EPƐSE

1

1 Mu Pɔlu, Ama diŋɛ le Kirisito Yesu jaŋu ii tiyaaɲui wɔɔ gɔ, Ama inɛw, iyaa inɛw Kirisito Yesu nɛ sɔɔ turu bɛɛnwin biyaa, Epɛse ana nɛ wɔin gɔbe, e bɛrɛ lɛtɛrɛ ɔn tiiuwɔn. 2 Ama emɛ Ba lee, Inɛw Baŋa Yesu Kirisito lee, e bɛrɛ nɛɛma lee, jamu lee obo. 3 Inɛw Baŋa emɛ Yesu Kirisito Ama gɔ, iyaa wo Ba gɔ, Kirisito le digɛu, kikinu sibɛ go duba tɔgu puu le alagalabe nɛ emi duba kanraanjɛ baŋa gɔ, woi sɔmɔmɔi. 4 Sabu Ama emaa giru unrunmɔ nɛ inɛw ɛjaa, jarugu sɛnɛi biyɛ ga, aduna maŋamɔ nɛ baa, Kirisito nɛ wo emi yɛmaabe. Ama, ihibɛ womɔ sabu dɛi, 5 giru nɛ baa, diŋɛ womɔ dɛnɛ le kɛukɛu, Yesu Kirisito le digɛnu emi unrunw unrunmɔi bojodo ga kɛjaatiyaabe. 6 Aini ibɛ womɔ le digɛu nɛɛma diyɛ emɛ bɛrɛ wo obu gɔ dɛi emaa unruin sɔmɔ ga wo wogɔ kanrun. 7 Aini gɔ ili le emɛ kuu goonu biyaa, hakɛ yaabu kanrun biyaaɲu. Ama, nɛɛma womɔ bana gaai wɔɔ gɔ kɔɔ gin’ emɛ bɛrɛ taguru. 8 Nɛɛma wogɔ, wo emɛ bɛrɛ gagaa gɔ tiyaa, jugɔ puu lee, hakilɛ puu lee emi obaajɛ. 9 Wo diŋɛ womɔ sɔɔ boŋurun, wo bɛrɛ ɛju gin’ kɛjaa, Kirisito le digɛnu kibemɔdo ga wo sɛbe gɔ, emɛ bɛrɛ jugɔmaabe. 10 Wogɔ unwɔ: Alagala nɛ kijɛ toin wooi lee, minɛ nɛ kijɛ wɔin wooi lee, puu mɔɔnaa ye kuu baŋa turu bojodɛin. Wogɔ Kirisitoi. Waaru gɔbe kibaain biyaai ye, Ama kijɛ kanrando ga kɛjaa wo wɔɔ gɔ kɔɔ woi. 11 Iyaa, Ama, Kirisito nɛ emaa inɛw unrunmɔi biyɛ ga emi yɛmaabe. Wo kuu womɔ diŋɛ le sɔɔ kɛjɛjɛ baŋa gɔ, giru nɛ baa diŋɛ womɔ le kɛukɛu sɔɔ wogɔ kɛjaatiyaabe. 12 Emɛ, inɛw emɛ laa Kirisito nɛ gagawu emɛ kuni gɔbe, Ama, boi womɔ gaai wɔɔ dɛi emaa unruin sɔmɔ ga wogɔ kanrun. 13 E kanran, naran sɔɔ gɔ, tiyɛ gɔ Kibɛru Ɛju sɔɔ le yayabu e bɛi gɔ, wogɔ e ɛgu onu nɛ, e Kirisito le gawaabei. Iyaa Kirisito nɛ pui kunaa Kikinu Pilu obin gɔ le e nɛ sɛɛrɛ kunaabɛin. 14 Kikinu Pilu wogɔ, kɛn emɛ giruduunu gɔ woi. Ama, boi womɔ gaai wɔɔ dɛi, unruin sɔmɔ ga, inɛw unrunmɔi wo boju gɔbe kuu goonu ye, be bɛrɛ kɛn wo oboido gɔ giruduuni. 15 Kɔɔ sabu dɛi, Inɛw Baŋa Yesu le gagawu e sɛɛ lee, Ama inɛw wooi le ihibɛ e sɛɛ lee sɔɔ sɔɔu be wɔu ɛgaa, 16 mu kai e dɛi Amai birɛpoo tagu pajalun. Mu amagɛɛn ma nɛ ei naŋauwɔlɔn. 17 Inɛw Baŋa emɛ Yesu Kirisito Ama gɔ, Ba dooro baŋa gɔ, ebaa woi jugɔ ga, Kikinu, hakilɛ lee, jugɔ lee ei obojɛ womaa e bɛrɛ obo ga gɛɛunwɔn. 