HEBURU
11 Pɔɔlɔ, kubɔ lugo joo le, bana dɛin dɛin le, inɛw Ama titiyaanw le digɛu, Ama, emɛ babe bɛrɛ sɔɔ sɔi. 2 Kaa bai dumɔrɔn ɔnbe nɛ, Ama, Aini unrunmɔ le digɛu emɛ bɛrɛ sɔwaabe. Wo woi kijɛ puu kɛn balanɛi bojaabe. Iyaa wo le digɛu adunai maŋu. 3 Aini wogɔ, Ama dooro wo le dooriyejɛ, Ama bana wɔɔ gin’ tee wɔɔ, kijɛ puu sɔɔ unrunmɔ gɔnrɔn le dɔnwaan gɛlɛ. Hakɛ ɛjɛmɔɲu birɛ gɔ kibemaatiyaa, wo alagala go Ama, baba diyɛ baŋa numɔ iin sibɛ nɛ dɛinyin. 4 Kunrin, Aini gɔ, Ama wo bɛrɛ boi obu gɔ, mɛlɛnkɛbe boi dɛi gaa bana wɔɔ gin’, wo kanran be dɛi sigɛ biyaai. 5 Mɛlɛnkɛ aa bɛrɛ Ama ɔn gin’ sɔwaatɛli: “Ui Aini mai, iye mu ui narun.” Maa, “Mu wo bai biyɛdɔn, wo Aini mai biyɛdo.” 6 Sigiyaa, Ama, Aini pɔlɔ womɔ waaru aduna nɛ wo tii le, wo sɔwaa gi: “Mɛlɛnkɛ gɔbe puu woi be demɛniyɛnmɔmu!” 7 Mɛlɛnkɛbe dɛi sɔɔ wo gi unwɔ: “Wo mɛlɛnkɛ womɔbei ooɲɔi bojojɛ, birɛbirɛnw womɔbei yaun bijei bojojɛ.” 8 Kaa Aini gɔ dɛi kijɛ wo gi: “Ama, ɔgɔdɔin uwɔ asuu nasuu yɔɔ. Diinɛ uwɔ nɛ teitai gɔ, ɔgɔbaga gɔ woi biyɛdo. 9 U teitai ibiyaa, teitai laa ibiliyaabeu. Kɔɔ dɛi, Ama, Ama uwɔ gɔ, ui yɛmaa, ɔgɔnw kuu nɛ nii togo kɔɔrɔɲu gin’ kinɛ ɛɛli le ui joonaabe. Wo kunrin ui u bɔɔnw gɔbe dɛi sigɛ bojaabe.” 10 Ama iyaa sɔwaa gi: “U Inɛw Baŋa, tɔlɔgu gɔ le, u aduna bɔlɔtei daanaabeu. Iyaa alagala gɔbe numɔ uwɔ birɛi. 11 Kɔɔbe puu susuiyodɛin, kaa u yɔɔu. Be puu pɛyaa ye sɔi gin’ sɛsɛmiliyɛdɛin. 12 U arugoi diyɛ gin’ bei mumunɔdou. Sɔi dilɛɲu gin’ bei didilɛdɛin. Kaa u kai, u jaa tunmai. Iyaa anranguju uwɔbe dumɔ sɛnɛ.” 13 Mɛlɛnkɛ aa bɛrɛ Ama ɔn gin’ sɔwaatɛli: “Jaŋuw uwɔ gɔbe gɔnrɔn ye kubɔ uwɔ doɲu nɛ yai mu kunɔido baa, uwɔ numɔ iin ma sibɛ nɛ wɛɛ dɛinyɛn.” 14 Kɔɔ biyaai ye, titiyaanw gɔbe puu, kikinu Ama dɛi birɛbirɛnwin. Yayabu gɔ inɛw bɛɛidɛin gɔbei bara ga bei tiyaaɲu.
21 Kɔɔ sabu dɛi, emaa sɔɔ naran emɛ ɛgu gɔ nɛ emi goi ye wageniyɛnnɔu ga, sɔɔ gɔ ɛjii ai gɛli ye, emɛ kajubaun jaain wɔɔ. 2 Sabu mɛlɛnkɛbe sɔɔ sɔi gɔ narain ga iyemaabe tilai wo wɔnu, nɛ yɛnɛ iyaa sɔɔ kɔɔ inɛ digiyɛlu, kole yabalu gɔ, tujɔ wo le jaan gɔ biyaabe tilai wo wɔnu, 3 emɛ yayabu diyɛ ɔn lugolu kanraanɲu ye, yani ɛli bɛɛdɛin? Inɛw Baŋa kuu womɔ le wo laa yayabu kɔɔ sɔɔ wo tagaa inɛw ɛgin gɔbe, sɔɔ gɔ narain ga emɛ bɛrɛ yinjugɔmi. 4 Ama yaa sɛɛrɛ taanrinyɛn lee, yarabirɛ lee, taanrinyɛn tɔgu dɛin dɛin lee, be le digɛu kanranmaabe. Wo iyaa Kikinu Pilu sin obu gɔbe diŋɛ womɔ le kɛukɛu gamalaabe. Kunrin, wo sɛɛrɛ wo goobe nɛ paŋa oboube. 5 Aduna wɛɛido sɔɔ emɛ sɔɔjɛ gɔ, Ama, aduna wogɔ kuu nɛ mɛlɛnkɛbei daanalu. 6 Kaa inɛ turu Ama Dɔn yalu turu nɛ sɛɛrɛ ɔn gowaa gi: “Inɛ, kijɛ ingei bai, Ama, u woi ajubadou? Adama ii kijɛ ingei bai, woi kajubadou? 7 U gaila woi mɛlɛnkɛbe doɲu nɛ bojaabeu. U dooro lee, baba lee ɔgɔdomɔ gin’ kuu womɔ nɛ kunaabeu. 8 U kijɛ puu kubɔsɔrɔ womɔ nɛ wo le tubiyemaabeu.” Ama kijɛ puu inɛ le tubiyemaabe ye, tiyɛ gɔ kijɛ wo le tubiyelu turu kanran bojolu. Yinkanran, kanɛ kijɛ puu wo le tubiyaain ga emɛ iyeuwɔnɛ. 9 Kaa emɛ sɔɔ ɔn igii wɔin: Yesu, Ama nɛɛma dɛi, inɛw wooi dɛi yinwɛn ga, gaila woi mɛlɛnkɛbe doɲu nɛ bojaabɛin. Yiun wo muyɔn gɔ dɛi, dooro lee, baba lee ɔgɔdomɔ gin’ kuu womɔ nɛ kunaa, emɛ kanɛ woi iyeuwɔin. 10 Naran go Ama kijɛ puu mɔiyɛnmɔnɛ baŋa gɔ, iyaa kijɛ puu wo dɛi wɔɔ baŋa gɔ, inɛw jooi dooro unrunmɔ nɛ kunɔ ga, ɔɲɛ gɔ le digɛu Yesui kibaai wo boju gɔ, wogɔ jaain bee. Sabu yayabu bemɛ nɛ bei teeremɔnɛ gɔ Yesu woi. 11 Yesu, hakɛ nɛ inɛ ɛjɛmɔnɛ baŋa gɔ lee, inɛw hakɛ nɛ wo ɛjɛmu gɔbe lee, be puu ba turu. Kɔɔ digɛu, bei unrun ba unrunw boonɔ ga dɔgɔ woi sɛlɛ. 12 Ama le sɔwaa kijɛ wo gi: “Mu mu ba unrunw bɛrɛ boi uwɔ tatagadɔn. Mu mɔɔnu gɔ logoro nɛ u dɛi boi sɔmu nii niniidɔn.” 13 Wo iyaa sɔwaa gi: “Mu diyɛ ma Ama nɛ dadaanadɔn.” Gimaa iyaa gi: “Mu, Ama mu bɛrɛ unrunw obu gɔ le unwɔun.” 14 Unrunw gɔbe goju nɛ ilii jɔbɔjɛ dɛi, Yesu, wo kanran goju wogɔ tunmɔ jeɲaabe. Wo yiun womɔ le digɛu, jinrun puu kuu baŋa, yiun paŋa, numɔ womɔ nɛ too baŋa gɔnrɔn donugo ga kɔɔ gin’ kanrun. 15 Iyaa inɛw kinruntaun bemɛ wooi nɛ, yiun liliyɛ bemɛ dɛi gunɔ toin gɔbei gunɔ gɔ nɛ goonɔ ga kɔɔ gin’ kanrun. 16 Sabu wo mɛlɛnkɛbe jobu digilui saai wɛɛlu, kaa, Abarahamu tirɛ unrunw jobudigilu saai wɛi ga daii wɔɔ. 17 Kɔɔ sabu dɛi, wo Ama bɛrɛ sadagadɔɔnɔnɛ kuu baŋai, Ama birɛ nɛ amasɔgɔjugɔnɛi, sɔɔ turu baŋai bii ye, inɛw hakɛ mɛɛnɛ ga, waajibi kijɛ puu nɛ wo ba unrunw bana jeɲɛu jaain bee. 18 Woi waaru suburin le, wo kuu womɔ le ɔɲaabe dɛi, inɛw subɔrɔ nɛ toin gɔbei bara bɛbɛɛjɛ.
