KANRAN

KANRAN

¹ Teyɔpile, Yesu birɛ womɔ tɔlaa, alagala woi uni bai yai dɔɔ, kijɛ wo kanrun lee, wo deeru lee sɔɔ, mu dɔn pɔlɔ ma nɛ sɔwaabɔn. Alagala wo ulomɔ nɛ, Kikinu Pilu gɔnrɔn le, wo jaŋu unrunw tiyaaɲu wo yɛmu gɔbe bɛrɛ tɔɔru unrunmɔ obaabe. ³ Yesu, wo yinwun onu nɛ, wo ɔnmɔi bana dɛin dɛin joo le jaŋu unrunw tunmɔ kɔɔbe bɛrɛ, bai pɛnai baa daii unruin tagaraa, Ama diinɛ sɔɔ be le sɔɔube. ⁴ Yesu, jaŋu unrunw womɔ le mɔrinyaan wɔu, wo be bɛrɛ ɛɛnnaa sɔwaa, bemaa Jerusalɛmu ana le wageniyɛnnɔu gi. Kijɛ be le wo gi: «Mu Ba kijɛ pui kunaabe ga e bɛrɛ mu tagu gɔ, wogɔ dɔmiyɛin. ⁵ Jan, dii le inɛi batise kanrun. Kaa, e kai, bai gaila nɛ, Kikinu Pilu nɛ ei batise kanrandɛin.» ⁶ Yesu kunrin wo sɔwaa, jaŋu unrunw wo le mɔrinyaan bɛin gɔbe selumaa: «Inɛw Baŋa, Isɛrɛlu tɔgu bɛrɛ pilemu ye laamu womɔ u oboido waaru gɔ kɔɔi ma?» ⁷ Yesu aŋa bemɛ saa: «Ama, kuu womɔ le waaru kɛjaa wo sɛɛ gɔ ma, bai kɛjaa wo sɛɛ gɔ ma jugɔ ga sɔɔ ebei laa. ⁸ Kikinu Pilu, kuu ebe nɛ waaru wo sugaajɛ, e gɔnrɔn bɛbɛɛdei. Kunrin, Jerusalɛmu ana nɛ lee, Judea gana puu nɛ lee, Samari gana nɛ lee, minɛ kale wooi nɛ lee e sɛɛrɛ ma goowin biyɛdei.» ⁹ Sɔɔ kɔɔ sɔwaatiyaa, jaŋu unrunw gɔbe Yesui yɛnɛu be wɔu, woi daa go jeɲaa unaatin. Anrankulumɔ wiyaa giru bemɛ nɛ woi dɛbaati. ¹⁰ Yesu ulou wo wɔu, jaŋu unrunw gɔbe, giri daa go dɛɛraa yɛnɛu yagɛlɛbɛin. Kɔɔ waaru le, anranw lɛi sɔi pilu le wiyaa giru bemɛ nɛ iŋiyaan, ¹¹ kijɛ be gi: «Galile gana bɛɛnw, ɔn nɛ iŋiyaan alagala go yɛnɛu e wɔɔ gɔ ingei? Yesu, logoro ebe nɛ jeɲaa alagala go uni gɔ, bana alagala yaau wo wɔu e iyi gin’ tee, pilemɛ ye yinwɛɛdo.» ¹² Sɔɔ kɔɔ onu nɛ, jaŋu unrunw tiyaaɲu gɔbe Oliwe tetemɛ gɔ nɛ gowaa, Jerusalɛmu ana nɛ yowaabɛin. Oliwe tetemɛ gɔ Jerusalɛmu le wagela. Kilomɛtɛrɛ turu gin’ wɔɔ. ¹³ Jerusalɛmu nɛ yowaa, jaŋu unrunw gɔbe, ginrun sɔɔrɔ pɔɔlɔ baa be biyɛjɛ gɔ nɛ ulaabɛin. Kɔɔ nɛ inɛw bɛin gɔbe unwɔin: Piɛru lee, Jan lee, Jake lee, Andere lee, Pilipe lee, Tɔmasu lee, Barutelɛmi lee, Matiu lee, Alupe ii Jake lee, Simɔ gana gɔ gunɔ nɛ goo ga mainiyɛunbe gɔ lee, Jake ii Judasu lee. ¹⁴ Be wooi puu ajubu turu le biyaa, amagɛɛn nɛ mainiyɛunbɛin. Yesu na Mari lee, yaanw gamuu lee, Yesu suŋɔw lee be le yabɛin. ¹⁵ Waaru kɔɔbe le, bai turu jaŋu unrunw suŋu le pɛɛlɛi gin’ mɔrinyaanbɛin. Piɛru, logoro bemɛ nɛ ingelaa ɔn gin’ sɔi: ¹⁶ «Ba unrunw, Ama Dɔn sɔɔ kibe ga waajibi bee. Pɔɔlɔ baa, Kikinu Pilu, Dawide bɛrɛ Ama Dɔn gɔ nɛ Judasu dɛi sɔɔ sɔɔmaabe. Kunrin, Judasu, inɛw Yesui aai wɛin gɔbe giru teeremɔnɛi biyaabe. ¹⁷ Wo emɛ bɔɔi bee. Emɛ le woi lugoubɛin. Iyaa, Ama birɛ ɔn nɛ woi yaa yatobe.» ¹⁸ Kaa sɔɔ mɔɲu wo kanrun tujɔ gɔ le, wo minɛ ɛbaabe. Wo, bɛrɛ womɔ kuu nɛ bagaa sugaa, bɛrɛ gɔ pojaa kɔruja gɔ minɛ nɛ buriyaa gowaabe. ¹⁹ Jerusalɛmu ana bɛɛnw puu sɔɔ wogɔ saii igii bɛin. Wogɔ dɛi, be minɛ gɔ boi, sɔɔ bemɛ le Hakɛludama kuni, tiyɛ gɔ ili minɛ. ²⁰ «Nɛɛ Sɔmu dɔn gɔ nɛ tɔŋaaɲu: “Ginrun womɔ kooloi wo biyɛmɔ. Inɛ turu kanran, waja wogɔ nɛ biyɛnɔu.” Iyaa tɔŋaa gi: “Birɛ womɔ inɛ waja wo jeɲɛmɔ.” ²¹ Kɔɔ sabu dɛi, Jan waaru batise kanraun bee nɛ gowaa, Yesui logoro emɛ nɛ jeɲaa alagala uni bai wɛɛ dɔɔ, waaru puu, Inɛw Baŋa Yesu onu nɛ, emɛ le inɛw dimɛbɛin logoro nɛ, waajibi inɛ turu emɛ le bari ye, Yesu bulogu sɛɛrɛi biyɛun jaain wɔɔ.» ²³ Kɔɔ dɛi, inɛw gɔbe, inɛw lɛi siiraa tagurin: Josɛpu lee Matiasu lee. Josɛpu boi, inɛw Barusabasu boonɔubɛin. Iyaa boi waja womɔ Jusutusu gɛɛbɛin. ²⁴ Kɔɔ onu nɛ, be ɔn gin’ Ama gɛɛin: «Inɛw Baŋa, u inɛw puu kinɛ jugɔnɛ gɔ, inɛw lɛi ɔnbe logoro nɛ, inɛ u yɛmu gɔ tagara. ²⁵ Kɔɔbaŋa, Yesu jaŋu ii tiyaaɲui bii ye, birɛ ɔn nɛ Judasu dilɛ nɛ wo yoomɔ. Judasu, birɛ gɔ pajaatiyaa, yalu wo yaaun jaan nɛ yaai.» ²⁶ Kunrin Ama gɛnyaantiyaa, be inɛw lɛi gɔbe dɛi keri tɛŋaabɛin. Keriteŋu gɔ Matiasu kuu nɛ sugu. Kunrin, Yesu jaŋu unrunw tiyaaɲu pɛli turusigɛ gɔbe kuu nɛ woi baraabɛin.

¹ Pantekɔte janwan bai wo dɔwaa, jaŋu unrunw gɔbe puu yalu turu nɛ mɔrinyaan bɛin. ² Kunrin be mɔrɔun, kubɔ turu ooɲɔ diyɛ suyojɛ gin’, siɲɛ alagala gowaa, ginrun be daanbe gɔ nɛ jowaabe. ³ Ninɛbe, yaun bije muriin tunmɔ le kabiyɛu be wɔu be iyaabɛin. Ninɛ gɔbe inɛ tuturu puu kuu nɛ dɛinyaanbɛin. ⁴ Jaŋu unrunw gɔbe puu, Kikinu Pilu le jowaa, tɔgu wajabe sɔɔ sɔɔi tɔlaabɛin. Inɛ kanma puu Ama Kikinu aŋa bemɛ nɛ sɔɔ bana kunɔbe gin’ sɔɔubɛin. ⁵ Nɛɛ Yahutunw Ama giri liyɛnw, aduna gana puu nɛ gowaa, Jerusalɛmu ana nɛ wiyaa yadaanbɛin. ⁶ Siɲɛ gɔ wo gowaa, inɛw joo kɔɔbe yalu gɔ nɛ jɔbaa wiyaa mɔrinyaanbɛin. Inɛ tuturu puu, sɔɔ womɔ tɔitɔi le, jaŋu unrunw gɔbe, sɔɔ sɔɔu be wɔu ɛgaa, bei bimiliyaabe. ⁷ Sɔɔ gɔ be bɛrɛ halu maunɛ kanraan, be kijɛ kanranɲu inin bɛin. Kijɛ be gɛɛbe: «Yɛnɛi, inɛw sɔɔ sɔɔnw ɔnbe, Galile gana bɛɛnwin laain ma? ⁸ Emɛ tuturu puu, emɛ ba ginrun sɔɔ aŋa bemɛ nɛ yani ɛgɛuwɔin? ⁹ Emɛ Parute bɛɛnw lee, Mɛdi bɛɛnw lee, Elamu bɛɛnw lee, iyaa, Mɛsopotami gana lee, Judea gana lee, Kapadɔse gana lee, Pɔn gana lee, Rɔmɛ laamu Asi numɔ lee, ¹⁰ Piriji gana lee, Panpili gana lee, Ejipute gana lee, Libi gana, Sirɛnɛ ana le bɛrii wɔɔ gɔ lee, Rɔmɛ ana lee, ¹¹ iyaa Yahutunw lee, Yahutunw oju nɛ inɛw toin lee, Kɛrɛte gana inɛw lee, Arabu tɔgu lee, emɛ gana dɛin dɛin kɔɔbe nɛ inɛw goin gɔbe, sɔɔ emɛ tɔitɔi le Ama ɛju kanrun sɔɔ, aŋa bemɛ nɛ ɛgɛuwɔin.» ¹² Be puu bɛrɛ saii maunɛ kanraan, be sɔɔ ajubaɲu inin bɛin. Tunmɔ le sɔɔu, kijɛ be gɛɛbe: «Kijɛ ɔn tiyɛ gɔ ingei?» ¹³ Kaa inɛw gamuu, sɔɔ gɔ jairɛ kanraun, saa: «Be kɔɲɔ le bimiliyaa wɔin.» ¹⁴ Piɛru, jaŋu unrunw tiyaaɲu pɛli turusigɛ wajunw gɔbe be wooi ingelaa wɔu, mii jeɲaa mɔɔnu gɔ le ɔn gin’ sɔi: «Mu ba unrunw Yahutunw gɔbe lee Jerusalɛmu nɛ inɛw wiyaa dɛinyaan wɔin gɔbe lee, sɔɔ ma nɛ suguru dɛɛraa ye, sɔɔ ɔn ɛjii paamu kanrain. ¹⁵ Inɛw ɔnbe kɔɲɔi nɔwaan bimiliyaa wɔin ga bana ajubaa e sɛɛ gin’ wɔnɛ. Nimɛ nai ɛjii goolu. Aga lɛɛrɛ tuwɔ sai wɔɔ. ¹⁶ Kaa inɛ Ama titiyainɛ Jowɛlu, sɔɔ bibiyɛdo wo gi gɔ, wogɔ ɔn woi. ¹⁷ “Ama ɔn gin’ sɔi wa: ‘Waaru dumɔ gɔ le, mu Adama unrunw puu kuu nɛ Kikinu ma ɛjii wɛwɛɛmɔdɔn. Anran unrunw ebe lee unrunw yaanw ebe lee, sɔɔ mu bɛrɛ goi sɔsɔɔdɛin. Sagataranw ebe kuu iye ihiyedɛin. Inɛw naw ebe yaŋawelu weweledɛin. ¹⁸ Ɔnhɔn, bai wogɔbe nɛ, gunɔ anranw ma lee gunɔ yaanw ma lee kuu nɛ Kikinu ma togo titiidɔn. Kunrin, be sɔɔ mu bɛrɛ goi sɔsɔɔdɛin. ¹⁹ Mu daa go, alagala nɛ yarabirɛ kanrun ye tatagaradɔn. Minɛ nɛ sɛɛrɛ taanrinyɛn kakanrandɔn. Ili lee, yaun lee, kukumɔ diyɛ lee ihiyemɔdo. ²⁰ Inɛw Baŋa bai wɛɛido, bai diyɛ naa diyɛ gɔ wo dɔɔmɔ nɛ, nai wijɛ gɔ, ɔlɔi taŋayaado. Iyepilu banraan ye, ili gin’ biyɛdo. ²¹ Kɔɔ waaru le, inɛ aai kanran, Inɛw Baŋa boi boonaajɛ gɔ woi yayabadɛin.’” ²² «Aiwa, Isɛrɛlu anranw, sɔɔ ɔn keŋiyɛin: Yesu, Nasarɛtu ana bɛɛnnɛ gɔ, e woi igii wɔi. Bana e jugaajɛ gin’, Ama wo le yabaajɛ tagara ga, taanrinyɛn lee, yarabirɛ lee, sɛɛrɛ taanrinyɛn lee wo bɛrɛ, logoro ebe nɛ kanranmaabe. ²³ Ama pɔɔlɔ baa, wo dɛi sɔɔ bibiyɛdo ga wo kɛju gɔ, sɔɔ wogɔ, Yesu, bana wo jugaa bee le kɛukɛu, woi numɔ nɛ kunaabɛin. E mɔɲu kanranw numɔ nɛ woi kunaa, baga nɛ pɛgaa daamaabei. ²⁴ Kaa Ama woi bulomaa, yiun ɔɲɛ nɛ yabaa goonaabe. Yiun woi ai gɛliyɛ ga, wogɔ gɔnrɔn sɛbele. ²⁵ Yɛnɛi, Dawide, wo dɛi ɔn gin’ sɔi: “Mu waaru puu Inɛw Baŋai giru ma nɛ iyeubɔn. Kijɛ turu kanran mui jigemɔnɔu ga, wo numɔ iin ma sibɛ nɛ bee. ²⁶ Kɔɔ digɛu, mu kinɛ ɛɛli le wɔun, iyaa sɔɔ mu sɔɔjɛ gɔbe kinɛ ɛɛlu sɔɔi. Halu mui goju nawain kanran, mu diyɛdɔn le wɔun. ²⁷ Sabu Ama, u kikinu ma yinwunrun nɛ pajaidolou. Iyaa, inɛ yɛmaa dɛiin u bojaajɛ gɔ, yiun womɔ ɔmaai biyɛ ga yabaidolou. ²⁸ U mu nɛ, ɔnmɔ oju gɔbe tagaraabeu. U mu le wɔu dɛi, u mui kinɛ ɛɛli le jojoonɔdou.” ²⁹ «Aiwa, ba unrunw mabe, emɛ tirɛ ainɛ diyɛ Dawide dɛi e bɛrɛ naran mu sɔɔmɔi: Woi yinwaan, bojaatin. Iye bai dɔɔ, ɔnsain womɔ logoro emɛ nɛ kowɔɔ. ³⁰ Kaa wo inɛ Ama titiyainɛi bee. Iyaa, Ama, kuu unrunmɔ le jɛbiyaa, wo tiruwɛnɛ turu, dilɛ womɔ nɛ ɔgɔ dɛdɛinyɛndo gi ga wo igii bee. ³¹ Wogɔ digɛu, Ama Yabanɛ Diyɛ tii gɔ bulogu sɔɔ gɔ, wo pɔɔlɔ baa iyaa, sɔɔ kɔɔbe le digɛu sɔwaabe. “Kikinu womɔ gɔ yinwunrun nɛ pajanɛ. Iyaa, sɛgɛ womɔ biyaa sainyɛnlu.” ³² Yesu wogɔ, Ama woi bulogaabe. Emɛ wooi puu, sɔɔ wogɔ sɛɛrɛbei. ³³ Nɛɛ, woi jeɲaa alagala go unaa, Ama numɔ iin sibɛ nɛ daani onu nɛ, wo, wo Ba Kikinu wo bɛrɛ ohobodo ga pui kunu gɔ biyaabe. Kijɛ emɛ nɛ e iyejɛ gɔ lee e ɛgɛjɛ gɔ lee, wogɔ Kikinu Pilu wo tiyaajɛ gɔi. ³⁴ Yɛnɛi, Dawide alagala ulolu. Kaa kuu womɔ le, wo ɔn gin’ sɔɔ sɔi: “Inɛw Baŋa Ama, Inɛw Baŋa ma le ɔn gin’ gi: ‘Jaŋuw uwɔ gɔbe gɔnrɔn ye kubɔ uwɔ doɲu nɛ yai mu kunɔido baa, uwɔ numɔ iin ma sibɛ nɛ wɛɛ dɛinyɛn.’” ³⁶ «Aiwa, wogɔ digɛu, Isɛrɛlu inɛw puu, naran go sɔɔ ɔn jugɔi: Yesu, baga nɛ e pɛgu gɔ, Ama, woi Inɛw Baŋai boju. Iyaa, Yabanɛ Diyɛ wo tii gɔ woi.» ³⁷ Piɛru sɔɔ gɔ kinɛ bemɛ ɛjii jigemaabe. Kɔɔ sabu dɛi waaru sɔɔ womɔ kilu le, be Piɛru lee Yesu jaŋu unrunw tiyaaɲu wajunw gɔbe lee bɛrɛ kijɛ be gi: «Ba unrunw, emɛ inge kanraun jaan?» ³⁸ Piɛru be le saa: «Hakɛ ebe yaabu kanran ga, bana ebe dulomaajɛi ye, Yesu Kirisito boi le ei batise kunɔmɔi. Kɔɔ biyaai ye, Kikinu Pilu gɔ, e bɛrɛ sin obu go ohobodɛin. ³⁹ Ɔnhɔn, pui gɔ e lee unrunw ebe lee bɛrɛ kuni. Inɛw yalu wage nɛ wɔin dɛi kuni. Iyaa, Inɛw Baŋa, Ama emɛ, inɛw joo wo bɛrɛ boonu wo jɛɛlɛido gɔbe bɛrɛ kuni.» ⁴⁰ Kunrin sɔɔ waja dɛin dɛin le, Piɛru, inɛw gɔbe bɛrɛ sɛɛrɛ goou, bei tinwɛnrɛun, bemaa kanɛ inɛw mɔɲu ɔnbe kanran gɔ nɛ jɔbɔ goo ye, kuu bemɛ goonɔ gɛɛube. ⁴¹ Inɛw sɔɔ womɔ le yabin gɔbe puui batise kunaabɛin. Bai wogɔ, inɛw muɲu taanu gin’ be nɛ bariyaabe. ⁴² Be wooi puu, Yesu jaŋu unrunw tiyaaɲu gɔbe deeru gɔ nɛ lee, tunmɔ le bɔɔi bii gɔ nɛ lee, tunmɔ le mɔrin ye pana kayi gɔ nɛ lee, amagɛɛn gɔbe nɛ lee ɛjii kuu kunaa, mainiyɛunbɛin. ⁴³ Yesu jaŋu unrunw tiyaaɲu gɔbe le digɛu, yarabirɛ lee sɛɛrɛ taanrinyɛn lee joo biyɛube. Kɔɔ sabu dɛi, inɛw puu liliyɛ le bɛin. ⁴⁴ Inɛw Yesu le gawaa bɛin gɔbe puu, tunmɔ le bɛin. Be kijɛ bemɛ puu tunmɔ le gamalaubɛin. ⁴⁵ Kunrin, kijɛ be sɛbe ma, minɛ bemɛ ma dɔnraan ye, buudu gɔ mɔɔnaa ye, inɛ tuturu bɛrɛ kai womɔ le kɛukɛu gamalaubɛin. ⁴⁶ Bai puu maini le, be Ama Ginrun Diyɛ gɔ nɛ ajubu turu le yaaubɛin. Be tunmɔ le mɔrin mɔrin, ginrun ginrun nɛ pana kayaubɛin. Be wogɔ kinɛ ɛɛli le, iyaa kinɛpilu le kanraunbɛin. ⁴⁷ Be iyaa Ama sɔmɔubɛin. Inɛw puu bɛrɛ sɔɔ bemɛ ɛjii bee. Inɛw Baŋa yaa bai puu kuu bemɛ nɛ inɛw yabaaɲu baraube.

¹ Digɛnai turu, amagɛɛn waaru le, Piɛru lee, Jan lee mɔrinyaan, Ama Ginrun Diyɛ gɔ nɛ uloubɛin. Lɛɛrɛ taanu waaru lei bee. ² Bai puu, inɛw, ainɛ yaaranɛ turui duiyaa jɛɛlaa ye, Ama Ginrun Diyɛ dori Giru Yɛnu Ɛju gɛɛɲu gɔ nɛ daanaubɛin. Ainɛ gɔi yaaranɛi yinnarin. Ama Ginrun gɔ nɛ inɛw yooɲu bɛrɛ gɛɛn gɛɛn bɛɛ giye woi kɔɔ nɛ daanaubɛin. ³ Piɛru lee Jan lee Ama Ginrun gɔ nɛ yoodo ga be wɔu, ainɛ gɔ bei iyaa, be bɛrɛ sin obu gɛnyaanbe. ⁴ Piɛru lee Jan lee giri bemɛ ainɛ gɔ nɛ dɛɛraa sɛu, Piɛru wo le ɔn gin’ sɔi: «Emi yɛnɛ.» ⁵ Ainɛ gɔ numɔ bemɛ nɛ kijɛ ingei bɛɛdo ma ga ɛjii bei yɛnɛube. ⁶ Kaa Piɛru wo le kijɛ gi: «Mu sarudu sɛlɔn, kange yaa sɛlɔn. Kaa kijɛ mu sɛɛ gɔ, mu ui obouwɔn. Nasarɛtu ana bɛɛnnɛ, Yesu Kirisito boi le ingele ye yoi yaa.» ⁷ Kɔɔ onu nɛ, wo ainɛ gɔ numɔ iin aa, woi ingelemaabe. Waaru kɔɔ le tee, kubɔ womɔ lee kubɔ kɔkɔlɔ womɔ lee nɛ paŋa yowaabe. ⁸ Ainɛ gɔ kiliyaa ingelaa, yoi yaai tɔlaabe. Wo Piɛru lee Jan lee onu nɛ dimiyaan, Ama Ginrun gɔ nɛ yowaa, yoi yaau kiliyeu, Amai sɔmɔube. ⁹ Yoi yaau, Ama sɔmɔu wo wɔu inɛw puu iyaabɛin. ¹⁰ Be Ama Ginrun Diyɛ dori Giru Yɛnu Ɛju gɛɛɲu gɔ nɛ gɛɛn gɛɛnnu ainɛ dɛinyɛnjɛ gɔ woi ga jugaabɛin. Kijɛ wo bɛrɛ bii gɔ dɛi, inɛw bɛrɛ saii maunɛ kanraanbe. ¹¹ Ainɛ bajumi gɔ Piɛru lee Jan lee onu nɛ pilemɛbele. Inɛw bɛrɛ sɔɔ gɔ ɛjii maunɛ kanraanbe gɔ digɛu, be jɔbaa wiyaa, yalu be bee gɔ nɛ mɔrinyaanbɛin. Yalu gɔ boi Salomɔ togu gɛɛɲu. ¹² Piɛru wogɔ iyaa, inɛw gɔ le kijɛ wo gi: «Mu ba unrunw Isɛrɛlu bɛɛnw, inge dɛi sɔɔ ɔn e bɛrɛ maunɛ biyaa wɔɔ? Ainɛ gɔi kuu emɛ gɔnrɔn le ma, Ama giru liyɛ emɛ le ma woi yoi emɛ yaamu gin’, emɛ nɛ giri dɛɛraa e wɔɔ gɔ ingei? ¹³ Abarahamu Ama gɔ, Isaka Ama gɔ, Jakɔbu Ama gɔ, emɛ babe puu Ama gɔ, sɔɔ ɔn le digɛu, wo birɛbirɛnɛ womɔ Yesui babauwɔ. E Yesui inin ga, woi ibɛlai ga, Sɛmɛginɛ Pilate giru nɛ yingi. Iyaa, woi numɔ nɛ yinkuni. Kɔɔi laa ye, Pilate woi paju ibɛi bee. ¹⁴ Yɛnɛi, inɛ ɛjaai Ama bɛrɛ goi gɔ, inɛ teitai gɔ, e woi inin, woi ibɛlai ga, Pilate womaa inɛ daanɛ gɔi e bɛrɛ paja ga gɛnyaanbei. ¹⁵ Kunrin, ɔnmɔ kuu baŋa gɔ, e woi daamaabei. Kaa Ama, yiun logoro nɛ woi bulomaabe. Emɛ wogɔ sɛɛrɛi. ¹⁶ Yesu boi le gawu gɔ dɛi, boi womɔ gɔnrɔn gɔ, ainɛ e iyejɛ, e jugɔjɛ ɔn nɛ paŋa kunaabe. Iyaa, Yesu boi le gawu gɔ, ainɛ ɔin bana e iyejɛ le kɛukɛu, sɛɛu wo bajumu. ¹⁷ «Nɛɛ, ba unrunw, e jugɔla dɛi kunrin Yesu bɛrɛ kanrin ga mu igii wɔun. Inɛw giru toin ebe gɔbe yaa jugɔla dɛi kanrin. ¹⁸ Kaa, giru nɛ baa, Ama, inɛw titiyaanw womɔ puu le digɛu sɔwaa, Yabanɛ Diyɛ unrun tiido gɔ ɔhɔɲɔdo wo gi gɔ, kijɛ e kanrun gɔ le kibemaati. ¹⁹ Nɛɛ Ama, hakɛ ebe yaaɲu goonɔti ga, bana ebe dulomaajɛ ye, pilemɛ ye Ama bɛrɛ wɛi ye, wo le tubiyei. ²⁰ Kɔɔ biyaai ye, Inɛw Baŋa Ama, e bɛrɛ kinɛ kaalu waaru ohobodo. Iyaa, Yabanɛ Diyɛ e dɛi giru nɛ bojaa wo sɛbe, Yesu gɔ, e bɛrɛ titiido. ²¹ Kijɛ puu pilemɛ ye sɛɛu yegereidɛin waaru dɔɔido baa, waajibi Yesu kɔɔ, alagala nɛ yabiyɛdo. Ama pɔɔlɔ baa, inɛw titiyaanw ɛjaa womɔbe le digɛu, kijɛ puu pilemɛ ye yeyegeredo ga sɔwaabe. ²² Kunrin, inɛ Ama titiyainɛ Mɔise kijɛ gi unwɔ: “Inɛw Baŋa, Ama ebe gɔ, inɛ Ama titiyainɛ, mu gin’ e ba unrunw logoro nɛ gogoomɔdo. Sɔɔ wo gɛɛido wooi nɛ e woi keŋiyɛin. ²³ Kaa inɛ aai kanran inɛ Ama titiyainɛ wogɔi keŋiyɛɛnlɛ ye, woi Ama tɔgu inɛw logoro nɛ goonɔ ye susuyodɛin.” ²⁴ Inɛw Ama titiyaanw sɔɔ sɔin gɔbe puu, Samuɛlu nɛ gowaa, onu womɔ nɛ wɛin gɔbe, be dinrɛn le dinrɛn le, bai ɔnbe dɛi sɔɔ sɔwaabɛin. ²⁵ Aiwa, inɛw Ama titiyaanw le pui wo kunu gɔ nɛ ei toiyo ga, Ama kunrin boju. Iyaa, Abarahamu le digɛu emɛ babe le aaru aaraa, aduna inɛw puu Abarahamu tɔgu le digɛnu duba bɛɛdɛin gi. Pui wogɔ nɛ yaa ei yato. ²⁶ Kɔɔi biyaa ye, Ama, birɛbirɛnɛ womɔ ingelemaa, ei duba kanran ga, e bɛrɛ laa woi tii. Wo e tuturu puui dulomaa ye, mɔɲu e kanraun bee gɔ nɛ gogoomɔdo.»

¹ Piɛru, Jan be lɛi inɛw gɔbe le sɔɔ sɔɔu be gɛlɛu, Ama bɛrɛ sadagadɔɔnɔw gamuu lee, Ama Ginrun Diyɛ garidube kuu baŋa gɔ lee, Saduseyɛn gamuu lee bei wiyaa tɛmaabɛin. ² Piɛru lee Jan lee Yesu bulogu sɔɔ waaju kanraun, yiun bubulodo ga inɛw bɛrɛ deereubɛin dɛi, be kinɛbanrun diyɛ le bɛin. ³ Be bei aa, digɛ digiyaayaabe digɛu, ɛjii kaju kunaa gɛlɛu, aga baa yaa gɔ baa dɔwaabɛin. ⁴ Kaa kɔɔ wooi nɛ, inɛw waaju keŋii logoro nɛ, joo sɔɔ gɔ le gawaabɛin. Kunrin inɛw Yesu le gawaaɲu, anranw muɲu numɔrɔn gin’ dɔwaabe. ⁵ Aga ingelaa, Yahutunw inɛw giru toin gɔbe lee, inɛw naw gɔbe lee, Ama tɔɔru deerenw gɔbe lee Jerusalɛmu ana nɛ mɔrinyaanbɛin. ⁶ Inɛw kɔɔbe logoro nɛ, Ama bɛrɛ sadagadɔɔnɔnɛ kuu baŋa, Hanɛ lee, Kayipe lee, Jan lee, Alɛsandere lee yatobɛin. Iyaa, Ama bɛrɛ sadagadɔɔnɔnɛ kuu baŋa maranw puu yatobɛin. ⁷ Be Piɛru lee Jan leei logoro bemɛ nɛ iŋiyɛnmaa, bei selumaa, kijɛ be gi: «Ainɛ gɔi e bajumu gɔ, gɔnrɔn inge le e wogɔ kanraanbei? Maa, aa boi le kanraanbei?» ⁸ Piɛru, Kikinu Pilu le jowaa, saa: «Yahutunw inɛw giru toin lee inɛw naw lee, ⁹ ainɛ jiunginɛ bɛrɛ ɛju emɛ kanrun dɛi, e iye emi selumɛuwɔi. Woi bana baju selumɛuwɔi. ¹⁰ Aiwa, e ɔn nɛ wɔin gɔbe lee Isɛrɛlu tɔgu gɔ puu lee, e wooi ɛjii jugɔi. Nasarɛtu ana bɛɛnnɛ Yesu Kirisito boi le ainɛ ɔn baju. Yesu, baga nɛ pɛgaa e kanran, Ama yiun logoro nɛ bulomaa goonu gɔ, ainɛ ɔn iye wo kɔrumɔ le sɛɛu bajaa giru ebe nɛ iŋɛ. ¹¹ Ɔnhɔn, “E ginrun ujɔnw gɔbe, tibu kamaa e paju gɔ, ginrun sibɛ tibu gɔ woi bii.” Wogɔ Yesu woi. ¹² Wo le laa ye, inɛ waja turu le kanran yayabu bɛɛmɔɔlɛ. Alagala ɔn doɲu nɛ, boi wogɔi laa ye, boi waja le emi yabaɲu, Ama, inɛw bɛrɛ obolu.» ¹³ Piɛru lee Jan lee jaŋu jaŋanɛ, inɛw peerebei ga, badu badanw diyɛnw gɔbe jugɔubɛin. Kaa kokanran, be liyɛ sɛlɛ go, anrangaju le sɔɔ sɔɔubɛin. Wogɔ, bei ɛjii maunɛ kanraanbe. Kunrin, Piɛru lee Jan lee Yesu le biyaabɛin ga be jugaabɛin. ¹⁴ Iyaa, ainɛ bajumi gɔ giru bemɛ nɛ yahiŋɛ, be iyeubɛin dɛi, sɔɔ saaɲu sɛbenɛ. ¹⁵ Be Piɛru bemaa badu yalu gɔ nɛ goo ga tɔɔraabɛin. Kɔɔ onu nɛ, tunmɔ le sɔwaa, ¹⁶ kijɛ be gi: «Emɛ anranw ɔnbe bɛrɛ inge kanrandɛin? Yɛnɛi, numɔ bemɛ le digɛu taanrinyɛn diyɛ biyaai ga, Jerusalɛmu inɛw puu bɛrɛ jɛnrɛin wɔɔ. Emɛ wogɔ kɔri gɛɛ bɛɛidenɛ. ¹⁷ Kaa sɔɔ gɔ, kɔɔ dɛi sigɛ inɛw logoro nɛ ginɛnɔu giye, bei liirɛmaa ye, inɛ kɔɔ boi le inɛ turu bɛrɛ kanran bemaa sɔɔ sɔɔnɔu giye tɔɔrɔmɔi.» ¹⁸ Kunrin tunmɔ le aaraa, be Piɛrubei boonaa jɛɛlaa, bemaa asuu kanran Yesu boi le inɛw bɛrɛ sɔɔ sɔɔnɔu, deeru obonɔu gin. ¹⁹ Piɛru lee Jan lee aŋa bemɛ saa: «Ama sɔɔ yabalu kanraan ye, sɔɔ ebe yaba ga, wogɔ Ama giru nɛ teitaii wɔɔ ma, kuu ebe le ajubu yɛnɛi. ²⁰ Kaa, emɛ kai, kijɛ emɛ iyi lee kijɛ emɛ ɛgu lee sɔɔ sɔɔlu kanran bɛɛidenɛ.» ²¹ Kunrin, badu inɛw gɔbe pilemaa bei liirɛmaa, pajaa yaamaabɛin. Be, bei ɔɲɔmɔ ibɛi bɛin. Kaa inɛw be le yabaidenɛ ga, be igii bɛin. Inɛw puu sɔɔ bii gɔ dɛi Amai sɔmɔubɛin. ²² Ainɛ taanrinyɛn le bajumi gɔ, anranguju womɔ pɛnai dɛi gaa bee. ²³ Piɛru lee Jan lee bei pajau be digɛu, jaŋu unrunw wajunw bɛrɛ yaa, Ama bɛrɛ sadagadɔɔnɔw kuu bɛɛnw gɔbe lee Yahutunw inɛw naw gɔbe lee sɔɔ be bɛrɛ gin gɔ puu tagaabɛin. ²⁴ Jaŋu unrunw gɔbe, sɔɔ gɔ ɛgaa, be wooi puu mii turu le mii jeɲaa, ɔn gin’ Ama gɛɛin: «Inɛw Baŋa Ama, alagala lee, minɛ lee, nɛudii lee, kɔlɔ bemɛ nɛ kijɛ toin puu lee maŋanɛ gɔ, ²⁵ Kikinu Pilu gɔnrɔn le, birɛbirɛnɛ uwɔ, emɛ ba Dawide bɛrɛ sɔɔmaa, ɔn gin’ u sɔi: “Inge dɛi tɔgu wajunw gɔbe kinɛ banranmaa ingelaa wɔin? Inge dɛi be aaru tiyɛ sɛlɛ tunmɔ le aaraa wɔin? ²⁶ Yɛnɛi, aduna ɔn ɔgɔnw gɔbe kɔmɔ dɛi unrunbei yegeraa wɔin. Kuu bɛɛnw gɔbe Inɛw Baŋa Ama lee, Yabanɛ Diyɛ wo tii lee dɛi tunmɔ mɔɔnaa wɔin.” ²⁷ Narain, Herɔde lee, Pɔnse Pilate lee, tɔgu wajabe lee, Isɛrɛlu tɔgu inɛw lee ana ɔn nɛ tunmɔ mɔɔnaa, birɛbirɛnɛ uwɔ, inɛ ɛjaai Ama bɛrɛ goi, nii togokɔɔru le u jugɔmu gɔ, Yesu dɛi ingelaabɛin. ²⁸ Kunrin pɔɔlɔ baa, gɔnrɔn uwɔ le, diŋɛ uwɔ le kɛukɛu sɔɔ kɛjaa u boju gɔ, be sɔɔ wogɔ kanraanbɛin. ²⁹ Nɛɛ Inɛw Baŋa Ama, bana emi liirɛmɔu be wɔɔ gɔ yɛnɛ. Emɛ, birɛbirɛnw uwɔ gɔbe bɛrɛ anrangaju obo ye, liyɛ sɛlɛ go, sɔɔ uwɔ tagu emɛ bɛɛmɔ. ³⁰ Numɔ uwɔ wajaraa ye, birɛbirɛnɛ uwɔ inɛ ɛjaai Ama bɛrɛ goi Yesu, boi womɔ le inɛw bajamɔ, sɛɛrɛ taanrinyɛn biyɛmɔ, iyaa, yarabirɛ biyɛmɔ.» ³¹ Kɔɔ gin’ Ama gɛnyaan be kilaa, yalu nɛ mɔrinyaan be bee gɔ jigaabe. Be wooi puu Kikinu Pilu le jowaa, liyɛ sɛlɛ go anrangaju le Ama sɔɔ gɔ tagaubɛin. ³² Inɛw joo Yesu le gawaa bɛin gɔbe, ihibɛ turu gɔ nɛ be ajubu turu le bɛin. Inɛ turu kanran kijɛ wo sɛbe wo turu mɔi ga gɛɛbele. Kaa kijɛ bemɛ puu mɔɔnu gɔ mɔi bee. ³³ Yesu jaŋu unrunw tiyaaɲu gɔbe, gɔnrɔn diyɛ le Inɛw Baŋa Yesu bulogu sɛɛrɛ gooubɛin. Ama nɛɛma diyɛ jaŋu unrunw puu le yabe. ³⁴ Logoro bemɛ nɛ inɛ kai kilɛlu tobele. Sabu inɛw minɛ sɛbɛin lee ginrun sɛbɛin lee, wogɔbe dɔnraan ye, buudu be bɛi gɔbe jɛɛlaa ye, ³⁵ Yesu jaŋu unrunw tiyaaɲu gɔbe numɔ nɛ kunɔubɛin. Kunrin inɛ tuturu bɛrɛ kai womɔ le kɛukɛu buudu gɔ gamalaubɛin. ³⁶ Sipere gana inɛ turu yabe. Wo Lewi tɔgu inɛi. Boi womɔ Josɛpu gɛɛɲu. Kaa jaŋu unrunw tiyaaɲu gɔbe boi womɔ Barunabasu kuni. Tiyɛ gɔ inɛw mainiyɛnmɔnɛ. ³⁷ Wo minɛ wo sɛbe turu dɔnraan, buudu gɔ kɛu jɛɛlaa, jaŋu unrunw tiyaaɲu gɔbe numɔ nɛ kunaabe.

