peju Ii purupagu jaa kaya ga inɛw boonaaɲu gɔbe, Ama be yabu.’ » Wo iyaa gi: «Kɔɔ Ama sɔɔ tɔitɔii.» 10 Mu mɛlɛnkɛ gɔi demɛniyɛnmɔ ga, kubɔsɔrɔ womɔ nɛ numaa sugaabɔn. Kaa wo mu le sɔwaa gi: «Kɔɔ kanrannɔu, u lee, u ba unrunw, Yesu dɛi sɛɛrɛ goin gɔbe lee, mu birɛbirɛnɛ e bɔɔnɛi. Ama demɛniyɛnmɔ. Yesu sɛɛrɛ goojɛ gɔ, inɛw Ama titiyaanw, gɔnrɔn le sɔɔ be sɔɔjɛ gɔ woi.» 11 Kɔɔ onu nɛ alagala pinɛlaa wo wɔu mu iyaabɔn. Sɔun pilu turu kowɔɔ. Kuu womɔ nɛ yaŋa baŋa gɔ boi Sɔɔ Turu Baŋa lee, Naran Baŋa lee gɛɛɲu. Wo teitai le saliyɛ kirɛjɛ, kɔmɔ taajɛ. 12 Giri womɔbe yaun bijei, kuu womɔ nɛ ɔgɔdomɔ joo yato. Wo nɛ boi turu yatɔŋɔbe, woi laa ye inɛ turu kanran boi wogɔ inɛɛ. 13 Wo arugoi ili nɛ sowaaɲui tobe. Boi womɔ Ama Sɔɔ gɛɛɲu. 14 Kɔmɔtaanw alagala nɛ wɔin gɔbe sɔun pilube kuu nɛ yaŋiyaan, onu womɔ nɛ yadimɛbɛin. Be lɛn sɔi tɔitɔi pilii wɔɔi tobɛin. 15 Aŋa womɔ nɛ polukaaba sii gooube. Wo wogɔ le tɔgu gɔbei gɔnrɔndo. Wo inrun sɔsɔru le bei girɛdo. Iyaa Ama kɔmɔnumɔbe kuu baŋa kinɛbanrun diyɛ resɛn ii yalu namaɲu gɔ nɛ yoi ye nanamado. 16 Arugoi womɔ nɛ lee, paga womɔbe nɛ lee boi yatɔŋɔ, gi: “Ɔgɔnw wooi Ɔgɔnɛ, inɛw baŋabe wooi Inɛw Baŋa.” 17 Mu mɛlɛnkɛ turu, nai kuu nɛ wo iŋɛu iyaabɔn. Wo sasaa alagala go ɛjii ulaa kiliyeu bɛin gɔbe puu le mii ɛɛn le kɔnwaan gi: «Wɛɛi, Ama pana yegeraajɛ gɔ dɛi wɛɛ mɔrinyɛin. 18 Ɔgɔnw yiun lee, kɔmɔ tai giru tonw yiun lee, kɔmɔ yai nɛ boi gowaa wɔin yiun lee, sɔun nawan lee, kuu bemɛ nɛ yaŋabɛin yiun lee, inɛw gunɔ tonɛ ma, yatoin ma, diyɛnw ma, dagunw ma, inɛw puu yiun le wɛɛ pana ebe kunɔi.» 19 Kɔɔ onu nɛ olunawan gɔ lee, aduna ɔgɔnw lee, kɔmɔtaanw bemɛ le mɔrinyaan, sɔun kuu nɛ yaŋa baŋa lee, kɔmɔtaanw womɔ lee le kɔmɔ taadɛin ga be wɔu mu iyaabɔn. 20 Olunawan gɔi aaɲu. Inɛ titiyainɛ kakaluginɛ, giru womɔ nɛ sɛɛrɛ diyɛ diyɛ kanraun bee gɔi yaa wo le aaɲu. Olunawan gɔ sɛɛrɛ inɛw sɛin gɔbe, dege womɔ inɛw demɛniyɛnmɔw gɔbe, wo sɛɛrɛ diyɛ diyɛ kɔɔbe le bei lelemɔube. Be lɛi kɛu puu, ɔnmɔ go sidu yaun bonɔ wanu diyɛ nɛ kamaa kuni. 21 Sɔun kuu nɛ yaŋa baŋa aŋa nɛ polukaaba goobe gɔ, wajunw gɔ puui daati. Sasaa gɔbe puu nawan bemɛ le bɛrɛ unrunbemɛ joonaabɛin.