18 Iyaa ebaa boonu ei wo boonu gɔ le diyɛdɔn digɛ gɔ jugɔ ga, ebaa inɛw womɔ bɛrɛ kɛn ɛju naa ɛju wo oboido gɔ bana gaai wɔɔ gɔ jugɔ ga, iyaa, emɛ inɛw gawaa wɔin nɛ gɔnrɔn diyɛ kale sɛlɛ womɔ bana birɛ birɛjɛ ebaa jugɔ ga, Ama womaa kinɛ ebe giri wijɛmɔ ga, mu gɛɛunwɔn. Gɔnrɔn kɔɔ, paŋa diyɛ womɔ le kɛukɛu birɛ birɛjɛ. 20 Paŋa diyɛ kɔɔ le Ama, Kirisitoi yiun logoro nɛ bulomaa goonaa, alagala nɛ woi numɔ iin unrunmɔ sibɛ nɛ dɛinyɛnmu. 21 Wo kɔɔ nɛ woi kuu bɛɛnw wooi kuu nɛ lee, paŋa wooi kuu nɛ lee, gɔnrɔn wooi kuu nɛ lee, laamu wooi kuu nɛ lee iyaa aduna ɔn nɛ sai laa, halu aduna wɛɛido nɛ boi boo bɛɛmɔjɛ puu kuu nɛ lee daanaa sɛɛ. 22 Ama, kijɛ puu Kirisito kubɔ doɲu nɛ kunaa, Ama inɛw mɔɔnu, Kirisito gojui wɔɔ gɔ nɛ kijɛ puu kuu baŋa gɔ woi bojaabe. Kirisito, kijɛ puu, yalu puu nɛ sɛɛu joonɔnɛ baŋa gɔ, Ama inɛw mɔɔnu nɛ sɛɛu jowaa wɔɔ.

2

1 Pɔɔlɔ e aduna ɔn bana jeɲaa yaaubei. Iyaa daa go kikinu mɔɲube kuu baŋa, inɛw Ama le yabaanɛbe nɛ kanɛ kikinu birɛjɛ gɔ, e bana womɔ le kɛukɛu yaaubei. Kɔɔ gin’, e sɔɔ yabala ebe le digɛu, hakɛ ebe le digɛu, ei yinwaan yaabe. 3 Emɛ kanran, emɛ puu inɛw kɔɔbe gin’ bɛin. Emɛ pɔɔlɔ dadaaru mɔɲu kinɛ emɛ nɛ goojɛ diŋɛ le kɛukɛu yaaubɛin. Emɛ goju emɛ lee, ajubu emɛ lee diŋɛi kanraunbɛin. Emi bana narin le kɛukɛu, emɛ kanran wajunw gin’, Ama kinɛbanrun panai bɛin. 4 Kaa Ama, amasɔgɔjugɔ womɔ gaai wɔɔ dɛi, iyaa ihibɛ diyɛ le emi ibɛɛ wo bii gɔ dɛi, 5 emɛ sɔɔ yabala emɛ le digɛu inɛw yinwaan yaabɛin gɔ, wo Kirisito le emi ɔnmɔi bojaabe. Nɛɛma le sai ei yabaaɲu. 6 Kirisito Yesu nɛ pagu turu emɛ wɔɔ gɔ nɛ, Ama, Kirisito le emi tunmɔ go bulogaabe. Iyaa, Kirisito le emi tunmɔ go alagala nɛ laamu kanranmaabe. 7 Waaru wɛɛido gɔbe nɛ, Kirisito Yesu nɛ, emɛ sibɛ go Ama ihibɛ wo sɛɛ gɔ le digɛnu, nɛɛma diyɛ kale jugɔmɔɔlɛ womɔ tagara ga, wo kɔɔ kanrun. 8 Sabu nɛɛma le sai ei yabin, gagawu le digɛu bii. Wogɔ e nɛ goolu, Ama sin obui. 9 Inɛ turu kanran kuu unrunmɔ unɔ bɛɛnɔu ga, wogɔ, birɛ le bɛɛmɔlu. 10 Sabu emi Ama numɔbirui. Emaa sɔɔ ɛju kanran ga, Kirisito Yesu nɛ emi maŋi. Emaa sɔɔ ɛju wogɔbe nɛ yaa ga, Ama, giru nɛ baa bei yegeraa boju. 11 Yahutunw, goju guju nɛ sɛɛrɛ inɛw kunɔɲu dɛi, unrunbe araa nɔwaan wɔin gɛɛɲu. E goju sibɛ go tɔgu waja inɛw gɔbe, ebaa araa nɔɔnɛi ga be ei yinboonɔɲu. E inɛw kɔɔ gin’ ei boonɔɲu gɔbe, e pɔɔlɔ bana e bee gɔ naŋanɔugi. 