TIMƆTE LƐIYE

1

1 Mu Pɔlu, Ama diŋɛ le Kirisito Yesu jaŋu ii tiyaaɲui biyaa wɔɔ gɔ, inɛw Kirisito Yesu le bɔɔi wɔin gɔbe bɛrɛ Ama pui kunu gɔ, maa inɛw bɛrɛ ginɛge ga, Ama mui tii. 2 Aini ii ma gin’ mu ibɛ gɔ, Timɔte, mu lɛtɛrɛ ɔn u bɛrɛ tiiuwɔn. Ba Ama lee, Kirisito Yesu, Inɛw Baŋa emɛ lee, nɛɛma lee, amasɔgɔjugɔ lee, jamu lee ui obo. 3 Bana mu tirɛ anranw kanrun gin’, mu kinɛjugɔ jarugu sɛlɛ le, Ama dɛi birɛ birɛu mu wɔɔ gɔi birɛpoo tagauwɔn. Mu aga lee, digɛ lee, waaru Ama mu gɛɛnjɛ wooi, ui ajubauwɔn, Amai birɛpoo tagauwɔn. 4 Mu giridii uwɔ gɔbe ajubauwɔn, iyaa, maa kinɛ saii ɛɛliyɛmu bɛɛ ga, mu ui pilemɛ ye iye ga gaai daariyaa wɔun. 5 Mu gagawu tɔitɔi u sɛɛ gɔ naŋalun. U na na Loyise lee, u na Yunise lee, gagawu tɔgu be laa siyaabɛin gɔ, u yaa gagawu wogɔ le wɔu ga mu saii igii wɔun. 6 Kɔɔ sabu dɛi mu u bɛrɛ naŋaranmɔuwɔn, numɔ ma waaru kuu uwɔ nɛ mu yaŋurun le sin obu Ama u bɛrɛ obu gɔ, u wogɔ le birɛ ɛju birɛnɛi biyɛ. 7 Sabu Kikinu Ama emɛ bɛrɛ obu gɔ liliyɛ obolu. Kaa, Kikinu gɔ, gɔnrɔn lee, ihibɛ lee, kuu kajubu le bii lee obojɛ. 8 Inɛw Baŋa emɛ dɛi sɛɛrɛ goo ga dɔgɔ ui aamɔnɔu. Iyaa mu, inɛ wo dɛi kanɛ kaju nɛ too gɔ dɛi kanran dɔgɔ ui aamɔnɔu. Kaa u, bana mu kanranjɛ gin’, Ama, gɔnrɔn u bɛrɛ obojɛ gɔ le kɛukɛu, Kibɛru Ɛju gɔ dɛi ɔɲɛ gamulu uwɔi wɔɔ gɔ jeɲɛ. 9 Ama emi yabaabe, iyaa wo emaa inɛw womɔi biyɛ ga emi boonaabe. Ama, birɛ emɛ biru gɔ dɛi wogɔ kanranlu. Kaa wo sɔɔ unrunmɔ wo kɛju gɔ lee, nɛɛma unrunmɔ lee dɛi kanraanbe. Aduna maŋamɔ nɛ, Ama, nɛɛma wogɔ, Kirisito Yesu le digɛu emɛ bɛrɛ obaabe. 10 Kaa, kanɛ Ama, emi Yabanɛ Kirisito Yesu wɛɛgu le digɛu, nɛɛma wogɔ emɛ bɛrɛ tagaraabe. Yesu, yiun kuu nɛ gɔnrɔn biyaabe, iyaa, Kibɛru Ɛju gɔ le digɛu, wo ɔnmɔsɔgɔ emɛ bɛrɛ tagaraabe. 11 Ama, maa, Kibɛru Ɛju ginɛgenɛ lee, deerenɛ leei biyɛ ga, iyaa Kibɛru Ɛju dɛi Yesu jaŋu ii tiyaaɲui biyɛ ga mui boonaabe. 12 Iyaa kijɛ dɛi ɔɲɛ nɛ mu too gɔ kɔɔ woi. Kaa dɔgɔ mui aalu, sabu inɛ le gawaa mu wɔɔ gɔ inɛ aai ma mu igii wɔun. Iyaa wo Kibɛru Ɛju sɔɔ mu bɛrɛ sagu wo duuru gɔ, wo bai dumɔ gɔ baa wogɔ sɛɛu gɛliyɛun gɔnrɔn yasɛ ga mu gawaa wɔun. 13 Kirisito Yesu nɛ gagawu lee, ihibɛ lee bɛɛmɔjɛ gɔ nɛ bii ye, naran sɔɔ u bɛrɛ mu deeru gɔ giri teeremu gin’ ɛjii ai gɛliyɛ. 