31 Kɔɔ sabu dɛi, ba unrunw Ama inɛwin wɔin gɔbe, e kanran inɛw Ama boonaajɛi wɔin gɔbe, Yesui ajubu yɛnɛi: Ama woi tiyaa, gagawu sɔɔ emɛ sɔɔjɛ nɛ sadagadɔɔnɔnɛ kuu baŋai boju. 2 Mɔise, Ama ginrun gɔ puu nɛ birɛbirɛnɛ sɔɔ turu baŋai bii gin’, Yesu, Ama woi daananɛ gɔ le sɔɔ turu baŋai biyaabe. 3 Ginrun ujɔnɛ, ginrun gɔ dɛi sigɛ baba wo bɛɛjɛ gin’, Mɔise dɛi sigɛ Yesu le baba jaan ga yinlugaaɲu. 4 Ginrun tuturu puu inɛ uju. Kaa kijɛ puu ujɔnɛ gɔ Amai. 5 Mɔise kai, Ama sɔɔ gɛɛido dɛi sɛɛrɛ goo ga, birɛbirɛnɛi go, Ama ginrun gɔ puu nɛ sɔɔ turu baŋai bii. 6 Kaa Kirisito, Ainii go Ama ginrun kuu nɛ dɛinyaan, sɔɔ turu baŋai wɔɔ. Emɛ kijɛ bɛbɛɛdɛin ga kuu emɛ unaa emɛ sɛɛ gɔ nɛ, liyɛ sɛlɛ gɔ lee, diyɛdɔn gɔ lee gɛliyaa kole wɔin ye, Ama ginrun gɔ emi. 7 Kɔɔ sabu dɛi, nɛɛ, Kikinu Pilu bana sɔi gin’: “Iye e Ama mii ɛgaajɛi ye, 8 murutu waaru le olusolo nɛ Amai bai suburin gɔbe le bana bii gin’, e kɔkɔlɔmaa le biyɛnɔugi. 9 Ama gi: ‘E babe, anranguju pɛnai birɛ ma iyaabɛin kanran, olusolo gɔ nɛ mui subɔraa yɛnaabɛin. 10 Kɔɔ sabu dɛi, mu waaru wogɔ inɛw le kinɛ banraan, kijɛ mu gi: Be waaru puu ajubu bemɛ nɛ mana mana yaauwɔin. Be oju mabe sɔɔ paamu kanrun yabanɛ. 11 Kodigɛu, mu kinɛbanrun ma le wɔu, mui jɛbiyaa, bemaa deeliye be dɛi mu boju gɔ nɛ asuu yooidenɛ gun.’’ 12 Mu ba unrunw, logoro ebe nɛ inɛ turu kanran kinɛ mɔɲu kunɔ ye, gagawu sɛlɛ le bii ye, Ama ɔnmɔi wɔɔ gɔi pajanɔu ga kuu ebe kajubai. 13 Kaa logoro ebe nɛ hakɛ inɛ turui manamɔ ye, kɔkɔlɔmaa kunɔmɔnɔu ga, iye, waaru ɛju emɛ sɛɛ gɔ le, e bai puu tunmɔ tinwɛnrɛin. 14 Sabu diyɛdɔn le emɛ tɔlu gɔ, dumɔ gɔ baa ɛɛn go yagɛlɛin biyaai ye, emi Kirisito le bɔɔi. 15 Ama Dɔn sɔwaa, “Iye e Ama mii ɛgaajɛi ye, murutu waaru le bana bii gin’, kɔkɔlɔmaa le biyɛnɔugi” gi. 16 Inɛw Ama mii ɛgaabɛin, kaa murutu kanrin gɔbe aabei? Inɛw Mɔise bei teeremaa, Ejipute gana nɛ goin gɔbe puu bei laa ma? 17 Anranguju pɛnai, Ama, inɛw aabe le kinɛbanrun le bee? Inɛw hakɛ kanraan olusolo nɛ numaa yayinwin gɔbei laa ma? 18 Iyaa Ama jɛbiyaa, inɛw aabe deeliye be dɛi unrun boju gɔ nɛ asuu yooidenɛ gi? Inɛw sɔɔ womɔ yabalu kanranw gɔbei laa ma? 19 Inɛw kɔɔbe gagawu sɛlɛ bemɛ sabu dɛi deeliye wogɔ nɛ yoonɛ kanrin ga emɛ iyeuwɔin.
41 Deeliye wogɔ nɛ yoo ga, Ama pui gɔ emɛ le yɔɔ digɛu, logoro ebe nɛ inɛ turu bɛɛ yoolu kakanrando ma liyɛmɔi. 2 Inɛw olusolo nɛ bɛin gɔbe bɛrɛ tagin gin’, Kibɛru Ɛju gɔ emɛ bɛrɛ kanran yintagin. Kaa sɔɔ be ɛgu gɔ, be gagawu le yabanɛ digɛu, sɔɔ gɔ be bɛrɛ niwɛn siyɛlu. 3 Deeliye dɛi Ama sɔwaa: “Mu kinɛbanrun ma le wɔu mui jɛbiyaa, bemaa deeliye be dɛi mu boju gɔ nɛ asuu yooidenɛ gun” wo gi gɔ, emɛ inɛw gawaaɲu gɔbe, deeliye wogɔ nɛ emɛ yoojɛ. Ama, aduna maŋu le baa birɛ womɔ kilaa yaabe kanran, wo sɔɔ kɔɔ sɔwaabe. 4 Sabu Ama Dɔn yalu turu nɛ, bai sɔiye gɔ dɛi sɔwaa, “Bai sɔiye gɔ, Ama birɛ wo birɛbe puu dɛɛnrinyaanbe” gin. 5 Yalu waja nɛ wo iyaa sɔwaa, “Be deeliye be dɛi mu boju gɔ nɛ asuu yooidenɛ” gin. 6 Kɔɔi ye inɛw be laa deeliye nɛ yoi Kibɛru Ɛju gɔ ɛgin gɔbe, gagawu sɛlɛ bemɛ dɛi deeliye gɔ nɛ yoonɛ digɛu, inɛw gamuu nimɛ bɛɛ yoyoomɔ. 7 Kodigɛu, Ama pilemaa bai kɛjaajɛ. Wo iye gi. Waaru diyɛ galaa wo yaa, wo Dawide le digɛu, Ama Dɔn yalu giru nɛ gin gɔ nɛ wogɔ sɔi, gi: “Iye e Ama mii ɛgaajɛi ye, kɔkɔlɔmaa le biyɛnɔugi.” 8 Josue, inɛw gɔbei deeliye nɛ yoomaabe ye, Ama kɔɔ onu nɛ bai waja sɔɔ sɔɔbele. 9 Kɔɔi biyaa ye, Ama, bai sɔiye gɔ le wo dɛɛnrin gin’, Ama inɛw dɛi deeliye kɔɔ tunmɔ yɔɔ. 10 Sabu Ama deeliye boju gɔ nɛ inɛ yowaajɛ, Ama, birɛ unrunmɔ nɛ wo dɛɛnrinyaanbe gin’, kɔɔbaŋa kanran birɛ unrunmɔ nɛ dɛdɛɛnrinyɛndo. 11 Kɔɔ digɛu maini ye deeliye wogɔ nɛ yoomɔi. Logoro emɛ nɛ inɛ turu kanran, sɔɔ yabala wogɔ tunmɔ le bii ye, deeliye gɔ nɛ bɛɛ yoolu kanrannɔu ga mainiyɛnmɔi. 12 Ama sɔɔ gɔ, sɔɔ ɔnmɔi, gɔnrɔn yasɛ, polukaaba aŋa lɛi wooi dɛi sigɛ sii wɔɔ. Wo kikinu lee, kinrun lee yalu kabiyɛjɛ go baa yayoojɛ. Digu gɔbe lee, bɔnu lee yalu kabiyɛjɛ go baa yayoojɛ. Wo kinɛ dadaaru gɔbe lee, kinɛ ajubu lee saliyɛ kirenɛi. 13 Kijɛ maŋaaɲu, Ama giru nɛ baŋiyaan wɔɔ turu kanran wɔlɔ. Ama, sɔɔ emɛ puu wo bɛrɛ sɔɔi emɛ do baŋa gɔ, kijɛ puu giru womɔ nɛ dɛbulu ye ije go biyɛjɛ. 14 Ama bɛrɛ sadagadɔɔnɔnɛ kuu baŋa diyɛ, alagala nɛ Ama giru nɛ baa dɔwaa wɔɔ gɔ emɛ yasin. Wogɔ Ama Aini Yesui. Kodigɛu, gagawu emɛ sɔɔ emɛ sɔɔjɛ gɔ ɛjii gɛliyɛmɔi. 15 Sadagadɔɔnɔnɛ kuu baŋa, yɛbɛlɛ emɛ nɛ emɛ le ɔɲɔ bɛɛlɛi emɛ sɛnɛ. Kaa kijɛ puu nɛ emɛ gin’ woi subɔraabɛin. Kaa wo hakɛ kanranlu. 16 Kɔɔi biyaa ye, Ama womaa amasɔgɔ emɛ jugɔ ga, emaa nɛɛma bɛi ye, waaru jaan gɔ le jobudigilu emɛ saa ga, emɛ liyɛ sɛlɛ go Ama ɔgɔdɔin giru nɛ dɔɔmɔi.
51 Sadagadɔɔnɔnɛ kuu baŋa tuturu wooi, inɛw logoro nɛ Ama woi yɛmɛjɛ. Inɛw dɛi Ama birɛ birɛ ga woi daanaaɲu. Sin obu lee, hakɛ yaabu kanrun sadaga lee Ama bɛrɛ dɔɔnɔnɛi. 2 Wo kuu womɔ le, yɛbɛlɛ wo bɛrɛ dɔɔ bɛbɛɛjɛ digɛu, inɛw sɔɔ inin, lelu nɛ toin gɔbe amasɔgɔ jugɔ bɛbɛɛjɛ. 3 Wo kuu womɔ le yɛbɛlɛginɛi sabu dɛi, tɔgu womɔ inɛw hakɛ dɛi Ama bɛrɛ sadaga wo dɔɔnɔjɛ gin’, kuu womɔ hakɛ dɛi kanran, Ama bɛrɛ sadaga wo dɔɔnɔu jaain wɔɔ. 4 Inɛ turu kanran sadagadɔɔnɔnɛ kuu baŋai bii baba gɔ kuu unrunmɔ bɛrɛ obu bɛɛlɛ. Kaa Aarɔn mɔ bana bii gin’, Amai wogɔ nɛ inɛi boonɔjɛ. 5 Kɔɔ bana wɔɔ gin’, Kirisito gɔ, sadagadɔɔnɔnɛ kuu baŋai bii baba gɔ, kuu unrunmɔ bɛrɛ wo obolu. Kaa wo le sɔwaa, “Ui Aini mai, iye mu ui narun”, iyaa, “U Mɛlukisedɛku mɔ gin’ asuu Ama bɛrɛ sadagadɔɔnɔnɛi wɔu”, Ama gɛɛnɛ gɔ, baba kɔɔ wo bɛrɛ wo obu. 7 Yesu aduna nɛ waaru wo bee le, wo amagɛɛn lee, kai womɔ Ama bɛrɛ tagu lee, kɔun diyɛ le giridii le, Ama, yiun nɛ woi yabu bɛɛbe baŋa bɛrɛ sɔmiyaanbe. Ama yaa, Yesu, baba le wo le tubiyaa wo wɔɔ gɔ dɛi, gɛɛn womɔ gɔ saabe. 8 Kaa halu wo Ama Ainii kanran, wo ɔɲɛ wo iye gɔ le digɛu sɔɔ yabu deyaabe. 9 Woi kibaai waaru bojin le, inɛw sɔɔ womɔ yabanw wooi bɛrɛ wo yayabu asuu wɔɔ obonɛi biyaai. 10 Ama yaa woi Mɛlukisedɛku mɔ gin’, sadagadɔɔnɔnɛ kuu baŋai bojaabe. 11 Sɔɔ kanɛ emɛ sɔi kɔɔbe kuu nɛ emɛ sɔɔ joo sɔɔun yasin. Kaa e sɔɔ paamu kanrun nɛ ɔgulai digɛu, tiyɛ bemɛ e bɛrɛ taga ga nawin wɔɔ. 12 Waaru ɔn le jaŋudeerewin e biyɛun jaan bee. Kaa Ama sɔɔ sibɛ go sɔɔ pɔlɔ jugɔun jaan gɔbe e bɛrɛ deere ga e nimɛ kai yasɛi. Jaa gunu kaya dɛi, e nimɛ kanran iru kai yasɛi. 13 Inɛ iru sai nɔɔjɛ, nimɛ ii digɛu, teitai sɔɔ kabu kunu bɛɛlɛ. 14 Kaa jaa gunu inɛw naw mɔi. Be wɛɛjiyɛu, wɛɛjiyɛu, ɛju lee, mɔɲu lee kabu kunu deyaain.