12 Pɔɔlɔ, e Kirisito e le wɔlɔ go bei, e yerunwin bɛin, Ama tɔgu yɛmu inɛwin laai bei. Ama, pui kunaa, aaru wo aaru gɔbe nɛ ei tolo bee. Aduna nɛ e Ama inin go bei, diyɛdɔn sɛbelei. 13 Kaa kanɛ, Kirisito Yesu nɛ, e pɔɔlɔ inɛw wagee bɛin gɔbe, Kirisito ili le digɛu, ei bɛruniyɛnmaaɲu. 14 Sabu Kirisito, emɛ bɛrɛ jamu wo jɛɛlu. Yahutunw lee, tɔgu wajunw lee logoro nɛ kabu kunu jege gɔ, jaŋu be logoro nɛ tobe gɔ, wo wogɔ wolugaa, bei turu bojaabe. 15 Wo tɔgu lɛi gɔbe, unrun le pagu turu wɔnu, bei tɔgu kana turu bojo ga, yiun womɔ le digɛu, Tɔɔru lee, Tɔɔru kijɛ kanran gi gɔ lee, bana kanran wo gi gɔ lee, kijɛi laa boju. Wo be lɛi logoro nɛ kunrin jamu jɛɛlu. 16 Kirisito, baga jai nɛ wo yinwun gɔ le digɛu, jaŋu bemɛ donugaati. Baga jai gɔ le digɛu, wo bei goju turu bojaa, Ama lee, be lee logoro nɛ sɔɔ yegeraabe. 17 Kunrin, e inɛw Ama le wagee bɛin gɔbe lee, be inɛw Ama le bɛrii bɛin gɔbe lee, e puu bɛrɛ Kirisito, jamu Kibɛru Ɛju gɔ tagai wɛi. 18 Sabu emɛ puu, Yahutunw gɔ ma, Yahutunwin laain gɔ ma, Kirisito le digɛnu, Ba Ama giru nɛ Kikinu Pilu turu gɔ le dɔɔ bɛɛɲu. 19 Kɔɔ biyaai ye, nɛɛ e yerunwin laai, kuuseguwin laai. Kaa e Ama inɛw baginrun unrunwin, Ama ginrun gonɔ bɛɛnwin. 20 Ei Yesu jaŋu unrunw tiyaaɲu gɔbe lee, inɛw Ama titiyaanw lee bɔlɔtei gɔ nɛ daanaaɲu. Kirisito Yesu, wo kuu womɔ le ginrun sibɛ tibu gɔ woi biyaa wɔɔ. 21 Ginrun gɔ puu wo nɛ sɛɛu tunmɔ aa, Inɛw Baŋa nɛ Ama Ginrun Diyɛ dɛiin wɔɔi biyɛ ga ulouwɔ. 22 E kanran, Kirisito nɛ wajunw gɔ le mɔrinyaan, Ama, Kikinu womɔ le ginrun nɛ wo toi biyɛ ga, ei ujiyɛuwɔ.

3

1 Kɔɔ sabu dɛi mu Pɔlu, Kirisito Yesu dɛi kajuginɛi wɔɔ gɔ, e inɛw Yahutunw tɔgui laain gɔbe dɛi gɛɛnjɔn. 2 Ama, nɛɛma womɔ dɛi birɛ e dɛi birɛ ga mu bɛrɛ wo gawuru gɔ sɔɔ e ɛgaabei woi laa? 3 Tiyɛ gɔ, Ama, sɔɔ taguru le mu bɛrɛ sɔɔ boŋurun unrunmɔ wo jugɔmu sɔɔ gɔ woi. Mu kanɛ wogɔ kuu nɛ sɔɔ dumi tɔŋaabɔn. 4 E wogɔ jaŋaajɛi ye, Kirisito sɔɔ boŋurun bana jugaa mu wɔɔ paamu kanrun bɛbɛɛdei. 