201 Kɔɔ onu nɛ, alagala gowaa mɛlɛnkɛ turu wo sugou mu iyaabɔn. Wo bonɔ too dumɔ sɛlɛ gɔ taan ii lee, yɔgu diyɛ lee, numɔ womɔ le yagɛlɛbe. 2 Wo, olunawan demɛrɛn gɔ, pɔɔlɔ baa yuguru kɔɔ, jinrun puu kuu baŋa gɔ, Setanu gɔ aa, anranguju muɲu dɛi kɔmaa boju. 3 Wo bonɔ too dumɔ sɛlɛ gɔ nɛ woi kamaa kunaabe. Anranguju muɲu gɔ yai kibe baa, waja womaa tɔgu gɔbei lelemɔnɔu ga, mɛlɛnkɛ gɔ, bonɔ too gɔ kuu womɔ nɛ pinaa, sɛɛrɛ kunaa boju. Anranguju muɲu gɔ galaai ye, waaru gaila dɛi woi goomɔu jaain wɔɔ. 4 Kɔɔ onu nɛ mu ɔgɔdɔinbe iyaabɔn. Ɔgɔdɔin gɔbe nɛ inɛw daanbɛin gɔbe bɛrɛ saliyɛ kiru gɔnrɔn obaaɲu. Yesu dɛi sɛɛrɛ goi lee, Ama sɔɔ lee dɛi inɛw kuu polin gɔbe, inɛw olunawan gɔi demɛniyɛnmɔnɛ, dege womɔi demɛniyɛnmɔnɛ, didimɛ bemɛ nɛ ma, numɔ bemɛ nɛ ma, sɛɛrɛ womɔ sɛnɛ gɔbe, mu kikinu bemɛ iyaabɔn. Inɛw kɔɔbe bulaa gowaa, anranguju muɲu, Kirisito le laamu kanraanbɛin. 5 Wogɔ yiun bulogu pɔlɔ gɔi. Yiun wajunw gɔbe, anranguju muɲu gɔ wo kibeido baa bulonɛ. 6 Inɛw yiun bulogu pɔlɔ gɔ nɛ toin gɔbe, Ama be yabu, iyaa Ama inɛwin. Yiun lɛiye gɔ kuu bemɛ nɛ gɔnrɔn sɛlɛ, kaa sadagadɔɔnɔwin Ama lee, Kirisito lee dɛi biyɛdɛin. Iyaa be wo le anranguju muɲu laamu kakanrandɛin. 7 Anranguju muɲu gɔbe galaain ye, Setanui kaju womɔ yalu nɛ gogoomɔdɛin. 8 Wo yai ye, aduna sibɛ nai gana gɔbe, Gɔgu lee, Magɔgu lee lelemɔ ye kɔmɔ dɛi mɔmɔɔnɔdo. Be nɛudii diŋirun sɔsɔun gin’ jooi biyɛdɛin. 9 Be minɛ kale wooi nɛ ginɛ ye yayaadɛin. Be Ama inɛw gɔ yalu biyɛidɛin gɔ lee, ana diyɛ Ama dɛnɛjɛ gɔ lee gɔgɔŋɔdɛin. Kaa yaun alagala goi sugo ye bei tɛnwɛnjɛɛdo. 10 Jinrun puu kuu baŋa, bei lelemɔu bee gɔi sidu yaun bonɔ wanu diyɛ, olunawan gɔ lee, inɛ titiyainɛ kakaluginɛ gɔ lee toiyoidɛin gɔ nɛ kamaa kunaabɛin. Be kɔɔ nɛ aga lee, digɛ lee asuu nasuu ɔɲɔnu biyɛdɛin. 