61 Kɔɔ sabu dɛi, Kirisito deeru sɔɔ pɔlɔ gɔbe sai nɛ biyɛlu kanraan ye, giru go inɛw naw le deeru jaan gɔ nɛ yaamɔi. Emɛ sɔɔ pɔlɔ gɔbe nɛ pilemu pilemu wɛɛ kanranmɔnɔugin. Tiyɛ gɔ birɛ niwɛn sɛlɛ gɔbe le onu duloti lee, Ama le diyɛ daana lee, 2 batise dɛin dɛin deeru lee, inɛ kuu nɛ numɔ yaŋurun deeru lee, yiun bulogu deeru lee, Ama saliyɛ kiru tujɔ asuu nasuu biyɛido deeru lee. 3 Giru go yai gɔ, Ama yabaajɛ ye kijɛ emɛ kanraindo gɔ woi. 4 Inɛw Ama wijɛ gɔ kubɔ turu biyaa, alagala sin obu gɔ nɛwaan, Kikinu Pilu biyaa, Ama sɔɔ ɛjii wɔɔ ga jugaa, aduna wɛɛido gɔnrɔn gɔ nɛwaan, pilemaa numaa oju nɛ gowaain gɔbe, be pilemaa Ama Aini gɔi baga jai nɛ pɛgɛu, inɛw wooi giru nɛ dɔgɔ wo bɛrɛ tagarauwɔin. Kɔɔ sabu dɛi bei pilemɛ ye waja ajubuduli nɛ jɛɛlu bɛɛmɔɔlɛ. 7 Minɛ bɛru bɛru anrandii bɛɛjɛ, dii gɔ nɔwaan, inɛw dɛi woi walin dɛi kijɛ niwɛn sɛɛ gogoomɔjɛ ye, minɛ gɔ Ama bɛrɛ duba biyaajɛ. 8 Kaa minɛ gɔ jijii lee, dɔgɔ mɔɲu lee goomɔjɛ ye, woi niwɛn sɛlɛ. Ama jebu wo le bɛrii wɔɔ, woi tɛguru le dogojɛ. 9 Ba unrunw ibɛ emɛbe, halu emɛ kɔɔ gin’ sɔɔ sɔɔuwɔin kanran, e bana ɛju yayabu nɛ yaajɛ gɔ nɛ toin ga, emɛ e sibɛ go diyɛdɔn le wɔin. 10 Ama, teitai laa go wɔlɔ. Wo kijɛ e kanrun gɔbe naŋaidolo. Iyaa Ama inɛw dɛi birɛ biraa e galu lee, nimɛ e birɛjɛ gɔ lee le digɛu wo bɛrɛ ihibɛ e taguru gɔ, wo naŋaidolo. 11 E tuturu puu dumɔ gɔ baa maini tunmɔ kɔɔ le bii ye, kijɛ e dɔmɔ gɔ sɛɛu bɛɛ ga emɛ wogɔi dɛnɛɲu. 12 Ebaa walagunwin taŋa ga emɛ ibɛlain. Kaa ebaa inɛw gagawu nɛ biyaa, muyaan wɔnu, kɛn pui kunaaɲu gɔ bɛɛɲu gɔbei dee ga emɛ ibɛɛ wɔin. 13 Ama, Abarahamu le pui kunɔu, kijɛ wo dɛi gaa kole jɛbiyɛɲu waja wɔlɔ gɔ digɛu, wo kuu unrunmɔ le jɛbiyaa, 14 gi: “Mu naran go ui duba kakanrandɔn, iyaa tɔgu uwɔ ɛjii nanarinyɛnmɔdɔn.” 15 Kunrin muyɔn le dɔmiyaan wɔu, Abarahamu kijɛ wo bɛrɛ pui kuni gɔ yinbɛi. 16 Inɛw, waaru jebu be jɛbiyɛjɛ le, kijɛ be dɛi gaa le jɛbiyɛɲu. Jebu gɔ, sɔɔ gɔ bɛrɛ paŋa obaa ye jiiru puu wo donugojɛ. 17 Kunrin Ama, pui wo kunu kɛn inɛw balanw gɔbe bɛrɛ diŋɛ unrunmɔ sɔɔ asuu kɔɔliyɛɛlɛ ga daii jugɔmɔ ibɛɛ bee. Kɔɔ dɛi, wo pui gɔ kuu nɛ jebu gɔ yinbaru. 18 Kunrin kijɛ kɔɔliyɛɛlɛ kolɛi wɔɔ. Iyaa wogɔ nɛ Ama, kakalu maŋu bɛɛlɛ. Kodigɛu, emɛ inɛw yalu babaŋi emɛ wo nɛ biyaaɲu gɔbe, diyɛdɔn bɛbɛɛdɛin ga emɛ bɛrɛ pui kunaaɲu gɔ ɛjii gɛliyɛ ga anrangaju diyɛ le wɔin. 19 Inrun kirɛgu diikoroi ɛjii ɛɛin yalu womɔ nɛ bojojɛ gin’, diyɛdɔn wogɔ kinrun emɛi gain gain bojojɛ. Iyaa diyɛdɔn wogɔ, alagala Ama ginrun, kɛju sɔi gɔ kɛjaa galaa ye, kɔlɔ go baa yadɔɔjɛ. 20 Yesu wo laa giru emɛ nɛ, emɛ dɛi konɛ yowaabe. Wo Mɛlukisedɛku mɔ gin’ asuu Ama bɛrɛ sadagadɔɔnɔnɛ kuu baŋai biyaabe.
71 Mɛlukisedɛku wogɔ Salɛmu ana ɔgɔnɛi bee, iyaa Ama daa naa daa go wɔɔ sadagadɔɔnɔnɛi bee. Abarahamu, kɔmɔ nɛ ɔgɔnw gɔnraan pilemaa wɛɛu wo wɔu, Mɛlukisedɛku yaa woi sɛgɛraa, woi duba kanraanbe. 2 Abarahamu, ɔgɔnw gɔbe bɛrɛ kijɛ wo ɛlu puu jaka wo bɛrɛ obu. Mɛlukisedɛku boi tiyɛ pɔlɔ gɔ teitai ɔgɔnɛi. Iyaa wo Salɛmu ɔgɔnɛi bee, tiyɛ gɔ jamu ɔgɔnɛ. 3 Mɛlukisedɛku mɔ ba sɔɔ sɔɔnɛ, na sɔɔ sɔɔnɛ, tirɛ anranw sɔɔ sɔɔnɛ, bai womɔ ɔn nɛ tɔlɔjɛ wɔlɔ, ɔn nɛ dogojɛ wɔlɔ. Wo Ama Aini gin’ asuu sadagadɔɔnɔnɛi wɔɔ. 4 Mɛlukisedɛku bana gaai wo wɔɔ gɔ yɛnɛi. Abarahamu emɛ tirɛ ainɛ diyɛ gɔ, kɔmɔ nɛ kijɛ wo bɛi jaka gɔ wo bɛrɛ obu. 5 Lewi tɔgu inɛw sadaga dɔɔnu birɛ nɛ yooɲu gɔbe, Tɔɔru gɔ le kɛukɛu, be Isɛrɛlu unrunw bɛrɛ jaka yaba bɛbɛɛɲu. Tiyɛ gɔ, be inɛw bemɛ be gin’ Abarahamu tɔgu nɛ goin bɛrɛ yabaɲu. 6 Kaa Mɛlukisedɛku, wo Lewi tɔgu inɛi laa bee kanran, Abarahamu bɛrɛ jaka yabaabe. Wo iyaa, Ama pui womɔbe inɛ bɛrɛ wo kunu gɔ, inɛ wogɔi duba kanraanbe. 7 Bana wɔɔ le kɛukɛu, duba kanranjɛ baŋa gɔ, duba bɛɛnɛ gɔ dɛi gaa, jiiru wɔlɔ. 8 Ama bɛrɛ sadagadɔɔnɔw sɔɔ sibɛ nɛ jaka yabanw gɔbe, waajibi inɛw yinwɛindɛinbei. Kaa Mɛlukisedɛku mɔ sibɛ nɛ Ama Dɔn inɛ dɛi sɛɛrɛ gowaa, ɔnmɔi wɔɔ wo gi gɔ, jaka gɔ wo yabu. 9 Iyaa Abarahamu jaka waaru wo goonu le, Lewi, jaka yabanw tɔgu tirɛ ainɛ gɔ, wo kanran jaka goonaati gɛɛ bɛbɛɛmɔjɛ. 10 Sabu Mɛlukisedɛku, Abarahamui waaru wo sɛguru le, Lewii naranla bee kanran, wo unrun tirɛ ainɛ ili nɛ yatobe. 