5 Waaru galu gɔbe nɛ, boŋurun kɔɔ sɔɔ, Adama unrunw bɛrɛ jugɔmɔnɛ. Kaa kanɛ, Ama, Kikinu womɔ le, jaŋu unrunw tiyaaɲu ɛjaa wɔin womɔbe lee, inɛw Ama titiyaanw ɛjaa wɔin womɔbe lee bɛrɛ jugɔmaabe. 6 Boŋurun sɔɔ wogɔ unwɔ: Kibɛru Ɛju gɔ le digɛu, inɛw Yahutunw tɔgui laain gɔbe, Kirisito Yesu nɛ Yahutunw le bari ye kɛn turu gɔi bɛɛɲu. Iyaa Kirisito nɛ be wooi goju turu gɔ digɛi biyaain, iyaa pui tunmɔ gɔ nɛ toin. 7 Ama, nɛɛma mu bɛrɛ wo obu le kɛukɛu, mu bɛrɛ sin kanraan, gɔnrɔn womɔ bana birɛjɛ le digɛu mu Kibɛru Ɛju wogɔ birɛbirɛnɛi biyaa wɔun. 8 Mu Ama inɛw puu logoro nɛ, dagunw nɛ inɛ mu gaila wɔɔ gɔ, Kirisito arusɛgɛ kale jugɔ dɔɔmɔɔlɛ gɔ Kibɛru Ɛju gɔ, inɛw Yahutunw tɔgui laain bɛrɛ taga ga, nɛɛma wogɔ mu bɛrɛ obaaɲu. 9 Iyaa Ama, sɔɔ boŋurun baŋaraan wo sɛbe kɔɔ, bana birɛ birɛido, maa inɛw puu bɛrɛ ɛjɛmɔ gin. Ama, kijɛ wooi maŋanɛ gɔ, waaru giru go galu puu nɛ sɔɔ boŋurun kɔɔ inɛw wooi bɛrɛ baŋaraan sɛbe. 10 Kunrin, alagalabe nɛ kuu bɛɛnw wɔin gɔbe lee, paŋa wɔin gɔbe lee, bemaa kanɛ Ama inɛw mɔɔnu le digɛnu, Ama hakilɛ, bana dɛin dɛin le aŋai jooi wɔɔ jugɔ dɛii. 11 Ama, asuu sɔɔ bana kɛjaa wo sɛbe le kɛukɛu sɔɔ kɔɔ kanrun. Kirisito Yesu, Inɛw Baŋa emɛ le digɛu wo wogɔ kibemu. 12 Kirisito nɛ, emɛ liyɛ sɛlɛ go, wo le gagawu emɛ sɛɛ gɔ le digɛnu, Ama giru nɛ dɔɔ bɛbɛɛɲu ga, diyɛdɔn le wɔin. 13 Kodigɛu, e dɛi ɔɲɛ mu bɛrɛ dɔɔjɛ gɔbe dɛi anrangaju ebe dogonɔu ga, mu e bɛrɛ gɛɛunwɔn. Ebaa dooro bɛɛ ga wogɔbe biyɛuwɔin. 14 Kɔɔ sabu dɛi, Ba Ama, alagala nɛ lee, minɛ nɛ lee tɔgu wɔin puu boi wo nɛ goonɛ baŋa gɔ, mu giru womɔ nɛ tuŋiyɛunwɔn. 16 Womaa, dooro womɔ bana gaai wɔɔ le kɛukɛu, Kikinu womɔ le kinɛ kɔlɔ ebe gɔi gɔnrɔn le paŋa siyɛmɔ ga, 17 iyaa gagawu le Kirisito kinɛ ebe nɛ toiyo ga gɛɛunwɔn. Iyaa ebaa ihibɛ nɛ duu ebe sibe ye, wogɔ nɛ ɛɛn go daana ga gɛɛunwɔn. 18 Ebaa kunrin Ama bana gɔ e nɛ joi ye kale dɔɔ ga, Ama inɛw puu le, Kirisito ihibɛ wawanu gɔ lee, papala womɔ lee, totoo womɔ lee, gagabu womɔ lee paamu bɛɛ ga gɛɛunwɔn. Iyaa Kirisito ihibɛ, jugɔ wooi dɛi sigɛ gɔ jugɔɲu gɔnrɔn bɛɛ ga mu gɛɛunwɔn. 20 Nɛɛ Ama, gɔnrɔn womɔ emɛ nɛ birɛjɛ gɔ le digɛnu, kijɛ puu emɛ gɛɛnjɛ dɛi sigɛ, halu emɛ ajubajɛ dɛi sigɛ kanrun bɛbɛɛjɛ. 21 Boi sɔmu gɔ, Ama inɛw mɔɔnu nɛ lee, Kirisito Yesu nɛ lee, waaru puu asuu womɔi biyɛmɔ, Amina.

