GALASI
11 Mu Pɔlu, Yesu jaŋu ii tiyaaɲu gɔ, lɛtɛrɛ ɔn mu tiiuwɔ. Yesu jaŋu ii tiyaaɲui bii ma gɔ, inɛw sɔɔ aaru le digɛla, iyaa inɛ turu kanran mui tiilu. Kaa Yesu Kirisito lee, Ba Ama yiun nɛ woi bulomɔnɛ gɔ lee, mui be tii. 2 Ba unrunw ɔn nɛ mu le wɔin gɔbe, mu le bariyaa lɛtɛrɛ ɔn Galasi gana nɛ Ama inɛw mɔɔnu gɔbe bɛrɛ tiiuwɔin. 3 Ama emɛ Ba lee, Inɛw Baŋa Yesu Kirisito lee, e bɛrɛ nɛɛma lee, jamu lee obo. 4 Ama emɛ, emɛ Bai wɔɔ gɔ diŋɛ le kɛukɛu, hakɛ emɛ nɛ emi yaba ye aduna mɔɲu ɔn numɔ nɛ emi yabu goonɔ ga, Yesu kuu unrunmɔ obaabe. 5 Boi sɔmu gɔ asuu nasuu Ama mɔi biyɛmɔ. Amina. 6 Bana, Ama, Kirisito nɛɛma dɛi ei boonɔnɛ gɔi ɔgu pajaatiyaa, kibɛru ɛju waja sɔɔ e yabu gɔ, wogɔ mu bɛrɛ maunɛ kanrun. 7 Naran sɔɔ gin ye, kibɛru ɛju waja wɔlɔ. Inɛw hakilɛ ebe bimiliyemɔw, inɛw Kirisito Kibɛru Ɛju gɔ dulomaa ye yamulu ibɛɛ wɔin gɔbe sai yɔɔin. 8 Kaa, halu emɛ ma, mɛlɛnkɛ alagala gowaa wɛi ma wiyaa, Kibɛru Ɛju e bɛrɛ emɛ tagu gɔi laa go, kibɛru ɛju waja tagaajɛ ye, baŋai jɛbi biyɛmɔ. 9 Emɛ e bɛrɛ tagaabɛin, iyaa kanɛ pilemaa sɔɔuwɔn: Kibɛru Ɛju le e yabu gɔi laa go, waja inɛ e bɛrɛ tagaajɛ biyaai ye, baŋai jɛbi biyɛmɔ. 10 Nɛɛ kanɛ sɔɔ mu sɔi gɔ nɛ, mu inɛw bemaa mui sɔmɔ ga ibɛun ma, Ama womaa mui sɔmɔ ga ibɛun? Maa, mu inɛw kinɛ aamɔ ibɛun ma? Iye bai dɔɔ mu inɛw kinɛ aamui ibɛun ye, mu Kirisito birɛbirɛnɛi biyɛbelɔn. 11 Ba unrunw, sɔɔ ɔn ɛjii jugɔi: Kibɛru Ɛju mu tagajɛ gɔ, wogɔ inɛw bɛrɛ goolu. 12 Mu wogɔ inɛw le bɛɛlun. Iyaa inɛ turu kanran wogɔ mu bɛrɛ deerelu. Kaa Yesu Kirisito kuu womɔ le, mu bɛrɛ wogɔ wo jugɔmu. 13 Laa waaru Yahutunw oju mu dimɛbe le bana mu bee gɔ, e wogɔ ɛgaabei. Mu waaru wogɔ le Ama inɛw mɔɔnu gɔi gaai ɔɲɔmɔubɔn. Mu woi suyo ibɛɛ bɔun. 14 Yahutunw oju bana mu dimɛbe nɛ, mu kadagabe logoro nɛ, tɔgu ma inɛw joo dɛi sigɛ giru go yaaubɔn. Emɛ tirɛ anranw atɛmu sɔɔ nɛ mu kuu ma saii obaa sɛbɔn. 15 Kaa Ama, nɛɛma womɔ dɛi, mui naranmɔ nɛ baa, mui dɛiin bojaa, mui birɛ womɔ dɛi boonaabe. Kɔɔ gin’, maa inɛw Yahutunw tɔgui laain gɔbe bɛrɛ Aini womɔ Kibɛru Ɛju gɔ taga ga, waaru Aini womɔ mu bɛrɛ jugɔmɔ ga kinɛ womɔ ai le, mu Adama ii turu kanran tinwinrun dɛnɛlun. 17 Iyaa, inɛw giru ma nɛ Yesu jaŋu unrunw tiyaaɲui biyin gɔbei iye ga, mu Jerusalɛmu kanran yaalun. Kaa mu ɔgu kɛu Arabi gana nɛ yaabɔn. Kɔɔ onu nɛ Damasu ana nɛ pilemaa wiyaabɔn. 18 Kɔɔ onu nɛ anranguju taanu galaa wo yaa, mu kɔɔ gin’, Piɛrui iye dɛi Jerusalɛmu nɛ yaabɔn. Mu bai pɛli numɔrɔnsigɛ wo le biyaabɔn. 19 Jake, Inɛw Baŋa suŋɔrɔn gɔi laa ye, jaŋu unrunw tiyaaɲu gɔbe logoro nɛ inɛ turu kanran iyelun. 20 Mu Ama dɛi sɔɔuwɔn, sɔɔ mu gɛɛjɛ ɔn narain. Mu kakalui maŋaalɔn. 21 Kɔɔ onu nɛ, mu Rɔmɛ laamu Siri numɔ nɛ lee, Silisi numɔ nɛ lee yaabɔn. 22 Ama inɛw mɔɔnu Judea gana nɛ Kirisito le bɔɔi biyaa wɔin gɔbe nimɛ girupala ma iyetɛnɛ bɛin. 23 Be inɛw wajunw mu dɛi sɔɔ sɔɔu be bee ɔn sai ɛgɛubɛin: «Inɛ pɔɔlɔ emi ɔɲɔmɔu bee gɔ, laa gagawu yamala ga saii mainiyɛun wo bee gɔ, wo gagawu wogɔ dɛi kanɛ waaju tagauwɔ.» 24 Kɔɔ gin’, be mu dɛi Ama boi sɔmɔubɛin.