11 Isɛrɛlu unrunw bɛrɛ Tɔɔru obin gɔ, duu womɔ Lewi tɔgu inɛw sadaga dɔɔnu birɛ sɔɔ kuu nɛ daan. Sadaga dɔɔnu birɛ sɔɔ wogɔ, kijɛ kibaai bee ye, Aarɔn mɔ gin’ pajati ye, Mɛlukisedɛku mɔ gin’ Ama bɛrɛ sadagadɔɔnɔnɛ waja daana ga inge dɛi waajibi bii? 12 Sabu, sadaga dɔɔnu birɛ sɔɔ gɔ dulomaaɲu ye, waajibi tɔɔru gɔ yaa duliyeun jaain wɔɔ. 13 Kunrin, Inɛw Baŋa emɛ, inɛ dɛi sɔɔ kɔɔ sɔin gɔ, wo tɔgu waja nɛ goi. Tɔgu womɔ inɛ turu kanran, sadagadumu nɛ birɛ birɛɲu sɔɔ nɛ tolo. 14 Sabu wo Juda tɔgu nɛ goi ga igimɛi wɔɔ. Mɔise, Ama bɛrɛ sadagadɔɔnɔw sɔɔ sɔɔu, tɔgu kɔɔ inɛw dɛi sɔɔ kanma gɛɛlu. 15 Sɔɔ emɛ gi gɔ daii wɔɔ ga sɔɔ waja sigɛ le jugɔmɔjɛ unwɔ: Ama bɛrɛ sadagadɔɔnɔnɛ Mɛlukisedɛku gin’ wɔɔ waja gowaa wɔɔ. 16 Sadagadɔɔnɔnɛi wo bii gɔ, inɛ nɛ wo goibe sɔɔ le digɛla. Kaa ɔnmɔ dogoolɛ gɔnrɔn le digɛ. 17 Sabu Ama Dɔn sɛɛrɛ gowaa gi: “U Mɛlukisedɛku mɔ gin’ asuu Ama bɛrɛ sadagadɔɔnɔnɛi wɔu.” 18 Kunrin, sɔɔ tɔɔraaɲu pɛi gɔ, yɛbɛlɛ womɔ lee, niwɛn tolo womɔ lee dɛi woi pajaatin. 19 Sabu Tɔɔru, kijɛ turu kanran kibaai bojaa bɛɛlu. Kaa iyaa, diyɛdɔn sigɛ wiyaai. Emɛ wogɔ le Ama giru nɛ dɔɔɲu. 20 Wogɔ nɛ sigiyaa, Ama kuu unrunmɔ wo jɛbi sɔɔ gɔ yɔɔ. Inɛw wajunw sadaga dɔɔnɔwin be bii gɔ, kuu jɛbi kɔɔ tunmɔ le biyɛnɛ. 21 Kaa Yesu, sadagadɔɔnɔnɛi wo bii gɔ, Ama kuu unrunmɔ jɛbiyaa woi daanu. Ama sɔwaa gi: “Inɛw Baŋa Ama kuu unrunmɔ jɛbiyaajɛ, wo sɔɔ unrunmɔ kɔɔlɔmɔidolo. U asuu Ama bɛrɛ sadagadɔɔnɔnɛi wɔu.” 22 Ama kuu jɛbi gɔ sabu dɛi, Yesu, aaru dɛi sɛɛrɛi biyaa wo wɔɔ gɔ, aaru pɔlɔ gɔ dɛi sigɛ. 23 Sɔɔ waja yaa unwɔ: Lewi tɔgu, sadagadɔɔnɔw gɔbe yinwɛn yinwɛn yaabɛin digɛu, birɛ gɔ nɛ asuu toii bɛɛbenɛ dɛi jooi bɛin. 24 Kaa Yesu, wo kai asuu ɔnmɔi wɔɔ digɛu, sadaga dɔɔnu birɛ womɔ gɔ nɛ dilɛ wɔlɔ. 25 Kosabu dɛi inɛw wo le digɛnu Ama giru nɛ dɔɔɲu gɔbei sɛɛu yabu bɛɛjɛ. Sabu be dɛi Ama bɛrɛ gɛɛn ga wo asuu ɔnmɔi yɔɔ. 26 Kɔɔi biyaa ye, Ama bɛrɛ sadagadɔɔnɔnɛ kuu baŋa emɛ le dagaa gɔ, Yesu woi. Wo ɛjaa wɔɔ, jarugu wo le wɔlɔ, lɔgɔ turu kanran wo nɛ tarala, hakɛgunw le woi kabugaa, alagalabe dɛi sigɛ Ama woi daa go unaajɛ. 27 Sadagadɔɔnɔnɛ kuu bɛɛnw wajunw, bai puu kuu unrunbemɛ hakɛ dɛi sadaga tɛgɛraa ye, kɔɔ onu nɛ Isɛrɛlu tɔgu puu hakɛ dɛi be tɛgɛrɛjɛ gin’, wo wogɔ kai sɛlɛ. Waaru kuu unrunmɔ sadaga wo obu le, wo kubɔ turu sai wogɔ kanraan kilaai. 28 Mɔise tɔɔru le kɛukɛu, sadagadɔɔnɔnɛ kuu bɛɛnw daanaaɲu gɔbe, inɛw yɛbɛlɛgunwin. Kaa Ama kuu jɛbi sɔɔ, Tɔɔru onu nɛ wɛi gɔ, Aini gɔi sadagadɔɔnɔnɛ kuu baŋai daanu. Ama woi asuu kibaai boju.
81 Sɔɔ emɛ sɔɔjɛ gɔ nɛ, sɔɔ ii gɔ unwɔ: Emɛ Ama bɛrɛ sadagadɔɔnɔnɛ kuu baŋa kɔɔ tunmɔi sɛin. Wo alagala nɛ Ama baba diyɛ baŋa ɔgɔdɔin numɔ iin sibɛ nɛ dɛinyaan wɔɔ. 2 Konɛ, Ama Ginrun kɔlɔ gɔ nɛ, tiyɛ gɔ guju kuru Ama Ginrun nanaa inɛ kurolu, Inɛw Baŋa Ama kuraabe gɔ nɛ, wo sadagadɔɔnɔnɛ kuu baŋai biyaa wɔɔ. 3 Sadagadɔɔnɔnɛ kuu baŋa tuturu puui, sin obu lee, sadaga lee, Ama bɛrɛ dɔɔnɔ dɛi daanaɲu. Kodigɛu, sadaga dɔɔnɔnɛ kuu baŋa emɛ gɔ, wo kanran, Ama bɛrɛ kijɛ dɔɔnɔɲu wo siyɛun jaain wɔɔ. 4 Wo aduna nɛ bee ye, woi sadagadɔɔnɔnɛi kanran biyɛbele, sabu inɛw wajunw, Tɔɔru le kɛukɛu sadaga dɔɔnɔɲu yɔɔin. 5 Wogɔ bɛɛnw sadaga dɔɔnu birɛ be birɛjɛ gɔ, alagala nɛ nanaa kanranɲu gɔ yarai. Mɔise mɔ kanran, guju kuru Ama Ginrun gɔ waaru kurodo ga wo bee le kunrin bee. Ama wo le sɔwaa gi: “Ɛjii kajuba, kokoo nɛ u bɛrɛ tagurin gɔ bana wɔɔ gin’, kijɛ gɔ puu wogɔ gin’ kanran.” 6 Kaa kanɛ Yesu, sadaga dɔɔnu birɛ wo bɛi gɔ, bemɛ gɔ kuu nɛ wɔɔ. Sabu aaru dɛi sɔɔ yegerenɛi wo wɔɔ gɔ, aaru pɔlɔ gɔ dɛi sigɛ. Iyaa pui sigɛbe kuu nɛ daan. 7 Aaru pɔlɔ gɔ nɛ sɔɔ tolo, sɛɛu bee ye, aaru lɛiye dɛnɛnu doori bee. 8 Kaa Ama, inɛw womɔbe nɛ jarugu tɛmaabe. Wo saa gi: “Inɛw Baŋa Ama gi: ‘Bai yawɛɛjɛ, mu Isɛrɛlu inɛw lee, Juda tɔgu lee le aaru kana ahaaradɔn. 9 Aaru wogɔ, be babe numɔ aa, Ejipute gana nɛ bai bei mu goonɔbe le, be le aaru mu aaru gɔ gin’ biyɛidolo. Sabu be aaru ma gɔ yamalaatin digɛu, mu kanran be le onu dulaatun.’ 10 Nɛɛ Inɛw Baŋa Ama gi: ‘Bai kɔɔbe galaai ye, Isɛrɛlu inɛw le aaru mu aaraido gɔ unwɔ: Mu tɔɔru mabe hakilɛ bemɛ nɛ kukunɔdɔn. Kinɛ bemɛ nɛ yaa tɔtɔŋɔdɔn. Mu Ama bemɛi biyɛdɔn, be inɛw mai biyɛdɛin. 11 Inɛ turu kanran, waja tɔgu womɔ inɛ ma, wo bainɛ ma deere ye, «U Inɛw Baŋa Amai jugɔ» gɛɛnu doori. Dagunɛ nɛ goi ye, diyɛnɛ nɛ yai dɔɔ, be puu mui jujugɔdɛin. 12 Sabu mu teitai laa bemɛ be bɛrɛ yaabu kakanrandɔn. Mu waja asuu hakɛ bemɛ ajubu ma nɛ wɛɛmɔidolɔn.’’ 13 Ama, aaru kɔɔ aaru kanai wo gi gɔ le digɛu, aaru pɔlɔ gɔ pɛii bojaati. Kijɛ pɛi anranguju joo bɛɛu gɛlɛ gɔ, manu womɔ bɛrii wɔɔ.