4

1 Mu Inɛw Baŋa birɛ dɛi inɛ kaju too gɔ, mu e bɛrɛ gɛɛunwɔn, yoiyaara ebe gɔ, boonu ei booni gɔ le sɛgɛrɛmɔi. 2 Waaru wooi puu kuu sunugu le biyɛi, tɛgɛ sɛlɛ go biyɛi, muyɔn le biyɛi. Ihibɛ le tunmɔ sɔɔ kanran muyɔin. 3 Mainiyaanjɛi ye, jamu tunmɔ le ei pagaa sɛɛ gɔ le digɛnu, turui bii Ama Kikinu e bɛrɛ jɛɛlu gɔ, wogɔ gɛliyɛi. 4 Ama boonu ei wo boonu gɔ le diyɛdɔn digɛ gɔ koturu wɔɔ. Emɛ goju turu wɔin, iyaa Ama Kikinu koturu sai wɔɔ. 5 Inɛw Baŋa koturu sai wɔɔ, gagawu koturu sai wɔɔ, batise koturu sai wɔɔ, 6 Ama koturu sai wɔɔ, inɛw puu Ba gɔ woi. Wo inɛw puu kuu nɛ wɔɔ, inɛw puu le digɛnu birɛjɛ, inɛw puu nɛ too. 7 Kaa emɛ tuturu puu, Kirisito, gamulu emɛ bɛrɛ wo obu le kɛukɛu, nɛɛma biyaa yasin. 8 Kɔɔ sabu dɛi, Ama Dɔn sɔwaa gi: “Daa yalu gɔbe nɛ waaru wo ulu le, wo gunɔw kole yai. Wo inɛw bɛrɛ sin obube obaabe.” 9 Nɛɛ, “wo ulu” tiyɛ gɔ ingei? Wo laa gɔ, minɛ doɲu yalu too gɔ nɛ sugaabe gɔ woi laa ma? 10 Susugonɛ gɔ, aduna puu wo le jooi biyɛ ga, alagala puu daa nɛ ulonɛ gɔ yaa woi. 11 Kɔɔbaŋa, inɛw bɛrɛ birɛ bemɛ wo obu: Gamuu Yesu jaŋu unrunw tiyaaɲui, wajunw inɛw Ama titiyaanwin, wajunw Kibɛru Ɛju tagawin, wajunw inɛw teeremɔw lee, jaŋudeerenw leebei. 12 Ama inɛw gɔbei, Ama birɛ dɛi yegere ye, Kirisito goju gɔ paŋa bariyɛmɔ ga wo kɔɔ gin’ boju. 13 Kunrin emɛ wooi puu gagawu nɛ turu, Ama Ainii jugu nɛ turu biyaain baa yai dɔɔ, iyaa inɛw na, Kirisito bana kibaa wɔɔ nɛ baa dɔwaain biyɛ ga kanrun. 14 Kɔɔ biyaai ye, waja emɛ unrunwin biyɛidenɛ. Ooɲɔ diikoro balaa ye sibɛ sibɛ nɛ yaajɛ gin’, inɛw nabaragunw, sosoŋɔ inɛ manamu bemɛ le inɛ lelemɔw gɔbe, deeru bemɛ emi jigemɔidolo. 15 Kaa, emɛ ihibɛ le naran sɔɔuwɔin ye, kijɛ puu nɛ bariyɛnu, Kirisito gin’ biyɛdɛin. Kirisito, goju kuu gɔ woi. 16 Wo kɔrumɔ le goju yalu dɛin dɛin gɔbe ɛjii tunmɔ aa gɛliyaa, goju na gɔ digu digu gɔbe puu le digɛu sɛɛu turu biyaa wɔɔ. Kunrin, goju yalu gɔ puu, birɛ womɔ bana jaan gin’ birɛu, goju na gɔ gabiyɛu, ihibɛ le paŋa bariyɛuwɔ. 17 Nɛɛ Inɛw Baŋa boi le sɔɔ e bɛrɛ sɔwaa, ɛjɛmɔu mu wɔɔ gɔ unwɔ: Inɛw Ama inin, ajubu koolo bemɛ le yaauwɔin gɔbe, yoiyaara ebe nɛ waja be gin’ yaanɔugi. 18 Be, hakilɛ bemɛ dɛdɛbɛ. Kuu ɛɛn bemɛ lee, sɔɔ jugɔla be nɛ too gɔ lee dɛi, ɔnmɔ Ama obojɛ gɔ sibɛ go bei yerunwin. 19 Kinɛ bemɛ, sɔɔ dɔgɔgu kabugu pajaati. Be kuu sɛlɛ nɛ unrunbei obaa, kanran lɔgɔgu tɔgu dɛin dɛin puu kanraun, iŋi bɛɛnɛ. 