¹ Kaa ainɛ turu, boi womɔ Ananiasu gɛɛɲu gɔ, yaanran womɔ Sapira be lɛi aaraa, minɛ bemɛ turu dɔnraanbe. ² Wo minɛ gɔ buudu gamaa gɛliyaabe. Kɔɔ onu nɛ, wo yaanran womɔ le aaraa, buudu waju gɔ gɛliyaa, minɛ gɔ dɔnrin ga, Yesu jaŋu unrunw tiyaaɲu gɔbe numɔ nɛ kunaabe. ³ Kɔɔ gin’ wo kanraan, Piɛru kijɛ gi: «Ananiasu, yani Setanu u le yowaa, u bɛrɛ minɛ uwɔ dɔnrun gamamaa, Kikinu Pilu le baa, ɔn gin’ kakalu maŋamɔuwɔ? ⁴ Minɛ gɔ waaru dɔnrɔnlu u bee le uwɔi bele ma? Iyaa minɛ gɔ dɔnraan, buudu u bɛi gɔ le kijɛ u dɛnɛjɛ kanrun bɛɛbeleu ma? Nɛɛ, kɔɔi biyaai ye, birɛ mɔɲu u biru ajubu gɔ, kinɛ uwɔ nɛ yani yoi? Yɛnɛ, u inɛ bɛrɛ kakalu maŋalu. Kaa Ama bɛrɛ maŋu.» ⁵ Ananiasu, Piɛru sɔɔ gɔ ɛgɛu digɛu, numaa sugaa, kinrun gowaai. Inɛw sɔɔ gɔ ɛgin gɔ puu, liliyɛ diyɛ le bɛin. ⁶ Sagatara unrunw ingelaa, Ananiasu yiun gɔ sɔi le munaa, yaa bojaabɛin. ⁷ Lɛɛrɛ taanu gin’ galaa wo kanran, Ananiasu yaanran wiyaa, ginrun gɔ nɛ yowaabe. Sɔɔ bii gɔ wo soo sɛbele. ⁸ Piɛru wo le ɔn gin’ sɔi: «Minɛ ebe e dɔnrun buudu gɔ puu ɔn woi ma mu bɛrɛ taga.» Yaanran gɔ saa, ee buudu gɔ puu kɔɔ woi gi. ⁹ Kɔɔ waaru le Piɛru saa: «U lee u igɛ lee, e lɛi aaraa, yani Inɛw Baŋa Kikinu gɔi subɔraa yɛnɛuwɔi? Yɛnɛ, u igɛ yiun bojonw gɔbe murɔn aŋa nɛ kowɛɛɲu. Be ui yaa duiyi ye yayaadɛin.» ¹⁰ Piɛru kunrin gɛɛu wo digɛu, Sapira, giru womɔ nɛ numaa sugaa, kinrun gowaai. Sagatara unrunw gɔbe ginrun gɔ nɛ yowaa, Sapira yinwaain tɛmaabɛin. Be woi jeɲaa yaa, wo igɛ genɛ nɛ bojaabɛin. ¹¹ Ama inɛw mɔɔnu gɔ nɛ liliyɛ diyɛ inɛw le yabe. Inɛw sɔɔ gɔ ɛgin gɔbe yaa ɛjii liyaabɛin. ¹² Yesu jaŋu unrunw tiyaaɲu gɔbe, sɛɛrɛ taanrinyɛn lee yarabirɛ lee joo inɛw logoro nɛ kanraunbɛin. Jaŋu unrunw gɔ puu ajubu turu le Salomɔ togu doɲu nɛ mɔrinyɛunbɛin. ¹³ Inɛw wajunw gɔbe be le mɔrinyɛn ga, anrangaju sɛbenɛ. Kaa, inɛw puu bei ɛjii babaubɛin. ¹⁴ Inɛw Yesu le gawaubɛin gɔbe, anranw lee yaanw lee jojoo bemɛ bariyɛ bariyɛ yaaube. ¹⁵ Inɛw, jiungunw bemɛ, teenu nɛ ma, sugɔ peere nɛ ma duunaa ye, ana pɔŋɔrɔn nɛ bojoubɛin. Piɛru galanu wo wɔnu, halu kikinɛ womɔi kanran, jiungunw gamuu kuu nɛ jii kanraan ye, bei baja ga kodɛi kanraunbɛin. ¹⁶ Halu ana Jerusalɛmu le bɛrii wɔin gɔbe nɛ goi ye, inɛw joo jiungunw lee inɛw jinrun bei ɔɲɔmɔu gɛlɛ gɔbe lee joo jɛɛlɛubɛin. Be puu bajaubɛin. ¹⁷ Kaa, Ama bɛrɛ sadagadɔɔnɔnɛ kuu baŋa gɔ lee wo bɔɔnw, Saduseyɛn gɔbe lee, be Yesu jaŋu unrunw tiyaaɲu gɔbe sibɛ go ele le jowaa, be dɛi ingelaabɛin. ¹⁸ Be bei aa, kajuginrun poroba gɔ nɛ kunaabɛin. ¹⁹ Kaa digɛ waaru le, Inɛw Baŋa mɛlɛnkɛ turu wiyaa, kajuginrun murɔn aŋa gɔ pinɛlaa, bei goomaa, ɔn gin’ be le sɔi: ²⁰ «Ama Ginrun Diyɛ gɔ nɛ yaai, ɔnmɔ kana sɔɔ bana wɔɔ puu inɛw bɛrɛ tagai.» ²¹ Sɔɔ gɔ keŋiyaan, aga baa yaa gɔ, agapaali Ama Ginrun Diyɛ gɔ nɛ yowaa, be inɛwin deereubɛin. Ama bɛrɛ sadagadɔɔnɔnɛ kuu baŋa gɔ, wo bɔɔnw be wooi Yahutunw inɛw naw boonaa, badubadanw diyɛnw gɔbei mɔɔnaabe. Kɔɔ onu nɛ, garidubei tiyaa, jaŋu unrunw tiyaaɲu gɔbei kajuginrun nɛ goonu jɛɛlɛ ga tɔɔraabɛin. ²² Garidu gɔbe yaa jaŋu unrunw tiyaaɲu gɔbei kajuginrun gɔ nɛ tɛmɛnɛ. Be pilemaa wiyaa, inɛw bei tiin gɔbe bɛrɛ kibɛru tagaa, gin: ²³ «Emɛ kajuginrun murɔn aŋa gɔbe puu ɛjii bana jaan gin’ pinaa wɔɔ tɛmaabɛin. Murɔn aŋa dɔmiyɛnw gɔbe puu yalu bemɛ nɛ sɛɛu be iŋɛu tɛmaabɛin. Kaa taan sɔgɔraa, emɛ kɔlɔ gɔ nɛ bei tɛmɛnɛ.» ²⁴ Sɔɔ kɔɔ ɛgaa, Ama Ginrun Diyɛ garidube kuu baŋa gɔ lee, Ama bɛrɛ sadagadɔɔnɔw kuu bɛɛnw gɔbe lee, bei sɔɔ gɔ nɛ manaai. Be tunmɔi selumɛu, sɔɔ gɔ dumɔrɔn womɔ yani biyɛdo ma gɛɛubɛin. ²⁵ Inɛ turu wiyaa, ɔn gin’ be le sɔi: «Yɛnɛi, inɛw kaju nɛ e kunu gɔbe, Ama Ginrun Diyɛ gɔ nɛ inɛw deereu yatoin.» ²⁶ Inɛ gɔ kɔɔ gin’ wo sɔwaa, Ama Ginrun Diyɛ garidube kuu baŋa gɔ lee garidu gɔbe lee yaa, jaŋu unrunw tiyaaɲu gɔbei aa jɛɛlaabɛin. Kaa bei tibu le kakamadɛin ma, be liyɛubɛin gɔ dɛi, be jaŋu unrunw tiyaaɲu gɔbe bɛrɛ paŋa turu kanran tagaranɛ. ²⁷ Jaŋu unrunw tiyaaɲu gɔbei aa jɛɛlaa, badubadanw diyɛnw gɔbe giru nɛ, badu daanaabɛin. Ama bɛrɛ sadagadɔɔnɔnɛ kuu baŋa gɔ, jaŋu unrunw tiyaaɲu gɔbei selumaa kijɛ wo gi: ²⁸ «Ainɛ kɔɔ boi le ebaa waja inɛ deerenɔu ga, emɛ e bɛrɛ ɛɛnnaa sɔɔnɛ ma? Yɛnɛi, e Jerusalɛmu ana gɔ deeru ebe le joonaati. Iyaa, ainɛ kɔɔ yiun gɔ, e kuu emɛ nɛ sunugodei ga wɔi.» ²⁹ Kɔɔ gin’ wo sɔwaa, Piɛru lee Yesu jaŋu unrunw tiyaaɲu wajunw gɔbe lee aŋa womɔ saa, kijɛ be gi: «Inɛw diŋɛ kanran dɛi, waajibi emɛ Ama diŋɛ kanrandɛin. ³⁰ Yɛnɛi, e Yesui baga nɛ pɛgaa daabei. Kaa emɛ babe Ama gɔ woi bulogaabe. ³¹ Ama woi jeɲaa, numɔ iin unrunmɔ sibɛ go unaa, woi ɔgɔnɛi, iyaa, yabanɛi bojaabe. Isɛrɛlu tɔgu inɛw bemaa bana bemɛ dulomɔ ye, hakɛ yaabu kanrun bɛɛ ga, Ama kunrin kanraanbe. ³² Emɛ sɔɔ wogɔbe sɛɛrɛi, iyaa Kikinu Pilu, Ama, sɔɔ womɔ yabanw bɛrɛ wo obojɛ gɔ, Kikinu wogɔ yaa sɔɔ wogɔ sɛɛrɛi.» ³³ Yesu jaŋu unrunw tiyaaɲu gɔbe kɔɔ gin’ sɔɔ be sɔwaa ɛgaa, badubadanw diyɛnw gɔbe kinɛ banraan gabaa, bei daaɲu dɛnɛbɛin. ³⁴ Kaa, Parisiɛn turu yabe. Boi womɔ Gamaliɛlu gɛɛbɛin. Wo Ama tɔɔru deerenɛi bee. Inɛw puu woi ɛjii lugaa yasɛbɛin. Wo mɔɔnu gɔ logoro nɛ ingelaa, jaŋu unrunw tiyaaɲu gɔbe waaru gaila le bain be goomɔ gi. ³⁵ Kɔɔ onu nɛ badu inɛw gɔbe le sɔwaa gi: «Isɛrɛlu inɛw, inɛw ɔnbe bɛrɛ kijɛ kanrando ga e wɔɔ sibɛ go kuu ebe kajubai. ³⁶ Yɛnɛi, tanwanlu, Tedasu ɔn nɛ ingelaa, unruin inɛ diyɛi gin’ bojaabe. Inɛw suŋu nai gin’ wo le dimiyaanbɛin. Kaa woi daa, inɛw woi dimɛbɛin gɔbe puu ginɛmaa, waja sɔɔ bemɛ ɛgɛmɔlu. ³⁷ Tedasu onu nɛ, lugo waaru gɔ le, Galile bɛɛnnɛ Judasu ingelaabe. Wo inɛw joo onu womɔ nɛ boonaa digɛraabe. Kaa woi yaa daa, inɛw womɔ gɔbe puu ginɛmaabɛin. ³⁸ Nɛɛ mu e bɛrɛ tagauwɔn, inɛw ɔnbe sɔɔ gɔ yapajai. Bei pajaa ye yaamɔi. Sɔɔ ɔn ma, birɛ ɔn ma, inɛ nɛ goi ye, susuiyodo. ³⁹ Kaa Ama bɛrɛ goi ye, e suyo bɛɛidelei. Wogɔ digɛu, kuu ebe kajubai. Ama le jai jaiyɛuwɔi ma liyɛi.» Gamaliɛlu kɔɔ gin’ wo sɔwaa, inɛw gɔbe puu sɔɔ womɔ gɔ le yabaabɛin. ⁴⁰ Kaa be jaŋu unrunw tiyaaɲu gɔbei boonaa, bei baga le lagamaa, Yesu boi le waja asuu sɔɔ sɔɔnɔu ga gimaa sɔwaabɛin. Kɔɔ onu nɛ be bei pajaa, yaamaabɛin. ⁴¹ Jaŋu unrunw tiyaaɲu gɔbe, badu yalu gɔ nɛ gowaa, yaabɛin. Be kinɛ ɛɛli diyɛ le yaabɛin. Inɛw Baŋa Yesu boi dɛi dɔgɔ be iyi gɔ, wogɔ, baba biyaaɲu gin’ be lugaabɛin. ⁴² Bai puu Ama Ginrun Diyɛ gɔ nɛ lee ginrun ginrun nɛ lee yoi yoi inɛw deere lee, Ama Yabanɛ Diyɛ tii, Yesu Kibɛru Ɛju gɔ taga lee kanran ga pajanɛ.

¹ Waaru kɔɔbe le, jaŋu unrunw lugo gɔ ɛjii bariyɛube. Logoro bemɛ nɛ Yahutunw inɛw, Gɛrɛku sɔɔ sɔɔnw gɔbe, yapanuw unrunbemɛi, bai wooi puu jaa gamulu gɔ nɛ lugoonɛ ga, Yahutunw pɔɔlɔ baa gana gɔ nɛ daanbɛin gɔbe dɛi guguun gunwaanbɛin. ² Kɔɔ gin’ wo biyaa, jaŋu unrunw tiyaaɲu pɛli lɛisigɛ gɔbe, jaŋu unrunw gɔbe puui boonaa mɔɔnaa kijɛ be gi: «Emɛ Ama sɔɔ tagu gɔ pajaatiyaa ye, jaa gamulu birɛ nɛ yoo ga, wogɔ jaanla. ³ Wogɔ digɛu, ba unrunw, logoro ebe nɛ anranw sɔi yɛmɛi. Inɛw puu sɛɛrɛ ɛju bemɛ goouwɔin be biyɛmɔi. Iyaa, Ama Kikinu lee hakilɛ lee jowaa wɔin be biyɛmɔi. Emɛ, inɛw wogɔbe bɛrɛ, birɛ kɔɔ sagu duduurɔdɛin. ⁴ Emɛ kai, amagɛɛn nɛ lee Ama sɔɔ tagu birɛ gɔ nɛ lee mamainiyɛndɛin.» ⁵ Jaŋu unrunw tiyaaɲu gɔbe sɔɔ gɔ, inɛw puu kinɛ aabe. Kunrin inɛw be yɛmu gɔbe, gagawu baŋa, iyaa Kikinu Pilu le inɛ jowaa wɔɔ, Etiɛnu lee, iyaa Pilipe lee, Porokɔre lee, Nikanɔru lee, Timɔ lee, Parumɛna lee, iyaa Antiɔse ana bɛɛnnɛ, Yahutunw oju nɛ too, Nikolasu lee bee. ⁶ Mɔɔnu gɔ, inɛw kɔɔbei yɛmaa Yesu jaŋu unrunw tiyaaɲu gɔbe bɛrɛ bei tagaraabɛin. Jaŋu unrunw tiyaaɲu gɔbe inɛw gɔ dɛi Ama gɛnyaan, numɔ kuu bemɛ nɛ yaŋaraanbɛin. ⁷ Ama sɔɔ gɔ ɛjii giru yaaube. Jerusalɛmu nɛ jaŋu unrunw lugo gɔ ɛjii bariyɛube. Iyaa, Ama bɛrɛ sadagadɔɔnɔw joo naa joo gawaabɛin. ⁸ Ainɛ Etiɛnu gɛɛɲu gɔ, Ama nɛɛma wo le ɛjii yabe. Iyaa, Ama gɔnrɔn wo le ɛjii yabe. Wo yarabirɛ joo lee sɛɛrɛ taanrinyɛn lee inɛw logoro nɛ kanraunbe. ⁹ Inɛw gamuu Etiɛnu le jiiru jiirei tɔlaabɛin. Inɛw wogɔbe gamuu Ama gɛɛn ginrun, inɛw gunɔ gowaa wɔin gɛɛɲu gɔbe mɔɔnu nɛ tobɛin. Be Sirɛnɛ lee Alɛsandiri lee Yahutunwin bɛin. Gamuu iyaa, Silisi lee Rɔmɛ laamu Asi numɔ lee Yahutunwin bɛin. ¹⁰ Kaa Etiɛnu, hakilɛ lee Ama Kikinu gɔnrɔn lee le sɔɔ sɔɔbe dɛi, be wo le iŋi bɛɛubenɛ. ¹¹ Kɔɔ gin’ wo biyaa, be inɛw gamuui suuraa, ɔn gin’ sɔɔmi: «Ainɛ ɔn, Mɔise lee Ama lee dɛi sɔɔ mɔɲu wo sɔɔu emɛ ɛgaabɛin.» ¹² Kunrin sɔɔmaa, be inɛw joo lee Yahutunw inɛw naw lee, Ama tɔɔru deerenw lee Etiɛnu dɛi ingelemaa, paŋa le woi aa, badubadanw diyɛnw mɔɔnu nɛ jɛyaabɛin. ¹³ Badu yalu gɔ nɛ, be Etiɛnu dɛi inɛw sɛɛrɛ kakalu goonw yaa jɛɛlaabɛin. Wogɔ bɛɛnw kijɛ be gɛɛbe: «Ainɛ ɔn, Ginrun Diyɛ Ama mɔi ga ujaaɲu gɔ lee Mɔise tɔɔru lee dɛi waaru wooi sɔɔ mɔɲu sɔɔuwɔ. ¹⁴ Wo saa, Yesu, Nasarɛtu bɛɛnnɛ kɔɔ, Ginrun Diyɛ ɔn dama susunugodo gi. Iyaa, Mɔise bɛrɛ atɛmu emɛ bɛi gɔ puu, Yesu dudulomɔdo gi ga wo sɔɔu emɛ ɛgaabɛin.» ¹⁵ Badu gɔ nɛ inɛw daanbɛin gɔbe puu Etiɛnu bɛrɛ giri dɛɛraa gɛlɛbɛin. Be girupala womɔ gɔ mɛlɛnkɛ girupala gin’ iyeubɛin.

¹ Ama bɛrɛ sadagadɔɔnɔnɛ kuu baŋa gɔ, Etiɛnui selumaa gi: «Kɔɔ gin’ bii ma?» ² Etiɛnu, aŋa womɔ saa gi: «Mu babe lee mu ba unrunw lee, sɔɔ ma keŋiyɛin. Emɛ ba Abarahamu, Haran gana nɛ waaru dɛinyɛnlu wo bee le, Mɛsopotami gana nɛ wɔu, Ama, dooro baŋa gɔ, wo bɛrɛ unruin tagaraabe. ³ Ama wo le kijɛ gi: ‘Gana uwɔ nɛ ingele, u maranw le kabiyɛ. Gana u bɛrɛ mu tagaraido gɔ nɛ yaa dɛinyɛn.’ ⁴ Ama kɔɔ gin’ wo sɔwaa, Abarahamu Kalude bɛɛnw gana gɔ nɛ ingelaa, Haran yaa yindɛinyin. Wo ba yinwaan wo kanran, kɔɔ nɛ ingelaa, kanɛ gana e wɔɔ ɔn nɛ Ama woi yinwɛɛmu. ⁵ Gana ɔn nɛ, Ama, Abarahamu bɛrɛ yalu turu kanran obolu. Halu, numɔ taga gin’ kanran obolu. Kaa, halu Abarahamu wogɔ waaru le ii sɛbele kanran, Ama, gana gɔ wo lee, unrunw womɔ, onu womɔ nɛ wɛɛidɛin lee bɛrɛ ohobodo ga pui kunaabe. ⁶ Ama wo le ɔn gin’ sɔi: ‘Tɔgu u tɔgɔido gɔ, gana turu nɛ yeru dɛdɛinyɛndo. Woi gunɔ kunɔ ye, anranguju suŋu nai baa ɔhɔɲɔmɔdɛin. ⁷ Kaa, tɔgu bei gunɔ kunɔido gɔ, mu Ama, saliyɛ bemɛ mu kiredo. Kɔɔ onu nɛ be gunɔ goi wɛi ye, yalu ɔn nɛ mui bababadɛin.’ ⁸ Kɔɔ onu nɛ, Ama araa nɔɔmu le, Abarahamu le pui jeɲaabe. Kunrin, Abarahamu Isakai naraan, bai gagaraye gɔ le woi araa nɔɔmaabe. Isaka yaa ii womɔ Jakɔbu bɛrɛ kunrin kanraanbe. Jakɔbu yaa unrunw pɛli lɛisigɛ womɔ, tirɛ anranw diyɛnw gɔbe bɛrɛ kunrin kanraanbe. ⁹ «Emɛ babe, tirɛ anranw diyɛnw gɔbe, be suŋɔrɔn Josɛpu sibɛ go ele le biyaa, inɛw Ejipute yaaubɛin bɛrɛ woi gunɔ dɔnraanbɛin. Kaa Ama, Josɛpu le bee. ¹⁰ Wo ɔɲɛ womɔ wooi nɛ woi goonaabe. Ama Josɛpui baraa, Ejipute ɔgɔnɛ bɛrɛ sɔɔ womɔ ɛjii bee. Ɔgɔnɛ giru nɛ Josɛpu hakilɛ baŋai bee. Kunrin ɔgɔnɛ, Josɛpui, Ejipute gana puu kuu baŋai bojaabe. Iyaa, ginrun unrunmɔ nɛ, sɔɔ puu Josɛpu sagi bojaabe. ¹¹ Aiwa, Ejipute gana puu nɛ lee, Kaana gana nɛ lee giyɛ diyɛ yowaabe. Giyɛ gɔ mɔɲuniyaan gabaa, emɛ babe pana kayaɲu bɛɛubenɛ. ¹² Nɛɛ, Ejipute nɛ dɛnrɛn yɔɔ ga Jakɔbu ɛgaa, wo emɛ babei kubɔ pɔlɔ gɔ dɛnrɛn ɛbɛ ga tiyaabe. ¹³ Kubɔ lɛiye gɔ Ejipute nɛ dɛnrɛn ɛbɛi be yaa, Josɛpu wo ba unrunw bɛrɛ unruin jugɔmaabe. Kunrin, Ejipute ɔgɔnɛ, Josɛpu tɔgu jugaabe. ¹⁴ Kɔɔ onu nɛ, Josɛpu, titii tagaa tiyaa, unrun ba Jakɔbu womaa, wo maranw puu le, Ejipute wɛɛ dɛinyɛn gi. Be inɛ pɛsɔi numɔrɔnsigɛ bɛin. ¹⁵ Jakɔbu kunrin Ejipute yaa dɛinyaanbe. Wo lee, emɛ ba gɔbe lee puu kɔɔ nɛ yayinwin. ¹⁶ Bei duiyaa, Sisɛmu nɛ jɛyaabɛin. Abarahamu, Hemɔru unrunw bɛrɛ buudu le ɔnsain Sisɛmu ana nɛ wo ɛbu gɔ nɛ bei duunaabɛin. ¹⁷ «Ama, Abarahamu le pui wo kunu kibeido waaru bɛruniyaan wo kanran, Ejipute nɛ, inɛw emɛ gɔbe ɛjii narinyɛin tɔlaabɛin. ¹⁸ Kunrin, ɔgɔnɛ waja turu Ejipute kuu nɛ dɛinyaanbe. Wo Josɛpui inɛɛ bee. ¹⁹ Ɔgɔnɛ wogɔ, tɔgu emɛ sibɛ go jama le biyaa, emɛ babei ɛjii ɔɲɔmaabe. Ɔɲɔmu gɔ bana mɔɲii bee gɔ, emɛ babe, unrunw banrin bemɛ ginrun nɛ kara gɛliyɛɲu sɛbenɛ. Be bain go, unrunw gɔi yiun aŋa nɛ kamu pajaubɛin. ²⁰ Mɔisei, waaru kɔɔ le narin. Anran ɛju bana wo sɛbe gɔ gabaai. Wo na, iyepilu taanu ginrun nɛ woi aramaabe. ²¹ Kaa, woi waaru kamaa pajin le, ɔgɔnɛ iyaa gɔ woi jeɲaa, ii unrunmɔ gin’ kɔwaabe. ²² Kunrin, Ejipute bɛɛnw kijɛ jugɔjɛ puu nɛ Mɔisei deeraabɛin. Sɔɔ womɔ nɛ lee, birɛ womɔ nɛ lee Mɔise ɛjii gɔnrɔn yasɛbe. ²³ «Anranguju pɛnai waaru wo bɛi le, Mɔise wo ba unrunw, Isɛrɛlu tɔgu gɔbei yɛnɛi yai ajubu biyaabe. ²⁴ Kunrin, Ejipute bɛɛnnɛ turu wo ba ii ɔɲɔmɔu wo wɔu iyaa, Mɔise wo ba ii boru bariyaabe. Wo Ejipute bɛɛnnɛ gɔi daa, wo bainɛ duguru gowaabe. ²⁵ Mɔise ajubu nɛ, Ama wo le digɛnu bei yabado ga, wo ba unrunw paamu kakanrandɛin ga sɛbe. Kaa wo ba unrunw gɔbe wogɔ paamu kanrannɛ. ²⁶ Bai wogɔ aga baa yaa gɔ, Isɛrɛlu unrunw lɛi tunmɔ le jaiyɛu be wɔu Mɔise sɛgɛraabe. Wo be lɛi aŋurun ye, bemaa jamu le biyɛ ga dɛnaabe. Wo gi: ‘Yɛnɛi, e lɛi ba unrunwin. E inge dɛi tunmɔi ɔɲɔmɔuwɔi?’ ²⁷ Inɛ wo bainɛi ɔɲɔmɔu bee gɔ, woi damaa, wo le kijɛ gi: ‘Kuu emɛ nɛ ui aa daanu? Maa ui saliyɛkirenɛ emɛi ga aa gi? ²⁸ Yaa Ejipute bɛɛnnɛ gɔi bana u dai gin’, u mui dai ibɛɛ wɔu ma?’ ²⁹ Sɔɔ kɔɔ sabu dɛi, Mɔise Ejipute gana nɛ jɔbaa, Madian gana nɛ yaa bii. Kɔɔ nɛ wɔu wo anranw unrunw lɛi naraanbe. ³⁰ «Anranguju pɛnai galaa wo kanran, mɛlɛnkɛ turu, olusolo nɛ Sinayi kokoo le bɛrii, uriye tiun yaun bije nɛ tou, Mɔise bɛrɛ unruin tagaraabe. ³¹ Mɔise wogɔ iyaa, wo bɛrɛ maunɛ biyaabe. Genɛ gɔ nɛ dɔi ye yɛnɛdo ga kanraun wo wɔu, Ama mii ɛgɛmaabe: ³² ‘U babe Ama gɔ mui. Abarahamu lee, Isaka lee, Jakɔbu lee Ama gɔ mui.’ Mɔise, yalu gɔ nɛ kinwɛun, uriye gɔ yɛnɛ ga yababele. ³³ Inɛw Baŋa wo le kijɛ gi: ‘Taga uwɔbe kubɔ uwɔ nɛ goonɔti. Yalu u iŋɛ gɔ minɛ ɛjaa wɔɔi. Yalu diyɛi. ³⁴ Mu inɛw ma, Ejipute nɛ wɔin gɔbe ɔɲɛ iyaajɔn. Mu duru bemɛ ɛgaa, bei yabai sugun. Wogɔ digɛu wɛɛ, ui Ejipute nɛ mu tiimɔ.’ ³⁵ «Mɔise le yabalu be kanrun gɔ, inɛ bɛrɛ sɔwaa, ‘Aa ui kuu emɛ nɛ daanu, aa ui saliyɛkirenɛ emɛi boju’ be gɛɛbe gɔ, Ama iyaa Mɔise wogɔ tee kuu bemɛ baŋai ga tii. Mɛlɛnkɛ uriye logoro nɛ unruin taguru gɔ, woi baraa ye bei yaba ga tii. ³⁶ Mɔise wogɔ, yarabirɛ lee, sɛɛrɛ taanrinyɛn lee kanraan, emɛ babe, Isɛrɛlu unrunwin Ejipute gana nɛ gunɔ wo goonu. Ejipute nɛ lee, nɛudii Banrun yalu gɔ nɛ lee, iyaa, olusolo nɛ anranguju pɛnai baa, wo taanrinyɛn kanraanbe. ³⁷ Iyaa, Mɔise wogɔ, Isɛrɛlu unrunw bɛrɛ ɔn gin’ sɔi: ‘Ama, inɛ Ama titiyainɛ, mu gin’ e ba unrunw logoro nɛ gogoomɔdo.’ ³⁸ Iyaa, Mɔise wogɔ, olusolo mɔɔnu diyɛ gɔ nɛ, Sinayi kokoo nɛ, mɛlɛnkɛ wo le sɔɔ sɔɔu bee gɔ lee, emɛ babe lee logoro nɛ wo iŋɛbe. Wo Ama sɔɔ ɔnmɔ gɔ biyaa, emɛ bɛrɛ obaabe. ³⁹ «Kaa emɛ babe Mɔise sɔɔ keŋiyɛn ga yabanɛ. Be wo le gowaa Ejipute gana nɛ pilemu ye yai daariyaabɛin. ⁴⁰ Be Mɔise dele Aarɔn le sɔwaa, kijɛ be gi: ‘Giru emɛ nɛ yoi ye ama emi teeremɔnu yaaido emɛ bɛrɛ yegere obo. Kɔɔi laa ye, Mɔise, Ejipute gana nɛ emi goonu gɔ, wo bɛrɛ sɔɔ dɔi emɛ inin.’ ⁴¹ Kunrin bai kɔɔbe le, emɛ babe naa ii yegeraabɛin. Be dege gɔ dɛi sadaga jɛɛlaa, numɔ bemɛ le kijɛ be yegeraajɛ gɔ dɛi kinɛ ɛɛliyɛmaabɛin. ⁴² Aiwa, Ama be le onu dulaa, inɛw Ama titiyaanw dɔn nɛ bana tɔŋaaɲu ɔn le kɛukɛu, wo alagala tolobei babu nɛ bei pajaabe. “Isɛrɛlu inɛw, anranguju pɛnai olusolo nɛ e bee gɔ, bɛlu sɛnwɛn lee, sadaga waja goonɔ lee e kanranbe gɔ, wogɔ e mu bɛrɛ kanrin ma? ⁴³ Ai. Ɔmɔlɔ Mɔlɛku sɔi kuru gɔ lee, ɔmɔlɔ Repan tolo gɔ lee, e duiyaabei. E ɔmɔlɔ kɔɔbei babadei ga, bei yegeraabei. Kɔɔ biyaai ye, mu ei gunɔ aamɔ ye, Babilɔnɛ gana giru go baa yayaamɔdɔn.” ⁴⁴ «Olusolo nɛ emɛ babe, Ama, logoro bemɛ nɛ yato sɛɛrɛi ga guju kuru Ama Ginrun yaduyɔbɛin. Kuru wogɔ, Ama Mɔise bɛrɛ bana tɔɔru gin’ tee yinyegurin. Ama Mɔise bɛrɛ tɔɔraa, kuru wo bɛrɛ tagaraa be kanran wo iyi gɔ, wogɔ tunmɔ tee yegere gi. ⁴⁵ Kuru wogɔ emɛ babei wo dinraan, Josue, giru bemɛ nɛ yowaa, bei teeremaa, be kuru gɔ gana ɔn nɛ jɛɛlaabɛin. Ama, gana gɔ inɛwin giru bemɛ nɛ nanaa, gana gɔ emɛ ba bemɛi bojaabe. Kuru wogɔ, Dawide waaru dɔɔ baa yabe. ⁴⁶ Dawide sɔɔ, Jakɔbu Ama gɔ bɛrɛ ɛjii bee. Wo Ama wogɔ bɛrɛ ginrun ujɔdɔn ga gɛnyaanbe. ⁴⁷ Kaa Dawide ii Salomɔ, ginrun gɔ wo uju. ⁴⁸ Kɔɔ wooi nɛ, Ama, daa naa daa go wɔɔ baŋa gɔ, numɔ le ginrun ujaaɲu nɛ toiyoolɛ. Wogɔ inɛ Ama titiyainɛ sɔɔ ɔn le sɛgɛraa wɔɔ. ⁴⁹ “Alagala, ɔgɔdɔin mai. Minɛ, kubɔ duunu mai. Nɛɛ mu dɛi e ginrun inge tɔgu ujɔdei? Yalu nɛ wɛi ye mu deeliyeido, yago yeguru bɛɛmɔjɛ? Kijɛ kɔɔbe puu mu maŋalu ma? Inɛw Baŋa Ama kunrin sɔi.” ⁵¹ «E inɛw kɔkɔlɔ maagunw gɔbe, Ama sɔɔ sibɛ go e kinɛ ebe ɛɛnnaati, suguru ebe duŋaati. E babe bana kanrun gin’, e waaru puu Kikinu Pilu sɔɔ le yabaalɛi. ⁵² E babe, inɛ Ama titiyainɛ tɔɔɲɔlu be kanrun gɔ yagɔi? Iyaa, Teitai Baŋa gɔ wɛwɛɛdo ga, inɛw Ama titiyaanw gin gɔbe puu e babe bei daatin. E yaa kanɛ Teitai Baŋa wogɔi jamaa daati. ⁵³ E mɛlɛnkɛbe numɔ nɛ inɛw Tɔɔru bɛɛnw gɔbe, tɔɔru wogɔbe gɛliyɛli.» ⁵⁴ Badubadanw diyɛnw gɔbe Etiɛnu sɔɔ gɔ ɛgaa, bei tɛgaa galaa, kinɛbanrun dɛi tɔnrɔn tɛnwɛunbɛin. ⁵⁵ Kaa Etiɛnu, Kikinu Pilu le jowaa, giri alagala go dɛɛraa, Ama dooro iyaabe. Wo Yesu, Ama numɔ iin sibɛ nɛ wo iŋɛu iyaabe. ⁵⁶ Kijɛ wo gi: «Keŋiyɛin, alagala pinɛlaa, Inɛ Aini gɔ, Ama numɔ iin sibɛ nɛ iŋiyaan wɔɔ, mu iyeuwɔn.» ⁵⁷ Kɔɔ waaru le, inɛw gɔbe mii diyɛ le kɔnwaan, suguru bemɛ duŋaabɛin. Be wooi puu giru giru kanraan, Etiɛnu kuu nɛ sugaa, ⁵⁸ ana laara go woi goonaa, tibu le kamaa daabɛin. Etiɛnu dɛi inɛw sɛɛrɛ goonw gɔbe, arugoi bemɛ kolaa, sagatara ii turu giru nɛ duuni. Sagatara ii wogɔ boi Sɔlu gɛɛbɛin. ⁵⁹ Kunrin tibu le woi kamau be wɔu, Etiɛnu, Ama gɛɛunbe. Kijɛ wo gɛɛbe: «Inɛw Baŋa Yesu, kikinu ma sɛgɛrɛ.» ⁶⁰ Kɔɔ onu nɛ wo yɔŋɔrɔn kuu nɛ numaa sugaa, paŋa womɔ puu le kɔnwaan gi: «Inɛw Baŋa, hakɛ ɔn kuu bemɛ nɛ sunugonɔu.» Kunrin sɔwaatiyaa, wo kinrun gowaai.