14 Kijɛ ɛju u bɛrɛ sagu duuraaɲu gɔ ɛjii gɛliyɛ. U wogɔ, Kikinu Pilu emɛ nɛ too gɔ gɔnrɔn le ɛjii gɛliyɛ. 15 Rɔmɛ laamu Asi numɔ nɛ jaŋu unrunw toin gɔbe puu mui pajaatin ga u igii wɔu. Inɛw wogɔbe logoro nɛ Pijɛle lee, Hɛrumɔjɛnɛ lee yatoin. 16 Ama, Onɛsipore ginrun gonɔ gɔ amasɔgɔ wo aamɔ. Sabu wo waaru joo kinɛ ma kaaliyɛmaabe, iyaa maa kaju nɛ too dɛi, mu dɛi dɔgɔ woi aalu. 17 Kaa waaru Rɔmɛ ana nɛ wo dɔi le, wo mui ɛjii dɛnaa iyaabe. 18 Saliyɛ kiru bai gɔ le Ama, amasɔgɔ womɔ woi aamɔ. Epɛse ana nɛ mu dɛi bana kijɛ dɛin dɛin wo kanrun gɔ, u saii igii wɔu.

2

1 U kai, ii ma, Kirisito Yesu nɛ nɛɛma bɛɛmɔjɛ gɔ nɛ paŋa uwɔ bariyɛmɔ. 2 Iyaa, inɛw joo giru nɛ aŋa ma nɛ sɔɔ u ɛgu gɔ, u wogɔ inɛw sɔɔ turu nɛ iŋɛw, inɛw wajabe bɛrɛ pilemɛ ye deeru bɛɛidɛin bɛrɛ sagu duurɔ. 3 Kirisito Yesu sɔludasu ɛju gin’ ɔɲɛ gamulu uwɔi wɔɔ gɔ jeɲɛ. 4 Sɔludasu ii kɔmɔ tai dɛi unruin yegeraa wɔɔ gɔ, wo kuu womɔ baŋa kinɛ aamɔ ibɛɛ wɔɔ dɛi, wo aduna sɔɔ wajunw nɛ toii ye, unruin gaaniyɛnmɔɔlɛ. 5 Inɛ tunmɔ galu jobu jɔbɔnɛ gɔ, wo tɔɔru daanaaɲu gɔ le kɛukɛu jobu gɔ jɔbɔlu ye, wo tujɔ diyɛ gɔ bɛɛidolo. 6 Woluwalanɛ saii birɛ nɛ mainiyaanbe gɔ, wo laa gamulu womɔ bɛɛun jaain wɔɔ. 7 Sɔɔ u bɛrɛ mu tagu gɔi ajubu yɛnɛ, sabu Inɛw Baŋa Yesu, kijɛ puu nɛ paamukanrun hakilɛ u bɛrɛ ohobodo. 8 Yesu Kirisito, Ama yiun nɛ bulomu gɔi, Ɔgɔnɛ Dawide tiruwɛnɛ gɔ, waaru wooi ajuba. Kibɛru Ɛju sɔɔ mu tagu gɔ kɔɔ woi. 9 Kibɛru Ɛju gɔ tagauwɔn dɛi mu ɔɲɛ nɛ toun, inɛ sɔɔ mɔɲu kanrannɛ gin’ mui yɔgu le kɔmaa sɛin. Kaa Ama sɔɔ gɔi yɔgu le kɔmɔnɛ. 10 Kɔɔ sabu dɛi, inɛw Ama yɛmu gɔbe dɛi, bemaa yayabu Kirisito Yesu le bɛɛmɔjɛ gɔ lee, Ama le dooro sɔgɔ bɛɛ ga lee, mu kijɛ puu tariyɛuwɔn. 11 Sɔɔ ɔn narain: “Emɛ Yesu Kirisito le yinwaain ye, emɛ iyaa wo le ɔnmɔi bibiyɛdɛin. 12 Emɛ wo le bariyaa ɔɲɔuwɔin ye, emɛ iyaa wo le asuu laamu kakanrandɛin. Emɛ woi inin gin ye, wo yaa emi inɛɛ gɛgɛɛdo. 