11 Kɔɔ onu nɛ mu ɔgɔdɔin diyɛ pilu lee, kuu womɔ nɛ daan baŋa gɔ lee iyaabɔn. Minɛ lee, alagala lee, giru womɔ nɛ jɔbaain. Be dɛi yalu bɛɛmɔlu. 12 Kɔɔ onu nɛ mu yiunbe, diyɛnw gɔbe lee, dagunw gɔbe lee, ɔgɔdɔin gɔ giru nɛ be iŋɛu iyaabɔn. Dɔnbe pinɛlaabɛin. Dɔn waja koturu pinɛlaabɛin. Ɔnmɔ dɔn gɔ woi. Yiun gɔbe saliyɛ, birɛ bemɛ le kɛukɛu, dɔn gɔbe nɛ tɔŋaa too gin’ kiraabɛin. 13 Nɛudiibe, yiun be nɛ too gɔbe obaabɛin. Yiun lee, yinwunrun lee, yiun be sɛɛ gɔbe obaabɛin. Be tuturu wooi, birɛ bemɛ le kɛukɛu, saliyɛ bemɛ kiraabɛin. 14 Yiun lee, yinwunrun leei, yaun bonɔ wanu diyɛ gɔ nɛ kamaa kunaabɛin. Yaun bonɔ wanu diyɛ gɔ, yiun lɛiye gɔ woi. 15 Inɛ aai kanran, ɔnmɔ dɔn nɛ boi womɔ tɔŋaa wɔɔ tɛmɛmɔlu gɔ, woi yaun bonɔ wanu diyɛ gɔ nɛ kamaa kunaabɛin.
211 Mu alagala kana lee, minɛ kana lee iyaabɔn. Alagala pɔlɔ gɔ lee, minɛ pɔlɔ gɔ lee manaai. Nɛudii kanran bele. 2 Mu ana diyɛ Ama dɛi dɛiin wɔɔ gɔ, Jerusalɛmu kana gɔ, yakana unrun igɛ dɛi unruin saŋaraan sɛɛ gin’ yeguru kunaa, Ama bɛrɛ alagala gowaa wo sugou iyaabɔn. 3 Ɔgɔdɔin gɔ nɛ gowaa mu mii diyɛ ɛgaabɔn, sɔwaa gi: «Yɛnɛi, Ama, ginrun unrunmɔ, inɛw logoro nɛ daanaajɛ. Wo be le kodɛinyɛndo, be tɔgu womɔ inɛwin biyɛdɛin. Ama kuu womɔ le be le bii ye, Ama bemɛi biyɛdo. 4 Wo giri bemɛ nɛ giridii puu yayaaɲado. Waja yiun asuu biyɛidolo, yiun pii ma, sɔmiyɛn ma, ɔɲɛ ma asuu biyɛidolo. Sabu sɔɔ pɛi gɔbe puu manaai.» 5 Ɔgɔdɔin nɛ daan baŋa gɔ sɔwaa gi: «Nɛɛ mu kijɛ puu kanai bojouwɔn.» Kɔɔ onu nɛ mu le kijɛ wo gi: «Tɔŋɔ, sabu sɔɔ kɔɔbe le gawaun baa wɔɔ, sɔɔ narain.» 6 Wo iyaa mu le gi: «Kilaai, Alupa gɔ lee, Omɛga gɔ lee mui, tɔlɔ gɔ lee, dumɔ gɔ lee. Inɛ diinɔɔrin woi sɛɛ baŋa, mu dɔnrun wɔlɔ go diipujo dii ɔnmɔ obojɛ gɔ wo bɛrɛ ohobodɔn. 7 Inɛ gɔnrɔn biyaajɛ baŋa, kɛn womɔ kɔɔ woi. Iyaa, mu Ama womɔi biyɛdɔn, wo ii mai biyɛdo. 