21 Anranguju pɛli naisigɛ galaa wo yaa, kɔɔ waaru le mu Barunabasu le Jerusalɛmu nɛ pilemaa yaabɔn. Mu Titei kanran jijɛ yaabɔn. 2 Ama, maa yaa ga mui jugɔmaabe dɛi, mu yaiun. Ama inɛw mɔɔnu nɛ inɛw giru toin gɔbe lee, mu lee, mɔɔnu dɛiin emɛ kanrun gɔ nɛ, inɛw Yahutunw tɔgui laain gɔbe bɛrɛ Kibɛru Ɛju waaju mu tagajɛ gɔ tiyɛ gɔ be bɛrɛ jeɲaa tagaabɔn. Sabu birɛ biraa mu galu gɔ lee, birɛ birɛu mu wɔɔ gɔ lee, kijɛ tiyɛ sɛlɛi biyɛ ga ibɛla bɔun. 3 Halu inɛw unrunbei ba unrunwin gɛɛnw gɔbe, logoro emɛ nɛ nɛyaantiyaa yoonw gɔbe, woi araa nɔɔmu ibɛɛ bɛin kanran, Tite mui dimiyaan wɛɛnɛ gɔ, Gɛrɛku tɔgui bee gɔ, araa nɔɔ ga wo bɛrɛ waajibi biyɛlu. Inɛw kɔɔbe Kirisito Yesu le digɛnu hɔɔlɔi bii bɛɛmɔjɛ gɔ bana gɔ jugɔ ga baŋiyaan logoro emɛ nɛ yoin. Be wogɔ yamuluti ye emi Yahutunw tɔɔru gunɔ nɛ kunu ibɛɛ bɛin. 5 Kibɛru Ɛju naran gɔ, logoro ebe nɛ biyɛmɔ ga, emɛ sɔɔ bemɛ turu kanran keŋiyɛnnɛ. 6 Kaa, inɛw giru toiin ga lugaa sɛin gɔbe, bei inɛw inge tɔgui bɛin ma mu kai mai sɛlɔn, sabu Ama inɛwin kabu kunɔɔlɛ. Inɛw giru toin wogɔbe, Kibɛru Ɛju sɔɔ mu tagabe gɔ nɛ kijɛ baraun turu kanran sɛbenɛ. 7 Kaa, bana Yahutunw tɔgu dɛi Kibɛru Ɛju waaju tagu gɔ, Ama Piɛru bɛrɛ sagu gawaraabe gin’, inɛw Yahutunw tɔgui laain gɔbe bɛrɛ Kibɛru Ɛju waaju tagu gɔ, Ama mu bɛrɛ sagu gawaraabe ga, be jugaabɛin. 8 Sabu Ama, Piɛrui Yahutunw dɛi Yesu jaŋu ii tiyaaɲui biyɛmɔnɛ gɔ, mui inɛw Yahutunw tɔgui laain gɔbe dɛi Yesu jaŋu ii tiyaaɲui wo biyɛmu. 9 Jake lee, Piɛru lee, Jan lee, inɛw ginrun jɛiin gin’ lugaa sɛbɛin gɔbe, birɛ dɛin kɔɔ Ama mu bɛrɛ sagu gawaraabe ga jugaabɛin. Kunrin, be mu lee, Barunabasu lee bɛrɛ numɔ dɛɛraa, numɔ emɛ aa, emɛ wooi birɛbirɛnw tunmɔ bɔɔi sɛɛrɛ gɔ kɔɔ gin’ tagaraabɛin. Emɛ tunmɔ le aaraa, mu lee, Barunabasu lee, emɛ inɛw Yahutunw tɔgui laain gɔbe logoro nɛ yai ye birɛdɛin, be Yahutunw logoro nɛ yai ye birɛdɛin gin. 10 Kaa be emaa, Jerusalɛmu Ama inɛw mɔɔnu gɔ nɛ dɛgugunw toin gɔbei ajuba gin. Mu yaa wogɔ kanran ga mainiyaanbɔn. 11 Kaa waaru Piɛru Antiɔse ana nɛ wo wɛi le, bana wo kanrun gɔ ɛjula dɛi, mu inɛw giru nɛ woi jarugaabɔn. 12 Jake inɛw gamuu tii gɔbe Antiɔse nɛ be wɛɛmɔ nɛ, Piɛru, ba unrunw Yahutunw tɔgui laain gɔbe le mɔrin ye pana kayaube. Kaa inɛw kɔɔbe be wiyaa, Piɛru, jaŋu unrunw Yahutunw tɔgui laain gɔbei inɛw araa nɔɔmɔu jaain wɔɔ gɛɛnw gɔbei liyɛube dɛi, wo ba unrunw Yahutunw tɔgui laain gɔbe le wageniyaan, be le dɛiin biyaabe. 