20 Kaa e kai, Kirisito sɔɔ e dei gɔ kɔɔ gin’ laa. 21 E bɛrɛ sɔɔ womɔ sɔwaabɛin, iyaa jaŋu unrunw bɛrɛ kanranɲu gin’ e Yesu nɛ naran too gɔ deeru biyaabei ye kai. 22 Waajibi jige pɛi le yaau e bee gɔ, dadaaru inɛ lelemu le digɛu ei yamalau wɔɔ gɔi pajai. 23 Kikinu ebe lee, ajubu ebe lee sɛɛu kanai e biyɛmɔu jaain wɔɔ. 24 Iyaa e jige kana gɔ kunɔi. Wogɔ Ama le murin maŋaaɲu. Iyaa teitai bii lee, Ama kinɛ aamu lee naran nɛ goojɛ gɔ le woi jugɔmɔjɛ. 25 Kɔɔ sabu dɛi, emɛ tunmɔ le goju turu digɛbei dɛi, kakalu pajati ye, e inɛ tuturu puu wo bɔɔnɛ bɛrɛ naran sɔɔ. 26 Kinɛ ebe banraain ye, kinɛbanrun ebe hakɛ nɛ ei jɛyaamɔnɔugi. Kinɛbanrun le wɔnu nai numɔnɔugi. 27 Jinrun puu kuu baŋa bɛrɛ yalu yooɲu obonɔugi. 28 Inɛ gunyɔn gunyɔun bee gɔ, waja gunyɔn gunyɔnnɔu, kaa inɛ kai le wɔɔi bara bɛɛ ga wo mainiyaan ye, numɔ womɔ le birɛ ɛjii wɔɔ birɛ. 29 Aŋa ebe nɛ sɔɔ mɔɲu turu kanran goomɔnɔugi. Kaa sɔɔ sɔsɔɔdei biyaai ye, sɔɔ ɛju, inɛw, kai bana be sɛɛ le kɛukɛu, sɔɔ bei bariyɛmɔjɛ, inɛw kekeŋiyɛnw bɛrɛ nɛɛma jɛɛlɛjɛ sɔɔi biyɛmɔi. 30 Ama Kikinu Pilu, kuu goonu bai dɛi kole ei sɛɛrɛ kunaaɲu gɔ, kinɛ womɔ jinwɛnmɔnɔugi. 31 Kinɛ mɔɲu puu lee, kinɛ ingelemu lee, kinɛbanrun lee, siɲɛ ingelemu lee, boi yamulu lee, iyaa mɔmɔɲu tɔgu puu lee, e nɛ be goomɔi. 32 Tunmɔ le ɛjii biyɛi, tunmɔ amasɔgɔ jugɔi. Kirisito le digɛu, Ama ei yaabu kanrun gin’, tunmɔi yaabu kanrain.

5

1 Ei unrunw Ama ibɛi dɛi, Amai deewin biyɛi. 2 Kirisito emi ibiyaabe. Sadaga jiɲu ɛju sin obu, Ama nɛ ɛɛlui biyɛ ga iyaa wo emɛ dɛi kinrun womɔ obaabe. E kanran, kɔɔ gin’ ihibɛ nɛ yoi yaai. 3 Ama inɛw le bana dagaa gin’, sala ma, lɔgɔji ma girukakala ma, halu wogɔ sɔɔ sɔɔuwɔi giye kanran logoro ebe nɛ ɛgɛmɔnɔugi. 4 Sɔɔ lɔgɔgu ma, sɔɔ bomɔgu ma, sɔɔ salagu ma, sɔɔ sɔi kanran e le jaanla. Kaa Amai birɛpoo tagu sɔɔ sɔɔi. 5 Sabu ɛjii jugɔi, inɛ salaginɛ ma, sɔɔ lɔgɔ kanrannɛ ma, girukakalaginɛ ma, wogɔ ɔmɔlɔ bulu le kɛkɛu, Kirisito lee, Ama lee diinɛ nɛ kɛn sɛlɛ. 6 Inɛ turu bɛrɛ kanran sɔɔ koolo le ei lelemɔnɔugi. Sabu sɔɔ kɔɔ tunmɔ dɛi, Ama kinɛbanrun, inɛw sɔɔ yabaanɛ kuu nɛ sugojɛ. 7 E be le bɔɔi biyɛnɔugi. 8 Pɔɔlɔ e ɔlɔ nɛ tobei. Kaa kanɛ Inɛw Baŋa nɛ e wijɛ nɛ toi. Wijɛ unrunw gin’ yoi yaai. 9 Sabu wijɛ, ɛhɛju tɔgu puu lee, teitai tɔgu puu lee, naran tɔgu puu lee naranjɛ. 