¹ Etiɛnu yiun gɔ, Sɔlu kinɛ aabe. Bai wogɔ Jerusalɛmu Ama inɛw mɔɔnu gɔi ɛjii ɔɲɔmɔi tɔlaabɛin. Yesu jaŋu unrunw tiyaaɲu gɔbei laa ye, inɛw wajunw gɔbe puu ginaa, Judea gana go lee, Samari gana go lee yaabɛin. ² Inɛw Ama liyɛnw gamuu Etiɛnu yiun gɔ jeɲaa bojaatiyaa, wo dɛi ɛjii sɔmiyaanbɛin. ³ Sɔlu kai, Ama inɛw mɔɔnu suyodo dɛi ɛjii mainiyɛunbe. Wo ginrun ginrun nɛ yowaa ye, jaŋu unrunw, anranw lee, yaanw lee, paŋa le aa ye kaju nɛ kunɔube. ⁴ Inɛw ginaa yain gɔbe, yalu dɛin dɛin nɛ Kibɛru Ɛju waaju tagaubɛin. ⁵ Kunrin Pilipe, Samari ana diyɛ gɔ nɛ yaa, Ama Yabanɛ Diyɛ tii gɔ Yesui ga waaju kanraunbe. ⁶ Inɛw, Pilipe sɔɔ gɔ ɛgaa, taanrinyɛn wo kanranbe gɔ iyaa, ajubu turu le biyaa, sɔɔ womɔ ɛjii keŋiyaanbɛin. ⁷ Jinrunbe kɔun diyɛ kɔnwɔnnu, inɛw joo kuu nɛ gooubɛin. Inɛw goju yinwaan lee, tegutegenw joo lee bajaubɛin. ⁸ Kunrin, ana gɔ nɛ kinɛ ɛɛlu diyɛ yabe. ⁹ Ana kɔɔ nɛ pɔɔlɔ baa, ainɛ turu yabe. Boi womɔ Simɔ gɛɛɲu. Wo dugu womɔ birɛ le Samari inɛwin maunɛ kanranmɔube. Iyaa, unruin inɛ diyɛi ga be bɛrɛ tagaube. ¹⁰ Kuu bɛɛnw nɛ goi ye, inɛw wajunw nɛ yai dɔɔ puu Simɔi ɛjii keŋiyɛunbɛin. Kijɛ be gɛɛbe: «Inɛ ɔn, Ama gɔnrɔn, gɔnrɔn diyɛ gɔ woi.» ¹¹ Simɔ, dugu birɛ womɔ le inɛwin maunɛ kanranmɔi wo tɔlu tanwaain gɔ digɛu, inɛw sɔɔ womɔ keŋiyɛunbɛin. ¹² Kaa Pilipe, Ama diinɛ Kibɛru Ɛju sɔɔ lee, Yesu Kirisito Kibɛru Ɛju sɔɔ lee waaju wo kanraan, anranw lee, yaanw lee Pilipe sɔɔ gɔ le gawaa, unrunbei batise kunɔmaabɛin. ¹³ Simɔ, wo yaa sɔɔ gɔ le gawaa, unruin batise kunɔmaabe. Wo Pilipe onu nɛ pilemɛubele. Sɛɛrɛ taanrinyɛn lee, birɛ taanrinyɛn waja Pilipe birɛube gɔ lee woi ɛjii maunɛ kanraunbe. ¹⁴ Nɛɛ, Yesu jaŋu unrunw tiyaaɲu Jerusalɛmu nɛ wɔin gɔbe, Samari bɛɛnw Ama sɔɔ le yabaaɲu ga ɛgaa, be Piɛru lee, Jan lee be bɛrɛ tiyaabɛin. ¹⁵ Piɛru lee, Jan lee Samari bɛɛnw bɛrɛ yaa, bemaa Kikinu Pilu bɛɛ ga, be dɛi Ama gɛnyaanbɛin. ¹⁶ Waaru kɔɔ le, Samari bɛɛnwin Inɛw Baŋa Yesu boi le batise kunaabɛin laa ye, inɛ turu kanran kuu nɛ nimɛ Kikinu Pilu sugolu bee. ¹⁷ Kunrin, Piɛru lee, Jan lee inɛw kuu nɛ numɔ yaŋaraan, Ama gɛnyaanbɛin. Inɛw gɔbe Kikinu Pilu biyaabɛin. ¹⁸ Jaŋu unrunw tiyaaɲu gɔbe, jaŋu unrunw kuu nɛ numɔ waaru be yaŋaranjɛ le, Ama Kikinu gɔ jaŋu unrunw kuu nɛ sugojɛ ga, Simɔ iyaabe. Wo Piɛru lee, Jan lee bɛrɛ buudu goonaa jɛɛlaa, ¹⁹ gi: «Mu bɛrɛ yaa gɔnrɔn kɔɔ oboi. Inɛ aai kanran kuu nɛ numɔ yaŋaraanjɔn ye, kɔɔbaŋa Kikinu Pilu bɛɛ ga mu bɛrɛ yaa gɔnrɔn kɔɔ oboi.» ²⁰ Piɛru aŋa womɔ saa kijɛ gi: «Ama, inɛ bɛrɛ sin obu wo obojɛ gɔ, buudu le ɛbɛ bɛbɛɛmɔjɛ ga u yinhajubu dɛi u lee, buudu uwɔ lee yasuiyoi. ²¹ Ai, u kinɛpilu le Amai digɛlau. Kɔɔ sabu dɛi Ama sin obu ɔn sɔɔ nɛ ui tolo, gamulu uwɔ wɔlɔ. ²² Wogɔ digɛu, ajubu mɔɲu u sɛɛ gɔ pajaatiyaa ye, Inɛw Baŋa bɛrɛ ajubu mɔɲu kɔɔ dɛi ui yaabu kanrun bɛbɛɛmɔdo ma gɛɛn. ²³ Kɔɔi laa ye, u hakɛ le pagiyaa, ajubu mɔɲu le jowaa wɔu ga mu iyeuwɔn.» ²⁴ Simɔ, aŋa womɔ saa kijɛ gi: «Mɔɲu mu bɛrɛ wɛwɛɛdo u gi kɔɔbe turu kanran mu bɛrɛ dɔɔnɔu giye, e kuu ebe le mu dɛi Inɛw Baŋa bɛrɛ gɛɛin.» ²⁵ Kunrin, Samari nɛ sɛɛrɛ gowaa, Inɛw Baŋa sɔɔ waaju kanraantiyaa, Piɛru lee, Jan lee Jerusalɛmu pilemaa yaabɛin. Samari gana ana be galabe joo nɛ, be Kibɛru Ɛju gɔ waaju kanraunbɛin. ²⁶ Inɛw Baŋa mɛlɛnkɛ turu Pilipe le sɔwaa kijɛ wo gi: «Ingele, tɛŋurun sibɛ go yaa. Jerusalɛmu goi ye Gaja oju sugojɛ, olusolo oju gɔ aa.» ²⁷ Pilipe ɔgu kɛu ingelaa yaabe. Oju nɛ Etiopi ainɛ turu be lɛi sɛgɛraabe. Ainɛ wogɔ, Etiopi ɔgɔ yaanran birɛbirɛnɛ diyɛi bee. Kijɛ womɔ puu, ainɛ kajubanɛ gɔ woi. Ainɛ kɔɔ, Ama demɛniyɛnmɔ ga Jerusalɛmu wiyaa, ²⁸ pilemaa yaau, wogotoro womɔ nɛ inɛ Ama titiyainɛ Esayi dɔn jaŋaube. ²⁹ Ama Kikinu, Pilipe le sɔwaa, kijɛ gi: «Wogotoro kɔɔi yai dɔɔ.» ³⁰ Pilipe jɔbaa yaa, Etiopi ainɛ gɔ Esayi dɔn jaŋau wo wɔu ɛgaabe. Pilipe wo bɛrɛ selumaa gi: «Kijɛ u jaŋajɛ gɔ tiyɛ paamu kanraunwɔu ma?» ³¹ Ainɛ gɔ saa: «Inɛ mu bɛrɛ tiyɛ gɔ tagajɛ wɔlɔ ye, mu yani paamu kanrun bɛɛdɔn?» Kunrin sɔwaatiyaa, wo Pilipei gɛnyaan, womaa wogotoro gɔ nɛ wɛɛ yoo dɛinyɛn gi. ³² Ainɛ gɔ Ama Dɔn yalu wo jaŋabe gɔ unwɔ: “Peju dimɛrɛn ye sɛnwɛin bana yaaɲu gin’, woi dimɛraan yaabɛin. Peju ii, kukuli womɔ goonɔnu be wɔnu, piilɛ bana wɔɔ gin’, wo yaa aŋa gɔmaa, sɔɔ sɔɔlu. ³³ Wo bɛrɛ dɔgɔ tagaraabɛin. Naran wo bɛrɛ obo ga yabanɛ. Aduna nɛ woi daabɛin. Nɛɛ, tɔgu womɔ sɔɔ, inɛ sɔɔ bɛɛido gɔ aai?” ³⁴ Ainɛ gɔ Pilipe le kijɛ wo gi: «Inɛ Ama titiyainɛ gɔ sɔɔ ɔn aa dɛi sɔɔjɛ ma, mainiyaanjɛu ye mui taga. Kuu womɔ sɔɔi sɔɔjɛ ma, inɛ waja dɛi sɔɔjɛ?» ³⁵ Ainɛ gɔ kunrin wo sɔwaa, Pilipe yalu kɔɔ nɛ sɔɔ tɔŋɔ le tɔlaa, Yesu Kibɛru Ɛju sɔɔ wo bɛrɛ tagaabe. ³⁶ Be oju bemɛ digiyaa yaau, dii yalu nɛ dɔwaabɛin. Etiopi ainɛ gɔ gi: «Dii unwɔ. Batise yoo ga kijɛ inge mui tɛŋɛjɛ?» [ ³⁷ Pilipe aŋa womɔ saa gi: «Kinɛ uwɔ wooi le gawaa wɔu ye, wogɔ kanran bɛbɛɛmɔdo.» Ainɛ gɔ iyaa saa, ɔn gin’ sɔi: «Yesu Kirisito, Ama Ainii ga mu gawaa wɔun.»] ³⁸ Kunrin sɔwaatiyaa, wo wogotoro gɔ iŋiyɛnmɔ ga tɔɔraabe. Pilipe lee, wo lee wogotoro gɔ nɛ sugaa, dii nɛ yowaabɛin. Kunrin, Pilipe woi batise kunaabe. ³⁹ Dii gɔ nɛ waaru be goi le, Inɛw Baŋa Kikinu, Pilipei jeɲaajɛ. Etiopi ainɛ gɔ waja woi iyelu. Kaa wo kinɛ ɛɛli le oju unrunmɔ digiyaa yaaube. ⁴⁰ Pilipe kai wo unruin Ajɔte ana nɛ wɔɔ tɛmaabe. Kɔɔ onu nɛ, Sesare ana nɛ wo dɔɔido baa, wo ana wo galu puu nɛ Kibɛru Ɛju waaju gɔ kanraanbe.

¹ Ainɛ Sɔlu gɛɛɲu gɔ nimɛ kanran Inɛw Baŋa jaŋu unrunw gɔi liirɛmɔube. Wo bei dai dɛnɛube. Kunrin wo, Ama bɛrɛ sadagadɔɔnɔnɛ kuu baŋa gɔi yaa tɛmaa, ² Damasu Ama gɛɛn ginrun gɔbe dɛi lɛtɛrɛ unrun bɛrɛ tɔŋɔ obo ga gɛnyaanbe. Ama ginrun kɔɔbe nɛ, Inɛw Baŋa Yesu oju, inɛw dimɛi yɔin ye, anranw sɛlɛ, yaanw sɛlɛ, wo bei aa kɔmaa ye, Jerusalɛmu ana nɛ jɛɛlɛ ibɛi bee. ³ Kunrin, wo oju gowaa yaaube. Damasu ana le bɛrii wo wɔu, kubɔ turu wijɛ alagala gowaa wiyaa, sibɛ womɔ puu wijɛmaabe. ⁴ Woi minɛ nɛ numaa sugaabe. Mii turu wo le sɔɔ sɔɔuwɔ wo ɛgɛube. Mii gɔ ɔn gin’ gɛɛbe: «Sɔlu, Sɔlu, u inge dɛi mui tɔɔɲɔuwɔu?» ⁵ Sɔlu saa kijɛ gi: «Ui aai ma Inɛw Baŋa?» Mii gɔ saa gi: «Mu Yesui. Inɛ tɔɔɲɔu u wɔɔ gɔ mui. ⁶ Ingele, ana kɔlɔ nɛ yoo. Kɔɔ nɛ kijɛ kanraun u jaan gɔ u bɛrɛ tatagadɛin.» ⁷ Sɔlu le digiyaa inɛw yaau bɛin gɔbe puu kinɛ manaa, iŋiyaan dɛɛnrinyaain. Be sɔɔ turu kanran sɔwaa bɛɛnɛ. Be mii ɛgɛubɛin, kaa inɛ turu kanran iyeu benɛ. ⁸ Sɔlu, minɛ nɛ ingelaabe. Wo giri ɛjii gɔmaa gɛlɛbe. Kaa kijɛ kanma iyeu bele. Numɔ womɔ aa, woi dimɛraan, Damasu ana nɛ kuni. ⁹ Bai taanu, wo kijɛ turu kanran iyelu, pana kayalu, dii yaa nɔɔlu. ¹⁰ Damasu nɛ jaŋu ii turu yabe. Boi womɔ Ananiasu gɛɛbɛin. Inɛw Baŋa, kuu iye nɛ woi boonaa, Ananiasu wo giyaa, Ananiasu saa: «Mu unwɔ, Inɛw Baŋa.» ¹¹ Inɛw Baŋa wo le kijɛ gi: «Ingele, ana kɛri Demu wɔɔ gɛɛɲu gɔ nɛ yaa. Ainɛ Judasu gɛɛɲu ginrun dɛnaajɛu ye, Taruse ana bɛɛnnɛ Sɔlui digɛu gɛɛ. Wo kɔɔ nɛ Ama gɛɛun yato. ¹² Wo kuu iye nɛ u Ananiasui iyaabe. U ginrun wo too gɔ nɛ yowaa, womaa giri iye ga, kuu womɔ nɛ numɔ yaŋaraan, Ama gɛɛun u wɔu wo iyaabe.» ¹³ Ananiasu aŋa womɔ saa: «Inɛw Baŋa, ainɛ kɔɔ inɛw uwɔbe bɛrɛ Jerusalɛmu nɛ mɔɲu bana ɛjii wo kanrun, inɛw joo sɔɔu be wɔu mu ɛgaabɔn. ¹⁴ Ana ɔn nɛ yaa, inɛw boi uwɔ boonɔw puui pagaa ye yaa ga, wo gɔnrɔn yasɛ. Ama bɛrɛ sadagadɔɔnɔw kuu bɛɛnw, wogɔ gɔnrɔn wo bɛrɛ obaaɲu.» ¹⁵ Inɛw Baŋa saa: «U kai yaa. Tɔgu wajunw lee, ɔgɔnw bemɛ lee, Isɛrɛlu unrunw lee bɛrɛ boi ma jugɔmɔ ga birɛbirɛnɛ mu yɛmu gɔ kɔɔ woi. ¹⁶ Boi ma dɛi bana wo ɔɲɔido gɔ mu wo bɛrɛ jujugɔmɔdɔn.» ¹⁷ Inɛw Baŋa kunrin wo sɔwaa, Ananiasu gowaa, yinyai. Wo ginrun gɔ nɛ dɔwaa, Sɔlu kuu nɛ numɔ yaŋaraan, ɔn gin’ wo le sɔi: «Mu bainɛ Sɔlu, oju nɛ wɛɛu u wɔu, Inɛw Baŋa Yesu, unruin u bɛrɛ tagaranɛ gɔ, uwaa pilemɛ ye giri iye ga, uwaa, Kikinu Pilu le jooi biyɛ ga, mui u bɛrɛ wo tii.» ¹⁸ Ananiasu kunrin gɛɛu wo digɛu, Sɔlu giri nɛ kogo gin’ kijɛ gowaa bagaabe. Wo pilemaa, giri iyeube. Wo ingelaa, batise yowaabe. ¹⁹ Kɔɔ onu nɛ wo jaa kayaa, paŋa biyaabe. Damasu ana nɛ jaŋu unrunw toin gɔbe le Sɔlu bai gaila biyaabe. ²⁰ Tanwanlu, ɔgu kɛu wo Ama gɛɛn ginrun gɔbe nɛ Yesu dɛi waaju kunɔu, Ama Aini gɔ woi gɛɛube. ²¹ Inɛw sɔɔ womɔ ɛgɛnw puu bɛrɛ maunɛ kanraunbe. Kijɛ be gɛɛbe: «Jerusalɛmu nɛ Yesu boi boonɔwin ainɛ ɔɲɔmɔu bee gɔ, ɔn woi laa ma? Damasu nɛ Yesu boi boonɔw aa pagaa ye, Ama bɛrɛ sadagadɔɔnɔw kuu bɛɛnw bɛrɛ jɛyaado ga, wo kodɛi tee ɔn nɛ wɛɛlu ma?» ²² Kaa Sɔlu, waaju womɔ bai puu paŋa kunɔ kunɔ yaaube. Ama Yabanɛ Diyɛ tii gɔ Yesu woi ga jugɔmaa wo jɛ ye, Damasu nɛ Yahutunw bɛin gɔbe sɔɔ saaɲu bɛɛubenɛ. ²³ Kɔɔ gin’ bai dagaa galaa wo yaa, Yahutunw tunmɔ le aaraa Sɔlui daitiimɔ gin. ²⁴ Sɔlu, yeguru bemɛ soo biyaabe. Be woi daadɛin ga ana murɔn aŋa gɔ, aga lee, digɛ lee dɔmiyɛunbɛin. ²⁵ Kaa digɛ turu jaŋu unrunw womɔbe woi tomɔ diyɛ nɛ kunaa, jege gɔ le bain go sunugaabɛin. ²⁶ Nɛɛ, Jerusalɛmu ana nɛ waaru wo dɔi le, Sɔlu, jaŋu unrunw logoro nɛ yoi dɛnaabe. Kaa jaŋu unrunw gɔbe puu woi liyɛubɛin. Wo Yesu jaŋu ii biyaai ga, be wogɔ le ɛjii gawanɛ. ²⁷ Kunrin wo wɔu, Barunabasu woi dimɛraan, jaŋu unrunw tiyaaɲu gɔbe bɛrɛ jɛyaabe. Damasu oju nɛ Sɔlu, Inɛw Baŋai bana wo iyi lee, Inɛw Baŋa wo le sɔɔ bana sɔi lee, be bɛrɛ tagaabe. Iyaa, Damasu ana nɛ, Yesu boi le anrangaju le waaju bana wo kanrun be bɛrɛ tagaabe. ²⁸ Kɔɔ gin’ wo Jerusalɛmu ana yalu be yoobe wooi nɛ, be le yadigɛbe. Wo anrangaju le Inɛw Baŋa Yesu boi le waaju kanraunbe. ²⁹ Sɔlu iyaa, Yahutunw inɛw Gɛrɛku sɔɔ sɔɔnw gɔbe le sɔɔ sɔɔube. Be wooi jiiru jiireubɛin. Kaa kɔɔbɛɛnw woi daa ga dɛnɛubɛin. ³⁰ Ba unrunw wogɔ soo biyaa, Sɔlui dimɛraan, Sesare ana nɛ jɛyaa, Taruse ana nɛ tiyaabɛin. ³¹ Kunrin, Judea gana lee, Galile gana lee, Samari gana lee puu nɛ, Ama inɛw mɔɔnu jamu le bee. Ɛjii paŋa kunɔube. Inɛw Baŋa giri liyɛ le yaaube. Kikinu Pilu kɔrumɔ le bariyɛube. ³² Piɛru, gana kɔɔ puu nɛ gɔŋɔlɔube. Kunrin, wo Lida ana nɛ Ama inɛw wɔin gɔbei yɛnɛi yaabe. ³³ Ana kɔɔ nɛ wo ainɛ turu tɛmaabe. Boi womɔ Enɛ gɛɛbɛin. Anranguju gagara baa, goju yinwaan, wo teenu nɛ diinbe. ³⁴ Piɛru wo le kijɛ gi: «Enɛ, Yesu Kirisito ui bajamɔuwɔ. Ingele, kuu uwɔ le teenu uwɔ bile.» Ɔgu kɛu Enɛ ingelaai. ³⁵ Lida ana bɛɛnw puu lee, Sarɔn yalu wanu nɛ inɛw daain gɔbe lee woi iyaa, Inɛw Baŋa le tubiyaabɛin. ³⁶ Jope ana nɛ yaanran jaŋu ii turu yabe. Boi womɔ Tabita gɛɛɲu. Gɛrɛku sɔɔ le Dɔruka gɛɛɲu, tiyɛ gɔ wilu. Yaanran kɔɔ birɛ ɛju joo birɛube. Iyaa, naugunw bɛrɛ ɛjii kijɛ oboube. ³⁷ Piɛru Lida ana nɛ waaru bee gɔ le tee, yaanran kɔɔ jiun sugaa, yinwaain. Inɛw, yiun gɔ inɛraan, ginrun sɔɔrɔ nɛ dabaraabɛin. ³⁸ Nɛɛ, Jope lee, Lida lee wagela bee dɛi, jaŋu unrunw Jope nɛ wɔin gɔbe, Piɛru Lida nɛ yɔɔ ga ɛgaa, inɛw lɛi goonaa tiyaa, Piɛru bɛrɛ gɛnyaan, womaa, tanwanlu go ɔgu unrunbe bɛrɛ wɛɛ gin. ³⁹ Piɛru ɔgu kɛu inɛw wɛin gɔbe le digiyaa yaabe. Waaru Jope nɛ be dɔi le, be woi dimɛraan, ginrun sɔɔrɔ gɔ nɛ unaabɛin. Yapanuw kɔɔ nɛ bɛin gɔbe puu Piɛru genɛ nɛ ɛjii sɔmiyɛun wiyaabɛin. Dɔruka be le wɔu, arugoi diyɛ lee, dagibe lee ajaraa, be bɛrɛ wo obu gɔ, be wogɔ Piɛru bɛrɛ tagaraubɛin. ⁴⁰ Piɛru, ginrun gɔ nɛ inɛw gɔ puu goonɔmaatiyaa, tuŋiyaan Ama gɛnyaanbe. Kɔɔ onu nɛ yiun sibɛ go unruin kigelemaa, kijɛ wo gi: «Tabita, ingele.» Kunrin wo giyaa, Tabita giri kumɔlaabe. Piɛrui iyaa, wo ingelaa dɛinyaanbe. ⁴¹ Piɛru wo bɛrɛ numɔ dɛɛraa, woi jeɲaa ingelemaabe. Kɔɔ onu nɛ, wo yapanuw gɔbe lee, Ama inɛw wajunw gɔbe lee boonaa, Tabita ɔnmɔi be bɛrɛ tagaraabe. ⁴² Jope ana puu, sɔɔ gɔ ɛgaabe. Inɛw joo Inɛw Baŋa le gawaabɛin. ⁴³ Jope nɛ Piɛru, waaru gaila, ainɛ guju birɛbirɛnɛ turu Simɔ gɛɛɲu ginrun nɛ biyaabe.

¹ Sesare ana nɛ sɔludasu suŋu kuu baŋa turu yabe. Boi womɔ Kɔrunɛye gɛɛɲu. Wo sɔludasu numɔ, Itali bɛɛnw numɔ kuu baŋa turui bee. ² Ainɛ kɔɔ Ama giri liyɛnɛi bee. Wo lee, ginrun womɔ inɛw puu lee, be tunmɔ le Ama demɛniyɛnmɔubɛin. Wo Yahutunw inɛw, naugunw gɔbe bɛrɛ ɛjii kijɛ oboube. Iyaa, wo amagɛɛn le ɔɲɔbele. ³ Digɛnai turu, lɛɛrɛ taanu waaru le wo kuu iye iyaabe. Sɛɛn wo yɛnɛu, mɛlɛnkɛ turu ginrun womɔ nɛ yowaa, womaa: «Kɔrunɛye.» ⁴ Kɔrunɛye giri gɔmaa woi yɛnɛu, kinwɛun, ɔn gin’ sai: «Mu baŋa, ingei?» Mɛlɛnkɛ gɔ saa: «Gɛɛn uwɔbe lee, naugunw bɛrɛ kijɛ u obu gɔbe lee, Ama yabaajɛ. Wo ui ajubaajɛ. ⁵ Nɛɛ, kanɛ inɛ goonaajɛu ye, Jope ana nɛ tiyaa ye, ainɛ Simɔ Piɛru gɛɛɲu gɔi boonu jɛɛlɛ. ⁶ Wo ainɛ guju birɛbirɛnɛ turu Simɔ gɛɛɲu ginrun nɛ sugaa wɔɔ. Ainɛ wogɔ ginrun nɛudii genɛ nɛ wɔɔ.» ⁷ Mɛlɛnkɛ wo le sɔɔ sɔi gɔ yaau wo digɛu, Kɔrunɛye, birɛbirɛnw le gawaa wo wɔɔ lɛi lee, sɔludasu woi gɛlɛin logoro nɛ Ama giri liyɛnɛ turu lee boonaabe. ⁸ Wo sɔɔ wo bɛrɛ biyaabe gɔ puu bei tagaa, kɔɔ onu nɛ bei Jope tiyaabe. ⁹ Aga baa yaa gɔ, inɛw kɔɔbe oju nɛ tou, Jope le bɛrii be wɔu, Piɛru naitege waaru le Ama gɛɛndo ga dala ulaabe. ¹⁰ Giyɛ woi yasɛbe dɛi, wo pana kaya ibɛɛ bee. Kunrin, wo dɛi pana birɛu be wɔu, wo kuu iye iyaabe. ¹¹ Alagala pinɛlaa, kijɛ turu, sɔi diyɛ gin’ kinrun nai womɔ suŋu le kɔmaa, minɛ nɛ sunugou be wɔu wo iyaabe. ¹² Kijɛ kubɔ nai tɔgu puu lee, kijɛ minɛ nɛ bumɔɲu lee, alagala sasaabe lee, sɔi diyɛ gin’ kijɛ sugobe gɔ nɛ yatobɛin. ¹³ Mii turu Piɛru le kijɛ gi: «Piɛru, ingele, kijɛ kɔɔbe sɛnwɛn tɛnwɛn.» ¹⁴ Kaa Piɛru aŋa saa: «Ai, Inɛw Baŋa, mu kijɛ kaya danwan ma, kijɛ lɔgɔgu ma turu kanran kayatɛlun.» ¹⁵ Kɔɔ gin’ wo saa, mii gɔ kubɔ lɛiye gɔ ɛgɛmaa, wo le kijɛ gi: «Kijɛ ɛjui, kaya bɛbɛɛmɔjɛ ga Ama giyaajɛ gɔ, kijɛ lɔgɔgui gin’ yɛnɛnɔu.» ¹⁶ Kubɔ taanu baa, sɔɔ kɔɔ kunrin biyaabe. Kɔɔ onu nɛ ɔgu kɛu kijɛ gɔbei alagala go biɲaa unaabɛin. ¹⁷ Kuu iye gɔ nɛ Piɛrui manaa, tiyɛ gɔ ingei ma ajubau wo wɔu, Kɔrunɛye anranw tii gɔbe, Simɔ ginrun selumaa, murɔn aŋa gɔ nɛ waaru wogɔ le tee wiyaa dɔwaabɛin. ¹⁸ Inɛ boonaa selumaa, Simɔ Piɛru gɛɛɲu gɔ, ginrun nɛ sugaa wɔɔ gɔ ɔn woi ma gin. ¹⁹ Piɛru nimɛ kanran kuu iye gɔ dɛi ajubau yagɛlɛbe. Kunrin wo wɔu, Ama Kikinu wo le kijɛ gi: «Anranw taanu ui dɛnɛu kowɔin. ²⁰ Ingelaajɛu ye, sugo ye, jiiru kunɔlu go be le yaa. Sabu bei ɔn nɛ mu tii.» ²¹ Kunrin Piɛru, anranw gɔbe bɛrɛ sugaa, kijɛ wo gi: «Mu unwɔun. Inɛ e dɛnɛjɛ gɔ mui. Ɔn nɛ e wɛi gɔ, inge dɛi ma mui jugɔmɔi.» ²² Inɛw gɔbe saa: «Sɔludasu suŋu kuu baŋa, Kɔrunɛye emi tii. Kɔrunɛye inɛ teitai, Ama giri liyɛnɛi, Yahutunw puu wo dɛi sɛɛrɛ ɛju goouwɔin. Ama, mɛlɛnkɛ ɛjaa unrunmɔ turu tiyaa, Kɔrunɛye womaa ginrun womɔ nɛ ui boonaa ye, sɔɔ u gɛɛido keŋiyɛn gi.» ²³ Kunrin be sɔwaa, Piɛru bei sɛgɛraa ginrun kunaa baa yaa baa dɔwaabe. Aga baa yaa gɔ, wo ingelaa, be le digiyaa yaabe. Jope ba unrunw gamuu wo le yaabɛin. ²⁴ Bai lɛiye gɔ be Sesare dɔwaabɛin. Kɔrunɛye bei yadɔmɔbe. Wo ginrun womɔ nɛ wo maranw lee, wo anrunge ɛju gɔbe lee boonaa mɔɔnaa gɛlɛbe. ²⁵ Piɛru, ginrun gɔ nɛ wo yoou, Kɔrunɛye yaa woi sɛgɛraa, giru womɔ nɛ tuŋiyaan woi demɛniyɛnmaabe. ²⁶ Kaa Piɛru woi jeɲaa ingelemaa kijɛ gi: «Ingele, mu kanran inɛi koi.» ²⁷ Kunrin sɔɔ sɔɔu gɛlɛu, wo Kɔrunɛye le ginrun gɔ nɛ yowaa, inɛw joo be mɔrɔun tɛmaabe. ²⁸ Be le kijɛ wo gi: «E igii wɔi, Yahutunw, tɔgu waja inɛ le digiyɛ ma, inɛ tɔgu waja ginrun nɛ yoo ma, wogɔ danwan. Kaa Ama mu bɛrɛ jugɔmaa, inɛ lɔgɔi ma, inɛ mui danwan ma bojonɔu gi. ²⁹ Wogɔ digɛu inɛ tiyaa, mui e boonaa, mu jiiru kunɔlu go wiyaabɔn. Nɛɛ, kijɛ dɛi mui boonaa e jɛɛlu gɔ mui jugɔmɔi.» ³⁰ Piɛru kunrin wo sɔwaa, Kɔrunɛye aŋa womɔ saa gi: «Iye bai nai dɔwaai, mu ginrun ma nɛ digɛnai lɛɛrɛ taanu waaru le Ama gɛɛun tobɔn. Ama gɛɛun mu wɔu, ainɛ turu giru ma nɛ wiyaa iŋiyaanbe. Sɔi womɔ ɛjii dooroube. ³¹ Mu le sɔwaa, maa Kɔrunɛye, Ama, gɛɛn ma saajɛ, naugunw bɛrɛ kijɛ mu obu gɔbe yabaajɛ, Ama mui ajubaajɛ wa. ³² Nɛɛ, maa Jope nɛ inɛ tiyaa ye, Simɔ Piɛrui boonɔ jɛɛlɛ gi. Wo guju birɛbirɛnɛ Simɔ ginrun nɛ sugaa wɔɔ. Ginrun gɔ nɛudii genɛ nɛ wɔɔ gi. ³³ Kunrin, ɔgu kɛu mu inɛ tiyaa, ui boonaabɔn. U yaa, u wɛi gɔ yegiyaai. Nɛɛ, emɛ wooi puu Ama giru nɛ unwɔin. Inɛw Baŋa uwaa emɛ bɛrɛ sɔɔ obo wo gi gɔ, emɛ wogɔ keŋiyɛndɛin ga dɔmiyaan wɔin.» ³⁴ Kunrin, Piɛru sɔɔ jeɲaa gi: «Nɛɛ kai Ama, inɛi kabu kunɔɔlɛ ga mu paamu kanraanjɔn. ³⁵ Tɔgu yagɔbe logoro nɛi kanran, inɛ giri womɔ liyaa, teitai kanranjɛ gɔ, inɛ wogɔ wo bɛrɛ ɛjii wɔɔ. ³⁶ Yɛnɛi, Ama, sɔɔ unrunmɔ Isɛrɛlu unrunw bɛrɛ obaa, Yesu Kirisito le jamu bɛɛmɔjɛ Kibɛru Ɛju gɔ bei tagaabe ga e igii wɔi. Yesu wogɔ inɛw puu baŋa gɔ woi. ³⁷ Jan, batise kanrun dɛi waaju wo kunu onu nɛ, Galile gana nɛ tɔlaa, Judea gana puu nɛ sɔɔ bii gɔ e igii wɔi. ³⁸ Ama, Kikinu Pilu gɔnrɔn, Nasarɛtu bɛɛnnɛ Yesu bɛrɛ bana wo obu gɔ e igii wɔi. Iyaa, Yesu, yalu dɛin dɛin nɛ yai yai, ɛju kanran lee, jinrun puu kuu baŋa, gɔnrɔn womɔ le inɛw pagaa wo sɛbei bajamɔ lee, bana wo kanranbe e igii wɔi. Ama wo le yabe dɛi, wo kɔɔbe kanraunbe. ³⁹ Yahutunw gana nɛ lee, Jerusalɛmu ana nɛ lee, kijɛ wo kanrun puu sɛɛrɛ gɔ emi. Be baga nɛ woi pɛgaa daabɛin. ⁴⁰ Bai taaniye gɔ, Ama woi bulomaa, woi iyemɔ ga yabaabe. ⁴¹ Wo Yahutunw inɛw puu bɛrɛ unruin tagaralu, kaa emaa sɛɛrɛi biyɛ ga pɔɔlɔ baa, Ama emi inɛw yɛmu gɔbe, emɛ bɛrɛ unruin taguru. Yesu wo bulu onu nɛ, emɛ wo le jaa kayaa, dii nɔiin gɔbe, emɛ bɛrɛ unruin taguru. ⁴² Yesu emaa, inɛw bɛrɛ waaju kanraan ye, inɛw ɔnmɔi wɔin gɔbe lee, inɛw yinwaain gɔbe lee saliyɛ kire ga, Ama inɛ tii gɔ unruin ga jugɔmɔ gi. ⁴³ Inɛw Ama titiyaanw puu Yesu dɛi sɛɛrɛ gowaa, inɛ aai kanran, wo le gawaajɛ ye, boi womɔ le hakɛ yaabu kanrun bɛbɛɛdo gin.» ⁴⁴ Piɛru kɔɔ gin’ sɔɔ sɔɔu wo wɔu, inɛw sɔɔ gɔ keŋiyɛun bɛin puu kuu nɛ Kikinu Pilu sugaabe. ⁴⁵ Yahutunw Yesu le gawaa wɔin, Piɛru le digiyaa wɛin gɔbe, Ama, Kikinu Pilu, sin obu go, inɛw Yahutunw tɔgui laain kuu nɛ wɛɛmaajɛ ga iyaa, be bɛrɛ ɛjii maunɛ kanraanbe. ⁴⁶ Inɛw gɔbe sɔɔ waja sɔɔu, Amai babau be wɔu, be ɛgaabɛin. ⁴⁷ Piɛru iyaa sɔɔ jeɲaa, gi: «Kikinu Pilu kuu emɛ nɛ bana wɛi gin’, inɛw ɔnbe kuu nɛ yaa yinwɛi. Nɛɛ, inɛw wogɔbei dii nɛ batise kanranlu kanrun bɛbɛɛmɔjɛ ma?» ⁴⁸ Kunrin sɔwaatiyaa, wo inɛw gɔbei Yesu Kirisito boi le batise kanran ga tɔɔraabe. Kɔɔ onu nɛ, inɛw gɔbe woi gɛnyaan, womaa bai gaila unrunbe le biyɛ gin.