8 Kaa liliyɛgunw gɔbe, inɛw gagawu sɛnɛ gɔbe, inɛw jɛbaaɲu gɔbe, inɛw daanw gɔbe, sala salanw gɔbe, dudugunw gɔbe, ɔmɔlɔ bulonw gɔbe, iyaa kakalumaŋaw gɔ puu, yaun lee, sidu lee bonɔ wanu diyɛ yaun banrun tɛgɛjɛ gɔ, yalu bemɛ kɔɔ nɛi. Wogɔ yiun lɛiye gɔ woi.» 9 Kɔɔ onu nɛ mɛlɛnkɛ sɔi, gelu nɛ jaabu dumɔrɔn kosɔi gɔbe joonaa gɛlin gɔbe logoro nɛ, turu wiyaa mu le sɔwaa gi: «Wɛɛ, mu yakana gɔ, Peju Ii yaanran gɔi u bɛrɛ tatagaradɔn.» 10 Ama Kikinu, kuu ma nɛ sugaa, wo kokoo diyɛ gabu turu kuu nɛ mui jɛyaabe. Wo ana diyɛ Ama dɛi dɛiin wɔɔ, Jerusalɛmu gɔ, Ama bɛrɛ alagala gowaa sugou wo wɔu mu bɛrɛ tagaraabe. 11 Ana gɔ Ama dooro le bee. Wo tibu dɔnrun diyɛ ɛju gin’ jasupe tibu gin’ dooroube. Tibu dɔnrun diyɛ, kirisitalu gin’, sɛɛ bee. 12 Ana gɔi jege diyɛ gabu le gɔŋaa sɛbɛin. Murɔn aŋa pɛli lɛisigɛ konɛ yabe. Murɔn aŋa gɔbe nɛ mɛlɛnkɛ pɛli lɛisigɛ yabɛin. Isɛrɛlu tɔgu pɛli lɛisigɛ boibe konɛ yatɔŋɔbe. 13 Duu sibɛ go murɔn aŋa taanu, donɔ sibɛ go taanu, tɛŋurun sibɛ go taanu, iyaa dudaga sibɛ go murɔn aŋa taanu. 14 Ana jege gɔ, bɔlɔtei pɛli lɛisigɛ kuu nɛ daanbe. Peju Ii jaŋu unrunw tiyaaɲu pɛli lɛisigɛ gɔbe boi konɛ yatɔŋɔbe. 15 Mɛlɛnkɛ mu le sɔɔ sɔɔu bee baŋa gɔ, ana gɔ lee, murɔn aŋa womɔbe lee, jege womɔ lee tunwɔn ga, kange bagi tutunwin yasɛbe. 16 Ana gɔ sibɛ nai womɔ puu kɛkɛu bee. Papala womɔ lee, wawanu womɔ lee kɛkɛu. Mɛlɛnkɛ gɔ, bagi womɔ le ana gɔ tunwaanbe. Papala womɔ kilomɛtɛrɛ muɲu lɛi suŋu nai bee. Papala womɔ lee, wawanu womɔ lee, gobi womɔ lee, puu kɛkɛu bee. 17 Wo jege gɔ yaa tunwaanbe. Inɛw kijɛ tutunwin le kɛkɛu, mɛlɛnkɛ gɔ tunwaan wo kanran, numɔlagu suŋu lee pɛnai naisigɛ bee. 18 Jege gɔ jasupe tibu dɔnrun diyɛ gɔ le ujaaɲu. Ana kɔɔ kange tɔitɔi le ujaaɲu, wɛɛrɛ gin’ sɛɛ wɔɔ. 19 Ana jege bɔlɔtei gɔbe, tibu dɔnrun diyɛ tɔgu tuturu puu le saŋaraanɲu. Bɔlɔtei pɔlɔ gɔ jasupe tibui bee, lɛiye gɔ sapiru tibui bee, taaniye gɔ agate tibui bee, naiye gɔ emɛrɔde tibui bee, 20 numɔrɔnye gɔ onise tibui bee, kuloiye gɔ saruduanɛ tibui bee, sɔiye gɔ kirisolite tibui bee, gagaraye gɔ berile tibui bee, tuwɔye gɔ topaje tibui bee, pɛluye gɔ kirisoparase