13 Piɛru le bariyaa, Yahutunw ba unrunw wajunw gɔbe kanran aŋa lɛilɛi sɔɔ kanraanbɛin. Barunabasui kanran be le bariyaa lelu nɛ yoomaabe. 14 Kaa, be Kibɛru Ɛju naran gɔ le kɛkɛu yoi yaabenɛ ga waaru mu iye le, mu inɛw puu giru nɛ Piɛru le ɔn gin’ sɔiun: «U Yahutunw tɔgu gɔ, u Yahutunw atɛmu gɔ pajaatiyaa, inɛw Yahutunw tɔgui laain atɛmu gɔ le kɛukɛu biyaabeu. Nɛɛ, u yani inɛw Yahutunw tɔgui laain gɔbe bemaa Yahutunw bana wɔin gin’ tee biyɛ kaara giye tɔɔru ibɛɛ wɔu?» 15 Emɛ kai emi Yahutunw tɔitɔibei. Emi tɔgu waja inɛw, inɛw Ama tɔɔru digɛlain gɔbei laain. 16 Kɔɔ wooi logoro nɛ, Ama inɛ teitai wɔɔ ga wo lugojɛ gɔ, wogɔ inɛ Mɔise tɔɔru sɔɔ kibemɔnɛ gɔi laa. Kaa inɛ diyɛ womɔ Yesu Kirisito kuu nɛ daanaa wɔɔ gɔi ga emɛ igii wɔin. Emɛ, Tɔɔru gɔ sɔɔ sɛɛu kibemaaɲu dɛi laa, kaa Kirisito le gawaa emɛ wɔɔ gɔ dɛi emi teitai wɔɔ lugo ga, emɛ kanran kɔɔ dɛi Kirisito Yesu le gawaa wɔin. Kɔɔ gin’ inɛ turu kanran Tɔɔru sɔɔ kibemu dɛi Ama giru nɛ teitai wɔɔ giye lugoidenɛ. 17 Kaa nɛɛ waaru Kirisito dɛi Ama giru nɛ teitai bii emɛ dɛnɛjɛ le, emi inɛw Yahutunw tɔgui laain gɔbe le kɛukɛu hakɛ kanranwin biyaain ye, tiyɛ gɔ Kirisito, hakɛ birɛbirɛnɛi biyaai ma? Ai, asuu! 18 Kijɛ mu yamulu gɔ iyaa pilemaa mu yegerejɛ ye, tiyɛ gɔ mu mui Tɔɔru yamalanɛi ga tagarauwɔn. 19 Ama sibɛ go mui ɔnmɔi biyɛ ga, Tɔɔru le digɛu, Tɔɔru sibɛ go mui yinwaain. Mui Kirisito le baga jai nɛ pɛgaaɲu. 20 Nɛɛ, kunrin ɔnmɔi mu wɔɔ gɔ, lee kuu ma le ɔnmɔi wɔlɔn. Kaa Kirisitoi mu nɛ ɔnmɔi biyaa wɔɔ. Kanɛ goju le ɔnmɔi mu wɔɔ gɔ, mu Ama Aini le gawaa mu wɔɔ gɔ digɛu ɔnmɔi wɔun. Wo mui ibiyaa, kuu womɔ mu dɛi obaabe. 21 Mu Ama nɛɛma gɔ jumɔlun. Sabu Ama giru nɛ teitai bii gɔ Tɔɔru le bɛɛmɔjɛ ye, Kirisito bamai yinwaain. yinwaain.
31 Hei, Galasi bɛɛnw, e hakilɛ sɛnɛ de! Yesu Kirisitoi bana baga jai nɛ pɛgaa dain gɔ, e inɛw bɛrɛ sɛɛu ɛjɛmaa jugɔmaabɛin gɔbe, inɛ aa ei dugaabe ma? 2 Mu selumu ɔn sai e sai ye ibɛɛ wɔun: E, Ama Kikinu gɔ, Tɔɔru sɔɔ kibemu le bɛɛi ma, maa, e Kibɛru Ɛju gɔ ɛgaa, wogɔ le gawaabei dɛi bɛɛi? 3 E yani kanraan ɔn gin’ hakilɛ sɛnɛ bii? E Ama Kikinu le tɔlaa, kanɛ kuu ebe gɔnrɔn le donugu ibɛɛ wɔi ma? 4 Sɔɔ ɔn puu e bɛrɛ bamai biyaabe ma? Bamai kai biyɛun jaanla. 5 Ama, Kikinu womɔ e bɛrɛ obaa, taanrinyɛn birɛ logoro ebe nɛ biraa wo taguru gɔ, wogɔ ebaa Tɔɔru kijɛ kanran gɛɛjɛ gɔbe kibemɔuwɔi ga kanrun ma, maa Kibɛru Ɛju gɔ ɛgaa, iyaa wogɔ le gawaabei dɛi kanrun? 6 Kɔɔ sibɛ go Ama Dɔn bana Abarahamu dɛi sɔɔjɛ gin’: “Abarahamu Ama le gawaabe. Gagawu womɔ digɛu, Ama, woi teitai wɔɔ ga lugaabe.” 