¹ Yesu jaŋu unrunw tiyaaɲu gɔbe lee, Judea gana nɛ ba unrunw wajunw bɛin gɔbe lee, inɛw Yahutunw tɔgui laain yaa Ama sɔɔ le yabaaɲu ga ɛgaabɛin. ² Nɛɛ, Piɛru, Jerusalɛmu nɛ wiyaa waaru wo dɔi le, Yahutunw Yesu le gawaa wɔin gɔbe, woi jarugaa, kijɛ be gi: ³ «U inɛw araa nɔɔnɛ ginrun nɛ yowaabeu. Iyaa be le jaa kayaabeu.» ⁴ Kunrin, Piɛru sɔɔ gɔ bana bii, digu le digu le bei tagaabe. Wo sɔwaa gi: ⁵ «Mu Jope ana nɛ bɔun. Ama gɛɛun wɔu, mu kuu iye iyaabɔn. Kijɛ turu sɔi diyɛ gin’, kinrun nai womɔ nɛ suŋu kɔmaa, alagala gowaa sugo sugo mu bɛrɛ baa dɔwaabe. ⁶ Kɔlɔ gɔ nɛ ɛjii yɛnaa, mu kijɛ kubɔ nai lee, olunawan lee, kijɛ minɛ nɛ bumɔɲu lee, alagala sasaabe lee iyaabɔn. ⁷ Mii turu maa Piɛru, ingele ye sɛnwɛn tɛnwɛn gɛɛu wo wɔu mu ɛgaabɔn. ⁸ Kaa mu saa, ai, Inɛw Baŋa, kijɛ kaya danwan ma, kijɛ lɔgɔgu ma, aŋa ma nɛ yootɛlu gun. ⁹ Kunrin mu saa, mii gɔ kubɔ lɛiye alagala gowaa ɛgɛmaa, kijɛ ɛjui, kayi bɛbɛɛmɔjɛ ga Ama giyaajɛ gɔ, kijɛ lɔgɔgu gin’ yɛnɛnɔu gi. ¹⁰ Kubɔ taanu baa, kunrin bii. Kɔɔ onu nɛ kijɛ gɔ puu biɲaa, daa go yinhuni. ¹¹ Sɔɔ kɔɔ galau wo digɛu, anranw taanu Sesare ana nɛ gowaa, mu bɛrɛ bei tiyaa be kanran, wiyaa, ginrun emɛ tobe murɔn aŋa nɛ iŋiyaanbɛin. ¹² Ama Kikinu, maa jiiru kunɔlu go, be le digi ye yaa gi. Ba unrunw kuloi ɔnbe kunrin mui niinaa, Kɔrunɛye ginrun nɛ emɛ yowaabɛin. ¹³ Kɔrunɛye, mɛlɛnkɛ, ginrun womɔ nɛ iyaabe ga emɛ bɛrɛ tagaabe. Mɛlɛnkɛ gɔ wo le ɔn gin’ sɔi gi: ‘Jope nɛ inɛ tiyaa ye Simɔ Piɛrui boonɔ. ¹⁴ U lee, ginrun uwɔ bɛɛnw lee sɔɔ le yayabu e bɛɛido gɔ, wo u bɛrɛ tatagado.’ ¹⁵ Aiwa, sɔɔ tɔlaa sɔɔu mu wɔu, Kikinu Pilu tɔlɔ gɔ le kuu emɛ nɛ bana wɛi gin’, be puu kuu nɛ yaa kɔɔ gin’ tee wiyaabe. ¹⁶ Kunrin wo biyaa, mu Inɛw Baŋa sɔɔ gɛɛbe ɔn ajubaabɔn: ‘Jan, dii le inɛi batise kanrun. Kaa e kai, Kikinu Pilu le ei batise kanrandɛin.’ ¹⁷ Aiwa, Inɛw Baŋa Yesu Kirisito le waaru emɛ gawu le, Ama emɛ bɛrɛ sin obu wo obu gɔ, be bɛrɛ yaa obaajɛ. Nɛɛ, Ama le mu jaiyɛun jaain bee ma?» ¹⁸ Piɛru kunrin wo sɔwaa, be wooi puu sɔɔ gɔ dɛɛnrinyaain. Ama sɔmɔu kijɛ be gɛɛbe: «Inɛw Yahutunw tɔgui laain bɛrɛ yaa ajubuduli obaa, bemaa ɔnmɔ gɔ bɛɛ ga Ama yabaajɛ.» ¹⁹ Etiɛnui waaru daiin le, jaŋu unrunw dɛi ɔɲɔmu diyɛ biyaabe. Ɔɲɔmu wogɔ dɛi inɛw ginaa yain gɔbe, Penisi gana lee, Sipere gana lee, Antiɔse ana lee nɛ baa yaabɛin. Be Yahutunw bɛrɛ laa ye, inɛ waja bɛrɛ Ama sɔɔ tagaubenɛ. ²⁰ Kaa jaŋu unrunw gamuu, Sipere lee, Sirɛnɛ lee bɛɛnw, Antiɔse yaa, inɛw Yahutunw tɔgui laain gɔbe bɛrɛ yaa Inɛw Baŋa Yesu Kibɛru Ɛju waaju kanraanbɛin. ²¹ Inɛw Baŋa Ama gɔnrɔn gɔ be le yabe. Kunrin, inɛw joo sɔɔ gɔ le gawaa, Yesu le tubiyaabɛin. ²² Jerusalɛmu Ama inɛw mɔɔnu inɛw gɔbe, sɔɔ kɔɔ kibɛru biyaa, be Barunabasui, Antiɔse nɛ baa tiyaabɛin. ²³ Antiɔse nɛ waaru wo dɔi le, Ama nɛɛma gɔ bana birɛ wo biru iyaa, wo kinɛ ɛɛliyɛmaabe. Wo jaŋu unrunw gɔi tinwɛnraan, bemaa, Inɛw Baŋa Yesu nɛ naran le ɛɛn go tari ye biyɛ gi. ²⁴ Barunabasu inɛ ɛjui bee. Kikinu Pilu le jowaa bee, gagawu baŋai bee. Kunrin, inɛw joo Inɛw Baŋa Yesu bɛrɛ wiyaabɛin. ²⁵ Kɔɔ onu nɛ Barunabasu, kɔɔ nɛ gowaa, Taruse ana nɛ Sɔlui dɛnɛi yai. ²⁶ Sɔlui iyaa, Barunabasu woi dimɛraan, Antiɔse jɛɛlaabe. Anranguju turu kɛu baa, be lɛi Ama inɛw mɔɔnu kɔɔ le biyaa, inɛw jooi deeraabɛin. Yesu jaŋu unrunw boi “Kirisito inɛw” gɛi gɔ, Antiɔse nɛ tɔlin. ²⁷ Waaru kɔɔ le, inɛw Ama titiyaanw gamuu Jerusalɛmu gowaa, Antiɔse wiyaabɛin. ²⁸ Logoro bemɛ nɛ turu baŋa boi Agabusu gɛɛɲu gɔ ingelaa, Ama Kikinu woi damaa, aduna gɔ puu nɛ bɛrii giyɛ yoyoodo gi. Bana wo sɔi gin’ Rɔmɛ Ɔgɔnɛ diyɛ Kulɔde waaru le giyɛ wogɔ biyaabe. ²⁹ Jaŋu unrunw tunmɔ le sɔwaa, inɛ tuturu puu gɔnrɔn womɔ bana wɔɔ le kɛukɛu buudu sɛgaa ye, Judea gana nɛ jaŋu unrunw wɔin gɔbe bɛrɛ baru tiimɔ gin. ³⁰ Be kunrin buudu sɛgaa, sin obu bemɛ Barunabasu lee, Sɔlu lee numɔ nɛ kunaa, Judea Ama inɛw mɔɔnu inɛw naw bɛrɛ tiyaabɛin.

¹ Sɔɔ kɔɔbe waaru le, Ɔgɔnɛ Herɔde Agiripa, Ama inɛw mɔɔnu inɛw gamuui ɔɲɔmɔ ga kuu bemɛ nɛ numɔ kunaabe. ² Wo polukaaba le Jan bainɛ Jakei daamaabe. ³ Sɔɔ wogɔ Yahutunw kinɛ aa wɔɔ ga iyaa, wo Piɛrui yaa aamaabe. Buru kijɛ pidemu tolo janwan waaru gɔbe le sɔɔ kɔɔbe bii. ⁴ Kunrin Piɛrui aa kaju kunaatiyaa, wo sɔludasu unrunw nai nai gojo nai baa bojaa, dinrɛn le dinrɛn le kajuginrun gɔ dɔmiyɛnmaabe. Taŋagalu janwan gɔ galaai ye, wo mɔɔnu gɔ giru nɛ Piɛru saliyɛ kiredo ga bee. ⁵ Kunrin, kajuginrun gɔ nɛ Piɛrui ɛjii gɛliyaa yinbɛin. Kaa deeliye sɛlɛ go Ama inɛw mɔɔnu wo dɛi Ama bɛrɛ ɛjii gɛɛunbe. ⁶ Baa yaa ye Herɔde, Piɛru saliyɛ kikiredo gɛɛu wo bee digɛ gɔ, Piɛru, sɔludasu unrunw lɛi logoro nɛ diinbe. Yɔgu lɛi le woi kɔmaa gɛlɛbɛin. Kajuginrun murɔn aŋa gɔ nɛ yaa domudɔmiyɛnw yahiŋɛbɛin. ⁷ Kunrin wo wɔu, kubɔ turu Inɛw Baŋa mɛlɛnkɛ turu wiyaa, Piɛru ginrun tobe gɔ nɛ yowaa, ginrun gɔ wijɛ le jowaabe. Mɛlɛnkɛ gɔ Piɛrui aa jigemaa, woi yemɛlaa, ɔgiri ingele gi. Kɔɔ waaru le numɔ womɔ nɛ yɔgu tobe gɔ kɔmɔlaa bagaai. ⁸ Kɔɔ onu nɛ mɛlɛnkɛ gɔ womaa tɛmu womɔ pagiyaa ye taga womɔ kunɔ gi. Piɛru kunrin kanraanbe. Mɛlɛnkɛ gɔ iyaa womaa arugoi diyɛ womɔ kunaa ye unruin dimiyɛn gi. ⁹ Kunrin Piɛru gowaa, mɛlɛnkɛ gɔi dimiyaanbe. Mɛlɛnkɛ kijɛ kanraun bee gɔ Piɛru, wogɔ narain ga bele. Kaa wo kuu iyei iyeuwɔ ga bee. ¹⁰ Mɛlɛnkɛ gɔ lee, Piɛru lee domu pɔlɔ gɔ nɛ galaa, lɛiye gɔ nɛ galaa, inrun taan le digɛnu ana kɔlɔ nɛ yooɲu gɔ nɛ dɔwaabɛin. Taan wogɔ giru nɛ be dɔwaa, taan gɔ tunmi pinɛlaai. Be gowaa, ana pɔŋɔrɔn turu nɛ yowaabɛin. Ɔgu kɛu Mɛlɛnkɛ gɔ Piɛrui pajaa yaai. ¹¹ Hakilɛ womɔ wo le kɛu waaru bii le, Piɛru kijɛ gi: «Nɛɛ kai, naran go Inɛw Baŋa mu bɛrɛ mɛlɛnkɛ womɔ tiyaa, Herɔde numɔ nɛ lee, Yahutunw mu bɛrɛ mɔɲu kanran be ibɛɛ bee nɛ lee, mui yabaajɛ ga mu jugaajɔn.» ¹² Kunrin waaru paamu wo kanrun le, Piɛru gowaa, Jan, boi waja womɔ Maruka gɛɛɲu na, Mari ginrun nɛ yai. Wogɔ nɛ inɛw joo mɔrinyaan, Ama gɛɛunbɛin. ¹³ Waaru Piɛru taan gɔ wo tɔgu le, iyaa birɛbirɛnɛ turu Rode gɛɛɲu gɔ, aai ma yɛnɛi wiyaabe. ¹⁴ Wo Piɛru mii jugaa, kinɛ ɛɛli le jowaa gabaa, taan gɔ pinɛlɛ dɛi, inɛw wajunw bɛrɛ jɔbaa yaa, Piɛrui murɔn aŋa gɔ nɛ wiyaa wɔɔ ga tagu. ¹⁵ Kunrin wo tagaa, be aŋa womɔ saa: «U weje ulaau.» Kaa, iyaa gɔ mainiyaan ɛjii sɔwaa, sɔɔ gɔ narain gi. Be iyaa saa kɔɔi ye mɛlɛnkɛ womɔi gin. ¹⁶ Kaa Piɛru nimɛ kanran taan gɔ tɔgɔu yadigɛbe. Be yaa, taan pinɛlaa, Piɛrui iyaa, bei saii maunɛ kanraanbe. ¹⁷ Piɛru bemaa kelemu biyɛ ga numɔ daii kanraanbe. Kɔɔ onu nɛ Inɛw Baŋa, kaju nɛ bana woi goonu gɔ, wo be bɛrɛ jugɔmaabe. Iyaa be le kijɛ wo gi: «Jake lee, ba unrunw wajunw gɔbe lee bɛrɛ tagai.» Kunrin sɔwaatiyaa, wo gowaa yalu waja yai. ¹⁸ Aga, baa wo yaa, sɔludasu unrunw gɔbe kinɛmana diyɛ le bɛin. Piɛru yago yai ma be inin bɛin. ¹⁹ Herɔde woi dɛnɛmaa iyelu. Wo sɔludasu kajuginrun gɔ dɔmɔbɛin gɔbe saliyɛ kiraa, bei daa ga tɔɔraabe. Kɔɔ onu nɛ Herɔde Judea gana nɛ gowaa, Sesare ana nɛ gaila biyɛi yaabe. ²⁰ Herɔde, Tire lee, Sidɔn lee ana bɛɛnw le kinɛbanrun le bee. Ana kɔɔbe inɛw, pana bemɛ Herɔde laamu nɛ goobe digɛu, be sɔɔ gɔ yegeredɛin ga tunmɔ le aaraabɛin. Kunrin be Herɔde ginrun diinyɛnjɛ kuu baŋa, Balasutusu le anrunge laabɛin. ²¹ Sɔɔ sɔɔmɔ ga bai be kɛju gɔ dɔwaa wo kanran, Herɔde ɔgɔ arugoi unrunmɔ kunaa, ɔgɔdɔin gɔ nɛ dɛinyaan, sɔɔ diyɛ diyɛ sɔɔi tɔlaabe. ²² Sɔɔ sɔɔu wo wɔu inɛw mii ɛɛn le ɔn gin’ woi sɔmɔubɛin: «Ɔn, ama turu mii. Inɛ mii laa.» ²³ Kɔɔ gin’ kɔun kɔnwɔun waaru be bee gɔ le tee, Inɛw Baŋa mɛlɛnkɛ turu woi lagaabe. Herɔde, Ama bɛrɛ boi obolu dɛi kɔɔ biyaabe. Susuu woi kayaa, daati. ²⁴ Kaa, Inɛw Baŋa Ama sɔɔ gɔ, yalu puu nɛ ginaa, giru yaaube. ²⁵ Barunabasu lee, Sɔlu lee, birɛ bemɛ kilɛmaatiyaa, Jerusalɛmu gowaa pilemaa yaabɛin. Be Jan Maruka gɛɛɲu gɔ dimɛraan kole yain.

¹ Antiɔse Ama inɛw mɔɔnu nɛ, inɛw Ama titiyaanw lee, jaŋudeerenw lee yatobɛin. Inɛw wogɔbe unwɔin: Barunabasu lee, Simɛyɔn guju gɛun boonɔubɛin gɔ lee, Sirɛnɛ ana bɛɛnnɛ Lusiusu lee, Manayɛn, Sɛmɛginɛ Herɔde Antipasu be lɛi gabi gɔ lee, Sɔlu lee. ² Inɛw Baŋai Amai sɔmɔu, aŋa pagaa, Ama gɛɛun be wɔu, Kikinu Pilu be le sɔwaa kijɛ gi: «Barunabasu lee, Sɔlu lee bei birɛ dɛi mu boonu gɔ dɛi dɛiin bojoi.» ³ Kunrin aŋa pagaa, Ama gɛnyaan kilaa, be Barunabasu lee, Sɔlu lee kuu nɛ numɔ yaŋaraan, Ama duba be dɛi gɛnyaan, bei pajaa yaamaabɛin. ⁴ Barunabasu lee, Sɔlu lee, Kikinu Pilu kunrin bei tiyaa wo kanran, be Selesi ana nɛ yaabɛin. Kɔɔ nɛ gowaa, diikoro nɛ yowaa, be Sipere gana dii gɔŋaa gɛlɛ gɔ nɛ yaabɛin. ⁵ Salaminɛ ana nɛ dɔwaa, be Yahutunw Ama gɛɛn ginrun gɔbe nɛ Ama sɔɔ tagaabɛin. Jan Maruka bei bara ga be le yadigɛbe. ⁶ Sipere gana gɔ puu kɛjaa taŋaa, be Papɔsu ana nɛ baa dɔwaabɛin. Kɔɔ nɛ be ainɛ dugu birɛ birɛjɛ turu sɛgɛraabɛin. Yahutunɛ inɛ titiyainɛ kakaluginɛ turui bee. Boi womɔ Baru-Yesu gɛɛɲu. ⁷ Wo Sɛmɛginɛ Sɛrujiusu Pɔlusu le bee. Sɛmɛginɛ kɔɔ hakilɛ ɛjii yasɛbe. Wo Ama sɔɔ ɛgɛ ga ɛjii dadaaru le bee dɛi, inɛ tiyaa, Barunabasu lee, Sɔlu lee boonaabe. ⁸ Kaa dugu birɛbirɛnɛ gɔ, Elimasu, be le ɛjii jiiru jiireube. Gɛrɛku sɔɔ le Baru-Yesu gɔ Elimasu boonɔbɛin. Sɛmɛginɛ gɔ Ama sɔɔ le yaba ga wo tɛŋɛ ibɛi bee. ⁹ Kunrin wo wɔu, Sɔlu, boi womɔ Pɔlu yaa boonɔɲu gɔ, Kikinu Pilu le jowaa, giri Elimasu bɛrɛ dɛɛraa gɛlɛu, ¹⁰ wo le kijɛ wo gi: «U sasai lee, nabara tɔgu dɛin dɛin lee le, inɛ jowaa wɔɔ gɔ, u jinrun puu kuu baŋa ii gɔ, sɔɔ teitai puu jaŋunɛ gɔ, Inɛw Baŋa Ama oju naran gɔbe kɔri bojodo ga u wɔɔ gɔ pajaidolou ma? ¹¹ Aiwa yɛnɛ, Ama ui lagaa girumiyɛnmaa ye, waaru gaila u nai wijɛ iyeidolou.» Pɔlu kunrin gɛɛu wo digɛu, Elimasu giri nɛ ɔlɔ kanraan, woi girumiyaain. Wo sibɛ sibɛ kigelemɔu, inɛ woi teeremɔido dɛnɛube. ¹² Sɛmɛginɛ gɔ sɔɔ kɔɔ waaru wo iyi le, Inɛw Baŋa deeru sɔɔ gɔ, woi maunɛ kanraanbe. Wo Yesu le gawaabe. ¹³ Papɔsu nɛ gowaa, Pɔlu lee, wo bɔɔnw lee, diikoro nɛ yowaa, Panpili gana, Pɛruje ana nɛ yaabɛin. Jan Maruka kɔɔ nɛ be le kabiyaa, pilemaa, Jerusalɛmu yai. ¹⁴ Be Pɛruje gowaa, oju bemɛ digiyaa, Pisidi gana, Antiɔse ana nɛ dɔwaabɛin. Deeliye bai gɔ, be Ama gɛɛn ginrun nɛ yowaa, dɛinyaanbɛin. ¹⁵ Mɔise tɔɔru dɔn gɔ lee, inɛw Ama titiyaanw dɔn gɔbe lee jaŋaa waaru kilin le, Ama gɛɛn ginrun kuu bɛɛnw gɔbe, be bɛrɛ inɛ tiyaa, be le ɔn gin’ sɔin: «Ba unrunw, inɛw mainiyɛnmɔ ga, sɔɔ be bɛrɛ tagaɲu yasɛi ye, e sɔi bɛbɛɛdei.» ¹⁶ Pɔlu ingelaa, numɔ le inɛw bemaa kelemu biyɛ giyaatiyaa, ɔn gin’ sɔi: «E Isɛrɛlu inɛw gɔbe lee, e Ama giri liyɛnw gɔbe lee, sɔɔ ma keŋiyɛin. ¹⁷ Isɛrɛlu tɔgu Ama gɔ, pɔɔlɔ baa, emɛ babei wo yɛmu. Ejipute gana nɛ yeru waaru be daanbe le, wo tɔgu gɔi narinyɛnmaa, jooi bojaabe. Kɔɔ onu nɛ wo gɔnrɔn diyɛ unrunmɔ le bei Ejipute gana nɛ goomaabe. ¹⁸ Anranguju pɛnai gin’ wo olusolo nɛ bei muyaanbe. ¹⁹ Kaana gana nɛ tɔgu sɔi suyaatiyaa, Ama, gana bemɛ gɔ jeɲaa, emɛ babe mɔi boju. ²⁰ Anranguju suŋu nai pɛnumɔrɔn gin’ gana gɔ numɔ bemɛ nɛ yatobe. «Kɔɔ onu nɛ, Ama emɛ babe bɛrɛ saliyɛkirenw obaabe. Inɛ Ama titiyainɛ Samuɛlu waaru yai dɔɔ, saliyɛkirenw gɔbe yabɛin. ²¹ Kɔɔ onu nɛ emɛ babe, ɔgɔnɛ kuu unrunbemɛ nɛ daana ga gɛnyaanbɛin. Ama, Kisu ii Sɔlu, Bɛnjamɛ tɔgu gɔ, be bɛrɛ obaabe. Wo anranguju pɛnai laamu kanraanbe. ²² Ama Sɔlui pajaatiyaa, Dawidei jeɲaa, emɛ babe kuu nɛ ɔgɔ daanaabe. Ama, kuu womɔ le Dawide dɛi ɔn gin’ sɔi: ‘Mu Jɛse ii Dawidei iyaajɔn. Kinɛ ma, inɛ le yabaajɛ gɔ woi. Kijɛ wo bɛrɛ mu dɛnɛjɛ puu, wo kanrun kikibemɔdo.’ ²³ Nɛɛ Ama, pui wo kunu le kɛukɛu, Dawide tiruwɛnɛ Yesui, Isɛrɛlu yabanɛi bojaabe. ²⁴ Yesu wo wɛɛmɔ nɛ, Ama, Jan Batisei tiyaa, wo Isɛrɛlu inɛw bɛrɛ waaju kunaa, bemaa bana mɔɲu bemɛ dulomɔ ye batise yoo gi. ²⁵ Jan birɛ womɔ dogoido waaru dɔwaa wo kanran, ɔn gin’ sɔi: ‘E mui aai ga sɛi? Inɛ e dɔmɔ gɔ wogɔ mui laa. Kaa yɛnɛi, inɛ wogɔ onu ma nɛ yawɛɛjɛ. Taga womɔ suŋu kɔmɔlɔ ga mu le jaanla.’ ²⁶ «Aiwa, ba unrunw, e Abarahamu tɔgu gɔbe lee, e tɔgu waja inɛw, Ama giri liyɛnw gɔbe lee, yayabu sɔɔ ɔn emɛ bɛrɛ tiin. ²⁷ Yɛnɛi, Jerusalɛmu bɛɛnw lee, inɛw giru toin bemɛ gɔbe lee, Yesu aai ma paamu kanrannɛ. Iyaa, deeliye bai puu, inɛw Ama titiyaanw dɔn nɛ sɔɔ jaŋaɲu gɔ yaa paamu kanrannɛ. Kaa, Yesu kuu nɛ jarugu be duuru gɔ, be inɛw Ama titiyaanw sɔɔi kibemi. ²⁸ Halu jarugu turu kanran be Yesu nɛ tɛmɛnɛ kanran, be Pilate bɛrɛ gɛnyaan woi daa gin. ²⁹ Kunrin Yesu dɛi sɔɔ tɔŋi gɔ puu kanraan kibemaa, be baga jai kuu nɛ woi sunugaa, ɔnsain turu nɛ duunaabɛin. ³⁰ Kaa Ama yiun nɛ woi bulomaabe. ³¹ Galile gana nɛ gowaa, wo le digiyaa, inɛw Jerusalɛmu ulin gɔbe, Yesu, bai lugo joo nɛ unruin be bɛrɛ tagaraabe. Kanɛ inɛw wogɔbe Isɛrɛlu tɔgu logoro nɛ Yesu sɛɛrɛi biyaa wɔin. ³² Emɛ yaa kuu emɛ le Kibɛru Ɛju e bɛrɛ emɛ jɛɛlu gɔ unwɔ: Emɛ babe bɛrɛ Ama kijɛ pui kunu gɔ, ³³ emɛ unrunw gɔbe sibɛ go, Ama, pui wogɔ kibemaati. Ama Sɔmu dɔn, nii lɛiye gɔ nɛ bana tɔŋɔ ɔn le kɛukɛu, Ama Yesui yiun nɛ bulomaa pui wogɔ kibemaati: “Ui Aini mai, iye mu ui narun.” ³⁴ Ama iyaa Yesui yiun nɛ bulomaa ye, asuu waja woi yinwɛindolo gi. Wo ɔn gin’ sɔi: “Dawide le pui mu kunu gɔ, mu duba dɛin kɔɔliyɛɛlɛ wogɔ, kuu ebe nɛ susugomɔdɔn.” ³⁵ Kɔɔ sabu dɛi, yalu waja nɛ yaa Sɔmu dɔn ɔn gin’ gi: “Inɛ yɛmaa dɛiin u bojaajɛ gɔ, yiun womɔ ɔmaai biyɛ ga u yabaidolou.” ³⁶ Nɛɛ Dawide, waaru unrunmɔ le, Ama bana dɛnɛjɛ gin’, birɛ womɔ biraa, yinwaain. Wo babe le yiun womɔ bojaa, sɛgɛ womɔ sainyaain. ³⁷ Kaa Ama inɛ bulomu gɔ woi ɔmɔlu. ³⁸ «Aiwa, ba unrunw, nɛɛ sɔɔ ɔn paamu kanrain: Yesu le digɛnu hakɛ yaabu kanrun bɛɛmɔjɛ ga emɛ e bɛrɛ tagauwɔin. Mɔise tɔɔru gɔ ei teitai bojaa bɛɛlu. Kaa Yesu le inɛw gawaɲu gɔbe, wo le digɛnu bei teitai bojaaɲu. Inɛ aai kanran, Yesu le gawaajɛ ye, hakɛ wogɔbe kuu nɛ gɔnrɔn bɛbɛɛjɛ. ⁴⁰ Kɔɔ sabu dɛi, inɛw Ama titiyaanw sɔɔ be sɔi ɔn kuu ebe nɛ sugonɔu giye, kuu ebe kajubai: ⁴¹ “Inɛw sɔɔ yau kanranw gɔbe, e yɛnɛi, e bɛrɛ maunɛ kanranmu ye, manajɛɛi. Ɔnhɔn, waaru ebe le, mu sɔɔ turu kakanrandɔn bai, e bɛrɛ tiinɛ tagin bee ye, e wogɔ le gawaidelei.”» ⁴² Pɔlu lee, Barunabasu lee Ama gɛɛn ginrun gɔ nɛ waaru be goobe le, inɛw be bɛrɛ gɛnyaan, deeliye bai wɛɛido gɔ le yaa bemaa sɔɔ kɔɔbe kuu nɛ pilemu ye unrunbe le sɔɔ sɔɔ gin. ⁴³ Mɔɔnu gɔ kilaa wo kanran, Yahutunw joo lee, inɛw Yahutunw oju nɛ toin joo lee, be Pɔlu lee, Barunabasu lee onu nɛ dimiyaanbɛin. Be inɛw gɔbe le sɔɔu, Ama nɛɛma gɔ nɛ yabiyɛ ga ɛjii bei tinwɛnrɛunbɛin. ⁴⁴ Deeliye bai waja wo dɔwaa, Inɛw Baŋa sɔɔ keŋiyɛn ga ana inɛw ɛjii mɔrinyaanbɛin. Inɛ kɔɔ nɛ wɛɛlu joo laa. ⁴⁵ Yahutunw inɛw, mɔɔnu diyɛ gɔ iyaa, ele be le jowaa, Pɔlu sɔɔ gɔ kɔɔrɔmɔu, woi duyɔubɛin. ⁴⁶ Kunrin kanraun be wɔu, Pɔlu lee, Barunabasu lee be le daii sɔwaa, kijɛ be gi: «Ama sɔɔ gɔ e Yahutunw bɛrɛ laa taga ga waajibi bee. Kaa e sɔɔ gɔ le yabaalɛi, iyaa ɔnmɔsɔgɔ e le jaanla ga, e kuu ebe le tagarauwɔi digɛu, emɛ tɔgu wajabe inɛw bɛrɛ yaadɛin. ⁴⁷ Yɛnɛi, Inɛw Baŋa Ama emɛ bɛrɛ tɔɔru obu gɔ unwɔ: “Uwaa, tɔgu wajabe inɛw wijɛi biyɛ ga, mu ui yɛmaa daanu. Iyaa, yayabu gɔ aduna kale wooi nɛ dɔɔnɔ ga ui yɛmu.”» ⁴⁸ Inɛw Yahutunw tɔgui laain gɔbe, sɔɔ kɔɔ waaru be ɛgu le kinɛ bemɛ ɛɛliyaa, be Inɛw Baŋa sɔɔ gɔ sɔmɔubɛin. Kunrin, inɛw ɔnmɔsɔgɔ bɛɛ ga bojaaɲu gɔbe puu, Yesu le gawaabɛin. ⁴⁹ Gana wogɔ yalu puu nɛ Ama sɔɔ ginaabe. ⁵⁰ Kaa Yahutunw, yaanw diyɛnw Ama giri liyɛnw gɔbe lee, ana inɛw diyɛnw gɔbe leei suuraa, Pɔlu lee, Barunabasu lee dɛi ingelemaabɛin. Be bei ɔɲɔmaa, gana bemɛ nɛ nanaa goonaabɛin. ⁵¹ Pɔlu lee, Barunabasu lee, be dɛi kubɔ unrunbemɛ nɛ ugunu tara gɔ pogaatiyaa, Ikɔniumu ana nɛ yain. ⁵² Antiɔse nɛ, jaŋu unrunw gɔbe kai, kinɛ ɛɛli le jowaabɛin. Kikinu Pilu yaa be le jooi bee.

¹ Ikɔniumu ana nɛ Pɔlu lee, Barunabasu lee iyaa Yahutunw Ama gɛɛn ginrun nɛ yowaa, sɔɔ sɔwaabɛin. Sɔɔ bana be sɔi gɔ digɛu, Yahutunw joo lee, inɛw Yahutunw tɔgui laain joo lee Yesu le gawaabɛin. ² Kaa Yahutunw gamuu kinɛ ɛɛn le biyaa, tɔgu wajabe inɛw gɔbei suuraa, Pɔlu lee, Barunabasu lee dɛi, inɛw kɔɔbe kinɛ banranmaabɛin. ³ Kaa kɔɔ wooi nɛ Pɔlu lee, Barunabasu lee Ikɔniumu nɛ tanwaanbɛin. Be Inɛw Baŋa nɛ diyɛdɔn ɛju le biyaa, anrangaju le sɔɔ sɔɔubɛin. Inɛw Baŋa Ama yaa, nɛɛma womɔ sɔɔ be sɔɔbe gɔ narain ga, sɛɛrɛ unrunmɔ tagaraube. Wo sɛɛrɛ taanrinyɛn lee, yarabirɛ lee be le digɛu kanrinyɛnmɔube. ⁴ Ana gɔ nɛ inɛw tunmɔ le mii kabiyaain. Gamuu Yahutunw bɔɔi bɛin. Gamuu Yesu jaŋu unrunw tiyaaɲu gɔbe bɔɔi bɛin. ⁵ Yahutunw gɔbe lee, tɔgu wajabe inɛw gɔbe lee, kuu bɛɛnw bemɛ be wooi, Pɔlu lee, Barunabasu leei ɔɲɔmɔ ye, tibu le bei kama dai ibɛɛ bɛin. ⁶ Pɔlu lee, Barunabasu lee wogɔ soo biyaa, be Likaoni gana nɛ jɔbaa yaabɛin. Gana kɔɔ nɛ, be Lisutere ana lee, Dɛrube ana lee, be le ana bɛrii bɛin lee nɛ yaaubɛin. ⁷ Yalu kɔɔbe nɛ, be Kibɛru Ɛju tagaubɛin. ⁸ Lisutere ana nɛ ainɛ turu yabe. Kubɔ womɔbe sanaai digɛu, wo waaru puu dadaanbe. Woi narin nɛ, wo kɔɔ gin’ yinwɔɔ. Asuu yoi yaatɛlu. ⁹ Wo Pɔlu sɔɔ sɔɔbe gɔ keŋiyɛunbe. Pɔlu wo bɛrɛ giri dɛɛraa, woi yɛnaabe. Ainɛ gɔ Ama unruin bajugu bɛbɛɛdo ga gawaa wɔɔ ga Pɔlu iyaabe. ¹⁰ Kɔɔ sabu dɛi, mii ɛɛn le sɔwaa kijɛ wo gi: «Ingele ye demu demu kubɔ uwɔ kuu nɛ iŋiyɛn.» Ainɛ gɔ kiliyaa ingelaa, yoi yaai tɔlaabe. ¹¹ Pɔlu kijɛ kanrun gɔ inɛw waaru be iye le, be mii goonaa Likaoni gana sɔɔ le ɔn gin’ gɛɛubɛin: «Amabe, inɛw taŋaa emɛ bɛrɛ sugaain.» ¹² Kunrin be ama bemɛ boi be bɛrɛ kunaabɛin. Barunabasu mɔ Sesu kuni. Pɔlu, sɔɔ gɔ wo sɔɔbe dɛi, boi womɔ Hɛrumɛsu kuni. ¹³ Ana yoogu gɔ nɛ Sesu ginrun buloɲu yabe. Sesu bɛrɛ sadagadɔɔnɔnɛ gɔ, tiun puyo digaa mɔɔnaa, naa jaŋube kole saŋaraan, ana inɛw be wooi mɔrinyaanbɛin. Be Pɔlu lee, Barunabasu lee bɛrɛ, sadaga tɛgɛrɛdɛin ga, ginrun murɔn aŋa gɔ nɛ wiyaabɛin. ¹⁴ Kaa Yesu jaŋu unrunw tiyaaɲu gɔbe wogɔ ɛgaa, arugoi unrunbemɛ aa kaaraatiyaa, mɔɔnu gɔ logoro nɛ yowaa, mii ɛɛn le ɔn gin’ gɛɛbɛin: ¹⁵ «E inge dɛi kɔɔ kanraunwɔi? Emɛ yaa e gin’ inɛbei. Emɛ Kibɛru Ɛju gɔ e bɛrɛ jɛɛlɛuwɔin. Ebaa ɔmɔlɔ ɔnbe kijɛ kanmai laa ga, wogɔ pajaa ye, Ama ɔnmɔ, alagala lee, minɛ lee, nɛudii lee, kɔlɔ bemɛ nɛ kijɛ toin puu lee maŋanɛ gɔ sibɛ go ei kigelemɔ ga, e bɛrɛ tagauwɔin. ¹⁶ Waaru galu gɔ le, Ama tɔgu puui oju yai be ibɛ nɛ pajaa sɛbe. ¹⁷ Kaa kɔɔ wooi logoro nɛ, ɛju wo kanranjɛ le, wo bana unrunmɔ inɛw bɛrɛ waaru puu jugɔmaabe. Alagala goi ye wo anrandii e bɛrɛ tiiuwɔ. Dɛnrɛn gɔbe waaru bemɛ le e bɛrɛ obouwɔ. Pana joo e bɛrɛ obouwɔ. Kinɛ ebe nɛ kinɛ ɛɛli kunɔuwɔ.» ¹⁸ Halu be kɔɔ gin’ sɔwaabɛin kanran, mɔɔnu gɔ be bɛrɛ sadaga tɛgɛrɛnɔu ga, be pɛrɛ pɛrɛ tɛŋaa bɛɛin. ¹⁹ Antiɔse ana lee, Ikɔniumu ana lee nɛ gowaa, Yahutunw gamuu wiyaa, inɛw jooi dɔbɔraa unrunbe bɔɔi bojaabɛin. Be Pɔlui tibu le kamaa, woi yinwaain ga ana laara go bumaa goonaabɛin. ²⁰ Kaa jaŋu unrunw gɔbe yaa, woi gɔŋaa be kanran, wo ingelaa, ginrun yowaabe. Aga baa yaa gɔ, Barunabasu be lɛi Dɛrube ana nɛ yaabɛin. ²¹ Pɔlu lee, Barunabasu lee, Dɛrube ana nɛ Kibɛru Ɛju waaju kanraan, jaŋu unrunw joo biyaabɛin. Kɔɔ onu nɛ be pilemaa, Lisutere ana le digɛu, Ikɔniumu ana nɛ wiyaa, Antiɔse ana nɛ yaabɛin. ²² Be jaŋu unrunw gɔbe anrangaju bariyɛmɔu, bemaa gagawu nɛ ɛɛn go biyɛ ga, bei tinwɛnrɛunbɛin. Kijɛ be gɛɛbe: «Ama diinɛ nɛ emɛ yoomɔ nɛ, waajibi emɛ ɔɲɛ joo ihiyedɛin.» ²³ Ama inɛw mɔɔnu be galabe puu nɛ, be Ama inɛw mɔɔnu inɛw naw daanaubɛin. Aŋa pagaa, Ama gɛnyaan ye, be Inɛw Baŋa le be gawu gɔ bɛrɛ, bei sagu duurɔubɛin. ²⁴ Kɔɔ onu nɛ be Pisidi gana gɔ kɛjaa galaa, Panpili gana nɛ dɔwaabɛin. ²⁵ Pɛruje ana nɛ Ama sɔɔ tagaatiyaa, be Atali ana nɛ yain. ²⁶ Kɔɔ nɛ gowaa, be diikoro nɛ yowaa, birɛ kanɛ be kibemu gɔ dɛi yalu nɛ bei Ama nɛɛma nɛ gawurin Antiɔse nɛ yaabɛin. ²⁷ Antiɔse waaru be dɔi le, be Ama inɛw mɔɔnu inɛw gɔ puu mɔɔnaa, be le digɛu, Ama birɛ biru puu tagaabɛin. Inɛw Yahutunw tɔgui laain, Yesu le gawa ga, Ama bana taan pinɛlaa sɛɛ gɔ yaa tagaabɛin. ²⁸ Be kɔɔ nɛ jaŋu unrunw gɔbe le bai joo biyaabɛin.