13 Emɛ wo sibɛ go sɔɔ turu nɛ iŋɛlain ye, wo kai sɔɔ turu baŋai. Sabu wo pui wo kunu gɔ nɛ gooidolo.” 14 Kijɛ inɛw uwɔ gɔbe bɛrɛ u naŋaranmɔu jaan gɔ unwɔ: Sɔɔ kuu nɛ jiiru kunɔnɔu giye, Ama giru nɛ be le daii sɔɔ. Inɛw kekeŋiyɛnw gɔbe suyoi laa ye jiiru wogɔ niwɛn turu kanran sɛlɛ. 15 U gɔnrɔn uwɔ wooi le biraa ye, Ama giru nɛ birɛbirɛnɛ sɔmu biyaajɛi, iyaa dɔgɔ sɛlɛi biyɛ. Ama sɔɔ gɔ bana jaan gin’ deere. 16 Jiiru tiyɛ sɛlɛ lee, jiiru gagawu sɔɔ le sɛgɛrɛɛlɛ lee le wagee biyɛ. Jiiru wogɔbe, Ama le inɛwin wawageniyɛnmɔɲu. 17 Inɛw jiiru kɔɔbe tunmɔ kunɔw deeru gɔbe, mirun mɔɲu gojui kayajɛ gin’ wɔin. Inɛw deeru wogɔbe deerenw logoro nɛ Himɛnɛ lee, Pilɛte lee yatoin: 18 Be naran oju gɔi pajaatiyaa, jaŋu unrunw gamuu gagawu yamalauwɔin. Be gɛɛuwɔin, emɛ jaŋu unrunw gɔbe kanɛ baa yinwaan bulaain, bulogu sɔɔ lee wɔlɔ. 19 Kaa Ama bɔlɔtei ɛju daanu gɔ wogɔ sɛɛu bibiyɛdo. Bɔlɔtei wogɔ nɛ sɔɔ ɔnbe tɔŋaaɲu: “Inɛw Baŋa Ama, inɛw womɔi wɔin gɔbe igii wɔɔ.” Iyaa: “Inɛ aai kanran, unruin Inɛw Baŋa Ama mɔi gɛɛjɛ gɔ, kɔɔbaŋa sɔɔ teitai wɔlɔ le kabiyɛ.” 20 Ginrun diyɛ kɔlɔ nɛ kange gelu ma, sarudu gelu ma turu sai tolo. Kaa baga le gelu yegeraaɲu lee, nage le gelu yegeraaɲu lee yaa yatoin. Gelu gamuu gɔ bai diyɛ dɛi, gamuu bai peere mɔi. 21 Jaŋu ii deeru mɔɲu kɔɔbe dɛi kuu unrunmɔ sɛɛu gɛliyaajɛ gɔ, woi gelu bai diyɛ dɛi dɛiin bojaaɲui, sabu woi Ama dɛi dɛiin bojaaɲu, wo Baŋa gelui, kai kilu ɛjui, birɛ ɛju wooi dɛi woi yegeraa sɛin. 22 U sagataranw dadaaru gɔbe le wagee biyɛ. Inɛw kinɛ pilu le Inɛw Baŋa boi boonɔw gɔbe le bari ye, teitai lee, gagawu lee, ihibɛ lee, jamu lee dɛnɛ. 23 Kaa jiiru bomɔgu lee, jiiru tiyɛ sɛnɛ gɔbe leei paja, sabu wogɔ jai narinyɛnmɔjɛ. 24 Inɛw Baŋa birɛbirɛnɛ, jai jaiyɛun jaanla. Kaa wo inɛw wooi le kaali bii ye, deeru deerenɛ ɛju, muyɔn baŋai biyɛun jaan. 25 Inɛw deeru womɔ le jaiyɛnw gɔbei tɛgɛ sɛlɛ le bei deeru wo deereun jaain wɔɔ. Ama be bɛrɛ bana duli obu ye, be naran gɔ jujugɔdɛin bibiyɛ. 26 Be kɔɔ waaru le hakilɛ bemɛ dɛdɛinyɛndo. Jinrun puu kuu baŋa diŋɛ unrunmɔ kanran ga, bei aa pɛnrɛn unrunmɔ nɛ kunaa wo sɛɛ gɔ nɛ, be ɛli goo bɛbɛɛdɛin.