7 Kɔɔ gin’ inɛw gagawu oju nɛ toin gɔbe, Abarahamu tirɛ unrunw tɔitɔi gɔbe bei ga e jugɔun jaain wɔɔ. 8 Ama Dɔn nɛ pɔɔlɔ baa sɔwaa, Ama, inɛw Yahutunw tɔgui laain gɔbe, gagawu bemɛ dɛi inɛw teitai wɔin ga lulugodo gi. Kunrin, wage nɛ baa, Ama Dɔn Abarahamu bɛrɛ kibɛru ɛju ɔn tagaabe: “Ama u dɛi tɔgu wooi duba kakanrando.” 9 Abarahamu, Ama le gawaabe dɛi, Ama woi duba kanraanbe. Kɔɔ gin’ inɛw gagawu oju nɛ toin gɔbe puu, Abarahamu gin’ Ama bei duba kakanrando. 10 Tɔɔru sɔɔ kibemu nɛ inɛw diyɛ bemɛ daanaa sɛin gɔbe, jebu kuu bemɛ nɛ yɔɔ. Sabu Ama Dɔn kijɛ gi: “Inɛ waaru wooi Tɔɔru dɔn nɛ sɔɔ tɔŋaaɲu gɔ puu kibemɔɔlɛ baŋa gɔ jɛbi biyɛmɔ.” 11 Inɛ turu kanran, Tɔɔru ɛjii kibemɔuwɔ dɛi, Ama woi teitai wɔɔ ga lugoidolo ga daii wɔɔ. Sabu Ama Dɔn nɛ tɔŋaa gi: “Inɛ gagawu le digɛu teitai wɔɔ gɔ, woi ɔnmɔi bibiyɛdo.” 12 Tɔɔru kibemu gɔ gagawu le digɛla. Kaa, bana Ama Dɔn sɔɔjɛ gin’: “Inɛ Tɔɔru kijɛ kanran gɛɛjɛ kanranjɛ gɔ, Tɔɔru gɔ digɛnu woi ɔnmɔi bibiyɛdo.” 13 Kirisito, dilɛ emɛ nɛ woi jɛbi biyaa, Tɔɔru jebu gɔ nɛ emi dɔrugaabe. Ama Dɔn nɛ tɔŋaa gi: “Inɛ baga nɛ jelaaɲu gɔ jɛbi biyɛmɔ.” 14 Ama, Abarahamu bɛrɛ duba ohobodo ga pui wo kunu gɔ, inɛw Yahutunw tɔgui laain gɔbe bemaa kanran Kirisito Yesu le digɛnu duba wogɔ bɛɛ ga, iyaa emaa gagawu gɔ dɛi, Ama pui kunaa Kikinu ohobodo wo gi gɔ bɛɛ ga, Kirisito emi dɔrugaabe. 15 Ba unrunw, emɛ, Adama unrunw bana kanranɲu gin’, sɔɔ gɔ emɛ wogɔ le tunwɔn yɛnɛmɔi: Inɛw lɛi tunmɔ le aaru aaraa, dɔn tɔŋɔmaa kilaai ye, inɛ waja turu kanran wogɔ kɔɔlɔmu ma, sɔɔ waja wogɔ nɛ bara ma kanrun bɛɛidolo. 16 Aiwa, Ama, Abarahamu lee, tiruwɛnɛ womɔ lee bɛrɛ pui kunaabe. Ama Dɔn nɛ, “tirɛ unrunw womɔ bɛrɛ” gɛɛnɛ, tiyɛ gɔ inɛw joo. Kaa, “tiruwɛnɛ uwɔ bɛrɛ” tɔŋaaɲu, tiyɛ gɔ inɛ turu sai. Tiruwɛnɛ wogɔ Kirisitoi. 17 Sɔɔ sɔi mu ibɛ gɔ unwɔ: Ama aaru aaraa, tɔŋaa duunaa yasɛbe. Wo wogɔ kikibemɔdo gi. Kunrin anranguju suŋu nai pɛtaanu galaa wo yaa Tɔɔru wɛi gɔ, Ama pɔɔlɔ baa aaru aaru gɔi kɔɔlɔmu ye, wogɔ le digɛnu Ama pui kunu gɔi yamulu bɛɛidolo. 18 Sabu Ama sin obu kɛn gin’ obojɛ gɔ, wogɔ Tɔɔru le digɛnu bɛɛmɔjɛ ye, nɛɛ kɛn gɔ waja pui le kijɛ digɛ wɔlɔ. Kaa Ama Abarahamu bɛrɛ pui le digɛu kɛn gɔ obu. 19 Nɛɛ kunrin biyaai ye, Tɔɔru gɔ inge dɛi daani? Tɔɔru gɔ pui kuni onu nɛ daani, Tɔɔru yamulu gɔ jugɔmɔ dɛi daani. Abarahamu tiruwɛnɛ, inɛ dɛi pui gɔ kuni gɔ wɛɛido baa, Tɔɔru gɔ biyɛun jaain bee. Tɔɔru wogɔ, mɛlɛnkɛ gɔbe le digɛu, iyaa sɔɔ yegerenɛ turu le digɛu obaabɛin. 20 Inɛ sɔɔ yegerenɛ, inɛw tɔgu turu sai dɛi yoi yaalɛ. Kaa Ama kai koturu. 21 Tɔɔru gɔ, Ama pui gɔ le jajaiyɛjɛ ma? Asuu! Kaa, inɛi ɔnmɔi biyɛido tɔɔru yabe biyaai ye, kɔɔ waaru le inɛw, tɔɔru le digɛnu Ama giru nɛ teitai bii bɛbɛɛbɛin. 