91 Aaru pɔlɔ gɔ, Ama demɛniyɛnmu sibɛ go tɔɔru womɔbe yasɛbe, Ama ginrun numɔ le yegeraaɲu kanran yasɛbe. 2 Sabu guju kuru Ama Ginrun kuraa yabe. Kuru kɔlɔ kɛju pɔlɔ gɔ, yalu ɛjaai gɔ woi. Wogɔ nɛ pilɛlɔn diyɛ gɔ lee, tabalu gɔ lee, Ama burui ga buru duunaaɲu gɔ lee yatobɛin. 3 Yalu kɔɔ galaai ye kɛju kunu lɛiye sɔi gɔ onu nɛ yalu ɛjaa naa ɛjaa gɛɛɲu gɔ yabe. 4 Wogɔ nɛ uguru tɛguru yalu kange le yegeraaɲu gɔ lee, aaru koro gɔ, sɛɛu kange le kuyaa wɔɔ gɔ lee yatobɛin. Koro gɔ kɔlɔ nɛ, kange gelu, buru manɛ gɛɛɲu gɔ too gɔ lee, Aarɔn baga titimu, liyɛ bujaa wɔɔ gɔ lee, aaru tibu kɛbiriyɛun, tɔɔru sɔɔ konɛ tɔŋaaɲu gɔ lee yatobɛin. 5 Ama, dooro baŋa yalu gɔ nɛ yɔɔ sɛɛrɛi ga, koro gɔ kuu nɛ, Mɛlɛnkɛ Serubɛn gɛɛɲu gɔbe yegeraa yabɛin. Be, hakɛ mɛɛnɛɲu yalu gɔ gamuju bemɛ le dɛbaa gɛliyaa bɛin. Kaa sɔɔ gɔbe digu le digu le sɔɔɲu waaru gɔ kanɛ laa. 6 Kijɛ kɔɔbe puu kɔɔ gin’ wo wɔnu, Ama bɛrɛ sadaga dɔɔnɔw gɔbe bai tuturu puu kuru kɛju pɔlɔ yalu gɔ nɛ yowaa ye, sadaga dɔɔnu bemɛ birɛ birɛɲu. 7 Kaa kuru kɛju lɛiye gɔ nɛ, Ama bɛrɛ sadagadɔɔnɔnɛ kuu baŋa gɔ sai, anranguju nɛ kubɔ turu sai yoojɛ. Wo kuu womɔ dɛi, iyaa tɔgu gɔ puu lelu dɛi, waajibi arusɛgɛ ili, sadagai Ama bɛrɛ dɔɔnɔ ga kole yoojɛ. 8 Guju kuru Ama Ginrun pɔlɔ kɔɔ waaru bee puu nɛ, yalu ɛjaa naa ɛjaa gɔ nɛ yoo ga oju pinɛlɛla bee ga, Kikinu Pilu sɔɔ kɔɔbe le emɛ bɛrɛ jugɔmɔube. 9 Kɔɔbe puu kanɛ bana sɔɔ wɔɔ jugɔmɔjɛ. Sin obu lee, sadaga lee, Ama bɛrɛ jɛɛlɛubɛin gɔbe, Ama demɛniyɛnmɔnɛ gɔ kinɛjugɔ nɛ jarugu donugu bɛɛbele ga tagarajɛ. 10 Sabu sɔɔ gɔ kayɛrɛ ma, kijɛ nɔɔɲu ma, dii le ui bana ɛjɛmɔɲu tɔgu dɛin dɛin ma sɔɔ le digɛ. Kɔɔbe kinɛjugɔ sɔɔ le digɛla, kaa goju sai le tɔɔru digɛi. Ama, kijɛ puu pilemɛ ye kanai wo bojoido waaru yai dɔɔ nɛ birɛ birɛ ga daanaabɛin. 11 Kaa Kirisito, kijɛ ɛju kanɛ baa wɔin sadagadɔɔnɔnɛ kuu baŋai wɛi. Kuru nɛ wo galu gɔ, wo gaa, sɛɛu kibaa wɔɔ. Wogɔ inɛ numɔ le yegerenɛ. Tiyɛ gɔ aduna maŋaaɲu ɔn kijɛi laa. 12 Wo kubɔ turu sai yalu ɛjaa naa ɛjaa gɔ nɛ yowaa kilaai. Wo ɛnrɛn ili le ma, naa unrunw ili le ma yoolu. Kaa kuu bana womɔ ili le yoi. Wo kɔɔ gin’ kanraan, asuu kuu emɛ gowaai boju. 13 Ɛnrɛn ili lee, naa jaŋu ili lee, naa unrunw tɛgɛrɛɲu unɔ gɔ lee, inɛw ligijiyaain gɔbe nɛ miɲaa ye, ligiji bemɛ sɔɔ donugaa ye, bei ɛhɛjɛmɔjɛ. 14 Kɔɔ kunrin wɔɔ ye, Kirisito ili gɔ kɔɔ dɛi sigɛ gɔnrɔn sɛɛ. Wo Ama Kikinu asuu wɔɔ gɔ le digɛu kuu unrunmɔ Ama bɛrɛ sadaga lɔgɔ taralai obu. Ili womɔ kinɛjugɔ emɛ nɛ birɛ niwɛn sɛlɛ gɔbe ɛjɛmɔ ye, emaa Ama ɔnmɔi wɔɔ gɔ dɛi birɛ birɛ ga kakanrando. 15 Kɔɔ sabu dɛi, inɛw Ama bei boonu gɔbe, asuu kɛn pui gɔ bɛɛ ga, Kirisito aaru kana sɔɔ yegerenɛi. Yiun womɔ aaru pɔlɔ waaru le hakɛ kanrin gɔbe dɔrugaati digɛu, be wogɔ bɛbɛɛdɛin. 16 Kɛn balu dɔn nɛ sɔɔ too gɔ, dɔn tɔŋɔnɛ gɔ yinwaain ye kijɛ kanranɲui. Kinrun le wo wɔnu sɔɔ kanranɲui laa. Kodigɛu, kɛn balu dɔn yɔɔ ye, dɔn tɔŋɔnɛ gɔ yinwaain ga igimɛi biyɛun jaain wɔɔ. 18 Kɔɔ sabu dɛi, aaru pɔlɔ gɔ kanran ili wɔlɔ go aaranɛ. 19 Mɔise, inɛw gɔ puu bɛrɛ tɔɔru sɔɔ tuturu puu Tɔɔru tɔŋaaɲu gɔ nɛ bana too gin’ tagaatiyaa, naa unrunw ili dii le biraa, peju kukuli banrun lee, isɔpe tiun bagi lee, konɛ sowaa Tɔɔru dɔn gɔ nɛ miɲaa, iyaa inɛw gɔ puu bɛrɛ miɲaabe. 20 Kɔɔ gin’ kanraun wɔu kijɛ wo gɛɛbe: “Ɔn Ama ebaa aaru nɛ biyɛ ga wo tɔɔru gɔ ili gɔi.” 21 Mɔise kɔɔ gin’ iyaa kuru gɔ lee, sadaga birɛ gelu gɔ puu lee nɛ ili miɲaabe. 22 Tɔɔru le kɛukɛu, kijɛ tuturu laa ye, puu ili le ɛjɛmɔɲu. Iyaa ili togiyelu go, hakɛ yaabu kanrun wɔlɔ. 23 Kɔɔbe alagala nɛ kijɛ nanaa wɔɔ yarai. Bei kɔɔ gin’ ɛjɛmɔ ga waajibi bee. Kaa alagala kijɛ nanaa gɔbe, be kuu bemɛ le sadaga kɔɔbe dɛi sigɛbe kaii sɛin. 24 Sabu Kirisito, yalu ɛjaa nɛ wo yoi gɔ, nanaa gɔ yara gin’ numɔ le yegeraaɲu gɔi laa. Kaa wo alagala naa gɔ nɛ yowaa, kanɛ emɛ dɛi Ama giru nɛ wɔɔ. 25 Sadagadɔɔnɔnɛ kuu baŋa anranguju wɛɛjɛ puu arusɛgɛ ili le yalu ɛjaa naa ɛjaa gɔ nɛ yoyoojɛ. Kaa Kirisito kɔɔ gin’, kubɔ joo kuu unrunmɔ sadaga obodo ga yoolu. 26 Sabu wogɔ gin’ bee ye, Kirisito aduna maŋi nɛ kubɔ joo wo ɔɲɔu jaain bee. Kaa kanɛ, waaru gɔbe dumɔrɔn bemɛ nɛ dɔɔuwɔ gɔ le, wo kuu unrunmɔ sadaga obu le digɛnu hakɛ donugo ga, kubɔ turu sai wiyaa kilaai. 27 Inɛ tuturu puu kubɔ turu yinwɛn ga waajibi, kɔɔ onu nɛ Ama, saliyɛ womɔ kikiredo. 28 Kɔɔ bana wɔɔ gin’, Kirisito, inɛw joo hakɛbe duiyɔ ga, kubɔ turu sai kuu unrunmɔ sadaga obu. Wo kubɔ lɛiye gɔ wɛwɛɛdo, kaa hakɛ goonɔ dɛi biyɛidolo. Inɛw woi dɔmɔi gɔbei yaba ga wɛɛdo.
101 Yahutunw tɔɔru gɔ, kijɛ nanaa gɔbe bana sɛɛu tagaraalɛ. Kaa kijɛ ɛju wɛɛido gɔ kikinɛi sai. Kɔɔ sabu dɛi, sadaga tutunmɔ deeliye sɛlɛ go pipilemu anranguju puu goonɔɲu gɔbe le digɛnu, tɔɔru kɔɔ Ama giru nɛ inɛw dɔɔnw gɔbei asuu kibemu bɛɛlɛ. 2 Bei kibemu bɛbɛɛbe ye, inɛw Ama demɛniyɛnmɔw gɔbe kubɔ turu sai hakɛ nɛ bei ɛhɛjɛmɔbɛin digɛu, iyaa hakɛ jarugu, kinɛjugɔ bemɛ nɛ kanɛ toiyobele digɛu, sadaga dɔɔnu gɔ papajabɛin. 3 Kaa sadaga kɔɔbe le inɛw bɛrɛ anranguju wɛɛjɛ puu hakɛ bemɛ naŋaranmɔɲu. 4 Sabu naa jaŋu ili lee, ɛnrɛn ili lee, asuu hakɛ goonu bɛɛlɛ. 5 Kɔɔ sabu dɛi Kirisito, aduna nɛ wɛɛu, Ama le sɔwaa gi: “U sadaga wee, sin obu wee dɛnɛlu. Kaa u gojui mu bɛrɛ obu. 6 Arusɛgɛ sɛɛu tɛguru sadaga wee, hakɛ yaabu kanrun sadaga wee, wogɔbe kinɛ uwɔ aalɛ. 7 Nɛɛ mu sɔwaa gun: ‘Ama, mu unwɔun. Dɔn gɔ nɛ mu dɛi bana tɔŋaaɲu le kɛukɛu, mu diŋɛ uwɔ kanrain wiyaa wɔun.” 8 Kirisito laa gɔ sɔwaa gi: “U sadaga wee, sin obu wee, arusɛgɛ sɛɛu tɛguru sadaga wee, hakɛ yaabu kanrun sadaga wee dɛnɛlu, kinɛ uwɔ aalɛ.” Kokanran sadaga kɔɔbe Tɔɔru gɔ le kɛukɛu dɔɔnɔɲu. 