3

1 U sɔɔ ɔn jugi biyɛ: Aduna dogogu le waaru nau wɛwɛɛdo. 2 Kɔɔ gin’ Adama unrunw kuu unrunbemɛ sai dɛnɛdɛin, kɛɛlɛ saii ibɛɛ biyɛdɛin, saba sabawin biyɛdɛin, kuu ulo ulowin biyɛdɛin. Be Ama boi yamalawin biyɛdɛin, iyaa bei naranw sɔɔ yabaidenɛ, yogosɛlɛ sɛlɛwin biyɛdɛin, be kijɛ ɛjaa wɔɔ dɛi baba turu kanran siyɛidenɛ. 3 Be inɛw ihibɛ sɛnɛ, amasɔgɔjugɔ sɛnɛ, inɛw wajunw sɔɔ mɔɲu sɔɔnw, kinɛ ɔgu banranmɔw, inɛw kiijiun sɛnɛ, inɛw ɛju le jaŋuwin biyɛdɛin. 4 Be inɛw jamajamaw, inɛw kolo, kuu ulo le jowaa wɔin biyɛdɛin, be inɛw yɔgɔrɔ sɔɔ Ama dɛi sigɛ ibɛin biyɛdɛin. 5 Bain go bei yɛnaa ye, emɛ wooi Ama giri liyɛ tunmɔ gɔ sɛin gin’ wɔɔ, kaa be Ama giri liyɛ wogɔ gɔnrɔn gɔ le yabaidenɛ. U inɛw kɔɔbe le yaa wagee biyɛ. 6 Logoro bemɛ nɛ inɛw gamuu ginrun nɛ koi yooɲu, be yaanw gɔnrɔn sɛnɛ gɔbei, yaanw hakɛ joo kanraan, dadaaru mɔɲu tɔgu dɛin dɛin kanran ga daariyaa be wɔɔ onu nɛ dimiyaan wɔin gɔbei dɔdɔbɔrɔɲu. 7 Be waaru wooi sɔɔ dei ibɛɛ wɔin, kaa asuu naran gɔ jugu bɛɛidenɛ. 8 Bana Jannɛsu lee, Janbɛrɛsu lee, Mɔise le be jaiyaabe gin’, inɛw kɔɔbe kanran, naran gɔ le jaiyɛuwɔin. Bei inɛw kuu sɛnɛbei, gagawu bemɛ gɔ tiyɛ turu kanran sɛlɛ. 9 Kaa be sɔɔ kɔɔ nɛ giru bɛɛ yaaidenɛ. Sabu bana Jannɛsu lee, Janbɛrɛsu lee mɔ bii gin’, inɛw puu weje bemɛ sɔɔ gɔ jugɔtiidɛin. 10 Kaa u, deeru ma gɔbe nɛ lee, yoiyaara ma nɛ lee, kijɛ kanrando ga mu bee gɔbe nɛ lee, gagawu ma nɛ lee, muyɔn ma nɛ lee, ihibɛ ma nɛ lee, ɛɛn go aŋai mu bee nɛ lee, 11 tɔɔɲɔ ma gɔbe nɛ lee, ɔɲɛ ma gɔbe nɛ lee, mui ɛjii kajubaabeu. U Antiɔse nɛ lee, Ikɔniumu nɛ lee, Lisutere nɛ lee kijɛ mu bɛrɛ dɔwaabe gɔbe puu igii wɔu. Iyaa, tɔɔɲɔ mu bɛrɛ dɔi gɔbe igii wɔu. Kaa Inɛw Baŋa, tɔɔɲɔ kɔɔbe wooi nɛ mui yabaa goonaabe. 12 Kaa inɛw Kirisito Yesu nɛ, Ama oju nɛ teitai yai ibɛɛ wɔin gɔbe puu, tɔɔɲɔ be bɛrɛ dɔdɔɔdo. 