22 Kaa, gagawu bemɛ dɛi, inɛw Yesu Kirisito le gawaa wɔin gɔbe bɛrɛ Ama pui kunu gɔ obo ga, Ama Dɔn sɔwaa, Adama unrunw puu hakɛ gunɔ nɛ toin gi. 23 Gagawu gɔ waaru dɔɔmɔ nɛ, Tɔɔru gɔ emi kaju kunaa gɛlɛbe, gagawu waaru wɛɛido bai tagaraidɛin baa, emi aa pinaa gɛlɛbe. 24 Kɔɔ gin’, emaa Ama giru nɛ gagawu gɔ dɛi teitai biyɛ ga, Kirisito wɛɛido baa, Tɔɔru, emi teeremɔnɛi bii. 25 Nɛɛ, iye gagawu waaru gɔ wiyaa dɔwaai dɛi, emi lee Tɔɔru numɔ nɛ tolo. 26 E gagawu nɛ Kirisito Yesu le pagu turu e bii gɔ le digɛu Ama unrunwin bii. 27 E puu, ei batise kanranmaabei. Kɔɔ gin’ e Kirisito le tunmɔi biyaai. Kanɛ e Kirisito bana gɔ jeɲaa wɔi. 28 Nɛɛ, kɔɔ biyaai ye, waja Yahutunɛ ma, Yahutunɛi laa ma sɔɔ wɔlɔ, gunɔnɛ ma, gunɔ tolo ma sɔɔ wɔlɔ, ainɛ ma, yaanran ma sɔɔ wɔlɔ. E puu Kirisito Yesu pagu turu bii gɔ nɛ koturu. 29 Nɛɛ, ei Kirisito mɔi ye, ei Abarahamu tirɛ unrunwin. Kunrin, Ama pui kunu gɔ bɛbɛɛdei.
41 Kijɛ gɛɛ mu ibɛ gɔ unwɔ: Aini wo ba kɛn balanɛ gɔ, waaru ii wo wɔɔ gɔ le, halu woi naran go kijɛ wooi baŋai kanran, wo lee, gunɔnɛ lee kabu tolo. 2 Wo ba waaru kɛju gɔ bai yai dɔɔ baa, wo inɛw woi kɔɔnw lee, inɛw arusɛgɛ womɔ kajubanw gɔbe lee numɔ nɛ too. 3 Emɛ kanran kɔɔ gin’, waaru unrunw dagunw gin’ emɛ bee le, emi aduna ɔn kijɛ paŋagunw iyemɔɔlɛ gɔbe numɔ nɛ tobe. 4 Kaa waaru gɔ wo dɔwaa, Ama, Aini unrunmɔ tiyaabe. Inɛw, Tɔɔru numɔ nɛ tobɛin gɔbei dɔrugɔ ga, emaa kole digɛnu Ama unrunwin bii bɛɛ ga, yaanran woi narun, iyaa wo Yahutunw tɔɔru le yabaube. 6 Ei unrunw womɔ tɔitɔi tagara ga, Ama, kinɛ emɛ kɔlɔ nɛ Aini unrunmɔ Kikinu tiyaabe. Kikinu wogɔ kɔnwaan ye «Aba», tiyɛ gɔ “De” gɛɛjɛ. 7 Kɔɔ sabu dɛi ui waja gunɔnɛi laa, kaa ainii. Nɛɛ ui aini womɔi dɛi, Ama, unrunw unrunmɔ dɛi kijɛ wo sɛɛ puu ui ohobodo. 8 E pɔɔlɔ waaru Ama inin e bee le, ei kijɛ ama tɔitɔi laain gɔbe gunɔwin bee. 9 Kaa kanɛ Amai waaru e jugaajɛ gɔ le, kɔɔ dɛi ire, Ama waaru ei wo jugaajɛ gɔ le, e yani kijɛ yɛbɛlɛgunw, paŋagunwin ga wɔin gɔbe, kijɛ koolo kɔɔbe bɛrɛ pilemaa wɛɛuwɔi? E yani iyaa lee gunɔw bemɛi bii ibiyaa wɔi? 10 E bai gamuu gɔbe lee, iyepilu gamuu gɔbe lee, anrandii nɛ waaru gamuu gɔbe lee, anranguju gamuu gɔbe lee koi taajɛi! 11 Mu e dɛi liyaa wɔun: E dɛi birɛ naa mu biru gɔbe puu niwɛn sɛlɛ biyɛdo ma? 12 Ba unrunw, mu e bɛrɛ gɛɛunwɔn, mu e gin’ wɔun dɛi, e kanran mu gin’ biyɛi. E mu bɛrɛ mɔɲu turu kanran kanranli. 13 Mu kubɔ pɔlɔ gɔ, inge dɛi Kibɛru Ɛju gɔ e bɛrɛ tagun ma e igii wɔi: Mui jijinwɛnbe dɛii. 14 Goju ma jinwɛnbe gɔ e bɛrɛ wogɔ subɔrɔ diyɛi bee. Yinkanran e mui yau kanrun ma, mu sai paja ma kanranli. Kaa e mui mɛlɛnkɛ ma, Kirisito Yesu ma gin’ sɛgɛraabei. 