9 Kɔɔ onu nɛ wo gimaa, “Mu unwɔun, diŋɛ uwɔ kanrain wiyaa wɔun” gi. Kunrin wo sadaga pɔlɔ sɔɔ gɔ goonaatiyaa, lɛiye gɔ daanaati. 10 Yesu Kirisito, Ama diŋɛ kibemaati. Wogɔ digɛu, goju womɔ kubɔ turu sai sadaga obaa wo kilu gɔ le digɛu, emi hakɛ emɛ nɛ ɛjaai. 11 Ama bɛrɛ sadagadɔɔnɔnɛ puu birɛ unrunmɔ birɛ ga bai tuturu puu ihiŋiyɛnjɛ. Wo sadaga tɔgu tunmɔ gɔbe, halu wogɔbe hakɛbe goonu bɛɛnɛ kanran, kubɔ joo dɔdɔɔnɔjɛ. 12 Kaa Kirisito asuu nasuu dɛi hakɛ yaabu kanrun sadaga turu deŋɛ deŋɛ dɔɔnaatiyaa, Ama numɔ iin sibɛ nɛ dɛinyaain. 13 Kanɛ kɔɔ nɛ, wo Ama, jaŋuw womɔ gɔbei gɔnrɔn ye kubɔ womɔ doɲu nɛ wo kunɔido dɔmiyaan wɔɔ. 14 Kunrin, sadaga turu deŋɛ deŋɛ le digɛu, wo inɛw hakɛ nɛ ɛjɛɲu gɔbei asuu dɛi kibemaati. 15 Kikinu Pilu yaa sɛɛrɛ wogɔi emɛ bɛrɛ goojɛ. Kikinu Pilu laa gɔ sɔwaa: 16 “Inɛw Baŋa Ama gi: ‘Bai kɔɔbe galaai ye, aaru be le mu aaraido gɔ unwɔ: Mu tɔɔru mabe kinɛ bemɛ nɛ kukunɔdɔn. Hakilɛ bemɛ nɛ yaa tɔtɔŋɔdɔn.’” 17 Kɔɔ onu nɛ wo gi: “Mu waja hakɛ bemɛ lee, mɔɲu bemɛ lee asuu ajubu ma nɛ wɛɛmɔidolɔn.” 18 Nɛɛ, hakɛ kɔɔbe yaabu kanraantin digɛnu, waja hakɛ yaabu kanrun sadaga jɛɛlɛnu doori. 19 Nɛɛ kai ba unrunw, Yesu ili digɛnu, emɛ yalu ɛjaa naa ɛjaa gɔ nɛ yoo ga liyɛ sɛnɛ. 20 Wogɔ nɛ yoo ga, Yesu emɛ dɛi oju kana, ɔnmɔi wɔɔ, kɛju sɔi le galajɛ pinɛlaati. Tiyɛ gɔ goju womɔ le galajɛ. 21 Iyaa sadagadɔɔnɔnɛ diyɛ, Ama ginrun kuu nɛ daan, emɛ yasin. 22 Kɔɔbe wooi digɛu, kinɛpilu le, gagawu kibaai le, kinɛ emɛ ɛjɛmɔ ye kinɛjugɔ nɛ jarugu sɔɔ goonɔti ye, dii ɛju le goju gɔ mɔŋi go, emɛ Ama giru nɛ dɔɔmɔi. 23 Emɛ le pui kunu baŋa gɔ sɔɔ turu baŋai digɛu, diyɛdɔn sɔɔ emɛ sɔɔjɛ gɔ ɛjii gɛliyɛmɔi. 24 Tunmɔ kajubu ye, ihibɛ nɛ lee, birɛ ɛju biru nɛ lee tunmɔi mainiyɛnmɔmɔi. 25 Bana inɛw gamuu wɛɛjui biyaa wɔɔ gin’, emɛ tunmɔ le mɔrin gɔ pajamɔnɔugin. Kaa tunmɔ tinwɛnrɛnmɔi. Sigɛ le Inɛw Baŋa bai wɛɛido gɔ bɛrii wɔɔ ga e iyeuwɔi dɛi tunmɔ tinwɛnrɛnmɔi. 26 Naran gɔ emɛ bɛrɛ jugɔmaaɲu onu nɛ, bɛrɛ mɔɲu dɛi emɛ hakɛ kanrannu yaaɲu ye, hakɛ yaabu kanrun sadaga waja wɔlɔ. 27 Liliyɛ diyɛ le, Ama saliyɛ kiru gɔ lee, yaun diyɛ, Ama le inɛw yabanɛ gɔbei tɛnwɛn ga wɔɔ gɔ lee, emɛ dɔmɔ gɔ woi. 28 Inɛ Mɔise tɔɔru yamalaajɛ puu, inɛw lɛi ma taanu ma aŋa sɛɛrɛ ɛgaa ye, amasɔgɔjugɔ wɔlɔ go woi daaɲu. 29 Nɛɛ, Ama Aini gɔi kubɔ le inɛ namanu galaido gɔ, aaru ili, kole woi hakɛ nɛ ɛjɛmaabɛin gɔ kijɛ yamalai inɛ bojoido gɔ, iyaa Ama Kikinu, nɛɛma wo bɛrɛ obu gɔi inɛ duyɔido gɔ mɔ yani biyɛdo? Tujɔ wo le jaan gɔ, yagɔ baŋa mɔ dɛi sigɛ le mɔɲu biyɛun jaan ga e ajubaalɛi ma? 30 Sabu “duguru gɔ mu goodo, pilemɛ ye mu tujɔdo” gɛɛnɛ baŋa gɔ, iyaa, “Inɛw Baŋa Ama, tɔgu womɔ inɛw saliyɛ kikiredo” gɛɛnɛ baŋa gɔ, emɛ igii wɔin. 31 Aa, Ama ɔnmɔi wɔɔ numɔ nɛ yoi gɔ, wogɔ liliyɛ diyɛ naa diyɛ sɔɔi de! 32 Kaa Ama wijɛ gɔ e bɛi onu nɛ, bai pɔlɔ wɛin gɔbe sɔɔ ajubu yɛnɛi. Bai wogɔbe le, e kɔmɔ diyɛ taa ɔɲɛ diyɛ muyaanbei. 33 Doguru gamuu, inɛw puu giru nɛ ei duyɔ lee, ɔɲɔmɔ lee kanranɲu. Doguru gamuu iyaa inɛw kɔɔ gin’ wɔin gɔbe boru bariyaabei. 34 E kajugunw amasɔgɔ jugaabei. Iyaa kijɛ e sɛɛ e bɛrɛ ɛlɛ ga kinɛ ɛɛli le yabaabei, sabu e kɔɔ dɛi sigɛ, kijɛ asuu biyɛido yasɛi ga igii wɔi. 35 Kodigɛu, diyɛdɔn ebe pajanɔugi. Tujɔ diyɛ kole yadigɛ. 36 Ama diŋɛ kibemɔ ye, e bɛrɛ kijɛ pui kuni gɔ bɛɛ ga, e muyɔn kai yasɛi. 37 Sabu Ama Dɔn gɛɛjɛ gin’: “Gaila kanraan ye, gaila sai nɛ, inɛ wɛɛun dagaa gɔ wɛwɛɛdo. Wo tanwaindolo. 38 Kaa inɛ gagawu le digɛu giru ma nɛ teitai wɔɔ gɔ, woi ɔnmɔi bibiyɛdo. Kaa wo onu pilemɔjɛ ye, wo le kinɛ ma aaidolo.” 39 Emɛ kai, emɛ inɛw onu pilemɛ ye suiyoɲu gɔbe bɔɔi laain. Kaa inɛw gawa ye kinrun bemɛ yabaɲu gɔbe bɔɔi.
111 Kijɛ emɛ dɔmɔ bɛbɛɛdɛin ga diyɛ daanu ye bii gɔ, gagawu gɔ woi. Gagawu, kijɛ iyemɔɔlɛ gɔbe yɔɔin ga diyɛ daanu ye bii. 2 Gagawu dɛi pɔɔlɔ inɛw Ama kinɛ aamaabɛin. 3 Alagala lee, minɛ lee Ama sɔɔ le mɔii ga, emɛ gagawu le wogɔ paamaɲu. Wogɔ digɛu, kijɛ emɛ iyejɛ gɔbe, kijɛ iyemɔɔlɛ nɛ goi. 4 Gagawu dɛi Abɛlu, sadaga Kayɛn mɔ dɛi sigɛ Ama bɛrɛ obu. Gagawu womɔ dɛi, Ama woi inɛ teitai lugu, sabu Ama, sin obu womɔbe le yabaabe. Halu wo yinwaain kanran, gagawu gɔ le digɛu, wo nimɛ sɔɔ sɔɔuwɔ. 5 Gagawu dɛi, Henɔku yinwɛnlu go, Ama nɛ woi jeɲaa uni. Waja woi iyemɔlu, sabu Ama woi jeɲaajiyaabe. Ama woi jeɲɛmɔ nɛ, Henɔku kinɛ womɔ aamaabe ga wo dɛi sɛɛrɛ gowaabɛin. 6 Gagawu wɔlɔ go inɛ turu kanran Ama kinɛ aamu bɛɛlɛ. Sabu inɛ Ama giru nɛ dɔɔjɛ, Ama yɔɔ, iyaa wo inɛw woi dɛnɛw gɔbei tutujɔjɛ ga wo gawaun jaain wɔɔ. 7 Gagawu dɛi Nɔwe, sɔɔ wɛɛlu, nimɛ iyemɔbele dɛi Ama woi wo tinwɛnraan, Ama giri liyɛ le sɔɔ yabaa, ginrun womɔ inɛwin yaba ga diikoro diyɛ yegeraabe. Wo kunrin aduna kuu nɛ jarugu duuraatiyaa, teitai gagawu le bɛɛmɔjɛ kɛn balanɛi biyaabe. 8 Gagawu dɛi Abarahamu, Ama woi boonaa gana kɛn womɔi wo bojoido sibɛ go yaa wo giyaa, wo sɔɔ yabaa yaabe. Wo yalu wo yaaido inɛɛ wɔu gowaa yai. 9 Gagawu dɛi wo gana Ama wo bɛrɛ pui kunu gɔ nɛ wiyaa, yerunɛ gana yeru nɛ daan gin’ dɛinyaanbe. Wo konɛ guju kurube nɛ toiyaa bee. Isaka lee, Jakɔbu lee, wo le pui tutunmɔ gɔ kɛn balanw gɔbe, be yaa guju kuru nɛ kunrin tobɛin. 10 Sabu Abarahamu, ana bɔlɔtei ɛɛnbe kuu nɛ daan, Ama ajubaa ujaabe gɔi dɔmɔbe. 11 Gagawu dɛi, Abarahamu, halu woi ɛjii pɛyaa galaayaabe kanran, iyaa Sara ii naranbele kanran, ii bɛɛɲu gɔnrɔn biyaabe. Sabu wo le pui kunu baŋa gɔ sɔɔ turu baŋai ga wo diyɛdaanu le bee. 12 Kunrin, ainɛ turu kɔɔ nɛ, ainɛ yinwaanyaabe bɔɔi kɔɔ nɛ, tɔgu joo narinyaanbe. Jojoo bemɛ alagala tolo gin’ bee, nɛudii diŋirun sɔsɔun gin’, lugo bɛɛmɔɔlɛ. 