13 Kaa inɛw mɔɲu lee, inɛw kakalu le wɔin gɔbe lee, mɔɲu bemɛ bariyɛ bariyɛ yaado, inɛwin lelelemɔdɛin, kuu bemɛ yaa lelelemɔdɛin. 14 U kai, naran ui deerin gɔbe, naran le saii gawaa u wɔɔ gɔbe ɛjii gɛliyɛ. Sabu u, inɛw ui dedeerenw gɔbe le diyɛ daanu bɛbɛɛdou. 15 Kɔɔ gin’, dagi uwɔ le baa, u Ama Dɔn ɛjaai gɔbe igii wɔu. Kirisito Yesu le gawu gɔ le digɛnu, Ama Dɔn wogɔ, hakilɛ yayabu kɔɔ obojɛ gɔ ui obu bɛbɛɛdo. 16 Ama sɔɔ tɔŋɔmu puu, Ama Kikinu gɔnrɔn le tɔŋaaɲu. Naran deere ga niwɛn yasɛ, lelu lee, teitai laa lee goonɔ ga, bana ɛjii biyɛɲu dedeerejɛ. 17 Kɔɔ le digɛnu Ama inɛ gɔi sɛɛu deeraa ye, birɛ ɛju tɔgu dɛin dɛin sɛɛu birɛ bɛɛ ga yeguru kunaa wɔɔ.

4

1 Mu Ama giru nɛ lee, Kirisito Yesu, inɛw ɔnmɔi wɔin lee, inɛw yinwaain gɔbe lee saliyɛ kireido baŋa giru nɛ lee, u bɛrɛ daii sɔɔuwɔn. Yesu, wɛɛgu womɔ le unruin wo tagaraido lee, laamu wo kanraindo gɔ lee dɛi u bɛrɛ gɛɛunwɔn: 2 Kibɛru Ɛju waaju gɔ u inɛw bɛrɛ taga, waaru sɛgɛraa ma, sɛgɛrɛlu ma, u wogɔ inɛw bɛrɛ gimɛ gimɛ ye taga. Muyɔn diyɛ le inɛwin deeraa ye, inɛw sɔɔ u sɔi gɔ le be yabamɔ, inɛwin jaruga, bei anrangaju obo. 3 Sabu waaru yawɛɛjɛ, inɛw, waaru wogɔ le naran sɔɔ keŋiyɛindenɛ. Kaa be deeru tɔgu dɛin keŋi ibɛɛ biyɛdɛin. Kɔɔ gin’ be dedeerenw dɛin dɛin, sɔɔ keŋi be ibɛ, be bɛrɛ sɔɔnw gɔbe, bei gɔŋɔ ye gɛgɛliyɛmɔdɛin. 4 Be Ama sɔɔ naran gɔ keŋiyɛn ga yabaidenɛ, kaa be elumɛbe nɛ hakilɛ bemɛ puu bobojodɛin. 5 Kaa u kai, waaru wooi hakilɛ uwɔ gɔ daana, ɔɲɛ tariyɛ, u Kibɛru Ɛju taganɛ birɛ birɛ, birɛ uwɔ wooi nɛ Ama birɛbirɛnɛ kibaai biyɛ. 6 Nɛɛ, kuu ma sɔɔ sibɛ go, kinrun ma sadaga gin’ Ama bɛrɛ oboɲu waaru gɔ dɔwaai, aduna nɛ mu gooun waaru dɔwaai. 7 Mu jobu diyɛ gɔ jɔbaabɔn, tunmɔ galu jobu ma gɔ kilaai, mu gagawu gɔ gɛliyaabɔn. 