¹ Anranw gamuu Judea gana nɛ gowaa, Antiɔse ana nɛ wiyaa, ba unrunw gɔbe bɛrɛ deeru oboi tɔlaabɛin. Kijɛ be gɛɛbe: «Mɔise tɔɔru le kɛukɛu e araa nɔɔli ye, yayabu bɛɛidelei.» ² Sɔɔ kɔɔ le digɛu, siɲɛ diyɛ ingelaabe. Pɔlu lee, Barunabasu lee, inɛw kɔɔbe lee logoro nɛ jiiru diyɛ biyaabe. Kunrin Pɔlu lee, Barunabasu lee, Antiɔse inɛw gamuu leei Jerusalɛmu ana nɛ Yesu jaŋu unrunw tiyaaɲu gɔbe lee, inɛw naw gɔbe lee bɛrɛ, sɔɔ kɔɔ dɛi tiyaabɛin. ³ Kunrin Ama inɛw mɔɔnu yoi bemɛ kai kilɛmaa wo kanran, be oju gowaabɛin. Penisi gana lee, Samari gana lee kɛjaa taŋau, be ba unrunw bɛrɛ inɛw Yahutunw tɔgui laain tubu bana yoin, digu le digu le tagaubɛin. Sɔɔ wogɔ ba unrunw bɛrɛ kinɛ ɛɛli oboube. ⁴ Waaru Jerusalɛmu be dɔi le, Ama inɛw mɔɔnu gɔ lee, jaŋu unrunw tiyaaɲu gɔbe lee, inɛw naw gɔbe lee bei sɛgɛraabɛin. Be yaa Ama be le digɛu bana birɛ biru tagaabɛin. ⁵ Nɛɛ, Parisiɛnbe logoro nɛ inɛw gamuu Yesu le gawaa wɔin yabɛin. Pɔlu lee, Barunabasu lee, sɔɔ gɔ ɛgaa, Parisiɛn kɔɔbe ingelaa, waajibi inɛw Yahutunw tɔgui laain, tubu yoin gɔbei araa nɔɔmɔu jaain wɔɔ gin. Iyaa Mɔise tɔɔru gɔ gɛliyɛ ga be bɛrɛ tɔɔrɔun jaain wɔɔ gin. ⁶ Yesu jaŋu unrunw tiyaaɲu gɔbe lee, inɛw naw gɔbe lee, sɔɔ kɔɔ ɛjii marun yɛnɛ ga tunmɔ le mɔrinyaanbɛin. ⁷ Jiiru gɔ ɛjii ɛnyaanbe. Kɔɔ onu nɛ, Piɛru ingelaa, ɔn gin’ be le gi: «Ba unrunw, inɛw Yahutunw tɔgui laain gɔbe, Ama Kibɛru Ɛju sɔɔ gɔ ɛgaa ye, Yesu le gawa ga, Ama waaru wage le baa maa be bɛrɛ waaju taga ga, logoro ebe nɛ mui yɛmaabe ga e igii wɔi. ⁸ Nɛɛ Ama, inɛw wooi kinɛ jugɔnɛ gɔ, Kikinu Pilu gɔ emɛ bɛrɛ bana wo obu gin’, be bɛrɛ yaa kunrin obu. Kɔɔ gin’, unrun be le yabaajɔn ga tagaraabe. ⁹ Iyaa Ama, kinɛ bemɛ, gagawu bemɛ dɛi ɛjɛmu. Kɔɔ biyaai ye, wo emɛ Yahutunw tɔgu gɔbe lee, be lee logoro nɛ kabu turu kanran kunɔlu. ¹⁰ Nɛɛ, Amai subɔrɔu wɔnɛ biyaai ye, emɛ babe lee, emɛ lee, dɔɔ gɔnrɔnlu emɛ wɔɔ gɔ, wogɔ jaŋu unrunw bɛrɛ duurɔdei ga e wɔɔ gɔ ingei? ¹¹ Ai, kaa, bei bana yabin gin’, emɛ kanran Inɛw Baŋa Yesu nɛɛma dɛi emi yabaaɲu ga wogɔ le gawaa wɔin.» ¹² Piɛru kunrin wo sɔwaa, inɛw gɔbe puu kelemu biyaabɛin. Barunabasu lee, Pɔlu lee, Ama be le digɛu inɛw Yahutunw tɔgui laain logoro nɛ sɛɛrɛ taanrinyɛn lee, yarabirɛ lee, bana wo kanrun tagaabɛin. Inɛw bei keŋiyaanbɛin. ¹³ Sɔɔ bemɛ waaru sugu le, Jake, sɔɔ jeɲaa, ɔn gin’ gi: «Ba unrunw, mui ɛjii keŋiyɛin. ¹⁴ Ama, inɛw Yahutunw tɔgui laain gɔbe mai siyaa, tɔlɔ gɔ le baa logoro bemɛ nɛ tɔgu womɔi biyɛ ga bana bei wo yɛmu gɔ, Simɔ Piɛru emɛ bɛrɛ tagaabe. ¹⁵ Sɔɔ wogɔbe inɛw Ama titiyaanw sɔɔ tɔŋi ɔn le yaa sɛgɛraa wɔɔ: ¹⁶ “Bai wɛɛido nɛ, mu Inɛw Baŋa gɔ, pilemu ye e bɛrɛ wɛwɛɛdɔn. Ɔgɔnɛ Dawide ginrun numaa diin gɔ, mu wogɔ pilemɛ ye uhujɔdɔn. Ɔnhɔn, ginrun wolaa yanwaain gɔ, mu pilemu ye sɛɛu bobojodɔn. Mu ginrun gɔ sɛɛu ihingelemɔdɔn. ¹⁷ Kunrin inɛw wajunw puu, Inɛw Baŋa Amai dɛdɛnɛdɛin. Ɔnhɔn, tɔgu boonaa maai mu boju gɔbe puu mui dɛdɛnɛdɛin. ¹⁸ Inɛw Baŋa Ama pɔlɔ pɔlɔ baa sɔɔ kɔɔbe jugɔmɔnɛ gɔ, sɔɔ womɔ kɔɔ woi.” ¹⁹ Kɔɔ digɛu, ajubu ma nɛ, inɛw Yahutunw tɔgui laain, Ama le tubu kanraanɲu gɔbe, sɔɔ kirɛ kuu bemɛ nɛ emɛ duurɔun jaanla. ²⁰ Kaa, waaru wage le baa, Mɔise tɔɔru obu gɔ waaju ana puu nɛ kunɔuwɔin. Iyaa, Ama gɛɛn ginrun nɛ yaa deeliye bai puu wogɔbe jaŋauwɔin. Wogɔ digɛu, dɔn tɔŋaa ye inɛw Yahutunw tɔgui laain gɔbe bɛrɛ tiyaa ye, bemaa ɔmɔlɔ nawan tɛnwɛn ye bei lɔgɔjiyɛmɔnɔu gɛɛmɔi. Bemaa sala nɛ yoonɔu, iyaa nawan ili goolu tɛnwɛnnɔu, ili yaa kayanɔu gɛɛmɔi.» ²² Jake kunrin wo sɔwaa, Yesu jaŋu unrunw tiyaaɲu gɔbe lee, Ama inɛw mɔɔnu inɛw naw lee, Ama inɛw mɔɔnu inɛw puu lee, logoro bemɛ nɛ inɛw gamuu yɛmaa ye, Pɔlu lee, Barunabasu lee onu nɛ digɛraa ye Antiɔse ana nɛ tiimɔ gin. Be Jude, boi waja womɔ Barusabasu gɛɛɲu gɔ lee, Silasu lee yɛmaabɛin. Inɛw lɛi kɔɔbe ba unrunw logoro nɛ inɛw giru tobɛin bei. ²³ Be lɛtɛrɛ tɔŋaa numɔ bemɛ nɛ kunaabɛin. Lɛtɛrɛ gɔ nɛ ɔn gin’ tɔŋɔ: «Ba unrunw Yahutunw tɔgui laain, Antiɔse lee, Siri gana lee, Silisi gana lee nɛ wɔin gɔbe, e ba unrunw, jaŋu unrunw tiyaaɲu gɔbe lee, inɛw naw gɔbe lee emɛ ei poonɔuwɔin. ²⁴ Inɛw gamuu emɛ bɛrɛ gowaa, e bɛrɛ yaa, sɔɔ bemɛ le ei ɔɲɔmɔu, hakilɛ ebe yamalauwɔin be giyaa emɛ ɛgaabɛin. Kaa bei emɛ tiilu. ²⁵ Kɔɔ sabu dɛi emɛ tunmɔ le sɔwaa, ba unrunw ibɛ emɛ, Pɔlu lee, Barunabasu lee onu nɛ, inɛ digɛraa ye e bɛrɛ tiimɔ gin. ²⁶ Pɔlu lee, Barunabasu lee, be kinrun bemɛ pajaatiyaa, Inɛw Baŋa emɛ Yesu Kirisito birɛ birɛuwɔin. ²⁷ Aiwa, kunrin emɛ Jude lee, Silasu lee, e bɛrɛ tiiuwɔin. Be aŋa bemɛ le sɔɔ emɛ tɔŋu ɔnbe e bɛrɛ tatagadɛin. ²⁸ Kijɛ waajibi wɔɔ gɔbei laa ye, dɔɔ waja e bɛrɛ duurɔun dagalu ga, Kikinu Pilu yabaajɛ, emɛ yaa yabaaɲu. ²⁹ Tiyɛ gɔ, ɔmɔlɔ nɛ nawan sɛnwaanɲu tɛnwɛnnɔugi, ili kayanɔugi, nawan ili goolu tɛnwɛnnɔugi, iyaa sala nɛ yoonɔugi. Kijɛ kɔɔbe nɛ kuu ebe gɛliyaajɛi ye, ɛjii bibiyɛdo. Ama jamu le emɛ sɛgɛrɛmɔ.» ³⁰ Lɛtɛrɛ gɔ kunrin tɔŋaa, inɛw tiin gɔbei pajaa, Antiɔse yaamaabɛin. Be jaŋu unrunw gɔ puu mɔɔnaa, lɛtɛrɛ gɔ obaabɛin. ³¹ Lɛtɛrɛ gɔ jaŋaa, kole digɛu anrangaju be bɛi gɔ dɛi, be kinɛ ɛɛliyɛmaabɛin. ³² Jude lee, Silasu lee, be inɛw Ama titiyaanwin bɛin gɔ digɛu, ba unrunw gɔbei sɔɔ joo le anrangaju obaa ye, paŋa bemɛ bariyɛmɔu tanwaanbɛin. ³³ Be waaru gaila le kɔɔ nɛ biyaa, kɔɔ onu nɛ ba unrunw gɔbe oju bemɛ dɛi Ama duba gɛnyaan, bei pajaa, inɛw bei tiin gɔbe bɛrɛ pilemaa yaamaabɛin. [ ³⁴ Kaa, Silasu bɛrɛ be le biyɛ ga ɛjii biyaai.] ³⁵ Pɔlu lee, Barunabasu lee, Antiɔse nɛ biyaabɛin. Inɛw wajunw joo be wooi Ama sɔɔ deereu, Inɛw Baŋa Kibɛru Ɛju sɔɔ tagaubɛin. ³⁶ Bai gaila galaa wo yaa, Pɔlu, Barunabasu le ɔn gin’ sɔi: «Inɛw Baŋa sɔɔ ana emɛ tagu puu nɛ pilemaa yaa ye, ba unrunw gɔbe yani wɔin ma yɛnɛmɔ.» ³⁷ Barunabasu, wo Jan, boi waja womɔ Maruka gɛɛɲu gɔ, be le digi yaa ga ibɛɛ bee. ³⁸ Kaa Maruka, Panpili gana nɛ baa be le kabi. Wo be le bariyaa birɛ gɔ birɛlu. Kɔɔ sabu dɛi pilemɛ ye Maruka be le yaa ga, Pɔlu kinɛ iyelu. ³⁹ Sɔɔ kɔɔ dɛi Pɔlu lee, Barunabasu lee logoro nɛ jiiru diyɛ biyaabe. Dumɔ gɔ, be tunmɔ le kabiyaain. Barunabasu, Marukai wo le dimɛraan, diikoro nɛ yowaa, Sipere gana oju ai. ⁴⁰ Pɔlu kai, Silasui dimɛraan yai. Ba unrunw Inɛw Baŋa nɛɛma nɛ woi sagu duuraa, be yinyain. ⁴¹ Silasu be lɛi, wo Siri gana lee, Silisi gana lee kɛjaa taŋaabe. Ama inɛw mɔɔnu gana kɔɔ nɛ bɛin gɔbe puu paŋa bariyɛmɔube.

¹ Pɔlu kunrin Dɛrube ana lee, Lisutere ana lee nɛ dɔwaabe. Lisutere nɛ, jaŋu ii turu Timɔte gɛɛɲu gɔ yabe. Wo na Yahutunɛ, Yesu le gawaa beei. Wo ba Gɛrɛku tɔgui bee. ² Lisutere lee, Ikɔniumu ana lee ba unrunw gɔbe, Timɔte dɛi sɛɛrɛ ɛju gooubɛin. ³ Pɔlu, Timɔte wo le digi ye yaa ga ibɛi bee. Wo unrun le woi jeɲaabe. Yahutunw, gana kɔɔbe nɛ bɛin gɔbe puu Timɔte ba, Gɛrɛku tɔgu inɛi ga igii bɛin gɔ digɛu, Pɔlu woi araa nɔɔmaabe. ⁴ Ana be galabe wooi nɛ, Yesu jaŋu unrunw tiyaaɲu gɔbe lee, Jerusalɛmu ana Ama inɛw mɔɔnu inɛw naw lee, sɔɔ bana aarin gɔ, jaŋu unrunw bɛrɛ tagaubɛin. Iyaa, inɛw wogɔ le yaba ga gɛɛubɛin. ⁵ Ama inɛw mɔɔnu gɔbe gagawu nɛ ɛɛn go biyɛ biyɛ yaaubɛin. Bai puu inɛw bariyɛubɛin. ⁶ Rɔmɛ laamu Asi numɔ nɛ, Pɔlu lee, wo bɔɔnw lee, Ama sɔɔ taga ga, Kikinu Pilu yabalu gɔ digɛu, be Piriji gana lee, Galasi gana lee kɛjaa taŋaabɛin. ⁷ Misi gana le bɛrii dɔwaa, be Bitini gana nɛ yai dɛnaabɛin. Kaa Yesu Kikinu gɔ be kɔɔ nɛ yaa ga yabalu. ⁸ Wogɔ digɛu, be Misi galaa, Toroasu ana nɛ sugaabɛin. ⁹ Digɛ, Pɔlu kuu iye iyaabe. Maseduanɛ gana bɛɛnnɛ turu giru womɔ nɛ iŋiyaan, ɔn gin’ gɛɛunbe: «Maseduanɛ nɛ wɛɛ ye emi bara.» ¹⁰ Pɔlu kuu iye kɔɔ wo iye onu nɛ, emɛ ɔgu kɛu Maseduanɛ yai dɛnaabɛin. Kibɛru Ɛju gɔ taga ga, Ama kɔɔ nɛ emi boonɔuwɔ ga emɛ gawaabɛin. ¹¹ Toroasu ana nɛ diikoro nɛ yowaa, emɛ demu demu Samɔtarase, minɛ dii gɔŋaa gɛlɛ gɔ nɛ yaabɛin. Kɔɔ onu nɛ, aga baa yaa gɔ emɛ Nɛyapolise ana nɛ yaabɛin. ¹² Kɔɔ nɛ gowaa, emɛ ana Pilipi gɛɛɲu gɔ nɛ yaabɛin. Maseduanɛ gana sibɛ turu nɛ ana diyɛ gɔ woi. Rɔmɛ bɛɛnw anai. Ana kɔɔ nɛ emɛ bai gaila kanraanbɛin. ¹³ Deeliye bai wo dɔwaa, emɛ ana gɔ nɛ gowaa, goro turu nɛ, Yahutunw mɔrin ye, Ama yalu be gɛɛnjɛ yɔɔ ma yalu emɛ ajubu turu nɛ yaabɛin. Emɛ kɔɔ nɛ dɛinyaan, yaanw yalu gɔ nɛ mɔrinyaan bɛin gɔbe le sɔɔ sɔɔi tɔlaabɛin. ¹⁴ Yaanw kɔɔbe logoro nɛ Ama giri liyɛnɛ turu Lidi gɛɛbɛin gɔ yatobe. Wo Tiatire ana bɛɛnnɛi. Sɔi sigɛ banrun gɔ tɔŋutɔŋɔnɛi. Inɛw Baŋa kinɛ womɔ pinɛlaa, wo Pɔlu sɔɔ gɔ ɛjii keŋiyaanbe. ¹⁵ Kunrin wo lee, wo maranw lee, batise yowaabɛin. Batise be yoi onu nɛ, wo ginrun womɔ nɛ emi boonaabe. Wo ɔn gin’ sɔi: «Mui Inɛw Baŋa Yesu jaŋu ii ga e gawaa wɔi ye, ginrun ma nɛ wɛɛ sugo ye biyɛi.» Wo mainiyaan, emɛ bɛrɛ ginrun womɔ nɛ yaamaa kaaru. ¹⁶ Bai turu amagɛɛn yalu gɔ nɛ yaau emɛ wɔu, gunɔ yaanran turu emɛ wooi sɛgɛraabe. Jinrun kuu iye iyemɔnɛ wo nɛ yatobe. Sɔɔ wɛɛido inɛw bɛrɛ wo tagabe gɔ digɛu, wo baŋabe wo le buudu ɛjii bɛɛubɛin. ¹⁷ Yaanran kɔɔ Pɔlu lee, emɛ lee onu nɛ digiyaa, mii ɛɛn le ɔn gin’ sɔɔube: «Anranw ɔnbe Ama daa naa daa go wɔɔ gɔ birɛbirɛnwin. Be yayabu oju sɔɔ e bɛrɛ tagauwɔin.» ¹⁸ Bai lugo joo yaanran gɔ kunrin kanraanbe. Pɔlu sɔɔ womɔ gɔ le kinraan yaa, kigelemaa, jinrun gɔ le ɔn gin’ sɔi: «Yesu Kirisito boi le mu u bɛrɛ tɔɔrɔuwɔn, yaanran kɔɔ kuu nɛ goo.» Waaru wogɔ le tee, jinrun gɔ yaanran gɔi pajaati. ¹⁹ Kaa yaanran gɔ, wo baŋabe, waja wo le buudu bɛɛidenɛ ga jugaa, be Pɔlu lee, Silasu leei aa, badu yalu nɛ saliyɛkirenw bɛrɛ jɛyaabɛin. ²⁰ Be Rɔmɛ saliyɛkirenw bɛrɛ bei jɛyaabɛin. Kijɛ be gi: «Anranw ɔnbe, ana gɔ nɛ giru giru jɛɛlɛuwɔin. Be Yahutunw tɔgu inɛwin. ²¹ Atɛmu sɔɔ be sɔɔjɛ gɔ, emɛ Rɔmɛ bɛɛnw wogɔ le yaba bɛɛidenɛ, wogɔ birɛ yaa, birɛ bɛɛidenɛ.» ²² Mɔɔnu gɔbe yaa, Pɔlu lee, Silasu lee dɛi ingelaabɛin. Rɔmɛ inɛw kuu bɛɛnw gɔbe, Pɔlu lee, Silasu lee arugoi paŋa le goonaatiyaa, bei baga le laga ga tɔɔraabɛin. ²³ Kunrin bei baga le ɛjii lagaa, bei kaju kunaa, kajuginrun kajubanɛ gɔ womaa ɛjii bei kajuba gin. ²⁴ Kajuginrun kajubanɛ gɔ sɔɔ kɔɔ ɛgaa, bei kajuginrun dɛun giru go damaa kunaa, kubɔ bemɛ baga lolugu nɛ kunaabe. ²⁵ Digɛtaŋu waaru le Pɔlu lee, Silasu lee, Ama gɛɛun, Ama sɔmu nii niiubɛin. Kajugunw wajunw gɔbe bei keŋiyɛunbɛin. ²⁶ Kunrin wo wɔu, ginsɛsai minɛ ɛjii jigaa, kajuginrun bɔlɔtei gɔbe puu jigaai. Waaru wogɔ le tee, kajuginrun taan gɔbe puu pinɛlaai. Kajugunw yɔgu gɔbe puu digɛraa gowaai. ²⁷ Kajuginrun kajubanɛ gɔ giri yemaa, kajuginrun taan gɔbe pinɛlaa wɔɔ ga waaru wo iye le, kajugunw gɔbe jɔbaain ga ajubaabe. Wo polukaaba unrunmɔ bɔwaa goonaa, kuu unrunmɔ daado ga bee. ²⁸ Kaa Pɔlu, mii ɛɛn le wo le ɔn gin’ sɔi: «Kuu uwɔ nɛ mɔɲu turu kanran kanrannɔu. Emɛ puu ɔn nɛ yatoin.» ²⁹ Kɔɔ waaru le kajuginrun kajubanɛ gɔ lanpa selumaa, ɔgu jɔbaa, kajuginrun gɔ nɛ yowaa, Pɔlu lee, Silasu lee giru nɛ kinwɛun numaa sugaabe. ³⁰ Wo bei bain go dimɛraan goonaa kijɛ wo gi: «Mu baŋabe, yayabu bɛɛ ga kijɛ inge mu kanraun jaan?» ³¹ Be saa kijɛ be gi: «Inɛw Baŋa Yesu le gawa. Kɔɔ biyaai ye ui yayabadɛin. U lee, u maranw lee.» ³² Kunrin sɔwaatiyaa, be Inɛw Baŋa Yesu sɔɔ gɔ, wo lee, ginrun womɔ nɛ inɛw bɛin gɔbe lee bɛrɛ tagaabɛin. ³³ Waaru wogɔ le tee, digɛ gɔ nɛ, kajuginrun kajubanɛ gɔ bei dimɛraan yaa mirun bemɛ mɔŋaabe. Kɔɔ onu nɛ, ɔgu kɛu wo lee, wo maranw puu lee batise yowaabɛin. ³⁴ Wo iyaa ginrun unrunmɔ nɛ bei unaa, pana bei obaa kayamaabe. Wo lee, wo maranw lee, Ama le wo gawu gɔ dɛi kinɛ ɛɛli diyɛ le bɛin. ³⁵ Aga, baa yaa wo kanran, Rɔmɛ inɛw kuu bɛɛnw gɔbe, kajuginrun kajubanɛ gɔ bɛrɛ garidu tiyaa, anranw kɔɔbei paja gin. ³⁶ Kajuginrun kajubanɛ gɔ wiyaa, Pɔlu lee, Silasu lee bɛrɛ tagaabe. Kijɛ wo gi: «Kuu bɛɛnw gɔbe inɛ tiyaa, ei paja ga tɔɔraabɛin. Nɛɛ, e wɛɛ gooi. Jamu le yaai.» ³⁷ Kaa Pɔlu, garidu gɔbe le sɔwaa kijɛ wo gi: «Emɛ Rɔmɛ bɛɛnw tɔitɔi gɔ, saliyɛ wɔlɔ go inɛw puu giru nɛ emi baga le lagaa, kaju nɛ emi aa pinin. Kanɛ be baŋi ye emi pajadɛin ga yinwɔin ma? Ai, emɛ wogɔ yabaidenɛ. Bemaa kuu bemɛ le wɛɛ emi kaju goonɔ wa.» ³⁸ Garidu gɔbe sɔɔ kɔɔ yaa be tagaa, kuu bɛɛnw gɔbe Pɔlube, Rɔmɛ inɛw tɔitɔii ga ɛgaa, liliyɛ diyɛ le biyaabɛin. ³⁹ Be kuu bemɛ le wiyaa, bemaa muyɔn kanran ga ɛjii gɛnyaan, kaju nɛ bei goonaabɛin. Be bei gɛnyaan, bemaa ana gɔ nɛ goojɛ gin. ⁴⁰ Pɔlu lee, Silasu lee kaju gowaa, Lidi ginrun nɛ yaabɛin. Kɔɔ nɛ ba unrunw gɔ be wooi tunmɔ iyaa, be bɛrɛ tinwinrun obaatiyaa, kɔɔ gin’ yain.

¹ Pɔlu lee, Silasu lee, Anpipolise ana lee, Apɔlɔni ana lee digɛu, Tesalonike ana nɛ yaabɛin. Yahutunw, kɔɔ nɛ Ama gɛɛn ginrun yasɛbɛin. ² Pɔɔlɔ baa wo kanranbe gin’, Pɔlu kɔɔ nɛ yowaabe. Deeliye bai taanu baa wo inɛw kɔɔ nɛ bɛin gɔbe be wooi tunmɔ le Ama Dɔn kuu nɛ sɔɔ sɔwaabɛin. ³ Ama Yabanɛ Diyɛ tii gɔ, ɔɲɛ iye ye iyaa yiun logoro nɛ bulo ye gogoodo ga Dɔn yingi ga, wo be bɛrɛ ɛjɛmaa ye tagaube. Yesu dɛi be bɛrɛ unrun sɔɔjɛ gɔ, Ama Yabanɛ Diyɛ tii gɔ woi ga wo gɛɛube. ⁴ Logoro bemɛ nɛ inɛw gamuu, sɔɔ gɔ le yabaa, Pɔlu lee, Silasu lee sibɛ go bariyaabɛin. Gɛrɛku tɔgu inɛw Ama giri liyɛnw joo lee, inɛw diyɛnw yaanw joo lee yaa be le bariyaabɛin. ⁵ Kaa Yahutunw gɔbe ele le jowaa bɛin. Be ana pɔŋɔrɔn nɛ inɛw koolo dɛnaa, unrunbe le baraa, inɛw mɔɔnaa, ana gɔ nɛ giru giru kanraunbɛin. Be Jasɔn ginrun nɛ yaa, Pɔlu lee, Silasu leei inɛw giru nɛ jɛɛlɛdɛin ga bei dɛnɛubɛin. ⁶ Kaa be bei iyenɛ. Be Jasɔn lee, ba unrunw gamuu lee aa, paŋa le kuu bɛɛnw giru nɛ jɛyaa, mii ɛɛn le ɔn gin’ gɛɛubɛin: «Inɛw kɔɔbe aduna puu nɛ inɛw hakilɛ ingelemɔuwɔin. Kunrin kanraun kanɛ ɔn nɛ be dɔwaa, ⁷ Jasɔn, ginrun unrunmɔ nɛ bei sɛgɛraabe. Be wooi puu Rɔmɛ ɔgɔnɛ diyɛ tɔɔru birɛ birɛɛnɛ. Be ɔgɔnɛ waja yɔɔ gɛɛɲu. Boi womɔ Yesu gɛɛɲu wa.» ⁸ Kunrin be sɔwaa, mɔɔnu gɔ inɛw lee, kuu bɛɛnw gɔbe lee, hakilɛ bemɛ ginaai. ⁹ Jasɔn lee, inɛw wajunw gɔ lee bɛrɛ waja bei aamɔidenɛ sɛɛrɛ duunɔmaa, kɔɔ gin’ bei pajin. ¹⁰ Digɛ digiyɛu wo digɛu, ba unrunw gɔbe Pɔlu lee, Silasu leei Bere ana nɛ yaamaabɛin. Kɔɔ nɛ dɔɔu digɛu, be Yahutunw Ama gɛɛn ginrun nɛ yowaabɛin. ¹¹ Bere Yahutunw gɔbe, sɔɔ keŋi nɛ Tesalonike ana bɛɛnw dɛi ire bɛin. Be kinɛ ɛju le sɔɔ gɔ keŋiyɛunbɛin. Iyaa, sɔɔ be bɛrɛ tagau bɛin gɔ narain ma, bai puu Ama Dɔn nɛ lubo lubo yɛnɛubɛin. ¹² Logoro bemɛ nɛ inɛw joo Yesu le gawaabɛin. Gɛrɛku tɔgu inɛw diyɛnw yaanw joo lee, anranw joo lee yaa gawaabɛin. ¹³ Kaa Pɔlu, Bere nɛ yaa Ama sɔɔ tagauwɔ ga, Tesalonike Yahutunw gɔbe jugaa, be kɔɔ nɛ kanran yawiyaa, inɛw hakilɛ ligijiyemaa, bei ingelemaabɛin. ¹⁴ Ɔgu kɛu ba unrunw gɔbe Pɔlui, nɛudii sibɛ go yaamaabɛin. Kaa Silasu lee, Timɔte lee kɔɔ nɛ biyaabɛin. ¹⁵ Inɛw Pɔlui niinaa gɛlɛbɛin gɔbe, woi dimɛraan, ana diyɛ Atɛnɛ gɛɛbɛin gɔ nɛ baa yaabɛin. Pilemaa Bere wɛɛu be wɔu, Pɔlu be le tagaa tiyaa, Silasu lee, Timɔte lee bemaa, tanwanlu go Atɛnɛ nɛ unruin wɛɛ tɛmɛ gi. ¹⁶ Kunrin Atɛnɛ nɛ Silasu lee, Timɔte leei dɔmɔu, Pɔlu, ana gɔ, ɔmɔlɔ le bana jowaa wo wɔɔ iyaa, wo bɛrɛ sɔɔ mɔɲu diyɛi biyaai. ¹⁷ Kunrin Yahutunw Ama gɛɛn ginrun gɔ nɛ, wo Yahutunw gɔbe lee, inɛw wajunw Ama giri liyɛnw gɔbe lee bɛrɛ Ama sɔɔ sɔɔube. Tai nɛ kanran, bai puu inɛw wo sɛgɛrɛu bee le sɔɔube. ¹⁸ Jugɔ jugɔnw Epikuriɛn gɛɛɲu gɔbe lee, Sitoyisiɛn gɛɛɲu gɔbe lee gamuu yaa Pɔlu le jiiru jiireubɛin. Kunrin inɛw gamuu kijɛ gɛɛbe: «Sɔɔ diyɛ sɔɔnɛ ɔn inge gɛɛuwɔ?» Pɔlu, Yesu Kibɛru Ɛju sɔɔ tagaube, iyaa bulogu sɔɔ sɔɔube. Wogɔ digɛu, gamuu iyaa ɔn gin’ sɔɔubɛin: «Ɔn baŋa, ama yerube sɔɔi sɔɔjɛ gin’ wɔɔ.» ¹⁹ Kunrin be Pɔlui dimɛraan, badu yalu diyɛ bemɛ Areyopaje gɔ nɛ jɛyaa, wo le ɔn gin’ sɔin: «Deeru kana sɔɔ u sɔɔjɛ gɔ ingei ma, u emɛ bɛrɛ taga bɛbɛɛdou ma? ²⁰ Sɔɔ u sɔɔjɛ kɔɔbe suguru emɛ nɛ sɔɔ yerui. Wogɔ digɛu, emɛ sɔɔ gɔ tiyɛ paamu kanrun ibɛɛ wɔin.» ²¹ Atɛnɛ bɛɛnw lee, yerunw logoro bemɛ nɛ daain gɔbe lee, deeru kana keŋiyɛn lee, taga lee, birɛ bemɛ kɔɔ woi. ²² Pɔlu, badu yalu gɔ nɛ inɛw gɔbe logoro nɛ iŋiyaan, ɔn gin’ sɔi: «Atɛnɛ anranw, amabei bulu sɔɔ nɛ e maai wɔi ga mu iyeuwɔn. ²³ Ana ebe nɛ gɔŋɔlaa, mu kijɛ e babajɛ yalu joo iyaabɔn. Halu yalu turu nɛ “Ama inɛɛ emɛ wɔɔ sadaga goonu yalu” gɛ tɔŋaa wo wɔu mu iyaabɔn. Aiwa, kijɛ inɛɛ wɔu e babajɛ gɔ, mu wogɔ sɔɔi e bɛrɛ sɔɔuwɔn. ²⁴ Aduna ɔn lee, kɔlɔ womɔ kijɛ puu lee, Ama maŋanɛ gɔ, Ama alagala lee, minɛ lee Baŋa gɔ, Ama wogɔ, numɔ le ginrun ujaaɲu nɛ toiyoolɛ. ²⁵ Wo inɛw bɛrɛ ɔnmɔ lee, ninu lee, kijɛ puu lee obonɛ gɔ, kai womɔ inɛ kilɛjɛ gin’, be wo nɛ kijɛ obo ga, wo kai sɛlɛ. ²⁶ Wo inɛ turu le digɛu tɔgu puu biyɛmaa, aduna yalu wooi nɛ bei daanaabe. Wo inɛw dɛi waaru dɛin dɛin kɛjaabe. Iyaa inɛw puu yalu be biyɛun jaan kale kɛjaabe. ²⁷ Ama, inɛw bemaa unruin dɛnɛ ga bei maŋu. Ɔnhɔn, inɛw tau tau kanrannu wɔnu, Ama iye bɛbɛɛmɔ ma dɛi wo bei maŋu. Kaa Ama, emɛ tuturu puu le wagela. ²⁸ Yɛnɛi, “Ɔnmɔ gɔ, emɛ Ama nɛ bɛɛɲu. Wo kɔrumɔ le goju emɛ bɔnrinyɛnmɔɲu. Iyaa, emɛ wo kɔrumɔ le wɔin.” Nii niiw ebe gamuu yaa sɔɔ kɔɔ tunmɔ sɔwaabɛin. Kijɛ be gi: “Emɛ yaa unrunw womɔi.” ²⁹ Nɛɛ, emɛ Ama unrunwin biyaain ye, Ama gɔ kange le ma, sarudu le ma, tibu le ma dege yegeraaɲu gin’ wɔɔ ma emɛ ajubaun jaanla. Kijɛ kɔɔbe, inɛw, ajubu bemɛ lee, jugɔ bemɛ lee digɛu yegeraaɲu. ³⁰ Aiwa, jugɔla waaru gɔ, Ama wogɔ inɛw bɛrɛ lugoolɛ. Kaa kanɛ inɛw puu bemaa, yalu puu nɛ, bana mɔɲu bemɛ dulomɔ ga, wo tagauwɔ. ³¹ Wo aduna puu saliyɛ teitai le bai wo kirɛido kɛjaa yasɛ. Inɛ saliyɛ gɔ kirɛido yaa yɛmaa yasɛ. Wogɔ dɛi wo sɛɛrɛ inɛw bɛrɛ obaabe. Sabu wo inɛ wogɔi bulomaa yiun nɛ goonaabe.» ³² Inɛw gɔbe yiun bulogu sɔɔ waaru be ɛgu le, gamuu Pɔlui mɔmɔubɛin. Gamuu iyaa unrunbe sɔɔ kɔɔ dɛi bai waja woi keŋiyɛndɛin gin. ³³ Pɔlu kɔɔ gin’ bei pajaatiyaa yai. ³⁴ Kaa kɔɔ wooi nɛ inɛw gamuu Pɔlu le bariyaabɛin. Be Yesu le gawaabɛin. Inɛw wogɔbe logoro nɛ Areyopaje badubadanw mɔɔnu inɛ turu yatobe. Boi womɔ Dɛnisu gɛɛɲu. Yaanran turu, boi womɔ Damarise gɛɛɲu gɔ yaa yatobe. Inɛw wajabe yaa yatobɛin.