10 Mainiyaan ye kijɛ Inɛw Baŋa kinɛ aamɔjɛ gɔ kabugu bɛɛi. 11 Birɛ niwɛn sɛlɛ, ɔlɔ birɛ gɔbe mai siyɛnɔugi, kaa wogɔbe ɛlu goonɔi. 12 Inɛw kɔɔbe baŋiyaan, sɔɔ be kanranjɛ, halu sɔɔɲu kanran dɔgɔi. 13 Kaa kijɛ puu wijɛ nɛ goonaatin ye, bana be wɔɔ tɔitɔi gɔ jujugɔmɔjɛ. 14 Sabu kijɛ daii jugɔmaaɲu puu, wijɛi taŋajɛ. Kodigɛu bana sɔɔɲu gin’: “U giri yeiyaa wɔɔ baŋa gɔ, giri yemɛ. U yiun logoro nɛ bulo goo. Kɔɔ biyaai ye, Kirisito ui wiwijɛmɔdo.” 15 Yoiyaara ebe bana ɛjii kajubai. Inɛw bomɔgunw yoiyaara yaanɔugi, kaa inɛw hakilɛgunw gin’ biyɛi. 16 Waaru koturu kanran kuu ebe nɛ galamɔnɔugi, sabu bai gɔbe mɔɲuniyaain. 17 Kodigɛu, hakilɛ sɛlɛ go biyɛnɔugi, kaa Inɛw Baŋa diŋɛ gɔ paamai. 18 Kɔɲɔ le bimiliyenɔugi, wogɔ yanwan jɛɛlɛjɛ. Kaa Ama Kikinu le joi ye biyɛi. 19 Ama sɔmu nii lee, Ama nii lee, nii Kikinu nɛ goojɛ lee sɔɔ le, tunmɔ le sɔɔ sɔɔi. Nii niinu, kinɛ ebe wooi le Inɛw Baŋai sɔmɔi. 20 Inɛw Baŋa emɛ Yesu Kirisito boi le waaru puu, kijɛ puu dɛi Ba Amai birɛpoo tagai. 21 Kirisito giriliyɛ dɛi, tunmɔ le tubiyei. 22 E yaanw gɔbe, Inɛw Baŋa le tubiyaa e wɔɔ gin’, e igɛbe le tubiyei. 23 Sabu Kirisito, Ama inɛw mɔɔnu kuui wɔɔ gin’, igɛnɛ, yaanran kuu gɔ woi. Kirisito, Ama inɛw mɔɔnu, goju womɔi wɔɔ gɔi yabanɛ gɔ woi. 24 Ama inɛw mɔɔnu, Kirisito le tubiyejɛ gin’, yaanw gɔbe, kijɛ puu nɛ be igɛbe le be tubiyemɔi. 25 E igɛnw gɔbe, Kirisito Ama inɛw mɔɔnui ibiyaa, kinrun unrunmɔ wo dɛi obu gin’, e yaanw ebei ibɛi biyɛi. 26 Kirisito kunrin Ama inɛw mɔɔnui dii le, Ama sɔɔ le digɛnu ɛjɛmɔ ye, Ama dɛi dɛiin bojo ga kinrun unrunmɔ obu. 27 Iyaa wo giru unrunmɔ nɛ woi dooro le bojo ga kanrun. Wogɔ nɛ lɔgɔ tarala, yalu sunwinyaain tolo, kijɛ kɔɔ tunmɔ turu kanran wɔlɔ, iyaa ɛjaai, jarugu sɛlɛ. 28 Kɔɔ bana wɔɔ gin’ igɛnw gɔbe, goju bemɛ bana be ibɛ gin’, yaanw bemɛ ibɛi biyɛun jaain wɔɔ. Inɛ yaanran unrunmɔ ibɛɛ wɔɔ gɔ, kuu unrunmɔ ibɛɛ wɔɔ. 29 Inɛ turu kanran asuu goju unrunmɔ ibiliyɛtɛlu, kaa woi kakayamɔjɛ, kakajubajɛ. Kirisito yaa Ama inɛw mɔɔnu dɛi yinkanranjɛ. 30 Sabu emɛ, goju womɔ digɛbei. 31 “Kɔɔ sabu dɛi, ainɛ, wo ba lee, wo na lee, be le kabi ye, yaanran womɔ le biyɛjɛ. Kunrin be lɛi inɛ turu taŋaɲu.” 32 Kɔɔ sɔɔ boŋurun diyɛi, kaa mu Kirisito lee, Ama inɛw mɔɔnu lee dɛi sɔɔuwɔn. 33 Kokanran e le yadigɛ. E igɛnw gɔbe, e inɛ tuturu, kuu bana ebe gin’ yaanran womɔi ibɛi e biyɛun jaain wɔɔ. Yaanran kanran wo igɛi babaun jaain wɔɔ.