8 Kanɛ baa, teitai ɔgɔdomɔ ma gɔ Ama numɔ nɛ yato, jobu jɔbu nɛ inɛ gɔnrɔn biyaajɛ tujɔ gɔ, Ama, inɛw teitai wɔin gɔbe bɛrɛ tujɔ wo oboido gɔ woi. Saliyɛ kiru bai gɔ, Inɛw Baŋa Yesu saliyɛkirenɛ teitai wɔɔ gɔ, wo tujɔ ma mui ohobodo. Saliyɛ kiru bai wogɔ le, wo mu bɛrɛ sai tujɔ gɔ oboidolo, kaa inɛw dadaaru diyɛ le Inɛw Baŋa wɛi ye unruin wo tagaraido bai gɔ dɔmi gɔbe puu bɛrɛ ohobodo. 9 U mainiyaanjɛu ye ɔgu wɛɛ mui tɛmɛ. 10 Sabu Demasu, aduna kijɛ ihibɛ dɛi, mui pajaatiyaa, Tesalonike ana nɛ yaai. Kɛrɛsɛn, Galasi gana nɛ yaai, Tite, Dalumasi gana nɛ yaai. 11 Luka turu sai mu le wɔɔ. Marukai dimɛraanjɛu ye kole wɛɛ, sabu wo birɛ ma nɛ mui baru bɛbɛɛdo. 12 Mu Tisikei, Epɛse ana nɛ tiyaatun. 13 Waaru u wɛɛjɛ le, u Toroasu nɛ, Karupusu mɔ nɛ kaali arugoi naa mu paju gɔ, mu bɛrɛ kole wɛɛ. U dɔn ma gɔbe yaa kole wɛɛ, sigɛ le dɔn bɛlu guju le yegeraaɲu gɔbe naŋanɔu. 14 Alɛsandere, irunɛ gɔ, wo amasɔgɔjugɔla birɛ mu bɛrɛ biraabe. Inɛw Baŋa, birɛ mɔɲu womɔ le kɛukɛu woi tutujɔdo. 15 U kanran, wo dɛi kuu uwɔ kajuba, sabu wo Ama sɔɔ emɛ tagajɛ gɔ le saii jaiyɛuwɔ. 16 Kubɔ pɔlɔ, paŋagunw giru nɛ, kuu ma goonu sɔɔ dɛi mui booni le, inɛ turu kanran mui wogɔ dɛi baralu. Be puu mui pajaatiyaa yain. Ama, wogɔ mɔɲu le bei tujɔnɔu. 17 Kaa Inɛw Baŋa Yesu wo mui baraa, wo mui paŋa obaabe. Kɔɔ gin’ mu Ama sɔɔ gɔ sɛɛu tagaa, inɛw Yahutunw tɔgui laain gɔbe ɛgaabɛin. Ama, yiun aŋa nɛ mui yabaabe. 18 Inɛw Baŋa Yesu mɔɲu wooi nɛ mui yayabado, iyaa wo sɛɛu, jamu le alagala diinɛ womɔ nɛ mui yoyoomɔdo. Boi sɔmu gɔ, asuu nasuu womɔi biyɛmɔ. Amina. 19 Mu Pirisilu lee, Akilasu leei poonɔuwɔn, iyaa Onɛsipore ginrun gonɔ bɛɛnw kanran poonɔuwɔn. 20 Erasute, Kɔrɛnte ana nɛ biyaai, iyaa mu Toropimɛ jijinwɛnjɛ dɛi, woi Mile nɛ pajaabɔn. 21 U kaali waaru dɔɔmɔ nɛ, maini ye wɛɛ. Ebulusu lee, Pudɛnsu lee, Linusu lee, Kulɔdia lee, gagawu nɛ ba unrunw emɛ bɔɔnw gɔbe lee, be puu ui poonɔuwɔin. 22 Inɛw Baŋa u le biyɛ. Ama nɛɛma gɔ e le biyɛ.