15 Kinɛ ɛɛlu diyɛ e sɛbe gɔbe puu yago yai? Mu sɔɔ ɔn e dɛi sɔɔ bɛbɛɛgɔn: E kanrun bɛbɛɛbei ye, giri ebe kanran wɔguru goonu ye mu bɛrɛ ohobobei. 16 Nɛɛ, e bɛrɛ naran gɔ mu sɔi dɛi kanɛ mui jaŋunɛ ebei biyaai ma? 17 Inɛw ɔnbe, e dɛi mamaa gaai tagarauwɔin, kaa kinɛ bemɛ ajubu gɔ ɛjula. Ebaa, mu le kabi ye, mamaa ebe gɔ unrunbe sibɛ go kigelemɔ ga, kijɛ be ibɛ gɔ kɔɔ woi. 18 Ɛju dɛi biyaai ye, mamaa le bii gɔ ɛjii wɔɔ. Kaa waaru logoro ebe nɛ mu too le sai laa, waaru wooi biyɛun jaan. 19 Unrunw mabe, Kirisito e nɛ yato ga sɛɛu jugɔmɔido baa, mu e dɛi iyaa pilemaa nɔrun dɛinyaan wɔun. 20 Bana waja le e le sɔɔ sɔɔ ga, kanɛ genɛ ebe nɛ yabɔn ye, mu bɛrɛ saii ɛjii bibiyɛbe. Mu e dɛi bana le biyɛun inɔn. 21 E inɛw Mɔise tɔɔru sɔɔ le tubi ibɛin gɔbe, e Tɔɔru sɔɔ gɛɛjɛ gɔbe ɛhɛgɛjɛi ma mui tagai. 22 Ama Dɔn nɛ tɔŋaa, Abarahamu womaa anranw unrunw lɛi sɛbe wa, turui gunɔ yaanran Hagaru le bɛi, lɛiye gɔ, yaanran gunɔnɛi laa bee, Sara le bɛi. 23 Gunɔ yaanran ii gɔ inɛw puu bana naranɲu gin’ woi narin. Kaa yaanran gunɔnɛi laa ii gɔ, Ama pui kunu gɔ le digɛu narin. 24 Sɔɔ ɔnbe le digɛu, Ama, emɛ bɛrɛ sɔɔ tagarajɛ gɔ unwɔ: Yaanw lɛi kɔɔbe, Ama aaru tɔgu lɛi wo kunu gɔbe sɛɛrɛ tagaraɲu. Aaru turu gɔ, wogɔ Sinayi kokoo nɛ goi, wo unrunw gunɔwin biyɛidɛin naranjɛ: Wogɔ Hagarui. 25 Hagaru gɔ, Arabi gana nɛ Sinayi kokoo gɔ sɛɛrɛi tagarajɛ. Iyaa Hagaru gɔ lee, iye Jerusalɛmu ana gɔ lee sɛsɛgɛrɛjɛ. Sabu Jerusalɛmu ana lee, unrunw womɔ lee gunɔwin. 26 Kaa, alagala Jerusalɛmu gɔ, wogɔ yaanran gunɔnɛi laa gɔ gin’ wɔɔ. Emɛ na gɔ woi. 27 Ama Dɔn nɛ tɔŋaa gi: “U yaanran ii narantɛlu gɔ, kinɛ uwɔ ɛɛliyɛmɔ. U yaanran nɔrun dɛinyin inɛɛ gɔ, kinɛ ɛɛlu kɔun diyɛ kɔnwun tɔlɔ. Sabu yaanran wo igɛ woi pajaati gɔ, yaanran igɛ sɛɛ dɛi sigɛ unrunw bɛɛdo.” 28 E kai, ba unrunw, Isaka gin’ ei Ama pui kunu gɔ le kɛukɛu unrunw naraanɲui. 29 Waaru galaai gɔ le, inɛw puu aŋai naranɲu gin’ aini naraanɲu gɔ, aini Ama Kikinu gɔnrɔn le naraanɲu gɔi tɔɔɲɔube. Iye bai dɔɔ jaa kɔɔ gin’ wɔɔ. 30 Kaa, Ama Dɔn yani gi? Ama Dɔn kijɛ gi: “Gunɔ yaanran kɔɔ lee, aini womɔ leei digɛ tii. Sabu gunɔ yaanran aini gɔ, yaanran hɔɔlɔnɛ aini le bari ye banɛ kɛn gɔ bɛɛ gamalaidolo.” 31 Kɔɔ gin’, ba unrunw, emi gunɔ yaanran unrunwin laa, kaa yaanran hɔɔlɔnɛ unrunwin.
51 Emaa naran go hɔɔlɔwin biyɛ ga, Kirisito kodɛi emi gunɔ nɛ goonu. Kɔɔ dɛi waja pilemaa ye gunɔ baga lolugu kɔkɔlɔ ebe nɛ kunɔmɔnɔu ga, ɛɛn go bii ye kuu ebe kajubai. 2 Keŋiyɛin, mu Pɔlu, mu e bɛrɛ daii sɔɔuwɔn: E ei araa nɔɔmɔ ga yayabajɛi ye, Kirisito e bɛrɛ niwɛn turu kanran siyɛidolo. 3 Mu iyaa inɛ aai kanran, inɛ unruin araa nɔɔmaajɛ baŋa gɔ, Mɔise tɔɔru sɔɔ gɔ puu sɛɛu wo gɛliyɛun jaain wɔɔ ga daii sɔɔuwɔn. 