13 Inɛw kɔɔbe puu kijɛ be bɛrɛ pui kuni gɔ bɛɛnɛ go gagawu gɔ le biyaa wɔu yinyinwin. Kaa be kijɛ gɔbe wagee iyaa kinɛ bemɛ aabe. Be unrunbe aduna nɛ yerunwin, oju galanwin ga, daii sɔwaabɛin. 14 Inɛw kɔɔ gɛɛnw, baginruin dɛnɛuwɔin ga tagaraɲu. 15 Be gana nɛ be goi dadaaru bei yasɛbe ye, konɛ pilemɛ ye wɛɛɲu bana bɛbɛɛbɛin. 16 Kaa be baginrun sigɛi daariyaa wɔin, tiyɛ gɔ alagala baginrun. Kɔɔ sabu dɛi, Ama be dɛi ana yegeraajɛ digɛu, unruin Ama bemɛ be boonɔjɛ gɔ dɛi dɔgɔ woi aalɛ. 17 Gagawu dɛi, Abarahamu, Ama, waaru woi maraan yɛnu le, Isakai sadaga tɛgɛrɛdo ga yabaabe. Abarahamu, Ama, pui unrunmɔbe wo bɛrɛ kunu baŋa gɔ, halu Ama wo le sɔwaa: “U Isaka sai le tirɛ unrunw u bɛrɛ obodɔn ga pui mu kunu gɔbe bɛbɛɛdou” giyaabe kanran, wo aini koturu womɔ sadaga tɛgɛrɛdo ga bee. 19 Ama gɔnrɔn yasɛ, halu yiun bulogu bɛbɛɛjɛ ga, Abarahamu manugaube. Ii womɔ pilemaa wo bɛrɛ obin gɔ, yiun nɛ bulogaa obin gɛɛ bɛbɛɛmɔjɛ. 20 Gagawu dɛi Isaka, Jakɔbu lee, Esau lee, sɔɔ be bɛrɛ wɛɛido dɛi, Ama boi bowaabe. 21 Gagawu dɛi Jakɔbu, yinwɛin wo do ɛjii bɛruniyaan wɔɔ waaru le, Josɛpu anranw unrunw lɛi tuturu dɛi Ama boi bowaa, baga unrunmɔ kuu nɛ tijaa gɛliyaa Amai demɛniyɛnmaabe. 22 Gagawu dɛi Josɛpu, bai womɔ bɛruniyaan wo wɔu, Isɛrɛlu unrunw Ejipute gana nɛ be gooido sɔɔ sɔwaa, sɛgɛ unrunmɔ dɛi tɔɔru obu. 23 Gagawu dɛi Mɔise ba lee, wo na lee woi naraan, ii gɔ anran ɛju yasɛ ga iyaa, be ɔgɔnɛ tɔɔru ginɛmu gɔ liyɛnɛ go, iyepilu taanu woi baŋurin. 24 Gagawu dɛi Mɔise, waaru wo gabi le, unruin ɔgɔnɛ iyaa ii boonɔmɔ ga yabalu. 25 Hakɛ nɛ toi ye waaru gaila kinɛ ɛɛliyɛmɔ dɛi, wo Ama inɛw le ɔɲɛ iye ire ga wogɔ yɛmaabe. 26 Ama Yabanɛ Diyɛ tii gɔ dɛi dɔgɔ iyi gɔ, Ejipute arusɛgɛ gɔbe dɛi sigɛ kijɛ irei ga wo yinlugu. Sabu wo wagee, giru go tujɔ wo bɛɛido gɔ nɛ giri dɛɛraa sɛbe. 27 Gagawu dɛi Mɔise, Ejipute nɛ ɔgɔnɛ kinɛbanrun gɔ liyɛlu go goi. Ama iyemɔɔlɛ gɔi iyeuwɔ gin’ biyaa, wo ɛɛn go biyaabe. 28 Gagawu dɛi wo Taŋagalu janwan gɔ daanaa, Ama titiyainɛ dadaanɛ gɔ, Isɛrɛlu anranw unrunw, bɛrɛ pɔlɔ gɔbei tabanɔu ga, taan bemɛ nɛ ili miɲɛ kɔɔrɔ ga tɔɔru. 29 Gagawu dɛi Isɛrɛlu unrunw, nɛudii banrun gɔ minɛ maa gin’ kɛjaa taŋi. Kaa Ejipute bɛɛnw wogɔ gin’ kanraan be yɛnaa, dii bei kimaati. 30 Isɛrɛlu unrunw, gagawu bemɛ dɛi, Jeriko ana jege gɔ, bai sɔi gɔŋaa be galaa wolu. 31 Gagawu dɛi yaanran dimu le kayanɛ, Rahabu, Jeriko nɛ inɛw Ama sɔɔ yabaanɛ gɔbe le bariyaa suiyolu. Sabu wo Isɛrɛlu inɛw tebutebenw gɔbei ɛju le sɛguru. 32 Mu nɛɛ inge sɔi baradɔn? Sabu Jedeyɔn ma, Baraku ma, Samusɔn ma, Jɛpute ma, Dawide ma, Samuɛlu ma, inɛw Ama titiyaanw gɔbe ma sɔɔ sɔɔdɔn gun ye, wogɔ waaru bɛɛidolɔn. 33 Gagawu le be diinɛbe kuu nɛ gɔnrɔn biyaa, teitai kanraan, Ama kijɛ pui kunu gɔ biyaabɛin. Be yarabe aŋa pagaabɛin, 34 yaun paŋa donugaabɛin, polukaaba aŋa nɛ ɛliyaa gowaabɛin. Yɛbɛlɛgunwin wɔu, pilemaa gɔnrɔn biyaabɛin, kɔmɔ nɛ be anranwin bɛin, iyaa gana waja kɔmɔ numɔ gɔbei nanaabɛin. 35 Yiunbe bulaa, yaanw gamuu bɛrɛ inɛw bemɛ pilemaa obaaɲu. Inɛw gamuui ɛjii ɔɲɔmaa, yiun baa dɔɔni. Be bulogu sigɛ gɔ bɛɛdɛin ga, ɔɲɛ gɔ nɛ bei ɛli goomɔ ga yabanɛ. 36 Inɛw gamuu iyaa yamurinyɛnmu lee, bɔɔniyɛn logi lee biyaabɛin. Gamuui yɔgu le kɔmaa, kaju nɛ kunaabɛin. 37 Gamuui tibu le kamaa daabɛin, bimu le dɛŋaabɛin, polukaaba le daabɛin. Gamuu peju guju lee, ɛnrɛn guju lee sɔi bemɛi goriyaa, kijɛ kanma sɛbenɛ wɔu, tɔɔɲɔ bɛɛu, ɔɲɔmu diyɛ bɛɛu, ungo yaa, ungo yaa kanraunbɛin. 38 Inɛw kɔɔbe puui aduna le jaanla bee. Be ginaa, olusolo nɛ lee, kokoo kuu nɛ lee, kɔmɔ nɛ lee, bonɔ nɛ lee yalabɛin. 39 Inɛw kɔɔbe puu, gagawu bemɛ dɛi sɔɔ bemɛ Ama kinɛ aabe. Kokanran be kijɛ be bɛrɛ pui kuni gɔ bɛɛnɛ. 40 Sabu Ama, kijɛ sigɛ, emɛ dɛi ajubaa yasɛbe. Emɛ tolo go bei sɛɛu kibaai biyɛ ga wo ibɛla bee.
121 Emɛ kanran inɛw sɛɛrɛ bemɛ gowaaɲu joo naa joo kɔɔbe anrankulumɔ gin’ emi gɔŋaa gɛlin. Kɔɔ digɛu, kijɛ emi gaanajɛ wooi lee, hakɛ naraan emɛ nɛ tariyɛjɛ gɔ lee emɛ nɛ goonɔti ye, tunmɔ galu jobu giru emɛ nɛ bojaaɲu gɔ muyɔn le jɔbɔmɔi. 2 Giri emɛ Yesu bɛrɛ dɛɛrɛ ye bojomɔi. Gagawu emɛ wo nɛ goojɛ, sɛɛu wo kibemɔjɛ. Wo kinɛ ɛɛli wo dɛi bojaaɲu gɔ nɛ giri dɛɛraa sɛbe dɛi, baga jai ɔɲɛ muyɔn ga yabaabe, dɔgɔ wogɔ nɛ too gɔ kijɛi ga lugolu. Kanɛ wo Ama ɔgɔdɔin numɔ iin sibɛ nɛ dɛinyaan wɔɔ. 3 Hakɛ kanranw wo dɛi be ingilu gɔ aŋai Yesu wo muyɔn gɔ ajubai. Kunrin e ɔɲɔ ye kinɛ yanwan le biyɛidenɛ. 4 Sabu hakɛ le kɔmɔ e taajɛ gɔ nɛ, e nimɛ kanran yiun nɛ dɔɔ baa tariyɛli. 5 Ama, unrunw unrunmɔ gin’ ei lugaa, tinwinrun ei wo tinwinrun ɔn e naŋaai ma? Wo gi: “Aini ma, Inɛw Baŋa Ama kɔi logi gɔ, sɔɔ gailai gin’ yɛnɛnɔu. Wo ui sɔwaajɛ ye, kinɛ uwɔ yanwanmɔnɔu. 6 Sabu Inɛw Baŋa Ama, inɛ wo ibɛ gɔi kɔɔjɛ. Aini womɔi ga inɛ wo lugojɛ puui lagajɛ.” 7 Ɔɲɛ gɔ kɔi logi gin’ muyɔin, sabu Ama, unrunw womɔi gin’ ei aa gɛlɛ. Ii wo ba kɔi logi bɛɛlɛ yɔɔ ma? 8 Unrunw puu kɔi logi bɛɛɲu gɔ e bɛɛlɛi ye, ei silɛ unrunwin, bama unrunw tɔitɔii laai. 9 Emɛ aduna ɔn nɛ banw yasin, be emi kɔwaabɛin dɛi emɛ bei babaabɛin. Kɔɔ biyaai ye, emaa ɔnmɔi biyɛ ga, kɔɔ dɛi sigɛ emɛ Ba alagala nɛ wɔɔ gɔ le emɛ tubiyeun jaan. 10 Emɛ babe aduna nɛ wɔin gɔbe, bana ɛjii wɔɔ ga be ajubaajɛ le kɛukɛu, waaru gaila emi kɔwaabɛin. Kaa Ama emaa bana ɛjaa wo wɔɔ gin’ ɛjaain biyɛ ga, ɛju emɛ dɛi emi kɔɔjɛ. 11 Logi waaru inɛi lagaɲu le, baŋa bɛrɛ kinɛ ɛɛlii biyɛɛlɛ, kinɛ jinwin biyɛjɛ. Kaa kɔɔ onu nɛ inɛw kole deeru bɛin gɔbe tinɛ womɔ ihiyeɲu. Wogɔ jamu lee, teitai bii leei. 12 Kɔɔ sabu dɛi, numɔ baariyaa wɔɔ ebe gɔbe ɛɛnnɛi. Gɔru baariyaa wɔɔ ebe gɔbe nɛ paŋa kunɔi. 