tibui bee, pɛli turusigɛye gɔ turukuase tibui bee, pɛli lɛisigɛye gɔ amɛtisute tibui bee. 21 Murɔn aŋa pɛli lɛisigɛ gɔbe, dugɔi dɔnrun diyɛ tibu pɛli lɛisigɛi bɛin. Kotuturu puu, dugɔi dɔnrun diyɛ tibu koturu le yegeraaɲu. Ana kɛri diyɛ gɔ kange tɔitɔii bee. Wɛɛrɛ gin’ sɛɛ wɔɔ. 22 Ana gɔ nɛ mu Ama Ginrun Diyɛ iyelun, sabu Inɛw Baŋa Ama kɔmɔnumɔbe kuu baŋa gɔ lee, Peju Ii gɔ lee Ama Ginrun Diyɛ womɔ woi. 23 Ana gɔ, nai ma, iyepilu ma woi wijɛmɔ kai sɛlɛ. Ama dooro gɔ woi wijɛmɔjɛ. Iyaa Peju Ii gɔ lanpa womɔi. 24 Tɔgu gɔbe wijɛ womɔ le yoi yayaadɛin. Aduna ɔgɔnw gɔbe, ɔgɔ bemɛ kijɛ konɛ jɛjɛɛlɛdɛin. 25 Dɛnrun gɔ puu nɛ murɔn aŋa womɔbe pinɛlaa wɔɔ. Digɛ wogɔ nɛ biyɛidolo digɛu, murɔn aŋa gɔbe pinɛidenɛ. 26 Tɔgu gɔbe ɔgɔ bemɛ kijɛ lee, kijɛ sigɛ bemɛ lee, kɔɔ nɛ jɛjɛɛlɛdɛin. 27 Kijɛ lɔgɔgu turu kanran kɔɔ nɛ yooidolo. Inɛ jɛbaaɲu kanran kanrannɛ ma, kakalu maŋanɛ ma, turu kanran yooidolo. Inɛw boi bemɛ Peju Ii ɔnmɔ dɔn nɛ tɔŋi too gɔbe sai yoodɛin.
221 Mɛlɛnkɛ gɔ ɔnmɔ dii dibe gɔ kanran mu bɛrɛ tagaraabe. Tibu dɔnrun diyɛ kirisitalu gin’ dooroube. Ama lee, Peju Ii gɔ lee ɔgɔdɔin nɛ gowaa, 2 bumaa ana diyɛ kɛri diyɛ gɔ nɛ sugoube. Dibe gɔ diŋirun lɛi gɔ nɛ ɔnmɔ tiun gɔ yɔɔ. Anranguju nɛ kubɔ pɛli lɛisigɛ woi kɔɔɲu. Iyepilu puu ii nanaranjɛ. Tiun kurɔ gɔ tɔgu gɔbei kole bajugaɲu. 3 Kijɛ jɛbaaɲu turu kanran konɛ biyɛidolo. Ama lee, Peju Ii gɔ lee ɔgɔdɔin gɔ, ana gɔ nɛ bibiyɛdo. Ama birɛbirɛnw gɔbe, woi bababadɛin. 4 Be girupala womɔ ihiyedɛin, boi womɔ didimɛ bemɛ nɛ tɔŋi biyɛdo. 5 Digɛ asuu biyɛidolo. Be lanpa wijɛ ma, nai wijɛ ma kai siyɛidenɛ, sabu Inɛw Baŋa Ama bei wiwijɛmɔdo. Be asuu nasuu laamu kakanrandɛin. 6 Kɔɔ onu nɛ mɛlɛnkɛ gɔ mu le sɔwaa gi: «Sɔɔ ɔnbe le gawaun baa, sɔɔ narain. Inɛw Baŋa Ama, Kikinu unrunmɔ inɛw Ama titiyaanw bɛrɛ obonɛ gɔ, sɔɔ bɛrii biyɛido birɛbirɛnw womɔ bɛrɛ tagarado ga, mɛlɛnkɛ womɔ tiyaajɛ.» 