4 E, inɛw Tɔɔru gɛli le Ama giru nɛ ei teitai biyɛ ga ibɛi gɔbe, e lee, Kirisito lee kabiyaai. E Ama nɛɛma gɔ le gowaai. 5 Kaa, emɛ kai Ama Kikinu gɔnrɔn le, Ama, giru unrunmɔ nɛ emi teitai wɔɔ lugodo ga, wogɔ diyɛdɔn le wɔin. Emɛ, wogɔi gagawu le dɔmiyaan wɔin. 6 Inɛ aai kanran Kirisito Yesu nɛ too gɔ, woi araa nɔɔmaaɲu ma, woi araa nɔɔmɔla ma, wogɔ kijɛ niwɛn sɛɛi laa. Kijɛ niwɛn sɛɛ gɔ, wogɔ, gagawu ihibɛ le birɛ birɛjɛ gɔi. 7 E bana ɛju le tɔlaabei. Inɛ aa ebaa naran gɔ sɔɔ yabanɔu ga ei tɛŋaabe ma? 8 Ajubu wogɔ Ama ei boonɔnɛ gɔ bɛrɛ goolu. 9 “Kijɛ buru pidemu gaila sai, punau lɔɔraaɲu gɔ puu ingelemɔjɛ” ga, inɛw yingɛɛɲu. 10 Kaa e lee, mu lee, emi Inɛw Baŋa nɛ pagu turu gɔ digɛu ajubu emɛ dɛiin biyɛidolo ga mu gawaa wɔun. Kaa, inɛ hakilɛ ebe bimiliyemɔjɛ gɔ, mu kai mu sibɛ go, woi inɛ aai kanran, tujɔ womɔ bɛbɛɛdo. 11 Ba unrunw, iye bai dɔɔ mu araa nɔɔmu gɔ jaain wɔɔ waaju gɔ kunɔu gɛlɔn gɔ narain biyaai ye, inɛw inge dɛi mui ɔɲɔmɔnu biyɛdɛin ma? Kunrin biyaai ye, Kirisito, baga jai kuu nɛ wo yinwun sɔɔ gɔ dɛi inɛ turu kanran kinɛ yanwanbele. 12 Mu inɛw ei bimiliyemɔw gɔbe bemaa kijɛ be kanranjɛ gɔbe nɛ kɔɔ dɛi sigɛ kanran gun: Bemaa kuu bemɛ le bei inɛw pɔrui biyɛmɔ wa! 13 Ba unrunw, e kai ei hɔɔlɔi biyɛ dɛi boonaaɲu. Kaa, e hɔɔlɔi bii kɔɔ le pari ye, gojunawan hakɛgu ebe kijɛ ebaa kanran gɛɛjɛ gɔ kanrannɔugi. Kaa, ihibɛ dɛi tunmɔ kai kilɛi. 14 Sabu sɔɔ ɔn turu nɛ Mɔise tɔɔru gɔ puu kikibejɛ: “Aŋai kuu uwɔ u ibɛ gin’, u bɔɔnɛi yaa kɔɔ gin’ ibɛi biyɛ.” 15 Kaa e olunawanbe gin’ tunmɔi barumanu, tunmɔ bɛrɛ mɔɲu dɔɔnɔuwɔi ye, e tunmɔi susuyodei ma giye kuu ebe kajubai. 16 Kijɛ gɛɛ mu ibɛ gɔ unwɔ: Ama Kikinui paju ye ei wo teeremɔmɔi. Kunrin e dadaaru mɔɲu kinɛ nɛ goojɛ gɔbe le yabaidelei. 17 Sabu gojunawan hakɛgu kijɛ kanrun ibɛ gɔ, Kikinu kijɛ kanrun ibɛ gɔ le jajaiyɛjɛ. Kikinu kijɛ kanrun ibɛ gɔ yaa gojunawan hakɛgu kijɛ kanrun ibɛ gɔ le jajaiyɛjɛ. Be tunmɔ le kɔmɔ tataaɲu. Nɛɛ, kɔɔ dɛi kijɛ kanrun e ibɛ gɔ, e kanrun bɛɛidelei. 18 Kikinu ei teeremɔu wɔɔ ye, e Tɔɔru le tubiyaa wɔlɔi. 19 Gojunawan hakɛgu birɛ gɔbe igimɛi wɔɔ. Wogɔbe unwɔin: Sala salu lee, lɔgɔji lee, kuu sɛlɛ birɛ lee, 20 ɔmɔlɔ bulu lee, dugu lee, tunmɔi ibili lee, jai lee, ele lee, kinɛ ingelemu lee, tunmɔ tɛmurun lee, mii kabu lee, gojo kunu lee, 21 dadaaru sɔɔ lee, kɔɲɔ nɔi bimili lee, yɔgɔrɔ mɔɲu sɔɔ lee, kijɛ kɔɔbe le murin wɔin kanrun leei. Laa e bɛrɛ tagaabɔn, iyaa pilemaa e bɛrɛ tagauwɔn: Inɛw kijɛ kɔɔbe tunmɔ kanranw gɔbe, be Ama diinɛ kɛn gin’ bɛɛidenɛ. 