6

1 E unrunw gɔbe, ei Inɛw Baŋa mɔi dɛi ei naranw gɔbei babai. Wogɔ teitai wɔɔ. 2 “U ba lee, u na lee baba.” Tɔɔru, pui wo le digɛraa wɔɔ pɔlɔ gɔ, tɔɔru kɔɔ woi. 3 Pui wo le digɛ gɔ unwɔ: “Kɔɔ biyaai ye, aduna nɛ u jamu lee, kinruntaun lee bɛbɛɛdou.” 4 E banw gɔbe, unrunw ebe kinɛ jinwɛnjɛ kanran kanrannɔugi, kaa Inɛw Baŋa teeremu le kɛukɛu, kɔi lee, tinwinrun womɔ lee le bei kɔɔi. 5 E gunɔw gɔbe, Kirisito sɔɔ e yabajɛ gin’, liliyɛ le, goju kinwun le, kinɛpilu le, aduna ɔn nɛ e baŋa wɔin gɔbe sɔɔ yabai. 6 Inɛw le boi ɛju bɛɛdei gin’, giru bemɛ nɛ sai wogɔ gin’ biyɛnɔugi, kaa Kirisito gunɔw, kinɛ ebe wooi le Ama diŋɛ kanranwin biyɛi. 7 Inɛw birɛi birɛɛlɛi, kaa Inɛw Baŋa birɛi birɛjɛi gin’, kinɛ ɛju le gunɔ birɛ ebe birɛi. 8 Sabu e igii wɔi, gunɔnɛi wee, hɔɔlɔnɛi wee, inɛ tuturu puu ɛju wo kanrun tujɔi Inɛw Baŋa bɛrɛ bɛɛdo. 9 E gunɔw baŋabe, e kanran gunɔw ebe le bana kɔɔ tunmɔ le biyɛi. Bei liirɛmu sɔɔ kanrannɔugi. Sabu e igii wɔi, be lee e lee Baŋa gɔ alagala nɛ yɔɔ, iyaa wo inɛ kabu kunɔɔlɛ. 10 Kɔɔbe wooi onu nɛ, nɛɛ e paŋa ebe Inɛw Baŋa nɛ bɛɛi. Gɔnrɔn paŋagu womɔ nɛ bɛɛi. 11 Jinrun puu kuu baŋa dabulu nɛ ɛɛn go iŋi bɛɛ ga, e Ama kɔmɔgelu gɔbe puu e nɛ kunɔi. 12 Sabu emɛ, Adama unrunw le kɔmɔ taauwɔnɛ. Kaa kuu bɛɛnw lee, paŋagunw lee, ɔlɔ aduna ɔn laamaw gɔbe lee, iyaa alagalabe kikinu mɔɲu gɔbe lee, be le taauwɔin. 13 Kodigɛu, Ama kɔmɔgelu gɔbe puu jeɲɛi. Kunrin bai mɔɲu wiyaai ye, e, jaŋunɛ gɔ le iŋi bɛbɛɛdei. Iyaa kunrin kɔmɔ taa donugaa ye, nimɛ kanran e ɛɛn go bii bɛbɛɛdei. 14 Nɛɛ ɛɛn go biyɛi, dɔin ebe nɛ, naran gɔ tɛmu gin’ pagiyɛi, teitai gɔ inrun arugoi gin’ kunɔi. 15 Jamu Kibɛru Ɛju inɛ mainiyɛnmɔjɛ gɔ, taga gin’ kubɔ ebe nɛ kunɔi. 16 Kɔɔbe puu kuu nɛ gagawu gɔ dɛdɛɛ gin’ jeɲɛi. Wogɔ le e Mɔɲu kuu baŋa kɛun, yaun bije goou wɔɔ gɔbe puu dai bɛbɛɛdei. 17 Yayabu gɔ, inrun goro gin’ kunɔi, iyaa Kikinu Pilu polukaaba, Ama sɔɔi wɔɔ gɔ jeɲɛi. 18 Amagɛɛn tɔgu dɛin dɛin le Ama bɛrɛ kai ebe taganu, waaru puu Ama Kikinu gɔnrɔn le Ama gɛɛin. Wogɔ le kaba kanranlu go ɛjii mainiyɛin. Ama inɛw puu dɛi waaru puu Ama gɛɛin. 19 Mu dɛi kanran Ama gɛɛin. Maa aŋa waaru mu koorojɛ puu, sɔɔ bɛi ye, Kibɛru Ɛju sɔɔ boŋurun gɔ inɛw bɛrɛ liyɛ sɛlɛ go jugɔmɔ ga, Ama gɛɛin. 20 Mu kaju gɔ nɛ Kibɛru Ɛju wogɔ dɛi sɔɔ sɔɔnɛi biyaa wɔun. Kodigɛu bana sɔɔun mu jaan gin’ maa liyɛ sɛlɛ go taga ga, mu dɛi Ama gɛɛin. 21 Ebaa kanran, sɔɔ ma lee, kijɛ mu kanranjɛ lee jugɔ ga, bainɛ ibɛ emɛ Tisike, Inɛw Baŋa birɛbirɛnɛ ɛju, sɔɔ turu baŋai wɔɔ gɔ, e bɛrɛ kibɛru gɔ puu tatagado. 22 Womaa bana emɛ wɔɔ e bɛrɛ jugɔmɔ ye, kinɛ ebe kaaliyɛmɔ ga, mu wogɔ dɛi tee woi e bɛrɛ tiiuwɔn. 23 Ba Ama lee, Inɛw Baŋa Yesu Kirisito lee, ba unrunw bɛrɛ jamu lee, ihibɛ lee, gagawu lee obo. 24 Inɛw Baŋa emɛ Yesu Kirisitoi, ihibɛ dogoolɛ le inɛw ibɛin puu, nɛɛma be le biyɛmɔ.