7 Yesu gi: «Yɛnɛ, mu bɛrii yawɛɛjɔn. Ama bɛrɛ sɔɔ goi dɔn ɔn nɛ too gɔ inɛ gɛliyaajɛ gɔ, Ama wo yabu.» 8 Mu Jan, sɔɔ kɔɔbe mu ɛgu, mu iyi. Waaru ɛgaa mu iyi le, mɛlɛnkɛ mu bɛrɛ wogɔbe tagarabe gɔi demɛniyɛnmɔ ga, mu kubɔsɔrɔ womɔ nɛ numaa sugaabɔn. 9 Kaa wo mu le sɔwaa gi: «Kɔɔ kanrannɔu. Mu Ama birɛbirɛnɛ u bɔɔnɛi, iyaa u ba unrunw, inɛw Ama titiyaanw gɔbe lee, dɔn ɔn sɔɔ inɛw gɛlin gɔbe lee bɔɔnɛi. Ama demɛniyɛnmɔ.» 10 Kɔɔ onu nɛ mu le kijɛ wo gi: «Ama bɛrɛ sɔɔ goi dɔn ɔn nɛ too gɔ baŋurun bojonɔu, sabu sɔɔ gɔbe waaru bɛruniyaain. 11 Inɛ teitai wɔlɔ, teitai laa womɔ digiyɛ, inɛ lɔgɔjiyaa wɔɔ, lɔgɔjiyɛnu yaa, inɛ teitai wɔɔ teitai womɔ digiyɛ, inɛ Ama nɛ kuu unrunmɔ obaa wɔɔ, kuu obu nɛ yadigiyɛ.» 12 Yesu gi: «Yɛnɛ, mu bɛrii yawɛɛjɔn. Inɛ tuturu bɛrɛ birɛ womɔ bana wɔɔ gin’ tujɔ ga, mu tujɔ ma le wɛɛjɔn. 13 Alupa gɔ lee, Omɛga gɔ lee mui. Pɔlɔ gɔ lee, dumɔrɔn gɔ lee. Tɔlɔ gɔ lee, dumɔ gɔ lee. 14 «Inɛw arugoi bemɛ mɔŋaatin digɛu, ɔnmɔ tiun ii gɔ kaya bɛɛɲu gɔbe, iyaa ana diyɛ gɔ nɛ murɔn aŋa gɔ le yoi bɛɛɲu gɔbe, Ama be yabu. 15 Kaa iju gɔbe, dudugunw gɔbe, sala salanw gɔbe, inɛw daanw gɔbe, ɔmɔlɔ bulonw gɔbe, inɛ aai kanran kakalu ibɛɛ wɔɔ, kakalu mamaŋajɛ gɔ, be bain go biyɛdɛin. 16 Mu Yesu, mɛlɛnkɛ ma womaa sɔɔ kɔɔbe Ama inɛw mɔɔnu gɔbe nɛ e bɛrɛ yai taga ga woi tiyaabɔn. Mu Dawide tɔgui, tiruwɛnɛ womɔi, yajutolo doorojɛ gɔ mui.» 17 Ama Kikinu gɔ lee, yakana gɔ lee sɔɔuwɔin, gin: «Wɛɛ.» Inɛ sɔɔ kɔɔ ɛgɛjɛ baŋa, u kanran «wɛɛ» gɛɛ. Inɛ diinɔɔrin woi sɛɛ baŋa wɛɛ. Inɛ ibɛɛ wɔɔ baŋa, dɔnrun wɔlɔ go ɔnmɔ dii gɔ jeɲɛ. 18 Mu Ama bɛrɛ sɔɔ goi dɔn ɔn nɛ too gɔ inɛ ɛgaajɛ puu, mu kɔɔbaŋa le maa maa sɔɔuwɔn: Inɛ aai kanran konɛ kijɛ baraajɛ ye, dɔn ɔn nɛ jaabu sɔɔ too gɔbe, Ama, womɔ nɛ babarado. 19 Inɛ aai kanran, Ama bɛrɛ sɔɔ goi dɔn ɔn nɛ too gɔ nɛ gamaajɛ ye, dɔn ɔn nɛ ɔnmɔ tiun sɔɔ too gɔ lee, ana Ama dɛi dɛiin wɔɔ sɔɔ dɔn ɔn nɛ too gɔ lee nɛ, Ama gamulu womɔ gagamado. 20 Sɔɔ kɔɔbe dɛi sɛɛrɛ goonɛ baŋa gɔ sɔwaa gi: «Ee, mu bɛrii yawɛɛjɔn.» Amina, Inɛw Baŋa Yesu wɛɛ. 21 Inɛw Baŋa Yesu nɛɛma gɔ inɛw wooi le biyɛ.