13 Kubɔ ebe oju demu demu wɔɔ gɔbe nɛ toiyomɔi. Kɔɔ gin’ tegutegenɛ kubɔ lɛɛriyɛidolo, kaa babajado. 14 Inɛw wooi le jamu le biyɛ ga, iyaa ɛjaai biyɛ ga mainiyɛin. Sabu ɛjaai wɔlɔ go inɛ turu kanran Inɛw Baŋai iyeidolo. 15 Inɛ turu kanran Ama nɛɛma gɔ le onu dulonɔu ga kuu ebe kajubai. Inɛ turu kanran, tiun gaaru gin’ pujo ye, inɛw joo bɛrɛ mɔɲu kanran ye, nurun womɔ gɔ tanuganɔu ga kuu ebe kajubai. 16 Inɛ turu kanran salaginɛi ma, Esau gin’ Amai babaalɛ biyɛnɔu ga kuu ebe kajubai. Esau, kubɔ turu pana dɛi diyɛ unrunmɔ dɔnrun. 17 Dogo, unrun ba duba gɔ bɛɛdo wo giyaa, wo le yabanɛ ga e igii wɔi. Halu wo giridii le duba gɔ dɛnɛube kanran, sɔɔ womɔ bana kɔɔlɔmɔɲu bɛɛlu. 18 Isɛrɛlu unrunw dɔɔin gin’ e Sinayi kokoo tabu bɛɛmɔjɛ genɛ nɛ dɔɔli. Yaun bije womɔ le, ɔlɔ womɔ le, kurugu womɔ le, ooɲɔ simɛ womɔ le, kaan soguru womɔ le, mii paan womɔ le bee gɔ, e wogɔ genɛ nɛ dɔɔli. Isɛrɛlu unrunw mii wogɔ ɛgaa, waja sɔɔ turu kanran unrunbe bɛrɛ ɛgɛmɔnɔu ga amagɛɛn kunaabɛin. 20 Sabu “Halu bɛlu kokoo gɔ nɛ tɛmiyaanjɛ ye, tibu le kama daadɛin” ga tɔɔru obin gɔ, be wogɔ gɔnrɔnbenɛ. 21 Sɔɔ konɛ bee gɔ bana inɛ liirɛmɔjɛ gɔ gabaai digɛu, Mɔise sɔwaa gi: «Mu ɛjii liyaa, kinwɛunbɔn.» 22 Kaa e kokoo genɛ nɛ dɔwaa e wɔɔ gɔ, Siɔn kokoo gɔi. Ama ɔnmɔi wɔɔ gɔ ana, alagala Jerusalɛmu, mɛlɛnkɛ muɲu joo naa joo womɔ le, e wogɔ genɛ nɛ dɔwaa wɔi. 23 E unrunw pɔlɔ Ama Kikinu sibɛ go naraanɲu, alagala nɛ boi bemɛ tɔŋi wɔɔ, kinɛ ɛɛli mɔɔnu nɛ dɔwaa wɔi. E Ama, inɛw puu saliyɛkirenɛ gɔ lee, inɛw teitai sɛɛu kibaai bojin kikinube lee genɛ nɛ dɔwaa wɔi. 24 Iyaa e Yesu, aaru kana sɔɔ yegerenɛ gɔ lee, ili womɔ miɲi gɔ Abɛlu ili dɛi sigɛ sɔɔ sɔɔjɛ gɔ lee genɛ nɛ dɔwaa wɔi. 25 Wogɔ digɛu, kuu ebe kajubai. E le sɔɔ sɔɔjɛ baŋa sɔɔ gɔ pogonɔugi. Sabu aduna nɛ, Ama tinwinrun be bɛrɛ oboube sɔɔ inɛw yabanɛ gɔbe, jarugu duiyi nɛ ɛliyɛnɛ. Nɛɛ, alagala nɛ wɔu, emɛ bɛrɛ tinwinrun obojɛ baŋa gɔ, emɛ wo le onu dulaatin ye, emɛ yani ɛliyɛdɛin? 26 Waaru kɔɔ le mii womɔ adunai jigemaabe, kaa kanɛ wo emɛ le pui kunaa, “Mu kubɔ turu sai iyaa, adunai sai laa, kaa alagalabei yaa jijigemɔdɔn” gi. 27 “Kubɔ turu sai iyaa” wo gi gɔ, tiyɛ gɔ kijɛ maŋaaɲu gɔbe jijigedɛin, mana yaadɛin ga tagarajɛ. Kunrin kijɛ jigeelɛ gɔbe yabiyɛdɛin. 28 Kɔɔ sabu dɛi, emɛ diinɛ jigeelɛi bɛɛɲu digɛu, yogosɛlɛ le biyɛmɔnɔugin. Emɛ birɛpoo tagu le bii ye, Ama kinɛ bana aajɛ gin’ baba le, giri liyɛ le, woi demɛniyɛnmɔmɔi. 29 Sabu Ama emɛ gɔ, naran go yaun kijɛ sɛɛu tɛgɛ yamalajɛi.
131 Tunmɔi ba unrunw gin’ ibɛɛ bii nɛ giru go yaamɔi. 2 Yerunw sɛguru gɔ naŋanɔugi. Gamuu kunrin kanraun, jugɔlu go mɛlɛnkɛbe sɛgɛraabɛin. 3 Inɛw kaju toin gɔbe, e be le kaju toi gin’ bei ajubai. Inɛw ɔɲɔmu bɛɛɲu gɔbe, e kanran be gin’ ɔɲɛ nɛ toi gin’ bei ajubai. 4 Inɛw wooi, purupagu babai. Iyaa, purupagu teenu lɔgɔjiyaa biyɛmɔnɔu. Sabu Ama salagunw lee, dimudimiyɛnw lee saliyɛ kikiredo. 5 Yoiyaara ebe gɔ buudu dadaaru le digɛ biyɛmɔnɔugi, kaa kijɛ e sɛɛ gɔ ei baamɔi. Sabu Ama sɔwaa gi: “Mu u le asuu wageniyɛindolɔn, asuu ui pajaidolɔn.” 6 Kodigɛu, emɛ anrangaju le “Inɛw Baŋa Ama mui baranɛi, mu liyɛidolɔn. Inɛ mu bɛrɛ inge kanrun bɛɛdo ma?” gɛɛ bɛbɛɛɲu. 7 Ei teeremɔw, Ama sɔɔ e bɛrɛ tagin gɔbei ajubai. Yoiyaara be yai lee, dumɔ bemɛ lee ajubaa ye, gagawu bemɛ deei. 8 Yesu Kirisito, yaa lee, iye lee, asuu tunmai. 9 Deeru yeru tɔgu dɛin dɛin le ei manamɔnɔugi. Sabu kinɛ emɛ gɔ kayɛrɛ sibɛ go tɔɔru lei laa, kaa Ama nɛɛma le paŋa bɛɛjɛ ye ɛju. Inɛw tɔɔru wogɔbe gɛlin gɔbe, wogɔ nɛ niwɛn turu kanran bɛɛnɛ. 10 Sadagadumu emɛ sɛɛ gɔ nɛ guju kuru Ama Ginrun birɛbirɛnw gɔbe, dumu wogɔ sadaga nɛ kuru sɛnɛ. 11 Ama bɛrɛ sadagadɔɔnɔnɛ kuu baŋa gɔ, hakɛ yaabu kanrun sadaga obodo giye, arusɛgɛbe ili yalu ɛjaa naa ɛjaa gɔ nɛ jɛjɛɛlɛjɛ. Kaa nawan gɔbe, ana laara nɛ goonaa ye tɛgɛrɛɲu. 12 Kɔɔ sabu dɛi, Yesu kanran, kuu bana womɔ ili le inɛw gɔbe ɛjɛmɔ ga, ana laara nɛ gowaa yinwun. 13 Kɔɔi biyaa ye, emɛ ana laara gɔ nɛ, dɔgɔ tunmɔ wo bɛi gɔ duiyaa ye, wo bɛrɛ yaamɔi. 14 Sabu ɔn nɛ ana nɛ jaa biyɛɲu emɛ sɛnɛ. Kaa emɛ ana wɛɛido gɔi dɛnɛuwɔin. 15 Kodigɛu, Yesu le digɛnu waaru wooi emɛ Ama bɛrɛ woi sɔmu sadaga emɛ obomɔi. Tiyɛ gɔ woi Inɛw Baŋa emɛi ga aŋa le daii sɔɔmɔi. 16 Ɛju kanrun lee, kijɛ e sɛɛ tunmɔ le gamulu lee naŋanɔugi. Sabu sadaga wogɔ tunmɔ Ama kinɛ ahaajɛ. 17 Ei teeremɔw gɔbe sɔɔ yabai, iyaa be le tubiyei. Ama, kinrun ebe dɛi bei seselumɛdo digɛu, be jaa ei kajubau gɛlin. Birɛ bemɛ kinɛ ɛɛli le birɛ bɛɛ ga sɔɔ bemɛ yabai. Kinɛ jiun le birɛɲu biyɛmɔnɔugi, sabu wogɔ e bɛrɛ niwɛn turu kanran siyɛidolo. 18 Emɛ dɛi Ama gɛɛin. Emɛ kinɛjugɔ jarugu sɛlɛ le wɔin ga gawaa wɔin. Iyaa kijɛ puu nɛ emɛ yoiyaara ɛju yai ibɛɛ wɔin. 19 Mu ɛjii ɛɛnnaa, e bɛrɛ gɛɛunwɔ bɛrii Ama mui pilemɛ ye e bɛrɛ tii ga Ama gɛɛin. 20 Inɛw Baŋa emɛ Yesu, pejugirɛnɛ diyɛ gɔ, ili womɔ le aaru sɔgɔjɛ biyɛmaabe dɛi, Ama woi yiun logoro nɛ bulomaabe. Ama, jamu obonɛ gɔ, ebaa diŋɛ womɔ kanran bɛɛ ga, birɛ ɛju wooi birɛ bɛɛ gɔnrɔn e bɛrɛ obo. Yesu Kirisito le digɛnu, kijɛ wo bɛrɛ ɛju emɛ nɛ wo kanranmɔ. Boi sɔmu gɔ asuu nasuu Yesu mɔi biyɛmɔ. Amina. 22 Mu ba unrunw, mu e bɛrɛ gɛɛunwɔ tinwinrun sɔɔ ɔn muyɔn le keŋiyɛin, sabu lɛtɛrɛ mu tɔŋu gɔ dumii wɔɔ. 23 Emɛ bainɛ Timɔtei kaju nɛ pajaatin ga igii biyɛi. Wo bɛrii wiyaai ye, mu wo le ei yɛnɛi wɛɛdɔn. 24 Ei teeremɔw gɔbe puu lee, Ama inɛw gɔbe lee, bemaa popoo wa. Itali gana jaŋu unrunw gɔbe, ei poonɔuwɔin. 25 Ama nɛɛma gɔ e wooi le biyɛ.