22 Kaa, Kikinu ii naranjɛ gɔ, wogɔ ihibɛ lee, kinɛ ɛɛlu lee, jamu lee, muyɔn lee, ɛjii bii lee, ɛhɛju lee, sɔɔ turu baŋai bii lee, 23 tɛgɛ sɛlɛ le bii lee, kuu gɛli sɔɔ leei. Tɔɔru, sɔɔ kɔɔbe le jaiyɛjɛ turu kanran wɔlɔ. 24 Inɛw Kirisito Yesu mɔi wɔin gɔbe, be gojunawan hakɛgu gɔ lee, dadaaru womɔ puu lee, diŋɛ womɔ puu lee, baga jai nɛ pɛgaa daatin. 25 Emi Ama Kikinu gɔnrɔn le ɔnmɔi wɔɔ. Kɔɔ biyaai ye, emɛ Kikinu diŋɛ le kɛukɛu yaamɔi. 26 Emɛ kuu ulo le biyɛmɔnɔugin, tunmɔ kinɛ kijɛ ɔgu tɛgɛjɛ kanranmɔnɔugin, tunmɔ le ele le biyɛmɔnɔugin.
61 Ba unrunw, inɛ turu hakɛ kanraun wo wɔu tɛmaajɛi ye, e, inɛw Ama Kikinu ei teeremɔjɛ gɔbe, oju naran gɔ nɛ woi pilemu ye kunɔi. Kaa, e kinɛ ɛju le wogɔ kanrain. Iyaa, uwaa yaa subɔrɔ nɛ yoonɔu ga, kuu uwɔ kajuba. 2 E tunmɔi baraa ye inɛw dɔɔ demɛ le ɔɲaa wɔin gɔbe dɔɔ duiyɔi: E kɔɔ gin’ Kirisito tɔɔru gɔ kikibemɔdei. 3 Inɛ turu, woi kijɛi laa wɔnu, unruin kijɛi ga lugaa wɔɔ ye, baŋa kuu unrunmɔ lelemɔuwɔ. 4 Inɛ tuturu puu bana wo wɔɔ gɔ marun wo yɛnɛmɔ. Bana womɔ gɔ ɛjii wɔɔ ye, inɛ waja birɛ le tunwɔnlu go, birɛ womɔ sai dɛi kuu womɔ wo unɔmɔ. 5 Inɛ tuturu puu dɔɔ womɔi wɔɔ gɔ wo duiyɔun jaan. 6 Inɛ bɛrɛ Ama sɔɔ deeraaɲu gɔ, wogɔ baŋa inɛ woi deerenɛ gɔ le kijɛ ɛju wo sɛɛ gɔ gamalaun jaain wɔɔ. 7 E kuu ebe lelemɔnɔugi, Amai mɔmɔɔnɛ. Inɛ kijɛ wo tɔi gɔi gɛgɛlɛdo. 8 Wo goju nawan womɔ bɛrɛ kijɛ ɛjui tɔi ye, goju nawan womɔ wo bɛrɛ yinwin gɛlɛmɔdo. Kaa wo Ama Kikinu bɛrɛ kijɛ ɛjui tɔi ye, Kikinu wo bɛrɛ ɔnmɔsɔgɔi gɛlɛmɔdo. 9 Ɛju kanrun nɛ emɛ ɔɲɔmɔnɔugin. Sabu emɛ ɔɲaa yaa pajanɛ ye, waaru sɛgɛraa gɔ le emɛ gɛlu gɛgɛlɛdɛin. 10 Kɔɔ gin’, bana waaru emɛ bɛɛ puu, inɛw wooi bɛrɛ ɛju kanranmɔi. Kaa sigɛ le gagawu nɛ ba unrunw gɔbe bɛrɛ kanranmɔi. 11 Bana lɛtɛrɛ ii tɔŋu poo le mu tɔŋɔjɛ gɔ e iyejɛ gin’, mu numɔ ma le e bɛrɛ tɔŋɔuwɔn. 12 Inɛw gojunawan sibɛ go inɛw kinɛ aamu ibɛin gɔbe, inɛw wogɔbei ei araa nɔɔmu gɔ waajibi bojo ibɛɛ wɔin. Be Kirisito baga jai gɔ dɛi unrunbei ɔɲɔmɔnɔu sai dɛi kunrin kanraunwɔin. 13 Inɛw araa nɔwaanɲu gɔbe be kuu bemɛ le Tɔɔru gɔ sɛɛu digɛlain. Be gojunawan ebe nɛ sɛɛrɛ kɔɔ waajibi kunaa biyaabɛin dɛi kuu bemɛ unɔ ga, be kɔɔ dɛi ei araa nɔɔmu ibɛɛ wɔin. 14 Inɛw Baŋa emɛ Yesu Kirisito baga jai gɔ dɛi laa ye, mu kai kijɛ turu le kanran kuu ma unɔidolɔn. Baga jai wogɔ digɛu aduna gɔ mu sibɛ go yinwaain, iyaa mui aduna sibɛ go yinwaain. 15 Araa nɔɔmaaɲu ma, araa nɔɔmɔla ma, niwɛn turu kanran sɛlɛ: Kijɛ maai wɔɔ gɔ, wogɔ kijɛ maŋu kanai bii gɔi. 16 Inɛw oju kɔɔ dimiyɛnw gɔbe, jamu lee, amasɔgɔjugɔ lee be le biyɛ, be lee, iyaa Ama inɛw tɔitɔi wajunw gɔbe puu le kanran biyɛ. 17 Nɛɛ, inɛ turu kanran waja wɛɛ ye mui ɔɲɔmɔnɔu. Sabu nanawanran goju ma nɛ mu sɛɛ gɔbe, mui Yesu gunɔnɛi ga jugɔmɔuwɔin. 18 Ba unrunw, Inɛw Baŋa emɛ Yesu Kirisito nɛɛma gɔ e le biyɛ. Amina.