¹ Atɛnɛ ana nɛ kunrin sɔɔ sɔwaatiyaa, Pɔlu gowaa, Kɔrɛnte ana nɛ yai. ² Kɔɔ nɛ wo ainɛ Yahutunɛ turu tɛmaabe. Boi womɔ Akilasu gɛɛɲu. Rɔmɛ laamu Pɔn numɔ bɛɛnnɛi. Wo lee, yaanran womɔ Pirisilu lee, bɛrii Itali gana nɛ gowaa wɛin. Rɔmɛ Ɔgɔnɛ diyɛ, Kulɔde, Yahutunw tɔgu puu Rɔmɛ ana nɛ goo ga wo tɔɔraa, be kɔɔ gin’ jɔbaa wɛin. Pɔlu bei yaa tɛmaa, ³ nɛɛ, be wooi birɛ turu bee digɛu, wo ginrun bemɛ nɛ biyaa, be wooi birɛ birɛube. Birɛ bemɛ guju kuru yegurui bee. ⁴ Pɔlu, Ama gɛɛn ginrun nɛ Yahutunw lee, Gɛrɛku tɔgu lee bɛrɛ, sɔɔ womɔ le gawamu kaarado gɛ, deeliye bai puu be le sɔɔ sɔɔube. ⁵ Nɛɛ Silasu lee, Timɔte lee Maseduanɛ gana nɛ gowaa be wiyaa, Pɔlu waaju tagu gɔ nɛ sai biyaabe. Ama Yabanɛ Diyɛ tii gɔ, Yesu woi ga wo Yahutunw gɔbe bɛrɛ sɛɛrɛ gooube. ⁶ Kaa Yahutunw gɔbe sɔɔ mɔɲu mɔɲu le wo le jaiyɛubɛin. Pɔlu giru bemɛ nɛ sɔi unrunmɔbe yigaatiyaa, ɔn gin’ sɔi: «Ili ebe kuu ebe nɛ yasugo. Mu kai, e sibɛ go jarugu le wɔlɔn. Kanɛ baa, mu tɔgu wajabe inɛw bɛrɛ yaajɔn.» ⁷ Kunrin Pɔlu be nɛ gowaa, ainɛ Ama giri liyɛnɛ turu ginrun nɛ yai. Ainɛ wogɔ boi Titiusu Jusutusu gɛɛɲu. Ginrun womɔ amagɛɛn ginrun le bɛrii bee. ⁸ Kaa kɔɔ wooi nɛ Ama gɛɛn ginrun kuu baŋa, Kirisupusu, wo maranw puu le, be Inɛw Baŋa Yesu le gawaabɛin. Kɔrɛnte bɛɛnw Pɔlui keŋiyɛunbɛin gɔbe yaa joo gawaabɛin. Be batise yowaabɛin. ⁹ Digɛ turu kuu iye nɛ Inɛw Baŋa ɔn gin’ Pɔlu le gi: «Liliyɛ le biyɛnɔu. Deeliye sɛlɛ go waaju kanran. ¹⁰ Mu u le yɔɔun. Inɛ turu kanran mɔɲu kanrando giye u bɛrɛ numɔ dɔɔnɔidolo. Ana ɔn nɛ, inɛw ma joo yatoin.» ¹¹ Kunrin Kɔrɛnte nɛ Pɔlu anranguju turu iyepilu kuloi biyaa, inɛw bɛrɛ Ama sɔɔ deereube. ¹² Nɛɛ, Rɔmɛ sɛmɛginɛ, Galiɔn, Akayi gana nɛ waaru wo daanbe le, Yahutunw mii turu biyaa, Pɔlu dɛi ingelaabɛin. Be woi saliyɛ kiru yalu nɛ jɛɛlaa, ¹³ ɔn gin’ sɔin: «Ainɛ ɔn, Ama baba ga bana wo deerejɛ gɔ tɔɔru le sɛgɛrɛɛlɛ. Kaa wo wogɔ inɛw hakilɛ nɛ kunɔ kaarado ga wɔɔ.» ¹⁴ Kunrin be sɔwaa, Pɔlu sɔɔ bemɛ gɔ sai ibɛɛ bee. Kaa Galiɔn, sɛmɛginɛ gɔ, Yahutunw gɔbe le ɔn gin’ sɔi: «Yɛnɛi, kanran dagalu turu sɔɔi ma, yanwan tɛbu sɔɔi bee ye, e Yahutunw gɔbe, ei muyɔn ye, mu keŋiyɛun jaain wɔɔ. ¹⁵ Kaa, sɔɔ tiyɛ kuu nɛi ma, boi kuu nɛi ma, kuu ebe tɔɔru sɔɔ kuu nɛ, e tunmɔ le jiiru biyaa wɔi ye, kɔɔ sɔɔ ebei. Mu wogɔ saliyɛ kirɛnɛi biyɛidolɔn.» ¹⁶ Kunrin sɔwaatiyaa, wo saliyɛ kiru yalu nɛ bei digaa goonaabe. ¹⁷ Kunrin wo biyaa, inɛw gɔbe, Ama gɛɛn ginrun kuu baŋa Sɔsutɛnɛi aa, yalu saliyɛ kiru giru gɔ nɛ woi lagai tɔlaabɛin. Kaa be ingei kanranɲu ma, Galiɔn gaila kanran gɔnaa yɛnɛlu. ¹⁸ Pɔlu nimɛ kanran Kɔrɛnte ana nɛ gaila tanwaanbe. Kɔɔ onu nɛ Pɔlu, Ama le pui jeɲaa sɛbe gɔ digɛu, kuu unrunmɔ kaamaa, jaŋu unrunw gɔbe le jamu biyɛmɔ giyaatiyaa, wo lee Pirisilu lee, Akilasu lee, Sankere nɛ diikoro Siri gana nɛ yaajɛ turu nɛ yowaabɛin. ¹⁹ Epɛse ana nɛ dɔwaa, wo Akilasu lee, Pirisilu lee kɔɔ nɛ pajaabe. Wo Ama gɛɛn ginrun nɛ yowaa, Yahutunw le Ama sɔɔ sɔɔube. ²⁰ Be wo bɛrɛ gɛnyaan, womaa bai lɛi unrunbe le biyɛ gin. Kaa wo yabalu. ²¹ Bei pajaa yaau, wo be le sɔwaa gi: «Ama yabaajɛ ye mu e bɛrɛ pilemɛ ye wɛwɛɛdɔn.» Epɛse nɛ gowaa, Pɔlu diikoro nɛ yowaa, ²² Sesare ana yaa sugu. Kɔɔ le digɛu, wo Jerusalɛmu ulaa, Ama inɛw mɔɔnu gɔi poonaatiyaa, Antiɔse ana nɛ sugu. ²³ Wo kɔɔ nɛ waaru gaila kanraan, pilemaa Galasi lee, Piriji lee gana nɛ gɔŋɔlaa, jaŋu unrunw gɔbe puu paŋa bariyɛmaabe. ²⁴ Ainɛ Yahutunɛ turu Epɛse ana nɛ dɔwaabe. Boi womɔ Apɔlɔsu gɛɛɲu. Alɛsandiri ana bɛɛnnɛi. Ainɛ kɔɔ sɔɔ ɛjii sɔi bɛbɛɛjɛ. Ama Dɔn yaa ɛjii jugaa wɔɔ. ²⁵ Inɛw Baŋa oju sɔɔ wo bɛrɛ deeraabɛin. Wo kinɛ unrunmɔ wooi le, lelu tolo go Yesu sɔɔ sɔɔu, deeru deereube. Kaa jugɔ womɔ batise Jan kanranbe sɔɔ nɛ galalu bee. ²⁶ Wo Ama gɛɛn ginrun nɛ daii sɔɔ sɔɔi tɔlaabe. Pirisilu lee, Akilasu lee woi keŋiyaan, woi dimɛraan unrunbe le bojaa, Ama sɔɔ oju gɔ sigɛ le ɛjɛmaa, wo bɛrɛ tagaabɛin. ²⁷ Apɔlɔsu gɔ Akayi gana go galu ibɛi bee dɛi, ba unrunw wogɔ nɛ wo bɛrɛ anrangaju obaabɛin. Be jaŋu unrunw gɔ bɛrɛ lɛtɛrɛ tɔŋaa tiyaa, bemaa woi ɛjii sɛgɛrɛ gin. Nɛɛ, Akayi nɛ dɔwaa, Ama nɛɛma dɛi, inɛw Yesu le gawaa bɛin gɔ sibɛ nɛ Apɔlɔsu niwɛn diyɛi biyaabe. ²⁸ Sabu, wo gɔnrɔn diyɛ le inɛw puu giru nɛ Yahutunw gɔbe sɔɔ kɔɔlɔmɔube. Ama Dɔn sɔɔ le digɛnu, naran go Ama Yabanɛ Diyɛ tii gɔ, Yesui ga inɛw bɛrɛ jugɔmɔube.

¹ Apɔlɔsu, Kɔrɛnte ana nɛ wo wɔu, Pɔlu, kokoo yalu gɔbe kɛjaa taŋaa, Epɛse ana nɛ yaabe. Wo kɔɔ nɛ jaŋu unrunw gamuu tɛmaa, ² be le sɔwaa gi: «Waaru e gawu gɔ le, Kikinu Pilu, kuu ebe nɛ sugaabe ma?» Be saa kijɛ gin: «Kikinu Pilu yɔɔ be giyaa kanran emɛ ɛgɛtɛnɛ.» ³ Pɔlu bemaa kɔɔi ye batise be bɛi gɔ batise yɔgɔi ma gi. Be saa batise Jan kanrun gɔi gin. ⁴ Pɔlu be le sɔwaa kijɛ gi: «Bana mɔɲu bemɛ dulomɔ ga, inɛw yabaaɲu gɔbe, Jan bei batise kunɔube. Wo Isɛrɛlu tɔgu inɛw gɔbe le sɔwaa, inɛ onu unrunmɔ nɛ wɛɛido gɔ le gawa gi. Tiyɛ gɔ, Yesu le gawa gi.» ⁵ Inɛw gɔbe sɔɔ kɔɔ be ɛgu onu nɛ, be Inɛw Baŋa Yesu boi le unrunbei batise kanranmaabɛin. ⁶ Pɔlu, kuu bemɛ nɛ numɔ yaŋaraan wo kanran, Kikinu Pilu, kuu bemɛ nɛ sugaabe. Be sɔɔ inɛmɔ sɔɔi tɔlaabɛin. Iyaa, Ama bɛrɛ sɔɔ goi sɔwaabɛin. ⁷ Inɛw gɔbe lugo bemɛ anranw pɛli lɛisigɛ gin’ dɔwaabe. ⁸ Iyepilu taanu baa, Pɔlu waaru puu Ama gɛɛn ginrun nɛ yowaa ye, liliyɛ sɛlɛ go, inɛw puu giru nɛ sɔɔ sɔɔube. Wo Ama diinɛ sɔɔ inɛw bɛrɛ gawamu kaarado ga, bei waajaube. ⁹ Kaa inɛw gamuu kuu ɛɛn le biyaa, sɔɔ gɔ le yabu ibɛla bɛin. Be mɔɔnu gɔ nɛ Inɛw Baŋa oju gɔ yamurinyɛnmɔubɛin. Kunrin wo biyaa, Pɔlu, inɛw kɔɔbe le kabiyaa, jaŋu unrunw gɔbe le dɛiin Tiranusu jaŋuginrun nɛ mɔrinyɛunbe. Wo bai puu wogɔ nɛ be le sɔɔ sɔɔube. ¹⁰ Anranguju lɛi baa wo kɔɔ gin’ kanraanbe. Wogɔ digɛu, Rɔmɛ laamu Asi numɔ inɛw puu, Yahutunw gɔbe lee, Yahutunw tɔgui laain gɔbe lee puu Inɛw Baŋa sɔɔ ɛgaabɛin. ¹¹ Ama, Pɔlu le digɛu taanrinyɛn diyɛ diyɛ kanraunbe. ¹² Halu Pɔlu goju nɛ sɔi tobe ma, sɔi pɛlɛ tɛmi ma, jiungunw bɛrɛ tɛmɛraanbejɛ ye bajaubɛin. Jinrun yaa wogɔ le inɛw kuu nɛ gooube. ¹³ Yahutunw gamuu, yalu dɛin dɛin nɛ yai ye, inɛw kuu nɛ jinrun nana goonɔ birɛ birɛubɛin gɔbe, be yaa Inɛw Baŋa Yesu boi le inɛw kuu nɛ jinrun nanadɛin ga tɔlaabɛin. Be jinrun gɔbe bɛrɛ ɔn gin’ tɔɔrɔubɛin: «Yesu dɛi Pɔlu, waaju wo kanranjɛ gɔ boi le goo ga emɛ e bɛrɛ tɔɔrɔuwɔin.» ¹⁴ Kɔɔ gin’ inɛw kanraunbɛin gɔbe, Yahutunɛ, Ama bɛrɛ sadagadɔɔnɔw kuu baŋa turu, Sewa gɛɛbɛin gɔ unrunw sɔi gɔbei. ¹⁵ Jinrun gɔ le kunrin be sɔwaa, wo aŋa bemɛ ɔn gin’ sai: «Mu Yesui igii wɔun. Pɔlu aai ma igii wɔun. Kaa e aabei?» ¹⁶ Kunrin sɔɔu digɛu, ainɛ jinrun kuu womɔ nɛ daan gɔ, Sewa unrunw kuu nɛ gɔnrɔn diyɛ le bana wo sugu gɔ, wo kuu bemɛ nɛ gɔnrɔn biyaa, bei barumaa, be goju ije le ginrun gɔ nɛ jɔbaa goin. ¹⁷ Epɛse ana nɛ inɛw bɛin puu, Yahutunw ma, Yahutunw tɔgui laain ma, kibɛru wogɔ ɛgaabɛin. Inɛw puu liliyɛ le bɛin. Be Inɛw Baŋa Yesu boi sɔmaabɛin. ¹⁸ Inɛw Yesu le gawaabɛin gɔbe logoro nɛ, joo wɛi ye, kijɛ mɔɲu be kanrun inɛw puu giru nɛ sɔɔubɛin. ¹⁹ Inɛw joo dugu birɛ birɛubɛin gɔbe, dugu birɛ biru dɔn bemɛ gɔ jɛɛlaa, inɛw wooi giru nɛ tɛgɛraabɛin. Dɔn gɔbe puu dɔnrun be iijaa, sarudu buudu muɲu pɛnumɔrɔn dɔwaai. ²⁰ Kunrin, Inɛw Baŋa sɔɔ gɔ yalu puu nɛ ginɛube. Inɛw puu, sɔɔ gɔ paŋa bana sɛbe iyeubɛin. ²¹ Sɔɔ kɔɔbe galaa wo yaa, Pɔlu Maseduanɛ gana lee, Akayi gana lee kɛjaa taŋaa ye Jerusalɛmu yaado ga ajubaabe. Kijɛ wo gɛɛbe: «Mu kɔɔ nɛ dɔwaaun ye, waajibi Rɔmɛ ana mu iyeun jaain wɔɔ.» ²² Kunrin, wo woi baranw logoro nɛ inɛw lɛi, Timɔte lee, Erasute lee giru womɔ nɛ Maseduanɛ nɛ tiyaabe. Wo kuu womɔ le nimɛ kanran waaru gaila le Rɔmɛ laamu Asi numɔ nɛ biyaabe. ²³ Waaru kɔɔbe le, Inɛw Baŋa oju gɔ dɛi giru giru gaai biyaabe. ²⁴ Sarudu birɛbirɛnɛ turu, Demɛtiriusu gɛɛɲu gɔ, sarudu le ɔmɔlɔ ginrun uji uji yegereube. Amayaa, Arutemise ginrun babaɲu gɔi yegereube. Birɛ kɔɔ le birɛbirɛnw gɔbe tinɛ ɛjii bɛɛubɛin. ²⁵ Demɛtiriusu, birɛ womɔ birɛnw gɔbe lee, birɛ wogɔ inɛw birɛɲu wajunw gɔbe lee puu mɔɔnaa, be le ɔn gin’ sɔi: «Emɛ puu birɛ kɔɔ le kɛɛlɛ joo bɛɛuwɔin ga e igii wɔi. ²⁶ Nɛɛ, Pɔlu kɔɔ kijɛ kanranjɛ gɔ e iyeuwɔi, ɛgɛuwɔi. Numɔ le ama yegeraaɲu gɔbe, amai laa ga wo sɔɔuwɔ. Epɛse nɛ sai laa, kaa Asi numɔ yalu joo nɛ wo inɛw joo bɛrɛ sɔɔ kɔɔ le gawamaa, hakilɛ bemɛ yamalaa biyaajɛ. ²⁷ Kunrin, sɔɔ wogɔ birɛ emɛ kuu sunugo ye, birɛ gɔ yanwan yaado. Kɔɔ sai laa, amayaa diyɛ, Arutemise ginrun gɔ kijɛ kanmai laa bojojɛ. Iyaa sigiyaa, Asi numɔ puu lee, aduna wooi lee, boi goonaa kijɛ babau sɛin gɔ, saŋa womɔ sugo yaado.» ²⁸ Demɛtiriusu sɔɔ gɔ ɛgaa, inɛw gɔbe kinɛ ingelemaa, mii ɛɛn le ɔn gin’ gɛɛi tɔlin: «Epɛse bɛɛnw Arutemise gɔ wo gaai wɔɔ, Epɛse bɛɛnw Arutemise gɔ wo gaai wɔɔ.» ²⁹ Kunrin giru giru gɔ ana gɔ puu nɛ dɔwaabe. Inɛw gɔ puu giru giru kanraan, Arisutaruke lee, Gayisu leei paŋa le biɲaa, yalu mɔɔnu diyɛ be kunɔjɛ nɛ yaabɛin. Inɛw lɛi kɔɔbe Maseduanɛ bɛɛnwin. Pɔlu yoi yaanw bɔɔwin. ³⁰ Pɔlu mɔɔnu gɔ bɛrɛ kuu unrunmɔ taguru ibɛɛ bee. Kaa jaŋu unrunw gɔbe woi tɛŋaabɛin. ³¹ Halu Asi numɔ inɛw kuu bɛɛnw, Pɔlu anrungebe gamuu, wo bɛrɛ tagaa tiyaa, womaa, mainiyaan ye mɔɔnu yalu gɔ nɛ wɛɛnɔu gin. ³² Mɔɔnu yalu gɔ nɛ, inɛw kanran gɔ ɛjii ligijiyaa bee. Inɛw gamuu kijɛ turu dɛi kɔnwɔunbɛin. Inɛw wajunw gɔbe kijɛ waja dɛi kɔnwɔunbɛin. Inɛw joo yalu gɔ nɛ wiyaa kowɔin laa ye, kijɛ inge dɛi mɔrinyaan wɔin ma kanran inin bɛin. ³³ Sɔɔ gɔ tiyɛ, mɔɔnu gɔ nɛ ainɛ turu Alɛsandere gɛɛɲu turu bɛrɛ tagaabɛin. Yahutunw, woi giru go gaanaabɛin. Alɛsandere Yahutunwin sɔɔ gɔ nɛ tolo tagado ga, inɛw bemaa kelemu biyɛ ga numɔ daii kanraanbe. ³⁴ Kaa wo Yahutunɛi ga waaru be jugu le, be wooi puu mii ɛɛn le lɛɛrɛ lɛi gin’ baa, ɔn gin’ gɛɛubɛin: «Epɛse bɛɛnw Arutemise gɔ, wo gaai wɔɔ, Epɛse bɛɛnw Arutemise gɔ, wo gaai wɔɔ.» Be kɔɔ gin’ kɔnwɔunbɛin. ³⁵ Dumɔ gɔ, ana dɔn tɔŋɔnɛ gɔ mɔɔnu gɔi kelemu biyɛmaa, ɔn gin’ sɔi: «Epɛse bɛɛnw, Arutemise ginrun diyɛ babaɲu gɔ lee, dege womɔ alagala gowaa bagaa sugu gɔ lee, bei Epɛse ana sagi ga inɛ inɛɛ gɔ aai? ³⁶ Inɛ wogɔ jiiru bɛɛjɛ wɔlɔ. Kɔɔi biyaai ye, hakilɛ ebe daanaajɛi ye, ɔgiri ye kijɛ turu kanran kanrannɔugi. ³⁷ Yɛnɛi, e inɛw ɔnbe ɔn nɛ aa jɛɛlaa unsɛin. Kaa ɔmɔlɔ ginrun emɛ nɛ be yanwan turu kanran tɛbɛnɛ, iyaa amayaa emɛ gɔ dɛi yaa sɔɔ mɔɲu turu kanran sɔɔnɛ. ³⁸ Nɛɛ, Demɛtiriusu lee, birɛbirɛnw wo bɔɔnw lee, inɛ turu le sɔɔ yasin ye, Rɔmɛ inɛw kuu bɛɛnw gɔbe saliyɛ bai be kirejɛ dɛiin yɔɔ. Bai wogɔbe le wɛi ye, be inɛw gɔbei boonu bɛbɛɛdɛin. ³⁹ E sɔɔ waja yasɛi ye, ana bɛɛnw tɔitɔi puu, waaru mɔrinyɛindɛin le kilɛmɔdɛin. ⁴⁰ Iye sɔɔ ɔn le digɛnu emaa murutui kanranɲu giye emi jaaru bɛbɛɛmɔjɛ. Mɔɔnu gɔ tiyɛ sɔɔ giyaa ye, emɛ sai bɛɛnɛ.» Kunrin sɔwaatiyaa, wo mɔɔnu gɔi ginrun tiyaabe.

¹ Siɲɛ gɔ waaru dɛɛnrin le, Pɔlu, jaŋu unrunw gɔbei boonaa, be bɛrɛ tinwinrun obaatiyaa, jamu biyɛmɔ giyaa, gowaa, Maseduanɛ yai. ² Maseduanɛ gana gɔ kɛjaa taŋau, Pɔlu, yalu wo galabe wooi nɛ waaju joo le, jaŋu unrunw gɔbe bɛrɛ tinwinrun oboube. Kɔɔ gin’ wo Gɛrɛse gana nɛ yaabe. ³ Kɔɔ nɛ wo iyepilu taanu kanraanbe. Kɔɔ onu nɛ wo diikoro nɛ yowaa ye, Siri gana nɛ yaado ga yegeraa sɛbe. Kaa Yahutunw wo dɛi yeguru mɔɲu kunaa wɔin ga soo biyaa, wo Maseduanɛ le pilemɛ ye galado gi. ⁴ Inɛw woi niinaa, wo le yaaubɛin gɔbe unwɔin: Bere ana bɛɛnnɛ, Pirusu ii, Sopatɛru lee, Tesalonike ana bɛɛnw, Arisutaruke lee, Sɛkundusu lee, Dɛrube ana bɛɛnnɛ Gayisu lee, Timɔte lee, iyaa Rɔmɛ laamu Asi numɔ bɛɛnw, Tisike lee, Toropimɛ lee. ⁵ Inɛw kɔɔbe giru emɛ nɛ yaa, Toroasu nɛ emi dɔmɔbɛin. ⁶ Emɛ kai, buru kijɛ pidemu tolo janwan bai gɔbe galaa wo yaa, Pilipi ana nɛ diikoro nɛ yowaa, bai numɔrɔn yaa, Toroasu dɔwaa, emɛ bɔɔnw gɔbei tɛmaabɛin. Kɔɔ nɛ emɛ bai sɔi kanraanbɛin. ⁷ Jugu bai pɔlɔ gɔ, tunmɔ le pana nɛ buru kabala ga, emɛ digɛ mɔrinyaanbɛin. Aga baa yaa gɔ ingelaa ye Pɔlu yayaajɛ ga bee. Kɔɔ sabu dɛi, wo inɛw gɔbe bɛrɛ waaju tagau digɛtaŋu baa dɔwaabe. ⁸ Ginrun sɔɔrɔ emɛ mɔrɔnbe gɔ nɛ lanpa joo yabe. ⁹ Nɛɛ, sagatara ii turu yabe. Boi womɔ Etike gɛɛɲu. Wo dɔlu diŋirun nɛ dɛinyaan bee. Pɔlu, waaju tagau tanwaan wo yaa, wo giri yeiyaai. Giri le bɛnraan wɔu, wo ginrun sɔɔrɔ taaniye gɔ nɛ gowaa, doɲu go ɛliyaa sugaabe. Woi yinwin jeɲi. ¹⁰ Kaa Pɔlu yasugaa, kuu womɔ nɛ jimiyaan, numɔ unrunmɔ le woi jeɲaa amugiyaa gɛlɛu, ɔn gin’ sɔi: «Liyɛnɔugi, wo ɔnmɔi wɔɔ.» ¹¹ Pilemaa daa go ulaa, Pɔlu buru gɔ kabalaa, kayaabe. Nimɛ kanran wo waaju tagau, baayaara baa dɔwaabe. Kɔɔ onu nɛ wo gowaa, yinyai. ¹² Sagatara ii gɔi ɔnmɔ go jɛyaabɛin. Wogɔ inɛw puu bɛrɛ kinɛ kaalu diyɛ obaabe. ¹³ Emɛ giru galaa, diikoro nɛ yowaa, Asɔsu ana nɛ yaabɛin. Kɔɔ nɛ Pɔlui diikoro gɔ nɛ emɛ jeɲɛu jaain bee. Pɔlu, kubɔ le wɛɛdo ga, kɔɔ gin’ sɔɔ gɔ yegeraabe. ¹⁴ Asɔsu nɛ emi wiyaa waaru wo dɔi le, emɛ diikoro gɔ nɛ woi jeɲaa, Mitilɛnɛ ana nɛ yaabɛin. ¹⁵ Kɔɔ nɛ gowaa, nɛudii gɔ digiyaa, aga baa yaa gɔ emɛ Kio ana daŋaran nɛ dɔwaabɛin. Bai lɛiye gɔ, emɛ yalu dii gɔŋaa gɛlɛ Samɔsu nɛ dɔwaabɛin, wogɔ aga baa yaa gɔ emɛ Mile ana nɛ yaa sugaabɛin. ¹⁶ Rɔmɛ laamu Asi numɔ nɛ bii ye waaru galamɔnu doori ga, Epɛse ana daŋaran nɛ galanu, kɔɔ nɛ iŋiyɛindolo ga, Pɔlu wogɔ le bee. Kanrun bɛbɛɛmɔ ye, ɔgiri ye, Pantekɔte janwan bai gɔ le wo Jerusalɛmu dɔi ibɛɛ bee. ¹⁷ Nɛɛ Mile ana nɛ wɔu, Pɔlu inɛ tiyaa, Epɛse ana Ama inɛw mɔɔnu inɛw naw gɔbei boonaabe. ¹⁸ Waaru wo bɛrɛ wiyaa be dɔi le, wo be le ɔn gin’ sɔi: «Rɔmɛ laamu Asi numɔ nɛ bai pɔlɔ kubɔ mu kunu gowaa, e le waaru mu bii puu nɛ, e le bana mu wɔɔ e igii wɔi. ¹⁹ Mu kuu sunugu lee, giridii lee, Yahutunw mu dɛi dabulu mɔɲu be kunɔbe ɔɲɛ nɛ lee, Inɛw Baŋa birɛ biraabɔn. ²⁰ Sɔɔ turu kanran e bɛrɛ baŋaranlu go, inɛw wooi giru nɛ lee, ginrun ginrun nɛ lee mu sɔɔ e bɛrɛ niwɛn siyɛido puu ei tagaabɔn, ei deeraabɔn. ²¹ Yahutunw gɔbe lee, Yahutunw tɔgui laain gɔbe lee puu Ama le tubi ye, Inɛw Baŋa emɛ Yesu le gawa ga tagaabɔn. ²² Kanɛ Ama Kikinu mui damaa, mu Jerusalɛmu unyaajɔn. Wogɔ nɛ ingei mu bɛrɛ dɔɔdo ma inɔn. ²³ Kaa Kikinu Pilu mu bɛrɛ sɛɛrɛ goou, ana ana nɛ, kaju lee, ɔɲɛ lee mui yadɔmin ga sɔɔuwɔ. ²⁴ Kaa kɔɔ wooi nɛ kinrun ma kijɛ diyɛi gin’ lugaa wɔlɔn. Kinrun ma too toolɔn. Jobu ma sɛɛu donugu bɛɛ, iyaa, Inɛw Baŋa Yesu mu bɛrɛ birɛ sagu duuru gɔ kibemaa biyaajɔn ye koi. Wogɔ Ama nɛɛma Kibɛru Ɛju waaju tagu gɔ woi. ²⁵ «Aiwa, yɛnɛi, mu logoro ebe nɛ gɔŋɔlaa, Ama diinɛ waaju inɛ kanrun gɔ, e, waja mui iyeidelei ga mu igii wɔun. ²⁶ Kɔɔ sabu dɛi, mu daii iye e le sɔɔuwɔn, e wooi puu, ili ebe hakɛ turu kanran kuu ma nɛ wɔlɔ. ²⁷ Sabu Ama diŋɛ sɔɔ puu mu e bɛrɛ tagaabɔn. Kijɛ mu baŋurun turu kanran wɔlɔ. ²⁸ Nɛɛ, kuu ebe ɛjii kajubai, iyaa, peju kulɔ gɔ ɛjii kajubai. Kikinu Pilu, ei wogɔ kajubawin bojaabe. Ama, Aini womɔ ili le inɛw womɔ mɔɔnu wo ɛbaajɛ gɔ, ɛjii gɛliyɛi. ²⁹ Mu yaaun ye, logoro ebe nɛ olunawan mɔɲube yoi ye peju gɔbe kuu nɛ susugodɛin ga mu igii wɔun. ³⁰ Halu logoro ebe nɛ tee inɛw ingele ye, jaŋu unrunw gɔ bemaa unrunbei digiyɛ giye, kakalu mamaŋadɛin. ³¹ Wogɔ digɛu, kuu kajubu le biyɛi. Anranguju taanu baa, aga sɛlɛ, digɛ sɛlɛ, mu giridii le, e tuturu puui tinwinrun pajalun ga naŋanɔugi. ³² «Nɛɛ, mu Ama lee, nɛɛma womɔ sɔɔ lee nɛ ei sagu duurɔuwɔn. Wo paŋa ebe bariyɛmu bɛbɛɛjɛ. Iyaa Ama, inɛw womɔi wɔin puu dɛi kɛn wɔɔ gɔ, e bɛrɛ obo bɛbɛɛjɛ. ³³ Mu inɛ turu kange ma, sarudu ma, sɔibe ma, turu kanran daariyɛlun. ³⁴ Mu numɔ ma le birɛ biraa, mu lee, mu bɔɔnw lee kai kilaabɔn ga e igii wɔi. ³⁵ Kijɛ puu nɛ kɔɔ gin’ birɛ birɛ ye, inɛw gɔnrɔn sɛnɛ gɔbei baraun jaan ga mu e bɛrɛ tagaraabɔn. Iyaa, Inɛw Baŋa Yesu kuu womɔ le sɔɔ wo sɔi ɔn ajubai: ‘Bɛi nɛ dɛi obu nɛ gaara duba too.’ » ³⁶ Sɔɔ kɔɔbe sɔwaatiyaa, Pɔlu tuŋiyaan, be wooi mɔrinyaan, Ama gɛnyaanbɛin. ³⁷ Be wooi puu pii le Pɔlu kɔkɔlɔ nɛ waagiyaa ye, woi amugiyɛubɛin. ³⁸ Pɔlu bemaa waja unruin iyenɛ wo gi gɔ, sigɛ le kinɛ bemɛ kijɛ sɔmiyɛnmɔu bee gɔ woi. Kɔɔ onu nɛ, be woi niinaa, diikoro gɔ nɛ baa yaabɛin.

¹ Epɛse ana Ama inɛw mɔɔnu inɛw naw emɛ wooi kabiyaa, emɛ diikoro nɛ yowaa, demu demu Kɔsu ana nɛ yain. Kɔɔ onu nɛ aga baa yaa gɔ, emɛ yalu dii gɔŋaa gɛlɛ Rode nɛ dɔwaa, kɔɔ nɛ gowaa, Patara yaabɛin. ² Kɔɔ nɛ emɛ diikoro Penisi gana kɛjɛ taŋajɛ biyaa, wogɔ nɛ yowaa yain. ³ Minɛ dii gɔŋaa gɛlɛ, Sipere, waaru emɛ iyi le, emɛ numɔ nana emɛ sibɛ go woi pajaatiyaa, oju emɛ digiyaa, Siri gana yain. Emɛ Tire ana nɛ yaa iŋiyaanbɛin. Diikoro gɔ, kɔɔ nɛ dɔɔ womɔ sunugoun jaain bee. ⁴ Kɔɔ nɛ emɛ jaŋu unrunw tɛmaa, be le bai sɔi biyaabɛin. Ama Kikinu bei damaa, be Pɔlu le sɔɔu, womaa, Jerusalɛmu yaanɔu gɛɛubɛin. ⁵ Kaa bai sɔi gɔ galaa wo yaa, emɛ oju emɛ digiyaabɛin. Be wooi puu yaanw bemɛ lee, unrunw bemɛ lee, emi niinaa, ana gɔ nɛ goonaabɛin. Nɛudii diŋirun gɔ nɛ emɛ wooi puu tuŋiyaan, Ama gɛnyaanbɛin. ⁶ Kɔɔ onu nɛ tunmɔ le jamu biyɛmɔ giyaatiyaa, emɛ diikoro nɛ yoin. Be pilemaa, ginrun bemɛ nɛ yain. ⁷ Tire nɛ gowaa, emɛ Putolemayise ana nɛ yain. Diikoro le yoi yai emɛ, kɔɔ nɛ yakali. Emɛ kɔɔ nɛ ba unrunw gɔbei poonaa, bai turu be le biyaabɛin. ⁸ Aga baa yaa gɔ oju gowaa, emɛ Sesare ana nɛ dɔwaabɛin. Kɔɔ nɛ emɛ Kibɛru Ɛju taganɛ Pilipe ginrun nɛ yaa, womɔ nɛ sugaabɛin. Jerusalɛmu nɛ inɛw sɔi birɛ dɛi yɛmi gɔbe logoro nɛ turu gɔ woi. ⁹ Wo unrunw yaanw gulɔi nai yasɛbe. Be Ama bɛrɛ sɔɔ goi sɔɔubɛin. ¹⁰ Kɔɔ nɛ biyaa, bai joo kanraan emɛ wɔu, inɛ Ama titiyainɛ turu Judea gana nɛ gowaa wiyaabe. Boi womɔ Agabusu gɛɛɲu. ¹¹ Wo wiyaa emi tɛmaa, Pɔlu tɛmu jeɲaa, kole kubɔ unrunmɔ lee, numɔ unrunmɔ lee kɔmaa, ɔn gin’ sɔi: «Kikinu Pilu sɔɔ sɔɔjɛ unwɔ: ‘Tɛmu ɔn inɛ mɔi wɔɔ gɔ, Yahutunw ɔn gin’ Jerusalɛmu nɛ woi kɔmaa ye, inɛw Ama inin numɔ nɛ woi kukunɔdɛin.’ » ¹² Sɔɔ kɔɔ waaru emɛ ɛgu le, emɛ lee, ana bɛɛnw lee, Pɔlu bɛrɛ gɛɛun, womaa Jerusalɛmu yaanɔu gin. ¹³ Kaa Pɔlu ɔn gin’ sai: «Pii piiu anrangaju ma donugou e wɔɔ gɔ ingei? Inɛw Baŋa Yesu dɛi Jerusalɛmu nɛ kɔmu sai laa, kaa yinwɛn ga yaa mu yeguru le wɔun.» ¹⁴ Emɛ kanrinyaan ɔɲaa, wo bɛrɛ gɛnyaan bɛɛnɛ. Inɛw Baŋa diŋɛ womɔ kanran giyaatiyaa, kunrin pajin. ¹⁵ Kɔɔ nɛ bai gaila biyaa, emɛ gelu yegeraa, Jerusalɛmu yaabɛin. ¹⁶ Sesare ana jaŋu unrunw gamuu yaa emi niinaa, jaŋu unrunw pɔlɔ tubu kanrin logoro nɛ Sipere bɛɛnnɛ turu Manasɔn gɛɛɲu mɔ nɛ jɛyaabɛin. Emɛ ginrun womɔ nɛ sugoun jaan bee. ¹⁷ Jerusalɛmu nɛ emɛ dɔwaa, ba unrunw gɔbe kinɛ ɛɛli le emi sɛgɛraabɛin. ¹⁸ Aga baa yaa gɔ, Pɔlu emɛ wooi Jake ginrun nɛ yaabɛin. Ama inɛw mɔɔnu inɛw naw gɔbe puu kɔɔ nɛ wiyaa mɔrinyaanbɛin. ¹⁹ Kibɛru kanraan sunugaatiyaa, Pɔlu, inɛw Yahutunw tɔgui laain logoro nɛ wo le digɛu, Ama bana birɛ biru puu tuturu jeɲaa, be bɛrɛ tagaabe. ²⁰ Woi keŋiyaan kilaa, be Ama sɔmaabɛin. Kɔɔ onu nɛ be wo le ɔn gin’ sɔin: «Emɛ bainɛ, Yahutunw logoro nɛ inɛw muɲu joo naa joo bana Yesu le gawaa be wɔɔ gɔ u iyeuwɔu. Be wooi puu Tɔɔru sɔɔ nɛ kuu ɛjii obaa wɔin. ²¹ Inɛw be bɛrɛ tagaa, uwaa Yahutunw inɛw, tɔgu wajunw logoro nɛ daain gɔbe, bemaa Mɔise tɔɔru gɔ dimiyɛnnɔu, unrunw bemɛ araa nɔɔmɔnɔu, iyaa atɛmu emɛ sɔɔ yaa paja gi wa. ²² Nɛɛ, uwaa wiyaai ga be ɛhɛgɛdɛin laa, emɛ yani kanrandɛin? ²³ Aiwa, sɔɔ u bɛrɛ emɛ gɛɛido ɔn kanran. Logoro emɛ nɛ inɛw nai, Ama le pui kunaa yɔin. ²⁴ Bei dimɛraan yaajɛu ye, be le ui ɛjɛmaajɛu ye, kuu bemɛ kaa dɛi buudu gɔ tujɔ. Kunrin, u dɛi be bɛrɛ sɔɔ sɔin gɔ narain laa ga be jujugɔdɛin. U kanran Tɔɔru sɔɔ gɔbe gɛliyaa, birɛ gɔbe birɛuwɔu ga be ihiyedɛin. ²⁵ Nɛɛ, inɛw Yahutunw tɔgui laain, Yesu le gawin gɔbe, emɛ tunmɔ le sɔwaa, be bɛrɛ tɔŋaa tiyaa, bemaa ɔmɔlɔ nɛ nawan sɛnwaanɲu lee, ili lee, nawan ili goolu lee, sala lee nɛ kuu bemɛ gɛliyɛ gin.» ²⁶ Kunrin aga baa yaa gɔ, Pɔlu inɛw nai gɔbei gɛliyaa, be le unruin ɛjɛmaa, be wooi Ama Ginrun Diyɛ gɔ nɛ yowaabɛin. Ɛjɛmu bemɛ bai kibeido gɔ lee, inɛw gɔbe tuturu puu dɛi sadaga bai goonɔidɛin gɔ lee, wo tagaabe. ²⁷ Bai sɔi gɔbe dogu bɛrii wo wɔu, Yahutunw gamuu Rɔmɛ laamu Asi numɔ nɛ gowaa wiyaa, Pɔlui Ama Ginrun Diyɛ gɔ nɛ iyaabɛin. Be mɔɔnu gɔ puu suuraa, ingelemaa, Pɔlui aabɛin. ²⁸ Be mii ɛɛn le ɔn gin’ gɛɛbɛin: «Isɛrɛlu inɛw, wɛɛ emi barai. Yalu puu nɛ inɛw wooi bɛrɛ, Isɛrɛlu tɔgu lee, Mɔise tɔɔru lee, Ama Ginrun Diyɛ gɔ lee dɛi, ainɛ sɔɔ mɔɲu sɔɔnɛ gɔ ɔn woi. Halu, wo inɛw Yahutunw tɔgui laain Ama Ginrun gɔ nɛ kunaa, yalu Ama bɛrɛ dɛiin emɛ pajaajɛ gɔ tomɔmaati.» ²⁹ Be ana kɔlɔ nɛ, Pɔlu, Epɛse ana bɛɛnnɛ Toropimɛ le wo yalau iyaabɛin digɛu, sɔɔ kɔɔ sɔɔubɛin. Pɔlu woi Ama Ginrun Diyɛ gɔ nɛ kunaabe ga be sɛbɛin. ³⁰ Ana gɔ nɛ sɔɔ kɔɔ dɛi siɲɛ diyɛ biyaai. Sibɛ puu nɛ gowaa inɛw jɔbaa wiyaabɛin. Be Pɔlui aa, Ama Ginrun Diyɛ gɔ nɛ goonaa, taan gɔbe puu ɔgu pinaabɛin. ³¹ Waaru Pɔlui daa ga be dɛnɛbe le, Jerusalɛmu puu giru giru wɔɔ ga sɔludasu kuu baŋa diyɛ gɔ bɛrɛ tagaabɛin. ³² Wo ɔgu kɛu sɔludasu unrunw lee, sɔludasu suŋu kuu bɛɛnw lee gɛliyaa, be bɛrɛ jɔbaa wiyaabe. Sɔludasu kuu baŋa diyɛ gɔ lee, sɔludasu unrunw gɔbe leei, waaru be iyi le, be Pɔlui lagu gɔ pajaabɛin. ³³ Sɔludasu kuu baŋa diyɛ gɔ, Pɔlu genɛ nɛ dɔwaa, woi aa, yɔgu lɛi le woi kɔmɔ ga tɔɔraabe. Kɔɔ onu nɛ woi aai ma, wo inge kanrun ma sɔludasu kuu baŋa gɔ selumaabe. ³⁴ Kaa, mɔɔnu gɔ nɛ, inɛw gamuu kijɛ turu dɛi kɔnwɔunbɛin. Inɛw wajunw kijɛ waja dɛi kɔnwɔunbɛin. Siɲɛ gɔ le sɔludasu kuu baŋa diyɛ gɔ sɔɔ tiyɛ le wo paamu bele dɛi, wo Pɔlui, sɔludasu unrunw ginrun diyɛ toin gɔ nɛ jɛyaa ga tɔɔraabe. ³⁵ Pɔlui gɛliyaa yaau, yalu tei uhuli gɔ nɛ dɔwaa, mɔɔnu gɔ yanwinrinyaan bee gɔ digɛu, sɔludasu unrunw gɔbe woi jeɲɛ le jeɲaa yain. ³⁶ Sabu mɔɔnu gɔ Pɔlu onu nɛ digiyaa, mii ɛɛn le woi daa, woi daa, gɛɛube. ³⁷ Sɔludasube ginrun diyɛ nɛ waaru woi kunɔdɛin ga bɛin le, Pɔlu, sɔludasu kuu baŋa diyɛ gɔ le kijɛ wo gi: «Mu u bɛrɛ sɔɔ turu sɔi bɛbɛɛdɔn ma?» Sɔludasu kuu baŋa gɔ saa gi: «U Gɛrɛku sɔɔ igii wɔu ma? ³⁸ Kɔɔi ye, Ejipute bɛɛnnɛ kanɛ bɛrii unrun yabalun ga, ingelaa, inɛw daanw muɲu nai dimɛraan, olusolo nɛ yai gɔ ui laa ma?» ³⁹ Pɔlu saa kijɛ gi: «Mu Yahutunɛi, Silisi gana Taruse ana bɛɛnnɛi. Mu ana boi gowaa wɔɔ ii. Mu u bɛrɛ gɛɛunwɔn, mainiyaanjɛu ye mɔɔnu gɔ bɛrɛ sɔɔ mu sɔɔmɔ.» ⁴⁰ Sɔludasu kuu baŋa diyɛ gɔ yabaabe. Pɔlu, tei uhuli gɔ nɛ iŋɛu, mɔɔnu gɔ womaa kelemu biyɛ ga, numɔ daii kanraanbe. Inɛw puu kelemu biyaabɛin. Pɔlu Yahutunw sɔɔ le be le sɔwaa, ɔn gin’ gi:

¹ «Mu delebe lee, mu babe lee, kuu ma goonɔ dɛi sɔɔ mu sɛɛ gɔ keŋiyɛin.» ² Pɔlu be le Yahutunw sɔɔ le sɔɔuwɔ ga ɛgaa, be sigɛ le kelemu biyaabɛin. Pɔlu ɔn gin’ sɔi: ³ «Mu Yahutunɛi, Silisi gana Taruse ana nɛ mui narin. Kaa Jerusalɛmu ana ɔn nɛ mui kɔin. Emɛ babe tɔɔru gɔ sɛɛu digiyɛ ga, mu Gamaliɛlu le jaŋu jaŋun. Iye e wooi puu bana e wɔɔ gin’, mu yaa kunrin Ama le ɛjii maai bɔun. ⁴ Inɛw Baŋa Yesu oju nɛ inɛw tobɛin gɔbe, mu yiun nɛ yai dɔɔ baa bei ɔɲɔmɔubɔn. Anranw sɛlɛ, yaanw sɛlɛ, mu bei aa kɔmaa ye kaju nɛ kunɔubɔn. ⁵ Ama bɛrɛ sadagadɔɔnɔnɛ kuu baŋa gɔ lee, inɛw naw mɔɔnu nɛ inɛw toin puu lee, be sɛɛrɛ ma goo bɛbɛɛdɛin. Halu, mu numɔ bemɛ nɛ lɛtɛrɛ biyaa, emɛ ba unrunw Damasu nɛ wɔin gɔbe bɛrɛ jɛyaabɔn. Kɔɔ nɛ yai ye jaŋu unrunw wɔin gɔbei aa kɔmaa ye, Jerusalɛmu jɛɛlɛ ye ɔɲɔmɔ ga mu numɔ bemɛ nɛ lɛtɛrɛ biyaabɔn.» ⁶ «Kunrin oju nɛ tou, Damasu ana le bɛrii mu wɔu, naitege waaru le kubɔ turu wijɛ alagala gowaa wiyaa, sibɛ ma puu wijɛmaabe. ⁷ Mui minɛ nɛ numaa sugaa, mii turu mu le ɔn gin’ sɔɔu wo wɔu ɛgaabɔn: ‘Sɔlu, Sɔlu, inge dɛi mui tɔɔɲɔuwɔu?’ ⁸ Mu saa, Inɛw Baŋa, ui aai ma gun. Wo saa kijɛ gi: ‘Mu Nasarɛtu bɛɛnnɛ Yesui. Inɛ tɔɔɲɔu u wɔɔ gɔ mui.’ ⁹ Inɛw mu le bɛin gɔbe wijɛ gɔ iyaabɛin, kaa inɛ mu le sɔɔ sɔɔube gɔ mii ɛgɛnɛ. ¹⁰ Mu iyaa ɔn gin’ gun: ‘Inɛw Baŋa, mu nɛɛ inge kanrandɔn?’ Inɛw Baŋa saa gi: ‘Ingele, Damasu nɛ yaa. Kijɛ uwaa kanran ga Ama tɔɔru gɔ puu u bɛrɛ tatagadɛin.’ ¹¹ Wijɛ gɔ dooro gɔ dɛi mui girumiyaan yaabe gɔ digɛu, inɛw mu le bɛin gɔbe, numɔ ma aa, mui dimɛraan, kunrin mu Damasu dɔwaabɔn. ¹² «Kɔɔ nɛ ainɛ Ama digiyɛnɛ ɛju turu, Ananiasu gɛɛbɛin gɔ yabe. Wo tɔɔru emɛ sɔɔ le yabaube. Damasu Yahutunw gɔbe puu wo dɛi sɛɛrɛ ɛju gooubɛin. ¹³ Ainɛ kɔɔ giru ma nɛ wiyaa iŋiyaan, mu le kijɛ wo gi: ‘Mu bainɛ Sɔlu, pilemu ye giri iye.’ Waaru kɔɔ le tee giri ma pinɛlaa, mu woi iyaabɔn. ¹⁴ Wo gimaa ɔn gin’ sɔi: ‘Emɛ babe Ama gɔ, uwaa, diŋɛ unrunmɔ jugɔ, Teitai Baŋa gɔi giri le iye ye, aŋa womɔ nɛ sɔɔ ɛgɛ ga, giru nɛ baa ui yɛmaabe. ¹⁵ Sabu u inɛw puu giru nɛ kijɛ u iyi lee, u ɛgu lee dɛi sɛɛrɛ womɔ goonɛi biyɛdou. ¹⁶ Nɛɛ ingei dɔmɔu? Ingele, Inɛw Baŋa boi boonaa ye, batise yowaajɛu ye, hakɛ uwɔ u le wo goomɔ.’ » ¹⁷ «Kunrin, Jerusalɛmu waaru pilemaa mu wɛi le, Ama Ginrun Diyɛ gɔ nɛ Ama gɛɛun tou, mu kuu iye iyaabɔn. ¹⁸ Mu Inɛw Baŋa Yesui iyaabɔn, wo mu le ɔn gin’ sɔi: ‘Ɔgiriyɛ, ɔgu Jerusalɛmu ana nɛ goo. Mu dɛi sɛɛrɛ u gooido gɔ, ana ɔn bɛɛnw wogɔ le yabaidenɛ.’ ¹⁹ Mu saa: ‘Inɛw Baŋa, mu ana ana nɛ, Ama gɛɛn ginrunbe nɛ yai yai ye, inɛw u le gawaa wɔin gɔbei kaju kunɔ lee, laga lee kanraunbɔn ga be kuu bemɛ le igii wɔin. ²⁰ Iyaa sɛɛrɛ uwɔ goonɛ, Etiɛnui waaru daaubɛin le, mu kuu ma le kɔɔ nɛ yabɔn. Inɛw gɔ kanran gɔ kinɛ ma aabe, iyaa, inɛw woi daaubɛin gɔ sɔi mu gɛlɛbe.’ ²¹ Kɔɔ waaru le, Inɛw Baŋa saa gi: ‘Yaa. Mu yalu wage nɛ, inɛw Yahutunw tɔgui laain bɛrɛ ui tiidɔn.’ » ²² Sɔɔ kɔɔ nɛ yai dɔɔ, mɔɔnu gɔ nimɛ sɛɛu Pɔlui keŋiyɛun yabe. Kaa sɔɔ kɔɔ wo sɔwaa, be mii ɛɛn le ɔn gin’ gɛɛi tɔlin: «Ainɛ kɔɔi manuguti. Inɛ ɔn tunmɔ ɔnmɔi pajaun jaanla.» ²³ Be ɛjii kɔnwɔunbɛin. Arugoi bemɛ daa go kamu kamu tii lee, minɛ ugunu balu balu tii lee kanraunbɛin. ²⁴ Kunrin wo biyaa, sɔludasu kuu baŋa diyɛ gɔ, Pɔlui ginrun diyɛ gɔ nɛ kunaa ye, bɔɔniyɛn le lagaa ye, inge dɛi inɛw gɔbe wo dɛi ɔn baa kɔnwɔunwɔin ma wo sɔɔmɔ gi. ²⁵ Kaa woi kɔmaa ye, lagadɛin ga waaru be bee le, Pɔlu, sɔludasu suŋu kuu baŋa, yalu gɔ nɛ iŋɛbe gɔ le ɔn gin’ sɔi: «Rɔmɛ bɛɛnnɛ tɔitɔi, saliyɛ womɔ kirelu go, woi laga ga jaain wɔɔ ma?» ²⁶ Sɔludasu suŋu kuu baŋa gɔ sɔɔ kɔɔ ɛgaa, sɔludasu kuu baŋa diyɛ gɔ bɛrɛ yaa tagaa kijɛ wo gi: «Ainɛ gɔ Rɔmɛ ii, nɛɛ u yani kanrandou?» ²⁷ Kuu baŋa diyɛ gɔ wiyaa, Pɔlu le ɔn gin’ sɔi: «Mu bɛrɛ taga, u Rɔmɛ ii ma?» Pɔlu saa, ee gi. ²⁸ Kuu baŋa diyɛ gɔ gi: «Rɔmɛ ii tɔitɔi biyɛ ga mu buudu diyɛ goonaa, biyaabɔn.» Pɔlu saa, unruin kai Rɔmɛ ii yinnarin gi. ²⁹ Pɔlu kunrin gɛɛu wo digɛu, inɛw wo bɛrɛ lagu le selumu selumɛdɛin ga bɛin gɔbe genɛ womɔ nɛ dɔraa gowaain. Kuu baŋa diyɛ gɔ, wo yaa Pɔlu, Rɔmɛ ii ga ɛgaa, woi yɔgu le wo kɔmɔmu gɔ digɛu, liyaai. ³⁰ Sɔludasu kuu baŋa diyɛ gɔ, Yahutunw Pɔlui kijɛ inge dɛi tee jarugaɲu ma jugɔ ibɛi bee. Wogɔ digɛu, aga baa yaa gɔ wo Pɔlui kɔmɔlaatiyaa, Ama bɛrɛ sadagadɔɔnɔw kuu bɛɛnw gɔbe lee, badubadanw diyɛnw gɔbe puu lee mɔrinyɛn ga tɔɔraabe. Kɔɔ onu nɛ wo Pɔlui jɛɛlaa, giru bemɛ nɛ iŋɛraanbe.

¹ Pɔlu, badubadanw diyɛnw mɔɔnu bɛrɛ giri dɛɛraa kijɛ wo gi: «Ba unrunw, mu kinɛjugɔ jarugu sɛlɛ le biyaa iye bai dɔɔ Ama giru nɛ yoi yaauwɔn.» ² Ama bɛrɛ sadagadɔɔnɔnɛ kuu baŋa Ananiasu, inɛw Pɔlu le bɛrii wɔin gɔbei tɔɔraa, bemaa aŋa womɔ laga gi. ³ Pɔlu wo le saa: «U kanran, Ama ui lalagado, kijɛ jege piliniyɛnmaaɲu ɔn. Uwaa Tɔɔru le kɛukɛu saliyɛ ma kire ga ui daanaa be kanran, mui laga gɛɛjɛu? Wogɔ Tɔɔru yamuli.» ⁴ Inɛw kɔɔ nɛ bɛin gɔbe saa: «Ama bɛrɛ sadagadɔɔnɔnɛ kuu baŋa, Ama yɛmaajɛ gɔ, u woi duyɔuwɔu ma?» ⁵ Pɔlu saa kijɛ gi: «Ba unrunw, wo Ama bɛrɛ sadagadɔɔnɔnɛ kuu baŋai ma mu inɔn bɔun. Kɔɔi laa ye Ama Dɔn nɛ tɔŋaaɲu: “U tɔgu uwɔ kuu baŋa dɛi sɔɔ mɔɲu sɔɔnɔu.”» ⁶ Badubadanw diyɛnw gɔbe logoro nɛ gamuu Saduseyɛnbei, gamuu Parisiɛnbei ga Pɔlu igii bee. Kɔɔ dɛi wo mii ɛɛn le giru bemɛ nɛ sɔwaa gi: «Ba unrunw, mu Parisiɛin, Parisiɛn ii. Nɛɛ yiun bubulodo diyɛdɔn gɔ dɛi mui badu daanaaɲu.» ⁷ Pɔlu kɔɔ gin’ wo sɔwaa, Parisiɛn gɔbe lee, Saduseyɛn gɔbe lee logoro nɛ jai ingelaai. Mɔɔnu gɔ nɛ inɛw tunmɔ le mii kabiyaai. ⁸ Saduseyɛn gɔbe yiun bulogu lee, Mɛlɛnkɛbe lee, kikinu lee wɔlɔ gɛɛɲu. Kaa Parisiɛn gɔbe kɔɔbe puu le gawaa wɔin. ⁹ Siɲɛ ɛjii yabe. Parisiɛn mɔɔnu nɛ Ama tɔɔru deerenw toin gamuu ingelaa, jiiru diyɛ jiirei tɔlaa, kijɛ be gi: «Emɛ ainɛ ɔn nɛ mɔɲu turu kanran iyenɛ. Kikinu ma, Mɛlɛnkɛ turu wo le sɔɔ sɔwaabe ma aa jugɔjɛ?» ¹⁰ Jiiru gɔ bariyɛu yaaube dɛi, sɔludasu kuu baŋa diyɛ gɔ, be Pɔlui lagu yamulutiidɛin ma ga, sɔludasu gɔbe bɛrɛ tɔɔraa, woi logoro bemɛ nɛ goonaa ye sɔludasube ginrun diyɛ gɔ nɛ jɛyaa gi. ¹¹ Nɛɛ bai wogɔ digɛ gɔ tee, Inɛw Baŋa, Pɔlu bɛrɛ unruin tagaraa, gi: «Liyɛnɔu, anrangaju le biyɛ. Jerusalɛmu nɛ mu dɛi bana sɛɛrɛ u goi gin’, waajibi Rɔmɛ ana nɛ yaa mu dɛi sɛɛrɛ u gooun jaain wɔɔ.» ¹² Aga baa yaa gɔ, Yahutunw gamuu mɔrinyaan, Pɔlu dɛi dabulu mɔɲu tɛyaabɛin. Be saba sabaa, kuu bemɛ jɛbiyaa, unrunbe Pɔlui daalu go jaa kayaidenɛ, dii nɔɔidenɛ gin. ¹³ Kɔɔ gin’ mɔrinyaan, inɛw sɔɔ yegurin gɔbe, inɛw pɛnai dɛi gaa bee. ¹⁴ Be Ama bɛrɛ sadagadɔɔnɔw kuu bɛɛnw gɔbe lee, inɛw naw gɔbe leei yaa tɛmaa, kijɛ be gi: «Emɛ Pɔlui daalu go, aŋa emɛ nɛ pana turu kanran kunɔidenɛ ga saba sabaa kuu emɛ jɛbiyaa wɔin. ¹⁵ Nɛɛ badubadanw diyɛnw mɔɔnu gɔ e wooi yegeraajɛi ye, sɔludasu kuu baŋa diyɛ gɔi yai tɛmɛi. Pɔlu sɔɔ ɛjii marun yɛnɛdei giye, woi e bɛrɛ jɛɛlɛ gɛɛi. Emɛ kai e bɛrɛ wo dɔɔmɔ nɛ, woi daa ga yegeraa wɔin.» ¹⁶ Pɔlu lejuwenɛ dabulu mɔɲu kɔɔ soo biyaa, sɔludasu ginrun diyɛ gɔ nɛ yaa yowaa, Pɔlu bɛrɛ tagaabe. ¹⁷ Pɔlu, sɔludasu suŋu kuu baŋa turu boonaa, wo le ɔn gin’ sɔi: «Sagatara ii ɔin sɔludasube kuu baŋa gɔ bɛrɛ dimɛrɛn jɛyaa. Wo, wo bɛrɛ sɔɔ tagaɲu turu yasɛ.» ¹⁸ Sɔludasu suŋu kuu baŋa gɔ, sagatara ii gɔi dimɛraan, sɔludasu kuu baŋa diyɛ gɔ bɛrɛ jɛyaa, ɔn gin’ sɔi: «Kajuginɛ Pɔlu mui boonaa, ii ɔn u bɛrɛ sɔɔ tagaɲu yasɛ ga, u bɛrɛ woi dimɛrɛn jɛyaa gi.» ¹⁹ Sɔludasube kuu baŋa gɔ sagatara ii gɔ numɔ aa, dɔraa gowaa, ii gɔi selumaabe: «U sɔɔ ingei mu bɛrɛ tagai wɛiu?» ²⁰ Sagatara ii gɔ ɔn gin’ sai: «Yahutunw tunmɔ le yegeraa, Pɔlu sɔɔ gɔ ɛjii marun yɛnɛdɛin giyaa ye, uwaa yogo bei badubadanw diyɛnw bɛrɛ jɛɛlɛ gɛgɛɛdɛin. ²¹ Sɔɔ bemɛ keŋiyɛnnɔu. Be logoro nɛ inɛw pɛnai dɛi sigɛ, Pɔlui daadɛin ga, wo dɛi dabulu mɔɲu kunaa wɔin. Inɛw kɔɔbe saba sabaa, Pɔlui daalu go jaa kayaidenɛ, dii nɔɔidenɛ ga kuu bemɛ le jɛbiyaa wɔin. Kanɛ yeguru bemɛ kilaai. Aŋasaara uwɔi laa ye kijɛ be dɔmɔ wɔlɔ.» ²² Sagatara ii gɔ kunrin sɔwaa wo kilaa, sɔludasube kuu baŋa gɔ womaa sɔɔ unrun bɛrɛ wo jugɔmu gɔ inɛ turu bɛrɛ kanran sɔɔnɔu giyaatiyaa, kɔɔ gin’ woi tii. ²³ Kɔɔ onu nɛ, wo sɔludasu suŋu kuu bɛɛnw lɛi boonaa, kijɛ wo gi: «Sɔludasu unrunw suŋu lɛi lee, sɔludasu sɔun bɛɛnw pɛsɔi lee, saru bɛɛnw suŋu lɛi lee mɔɔnaa ye, digɛ lɛɛrɛ tuwɔ waaru le gin’, Sesare ana nɛ yai dɛi yeguru be kunɔmɔi. ²⁴ Pɔlui, Sɛmɛginɛ Pelikusu bɛrɛ sɛɛu jamu le dɔɔnɔ ga, sɔun wajabe yaa yegerei.» ²⁵ Kɔɔ onu nɛ wo lɛtɛrɛ ɔn gin’ tɔŋaa obu: ²⁶ «Mu Kulɔde Lisiasu, Sɛmɛginɛ Pelikusu bɛrɛ lɛtɛrɛ ɔn tiiuwɔn. Mu ui poonɔuwɔn. ²⁷ Ainɛ ɔn, Yahutunw woi aa daadɛin ga be wɔu, Rɔmɛ ii tɔitɔii ga ɛgaa, mu sɔludasu mabe emɛ wooi yaa, numɔ bemɛ nɛ woi yabaabɔn. ²⁸ Kijɛ inge dɛi be woi jarugauwɔin ma mu jugɔ ibɛɛ bɔun dɛi, Yahutunw badubadanw diyɛnw mɔɔnu nɛ woi jɛyaabɔn. ²⁹ Tɔɔru bemɛ sɔɔ dɛi laa ye, jarugu waja wo le wɔlɔ ga mu iyaabɔn. Woi daaun jaan sɔɔ ma, kaju nɛ kunɔu jaan sɔɔ ma turu kanran wo nɛ tɛmɛmɔlu. ³⁰ Nɛɛ wo dɛi Yahutunw dabulu mɔɲu kunaa wɔin ga ɛgaa, mu ɔgu kɛu woi u bɛrɛ tiyaabɔn. Inɛw woi jaruganw gɔbe bemaa yaa wo le sɔɔ yasin ye, u bɛrɛ yai taga gun.» ³¹ Sɔludasu gɔbe, be bɛrɛ bana tɔɔrin le kɛukɛu, Pɔlui jeɲaa, digɛ gɔ le woi dimɛraan, Antipatirise ana baa yaabɛin. ³² Aga baa yaa gɔ, sɔun bɛɛnw gɔbe le Pɔlui tiyaatiyaa, be pilemaa sɔludasube ginrun diyɛ gɔ nɛ wiyaabɛin. ³³ Sesare dɔwaa, sɔun bɛɛnw gɔbe lɛtɛrɛ gɔ sɛmɛginɛ bɛrɛ obaa, Pɔlui numɔ womɔ nɛ kunaabɛin. ³⁴ Lɛtɛrɛ gɔ jaŋaa, sɛmɛginɛ gɔ, Pɔlu, gana kɛju yagɔ nɛ too ma selumaabe. Silisi gana nɛ goi ga ɛgaa, ³⁵ unrun, woi jaruganw gɔbe wiyaain ye woi yinkeŋiyɛndɔn gi. Wo Pɔlui, Ɔgɔnɛ Herɔde sɛmɛginɛ ginrun uju gɔ nɛ gɛliyɛ ga tɔɔraabe.

¹ Bai numɔrɔn galaa wo kanran, Ama bɛrɛ sadagadɔɔnɔnɛ kuu baŋa Ananiasu, inɛw naw gamuu le Sesare ana nɛ wiyaabe. Rɔmɛ bɛɛnw tɔɔru jugɔnɛ turu yaa be le yabe. Boi womɔ Tɛrutulusu gɛɛɲu. Be Pɔlu le jarugu be sɛɛ sɛmɛginɛ gɔ bɛrɛ tagaabɛin. ² Kunrin Pɔlui boonaa jɛɛlaa, Tɛrutulusu sɔɔ jeɲaa Pɔlui jarugaabe. Kijɛ wo gi: «Sɛmɛginɛ Pelikusu, u kɔrumɔ le gana ɔn jamu diyɛ le wɔɔ. Iyaa, sɔɔ bana yeguru u jugaa wɔɔ digɛu, gana ɔn inɛw dɛi, ɛju dɛin dɛin kanraanjɛu. ³ Wogɔ emɛ bɛrɛ sɔɔ ɛjui. Emɛ yalu puu nɛ waaru wooi ui birɛpoo tagauwɔin. ⁴ Kaa sɔɔ joo le ui ɔɲɔmɔnu biyɛnu doori digɛu, mu u bɛrɛ gɛɛunwɔn, ɛhɛju uwɔ dɛi, waaru gaila sɔɔ emɛ keŋiyɛn. ⁵ Jaabu jiun inɛw logoro nɛ bana yanwan tɛbɛjɛ gin’, ainɛ ɔn kunrin yanwan tɛbɛnɛ diyɛi biyaa wɔɔ. Wo aduna sibɛ nai puu nɛ Yahutunw logoro nɛ sɔɔ puu ligijiyemaati. Nasarɛtu bɛɛnnɛ oju kakalugu, kuu baŋa gɔ yaa woi. ⁶ Halu wo Ama Ginrun Diyɛ gɔ purɔmɔdo ga tɔlaabe. Kaa emɛ woi aabɛin. [Tɔɔru emɛ le kɛukɛu emɛ saliyɛ womɔ kire ibɛɛ bɛin. ⁷ Kaa sɔludasu kuu baŋa diyɛ Lisiasu wiyaa, numɔ emɛ nɛ paŋa le woi ɛlaabe. ⁸ Wo woi jaruganw gɔ bemaa u bɛrɛ wɛɛ ga tɔɔraabe.] U kuu uwɔ le woi selumu ye kijɛ dɛi woi emɛ jarugajɛ gɔ narain ga jujugɔdou.» ⁹ Yahutunw gɔbe yaa wo le mii turu biyaa, sɔɔ gɔ kunrin tee yinwɔɔ gin. ¹⁰ Sɛmɛginɛ gɔ Pɔlu bɛrɛ sɔɔ wo obaa, wo sɔɔ jeɲaa ɔn gin’ gi: «Anranguju joo u tɔgu ɔn saliyɛ kirɛnɛi biyaa wɔu ga mu igii wɔun. Kɔɔ sabu dɛi mu giru uwɔ nɛ, kuu ma goonɔ dɛi sɔɔ mu sɛɛ gɔ, diyɛdɔn le sɔɔdɔn. ¹¹ Jerusalɛmu nɛ Amai babai mu wɛi iye bai pɛli lɛisigɛ dɛi gaa laa. Wogɔ narain ma u kuu uwɔ le marun yɛnu bɛbɛɛdou. ¹² Ama Ginrun Diyɛ gɔ nɛ ma, Ama gɛɛn ginrun gɔbe nɛ ma, ana kɔlɔ nɛ ma, inɛ turu le kanran jiiru jiireu mu wɔu, iyemɔlu. Maa inɛw suuraa ingelemɔ ga kanranlun. ¹³ Inɛw ɔnbe kanɛ kijɛ nɛ mui be jarugajɛ gɔ narain ga, sɛɛrɛ goo bɛɛnɛ. ¹⁴ Kaa mu sɔɔ ɔn nɛ giru uwɔ nɛ ihiŋiyɛndɔn: Be kakalu ojui ga be gɛɛjɛ gɔ, mu oju wogɔ digiyaa, emɛ babe Ama gɔi babauwɔn. Mɔise tɔɔru dɔn gɔ lee, inɛw Ama titiyaanw dɔn gɔbe lee, mu wogɔbe le gawaa wɔun. ¹⁵ Iyaa inɛw teitai lee, teitai laa lee puu bubulodɛin ga diyɛdɔn wogɔ mu Ama bɛrɛ biyaa yasɔn. Be yaa bulogu wogɔ yadɔmi. ¹⁶ Wogɔ digɛu, Ama sibɛ go ma, inɛw sibɛ go ma, kinɛ ma mui jaruganɔu ga, kuu ma le ɛjii mainiyɛunwɔn. ¹⁷ «Jerusalɛmu nɛ mu goi anranguju joo galaai. Kaa tɔgu ma inɛw bɛrɛ sin obu jɛɛlɛ ga, iyaa Ama bɛrɛ sadaga goonɔ ga, mu pilemaa wiyaabɔn. ¹⁸ Mu mui ɛjɛmaatiyaa, Ama Ginrun Diyɛ gɔ nɛ mu tou, be kɔɔ waaru le wiyaa mui tɛmi. Wogɔ nɛ mɔɔnu diyɛ bele, giru giru bele. ¹⁹ Kaa Yahutunw gamuu Rɔmɛ laamu Asi numɔ nɛ gowaa wiyaa yabɛin. Be kuu bemɛ le ɔn nɛ giru uwɔ nɛ iŋi ye, mu le sɔɔ yasin ye, sɔɔ sɔɔun jaan bee. ²⁰ Maa, badubadanw diyɛnw mɔɔnu nɛ waaru sɔɔ ma sɔin le, yiun bubulodo ga gawaa mu wɔɔ gɔ dɛi, iye mui giru ebe nɛ badu daanaaɲu ga mii ɛɛn le mu sɔi gɔi laa go, jarugu inge mu nɛ tɛmɛmu ma inɛw unwɔin gɔbe be sɔɔmɔ.» ²² Pelikusu kanran, Inɛw Baŋa oju gɔ dɛi sɔɔ ɛjii igii bee. Kaa kɔɔ wooi nɛ, wo unrun bai waja sɔɔ gɔ sɔɔdo ga bei tiyaabe. Kijɛ wo gi: «Sɔludasu kuu baŋa diyɛ Lisiasu wiyaai ye, mu sɔɔ ebe gɔ kɔɔ gin’ marun yɛnɛdɔn.» ²³ Kunrin sɔwaatiyaa, wo sɔludasu suŋu kuu baŋa, Pɔlui kajubanɛ gɔ bɛrɛ tɔɔraa, woi kaju nɛ yagɛliyɛ gi. Kaa kaju yɔrui bojaa ye, inɛw womɔ bɛrɛ kai womɔ kilɛmɔ ga tɛŋɛnɔu gi. ²⁴ Bai gaila galaa wo yaa, Pelikusu, yaanran unrunmɔ Durusile le wiyaabe. Yaanran womɔ Yahutunɛi bee. Pelikusu inɛ tiyaa, Pɔlui boonaabe. Kirisito Yesu le gawu sɔɔ Pɔlu sɔɔbe gɔ wo keŋiyɛunbe. ²⁵ Kaa Pɔlu teitai sɔɔ lee, kuu gɛli sɔɔ lee, Ama saliyɛ wɛɛido sɔɔ lee sɔɔube dɛi, Pelikusu liyaa, ɔn gin’ sɔi: «Kanɛ u yai bɛbɛɛdou. Waaru biyaajɔn ye, mu pilemɛ ye ui boboonɔdɔn.» ²⁶ Pelikusu, Pɔlu wo bɛrɛ buudu ohobodo ma yaa ajubaube. Kɔɔ dɛi wo bɛru bɛru woi boonu boonu ye, wo le sɔɔ sɔɔube. ²⁷ Kɔɔ gin’ wɔu, anranguju lɛi baa galu. Sɛmɛginɛ Pelikusu dilɛ nɛ Pɔrusiusu Pɛsutusu daani. Pelikusu, Yahutunw bɛrɛ boi bɛɛdo ga, Pɔlui kaju gɔ nɛ yapaju.

¹ Sɛmɛginɛ Pɛsutusu, gana gɔ nɛ wo wɛi, bai taanu galaa wo yaa, wo Sesare ana gowaa, Jerusalɛmu yaabe. ² Kɔɔ nɛ wo yaa, Ama bɛrɛ sadagadɔɔnɔw kuu bɛɛnw gɔ lee, Yahutunw inɛw giru toin lee wo bɛrɛ wiyaa, Pɔlui kijɛ dɛi be jarugajɛ sɔɔ tagaabɛin. Be Pɛsutusu bɛrɛ gɛnyaan, ³ Pɔlui Jerusalɛmu jɛɛlɛ gin. Kɔɔ waaru le be tunmɔ le yeguru mɔɲu kunaa, oju nɛ Pɔlui daitiimɔ ga bɛin. ⁴ Pɛsutusu saa, Pɔlu Sesare nɛ kaju too gi. Iyaa, bɛrii unrun kuu unrunmɔ le wogɔ nɛ pilemu yayaadɔn gi. ⁵ Wo baraa ɔn gin’ sɔi: «Pɔlu mɔɲu kanraanbe ye, kuu ebe bɛɛnw, mu le digi ye Sesare nɛ wɛi ye, wo dɛi sɔɔ be sɛɛ be sɔɔmɔi.» ⁶ Jerusalɛmu nɛ Pɛsutusu bai gagara ma, pɛlu ma dɛi sigɛ kanranlu. Wo pilemaa Sesare wiyaabe. Bai wo wɛi aga baa yaa gɔ, wo saliyɛ kiru yalu womɔ nɛ dɛinyaan, Pɔlui jɛɛlɛ ga tɔɔraabe. ⁷ Pɔlu wo wiyaa, Jerusalɛmu gowaa Yahutunw wɛin gɔbe, woi gɔŋaa, womaa sɔɔ mɔɲu mɔɲu joo kanrun ga, woi jaaraabɛin. Kaa sɔɔ gɔbe narain ga be sɔi taguru bɛɛbenɛ. ⁸ Kaa Pɔlu, kuu womɔ goonu dɛi sɔɔ ɔn gin’ sɔi: «Mu Yahutunw tɔɔru sibɛ go ma, Ama Ginrun Diyɛ gɔ sibɛ go ma, Rɔmɛ ɔgɔnɛ diyɛ sibɛ go ma, mɔɲu turu kanran kanranlun.» ⁹ Pɔlu kunrin wo sɔwaa, Pɛsutusu Yahutunw bɛrɛ boi bɛɛdo ga, Pɔlu bɛrɛ ɔn gin’ selumu: «Jerusalɛmu yai ye sɔɔ kɔɔ dɛi giru ma nɛ saliyɛ uwɔ kire ga, u yayabadou ma?» ¹⁰ Pɔlu ɔn gin’ aŋa womɔ sai: «Mu Rɔmɛ ɔgɔnɛ diyɛ saliyɛ kiru yalu nɛ yaadɔn. Sɔɔ ma yalu kilɛmɔu jaan gɔ woi. Mu Yahutunw bɛrɛ sɔɔ turu kanran kanranlun ga u semu semu jugɔjɛu. ¹¹ Jarugu mu le yɔɔ ma, mui daaun baa kijɛ kanraanbɔn ye, wogɔ dɛi mui daadɛin gin ye, mu yayabadɔn. Kaa kijɛ dɛi mui be jarugajɛ gɔ narain laa ye, inɛ turu kanran numɔ bemɛ nɛ mui kunɔ bɛɛidolo. Mu Rɔmɛ ɔgɔnɛ diyɛ saliyɛ kiru dɔmiyɛndɔn.» ¹² Pɔlu kunrin wo sɔwaa, Pɛsutusu woi tinwɛnrɛnw be wooi tunmɔ paamaa, Pɔlu le ɔn gin’ sai: «Aiwa, u sɔɔ uwɔ Rɔmɛ ɔgɔnɛ diyɛ sagi gu. U wo bɛrɛ yayaadou.» ¹³ Bai gaila onu nɛ, Ɔgɔnɛ Agiripa lee, Berenise lee, Sesare ana nɛ Pɛsutusui poonɔi wiyaabɛin. ¹⁴ Sesare nɛ be bai joo biyaabɛin digɛu, Pɛsutusu, Pɔlu sɔɔ jeɲaa be bɛrɛ tagaa ɔn gin’ sɔi: «Sɛmɛginɛ Pelikusu, ainɛ turu kaju nɛ wo pajaa, ɔn nɛ yɔɔ. ¹⁵ Waaru Jerusalɛmu nɛ mu yai le, Ama bɛrɛ sadagadɔɔnɔw kuu bɛɛnw lee, inɛw naw lee mu bɛrɛ wiyaa, woi jarugaa, maa saliyɛ kiraa ye woi daa gin. ¹⁶ Mu aŋa bemɛ saa, inɛ saliyɛ giru nɛ iŋɛraanɲu gɔ, inɛw woi jaaranw gɔbe be wooi sɔɔ sɔɔmɔlu go, iyaa kijɛ dɛi woi jaarau wɔin dɛi kuu womɔ goonɔ ga wo bɛrɛ sɔɔ obolu go, Rɔmɛ bɛɛnw atɛmu nɛ inɛ wogɔi numɔ nɛ kunɔidenɛ gun. ¹⁷ Kunrin, be mu le digiyaa, ɔn nɛ wiyaabɛin. Mu sɔɔ gɔ duunɔlun. Aga baa yaa gɔ saliyɛ kiru yalu ma nɛ dɛinyaan, ainɛ gɔi jɛɛlɛ gun. ¹⁸ Inɛw woi jaruganw gɔbe wiyaa, sɔɔ sɔwaabɛin. Kaa ainɛ gɔ kijɛ mɔɲu kanraanbe ma mu ajubaabe sɔɔ turu kanran gɛɛnɛ. ¹⁹ Ama digu oju dɛin bemɛ sɔɔ lee, ainɛ turu Yesu gɛɛɲu lee kuu nɛ be wooi jiiru biyaa wɔin. Yesu gɔ yinwaain. Kaa Pɔlu womaa ɔnmɔi wɔɔ gi. ²⁰ Kijɛ kɔɔ tunmɔ sɔɔ yani sɔɔɲu ma, mu inɛɛ bɔun. Wogɔ digɛu, mu Pɔlu bɛrɛ selumaa, Jerusalɛmu yai ye sɔɔ wogɔ dɛi saliyɛ womɔ kire ga yayabado ma gun. ²¹ Kaa Pɔlu, sɔɔ unrunmɔ Rɔmɛ ɔgɔnɛ diyɛ sagi ga, wo bɛrɛ unruin tii gi. Kunrin, ɔgɔnɛ diyɛ bɛrɛ woi tii mu bɛɛido baa, kaju nɛ woi gɛliyɛ ga tɔɔraabɔn.» ²² Agiripa saa, unrun ainɛ gɔi keŋi ibɛɛ wɔun gi. Pɛsutusu womaa yogo woi ɛhɛgɛdo gi. ²³ Kunrin aga baa yaa gɔ, Agiripa lee, Berenise lee, inɛw bɛrɛ unrunbei ɛjii tuŋɔmaa, saliyɛ kiru ginrun gɔ nɛ wiyaa yowaabɛin. Sɔludasu kuu bɛɛnw diyɛnw gɔbe lee, ana inɛw diyɛnw gɔbe lee, be wooi wɛin. Pɛsutusu tɔɔru obou wo digɛu, Pɔlui jɛɛlaabɛin. ²⁴ Pɛsutusu sɔɔ jeɲaa ɔn gin’ gi: «Ɔgɔnɛ Agiripa lee, e inɛw ɔn nɛ emɛ le toin gɔ puu lee, Jerusalɛmu nɛi ma, ana ɔn nɛi ma, Yahutunw joo, ainɛ ɔn ɔnmɔi wo biyɛun jaanla ga, kɔnwɔun mu bɛrɛ bana be wɛi, e iyaabei. ²⁵ Mu kai, woi daaun baa kijɛ mɔɲu wo kanranlu ga paamaabɔn. Kaa wo kuu unrunmɔ le, unrun Rɔmɛ ɔgɔnɛ diyɛ bɛrɛ yaadɔn gi digɛu, mu woi wogɔ nɛ titiidɔn gun. ²⁶ Wo dɛi ɔgɔnɛ diyɛ bɛrɛ sɔɔ tɔŋɔu jaan tee iyelun. Ɔgɔnɛ diyɛ bɛrɛ, maa kijɛ tɔŋɔɲu bɛɛ ga, mu wogɔ dɛi ebaa woi selumɛ ga, giru ebe nɛ woi iŋiyɛnmu. Sigɛ le ɔgɔnɛ Agiripa, giru uwɔ nɛ woi iŋiyɛnmu. ²⁷ Kajuginɛ inɛ bɛrɛ tii ye, sɔɔ dɛi woi jarugin sɛɛu ɛjɛmaa sɔɔnɛ ye, mu bɛrɛ wogɔ tiyɛ sɛlɛ gin’ wɔɔ.»

¹ Nɛɛ Agiripa, Pɔlu le sɔwaa kijɛ gi: «U kuu uwɔ dɛi sɔɔ sɔi bɛbɛɛdou.» Kɔɔ waaru le, Pɔlu numɔ jeɲaa, kuu womɔ goonɔ dɛi sɔɔ sɔwaa kijɛ wo gi: ² «Ɔgɔnɛ Agiripa, iye giru uwɔ nɛ iŋi ye, Yahutunw mui kijɛ nɛ jarugaɲu puu dɛi sɔɔ sɔɔ ga, mu bɛrɛ wogɔ kinɛ ɛɛli sɔɔi. ³ U Yahutunw atɛmu ɛjii igii wɔu, iyaa sigɛ le be wooi logoro nɛ jiiru bana too gɔ, u igii wɔu. Wogɔ digɛu, mainiyaan muyaanjɛu ye, mui keŋiyɛn. ⁴ «Dagi ma le baa, ana ma inɛw logoro nɛ lee, Jerusalɛmu ana nɛ lee bana mu biyaabe gɔ, Yahutunw logoro nɛ inɛw puu igii wɔin. ⁵ Mui be jugu ɛjii tanwaan wɔɔ. Be sɛɛrɛ ma goi ibɛɛ wɔin ye, Yahutunw mɔɔnu oju wo gaara teitai wɔɔ gɔ, mu mɔɔnu wogɔ nɛ tobɔn ga be igii wɔin. Wogɔ Parisiɛnbe mɔɔnu gɔ woi. ⁶ Kaa, Ama, emɛ babe le pui wo kunu gɔ nɛ diyɛ ma daanaa mu sɛɛ gɔ dɛi, mu iye saliyɛ kiru yalu nɛ wɔun. ⁷ Tɔgu emɛ pɛli lɛisigɛ inɛw gɔbe yaa, maini diyɛ le Amai babau, pui wogɔ kibeido gɔ diyɛdɔn le wɔin. Ɔgɔnɛ, diyɛdɔn wogɔ mu sɛɛ dɛi, Yahutunw mui jarugauwɔin. ⁸ Ama, yiun bubulomɔjɛ ga, wogɔ le gawa bɛɛmɔɔlɛ gin’ e Yahutunw gɔbe, e bɛrɛ yinwɔɔ ma? ⁹ «Mu kuu ma le Nasarɛtu bɛɛnnɛ Yesu boi dɛi, gɔnrɔn ma kale wooi le jaiyɛun jaain wɔɔ ga ajubaabɔn. ¹⁰ Jerusalɛmu nɛ kijɛ mu kanrun gɔ yaa woi. Ama bɛrɛ sadagadɔɔnɔw kuu bɛɛnw, mu bɛrɛ gɔnrɔn obaa, mu kuu ma le Ama inɛw joo kaju nɛ kunaabɔn. Bei daamɔ ga saliyɛ gɔ yinkɛjin ye, mu wogɔ le yabaubɔn. ¹¹ Waaru joo, Ama gɛɛn ginrun nɛ, mu bei ɔɲɔmɔubɔn, iyaa, bemaa Yesu le gawaa be wɔɔ gɔ paŋa le kɔɔrɔmɔti ga ibɛɛ bɔun. Be le mɔɲuniyaan gabaa, halu mu bei digi ye, gana waja ana nɛ yai ye, ɔɲɔmɔubɔn.» ¹² «Kunrin, Ama bɛrɛ sadagadɔɔnɔw kuu bɛɛnw gɔbe mu bɛrɛ gɔnrɔn obaa, Damasu ana nɛ mui tiyaabɛin. ¹³ Oju nɛ mu tou, ɔgɔnɛ, naitege le mu yɛnɛu, wijɛ diyɛ alagala gowaa wiyaa, mu lee, yoi yaanw mu bɔɔnw lee gɔŋaabe. Wijɛ gɔ nai dɛi sigɛ dooroube. ¹⁴ Emɛ wooi puu minɛ nɛ numaa sugaabɛin. Mii turu Yahutunw sɔɔ le ɔn gin’ mu le gɛɛu wo wɔu mu ɛgaabɔn: ‘Sɔlu, Sɔlu, u inge dɛi mui tɔɔɲɔuwɔu? Mu le pirigiyenu doori.’ ¹⁵ Mu saa Inɛw Baŋa u aai ma gun. Inɛw Baŋa saa kijɛ gi: ‘Mu Yesui. Inɛ tɔɔɲɔu u wɔɔ gɔ mui. ¹⁶ Kaa ingele ye kubɔ uwɔ kuu nɛ iŋiyɛn. Uwaa birɛbirɛnɛ mai biyɛ ga, iyaa sɛɛrɛ mai bii ye, mu le kijɛ u iyi lee, u bɛrɛ kijɛ mu tagaido lee, inɛw bɛrɛ taga ga mu ui yɛmaabɔn. Iye, u bɛrɛ kijɛ dɛi mui mu taguru gɔ kɔɔ woi. ¹⁷ Mu Yahutunw lee, tɔgu wajabe inɛw lee bɛrɛ ui titiidɔn. Numɔ bemɛ nɛ ui yayabadɔn. ¹⁸ Uwaa giri bemɛ pinɛlɛ ga be bɛrɛ ui tiidɔn. Uwaa ɔlɔ nɛ bei goonu ye, wijɛ nɛ jɛɛlɛ ga, Setanu paŋa nɛ bei ɛlɛ ye, Ama bɛrɛ jɛɛlɛ ga, iyaa bemaa mu Yesu le gawa ye, hakɛ yaabu kanrun bɛɛ ye, inɛw Ama mɔi wɔin logoro nɛ yalu bɛɛ ga, wogɔ dɛi ui be bɛrɛ tiidɔn.’ » ¹⁹ «Aiwa, Ɔgɔnɛ Agiripa, alagala gowaa kuu iye mu iye gɔ le yabalu kanranlun. ²⁰ Mu Damasu bɛɛnw bɛrɛ laa waaju tagaabɔn. Kɔɔ onu nɛ Jerusalɛmu bɛɛnw lee, Judea gana puu nɛ lee, inɛw Yahutunw tɔgui laain lee bɛrɛ waaju tagaabɔn. Bemaa bana mɔɲu bemɛ dulomaa ye, Ama sibɛ go kigelemɔ ga mu bei tagaabɔn. Iyaa bana kana bemɛ le birɛ sɛgɛrɛjɛ birɛ ga tagaabɔn. ²¹ Kɔɔ sabu dɛi, Ama Ginrun Diyɛ gɔ nɛ waaru mu tobe le, Yahutunw mui aa daadɛin ga bɛin. ²² Kaa Ama gɛli gɔ digɛu, mu iye baa dɔwaa wɔun. Inɛw diyɛnw sɛlɛ, dagunw sɛlɛ, mu ɔn nɛ iŋiyaan, inɛw puu giru nɛ sɛɛrɛ goouwɔn. Inɛw Ama titiyaanw gɔbe lee, Mɔise lee sɔɔ bibiyɛdo ga be gi gɔ, wogɔ kuu nɛ mu sɔɔ turu kanran baraa sɔɔuwɔlɔn. ²³ Be Ama Yabanɛ Diyɛ tii, ɛjii ɔhɔɲɔdo, wo pɔlɔi yiun logoro nɛ bulo goi ye, emɛ Yahutunw lee, tɔgu wajabe lee bɛrɛ yayabu wijɛ gɔ bɛbɛɛmɔdo ga tatagado gin.» ²⁴ Pɔlu kunrin kuu womɔ goonu sɔɔ sɔɔu wo wɔu, Pɛsutusu mii ɛɛn le ɔn gin’ sɔi: «Pɔlu, u wejeginɛi. Jugɔ diyɛ uwɔ ui wejegiyemaati.» ²⁵ Pɔlu saa: «Pɛsutusu inɛ ɛju, weje mui sɛlɛ. Kaa sɔɔ mu sɔɔjɛ ɔnbe puu narain, iyaa sɔɔ oju sɛɛi. ²⁶ Ɔgɔnɛ Agiripa kai, sɔɔ ɔnbe puu jugaa wɔɔ digɛu, mu liyɛ sɛlɛ go wo le sɔɔ bɛbɛɛdɔn. Sɔɔ gɔbe baŋiyaan kanrannɛ gɔ digɛu, kijɛ soo sɛlɛ wo wɔɔ wɔlɔ ga mu gawaa wɔun. ²⁷ Ɔgɔnɛ Agiripa, u inɛw Ama titiyaanw sɔɔ le gawaa wɔu ma? U gawaa wɔu ga mu igii wɔun.» ²⁸ Agiripa saa: «Waaru gaila nɛ u mui Kirisito inɛi tanugu bɛbɛɛdou ga wɔu ma?» ²⁹ Pɔlu gi: «Waaru gailai wee, waaru gailai laa wee, u sai laa, kaa inɛw iye mui keŋiyɛnw gɔbe puu, mui pagaa unsɛin gɔ tolo go, e wooi puu mu gin’ biyɛ ga Ama bɛrɛ kijɛ mu gɛɛnjɛ gɔ woi.» ³⁰ Kunrin, ɔgɔnɛ gɔ ingelaabe. Sɛmɛginɛ gɔ lee, Berenise lee, be wooi inɛw daanbɛin gɔ puu lee yaa ingelaabɛin. ³¹ Waaru gaila be wageni le, be tunmɔ le sɔɔubɛin: «Ainɛ ɔn woi daaun jaan sɔɔ ma, kaju kunɔu jaan sɔɔ ma turu kanran kanranlu.» ³² Agiripa yaa Pɛsutusu le sɔwaa: «Ainɛ ɔn Rɔmɛ ɔgɔnɛ diyɛ bɛrɛ sɔɔ unrunmɔ dɔɔnɔ gɛɛlu bee ye, woi paja ye yaamɔ bɛbɛɛmɔbe.»

¹ Emi Itali gana nɛ, diikoro nɛ kunu ye jɛyaadɛin ga waaru yegeraa kilin le, Pɔlu lee, kajugunw gamuu leei sɔludasu suŋu kuu baŋa turu Juliusu numɔ nɛ kunaabɛin. Wo kɔmɔ numɔ Rɔmɛ ɔgɔnɛ diyɛ mɔi gɛɛɲu gɔ nɛ tobe. ² Diikoro turu Adaramite ana gowaa, Rɔmɛ laamu Asi numɔ diŋirun gɔ nɛ yaaube. Emɛ wogɔ nɛ yowaa yaaubɛin. Maseduanɛ gana Tesalonike ana bɛɛnnɛ turu emɛ le yatobe. Boi womɔ Arisutaruke gɛɛɲu. ³ Aga baa yaa gɔ, emɛ Sidɔn ana nɛ dɔwaabɛin. Juliusu, Pɔlu le ɛjii bee dɛi, wo woi pajaa, wo anrungebe bɛrɛ kai womɔ kilɛmɔ ga yaamaabe. ⁴ Kɔɔ nɛ gowaa, ooɲɔ gɔ emɛ le daii bee dɛi, emɛ Sipere diŋirun le galaabɛin. ⁵ Nɛudii gɔ kɛjaa galau, emɛ Silisi lee, Panpili lee gana le bɛrii galaa, Lisi gana Mira ana nɛ dɔwaabɛin. ⁶ Kɔɔ nɛ dɔwaa, sɔludasu kuu baŋa gɔ Alɛsandiri ana diikoro Itali gana nɛ yaau bee turu biyaabe. Wo wogɔ nɛ emi yoomaabe. ⁷ Bai joo, emɛ dii gɔ kuu nɛ dege dege yaaubɛin. Kinide ana daŋaran nɛ emɛ dɔɔmɔ nɛ, emɛ bɛrɛ ɛjii nauniyaanbe. Ooɲɔ gɔ emɛ le daii bee dɛi, emɛ ana kɔɔ sibɛ nɛ digiyaa yaa bɛɛnɛ. Emɛ gana dii gɔŋaa gɛlɛ, Kɛrɛte doɲu gɔ le galaa, Salumɔnɛ sibɛ le yaabɛin. ⁸ Kɛrɛte diŋirun nɛ gala ga emɛ bɛrɛ saii nauniyaanbe. Emɛ kunrin yalu turu nɛ dɔwaabɛin. Yalu wogɔ boi Diikoro Yalu Iŋi Ɛju gɛɛɲu. Yalu gɔ Lase ana le bɛrii wɔɔ. ⁹ Wagadu emɛ puu galaayaabe. Hakɛ mɛɛnu janwan gɔ galaa yaabe dɛi, diikoro le yoi yaa ga paruju diyɛi bee. Wogɔ digɛu, Pɔlu, inɛw gɔbe bɛrɛ tinwinrun obaa kijɛ wo gi: ¹⁰ «Ba unrunw, yoi ɔn paruju diyɛi biyɛdo ga mu iyeuwɔn. Diikoro gɔ lee, gelu gɔ lee yayanwando. Kaa sigɛ le kinrun emɛ yoyoodo ma liyɛun baa.» ¹¹ Kaa sɔludasu kuu baŋa gɔ, Pɔlu sɔɔ gɔ gaai lugobele. Wo sigɛ le diikoro jɔbɔmɔnɛ gɔ lee, diikoro baŋa gɔ lee sɔɔ le gawaa bee. ¹² Iyaa, kaali waaru le, diikoro yalu iŋiyɛnjɛ kɔɔ nɛ biyɛ ga ɛjula bee dɛi, inɛw joo, kanrun bɛbɛɛmɔdo ye, mainiyaan ye Penikusu nɛ dɔi ye, kaali waaru gɔ kɔɔ nɛ gala ire gin. Wogɔ Kɛrɛte gana, diikoro yalu iŋiyɛnjɛ turui. Yalu wogɔ sibɛ turu tɛŋurun sibɛ gin’ yɛnɛjɛ, sibɛ waja gɔ donɔ sibɛ gin’ yɛnɛjɛ. ¹³ Ooɲɔ wɛi, tɛŋurun sibɛ go gowaa wiyaa suyoube. Inɛw gɔbe sɔɔ unrunbe dɛnɛjɛ biyaaɲu ga ajubaa, inrun diyɛ diikoro iŋiyɛnmɔjɛ gɔ jeɲaa kunaa, gowaa, Kɛrɛte diŋirun le bɛru bɛru yaai tɔlaabɛin. ¹⁴ Kaa tanwanlu, ooɲɔ diyɛ naa diyɛ, Kɛrɛte sibɛ go gowaa suyoi tɔlaabe. Ooɲɔ wogɔ boi Erakilɔn gɛɛɲu. ¹⁵ Ooɲɔ gɔ diikoro gɔi balaa yaaube. Emɛ kanrinyaan ɔɲaa, diikoro gɔi gɔnrɔnnɛ kanraan, ooɲɔ gɔ bɛrɛ woi yapajin. ¹⁶ Kunrin, minɛ dii gɔŋaa gɛlɛ dagi turu Kɔda gɛɛɲu gɔ, ooɲɔ gɔ gaila tɛŋaa wo sɛu, emɛ mainiyaan, pɛrɛ pɛrɛ diikoro dagi biɲaa emɛ sɛbe gɔi diikoro diyɛ gɔ nɛ jeɲaa kunaabɛin. ¹⁷ Diikoro nɛ birɛbirɛnw gɔbe, diikoro dagi gɔi jeɲaa kunaa, ooɲɔ gɔ woi yamalanɔu ga, suŋu le ɛjii jaŋaa kɔmaabɛin. Nɛɛ, diikoro gɔ Libi gana diŋirun sɔsɔun nɛ yai ye pipiriyedo ma liyaayaa, be diikoro sɔi diyɛ gɔbe sunugaa, ooɲɔ bɛrɛ emi balaa yaamɔubɛin. ¹⁸ Ooɲɔ diyɛ gɔ emi ɛjii jigemɔube digɛu, aga baa yaa gɔ, dɔɔ gamuu dii gɔ nɛ kamu kunɔi tɔlaabɛin. ¹⁹ Bai taaniye gɔ, be numɔ bemɛ le, diikoro gelu gamuu jeɲaa, dii gɔ nɛ kamaa kunaabɛin. ²⁰ Bai lugo joo nɛ, nai ma, tolobe ma, turu kanran iyemɔlu. Iyaa ooɲɔ gɔ nimɛ kanran paŋa le suyou yagɛlɛbe dɛi, kuu emɛ gogoodo ma diyɛdɔn turu kanran sɛbenɛ. ²¹ Bai lugo joo emɛ pana kayanɛ. Pɔlu, inɛw gɔbe giru nɛ iŋiyaan, ɔn gin’ be le sɔi: «Ba unrunw, sɔɔ ma yaba ye, Kɛrɛte nɛ goolu e kanrun ire bee. E sɔɔ ma yabaabei ye, ɔɲɛ ɔn lee, yanwan ɔn lee biyɛbele. ²² Kaa nimɛ kanran anrangaju le biyɛi. Diikoro gɔi laa ye, logoro emɛ nɛ inɛ turu kanran kinrun suiyoidolo. ²³ Mui Ama mɔi wɔɔ gɔ, Ama mu babajɛ gɔ, mɛlɛnkɛ womɔ turu yaa digɛ wiyaa, genɛ ma nɛ dɔwaa, ²⁴ mu le ɔn gin’ sɔi: ‘Pɔlu, liyɛnɔu. Waajibi Rɔmɛ ɔgɔnɛ diyɛ gɔ saliyɛ kiru yalu nɛ u iŋiyɛun jaain wɔɔ. Iyaa, Ama ɛhɛju womɔ gaai wɔɔ digɛu, wo u le yoi yaanw gɔ puu kinrun u dɛi yayabado.’ ²⁵ Kɔɔ sabu dɛi, ba unrunw, diyɛdɔn le biyɛi. Sɔɔ gɔ puu mu bɛrɛ bana sɔin gin’ tee yinbiyɛdo ga mu wogɔ gagawu Ama le yasɔn. ²⁶ Kaa waajibi ooɲɔ emi damu ye, minɛ dii gɔŋaa gɛlɛ turu nɛ jajanrinyɛnmɔdo.» ²⁷ Mɛditɛranɛ nɛudii kuu nɛ ooɲɔ gɔ emi taŋa taŋa balu jɛyaaube. Kunrin kanraun, bai pɛli naisigɛye gɔ wo dɔwaa, digɛtaŋu waaru le, diikoro nɛ birɛbirɛnw gɔbe, emɛ minɛ maa turu le bɛruniyaan ga ajubaabɛin. ²⁸ Be suŋu tunwɔn yɛni dii gɔ nɛ kamaa kunaa tunwaanbɛin. Dii gɔ totoo mɛtɛrɛ pɛtaanu sɔisigɛ bee. Gaila yaa, be iyaa tunwaan yɛnaa, dii gɔ totoo mɛtɛrɛ pɛɛlɛi gagarasigɛ bee. ²⁹ Diikoro gɔ dumɔna nɛ yai ye jajanrinyɛndo ma liyaa yaa, be inrun diyɛ diikoro iŋiyɛnmɔjɛ gɔ, diikoro onu gɔ nɛ kamaa kunaabɛin. Baa yaaido gɔ be bɛrɛ ɛjii tanwaanbe. ³⁰ Birɛbirɛnw gɔbe diikoro gɔ nɛ goi ye bana jɔbɔɲu dɛnɛubɛin. Be diikoro dagi gɔ kɔmɔlaa, dii gɔ nɛ sunugaa, unrunbe diikoro giru go, inrun diyɛ diikoro iŋiyɛnmɔjɛ gɔ kamu kunɔi yaaɲu gin’ kanraun be wɔu, ³¹ Pɔlu, sɔludasu suŋu kuu baŋa gɔ lee, sɔludasu wajunw lee bɛrɛ sɔwaa, inɛw kɔɔbe diikoro gɔ nɛ yabiyɛnɛ ye, be inɛ turu kanran kuu gooidolo gi. ³² Kunrin wo sɔwaa, sɔludasu unrunw gɔ diikoro dagi suŋu gɔ kɛjaa, dii gɔ nɛ woi bagaa yoomaabɛin. ³³ Inɛw, baa yaaido dɔmiyaan be wɔu, Pɔlu be puu bɛrɛ sɔwaa, bemaa pana kaya gi. Kijɛ wo gi: «E dɔmiyaan, pana kayalu e wɔɔ, ɔn iye bai pɛli naisigɛ wɔɔ. ³⁴ Wogɔ digɛu, mainiyaanjɛi ye pana kayai. Kinrun ebe yaba ga e wogɔ kai yasɛi. Logoro ebe nɛ inɛ turu kanran, halu kuu womɔ kukuli koturu kanran manaidolo.» ³⁵ Kunrin sɔwaatiyaa, Pɔlu buru jeɲaa, inɛw puu giru nɛ Amai birɛpoo tagaatiyaa, kabalaa kayai tɔlu. ³⁶ Inɛw puu anrangaju biyaa, pana kayaabɛin. ³⁷ Diikoro gɔ nɛ inɛw tobɛin puu, emɛ inɛw suŋu lɛi, pɛsɔi kuloisigɛ bɛin. ³⁸ Waaru ɛjii pana kayaa bei bai le, diikoro gɔ wɛii biyɛ ga, be alukama gɔ puu nɛudii gɔ nɛ kamaa kunaabɛin. ³⁹ Baa yaa wo kanran, diikoro birɛbirɛnw gɔ yalu gɔ jugɔnɛ. Kaa be nɛudii jai turu iyaabɛin. Wogɔ diŋirun nɛ sɔsɔun yabe. Be, kanrun bɛbɛɛmɔdo ye, diikoro gɔ wogɔ nɛ dama jɛyaadɛin gin. ⁴⁰ Kunrin be inrun diyɛ diikoro iŋiyɛnmɔjɛ gɔbe kɔmɔlaa, dii gɔ doɲu go pajaa yoomaabɛin. Iyaa, kijɛ diikoro kigelemɔɲu suŋu gɔbe kɔmɔlaabɛin. Kɔɔ onu nɛ, ooɲɔ diikoro gɔi damaa ye yaa ga, be giru go sɔi diyɛ kunaa, dii diŋirun sibɛ go yaaube. ⁴¹ Kunrin yaau, be nɛudii numɔ lɛi yalu sɛgɛrɛjɛ nɛ dɔwaabɛin. Wogɔ sɔsɔun yalui bee digɛu, diikoro gɔi aajɛ. Diikoro giru gɔ sɔsɔun nɛ ɛjii piriyaa yowaa bee. Nɛɛ, diigunu, paŋa le onu gɔ ɛjii lagaa ye kabalaube. ⁴² Kajugunw gɔbe boni le goi ye jɔbɔ yaadɛin ma liyaa yaa, sɔludasu unrunw gɔbe, be puui dai ibɛɛ bɛin. ⁴³ Kaa sɔludasu suŋu kuu baŋa gɔ, Pɔlui yabu ibɛɛ bee dɛi, wogɔ be bɛrɛ kanranmɔlu. Inɛw boni jugɔnw gɔbe laa dii gɔ nɛ kiliyaa yowaa ye, minɛ maa nɛ dɔɔ ga tɔɔraabe. ⁴⁴ Inɛw wajunw gɔ bemaa baga pepenu ma, diikoro kabala gɔbe ma jeɲaa ye wogɔ nɛ ulo ye, minɛ maa nɛ dɔɔ ga tɔɔraabe. Kunrin, inɛw puu sɛɛu jamu le minɛ maa nɛ dɔwaa biyaabɛin.

¹ Emɛ wooi puu sɛɛu jamu le gowaain onu nɛ, minɛ dii gɔŋaa gɛlɛ gɔ boi Malute gɛɛɲu ga emɛ ɛgaabɛin. ² Inɛw tɔgu yeru kɔɔ nɛ bɛin gɔbe, bana emi ɛjii be sɛguru gɔ, emɛ kɔɔ tunmɔ joo iyetɛnɛ. Anran miiube, iyaa kaali yabe dɛi, be yaun diyɛ tanugaa, emɛ wooi puu boonaa wogɔ nɛ dɔɔnaabɛin. ³ Pɔlu yaa, tinrun uji sulɔ balaa, yaun nɛ kunɔdo ga jɛɛlaabe. Tinrun gɔ yaun gɔ nɛ kamaa kunɔu wo digɛu, yaun uju gɔ dɛi yuguru kɔkɔju tinrun gɔ nɛ gowaa, Pɔlu numɔ nɛ kɛraa digiyaabe. ⁴ Yuguru gɔ numɔ womɔ nɛ kɛraa digiyaa jeleu wo wɔu iyaa, gana gɔ inɛw tunmɔ le kijɛ be gɛɛbe: «Ainɛ ɔn naran go inɛ daanɛi. Wo nɛudii nɛ ɛliyaa gowaai, kaa womaa ɔnmɔi biyɛ ga Teitai yabalu.» ⁵ Kaa Pɔlu, numɔ unrunmɔ yigaa, yuguru gɔ yaun nɛ kunaabe. Wo jiun turu kanran jugɔlu. ⁶ Inɛw wajunw gɔbe Pɔlu goju pipidedo ma, woi ɛli sugu ye koyinwɛndo ma dɔmiyaan bɛin. Kaa dɔmiyaan be ɔɲaa, wo bɛrɛ sɔɔ kanma biyɛlu wo kanran, be ajubu bemɛ dulomaa, woi ama turui gin. ⁷ Yalu emɛ bee gɔ, gana gɔ inɛ diyɛ minɛ le bɛrii bee. Wogɔ baŋa boi Pubiliusu gɛɛɲu. Wo emi ɛjii sɛgɛraa, bai taanu baa emi ɛjii gɛliyaabe. ⁸ Pubiliusu ba gɔ kɛbaamu lee, bɛrɛ saliyɛ lee, woi ɔɲɔmɔu teenu nɛ diinbe. Pɔlu woi yaa yɛnaa, wo dɛi Ama gɛnyaan, numɔ kuu womɔ nɛ yaŋaraan, woi bajamaabe. ⁹ Kɔɔ wo biyaa, gana gɔ jiungunw puu wiyaabɛin. Be puu bajaabɛin. ¹⁰ Be bana dɛin dɛin le emi ɛjii babaabɛin. Kunrin, waaru yai emɛ dɔi le, be kijɛ kai emɛ sɛbe puu emɛ bɛrɛ obaabɛin. ¹¹ Iyepilu taanu emɛ Malute gana gɔ nɛ biyaabɛin. Kɔɔ onu nɛ, diikoro Alɛsandiri gowaa wɛi turu nɛ yowaa yaabɛin. Diikoro wogɔ sɛɛrɛ womɔ ama jiŋɛi bee. Diikoro kɔɔ kaali waaru gɔ puu gana kɔɔ nɛ yakanrun. ¹² Emɛ kunrin Sirakuse ana nɛ dɔwaabɛin. Emɛ bai taanu kɔɔ nɛ biyaabɛin. ¹³ Kɔɔ nɛ gowaa, dii diŋirun gɔ digiyaa, emɛ Rɛgio ana nɛ dɔwaabɛin. Aga baa yaa gɔ tɛŋurun sibɛ go ooɲɔ goojɛ gɔ suyoube digɛu, bai lɛi nɛ sai, emɛ Pujɔle ana nɛ dɔwaabɛin. ¹⁴ Ana kɔɔ nɛ emɛ jaŋu unrunw gamuu tɛmaabɛin. Be emɛ bɛrɛ gɛnyaan, unrunbe le bai sɔi biyɛ gin. Rɔmɛ bana emɛ dɔi gɔ kɔɔ woi. ¹⁵ Rɔmɛ ba unrunw gɔbe kibɛru emɛ biyaabɛin gɔ digɛu, be Apiusu ibɛ gɔ nɛ lee, Yerunw Ginrun Sugo Taanu gɛɛɲu gɔ lee nɛ baa wiyaa, emi sɛgɛraabɛin. Bei iyeu digɛu, Pɔlu Amai birɛpoo tagaa, anrangaju biyaabe. ¹⁶ Rɔmɛ ana nɛ waaru emɛ dɔi le, Pɔlu dɛiin, sɔludasu woi kajubanɛ turu le biyɛ ga yabaabɛin. ¹⁷ Bai taanu galaa wo kanran, Pɔlu, Yahutunw inɛw giru toin gɔbei boonaa yalu womɔ nɛ jɛɛlaabe. Waaru be mɔrin le, Pɔlu be le ɔn gin’ sɔi: «Ba unrunw, tɔgu emɛ bɛrɛ ma, emɛ tirɛ anranw atɛmu le ma, mu mɔɲu turu kanran kanranlun. Kaa kɔɔ wooi nɛ Jerusalɛmu ana nɛ mui aa Rɔmɛ bɛɛnw numɔ nɛ kunaabɛin. ¹⁸ Rɔmɛ bɛɛnw mui selumaa, mui daaun baa mɔɲu kanranlun ga iyaa, mui paja ibɛɛ bɛin. ¹⁹ Kaa Yahutunw gɔbe wogɔ le yabanɛ. Kunrin, sɔɔ ma Rɔmɛ ɔgɔnɛ diyɛ bɛrɛ dɔɔnɔ ga mu bɛrɛ waajibi biyaabe. Kaa mu tɔgu ma jarugadɔn ajubu le wɔlɔn. ²⁰ Ei sɔɔ dɛi iye mu ibɛɛ bee gɔ kɔɔ woi. Kɔɔ dɛi ei boonu. Ɔnhɔn, Isɛrɛlu tɔgu gɔ, inɛ le diyɛ daanaa be sɛɛ gɔ, inɛ wogɔ dɛi iye ɔn nɛ mui yɔgu le kɔmaa sɛin.» ²¹ Inɛw gɔbe aŋa womɔ saa, kijɛ be gi: «Judea gana nɛ gowaa, emɛ u dɛi lɛtɛrɛ turu kanran bɛɛnɛ. Emɛ ba unrunw logoro nɛ inɛ turu kanran wiyaa, kibɛru uwɔ ma, uwaa mɔɲu kanraanbe sɔɔ ma emɛ le sɔɔlu. ²² Kaa yalu puu nɛ, inɛw, oju kɔɔ le jiiru kunɔuwɔin. Wogɔ digɛu emɛ oju kɔɔ sibɛ go ajubu uwɔ gɔ jugɔ ibɛɛ wɔin.» ²³ Pɔlu lee, be lee bai kɛjaabɛin. Bai wogɔ, inɛw joo wiyaa, Pɔlu ginrun tobe gɔ nɛ woi tɛmaabɛin. Waaju womɔ nɛ Pɔlu, Ama diinɛ sɛɛrɛ be bɛrɛ gooube. Iyaa, Mɔise tɔɔru dɔn gɔ lee, inɛw Ama titiyaanw dɔn gɔbe lee sɔɔ le digɛnu, Yesu dɛi sɔɔ bana wɔɔ, be bɛrɛ jugɔmɔdo ga mainiyɛunbe. Aga goi ye, digɛnai dɔɔ Pɔlu kɔɔ gin’ kanraunbe. ²⁴ Inɛw gamuu sɔɔ wo gɛɛbe gɔ le gawaabɛin. Gamuu kinɛ ɛɛn le biyaa, sɔɔ gɔ le yabanɛ. ²⁵ Inɛw gɔbe kunrin tunmɔ le mii kabu le gowaa yaau be wɔu, Pɔlu sɔɔ ɔn sai be le sɔi: «Kikinu Pilu gɔ, inɛ Ama titiyainɛ Esayi le digɛu e babe le sɔɔ wo sɔi gɔ, wo naran yasɛbe. ²⁶ Kijɛ wo gi: “‘E sɔɔ ɛhɛgɛdei, kaa tiyɛ gɔ paamu kanraindelei. E giri le yɛyɛnɛdei, kaa e iyeidelei.’ ²⁷ Nɛɛ, tɔgu ɔn inɛw, kinɛ bemɛ ɛɛnnaatin. Hakilɛ bemɛ sɔɔ paamu kanrun ye, bemaa mu sibɛ go kigelemu ye, maa bei bajuganɔu ga, giri bemɛ kijɛ iyenɔu dɛi, suguru bemɛ sɔɔ ɛgɛnɔu dɛi, suguru bemɛ duŋaatin, giri bemɛ dɛbaatin.” ²⁸ Nɛɛ jugi biyɛi, yayabu sɔɔ gɔ, Ama inɛw Yahutunw tɔgui laain gɔbe bɛrɛ obaajɛ. Be kai, sɔɔ gɔ kekeŋiyɛndɛin.» [ ²⁹ Pɔlu kunrin wo sɔwaa, be tunmɔ le ɛjii jiireu, yinyain.] ³⁰ Kɛɛlɛ tujɔu ginrun nɛ wo tobe gɔ nɛ, Pɔlu, anranguju lɛi sɛɛu biyaabe. Wo inɛw woi yɛnɛi wɛɛɲu gɔbe puui sɛgɛrɛube. ³¹ Wo Ama diinɛ waaju kanraunbe. Liyɛ sɛlɛ go, inɛ turu kanran woi tɛŋɛlu go wo Inɛw Baŋa Yesu Kirisito dɛi deeru oboube.